Sırt ağrısı (yada bel ağrıları), omurganın yaralanması, hastalık, aşınma ve yıpranma veya zayıf vücut mekaniği ile vurgulandığında ortaya çıkar. Akut bel ağrısı olarakta bilinir. Günler, haftalar sonra azalabilen ani, yoğun bir ağrıdır. Ağrı şiddetinin azalması genellikle dinlenme, fizik tedavi ve diğer kişisel bakım önlemleri ile azaltılır. Sırt ağrısının önlenmesi ve tedavi sürecinde kurallara uyarak iyileşmesinde önemli bir rol oynarsınız. Ancak durum kronik ise, tedaviye rağmen ağrı devam edecek ve daha fazla işleme ihtiyaç duyulacaktır. Durum kronik ise sağ bel boşluğunda ağrı veya belin sol tarafında ağrıda hissedilebilir.
Bu İçerikte Neler Var?
Vücudunuzun ağırlığını destekleyen lomber omurga yaralanmaya ve ağrıya eğilimli olabilir. Sırt ağrısı, durumuna bağlı olarak hafif yada şiddetli olabilir. Kronik durumlara göre kısa ve geçici olan ağrı biçimi. veya kronik olarak iki farklı sınıfta incelenir.
Akut bel ağrısı
Aniden ortaya çıkar ve genellikle birkaç gün yada hafta içinde acı hissi tamamen kaybolur. Ağrının kaynağı genellikle kaslarda ve bağlarda, eklemlerde veya disklerde bulunur. Bazen mekanik sırt ağrısı, sıkışmış bir sinirden değil, sıkı kaslardan, dejeneratif disklerden ve iltihaplı faset eklemlerinden kaynaklanır.
Kronik sırt ağrısı
Kronik bel ağrısı 3 aydan fazla devam eden durumlardır. Her zaman hissedilebilir veya bazı aktivitelerle kötüleşebilir. Kaynağını belirlemek zor olsa da, katkıda bulunan faktörler sinir hasarı, doku izi, artrit veya ağrının duygusal etkilerine bağlıdır. Günlük yaşantınızı olumsuz etkileyecektir.
Bel ağrısı belirtileri ve semptomları sertlik, gerginlik, ağrı, yanma veya acılar, omurgaya uygulanan basınç nedeniyle karıncalanma hissi oluşturabilir. Ağrı kalçalara, uyluklara veya dizlere yayılabilir. Ayrıca kas spazmları yaşayabilirsiniz. Bilinçsiz yapılan sırt hareketleri, ağır nesnelerin kaldırılması veya uzun süre oturulması, uzun süre ayakta durulması durumunda bel ağrısı yaşayabilirsiniz.
Aşırı bacak zayıflığı, mesane veya bağırsak fonksiyon kaybı gelişirse derhal tıbbi yardım almanız gerekir. Bu durum cauda equina sendromu olarak adlandırılır.
Aşırı kilo, egzersiz eksikliği, zayıf duruş (örn. kambur durma) ve yanlış nesne kaldırma omurgaya baskı yapar ve yaralanmaları daha olası hale getirir. Akut bel ağrısının problemleri dünya nüfusunun %20’sinin karşılaştığı sık rastlanan bir durumdur. Tam olarak neyin sebep olacağı bilinemez olsa da, sırt ağrısına neden olan bazı durumlar şunlardır:
Uzman doktorunuza danıştığınız zaman, sırt ağrınızın durumunu inceleyecek ve sizin için en iyi tedavi seçeneğini belirlemeye çalışacaktır. Bel ağrısının değerlendirilmesi tıbbi ve fiziki muayeneden oluşur. Belinizde ki ağrıya kesin bir neden bulmak için genellikle MR sonuçları istenir. Bu yöntem kas gücünü ve refleksleri kontrol etmek içinde kullanılır.
İyileşme, kişisel bakım ve cerrahi olmayan müdahalelerle başlar. Amaç, bel ağrısı sorununu düzeltmek, işlevi geri kazanmak ve tekrarlanabilecek ağrıları engellemektir.
Akut bel ağrısı olan çoğu insan cerrahi işlem gerçekleşmeden günlük hayatında yapacağı ufak değişimlerle eski sağlığına geri kavuşur. Egzersiz, güçlendirme ve ideal kilo (diyet) tedavinizin temel unsurlarıdır. Bunları hayat boyu günlük rutinin bir parçası haline getirmeniz gerekir. Hemen yan tarafta görmüş olduğunuz tablo bel ağrısı sorunundan muzdarip kişiler için güncel hayatta düzeltmeleri gereken bazı önemli noktalardır.
Sırt ağrısı genellikle dinlenme, soğuk veya sıcak kompres, masaj, ağrı kesiciler ve hafif gerilmelerle çözülür. İlk 48 ila 72 saat boyunca günde birkaç kez 20 dakika boyunca bir buz torbası kullanarak kas iltihabını ve ağrıyı azaltabilirsiniz. Daha sonra kasları gevşetmek için ılık bir duş veya düşük ayarda ısıtma yastığı kullanabilirsiniz. Kısa bir yatak istirahati süresi iyidir, ancak bu durumu dengelemeniz gerekir. Gereğinden fazla dinlenmek bölgede bulunan kasların tembelleşmesine ve devamında daha çok ağrı yapmasına neden olur. Bununla bağlantılı olarak bel kalça arası ağrıya da neden olabilir.
İlaçlar, birçok kişi için aspirin, ibuprofen veya naproksen gibi reçetesiz steroid olmayan antienflamatuar ilaçlarla (NSAID’ler) ağrıyı hafifletir. Spazmlar için bir kas gevşetici yazılabilir. Ağrı şiddetli ise, NSAID veya kas gevşetici ile alınabilecek bir analjezik reçete yazılacaktır. Eczacınızdan, beliniz için kas gevşetici ilaç isterseniz ağrı durumunuza göre size en iyisini önerecektir.
Steroidler sinirlerin şişmesini ve iltihaplanmasını azaltabilir. Beş günlük bir süre boyunca konikleştirilmiş bir Medrol doz paketi olarak veya doğrudan ağrı kaynağına bir enjeksiyonla iletilir. Steroidler 24 saat içinde ağrı kesici özelliğini gösterecektir.
Fizik tedavi / egzersiz, çoğu sırt ağrısı için, başlangıçtan itibaren neredeyse normal bir program önerilir. Fizik tedavi mümkün olan en kısa sürede tam aktiviteye dönmenize ve tekrarlanan ağrıları önlemenize yardımcı olabilir. Fizyoterapistler uygun kaldırma ve yürüme tekniklerinin yanı sıra sırt, bacak ve karın kaslarınızı güçlendirmek ve germek için egzersizler gösterecektir. Fizik tedavi olarak meditasyonlarda yaygın olarak kullanılır. Yoga, kayropraktik manipülasyon ve akupunkturdanda en sık kullanılanlarıdır. İslam dininin temeli olan namaz kılmak temel hareketleri nedeniyle doğal bir fizik tedavi yöntemidir. Aşağıdaki videodan Dr. Feridun Kunak‘ın bel ağrıları için evde yapılabilecek egzersizlerine göz atabilirsiniz.
Cerrahi operasyon, kas zayıflığı, kanıtlanmış bir disk hernisi, şiddetli stenoz, cauda equina sendromu veya makul bir cerrahi dışı tedaviden sonra ağrılar durmuyorsa operasyon işlemi uygulanır. 30 Yaş altında ki kişiler için doktorlar mümkün oldukça bu işlemden kaçınır. Bel bölgesinde çok fazla sinir bulunduğu için yapılabilecek en ufak hata hastanın felç kalmasına yada geçici işlev kayıplarına neden olabilir.
Akut bel ağrısı olan çoğu insanın tedavi süreci başarıyla sonuçlanır. %90’ı 1 ila 2 hafta içinde %10’u 3 ay içinde iyileşir. Pozitif bir tutum, düzenli aktivite ve yukarıda belirttiğimiz bazı püf noktalar iyileşmenin çok önemli unsurlarıdır.
Ağrıların tekrarlanmaması için dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır:
Ağrı, üç aydan fazla sürdüğünde ve vücudun doğal iyileşme sürecini aştığında kronik kabul edilir. Beldeki kronik ağrı sıklıkla bir disk problemi, eklem problemi ve / veya tahriş olmuş bir sinir kökü içerir. Yaygın nedenler şunlardır:
Bel fıtığı
Bir lomber diskin jöle benzeri merkezi, sert dış tabakadan kırılabilir ve yakındaki bir sinir kökünü tahriş edebilir. Diskin fıtıklaşmış kısmı, bir sinir köküne ulaştığında iltihaplanmaya neden olan proteinlerle doludur. İltihap, sinir sıkışmasına ve sinir kökü ağrısına neden olur. Disk duvarı ayrıca sinir lifleri tarafından zengin bir şekilde beslenir. Duvardaki bir yırtılma şiddetli ağrıya neden olabilir.
Dejeneratif disk hastalığı
Kadınlarda bel ağrısının nedeni genellikle bu duruma bağlıdır. Doğumda, intervertebral diskler su ile doludur ve en sağlıklılarıdır. İnsanlar yaşlandıkça, diskler hidrasyonu kaybeder ve yıpranır. Disk hidrasyonu kaybettikçe, kuvvetlere de dayanamaz. Disk duvarına uygulanan basınçlar sonucu yırtılmalara neden olabilecek ve fıtıklaşmaya yol açabilecek durumdur. Ağrı veya zayıflamaya neden olabilecek şekilde gözlemlenir. Disk aynı zamanda çökebilir ve stenoza katkıda bulunabilir.
Faset eklemi disfonksiyonu
Lomber omurgadaki hareket segmentinde her diskin arkasında iki faset eklem vardır. Bu eklemler kemikler arasında kıkırdağa sahiptir ve sinirler tarafından zengin bir şekilde innerve edilen kapsüler bir bağ ile çevrilidir. Faset eklem sendromu tedavisi medikal tedavi, fizik tedavi, perkütan invazif girişimler ve cerrahi tedavi olarak sınıflandırılabilir. Medikal tedavi analjezik, miyorelaksan, nonsteroid antiinflamatuar ve antidepresan ilaçları içerir. Cevap alınamayan olgularda opioidler kullanılabilir. Fizik tedavi olarak günlük yaşamda uygun bel postürünün öğretilmesi ve aerobik egzersizler önerilir.
Sakroiliak eklem disfonksiyonu
Sakroiliak eklem, omurganın altındaki sakrumu pelvisin her iki tarafına bağlar. Öncelikle üst gövde ve alt gövde arasındaki şok ve gerginliği emen güçlü, düşük hareketli bir eklemdir. Sakroiliak eklem iltihaplanırsa ( sakroiliit ) veya eklemin çok fazla yada çok az hareketi varsa ağrılı yaşanabilir.
Spinal stenoz
Bu durum sinir köklerinin bulunduğu omurilik kanalının daralması ile ağrıya neden olur. Daralma merkezi, forminal veya her ikisi de olabilir. Belin alt kısmında tek bir seviyede veya birden fazla seviyede olabilir.
Spondilolistezis
Bu durum, bir omur bitişik olanın üzerinden geçtiğinde ortaya çıkar. Ağrı, dengesizlik (sırt) veya sinirlerin (bacak) sıkışmasından kaynaklanabilir.
Kireçlenme
Bu durum, disk ve faset eklemlerin aşınması ve yıpranmasından kaynaklanır. Ağrı, iltihaplanma, instabilite neden olur. Alt omurganın tek bir seviyesinde veya birden fazla seviyesinde ortaya çıkabilir. Spinal osteoartrit yaşlanma ile ilişkilidir ve yavaş ilerler. Spondiloz veya dejeneratif eklem hastalığı olarak da adlandırılır.
Deformite
Omurganın eğriliği skolyoz veya kifoz içerebilir. Deformite, disklerin, faset eklemlerin, sakroiliak eklemlerin veya stenozun parçalanmasına yol açarsa bel ağrısı ile ilişkili olabilir.
Travma
Akut kırıklar veya omurganın çıkıkları ağrıya neden olabilir. Bir motorlu taşıt kazası veya düşme gibi bir travma sonrası gelişen bel ağrısı tıbbi olarak değerlendirilmelidir.
Yukarıda belirttiğimiz koşullardan bir veya daha fazlasının varlığı mutlaka ağrıya neden olduğu anlamına gelmediğine dikkat etmek önemlidir. Örneğin, bir görüntüleme çalışmasında osteoartrit veya dejeneratif disk hastalığı ortaya çıkabilir, ancak kişi ağrı bildirmeyebilir.
6 ila 12 haftalık cerrahi olmayan tedavilerden sonra iyileşmeyen şiddetli bel ağrısı için cerrahi operasyon düşünülebilir. Bel ağrısı ameliyatları genel olarak fıtık şüphesi varsa yapılmaktadır ve bu operasyonlar da çok nadir gerçekleşir.
Günlük yaşamınızı çok fazla etkilemeyen (akut) durumlarda ameliyat işlemi düşünülmez. Doktorunuz sizi fizik tedaviye yada evde uygulayabileceğiniz egzersizlerle bu sorunu atlatmanızı isteyecektir. Ameliyat işlemi çok fazla risk taşır ve her doktor bu iş için uygun değildir. Genel olarak bel fıtığı ameliyatı beyin cerrahileri tarafından gerçekleştirilir.
Cerrahi ve cerrahi dışı bakım arasında değişen derecelerde zaman taahhüdü gerekir. Ameliyat sonrası iyileşme sürecinin, cerrahi olmayan tedaviye kıyasla hastayı nasıl etkileyeceğini düşünmek önemlidir. Tüm çabalarınıza rağmen semptomlarda düzelme görülmüyorsa ve ameliyat şart koşulmuş ise ameliyat sonrası yaşanacak durumlara aşağıda ki videodan göz atabilirsiniz.