12.06.2009 - 01:00 | Son Güncelleme: 12.06.2009 - 01:00
İstanbulun manevî sultanı: Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî
Bugünkü makâlemizde bir nebze, Türkiyede, Eyyûb Sultân diye meşhûr olan İstanbulun manevî sultânı büyük sahâbîden bahsedeceğiz. İsmi, Hâlid bin Zeyd olup, künyesi Ebû Eyyûbdur. Medîneli Müslümanlardan olduğu için Ensârî nisbesiyle meşhur olmuştur. Babasının adı Zeyd, annesinin ismi Hind binti Rebîadır. Doğum târihi bilinmemektedir. 670 (H.50) senesinde İstanbulda şehîd oldu.
Bugünkü makâlemizde bir nebze, Türkiyede, Eyyûb Sultân diye meşhûr olan İstanbulun manevî sultânı büyük sahâbîden bahsedeceğiz. İsmi, Hâlid bin Zeyd olup, künyesi Ebû Eyyûbdur. Medîneli Müslümanlardan olduğu için Ensârî nisbesiyle meşhur olmuştur. Babasının adı Zeyd, annesinin ismi Hind binti Rebîadır. Doğum târihi bilinmemektedir. 670 (H.50) senesinde İstanbulda şehîd oldu.
Peygamber Efendimizin mihmândârı; yâni Resûlullah, Mekke-i Mükerremeden Medîne-i Münevvereye hicret ettiği zaman, deve bunun kapısında [bunun evinin yakınında bulunan bir arsada] çöktüğü için, Mescid yapılıncaya kadar, yedi ay Onu evinde misâfir eden sahâbîdir.
Bilindiği gibi, Peygamber Efendimiz Mekkeden Medîneye hicret buyurduğu sırada, Medînenin ileri gelen kimselerinden bâzıları, devesi Kusvânın yularından tutup; Yâ Resûlallah! Bize buyurun... diyerek evlerine davet ettiler ve kabûlü için istirhâmda bulundular.
Peygamber Efendimiz onlara; Devemin yularını bırakınız; o memûrdur. Kimin evinin önünde çökerse, orada misâfir olurum buyurdular. Kusvâ da gide gide bugünkü Mescid-i Nebevînin kapısının bulunduğu yere çöktü. Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) devesinden inmediler. Hayvan tekrâr ayağa kalktı, yürümeye başladı. Eski yere tekrâr gelip çöktü ve bir daha kalkmadı.
Bunun üzerine Peygamber Efendimiz, Kusvânın üzerinden inip; İnşâallah menzilimiz burasıdır ve Burası kimindir? buyurunca; Yâ Resûlallah! Amr oğulları Sehl ve Süheylindir diye cevap verdiler.
Peygamberimiz; Akrabâmızdan hangisinin evi buraya daha yakındır? buyurdular. Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî Hazretleri sevinçle; Yâ Resûlallah! Benim evim daha yakındır. İşte şu evim, şu da kapısı diyerek Resûlullahı evine buyur etti. Zîrâ Resûlullah Efendimizin dedesi Abdülmuttalibin annesi, Neccâroğullarındandı.
Böylece Peygamberimizi, Mescid-i Nebî ve meşrûtaları inşâ edilinceye kadar ağırlama ve evinde bulundurma şerefi bu mübârek zâta nasib oldu.
Hâlid bin Zeyd, Peygamber Efendimiz, Mekkeden Medîneye hicret etmeden önce bisetin, yâni Peygamberliğinin bildirilmesinin 11. senesinde Müslüman oldu. İkinci Akabe bîatinde bulunarak Resûlullah Efendimizin sohbetiyle şereflendi. Böylece hem Eshâb-ı kirâmdan, hem de Ensâr-ı kirâmdan oldu. Hanımı Ümmü Eyyûb da Müslüman olup, Peygamber Efendimize hizmetle şereflendi. Eyyûb, Abdurrahmân, Hâlid isminde üç oğlu ve Amre isminde de bir kızı vardı.
Ebû Eyyûb-i Ensârî; Bedir, Uhud, Hendek, Hudeybiye ve diğer bütün gazvelerde (harplerde), Resûlullah Efendimizin yanında bulundu ve hayır duâlarına kavuştu. Birçok muhârebede Sancakdârlık hizmeti ile şereflendi. Bu sebeple kedisine Sancaktâr-ı Resûlillah unvânı verildi.
Hâlid bin Zeyd Hazretleri, Cemel ve Sıffîn vakalarında, Hazret-i Alinin yanında bulundu. Onun kumandanları arasında yer aldı. Suriye ve Filistin muhârebelerinde, Mısır ve Kıbrısın fethinde bulundu. Gâyet şecâatli ve pek kahramândı. Bir özrü sebebiyle bir muhârebede bulunamadığı için hep üzülürdü.
Ebû Eyyûb (radıyallahü anh), ihtiyâr olduğu hâlde [rivâyete göre 83 yaşında iken], Hazret-i Muâviyenin, 670 (H.50) senesinde İstanbulun fethi için teşkil ettiği orduya da katıldı. Süfyân bin Avf-ı Ezdî kumandasındaki bu ordu ile İstanbulu almaya geldi. Çarpışmalar sırasında dizanteri hastalığına yakalandı. Ecelinin yaklaştığını hissedip, Peygamber Efendimizin; Kostantîniyyede kalenin yanında bir recül-i sâlih [sâlih bir insan] defnolunacaktır hadîs-i şerîfini rivâyet etti ve Şâyet burada vefât edersem, cenâzemi hemen defnetmeyin. Ordunun gidebileceği yerin en ileri noktasına kadar götürün ve beni oraya defnedin diyerek vasiyet etti. Sonra mübârek rûhunu teslim ederek şehîd oldu.
Aradan sekiz asır geçmiş, Hazret-i Hâlid bin Zeydin kabri unutulmuştu. İstanbulun fethi, Osmanlı pâdişâhı Fâtih Sultan Mehmede nasib oldu. Fetihten sonra Fâtihin ricâsı ile, Hâcı Bayrâm-ı Velînin yetiştirdiği evliyâdan, hocası Akşemseddîn tarafından Ebû Eyyûb-i Ensârînin kabri, kerâmetle keşfedilerek tesbit edildi.
Fâtih Sultan Mehmed Han, Ebû Eyyûb-i Ensârî Hazretlerinin kabri üzerine bir türbe, bir de yanına câmii şerîf binâ ettirdi. Burası bütün Müslümanların ziyâretgâhı hâline geldi. Osmanlı Pâdişâhları, bu türbeye çok saygı gösterirlerdi. Yeni Hükümdârlar bu türbe ve câmi önünde kılınç kuşanırlardı.
[Cenâb-ı Hak, hepimizi, Ebû Eyyûb-i Ensârî Hazretlerinin şefâatlerine nâil eylesin.]