Avrupalı devletler, Kırım Savaşı sırasında Tanzimat Fermanı’nın yeterli olmadığını söyleyerek Osmanlı İmparatorluğu’na ülkesindeki gayrimüslimlere yeni haklar verilmesi için sürekli baskı yaptılar. Paris Antlaşması’ndan önce barış şartlarını belirlemek için Viyana’da toplanan konferansta gayrimüslimlere yeni haklar verilmesi ve bu durumun Avrupa devletlerinin teminatı altına alınması için antlaşmaya ilave edilmesi üzerinde duruldu. Osmanlı İmparatorluğu bunu, kendi iç işlerine karışmak olarak gördüğü için kabul etmedi.
Fakat baskılar sonucu, Fransa’nın tavsiyesi ile cizye vergisini kaldıracağını, gayrimüslimlerin orduda ve idari görevlerde yer alabileceklerini, kiliselerini inşa ve tamir edebileceklerini ilan etti. Bu duruma en büyük tepki ise askerlik yapmak istemeyen gayrimüslimlerden geldi. Yeniden toplanan Viyana Konferansı’nda, Müslüman olmayan Osmanlı tebaasına verilen imtiyazların genişletilmesi ve barış antlaşmasından önce ilân edilmesi kararlaştırıldı.
1 Şubat 1856’da imzalanan Viyana Protokolü’nün ardından, İstanbul’da Osmanlı devlet adamları ile İngiltere, Fransa ve Avusturya elçileri bir araya gelerek, ıslahat programının hazırlıklarına başladılar. İngiliz Elçisi Stanford Canning, İslamiyet’ten ayrılmayı yasaklayan şer’i kanunların da değiştirilmesini istedi ve bunda da başarılı oldu.
Bu ıslahat programının barış antlaşmasında zikredilmesi ve Avrupalı devletlerin teminatı altına alınması istendiyse de, Osmanlı İmparatorluğu bunu kabul etmedi. Sonunda bu durumun padişahın kendi isteğiyle gayrimüslim tebaasına verdiği yeni haklar olduğu intibaını uyandırmak için ıslahatın bir ferman ile duyurulması kararlaştırıldı ve düzenleme 18 Şubat 1856’da Babıalî’de törenle ilân edildi.
Fermanın birer kopyası barış antlaşmasına katılan devletlere de verildi. Paris Kongresi sırasında Avrupalı devletler, Islahat
Fermanı’nın, antlaşmada zikredilmesi için tekrar baskı yaptılar. Osmanlı devlet adamlarının bütün direnmelerine rağmen, Paris Antlaşması’nın dokuzuncu maddesinde Islahat Fermanı’ndan söz edildi.