İsyan, aynı ortamda kâin bir takım kişinin (genellikle askeri personel yahut sefine mürettebatı, sivil olsa da) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi dolayısıyla işlemlenen kezç. Geçmişte birhayli ülke, ayaklanmayı idam cezası üzere anif cezalarla cezalandırmıştır.[kaynarca belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, çeriî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a sığmak isteyen İskender, cenklardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile kontralaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbeserü bile kıyıda bıraktı.
Sosyal sorunların menşe başüstüneğu isyanlara en hayırlı örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.