Uzayı fethetti, Ümran'ı fethedemediYayın Tarihi : 03 Mart 2012
Bugünkü yazımızda, Türkiye'nin uluslararası alandaki en başarılı seramik sanatçılarından Ümran Baradan'ın 1960'larda yaşadığı ilgi çekici bir aşkın hikayesi var...
* * *
Ankara Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi'nde öğrenim gören Ümran Baradan, Viyana Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü'nde burs kazandı. Avusturya'daki bu eğitimin ardından, 1966 yılında Amerikan hükümeti tarafından "tıp ressamlığı" konusunda çalışmalar yapmak üzere bu ülkeye davet edildi.
Genç kadın ABD'nin Dallas kentinde, radyoterapiyle kanser tedavisinin muciti Prof. Dr. James Robert Maxfield'le iki yıl çalıştı. Ünlü profesörün "X-Işınıyla Tedavi" adlı kitabının resimlerini çizdi. Böylece ülkemizin ilk "tıp ressamı" unvanını kazandı.
Ümran sadece başarılı bir ressam değildi. Aynı zamanda çok da güzeldi. Amerika'da kendisine hayran bıraktığı erkeklerden biri de Scott Carpenter'dı
Carpenter, ülkenin en önemli, en saygın astronotlarından biriydi. NASA'nın 1959 yılındaki ünlü Mercury Projesi'ne seçilen 7 astronottan biri olan Carpenter, dünyanın yörüngesini dolaşan ikinci, uzaya çıkan 4. astronot olarak tarihe geçmişti.
Ümran Baradan çalıştığı hastanede, 1967'de Scott Carpenter ile tanıştı. Aralarındaki arkadaşlık zamanla aşka dönüştü. Ancak ikili arasında önemli bir sorun vardı: Carpenter evliydi.
Ümran Baradan, iki yılın sonunda İzmir'deki ailesinin yanına döndü. Bir süre sonra boşanma işlemlerine başlayan Carpenter da "kız istemek" için 15 Kasım 1969'da Türkiye'ye geldi.
Ümran Baradan'ın Çiğli Havaalanı'nda karşıladığı Carpenter'ın bu ziyareti tatsız olaylara yol açtı. O dönem 24 yaşında olan Ümran'ın Klasik Türk Müziği bestekarı babası Ali Ulvi Baradan bu evliliğe şiddetle karşı çıktı. Gazetelerde, baba Baradan'ın gerginlik yüzünden felç geçirdiği haberi yer aldı.
İzmir'den eli boş dönen "Uzay Fatihi" Carpenter ile Ümran Baradan arasındaki ilişki bir süre daha devam etti. Genç kadın 15 Temmuz 1970'te evinde bir basın toplantısı düzenleyerek Carpenter ile ilişkisini bitirdiğini açıkladı.
Baradan, "Mr. Carpenter ile maalesef evlenemiyorum. Çünkü bazı sebepler var. En önemlisi benim ve babamın aldığı tehdit mektuplarıdır. Yaş, din ve milliyet farkı da etkili oldu" dedi.
Bu ilginç aşk öyküsü de böylece noktalanmış oldu.
* * *
Ümran Baradan, 1970 yılında Almanya'da bir kilisenin vitray çalışmasını yaparken tanıştığı Bild Gazetesi yöneticilerinden Walter Mroz ile evlendi.
Bu evliliğinden Yasemin adını verdikleri bir kızı oldu. 1989 yılında Türkiye Güzeli seçilen Yasemin Baradan, 1993 yılında Uğur Dündar ile evlendi ve üç çocukları oldu.
İkinci evliliğini Baykal Çaygöz ile yapan Ümran Baradan, yardımseverliği ve çocuklara olan sevgisiyle de tanınıyordu.
1975 yılında İzmir'in Kemalpaşa ilçesi yakınlarında eğitim, sosyal hizmetler verme düşüncesiyle Çiniliköy'ü kurdu. Sonrasında evlerini satıp kendi adını taşıyan Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi'ni de aynı yerde yaptırıp, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağışladı. Projesini bile kendisinin çizdiği okulda ünlü sanaçıları, Türkiye'nin dört bir yanından gelen genç yeteneklerle buluşturdu. Gençlerin resim, çini, seramik, heykel dersleri almalarını sağladı.
Sanatçı, Çiniliköy'deki eserlerini sergilediği "Ümran Baradan Güzel Sanatlar Müzesi"ni de Kemalpaşa Belediyesi'ne bağışladı. Baradan, Konak Varyant'da kendisine ait tarihi evi Konak Belediyesi'ne bağışladı. Aynı bina içinde kurulan Oyun ve Oyuncak Müzesi'nin oluşturulmasına bizzat katkıda bulundu.
Türk sinemasının önemli karakter oyuncularından Hüseyin Baradan'ın yeğeni olan Ümran Baradan, 1995 ile 2007 yılları arasında da dünyanın en saygın kadın kuruşu IWSA'nın (Uluslararası Kadınlar Dayanışma Birliği) genel başkanlığını yaptı.
Diğer birçok uluslararası kurum ve kuruluşun onur üyeliğine seçilen bu değerli sanatçımız, mide kanseri nedeniyle, 66 yaşında İzmir'de hayatını kaybetti.
(Not: Manşet fotoğrafında Scott Carpenter, astronotluk yıllarında...)
(Derleme: Turknostalji.com)