Savaş, güç uygulayarak arzularını birbirlerine empoze etmek için bir ülkenin bulunduğu ülke veya topluluklarda yıkıcı sonuçlar doğurabilecek bir mücadeledir. Silahlı kuvvetler arasındaki savaşlara silahlı savaş, siyasi gizli güçlerin, psikolojik ve ekonomik gücün uygulandığı savaşlara ve barış zamanı savaşlarına soğuk savaşlar ve ülkelerin kendi içlerinde yapılan savaşlara iç savaş denir.
Hükümet savaşları, hükümetin komutası altındaki silahlı kuvvetlerle yapılan savaşlardır. Bahsi geçen savaşlarda ülkeler cephenin gerisinde kalıyor ve savaşın etkisinin dışında kalıyor. Sadece silahlı birimler arasında gerçekleşir. Aşiret savaşları, aşiretlerden ve aşiretlerden erkek ve kadın tüm halkın katılımıyla yapılan tarihte ilk savaşlardır.
Ulus savaşları, milletlerin tüm maddi ve manevi kaynaklarının katıldığı, birlikte yapılan savaşlardır. Devlet savaşları, silahlı kuvvetlerin ve ulusal kuvvetlerin birlikte katıldığı savaşlardır.
Geleneksel savaş: Açık savaş düşüncesiyle düşmanın kapasitesini düşürme düşüncesi. Ülkeler arası ilan edilerek yapılır. Biyolojik, nükleer ve kimyasal silahlar kullanılmamaktadır. Ön savaş olarak da adlandırılır. Cephede silah kullanımıyla şekillenen bir savaş türüdür. Türk bağımsızlık savaşı buna verilebilecek örnekler arasındadır.
Konvansiyonel olmayan savaş, silahlardan başka yollarla zafere ulaşmayı amaçlar. Teslimiyet, gizli destek, teslimiyetler ve bağlılık yoluyla çatışmadır. Sovyet-Amerikan çatışması bir örnektir.
Nükleer Savaş, nükleer araçlarla yapılan savaşlardır. Geleneksel savaş sadece yardımcıdır. Nükleer güç, savaşın kaderini belirleyen şeydir. Şimdiye kadar bir nükleer savaş olmadı, ancak pasifik savaşında Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombası, nükleer savaşın sonuçlarının bir örneğidir.
İç Savaş, savaşan birliklerin aynı ülke veya siyasi ortamda yaşadığı savaş türüdür. Genellikle devrim olarak adlandırılabilecek yenileme hareketlerinde veya emperyalist sendikaların ulusun politikaları üzerindeki etkileriyle ortaya çıkar. Amerika’daki iç savaş örnek olarak verilmiştir.
Asimetrik savaş, farklı askeri imkânlara sahip birlikler tarafından yapılan bir savaştır. Asimetrik savaşlar genellikle gerilla savaşı teknikleriyle sonuçlanır. Bu, doğrudan çarpışmalardan kaçınmak ve daha büyük grubun boşluklarını aramak için yetersiz kapasiteye sahip bir grup şeklinde olur. Böylece küçük ama etkili vuruşlar yapılarak savaş yakalanmadan devam edecek. Filistin ile İsrail arasındaki savaş örnek olarak verilebilir.
Yeni ya da eski tüm savaşların ana nedeni, bir sosyal topluluğun isteklerini başka bir sosyal toplulukta zorla benimsemektir. Bu talepler tarih boyunca hep değişti. Savaşın en önemli nedenleri din, servet elde etmek, toprak kazanmak ve güvenliği sağlamaktır. Bugünkü savaşların tek nedeni ekonomiktir. Bilimin ilerlemesiyle savaş yöntemleri değişmiş ve günümüzde güdümlü mermilerin, atom silahlarının ve füzelerin gelişmesiyle insanlık tarihini tamamen yok edebilecek bir devlet haline gelmiştir. Her savaş kendi başına önemlidir ve belirli sonuçları olmuştur. Ancak bazı savaşlar var ki, bu savaşlar farklı şekilde bitmiş olsaydı, şimdi tamamen farklı bir tarih okuyor olurduk. İşte tarihin akışını değiştiren o savaşlar ve etkileri …
Tarihin Akışını Değiştiren Savaşlar ve Etkileri
1- Maraton Savaşı (BC 490)
M.Ö. 490 yılında Atinalılar ve Persler arasındaki ilk savaşa Maraton Savaşı denir. Savaş, General Datis’in komutasında Yunanlılar ile Ahameniş Ordusu arasında Maraton Ovası’nda meydana geldiğinden, Maraton Savaşı olarak tarihe geçti. Bu savaşta Perslerin askeri teçhizatı ve asker sayısı Atinalılardan daha fazla olmasına rağmen galip gelen Atinalılar oldu.
II. Maraton Muharebesi’ndeki zaferden sonra Yunan şehir devletlerine uzun süre saldırı yapılmadı ve Yunan bölgesinde derin bir sükunet hakim oldu. Bilimsel, sanatsal ve kültürel gelişmeler sayesinde Antik Yunan kültürü doğdu ve gelişti. Yunanlılar maraton savaşında Persleri mağlup etselerdi, Yunan kültürü, sanatı ve bilimi gelişip hayatta kalamazdı. Bu nedenle Yunanlıların Maraton Muharebesi’ndeki zaferleri tarihin en önemli olayları arasında sayılıyor.
2- Bedir Savaşı (624)
Müslümanların Mekke’den Kureyş’le açtığı ve kazandığı ilk savaştır. Bu zafer İslam’ın yayılmasında önemli bir rol oynadı.
• Bu savaşın Müslümanlar üzerindeki manevi etkisi oldukça yüksektir. Bu zaferle birlikte Hz.Muhammed’in etkisi önemli ölçüde arttı. Müslüman olmak isteyenlerin sayısında artış oldu.
• Medine paganları arasında bu zaferle İslamiyet’i kabul etmeye başladılar.
• Bedir Savaşı’nın sonunda Hz. Muhammed’in tutsaklarla ilgili kararları ve elde edilen ganimetler İslami savaş hukukunun temellerini attı.
• Arabistan’da Bedir Savaşı’nda mağlup olan Mekkelilerin itibarı sarsıldı.
• Bedir kuyularının ve Şam ticaret yollarının idaresi Müslümanların eline geçti.
3- AN Lushan Ayaklanması (755 – 769)
Çin’de 755’ten 769’a kadar süren An Lushan isyanında 40 milyon insan hayatını kaybetti. Bu sayı o dönemde dünya nüfusunun 1 / 6’sı idi.
4- Haçlı Seferleri (1096-1270)
Haçlı Seferleri, Hıristiyan Avrupalıların, Papalığın teşvikiyle Müslümanlara karşı düzenlediği kampanyalardır. Papa Urban Second, 1095 yılında Clermont Konseyi’nde yaptığı konuşmayla en önemlisi dini olan siyasi, sosyal ve ekonomik nedenlerle Haçlı seferlerini başlattı. Saldırılar 1096’da ilk haçlı seferiyle eyleme dönüştü. Asıl amacı Müslümanların elindeki toprakları geri kazanmak ve doğunun ileri teknolojisini ele geçirmek olan Haçlı seferleri yüzyıllar boyunca devam ederek milyonlarca can kaybına, devletlerin çökmesine ve ülkelerin yıkılmasına neden oldu.
5- İstanbul’un Fethi (1453)
İstanbul fethedildikten sonra;
• 1000 yıllık Bizans devleti sona erdi.
• İstanbul’un fethi, Ortaçağ’ın sonu ve Yeni Çağ’ın başlangıcı olarak kabul edildi.
• Kale ve duvarların gülle ile yok edileceği anlaşıldı. Bu gelişmeler, feodal rejimin gücünü kaybetmesine ve Avrupa’da mutlak krallıkların güçlenmesine neden olmuştur.
• Fetihten sonra İtalya’ya giden Bizans alimleri Rönesans hareketinin başlamasında etkili oldu.
• Ticaret yollarının Osmanlı Devleti’ne geçmesi Avrupalıları yeni arayışlara yönlendirmiş ve Coğrafi Keşiflere neden olmuştur.
• Avrupa ülkeleri İstanbul’da ilk daimi büyükelçilikleri kurmaya başladı.
• Ortodokslar koruma altına alındı ve Avrupa’nın dini birliği engellendi.
6-Waterloo Savaşı (18 Haziran 1815)
“Waterloo bir savaş değil, dünyanın çehresinin değişmesidir” Victor Hugo
Waterloo Savaşı, Vicor Hugo’nun da belirttiği gibi dünyanın kaderini belirleyen bir savaştır. Napolyon’un son savaşı olan Waterloo Savaşı’nda, Napolyon’un komutasındaki Fransız ordusu İngiliz-Prusya ittifakına karşı savaştı. Bu savaş, sürgündeki Elba adasından kaçtıktan sonra Napolyon’un yeniden tahta çıkmasını aştı ve Napolyon’un yenilgisiyle sonuçlandı. Dünya tarihinin en güçlü liderlerinden biri olan Napolyon tekrar sürgüne gönderildi ve ölümüne kadar sürgünde kaldı. Tarihçiler bir şeyden çok emindirler, Napolyon Waterloo’nun zaferini kazanmış olsaydı, dünya tarihi artık tamamen farklı olurdu.
7- Amerikan İç Savaşı (1861 – 1865)
Amerikan İç Savaşı’nın sonuçlarıyla tarihe geçmiş bir savaş.
Savaşın Sonuçları:
• Savaşın sonunda güneydeki tüm kölelere özgürlük verildi.
• Kısa süre sonra köleler oy kullanma hakkını elde etti.
• ABD’nin güneyinde köleliğe dayalı tarım ekonomisi sona erdi.
• Bölünme tehlikesinin üstesinden gelen Amerika Birleşik Devletleri bir kez daha tek ülke olarak birleşti.
8- Dünya Savaşı (1914 – 1918)
Birinci Dünya Savaşı‘nın sonuçları açısından tarihe kazınmış bir savaştır.
• ABD’yi dünyanın süper gücü yaptı. Avrupa ülkelerinin imzaladığı ağır anlaşmalar neticesinde ABD, Avrupa ekonomisine müdahale etme fırsatı buldu.
• Antlaşmalardaki altın endeksi gibi ağır koşullar dünya ekonomik krizi ve dünya ekonomik krizinin yaratılmasında etken olmuştur. Dünya savaşının çıkması için ortamı hazırladı.
• Polonya, Çekoslovakya, Yugoslavya ve Macaristan kuruldu.
• Avrupa ve Asya’daki devletler arasındaki dengeler bozuldu, Osmanlı, Avusturya-Macaristan imparatorluğu ve Rusya tarih oldu.
Adını değiştirerek sömürgecilik
9- II. Dünya Savaşı (1939 – 1945)
II. Dünya savaşı, dünyanın siyasi haritasını belirleyen ve tarihi şekillendiren en önemli savaşlardan biridir. Bu savaş sırasında dünyanın süper güç dengesi dalgalandı. Nasyonal Sosyalist Parti (daha sonra Nazi Partisi olarak değiştirildi), ağır koşullar altında ve ekonomik olarak çökmekte olan Almanya’da bir umut olarak görüldü ve Adolf Hitler iktidara getirildi. Adolf Hitler ekonomik krizden Almanya’daki Yahudileri sorumlu tuttu ve Yahudilerin ırkçı olduklarını, yalnızca kendi topluluklarından olanları işe aldıklarını ve Almanları çalıştırmadıklarını dışlayarak savundu. Holokost’u işlemenin çözümünü bulan Adolf Hitler, inanılmaz bir kitleyi peşinden sürükledi ve bu ekonomik krizde hem Yahudi soykırımını gerçekleştirdi hem de First’ün ardından imzalanan Versailles anlaşmasını ihlal ederek Ren’e asker getirdi Dünya Savaşı. Daha sonra Polonya’yı ve II. Dünya savaşı başladı. Nazi Almanyası, yoluna çıkan yeri fethetmeye başladı. Onu Alman topraklarına kattı. Kış sezonunda Rusya’ya girmeye karar verene kadar. Burada mağlup olan Alman ordusu Berlin’e geri döndü ve dünyadaki Nazi egemenliği 1945 yılında Sovyet Rusya’nın Berlin’e girmesiyle sona erdi. Dünya savaşı sona erdi. Savaşın Sonucunda:
• ABD ve Sovyet Rusya dünyanın iki süper gücü haline geldi.
• Dünya, ABD bloğu, Sovyet Rus Bloku ve bu bloklara katılmayanlar olarak 3 kısma bölünmüş ve bu bloklar soğuk savaşı başlatmıştır.
• Sömürge devletlerinin yoğun erozyonu nedeniyle sömürge dönemi sona ermeye başlamıştır.
• Sömürgeleştirilen Hindistan, Pakistan, Libya, Cezayir, Tunus gibi pek çok millet Türk Kurtuluş Mücadelesini örnek alarak bağımsızlıklarını kazandı.
10-Türk Kurtuluş Savaşı (1919-1922)
Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin yenilgisini belirleyen Mondros Mütarekesi Antlaşması (30 Ekim 1918) ile Anadolu ve Trakya her türlü işgale açık bir konumdaydı. Çünkü Mondros’un ateşkes hükümleri, muzaffer devletlere gerekli gördükleri her yeri işgal etme hakkı verdi. Antlaşmanın hemen ardından işgal başladı, İngilizler, Fransızlar ve İtalyanlar her yeri işgal etmeye başladı. Ermeniler isyan etti. Yunanlılar vaat edilen yerleri ele geçirmek için harekete geçti. 1919’da Mustafa Kemal Atatürk Samsun’a giderek teşkilatlanmaya başladı. 10 Ağustos 1920’de Osmanlı Devleti, Türklerin ölüm fermanı olan Sevr Antlaşması’nı imzaladı. 23 Nisan 1920’de Türkiye Atatürk, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni kurdu ve TBMM, Sevr Antlaşması’nın tüm imzacılarının vatan haini ilan etti. Mustafa Kemal’in sivil ordusunun direnişi çok başarılı oldu ve işgal güçleri karadan sürüldü. Mudanya Antlaşması’nın ardından Lozan Antlaşması imzalandı ve Türk Devleti tüm dünya tarafından kabul edildi. Bağımsızlık savaşı daha sonra tüm dünyada sömürülen devletlere örnek oldu.
Genel olarak savaşın nedenlerini ve türlerini tartıştık. Ardından dünya tarihi için çok önemli olan savaşlara baktık. Şimdi savaşın yıkıcı etkilerine geçelim
Savaşların Sonuçları
● Savaşa Hazırlanmak
Savaşa hazırlanmak için yapılanların çevresel yansımaları, “ordu birliklerinin ordu gereksinimlerine göre konuşlandırılması için çevrenin yeniden düzenlenmesi, silah üretiminin neden olduğu kirlilik ve silahların test edilmesiyle askeri tatbikatların doğrudan etkisi” olarak görülüyor.
Askeri üsler, özellikle havaalanları, genellikle ekolojik olarak değerli arazilerin geniş alanlarına ihtiyaç duyar. bu yerler, yerel sakinlerinin görüşleri olmaksızın askeri kurumlara tahsis edilmiştir.
Bu arada ormanlar başta olmak üzere tarımsal üretimde kullanılan alanlar tahrip ediliyor ve tüm doğal fauna yok ediliyor.
Gerçek silahlar genellikle tank operasyonları, bombalama ve saldırı tatbikatları, çeşitli tatbikatlar ve orduları savaşa hazırlamak için eğitimler sırasında kullanıldığından, doğal ekosistem büyük ölçüde yok edilir.
● Silah Üretimi
Askeri sanayinin çok ciddi bir kirletici kaynağı olduğu bilinmektedir. Üretim sırasında oluşan zehirli atıklar; Halk sağlığı ve çevre üzerinde bir düşman tehdidinden daha büyük bir etkiye sahiptir.
Bugün kimyasal, biyolojik, nükleer ve geleneksel silahların üretimi, depolanması ve test edilmesi için ayrılan milyonlarca dönümlük arazi toksik kirlilik nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Şimdiye kadar üretilen milyonlarca ton eski silah ve mühimmat da imha edilmeyi bekliyor.
● Savaşta Gerçek Yıkım
Yirminci yüzyılda, savaştan etkilenen sivillerin sayısı arttıkça savaşın neden olduğu çevresel zarar miktarı arttı. Savaş ve çatışmalarda düşmanın ekonomik yeterliliğini ortadan kaldırmak için sanayi tesisleri daha fazla hedeflenmektedir. Bu saldırılarda açığa çıkan endüstriyel kimyasallar sivil nüfusu ve yaşamı etkilemektedir.
● Toprak İçin 7 Bin Yıl Geçmeli
Savaş sırasında kullanılan modern silahlar, içerdikleri zehirli kimyasalların yanı sıra patlayıcıları ve itici gazları nedeniyle ölümcül olabilir. Bu etki sadece cephedeki düşmanı değil, arkasında yaşayan tüm insanları etkileyebilir.
Ağır bir bombardıman uçağından düşen bomba patladığında, yaklaşık 3.000 derece ısı ortaya çıkar ve tüm flora ve faunanın yanı sıra toprağın alt katmanlarının da yanmasına neden olur. Aynı toprağın geri dönüştürülebilir hale gelmesi 100-7400 yıl sürer. Bunlar gibi ekolojik felaketler, etkilenen bölgelerdeki bitki ve hayvan kültürü üzerinde yıkıcı etkilere sahiptir.
● Doğal Kaynakların Tükenmesi
Kaynak tüketen savaşta meydana gelen tahribat ortadan kaldırılırken, yaşam için gerekli olan doğal kaynak ve malzemelerin temini sırasında olumsuz etkiler ortaya çıkabilir.
Savaş sırasındaki göç hareketleri bu etkiler arasındadır. Savaşın uzun vadeli zararları ve savaşlar sırasında ölüm korkusu ile karşı karşıya kalan insanlar, güvenli bölgelere göç ediyor.
Bu, göç eden bölgelerin kaynakları üzerinde bir baskı yaratır. Pek çok yerde ekonomik ve sosyal yapı geri dönülemez biçimde değişiyor.
Yazar: İsmail Demir
Bu makalenin tüm hakları www.pophaber.com‘a aittir.
Bu Makaleyi İngilizce Aslı İle Okumak İçin TIKLAYIN!