Dün, daldan dala atlayarak bir şarkının peşinden gezindim. Sırayla anlatayım en iyisi.
Twitterda paylaşılmış bir videoya denk geldim. Önce isimler dikkatimi çekti; Danny Kaye, Harry Belafonte ve Nana Mouskouri, dinlemeye başlayınca ahan da bizim Niksarın Fidanları bu dedim.
Malum, twitter öyle bir mecra ki, her ne paylaşılırsa paylaşılsın, diğer bazıları ters bir şeyler yazmakla görevli, karşılıklı olarak birbirini tepelemekle uğraşıyor insanlar. Yine, videonun altına yazılan yorumlar yenilir yutulur gibi değildi. İnsanlar, bu türkünün aslı ne imiş sorusunu cevap aramayı düşünmeden hemen düşmanca sözler yazıyorlar.
Bari ben bir bakayım dedim, türkünün kaynağı nerede bulacak mıyım? Böylece, bir seri video izledim, türküyü çeşitli yorumlarla dinledim. Size de dinleteyim, ne düşüneceksiniz?
Önce, ilk izlediğim video:
Nana Mouskouri, Harry Belafonte ve Danny Kaye 1965 yılında yayınlanmış bir televizyon şovunda birlikte söylüyorlar, " Opa Ni Na Nai"
Nana Mouskuri'nin tek başına söylediği başka (muhtemelen 70'lerdeki) bir versiyonda ilk şarkıdaki "çiftetelli türkiko" sözleri çıkmış. Nakarattaki "hoppa ninanay yavrum ninanay" yerli yerinde.
Sonra döndüm, bu türkünün bizdeki tarihçesini ve kimler tarafından söylendiğini aradım. Türküyle ilgili en geniş bilgiyi Tokattan Net'de Hasan Akar'ın yazısında buldum. Yazıyı buraya ekliyorum, özetle aktarayım, bir Niksar türküsü olan ve sevilen bu türkü, Anadolu'dan Yunanistan'a göçen Rumlar tarafından Yunanistan'da da söylenmiş ve benimsenmiş.
Bu teori ve şarkının içindeki Türkçe sözcükler bana yakın geldi, doğrusu.
Türküyü bizde kimler söylemiş diye bakarken, Cem Karaca'yı da buldum. Hem de, yine Nana Mouskuri ile Almanya'da yapılmış bir TV programında önce Türkçe ve Yunanca ortak sözcükler ve kavramlar bağlantısından dostluk üzerine konuşuluyor ve 5. dakikadan itibaren iki sanatçı şarkıyı birlikte söylüyor.
Sonra türkü/şarkı Balkan coğrafyasında yayılmış, özellikle Makedonya'da benimsenmiş.
Bulduğum yakın tarihli bir videoda şarkıdaki "çiftelli türkiko" sözü " çifteçali igriko" olarak duyduğum şekle dönüşmüş, ritm Balkan havasına daha yakınlaşmış ve tempo hızlanmış.
Bizde bu türküyü söyleyen sanatçı o kadar çok ki, ilk dikkatimi çekenler Ayla Dikmen, Bülent Ersoy, Erol Büyükburç, Zara, Candan Erçetin oldu, daha pek çok sanatçı var, tabii ki.
Şimdi sizle son bir video paylaşacağım. Bu kayıtta türküyü tek saz eşliğinde Anadolu türkülerinin bir ses ustası söylüyor. Buradan da dinleyebilirsiniz.