Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları 1. Ünite Cevapları
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
Orta Doğu, Uzak Doğu, Türkistan, Kuzey Afrika ve Balkanları harita üzerinde bulunuz.
Bir savaş için “dünya savaşı” kavramının kullanılmasının nedenleri neler olabilir?
Rusya’da Çarlık rejiminin sona ermesi Türk dünyasını nasıl etkilemiş olabilir?
Büyük devletler Orta Doğu ve Afrika’da manda yönetimlerini hangi amaçla kurmuş olabillir?
Japonya’nın modernleşmesinin dünya siyasetine ne gibi etkileri olabileceğini tartışınız.
KAVRAMLAR
Sömürgecilik
Manda Yönetimi
Basmacı Hareketi
Hiper Enflasyon
Hâkimiyet Teorisi
Emperyalizm
Nasyonal Sosyalizm
Faşizm
Komünizm
Gazavât
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 16 Cevapları
Yukarıdaki görselde Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip’in (Gavrilo Prinsip) Avusturya-Macaristan
Veliahdı François Ferdinand’a (Fransua Ferdinant) düzenlediği suikast resmedilmiştir (Görsel 1.1). Bu olay I. Dünya Savaşı’nı başlatan kıvılcım olmuştur. Bu suikast tek başına, dört yıl süren dünya savaşına neden olabilir mi?
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 18 Cevapları
Yukarıda I. Dünya Savaşı öncesi (Harita 1.1) ve sonrasını (Harita 1.2) gösteren haritalar verilmiştir. Birinci haritaya göre ikinci haritada meydana gelen siyasi farklılıkları değerlendiriniz.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 20 Cevapları
1. Yukarıdaki tabloda yer alan devletlere ait politikaları ve verilen politikaların hangi devletlere ait olduğunu karşılarına yazınız.
2. Konferansa hâkim olan düşünce tarzı dünyada kalıcı bir barış ortamı oluşturabilir mi?
Tartışınız.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 20 Cevapları
I. Dünya Savaşı’nda imzalanan gizli antlaşmaların Orta Doğu’nun sınırlarının
çizilmesindeki etkisini, yukarıdaki haritalar üzerinden değerlendiriniz.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 33 Cevapları
Metinden yararlanarak aşağıdaki soruyu cevaplayınız. Gerçekte bir sömürü düzeni olan mandacılığın Milletler Cemiyeti tarafından bu şekilde tanımlanmasının amacı ne olabilir?
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 36 Cevapları
1. Aşağıda verilen 1, 2, 3 numaralı kutucuklardaki bilgileri kavram haritasındaki uygun boşluklara yerleştiriniz.
2. Aşağıdaki tabloda “başlangıç” kısmına uygun olan bilgileri (Birinci Dünya Savaşı-Sanayi Devrimi-Coğrafi Keşifler-), “başlatan ülkeler” kısmına da ilgili devletleri yazınız (İngiltere-Fransa, İngiltere, İspanya-Portekiz).
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 39 Cevapları
Yukarıdaki metni değerlendirerek hâkimiyet teorileri ile ABD politikalarının ilişkisini
tartışınız.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 44 Cevapları
Yukarıdaki metinden yola çıkarak dünyadaki ekonomik ilişkiler ağı ile ilgili yorumlarınızı
sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 45 Cevapları
1. Tabloya göre şirket iflas sayısı ile işsizlik oranı arasında bağlantı kurarak düşüncelerinizi
ifade ediniz.
2. İthalat ve ihracat değerlerindeki düşüşün ekonomik yansımalarının neler olabileceğini
tartışınız.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 46 Cevapları
1.6.2. konu başlığında yer verilen metni ve görselleri (Görsel 1.23, 1.24) değerlendirerek Almanya’da meydana gelen hiper enflasyonun siyasi ve sosyal sonuçlarını aşağıdaki tabloda ilgili yerlere yazınız.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 48 Cevapları
Yukarıdaki metne göre yazarın sosyal ve ekonomik hayata dair tespitlerini tartışınız.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi MEB Yayınları sayfa 53 Cevapları
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
B. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Paris Barış Konferansı, Versay Antlaşması, 1929 Ekonomik Buhranı, Nazi iktidarı ve II. Dünya Savaşı kavramlarını kullanarak bir metin oluşturunuz.
II. Dünya Savaşı büyük zırhlı birliklerin egemenliğinin yanında hava egemenliğini de gerektiren bir savaş olmuştur. Amerikalılar ve Japonlar büyük savaş uçaklarının yanında çok sayıda uçak gemisi de inşa etmişlerdir. Ayrıca savaş boyunca denizaltı tekniği ve ona karşı savunma sistemlerinde büyük gelişmeler yaşanmıştır.
2. Yukarıdaki metne göre dünyadaki hâkimiyet teorileri ile ilgili çıkarılabilecek sonuçlar nelerdir?
Japon İmparatoru Meiji, iktidarı döneminde ülkesi için isabetli kararlar almıştır. İmparator Meiji’nin aldığı kararlar şöyledir:
• 1871’de yeni bir kanun kitabı ve yeni bir adalet sistemi kabul edildi.
• Posta-telgraf ve yeni bir para sistemi oluşturuldu.
• 1872’de ilk demir yolu açıldı.
• 1873’te Avrupa takvimi ve mecburi tedrisat kabul edildi.
3. Yukarıda verilen bilgilere göre İmparator Meiji’nin Japon toplumuna etkileri nelerdir?
1917 Rus Devrimi’nde iki politik patlamaya (Çarlık monarşisini yıkan Şubat Devrimi ve Bolşevik diktatörlüğünü kuran Ekim Devrimi) imparatorluğun toplumsal, ekonomik ve kültürel temellerine kadar ulaşan ayaklanmalar eşlik etmiştir. Ayrıca imparatorluğa daha önceleri katılmış ancak bağımsızlıklarını kazanma şansını yeni bulabilmiş, Rus olmayan halkların yaşadığı bölgelerde çığ gibi büyüyen ulusal ayaklanmalar da bu politik patlamalarla eş zamanlı olarak ortaya çıkmıştır.
4. Yukarıdaki metne göre Rus Devrimi’nin gelişimi ve bu devrimin ilk dönemde bölge halklarının üzerindeki etkisi nelerdir?
5. Orta Doğu’yu stratejik açıdan değerli kılan özellikler nelerdir?
6. SSCB’nin Türkistan coğrafyasını işgaline karşı Başkortostan, Azerbaycan ve Kafkasya bölgeleri başta olmak üzere Türkistan’da başlatılan millî direnişlerin başarısız olmasının nedenlerini siyasi ve askerî açıdan değerlendiriniz.
7. Komünizm, faşizm ve nasyonal sosyalizm ideolojileri arasındaki benzerlik ve farklılıkları
yazınız.
8 ve 9. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
“Orta Doğu, Batılı güçlerin müdahalesinden sonra bölündü ve nüfuz alanlarına ayrıldı. Bölgedeki konumlarını güçlendirmek ve çıkarlarını korumaktan başka hiçbir şeye önem vermeyen Batılı güçler, bulabildikleri yerel iş birlikçilerle ülke sınırlarını masa başında yeniden belirlediler. Böylece Orta Doğu ve Osmanlı bakiyesi Arabistan topraklarında I. Dünya Savaşı’ndan sonraki süreçte Irak, Suriye, Ürdün, Necd, Hicaz Krallığı gibi manda yönetimler ve yapay devletler ortaya çıktı.”
8. Orta Doğu’nun siyasi yapısını oluşturan etkenler nelerdir?
9. Orta Doğu’nun bu şekilde dizayn edilmesi ne gibi sorunlara yol açabilir?
C. Aşağıdaki soruları okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz.
10-Versay Antlaşması’nın koşullarıyla eli kolu bağlanan, savaş tazminatları yükü altında ezilen, Fransa ve Polonya’ya aktarılan sınır bölgeleri yüzünden stratejik yönden kısıtlanan Almanya’nın ülke içinde enflasyon ve sınıflar arası gerginlikler yaşaması Almanya’da Nazileri iktidara taşıdı. Nazi iktidarı döneminde hava, deniz ve kara kuvvetleri için harcanan para ve asker sayısında artışlar yaşandı. Yukarıdaki metni değerlendirdiğinizde Almanya ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Versay Antlaşması’nın Almanya’yı siyasi açıdan zor duruma düşürdüğü
B) Toplumsal ve ekonomik huzursuzlukların yaşandığı
C) Nazi iktidarında askerî harcamalarda bütçeden ayrılan payın artırıldığı
D) Nazi iktidarı döneminde Versay Antlaşması’nın hükümlerine aykırı hareket edildiği
E) Nazi iktidarının ortaya çıkmasında Versay Antlaşması’nın etkisi olduğu
11-Hâkimiyet teorileri ile ilgili verilen bilgilerden 13. hangisi doğrudur?
A) Kara Hâkimiyeti Teorisi Alfred Mahan tarafından geliştirildi.
B) Deniz Hâkimiyet Teorisi en çok Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun ilgisini çekti.
C) Deniz Hâkimiyet Teorisi Halford Mackinder tarafından geliştirildi.
D) Deniz gücünün ortaya çıktığı merkez için Heartland kavramı kullanıldı.
E) Hava Hâkimiyet Teorisi Harry A. Sachaklian tarafından geliştirildi.
12-Paris Barış Konferansı’nın ortaya koyduğu havayı “Uzlaşmadan rahatsızlık duyanların
bu duruma kolaylıkla karşı çıkabileceklerini fark etmeleri fazla uzun sürmedi.” biçiminde
değerlendiren bir tarihçiyi aşağıdaki ifadelerden hangisi desteklemez?
A) Önemli kararların alınması ile hayata geçirilmesinin farklılık göstermesi
B) Milletler Cemiyetinin olaylara müdahale edebilecek bir gücü olmadan kurulması
C) ABD’nin Monroe Doktrini politikası gereği kıtasına dönerek çözüme sırtını dönmesi
D) İngilizlerin ordularını terhis etmesi ve Fransa’nın tek başına kıta politikasını belirlemek
istememesi
E) 1928’de Amerika ile Fransa arasında Briand-Kellogg Paktı’nın imzalanması
13-Aşağıda propaganda ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Nazilerin en etkili bakanlarından Gobbels, propaganda bakanıdır.
B) Radyo ve televizyondan yapılan propaganda ilk olarak I. Dünya Savaşı’nda kullanılmıştır.
C) Propaganda etkisi oluşturan ilk film “İspanyol Bayrağını Yırtarken”dir.
D) Charlie Chaplin’in “Büyük Diktatör” filmi propaganda içeriklidir.
E) İdeolojik rejimlerin yaşandığı ülkelerde sinema ve radyo propaganda aracı olarak kullanılmıştır.
14-ABD’de 1920’li yıllarda ekonomik göstergelerde büyük yükselişler olmuştur. Buna karşın 1929’da ekonomik buhran yaşanmış ve buhran bütün dünyaya yayılarak siyasi ve ekonomik yapıları etkilemiştir. Grafikten ve metinden yola çıkıldığında aşağıda verilen yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) Dünya ticaret hacminde 1930’dan sonra keskin bir düşüş yaşanmıştır.
B) 1929-1933 yılları arasında ticaret hacmi %50’den fazla azalmıştır.
C) ABD merkezli ekonomik buhran, Kükreyen Yirmiler sonrası iflaslara ve siyasi değişimlere yol açmıştır.
D) Almanya’da Hitler’in iktidara gelmesine 1929 Ekonomik Buhranı neden olmuştur.
E) Dünya ticaret hacmindeki en büyük düşüş 1930 yılında yaşanmıştır.
15-Amiral Alfred Thayer Mahan, İngiliz Deniz Kuvvetlerinin tarihini incelemiş ve 1890 yılında Deniz Hâkimiyet Teorisi’nin esaslarını ortaya koymuştur. Bu teorinin ortaya çıktığı dönemde Sanayi Devrimi sonucu yeni keşifler yapılmış ve ekonomik ilişkiler genişlemişti. Ham madde arayışı ve yeni ürünlerin pazarlanması ihtiyacı, deniz yollarının önemini artırmış, gelişen teknoloji ile mesafeler kısalmıştı. Kısaca, tarihî İpek Yolu önemini kaybederken Mahan’ın “Denizlerehâkim olan dünyaya hâkim olur.” tezi ortaya çıkmıştır.
Yukarıdaki metni değerlendirildiğinde Deniz Hâkimiyet Teorisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Teorinin bir denizci olan Alfred Mahan tarafından ortaya atıldığı
B) Teorinin ortaya çıkmasında dönemin ekonomik ve teknik koşullarının etkili olduğu
C) Teknolojide yaşanan gelişmelerin dünyanın küçülmesine yol açtığı
D) Dünyada yaşanan siyasi, iktisadi ve teknik gelişmelerin tarihî ticaret yollarına etki edebildiği
E) Dünya üzerindeki savaşların dünya ticaretinde avantaj elde etmek için yapıldığı