Eşsiz ve unutulmuş: Sovyet füze savunma sisteminin doğuşu. Brooke ve M-1
Alternatif mimari, 1947'nin başlarında ENIAC'ın bir analoğunu yaratma konusunda ortak bir ilgi ile birleşen Isaac Brook ve Bashir Rameev'in bir araya gelmesiyle başladı. Bir efsaneye göre, Rameev bilgisayarı BBC radyosunu dinlerken öğrendi, başka bir versiyona göre - Brook, orduyla bağlantılı olduğundan, Amerikalıların bazı gizli kaynaklardan ateşleme tablolarını hesaplamak için bir makine yaptığını biliyordu.
Gerçek biraz daha yavan: 1946'da Nature dergisinde ENIAC hakkında açık bir makale yayınlandı ve tüm bilim dünyası bunu biliyordu, hatta bilgisayarla biraz ilgileniyordu. SSCB'de bu dergi önde gelen bilim adamları tarafından okundu. Ve 1947'de "Uspekhi Matematik Bilimleri" nin ikinci sayısında, M. L. Bykhovsky'nin "Yeni Amerikan hesaplama ve analitik makineleri" adlı 3 sayfalık bir makalesi yayınlandı.
Bashir Iskandarovich Rameev'in kendisi zor bir kaderin adamıydı. Babası 1938'de bastırıldı. Ve hapishanede öldü (ilginç bir şekilde, aynı kader ikinci M-1 tasarımcısının - Matyukhin'in babasını da bekliyordu). "Halk düşmanı" nın oğlu MEI'den atıldı, iki yıl boyunca işsiz kaldı ve zar zor geçiniyordu. Radyo amatörlüğüne ve icatlarına olan tutkusu sayesinde, 1940'ta İletişim Merkez Araştırma Enstitüsü'nde teknisyen olarak işe girene kadar. 1941'de cepheye gönüllü oldu. Tüm Ukrayna'yı dolaştı, her yerde hayatta kaldı, kanla halkın düşmanı olma suçuna kefaret etti.
Ve 1944'te VNII-108'e gönderildi (radar yöntemleri, 1937'de de bastırılan ve mucizevi bir şekilde hayatta kalan ünlü mühendis Tuğamiral ve Akademisyen A.I. Berg tarafından kuruldu). Orada Rameev ENIAC'ı öğrendi ve aynısını yaratma fikrini aldı.
Брук
Berg'in himayesinde ENIN elektrik sistemleri laboratuvarı başkanı Isaac Semenovich Brook'a döndü.
Brook istekli bir elektrik mühendisiydi, ancak küçük bir mucitti. Ancak yetenekli ve en önemlisi - SSCB'de neredeyse daha önemli olan güçlü bir organizatör. Geçtiğimiz 10 yıl boyunca, popüler bir cihaz yaratılana kadar, esas olarak rol almak, liderlik etmek ve denetlemekle uğraşıyordu (dahası, enstitüden mezun olduktan hemen sonra liderlik pozisyonlarına geçti ve ardından sistematik ve başarılı bir şekilde kariyerini şekillendirdi), Diferansiyel denklem sistemlerini çözmek için harika bir analog entegratör olan ENIN'de o yıllar. Proje yöneticisi olarak, onu SSCB Bilimler Akademisi Başkanlığı'nda sunan Brook'du. Akademisyenler cihazın destansı doğasından (60 metrekarelik bir alan) etkilendiler ve onu hemen bir üye muhabir olarak seçtiler (ancak bu, kariyeri zirveye ulaştı, tam bir akademisyen olmadı, tüm özlemlerine rağmen).
ENIN'de bilgisayarların inşa edildiğini duyan Rameev, fikirlerini Brook'a sunmak için oraya geldi.
Brooke anlayışlı ve deneyimli bir insandı. Ve derhal Sovyet bilgisayarının tasarımında en önemli şeyi yaptı - 1948'de bütün bir telif hakkı sertifikası için SSCB Bakanlar Konseyi Devlet Komitesi Patent Bürosuna başvurdu (tesadüfen, Rameeva da yazdı. ) "Dijital elektronik makinenin icadı" için. Tabii ki, şimdi oldukça komik görünüyor (vay, SSCB bir bilgisayarın icadı için bir patent yayınladı, her şeyden sonra ABC, Harvard Mark-1, Z-1, EDSAC, ENIAC, Colossus ve diğerleri). Ancak bu patent, ilk olarak Brook'un derhal Sovyet bilgisayar yaratıcılarının panteonuna girmesine izin verdi ve ikincisi, her buluş için rütbelere ve ödüllere güvenildi.
Ancak bir bilgisayarın yapımı işe yaramadı. Çünkü patenti aldıktan hemen sonra, Rameev nedense tekrar orduya sürüklendi. Görünüşe göre 1944'te tamamlamadığı şeye hizmet etmek için. Uzakdoğu'ya gönderildi, ancak birkaç ay sonra (Brook müdahale edip etmediği bilinmiyor) SSCB Makine Mühendisliği ve Enstrümantasyon Bakanının kişisel isteği üzerine, PI Parshin değerli bir uzman olarak Moskova'ya geri gönderildi.
Genel olarak Brook ve Rameev arasındaki ilişki sis dolu. Dönüşünde, nedense, M-1 projesine katılmadı, ancak Brook'u başka bir "tasarımcı" için terk etmeyi tercih etti - SKB-245'te, daha sonra Lebedev'le yarışan "Strela" üzerinde çalıştı. BESM (bir sonraki sayıda bu titanomakiyi daha ayrıntılı olarak ele alacağız).
Lebedev o zaman kaybetti. Ama ikinci tura gitmedim. Ve "Kazanamazsanız - liderlik edin" ilkesine uygun olarak kendisi de Rameev ile birlikte SKB-20'te M-245 makinesini tasarlamaya başladı. Ek olarak, Rameev efsanevi Ural serisinin genel tasarımcısı ve yazarı olarak bilinir - küçük tüp makineleri, SSCB'de çok popüler ve ilk nesilde en büyük olanı.
Rameev'in yerli teknolojinin gelişimine son katkısı, IBM S / 360 modelini yasadışı bir kopya modeli olarak kullanmama teklifiydi, ancak bunun yerine İngilizlerle birlikte ICL'ye dayalı bir bilgisayar dizisi geliştirmeye başlamak oldukça yasal Sistem 4 (aynı S / 70 ile uyumlu olan RCA Spectra 360'in İngilizce versiyonu). Muhtemelen çok daha iyi bir anlaşma olur. Ancak, ne yazık ki, karar Rameev'in projesi lehine verilmedi.
1950'ye geri dönelim.
Hayal kırıklığına uğrayan Brook, Moskova Enerji Mühendisliği Enstitüsü'nün personel bölümüne bir istek gönderdi. Ve M-1'in yaratıcıları, yaklaşık 10 kişi, laboratuvarında görünmeye başladı. Ve ne tür insanlardı! O zamana kadar pek çoğu yüksek öğrenimi tamamlamamıştı, bazıları teknik okul mezunuydu, ancak dehaları Kremlin yıldızları gibi parlıyordu.
Ekip
Nikolai Yakovlevich Matyukhin, kaderi Rameev'inkiyle neredeyse aynı olan genel tasarımcı oldu. Halkın bastırılmış bir düşmanının tam olarak aynı oğlu (1939'da Matyukhin'in babası nispeten insancıl bir 8 yıl aldı, ancak 1941'de Stalin geri çekilme sırasında tüm siyasi mahkumların infazını emretti ve Yakov Matyukhin Oryol hapishanesinde vuruldu). Elektronik ve radyo mühendisliğine düşkün, ayrıca her yerden kovuldu (halkın düşmanı ailesi de dahil olmak üzere Moskova'dan tahliye edildi). Yine de 1944'te okulu bitirip MPEI'ye girmeyi başardı. Lisansüstü eğitim alamadı (yine, çalışmaları sırasında alınan icatlar için halihazırda iki telif hakkı sertifikasına rağmen, politik olarak güvenilmez olduğu için reddedildi).
Ama Brooke yeteneği fark etti. Ve M-1 projesinin uygulanması için Matyukhin'i ENIN'e sürükleyebildi. Matyukhin kendini çok iyi kanıtladı. Ve daha sonra hattın devamı üzerinde çalıştı - M-2 (prototip) ve M-3 (sınırlı bir seride üretildi). Ve 1957'den beri, Radyo Endüstrisi Bakanlığı NIIAA'nın baş tasarımcısı oldu ve ilk seri yarı iletken yerli bilgisayar olan Tetiva hava savunma kontrol sisteminin (1960, Amerikan SAGE'nin bir benzeri) oluşturulması üzerinde çalıştı. kontrol, Harvard mimarisi ve ROM'dan önyükleme. Aynı zamanda (SSCB'de ilk) ters kodlamayı değil ileri doğru kullanması ilginçtir.
İkinci yıldız M. A. Kartsev'di. Ancak bu, (SSCB'nin birçok askeri gelişmesinde doğrudan parmağı olan ve füze savunmasının yaratılmasında büyük bir rol oynayan) öyle büyüklükte bir adam ki, ayrı bir tartışmayı hak ediyor.
Geliştiriciler arasında bir kız vardı - RAM M-1'in mimarı Tamara Minovna Aleksandridi.
Çalışma (Lebedev örneğinde olduğu gibi) yaklaşık iki yıl sürdü. Ve zaten Ocak 1952'de (MESM'nin devreye alınmasından bir aydan az bir süre sonra), M-1'in pratik çalışması başladı.
Paranoyak Sovyet gizlilik arzusu, her iki grubun - Lebedev ve Brook - birbirlerini duymamasına neden oldu. Ve arabaların tesliminden sadece bir süre sonra bir rakibin varlığını öğrendiler.
Kupa sırları
Moskova'da o yıllarda lambalarla ilgili durumun Ukrayna'dakinden daha kötü olduğunu unutmayın. Ve kısmen bu nedenle, kısmen makinenin güç tüketimini ve boyutlarını azaltma arzusundan dolayı, M-1 dijital bilgisayar tamamen lambaya dayalı değildi. M-1 tetikleyicileri 6N8S çift triyota, valfler 6Zh4 pentotlara monte edildi, ancak tüm ana mantık yarı iletkendi - bakır oksit doğrultucularda. Bu doğrultucularla (ve bilmeceler) ayrı bir bilmece de ilişkilidir. hikayeler yerli bilgisayarlar sadece yığınlar!).
Almanya'da, benzer cihazlara Kupferoxydul-Gleichrichter adı verildi ve Sovyet uzmanları, dağlarda yakalanan radyo ekipmanlarını incelemek için mevcuttu. Bu nedenle, bu arada, yanlış da olsa en sık kullanılan jargon, yerli literatürde bu tür cihazların cuprox redresörleri olarak adlandırılması, bu da burada bazı gizemler olsa da, Almanlar sayesinde onları tanıdığımızı gösteriyor.
Bakır oksit redresörü, ABD'de Westinghouse Electric tarafından 1927'de icat edildi. İngiltere'de üretilmiştir. Oradan Avrupa'ya gitti. Ülkemizde öyle görünüyor ki, benzer bir tasarım 1935'te Nizhny Novgorod radyo laboratuvarında geliştirildi. Sadece burada iki tane var ama.
Birincisi, bunu bize anlatan tek kaynak, en hafif tabirle, önyargılıdır. Bu, VG Borisov'un 100'de yayınlanan "Genç radyo amatörleri" (sayı 1951) broşürüdür. İkincisi, bu yerli redresörler ilk kez, üretimi sadece 1'de başlayan ilk yerli multimetre TG-1947'de kullanıldı. Bu nedenle, önemli bir olasılıkla, bakır-ekşi redresör teknolojisinin savaştan sonra Almanya'da SSCB tarafından ödünç alındığı söylenebilir. Eh, ya da bireysel gelişmeler ondan önce yapıldı, ancak bu açıkça, ancak yakalanan Alman radyo ekipmanını inceledikten sonra üretime girdi ve büyük olasılıkla Siemens SIRUTOR redresörlerinden klonlandı.
M-1'de hangi redresörler kullanıldı?
İstisnasız, tüm kaynaklar Sovyet KVMP-2'den bahsediyor, bu konuşma etkinliklere katılanların anılarına dayanıyor. Öyleyse, Matyukhin'in anılarında şöyle deniyor:
Sovyet redresörlerinin (özellikle, KVMP-2 serisinin görünümü - bu kesinlikle 1950'den daha erken değil), yaratılmalarından bir yıl önce ele geçirilen Alman mülkleri arasında nasıl sonuçlandığı çok açık değil mi? Ama zaman içinde ufak bir düşüş olduğunu söyleyelim. Ve oraya vardılar. Bununla birlikte, M-1 I / O cihazının geliştiricisi A.B. Zalkind, anılarında şöyle yazıyor:
Selenyum ve cuprox sütunlarının birlikte karıştırılmasını bir kenara bırakırsak (ve bunlar farklı şeylerdir), açıklama orijinal redresörlerin boyut olarak veya tablet sayısı bakımından KVMP-2-7'ye karşılık gelmediğini göstermektedir. Dolayısıyla sonuç - zamanımızdaki anılara güvenilemez. Belki de, ilk modellerde kupa kuproksları kullanıldı ve kullanım olasılıkları kanıtlandığında, aynı N.Ya.Matyukhin'in de yazdığı gibi,
Bunun bilmecelerin sonu olduğunu mu düşünüyorsun?
Bir sonraki makine M-2'nin açıklamasında KVMP-2-7'nin parametreleri verilmiştir ve bunlar aşağıdaki gibidir. İzin verilen ileri akım 4 mA, ileri direnç 3–5 kΩ, izin verilen ters voltaj 120 V, geri direnç 0,5–2 MΩ. Bu veriler tüm ağa yayıldı.
Bu arada, bu kadar küçük bir doğrultucu için kesinlikle harika görünüyorlar. Ve tüm resmi referans kitapları tamamen farklı rakamlar verir: doğru akım 0,08–0,8 mA (tablet sayısına bağlı olarak) vb. Referans kitaplarının daha fazla inancı vardır, ancak Brook'un KVMP'si, bu tür parametrelerle anında yanarsa nasıl çalışabilir?
Ve Lebedev aptal olmaktan çok uzaktı. Kupa olanlar da dahil olmak üzere elektronikte çok iyiydi. Bununla birlikte, bilgisayarları standart olmayan malzemelerden monte etmede bir virtüöz olmasına rağmen, bakır-ekşi redresörleri kullanma fikri ona gelmedi. Gördüğünüz gibi, Sovyet teknoarkeolojisi Tutankhamun'un mezarından daha az gizem barındırmıyor. Ve olayların görgü tanıklarının anıları ve anıları varken bile onları anlamak kolay değil.
M-1
Her durumda, M-1 çalışmaya başladı (ancak tam olarak ne zaman gerçekçi olmayan bir görev olduğunu belirlemek bile; çeşitli belge ve anılarda, tarih aralığı Aralık 1950'den Aralık 1951'e kadar görünür).
MESM'den daha küçüktü ve daha az enerji tüketiyordu (4 metrekare M ve 8 kW'a karşı 60 metrekare M ve 25 kW). Ama aynı zamanda nispeten daha yavaştı - 25 bit kelimelerde yaklaşık 25 işlem / saniye, 50 bit MESM kelimelerde 17 işlem / saniye.
Dışarıdan, M-1, MESM'den çok bir bilgisayara benziyordu (birkaç odadaki tüm duvarlarda zeminden tavana lambalı çok sayıda dolap gibi görünüyordu).
Ayrıca kimin ilk olduğuna dair korkunç savaşların: Ukraynalı grupla Lebedev veya Moskova'yla Brook, bu güne kadar azalmadığını da not ediyoruz.
Bu nedenle, örneğin, MESM'nin ilk lansmanının 6 Kasım 1950'de belgelenmiş olmasına rağmen (bu, tüm geliştiricilerle yapılan çok sayıda röportaj ve Lebedev'in makaleleri ile onaylanmıştır), "Yeniden yazmaya değer tarih: ilk Sovyet bilgisayar gerçekten yapıldı "(Boris Kaufman, RIA haber) aşağıdaki pasajla karşılaşıyoruz:
Bu konuda yorum yapmak oldukça zor.
Özellikle benzersiz yazarın bilgisayar ve hesap makinesi tanımı, o zamana kadar yüz yıllık bilgi işlem teknolojisinin gelişiminde hiçbir yerde bulunamamıştır. Osiloskoplardan RAM olarak tüplerin Williams-Kilburn tüplerine göre "benzersiz" üstünlüğü daha az şaşırtıcı değildir (görünüşe göre Batı'da doğru bir şekilde adlandırıldıkları gibi, bir kupa radyo çöplüğünden bir bilgisayar kurmanın mümkün olduğunu bilmiyorlardı. ve nedense pahalı ve aptalca çözümler ürettiler) ve o zamanın yalnızca iki (en az 5-6 yerine) Batı arabasından bahsetti.
M-2
Zalkind'in anılarına göre, M-1'e ilgi gösteren ilk büyük bilim adamlarından biri Akademisyen Sergei Sobolev'di. Bir sonraki model M-2'nin yaratıcılarıyla yaptığı işbirliği, SSCB Bilimler Akademisi'nin tam üyelerine yapılan seçimlerde bir bölümle engellendi.
Lebedev ve Brook bir yer talep etti. Belirleyici faktör, Sobolev'in öğrencisi Lebedev için verdiği sesiydi.
Bundan sonra, Brook (ömür boyu muhabirin üyesi olarak kaldı) Sobolev'in çalıştığı Moskova Devlet Üniversitesi'ne M-2 arabasını vermeyi reddetti.
Ve Moskova Devlet Üniversitesi'nin duvarları içinde Setun makinesinin bağımsız geliştirilmesiyle sona eren büyük bir skandal patlak verdi. Dahası, seri üretimi, yeni M-20 projeleri için olabildiğince çok kaynak elde etmek isteyen Lebedev grubundan zaten engellerle karşılaştı.
Bir dahaki sefere Lebedev'in Moskova'daki maceraları ve BESM'nin gelişimi hakkında konuşacağız.
Devam edecek ...
- Alexey Eremenko
- http://www.oldradio.de http://www.icfcst.kiev.ua https://itkvariat.com http://informat444.narod.ru
Abone olun ve en son haberler ve günün en önemli olaylarından haberdar olun.