Bebeklere Uyku Eğitimi Nasıl Verilir?
Siz ve bebeğiniz için iyi bir gece uykusu çok yakında!
“Bir daha asla uyumayacaksınız” Tanıdık geldi mi? Bu klişenin bebek için yapılan partilerde sık sık tekrarlanmasının bir nedeni vardır: Ebeveynliğin ilk birkaç ayı içinde, bebek yerleşik bir uyku düzenine geçmeden önce ve her birkaç saatte bir beslenmesi gerekiyorsa, uykular parça parçadır ve kafa karıştırıcıdır. Uzun derin bir uyku öğleden sonra veya gece olabilir. Ve bu tamamen normaldir. Ama gece beslenmelerinin bittiği dönemde yani bebeğiniz birkaç aylık olduktan sonra ve önceden tahmin edilebilen bir uyku-uyanıklık döngüsü oluşturduktan sonra, ona uyku eğitimi vermek tüm ailenin çok fazla ihtiyaç duyduğu gece uykusuna kavuşmasına yardımcı olabilir. İşte, aileniz için en iyi uyku eğitim yöntemini seçmeden önce bilmeniz gerekenler.
Uyku eğitimi nedir?
Basitçe söylemek gerekirse, uyku eğitimi (uyumayı öğretmek veya öğrenmek olarak da adlandırılır) bebeğinizin uykuya dalmayı ve uykuda kalmayı öğrenmesine yardımcı olma sürecidir. Ayrıca, çeşitli uyku-eğitim teknikleri bunları savunan veya karşı çıkan uzmanların ve ebeveynlerin olduğu tartışmalı bir konu haline gelmiştir. New York Tribeca Pediatri Kliniği’nde bir çocuk doktoru olan Dr. TJ Gold, “Bu, siyaset konuşmak gibidir. Çocuğunuzu gece boyunca uyutmak için tek bir doğru yol yoktur. Çok farklı yollar vardır” diyor.
Bebeğin uyku eğitiminin oldukça önemli yararları olabilir: Evdeki herkes iyi dinlenir ve bebeğin gelişimi için uyku şarttır. Ulusal Sağlık Enstitüleri’nde yapılan ve bir dönüm noktası niteliği taşıyan 2007 çalışması, kritik beyin gelişim dönemlerinin yeterli uykuya bağlı olduğunu ileri sürmüştür. Dr.Gold, “Bebeğin uyku eğitimi eğlenceli olmayabilir, ancak her zaman ailelere bunun tehlikeli olmadığını ve iyi bir uyku düzeni geliştirmenin çocukları için yapabilecekleri en iyi şeylerden biri olduğunu söylüyorum” diyor.
Bununla birlikte, uyku eğitimi herkes için bir zorunluluk değildir ve bebeği gece boyunca kendi başına uyumayı öğrenen pek çok aile, uyku eğitimini atlamayı tercih eder. Dr.Gold, “Bu sizin aileniz ve sizin çocuğunuz, ve sanırım sizin bebeğinizde ihtiyaç olmamasına rağmen pediatristlerin aileniz için uyku eğitimini zorlayacağına dair bir yanlış anlama var” diyor. Uzmanlar, uyku eğitimine en iyi yaklaşımın kendi ailenize uyan bir program olduğunu vurgulamaktadırlar.
İki çocuk annesi Corinna, “Ben uyku eğitimi vermek istemediğimi biliyordum, bu yüzden oğlum yaklaşık 5 aylık olana kadar oğlumla birlikte uyudum. 5 ay sonra, onu bir odada kendi başına bırakabiliyordum ama ağladığında onun yanına gidiyordum. 10 aylık olduğunda, gece boyunca kendi başına uyuyordu. Belki şanslıydım, ama ailemizde işe yarayan şeyin onun liderliğine izin vermek olduğunu hissettim” diyor.
Uyku eğitimine ne zaman başlanır?
Yorgun ebeveynler eğitim almak için hevesli olabilirler, bu nedenle ne zaman uyku eğitimine başlayacağınızı nasıl anlarsınız? New York Üniversitesi Langone Tıp Merkezi Pediatri bölümünde klinik eğitmen olan Dr. Lauren Kupersmith, “Çoğu bebek 4 ila 6 aylık olduğunda bir çeşit uyku eğitimi için hazırdır. Bazı pediatristler, bebeklerin belirli bir ağırlığa ulaştıklarında eğitilmeye hazır oldukları yönergelerine uysa da, ben, bebek yaklaşık 4 aylıkken, kendiliğinden rahatlayacak gelişimsel sürecini tamamlayana kadar beklemenin çok daha uygun olduğunu düşünüyorum” diyor.
Yine de, bebeğin uyku eğitimine başlamak için doğru zaman yoktur. 4 aylık dönem başlangıç yapmayı düşünmek için harika bir zaman olsa da, uzmanlar bebeğin 10 aylık, bir yaşında veya daha büyük olana kadar eğitim vermezseniz kaybedeceğiniz bir şey olmadığını vurguluyorlar.
İki çocuk annesi Robin, “Oğlumuz 18 aylık olana kadar uyku eğitimi vermedik ve iki odalı bir eve taşındık, böylece kendi odası oldu. The Sleep Lady metodunu kullandık ve çok çabuk sonuç aldık” diyor.
Hamilelik döneminde veya bebeğin yaşamının ilk haftalarında çeşitli uyku eğitimi yöntemlerini okumuş olsanız bile, başlamadan önce çocuk doktorunuzla konuşmak iyi bir fikirdir. Örneğin, çocuğunuz yavaşça kilo alıyorsa ya da erken doğmuş bir bebekse, gece beslenmelerini bırakmaya hazır olmayabilir ve birkaç gece uyanmasına uyarlanmış bir uyku eğitim programına ihtiyaç duyabilir.
Bebeğe uyku eğitimi nasıl verilir?
Uyku eğitiminde çeşitli düşünce yolları vardır. Bazı uyku-eğitim yöntemleri, “nazik uyku eğitimi” sınıfındadır, bu da genellikle ağladığında bebeği kucağınıza alıp, sallamaya ve yatıştırmaya devam edeceğiniz anlamına gelir. Genellikle “tüketme” adı verilen sınıfta bulunan diğer yöntemler, ebeveynlere bebeğin tüm gece boyunca kendiliğinden yatmasını öğretmek için kapıyı sabaha kadar açmamalarını tavsiye eder. Bu yöntemlerin hiçbiri doğru ya da yanlış olarak değerlendirilmemelidir, bunların hepsi sizin ve aileniz için en iyi olan yöntem ne ise ona bağlıdır.
Bazı anneler, destek, ipuçları ve tavsiye yardımları için bir uyku koçu ile çalışmanın ya da bir Facebook uyku grubuna katılmanın faydalı olduğunu düşünüyorlar. Robin, “Bir uyku koçu işe aldık, bu bize oldukça yardımcı oldu çünkü herhangi bir soru ya da sorun hakkında bizimle detaylı konuşabiliyor ve doğru yolda olduğumuzu gösteriyordu” diyor.
Uyku eğitim yöntemleri
Teksas Austin’de bir çocuk uyku danışmanı olan Vanessa Vance, tüm uyku-eğitim yöntemlerinin artı ve eksileri olduğunu, bu yüzden hangisinin sizin için en iyisi olduğunu anlamanın önemli olduğunu söylüyor. Vance, “Bir aile ile çalışırken, onların ihtiyaçlarını ve hedeflerini tartışıyoruz. Bazı aileler kesinlikle bebeği ağlatmak istemeyebilir, bu yüzden kademeli bir yaklaşım en iyi yöntem olabilir” diyor. İşte, en popüler uyku eğitimi yöntemlerinden bazılarına genel bir bakış:
Göz yaşı olmayan yöntem
Uyku uzmanı Elizabeth Pantley tarafından yaratılan bu yöntem, aynı zamanda ağlatmama yöntemi olarak da bilinir ve çocuğunuzun uyku alışkanlıklarını hafifçe değiştirmeyi içerir. Örneğin, “azaltma” olarak bilinen bir yöntem, bebeğin uykuya dalma stratejisini yavaş yavaş kolaylaştırmayı önerir. Her zaman sallanmaya ihtiyaç duyuyorsa, sallanmadan uyumayı öğrenene dek her gün biraz daha az sallarsınız. ‘’Yerine koyma’’ adı verilen başka bir teknik de rutini değiştirir. Örneğin, bebek her zaman yatmadan önce emiyorsa, bunun yerine bir kitap okursunuz.
Ağlatma (Cry It Out- CIO) yöntemi
Adından da anlaşılacağı gibi, bu yöntemle uyku eğitimi, bebek uykuya dalmaya çalışırken kendi kendine sakinleşmeyi öğrenmesine yardımcı olmak için müdahale etmemeyi gerektirir. Ayrıca, tükenme uyku eğitimi olarak da bilinen yöntem, bebeğin kendini yatıştırmayı öğrenme kapasitesine sahip olduğu ve sonunda ağlamayı kesip gece boyunca uyumayı başarabileceği fikrine dayanır.
Weissbluth yöntemi
Bu uyku eğitimi yöntemi, yatmadan önce rutin bir uyku düzeni kurmanızı (banyo, kitap, ninni gibi), daha sonra bebeğinizi uyutmak üzere yatağa koymanızı, kapıyı kapatmanızı ve bir sonraki sabaha kadar tekrar girmemenizi önerir. Weissbluth yöntemini uygulayan bir çocuk annesi Jen, “Bunu denedim ve ilk gece berbat hissettim. Oğlumun ağlamasını duymamak için duşu açtım ve banyoda oturdum. Ama bebek monitörünü seyrediyordum ve bir saat sonra baş parmağını bulduğunu ve uyuduğunu gördüm. Bir sonraki gece yaklaşık 40 dakika ağladı, ondan sonraki gece ise 20 dakika. Sabah her zaman mutluydu bu nedenle bu yöntemin doğru bir seçim olduğunu düşünüyordum” diyor.
Ferber yöntemi
Zaman-aralıklı uyku eğitimi, modifiye edilmiş uyku eğitimi ya da kademeli tükenme uyku eğitimi olarak da bilinen bu yöntemle ebeveynler, bebek ağlasa bile yatağa koyarlar ve sonra her 5,10,15 dakika gibi farklı zaman aralıklarında kontrol etmek için geri dönerler. Bu kontroller sırasında bebeği kucağınıza almazsınız, ancak sözlü olarak onu sakinleştirebilir veya sırtını sıvazlayabilirsiniz. Bebek sonunda gece boyunca uyuyana kadar kontrol ettiğiniz zaman aralıkları kademeli olarak uzar. Bir çocuk annesi Anika, “Oğlum 8 aylıkken Ferber’i uyguladık. Çok çabuk uyum sağladı ve o zamandan beri her gece 10 ila 12 saat boyunca kendi başına uyuyor” diyor.
Sandalye metodu
Ayrıca, The Sleep Lady veya kademeli geri çekilme olarak da bilinen, İyi Geceler, Sıkı Uyuyun kitabının yazarı ve Lisanslı Klinik Uzmanı Kim West tarafından popüler hale getirilen bu yöntem bebeğin beşiğinin yanında bir sandalyede oturarak başlar. Her gece, bir gün artık odada olmayacak şekilde sandalyeyi beşikten biraz daha uzağa koymanız ve her ağladığında bebeğinizle konuşarak (bazen sırt sıvazlama ve kucağa almakta uygundur) yatıştırmanız istenir. Bu yöntem, ayrılık kaygısı yaşayan ve anne-babanın kapının diğer tarafında olduğunu anlayabilen daha büyük bebekler ve çocuklar için faydalı olabilir, ama aynı zamanda küçük bebekler için de işe yarar.
Kucağa al – yatağa koy yöntemi
Bu uyku eğitimi yönteminde, çocuğunuzu uyanıkken yatağa koyarsınız ve Ferber yönteminde olduğu gibi, kademeli aralıklarla kontrol edersiniz. Ferber’den farklı olarak birkaç dakika için onu kucağınıza alıp, rahatlatıp sakinleştirebilirsiniz. Sonunda bebek kendi başına uyuyacak kadar uykulu hale gelecektir.
Uyku eğitimi ne kadar sürer?
Kararınız ne olursa olsun, uyku eğitiminin herkes için farklı olduğunu unutmayın. İlk günden itibaren gece boyunca uyuyabilen bebek hikayelerini her zaman duyacaksınız, ama bir gecede mucize beklemeyin. Peki, uyku eğitimi ne kadar sürer? Uzmanlar, stratejilerin çoğunda uygulamanın bir hafta veya daha uzun süreceğini ve bunları yaparken yönteme bağlı kalıp kararlı olmanın önemli olduğunu söylüyor.
Bebeğe uyku eğitimi vermenin ipuçları
Hangi yaklaşımı uygularsanız uygulayın, hatta birkaç yöntemden oluşan kombinasyonu kullanmaya veya hiç eğitim vermemeye karar verseniz bile, işte size işe yarayacak birkaç ipucu:
Gerilemeler olacağını bilin
Vance, ‘’Diş çıkarma, hastalık ve tatil gibi değişiklikler kötü uykuya yol açacaktır ve bu kesinlikle normaldir. Sık sık, bir ya da iki günlüğüne eğitime geri dönmek zorunda kalırsınız, ama temelden bozulmaz. Eğer çocuğunuz iyi bir uyku için önceden eğitilmişse, tatil nedeniyle bir hafta program dışına çıkmak uyku alışkanlıklarını değiştirmez” diyor.
Kendi yarattığınız yöntemler işe yarar
Belirli bir yöntemin katı kurallarını sevmiyor musunuz? Kendi ailenizin şartlarına uyacak şekilde değiştirin. Bazen bir uyku koçu, bebeğin gece boyunca uyuması hedefini etkilemeyecek değişiklikler bulmak için yardımcı olabilir. Ancak, rahat edeceğiniz bir strateji bulana kadar yöntemlerin kombinasyonunu uygulamak iyidir. Bir çocuk annesi olan Margaret, “Uyku eğitimini hiç bir zaman sevdiğimi söyleyemem. Oğlum 3.5 aylıkken başladık çünkü her üç saatte bir uyanıyordu ve bunu alışkanlıktan dolayı yaptığını hissediyordum. Kocam ve ben, ona kendiliğinden uyumasını öğretmenin iyi bir yatırım olacağına karar verdik ve uzun vadede kısa süreli gösterdiğimiz çabalarımızın sonuçlarını aldık. Bir ton araştırma yaptım ve kendi planımızı (Ferber’e benzer şekilde) oluşturduk, ama bizim zaman sınırlamamız o kadar da katı değildi. İşe yaradı ve o zamandan beri sağlam uyuyan bir çocuk oldu” diyor.
Plana uyun
Uyku eğitiminin ilk haftasında ağlamayla geçen kötü bir gece, planın işe yaramadığı anlamına gelmez. Kupersmith,“Denediğiniz strateji ile başarılı olmadığınıza karar verirseniz, yeni bir şey denemekte sakınca yoktur. Sadece, geçiş yapmadan önce en az bir hafta ara verdiğinizden emin olun, aksi takdirde neyin işe yaradığını asla bilemezsiniz’’ diyor.
Karşılaştırmayın
Kupersmith, ‘’Aynı aile içinde bile, bir çocuk için en iyi olan yöntem diğer çocukta işe yaramayabilir. Ve arkadaşlarınız veya Facebook gruplarındaki insanların neler yaptığını kendi yaptıklarınızla karşılaştırmayın. Her ailenin uyku ihtiyacı farklıdır’’ diyor.
Katı bir gece yatma zamanı rutinine sahip olun
Uzmanlar, hangi uyku-eğitim yöntemini kullandığınıza bağlı olmaksızın, istikrarlı bir yatma zamanı (bebekler için akşam 5:30 – 7:30 arası) belirleyin. Vance, sürekli bir rutinin anahtar olduğunu söylüyor. Banyo, kitap, ninni ve yatak ya da farklı bir sıralama olsun, her akşam aynı şeyi yapmak iyi uyku düzeninin temelidir. Karartma perdeleri ve beyaz gürültü uygulaması da yardımcı olabilir.
Hazır değilseniz sorun değil
Bebeğiniz 4 aylık olduğunda uyku eğitimine başlayamıyorsanız birşey kaçırmış olmazsınız: Her ne kadar uzmanlar gelişimsel dönüm noktalarının farkında olmayı ve bebeğin uyku programını buna göre ayarlamanın akıllıca olduğunu söyleseler de, her yaşta uyku eğitimine başlayabilirsiniz, çocukluk çağında olsa bile. Örneğin; bebeğin yürümeyi öğrendiği hafta bir uyku-eğitim programı uygulamak için zor olabilir ve hatta uyku eğitimli bir bebek bile, böyle bir gelişimsel süreçten geçtiği için bir gerileme gösterebilir.
Sorun mu yaşıyorsunuz? Bir danışman yardımcı olabilir
Farklı uyku-eğitim yöntemlerine aşina olan uyku danışmanları ve koçları sorularınızı yanıtlayabilir, sorunları giderebilir ve aileniz için işe yarayan bir yöntem bulmanıza yardımcı olabilir. Ancak, bir uyku danışmanının yardımına başvurmadan önce (hizmetleri telefon görüşmelerinden evinizde bir gece boyu süren analize kadar uzanabilir) niteliklerine bakın. Uyku koçluğu için ulusal bir yönetim organı yoktur, ancak sertifikasyon sağlayan çeşitli programlar vardır. Danışmanla anlaşmadan önce, aldığı eğitim ve referansları hakkında bilgi edinin ve geçmiş müşterilerinden referanslar ve tecrübeleri hakkında bilgi isteyin.