‘Türkiye okula gidiyor’
1 Kasım 1928 tarihindeki Harf Devrimi’nden kısa bir süre sonra yayımlanan Amerikan National Geographic dergisinde Türkiye’de yaşanan büyük değişim bir yabancının gözünden aktarılıyor.
Derginin Ocak 1929 tarihli sayısında, “Türkiye okula gidiyor” başlıklı uzun yazı, “Eğer kalem kılıçtan keskinse Türkiye yeni zaferler yolunda ilerliyor” cümlesiyle başlıyor.
Maynard Owen Williams’ın yazdığı ve fotoğrafladığı yazıda, "Yeni Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkında Kanun"un Meclis'te kabul edilmesinden önce yeni alfabeye geçiş hazırlıkların başladığı belirtiliyor ve Arap harflerinin estetik açıdan güzel ancak öğrenmesinin zor olduğu, bu nedenle halkın beşte dördünün cahil kaldığı anlatılıyor.
Yeni alfabeye geçiş sürecinde İstanbul’daki gözlemlerini aktaran Williams, “21 Ağustos’ta Galata Köprüsü’nden geçerken bir anda mucize gibi 10’dan fazla vapurun isminin Latin harfleriyle yazıldığını fark ettim. Toplum değişikliği coşkuyla karşıladı, önemli bir tepki olmadı. Sokaklar yeni alfabeyi öğrenmeye çalışanlarla doluydu. Ama bu, yasayla zorlanan bir değişiklik değil, Cumhurbaşkanı'ndan (Atatürk) ilham alınan bir değişiklikti” diyor.
Yeni ders kitapları yetişmediği için okulların geç açıldığını belirten yazar, gazetelerin ise, kanunun resmen yürürlüğe girmesinden haftalar önce Latin harfleriyle çıkmaya başladığını aktarıyor ve yeni alfabede "q " "w" ve "x" gibi harflere yer verilmediğini yazıyor.
“Yeni Türkçe”nin bir ulusu cahillik ve geri kalmışlıktan uyandırdığını söyleyen Williams, “Sadece birkaç yıl önce Türkiye Amerikan mandasına aday bir ülkeydi. Şimdi ise hiçbir yabancının uygulamaya cesaret edemeyeceği değişiklikleri hevesle kabul ediyor ve Osmanlı sınırları dışında da kültürel bir liderlik kazanıyor. Fes, çarşaf ve eski alfabenin terk edilmesi Türkiye’nin değişen yönünü gösteriyor” diyor.
Yazıyla ilgili fotoğraflara ulaşmak için tıklayın