Bayas, Payas: Kıyı Kilikya’sında, Çıkner bölgesinde, Aleksandret (İskenderun) Körfezi’nin doğu kıyısında bulunan kale şehri. Bayas (özellikle eski zamanlarla ilgili) hakkında veriler çok azdır. Bayas’ın sahibi XII. yüzyılda Kilikya Ermenistan’ının önde gelen beylerinden sayılmıştır.
Aynı çağda Bayas’ın Surb (Aziz) Astvadsadsin kilisesi, zengin çarşısı, sarayı ve hamamı anılmaktadır. Şehrin yüksek bir kısmında bulunan çok köşeli ve sağlam kale haçlı tarihçiler tarafından Bakireler Kalesi olarak adlandırılmaktadır. XIII. yüzyıl sonunda Bayas, yabancı istilacıların hâkimiyeti altında gösterişsiz bir köye dönüşmüştür. Çevredeki verimli toprakların (bolca limon, portakal, incir, dut, pamuk ve pirinç üretilmekteydi) ekimi sayesinde XVIII. yüzyılda zengin bir yerleşim yerine dönüşmüştür. XIX. yüzyıl sonu ve XX. yüzyıl başında Bayas, aynı adla anılan kazanın merkeziydi. Burada yaşayan 5 bin Ermeni, zanaatlar ve ticaretle, kısmen de tarımla uğraşmaktaydı.
Bayas Ermenileri 1915 Soykırımında tehcire uğramış, büyük bir kısmı göç yolunda Türkler tarafından öldürülmüş, kurtulabilenler Suriye’ye ve farklı ülkelere sığınmışlardır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Bayas’ta tehcirden dönebilmiş 300 Ermeni yaşamaktaydı.
Küçük Ermeni Ansiklopedisi, I. Cilt, Yerevan, 1990.