-
sömürmek için de güçlü olmak gerekir. bir zamanlar güç, osmanlı imparatorluğu'ndaydı. ele geçirdiği topraklarda ne yaptı? avrupalılar gibi doğal kaynakları kendine almak yerine ordusuna asker kazandırmak için küçük yaştaki çocukları ailelerinden koparıp devşirdi. avrupalılar gibi en azından dilini öğretmek/kullanamaya zorlamak yerine padişah hazretlerinin mübarek siklerine layık cariye köleler aradı durdu yüzyıllarca.
yeni karalar keşfetme aşkıyla coğrafi keşiflere çıkan denizciler, mali destek için güçlüsün diye ilk sana geldi. ne yaptın? "oralardan cariye çıkmaz." diye saraya bile almadın gelenleri.
zaman geçti. insan gücünün yerini teknoloji, modernite, bilim aldı. daha orta çağda dinin salt gücünü kıran avrupa gelişmeye başladı. farklı şeyler de olsa hem avrupa hem osmanlı sömürüyordu. avrupa, coğrafi keşiflerle yeni topraklardan kendilerini güçlendirecek bir sürü şey sömürdü. sen hala cariye, devşirme oğlan...
zaman yine geçti, senin elinde bir tek salt din kaldı. avrupa ise aldı başını gitti. yüzyıllarca gram değişme, sonra "ama avrupa sömürüyordu, biz sömürmedik." diye ağla dur. bok sömürmedin.
elinde bir tek "osmanlı hoşgörülüydü ondan sömürmedi." argümanı var. güçten düşer düşmez sana isyan etmeyen bir tane bile azınlık kalmadı. çok hoşgörülüysen neden bir tanesi de "osmanlı himayesinde kalalım." demedi? sömürmediysen neden tüm azınlıkların kendi milletini kurmak için sana karşı ayaklandı?
-
batı sömürdüğü zenginliği doğru yere harcadığı için gelişmiştir. sen sömürseydin ne olacaktı o zenginlik osmanlı saray çevresinde çarçur edilecekti. adamlar en azından ekonomik olarak rahat bir ortam yakalayıp aydınlanma çağı yaşamışlar.
-
bir çok avrupa ülkesi 2.dünya savaşı'ndan sonra işe sıfırdan başladı. buna rağmen çok kısa süre içerisinde yeniden zengin ve güçlü oldular. yine de eski sömürgeleriyle ilişkileri üzerinden bugünkü durumunu açıklamaya çalışanlar olabilir ancak bırakın sıfırdan başlamayı fersah fersah geriden başlamak zorunda kalan almanya kimi sömürdü de tekrar avrupa'nın en zengin ve gelişmiş ülkesi olabildi? iç anadolulu ilkokul terk gurbetçileri mi?
-
sömürgecilik yapabilecek entelektüel birikime sahip olmasına önce bakmalıdır zira "neden batı doğu'yu ve afrika'yı sömürürken, doğu ve afrika bunu neden yapamamıştır?" sorusu herşeyden önce sorulmalıdır.
edward said bu konu ile ilgili, batının coğrafi durumunun ve verimli topraklarının daha fazla olmasının, insanların yiyecek bulmaya çok çaba göstermediği ve karnını doyurmaya daha az zaman harcayarak düşünmeye ve hayatı anlamaya zaman ayırabildiğine bağlıyor. tabi bu sadece başlangıç. sonrasında ise elbette olaylar kümülatif olarak zincirleme gelişiyor.
yani düşünce sistemi gelişince yazma kültürü ve sistematik bilgi birikimi ve aktarımı oluşuyor, denizcilikte gelişmeler, matbaa, rönesans-reform, rasyonalizm ve pozitivizm ile beraberinde iktisadi durum ve düşünce gelişimi. hatta descartes metod üzerine konuşmalarda "benim diğer insanlardan zeka olarak farkım yoktur ama ele aldığım konu yada sistemi doğru yöntemle incelemem fark oluşturmuştur" diyerek aslında avrupa'nın konuya bakışını özetlemiş. iktisadi gelişim ve paralelinde iktisadi düşüncenin evrimi ve gelişimi sermaye birikimi, sermaye birikimi ise toplumun rasyonel, formel yapı kazanmasını sağlamış vs. vs. artık farkı kapatmak çok zor.
olayı sömürüye değilde sömürmenin ahlaki kısmını dışarıda tutacak rasyonalizm, gayriinsanilik, formelleşme düşüncesinin ortaya çıkışına bağlamak daha uygun.
ez cümle adamlar düşünüyor ve herşey birbirini etkilemiş.
-
götünün altından petrol çıkan suudiler sömüren değil sömürülen olduğu için, gelişmemeleri "batı'nın sömürdüğü için gelişmiş olması" tezini çürütecek bir önerme değildir.
-
tarihi son 300 yıldan ibaret sananları ortaya çıkaran başlık. ikinci olarak sömürmek için de gelişmiş olmak gerekir, aksini iddia edenler gidip avrupa, amerika, çin ve japonyayı sömürmeyi deneyebilir.
-
yuval noah harari bir röportajında tam da bundan bahsediyordu. orta doğu'da nereye gitsem insanlar batı'nın kendilerini nasıl sömürdüğünü anlatıyorlar, 200 yıllık bu travmayı aşamıyorlar diyordu. bunun sebebi avrupa'nın sanayi devrimini gerçekleştirmiş, orta doğu'nun becerememiş olması. aynı durumu yaşayan çin dersini aldı ve bilişim devriminin öncüsü olmaya çalışıyor, orta doğu hala uyuyor; bilişim devriminde fark, sanayi devriminde olduğundan daha büyük şekilde açılacak ve tren tamamen kaçacak gibisinden bir şeyler söylüyordu.
tamamen hak veriyorum. avrupa sömürdü gelişti, biz çok vicdanlı ve ahlaklı olduğumuz için sürünüyoruz muhabbeti hatunların efendi adam yerine piç tercihi muhabbetine benziyor: eziklerin kendini kandırması. "biz sanayi inkılabını yapamadık" deyince beceriksizliğini itiraf etmiş oluyorsun. o yüzden bundan kaçılıyor. günümüze daha yakın olan kırılma noktası atlanıp erdem sinyalciliği için çok daha rahat bir zemin yaratan sömürgecilikten dem vuruluyor. "efendim sömürgeci bunlar, afrika'da çocukların ellerini kestiler hep. biz fethettiğimiz yerlerde insanları yanaklarından öptük." hadi baba. ne sen masum olduğun için geri kaldın, ne onlar sömürdükleri için geliştiler. sen beceremediğin için sömüremedin, beceremediğin için sanayi inkılabına yetişemedin, beceremediğin için dininde reform yapamadın. bunların hepsi organizasyon işi. eğitimde organizasyon, ekonomide organizasyon, siyasette organizasyon. osmanlı anca vergi ve asker topladı. batı yeni çağ'da bu organizasyon işini çok iyi kıvırdı; osmanlı, hindistan, çin, güney amerikalılar, afrikalılar ne olduğunu bile anlayamadı. neyin eksik olduğunu anlamaya çalışmak yerine kurban psikolojisine gömülüp kalırsak bir arpa boyu yol alamayız.
ezilen bütün halkların ağzına sıçayım. sömürtmeseydiniz abi kendinizi... dövdürtmeseydiniz, öldürtmeseydiniz. onlar bizden daha güçlü, daha büyük, daha zeki değil. hepimiz homo sapiensiz. en akıllı milletlerle en aptal milletler arasındaki iq farkı 20 puan. o da eğitim farkı. boş ideolojilerin ve ilkel çıkarların peşinde koşacağınıza insan sermayesini geliştirin, bir sonraki sömüren siz olun. ya da ağlamayın.
-
1870'de birleşen almanya aradı, o kadar basit değil diyor- dedirten basite indirgeme.
anadolu ve balkanların ümüğünü sıkıp kurutan osmanlı varken bu kadar basit milliyetçi anlatılar arkasına saklanmak cahillik olur.
anadolu ve balkanlar ortaçağ'da avrupa'dan daha zengin-şehirleşmiş diyarlarken osmanlı'nın altında geçen yüzyıllardan sonra bugün taşra diyarı olmaktan hala çıkamamıştır. osmanlı bu muazzam sömürü sistemine rağmen rezalet bir biçimde çökerken, herhangi ciddi bir sömürge sistemi olmayan (yani geliştikten çok sonra deniyorlar en azından diyelim) almanya ve italya muazzam hızla gelişmiştir.
ama yüzyıllardır sömürgesi olan ispanya ve portekiz feci şekilde geri kalmıştır.
daha da ötesi, sömürülen koloniler olan avustralya, yeni zelanda, kanada ve abd bugün dünyanın en gelişkin ekonomileri olarak başı çekmeye devam etmektedir. sonra kolonisi olmayan iskandinav ülkelerini ve isviçre'yi de unutmayalım. avusturya-macar impratorluğu için ise bir sömürü düzeni diyemeyiz ama hadi onu örnek vermeyeyim.
anti-emperyalist retorik beceriksiz milliyetçilerin tarihte sık kullandığı bir şey olmuştur, haklı yönleri olmakla birlikte feci şekilde kolaya kaçan bir anlatıdır.
(bkz: #115283865)
-
somurmek veya dogal zenginlikler sadece kisa vadede ekonomik gelisme ve guc saglar. yine de gelir dagilimi adaletsizligini bitirmez. ıhtiyac kalmadigi anda exponensiyel dusus yasanir (bkz: ispanya). ıstikrarli gucun temel yakiti guclu merkezilesme, ozgur, bagimsiz, guclu ve kapsayici siyasal ve ekonomik kurumlar ve bunlarin halk uzerinde yarattigi ekonomik tesviklerdir. (bkz: why nations fail)
-
sömürülen tarafta olunca dokunmaktadır haliyle. madem öyle büyüktü osman isimli imparatorluğunuz veya madem güçlü şimdiki cihan devletiniz sömürtmeseydi kendisini.
sömürdüğü için gelişmiş, miş... hımm çok ayıp ediyorlar... machiavelli 500 yıl önce dedi bunu zaten. gezegendeki kaynak doğal olarak da, insan gücü olarak da belli ve eşitlik diye bir şey de olmadığına göre tabii ki bir kısmı sömürülecek.
patron beni sömürmese zengin olmazdı demek gibi boş bir laf bu, insanların nasıl akıllıları, zenginleri, fakirleri, dincileri varsa ülkelerin de var. problem hangi klasmanda olduğunu bilmek.
gençler avrupa ya köle olarak dahi gitmek istiyormuş, bak bak nasıl zekice bir tespit. kapitalist sistemin olduğu her yerde çalışan köledir zaten. sadece daha insanca yaşamak için gitmeye çalışıyor insanlar.