Mesrop Masthots (Ermenice: Մեսրոպ Մաշտոց) (Doğumu: 361 veya 362, Hatsik (Ermenice: Հացիկ) Hatsekats Köyü - Günümüzde Türkiye'deki Muş ili. Ölümü: 17 Şubat 440), Ermeni rahip, dil bilimcisi ve ilahi yazarıdır. Ermeni alfabesini icat etmiş ve bu vesileyle Ermeni krallığı ve Ermeni kilisesi arasındaki bağları güçlendirmiştir. Ermeni alfabesinin icadı ile birlikte İncilin yanında daha bir çok kitabın çevrilmesinde önemli rol oynamıştır. Bunun yanında Kafkas Albanlarının ve Gürcülerin alfabelerini icat etmesi ile tanınır.
Mesrop Masthots, Ermeni alfabesini icat etmeden öncesinde de zengin bir Ermeni edebiyatı vardır. Fakat bu edebiyat Ermenilerin kendilerine ait bir alfabeleri olmadığı için daha çok Yunanca, Aramice ve Farsça dillerinde yazılmıştır. Aslında Mesrop Masthots'dan öncede bir yazıya sahip olmuşlar fakat bu yazı, tapınaklarda merkezileşmiş ve bu yüzden sınırlı sayıda kullanıma sahip olmuştur. Bu durum Hıristiyanlığın resmi din olarak ilan edildiği dönemde diğer pagan değerlerle birlikte yok olmuştur. Gençliğinde, çok iyi derecede Yunanca ve Asurca eğitimi alır ve dönemin başkenti Vağarşapat’a gelerek, Ermenistan kralının sarayında hizmete alınır. Kendisini en iyi derecede yetiştirir ve bilgi dağarcığını geliştirir. Din adamı olarak kutsanır ve öğrencileriyle birlikte Goğtan bölgesine (Nakhicevan/Nahcivan Eyaleti’ne komşu) vaiz vermek için gider. Hıristiyanlığın yayılması için sözün yeterli olmadığına, İncil’in ve diğer Hıristiyan kitaplarının Ermeniceye çevrilerek geniş halk kitlelerine ulaşması gerektiğine karar verir. Bunun için vaizine biraz ara vererek Vağarşapat’a geri döner. Mesrop Masthots, Ermeni harflerini yaratmak amacıyla, öğrencileriyle birlikte Asur’un Amit (Diyarbakır), Yedesia (Urfa) ve Samosat şehirlerine gider, yabancı dillerde yazılmış olan elyazmalarını inceler, Asurlu ve Yunan bilgelerle görüşerek, 405 yılında Ermeni harflerini yaratır. Masthots ve öğrencileri, daha Asur ülkesinde, İncil’in bazı bölümlerini çevirmeye başlar. Yeni oluşturulan alfabe çocuklara öğretilmeye başlanır. Ermenistan’da o zamana kadar, başlıca Yunanca ve Asurca dillerinde eğitim verilirken, Mesrop Masthots ve Sahak Partev, Ermeni milli okulunun temelini atar. İlk Ermeni okullarından biri, Ermenistan’ın doğu bölgesinde (Artsakh, Karabağ) bulunan Amaras manastırında açılmıştır. Mesrop Masthots böylece yazının sadece kutsal yerlerde merkezileşmiş olduğu pagan döneminin aksine, Hıristiyanlık eğitimini geniş halk kitlelerine açmıştır.
AMARAS MANASTIRI
Kaynakça
http://www.findarmenia.com/arm/history/