Kaynak Rehber
Bölüm Bölüm Kaynak Rehber
Bölüm Kaynak Rehber
Bölüm Kaynak Rehber
Bölüm Kaynak Rehber
Bölüm Bölüm Kaynak Rehber
Ulusal seçimler yönetme hakkı için yasalarla belirlenen, seçmenler tarafından karar verilen güvenilir, adil süreçler olması gerekir. Araştırmacı gazeteciler bu yarışmalarda olması gereken ile gerçekte olan arasındaki uçurumu ve halkın iradesini yıkma çabalarının arkasında kimlerin olduğunu inceliyor.
Uzmanlar bu boşluğu araştırmaya hazırlanmanın seçimleri yöneten kuralları ve yasaları öğrenmeyi sağladığını belirtiyorlar. Sizi, verilerinizi ve kaynaklarınızı güvende tutmak için araçlar ve yöntemler oluşturmanın önemine dikkat çekip, iyi araştırmacı gazetecilik dosyalarını sağlayabileceğini, kaynakları ve tehditleri listelemenin de önünü açabileceğini öngörüyorlar.
Bu bölümde, farklı bölgelerde oylama prosedürlerinin nasıl değiştiği ve yabancı müdahalelerin kanıtlarının nasıl tespit edileceği gibi muhabirlerin farkında olması gereken hem kuralları hem de teknik eğilimlere dikkat çekiyoruz. Ayrıca, otokratların seçimleri kendi lehlerine çevirmek için giderek daha fazla kullandıkları anti-demokratik taktiklerin bir listesi de dahil olmak üzere, gazetecilerin demokrasilerde sürünen otoriterliği nasıl izleyebileceklerine dair bir çerçeve sunuyoruz.
Muhabirleri kampanya sürecinde güvende tutmak için önerilen kaynakların bir listesine ek olarak, ulusal seçimleri karakterize eden zorlu teslim tarihlerinin ve bilgi selinin üstesinden gelmek için tasarlanmış çeşitli araçları da paylaşıyoruz. Örneğin, önde gelen gazeteciler, siyasi aktivist grupların Twitter listelerini bulmak için basit bir araç kullanmak, web sitesi değişiklikleri için otomatik uyarılar ayarlamak ve kilit seçim yetkilileriyle telefon numaralarını paylaşmak gibi seçim döngüsünün başlarında alınan bazı önlemlerin, seçim gününe yaklaştıkça önemli kazanımlar sağladığını söylüyor.
Zemin Hazırlığı
Kuralları Bilin
Seçimleri düzenleyen ülkelerin yaklaşık yarısı, parlamento sandalyelerinin bir partiye toplam oy yüzdesiyle orantılı olarak tahsis edildiği ve küçük partilere yeni yasaları etkileme konusunda daha fazla şans veren nispi temsil modellerini kullanmaktadır. İddia edilen demokrasilerin yaklaşık dörtte biri, seçim bölgelerinin yalnızca bir temsilciye sahip olduğu ve oyların çoğunu kazanan adayın seçildiği kazanan her şeyi alır modellerini kullanırken, diğer dörtte biri de iki temel sistemin bir kombinasyonuna sahiptir. (Bu veritabanında sistemler arasındaki ince farkları görebilirsiniz). Ancak her seçimde, araştırmacı gazeteciler sıklıkla değişen benzersiz kurallarla yüzleşmek zorundadır. Aşağıda temel kuralları anlamak için bir kaynak listesi bulunmaktadır:
- Her ülkedeki yerel seçim yönetimi, anayasal hükümler ve sivil örgütlenmelere ilişkin yasalar ve süreçler hakkında bilgi edinin. Ayrıca Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü (International IDEA) tarafından derlenen ve güncellenen Seçim Sistemi Tasarımı Veritabanı gibi siteleri de kontrol edin. Bu kaynak 217 ülke ve bölgenin seçim mimarisi hakkında detaylı ve karşılaştırmalı veriler sunmaktadır.
- ACE Electoral Knowledge Network (ACE Seçim Bilgi Ağı), 200’den fazla ülkeden seçimle ilgili 11 konuda veri toplamaktadır.
- Open Election Data Initiative, seçim süreçlerinin işleyişini ayrıntılı olarak ortaya koymakta ve Latin Amerika’dan bazı faydalı kampanya finansmanı vaka çalışmalarına yer vermekte. Ayrıca kamuya açık olabilecek ve olması gereken veri türlerini açıklamakta ve 2014 yılına kadar 17 Latin Amerika ülkesinde 14 seçim verisi kategorisinin kamuya açıklığına ilişkin bir analiz sunmaktadır. Analiz artık güncelliğini yitirmiş olsa da grafik liberal demokrasiler ile otokrasiler arasındaki veri erişilebilirliği farklılıklarını net bir şekilde ortaya koyuyor ve başka yerlerdeki muhabirlere ne tür seçim verileri aramaları gerektiği konusunda faydalı ipuçları verebilir.
- Yerel akademisyenlerden, demokrasi yanlısı STK’lardan, seçim uzmanlarından ve seçim izleme gruplarından burada listelenen 251 grup gibi yerel yarışmanızı yönetmesi gereken kurallar için güncellenmiş bağlantıları paylaşmalarını isteyin.
- Önümüzdeki seçim için tahsis edilen oylama ekipmanları ve tedarikçileri hakkında bilgi edinin. Kar amacı gütmeyen VerifiedVoting tarafından oluşturulan The Verifier veritabanı ABD’ye özgü olsa da, bu kolay aranabilir araç, ticari oy pusulası işaretleme cihazları ve internet oylama sistemlerinden optik tarayıcılar ve elektronik sandık defterlerine kadar her şey hakkında oldukça ayrıntılı ayrıntılar içermektedir – bunların çoğu diğer ülkelerin seçimlerinde de kullanılmaktadır.
- Önemli seçimlerin geçmişini öğrenin. Bu mükemmel, küresel Seçmen Katılım Veritabanında ülkenizin seçmen katılım geçmişini bulun. Yerel seçim yönetimi arşivlerine ve LexisNexis gibi medya araştırma araçlarına ek olarak, kapsamlı olmasa da küresel seçim sonuçlarını ve istatistiklerini haritalarla birleştiren ve seçim kurumu web sitelerinden kaldırılan bazı tarihi verileri koruyan özel olarak derlenmiş Adam Carr’ın Seçim Arşivine göz atın.
Hakemleri Tanıyın
- Uluslararası IDEA’nın Seçim Yönetimi Tasarımı Veritabanı gibi sitelerden seçim yöneticilerinin yetki ve yapısını kontrol edin. Bu veri tabanı, seçim organları ve komisyonları, görev süreleri, seçilen yetkililer ve atama mekanizmaları hakkında aranabilir veriler içerir.
- Seçim döngüsünün başında iki ya da üç kilit seçim yetkilisi belirlemeye, onlarla ilişkiler geliştirmeye ve telefon numaralarını paylaşmaya zaman ayırın. Deneyimli siyasi muhabirler, seçim haftasında seçim görevlilerinin çok yoğun olduğunu ve sizi tanımıyorlarsa ulaşmanın zor olduğunu ve bu kişilerin hem kuralları hem de süreçteki sorunları anlamak için çok önemli kaynaklar olacağını vurgulamaktadır.
- Seçim yetkililerinin Twitter hesap listelerini oluşturun. 2020 ABD seçimleri sırasında First Draft muhabiri Diara Townes, ABD’nin 50 eyaletinde en üst düzey seçim yetkilisi olarak görev yapan 47 eyalet dışişleri bakanının Twitter hesaplarının bir listesini derledi. Bu kaynak sayesinde muhabirler, bu yetkililerin gerçek zamanlı kaygılarını ve kararlarını tek bir sanal konumda görüntüleyebildi Uzmanlar ayrıca, özellikle uzak illerde veya eyaletlerde bulunan, iyi bağlantıları olan siyasi muhabirlerin Twitter listelerinin oluşturulmasını da tavsiye ediyor. Örneğin, aynı ABD seçimlerinde Washington Post, bu Twitter listesinde her eyalette takip edilmesi gereken önde gelen siyasi gazetecilerin bir listesini derlemiştir.
- Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın ayrıntılı Medya ve Seçimler rehberinde medyanın seçimlerdeki rolüne ilişkin temel ilkeleri ve kampanya nefret söyleminden medya düzenlemelerine kadar konulardaki uluslararası normları gözden geçirin.
Seçim Haberciliğinde Güvenlik
Doğruyu söyleyen gazeteciler, onların verileri ve kaynakları, seçmenlerin seçimlerine yön vermesi gereken gerçekleri bilmesini istemeyen kötü niyetli seçim aktörlerinin hedefi haline gelebilir. İyi bir dijital hijyen ve akıllı güvenlik önlemleri şarttır. Takip edilecek bazı en iyi uygulamalar:
- Siber güvenlik panosu. Seçimlerle ilgili özel tehditler göz önünde bulundurularak geliştirilen kapsamlı GCA Gazeteciler için Siber Güvenlik Araç Seti’nde ücretsiz veya düşük maliyetli şifre yöneticileri, kötü amaçlı yazılım korumaları ve şifreleme araçlarından oluşan bir paket bulun. GIJN’in Dijital Güvenlik rehberinde konumunuza veya beceri seviyenize en uygun dijital hijyen seçeneklerini değerlendirin.
- Cihazlarınızda şifreleme kullanın. Birçok mükemmel ücretsiz seçenek vardır, ancak çoğu uzman iletişim için Signal’i, e-postayla gönderilen belgeler için Protonmail’i, kağıt belgeler için posta kutularını ve fiziksel el koyma riski olan cihazlar için VeraCrypt’i onaylamaktadır.
- Fiziksel gözetim: Kendinizin ya da kaynaklarınızın siyasi kampanya ajanları, özel çıkar grupları ya da siyasi aşırılık yanlıları tarafından fiziksel olarak takip edildiğinden şüpheleniyorsanız, bu GIJN hikayesinde belirtilen ipuçlarını ve adımları dikkate alın. Ancak, polis veya devlet istihbarat ajanları tarafından takip edildiğinizden şüpheleniyorsanız, insan hakları avukatlarına veya Citizen Lab veya Electronic Frontier Foundation gibi insan hakları güvenliği alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarına danışın. Devlet görevlilerinin evinizi basma riski varsa bu hikayedeki ipuçlarını kontrol edin.
- Seçimleri takip ederken fiziksel güvenlik için genel ipuçları. CPJ’nin seçimler için güncellenmiş Gazeteci Güvenlik Kiti’ne göz atın. Grup ayrıca 2021 Meksika seçimleri için bir güvenlik rehberi yayınladı.
- Siyasi protestolarda fiziksel güvenlik. Kıyafet seçeneklerinden COVID-19 ve göz yaşartıcı gaz risklerine kadar CPJ’nin siyasi olaylarda güvenlik için kapsamlı araç setine göz atın.
- Ayaklanmalarda ve seçim protestolarında dijital güvenlik. Yetkililer tarafından gözetlenme, tutuklanma ve telefonlarınıza el konulması riski bulunan etkinliklerde cihazlarınızı ve verilerinizi korumak için PEN America’nın rehberine göz atın.
- Google Voice. Aşırı partizan destekçiler veya ideolojik aşırılık yanlıları tarafından taciz, seçimlerde özellikle kadın gazeteciler için özel bir tehdit oluşturduğundan, ülkenizde mevcutsa ücretsiz, güvenli bir Google Voice hesabı oluşturmayı düşünün. Bu bir internet protokolü üzerinden ses (VoIP) telefon hizmetidir ve birkaç telefon numarasını tek bir numarada birleştirerek “sanal kullan-at telefon” olarak işlev görebilir. Ayrıca aranabilir sesli posta da sağlar.
Seçimlerin Zaman ve Kapsam Zorluklarının Üstesinden Gelmek için Araçlar
Seçimler, seçmen kayıtlarından kampanya başvurularına ve seçim gününe kadar bir dizi zor son tarihin yanı sıra bu tarihlerden önce oluşan devasa hacimdeki dinamik bilgilerle de karakterize edilir. İşte stresi azaltabilecek bazı araçlar.
- Klakson uyarılarını kullanın. Muhabirlerin, ister resmi seçmen bilgi siteleri ister özel ilgi ve kampanya siteleri olsun, seçimle ilgili düzinelerce web sitesindeki değişiklikleri kontrol edecek zamanı yoktur. Bu yüzden açık kaynaklı Klaxon uygulamasını deneyin. ABD’li partizan olmayan grup The Marshall Project tarafından geliştirilen bu araç, yer imlerine eklenmiş sitelerdeki ve hatta web sayfalarının bazı bölümlerindeki içerik değişikliklerini otomatik olarak işaretler ve ardından sizi e-posta, Discord veya Slack aracılığıyla uyarır.
- Arşivleme bir zorunluluktur. Partizan web sayfaları rutin olarak silindiğinden – ve içerikleri genellikle kamuoyu eleştirilerinin ardından reddedildiğinden – kendi çevrimiçi aramalarınızı otomatik olarak arşivlemek için Hunch.ly eklentisini kullanın. Ve ziyaret etmemiş olabileceğiniz değiştirilmiş veya silinmiş web sayfalarını yeniden ortaya çıkarmak için Wayback Machine’i kullanın. Wayback Machine’in yöneticisi tarafından sunulan bu GIJN haberinde bu aracın güncellenmiş özelliklerine ilişkin rehbere bakın.
- Röportajların otomatik transkripsiyonunu düşünün. Trint’i veya küçük bir ücret karşılığında yapay zeka destekli Otter’ı deneyerek seçimle ilgili görüşmelerinizi yazıya dökebilir ve anahtar kelime araması yapabilirsiniz. Bu şirketler kayıtların ve deşifrelerin güvenli olduğunu ve asla üçüncü taraflarla paylaşılmadığını belirtse de, deşifre hizmeti veri güvenliği hakkındaki bu son makaleye göz atmaya değer. Dezenformasyon uzmanı Jane Lytvynenko ekran görüntülerinin genellikle kanıtları korumak için yeterince iyi olmadığını söylüyor ve muhabirlerin bu otomatik arşivleme aracıyla dijital kanıtları çivilemeyi tercih etmelerini öneriyor. “Ekran görüntüleri kolayca manipüle edilebilir, sayfanın meta verilerini korumazlar ve mahkemede her zaman kabul edilebilir değildirler” diye belirtiyor.
- Seçim şiddeti tehditleri etrafında raporlama planlayın. Yerel insan hakları grupları ve seçim gözlemcileri genellikle potansiyel çatışma noktalarını işaretlemek için iyi kaynaklardır ve özenli sosyal medya anahtar kelime aramaları mitinglerde şiddet planlarını ortaya çıkarmıştır. Lytvynenko, Telegram platformunda yapılan aramaların – Google üzerinden site:t.me (artı anahtar kelimeler) ile kanalların bulunması ve tgstat.com ile analiz edilmesi – birçok ülkede planlanan sindirme olaylarını işaretlemek için özellikle yararlı olduğunu söylüyor. Twitter için yeni WeVerify Twitter SNA aracında ve Facebook için CrowdTangle’da arama yapmayı deneyin. Ayrıca, International IDEA tarafından geliştirilen Seçim Risk Yönetimi Aracına da göz atın.
- Bellingcat’in “joker liste hilesi” ile seçim konulu Twitter’da arama yapın. Lytvynenko, Google’da şu arama dizisinin kullanılabileceğini söylüyor: site:twitter.com/*/lists “LISTNAME” (burada ihtiyacınız olan anahtar kelimeleri eklersiniz) – araştırdığınız seçim konusuyla eşleşen birkaç herkese açık Twitter listesini bulmak ve takip etmek için güçlü bir araçtır. Facebook grupları için Google aramasında şu dizilimi deneyin: site:facebook.com/groups “keyword.”
- Olası seçim şiddeti için polis konuşmalarını izleyin – eğer yapabiliyorsanız ve yasalsa: OpenMHZ veya 5-0 Radio Pro gibi polis ve EMS telsiz tarayıcı uygulamalarıyla (Şili, Rusya, Japonya, İsveç, Avustralya ve diğer birkaç ülkeden bazı acil durum yayınlarını içerir) seçimle ilgili mekanların yakınındaki kriz olaylarını gerçek zamanlı olarak takip edin. Seçmen sindirme faaliyetlerine yönelik uygunsuz kolluk kuvveti desteği kanıtlarını işaretleyin.
- Seçim Boolean aramaları için bir elektronik tablo oluşturun. NYU Demokrasi için Siber Güvenlik Projesi’nin gazeteci danışmanı Nancy Watzman, değerli bir alışkanlığın, tüm seçim döngüsü boyunca karşılaştığınız olağandışı, aşırı partizan veya “köpek düdüğü” terimlerini toplamak olduğunu söylüyor. Muhabirlerin bunları konu kategorilerine göre ayırarak bir elektronik tabloya atmalarını ve seçim gününe yakın Boolean arama kombinasyonları için kullanmalarını öneriyor. Boolean terimleri, Google aramalarını ihtiyacınız olan sonuçlara lazer ile odaklamanıza yardımcı olur. (Watzman, ABD’de 6 Ocak’ta yaşanan Kongre Binası isyanından sonra tehditleri araştırmak için böyle bir tablo kullanmıştı).
- Kendinizi seçim muhbirleri için bir hedef olarak gösterin. Araştırmacı editörler, kaliteli, cesur, at yarışı olmayan siyasi haberciliğin, kampanya içerisinden sızıntıları ve ipuçlarını çekmek için çok önemli olduğunu vurgulamaktadır. Elbette, rakip kampanyalardan gelen usulsüzlük iddiaları konusunda bir sıkıntı yaşanmayabilir, ancak kampanyaların içinden ya da kolluk kuvvetlerinden gelen iddialar en büyük seçim hikayelerinden bazılarını tetikleme eğilimindedir.
İzlenecek Seçim Trendleri
Her seçim döngüsünde ortaya çıkan benzersiz yerel meselelerin yanı sıra, araştırmacı muhabirlerin yakından izlemesi gereken uluslararası eğilimler de vardır. Bu eğilimler demografik değişimlerden, yeni teknolojilerden veya dijital tehditlerden ve hükümetler ile seçim yetkililerinin birbirlerini izlemelerinden kaynaklanan fikirlerden kaynaklanmaktadır. Bunlardan bazıları yeni sözleşmeler ve kamu harcamaları anlamına gelir; bazıları oylamanın dürüstlüğüne yönelik potansiyel tehditler oluşturur; bazıları demokrasiyi teşvik etmeyi amaçlar, ancak seçmenlerin kafasını karıştırabilir – ve hepsi de olası haber ipuçlarını temsil eder.
Bu eğilimlerden belki de en tehlikelisi “otokratların oyun kitabı “dır – otoriter liderler giderek artan bir şekilde baskıcı seçim taktiklerini birbirlerinden kopyalamaktadır. (Bu taktikleri aşağıda inceleyeceğiz.)
Bununla birlikte, Demokrasiyi Koruma İttifakı’nda seçim dürüstlüğü uzmanı olan David Levine ve Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü (International IDEA) Avrupa programı başkanı Sam van der Staak, dikkat edilmesi gereken diğer önemli eğilimlere işaret ediyor:
- Siyasi medya tekelleri. Uzmanlar, görevdeki politikacıların, oligarkların ve otokratların iş dünyasındaki müttefiklerinin medya – özellikle de TV kanalları – sahipliğine doğru keskin bir eğilim olduğu ve bunun da seçim haberlerinin çarpıtılmasına ve bağımsız medyanın karalanmasına yol açtığı konusunda uyarıyor. Van der Staak, Polonya’da Avrupalı olmayanların yerel medya sahibi olmasını yasaklayan yeni bir yasaya işaret ediyor ve başka yerlerdeki gazetecilerin de taklitçi yasama hareketlerine karşı dikkatli olmalarını öneriyor. “Medya sahipliği hakkında çok az şey biliyoruz” diyor. “Ancak TV kanallarının büyük siyasi çıkar gruplarının eline geçtiğini görüyoruz ve yasalar o kadar sıkı yazılıyor ki, önyargıya karşı mücadele edenler yıllarca dava açmak zorunda kalıyor ve davayı kazandıklarında seçim bitmiş ve iş işten geçmiş oluyor.” Van der Staak ekliyor: “Doğu Avrupa ve Batı Balkanlar’da çoğu kanalın son derece politize olduğunu ve ya doğrudan politikacılara ya da offshore şirketlere ait olduğunu görüyorsunuz.”
- Dış Müdahale. Alliance for Securing Democracy tarafından hazırlanan ve 2000 yılından bu yana 40 ülkede yabancı aktörler tarafından gerçekleştirilen yasadışı kampanya finansmanı, siber saldırılar ve yanlış bilgilendirme kampanyalarını detaylandıran ve haritalandıran Otoriter Müdahale Takibi’ne göz atın. Ayrıca, sonuçları ABD 2020 seçimlerine müdahalenin arkasındaki aktörlere odaklanan ve etki değerlendirmelerini içeren DFRLab tarafından oluşturulan Yabancı Müdahale Atfetme İzleyicisi ile çapraz kontrol etmeyi deneyin. Fransa’nın Nisan 2022 seçimlerinden bir ay önce başlatılan Yabancı Anlatılara İlişkin Fransız Seçim Gösterge Tablosu gibi seçimlerden önce ortaya çıkan ülkeye özgü araçları izleyin. Bu aracın tasarımcısı Bret Schafer, GIJN’e yaptığı açıklamada, yabancı – ama özellikle Rus devletine ait – medyanın Fransız seçmenlere verdiği trend mesajları göstermek için tasarlandığını söyledi. Kasım ayındaki ABD ara seçimleri öncesinde daha da güçlü bir versiyonunun yayınlanacağını söyledi.
- Batı’da manuel oylama sistemlerine dönüş. Levine, 2016 ABD seçimlerinde Rusya’nın müdahalesi ve bilgisayar korsanlığı endişelerinin, Hollanda da dahil olmak üzere birçok gelişmiş ülkeyi dijital seçimlerin güvenliğini yeniden gözden geçirmeye ve manuel oylamaya geri dönmeye sevk ettiğini söylüyor.
- Genç demokrasilerde daha fazla dijital seçim altyapısına doğru bir eğilim var. Van der Staak, baskının mirasının birçok genç demokraside ve eski Komünist Blok ülkelerinde otomatik sistemleri ve yolsuzluk potansiyelini artırdığını söylüyor. “Orta ve Doğu Avrupa’daki bazı ülkelerde insanlar hala elektronik sistemlere insanlardan daha fazla güveniyor, çünkü kurumlara karşı güvensizlik geçmişleri var” diye açıklıyor. Bazı sistemler sağlam olsa da, Van der Staak birçok elektronik ve dijital seçim sisteminin manipülasyona ve yolsuzluğa açık olduğunu söylüyor. Pasaport ve ehliyet kimliklerinin düşük seviyelerini telafi etmek için biyometrik kimlik sistemlerini benimseyen ülkelerin, yüksek tedarik maliyetleri nedeniyle özellikle yolsuzluk riski altında olduğunu söylüyor. “Bir gazeteci olarak, tüm bunların nasıl kararlaştırıldığına ve tedarik edildiğine bakardım; büyük skandallar genellikle buradan ortaya çıkar” diyor.
- Kabin dışında daha fazla oylama. COVID-19 salgını 2020’de birçok ülkenin oylama sistemlerini karıştırdı. Sonuç olarak, posta, elektronik ve vekaleten oy kullanma gibi “özel oylama düzenlemeleri” ve diaspora nüfusları için oylama mekanizmaları daha popüler hale geldi. Van der Staak, “Ülkelerin bu yeni oylama yöntemlerini benimseme eğilimi var, çünkü yeni teknolojiler bunu mümkün kılıyor, ancak gazetecilerin ve gözlemcilerin izlemesi de daha zor” diyor. Moldova, Bulgaristan, Litvanya ve diğer doğu Avrupa ülkeleri gibi ülkeler daha fazla elektronik oy kullanmayı düşünürken, Arnavutluk ülke dışında yaşayan vatandaşlar için çevrimiçi oy kullanmayı araştıran ülkeler arasında yer alıyor.
- Hükümetler veri gizliliğini bağışçıları gizlemek için bahane olarak kullanıyor. Van der Staak, Avrupa dışındaki bazı politikacıların ve yasa koyucuların, bölgenin katı GDPR veri koruma düzenlemesini, kampanya finansmanı konusunda daha az şeffaflık için bir bahane olarak kullandığını söylüyor. “Veri koruma olumlu bir üne sahip, ancak AB dışındaki bazı ülkelerde gördüğüm şey, bunu büyük bağışların arkasında gerçekte kimin olduğunu gizlemek için bir bahane olarak kullanmaları. ‘Veri gizliliği nedeniyle bağışçıların isimlerini açıklayamıyoruz’ diyorlar.” “GDPR’nin bazı kısımlarını kendi iktidar amaçlarına uyacak şekilde değiştiriyorlar. Gazeteciler bu iddiaları kontrol edebilir.”
- Resmi seçim web sitelerine yönelik hizmet reddi (DOS) saldırıları. Web sunucularını trafiğe boğarak web sitelerini felç eden basit hizmet reddi siber saldırıları, siyasi düşmanları sabote etmek için giderek daha fazla kullanılıyor ve örneğin, son kayıt tarihlerinden önce hedeflenen seçmen kayıt sitelerini bozmak için kullanılabilir. Van der Staak, gazetecilerin bu saldırıların seçimlerin dürüstlüğüne duyulan güven için oluşturduğu daha büyük tehdide dikkat etmeleri gerektiğini söylüyor. “Siber tehditleri Rusya’nın bilgisayar korsanlığı olarak görme eğilimindeyiz, ancak siber müdahalenin en yaygın biçimi seçim komisyonlarının web sitesine yapılan DDos saldırısıdır” diyor. “Bu genellikle seçim kurumunun kendi evini düzene sokmadığını göstermenin bir yoludur. İnsanlar tüm seçimin artık meşru olup olmadığını merak etmeye başlayabilir. Bunlar seçim gününe ne kadar yakın olursa, etkileri de o kadar fazla olacaktır.” Ve ekliyor: “Sofistike siber saldırılar aynı şekilde suç gruplarından da gelebilir – örneğin Meksika’daki seçim komisyonu için korku budur – ya da ne kadar zeki olduğunu göstermek isteyen 16 yaşındaki bir hackerdan da gelebilir.”
Otokratların Oyun Kitabındaki Oyunlar Nasıl Tespit Edilir?
Bir zamanlar askeri darbe ya da çok partili seçimleri yasaklayan fermanlarla demokrasinin sonunu tespit etmek kolayken, bugün otokrasiye doğru kayışı fark etmek daha zor. Artık demokratik kurumların aşınması genellikle yasal kılıflar ve olağanüstü hal bahaneleriyle örtbas edilirken, devlet destekli seçim şiddeti asgari düzeyde tutuluyor ya da üçüncü taraf aktörler suçlanıyor.
Araştırmacılar, seçilmiş otokratların birbirlerinden giderek daha etkili taktikler öğrendiklerini ve hatta bazen kaynakları ve aynı kirli oyun danışmanlarını doğrudan paylaştıklarını tespit etmişlerdir. Örneğin Foreign Policy dergisi kısa bir süre önce Nikaragua’nın siber güvenlik ve “yabancı ajan” yasalarının Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hükümetinin 2012 yılında Rusya’da yürürlüğe koyduğu baskıcı yasaların “karbon kopyaları gibi göründüğünü” ayrıntılı bir şekilde anlattı.
Macar siyaset bilimci András Bíró-Nagy’ye göre Viktor Orban, Nisan 2022’de üst üste dördüncü seçimini denenmiş ve test edilmiş stratejilerin bir kombinasyonu sayesinde kazandı: az eğitimli seçmenleri hayali halk düşmanlarıyla korkutmak; önyargılı kampanya düzenlemeleri ve medya kapsamı ile muhalefet partilerini marjinalleştirmek; ve seçim gününden aylar önce sürdürülemez yardımlar için kamu kasasını yağmalamak.
Sandıkların doldurulması ve muhalefet destekçilerine yönelik şiddetli baskılar gibi eski usul taktiklerden yeni otokratların oyun kitabına geçişin bir örneği Robert Mugabe’nin Zimbabwe’deki hükümeti tarafından sağlandı. 2008 yılında Mugabe’nin parti temsilcileri, başkanlık seçimlerinin ilk turunu kazanmak için doğru bölgelerde sandıkları yeterince hızlı dolduramayacaklarını çok geç anladılar. Bunu, ikinci tur seçimlerde “kazanmayı” garantilemek için muhalefete karşı acımasızca şiddet içeren baskılar izledi – bu taktikler uluslararası kınama aldı. Ancak 2013 seçimleri öncesinde Mugabe, oyun alanının kendi lehine çevrilmesini sağlayarak çoğunluğun iradesini yenmek için bir dizi yeni strateji benimsedi. Gazeteciler, seçimleri manipüle etmeye yönelik bu girişimleri ortaya çıktıkça izlemeli ve öngörmelidir.
Bu Taktiklere Dikkat Edin:
- Medya ortamını kontrol edin. Macaristan’da Viktor Orban’ın yeni hükümeti otosansürü teşvik etmek için hızla bir Medya Konseyi kurdu ve eleştirel haberciliğe ağır yaptırımlar getirdi. Sırbistan’da oligarklar ve otokratik cumhurbaşkanının müttefikleri neredeyse tüm ticari TV kanallarının kontrol hisselerini ele geçirdi; bu kanallar daha sonra kamu finansmanı hibeleriyle desteklendi ve devlet medyasını acımasızca yankıladı. Bağımsız medya için ipucu: Medya sahipliği veri tabanlarında bağlantıları erkenden araştırın ve güvenilir haber merkezleriyle bir araya gelerek güçlü bir yasal savunma ekibi oluşturun.
- Basını ya da muhalefeti seçimle ilgili aynı suçlarla itham edin; sonra da sesinizi yükseltin. Pek çok otoriter aday, ister kampanya yolsuzluğu ister kişisel suiistimal olsun, kanıta dayalı suçlamalara, yanlışları ortaya çıkaran müfettişleri küstahça aynı suçlarla itham ederek yanıt vermeyi öğrendi. Otoriterler bu taktiği, sosyal medyadaki destekçileri tarafından büyütüldükten sonra, kamuoyunun kafasını karıştırmak ve asıl iddiayı etkisiz hale getirmek için kullanırlar. İpucu: ‘Rakip’ suçlamaların zaman çizelgelerini ve kanıtlarını karşılaştırmak için görselleştirmeler kullanın ve orijinal soruşturmanızı iki katına çıkarın.
- Seçimle ilgili şiddeti çetelere yaptırın ve görmezden gelin. KRIK editörü Stevan Dojčinović’e göre “eski tip” otoriterler özgürlüklere doğrudan saldırmak için devlet güvenlik birimlerini harekete geçirirken, “yeni tip otoriterler” bunun tam tersi bir strateji izliyor: devlet kurumlarını devre dışı bırakmak ve bunun yerine otokratik liderin müttefikleri tarafından kontrol edilen özel şirketleri ve sokak çetelerini serbest bırakmak. İpucu: Kampanya yetkilileriyle birlikte sokak haydutlarını bulmak için yüz tanıma ve ters görüntüleme araçlarını kullanın – ancak siyasi sokak çetelerini haberleştirirken gazetecilerin güvenlik kılavuzlarını yakından takip edin.
- Küçük sosyal meselelerle ilgili korkuları körükleyin, ardından azınlıkları veya parti dışı grupları suçlayın. Birçok popülist kampanya korku ve suçlama stratejilerini o kadar etkili buluyor ki politika platformlarını tamamen terk ediyorlar. İpucu: “Kültür savaşı” konularında at yarışı gazeteciliğinden ve kamuoyu yoklamalarından kaçının ve seçmenlerin hayatlarını etkileyen ve onların bilme ve seçme yeteneklerine saldıran politikalara odaklanın.
- Bağımsız medyayı marjinalleştirin ya da itibarsızlaştırın. Rusya’nın 2012 tarihli orijinal “yabancı ajanlar” yasası – herhangi bir uluslararası desteğe sahip STK’ların ve haber kuruluşlarının kendilerini etkin bir şekilde casus olarak ilan etmelerini gerektiren – otoriterler arasında taklit edilecek en popüler taktiklerden biridir. İpucu: Kalan bağımsız yayın organlarıyla dayanışmayı güçlendirin ve komşu ülkelerdeki bağımsız medyayla işbirliği yaparak ifşaatlarınızın susturulamayacağından emin olun.
- Yasaları “dövme, bükme ve çiğneme” politikasının ilerleyişini takip edin. Araştırmacılar Andrea Pirro ve Ben Stanley, Polonya ve Macaristan’ı örnek olay olarak kullanarak otoriter partilerin güç konsolidasyonu politika modelini ortaya koydular. İlk olarak, mevcut yasaların lafzını ya da ruhunu ihlal etmeyen, genellikle ahlak ya da tarihle ilgili iddialar temelinde oluşturulan popülist “konu dışı” politikaları tanıtın. İkincisi, genel olarak yürütmenin gücünü artıran ve mevcut yasaların ruhunu ihlal eden politikaları teşvik etmek ve bu norm ihlalini “her zamanki gibi siyaset” söylemiyle haklı çıkaran seçim vaatlerini benimsemek. Üçüncüsü ise, iktidarın devamını sağlamak için hem anayasal hem de uluslararası normları çiğneyen yeni yasalar çıkarmak. İpucu: Bu liderler tarafından yaratılan ve giderek daha fazla hesap verilemez hale gelen gerçekliği kabul etmeyin – ve bunun yerine, sanki ülke en yüksek hesap verebilirlik ilkelerine sahip tam bir demokrasiymiş gibi rapor verin. Yürütme ve yasama arasındaki gizli anlaşmaları araştırın.
- Yolsuzluğu en üst düzeyde ortaya çıkarabilecek bağımsız soruşturma organlarını dağıtın. Yeni otoriterler, özel savcılar ve kamu gözetim soruşturma birimleri gibi bağımsız kurumları lağveder ya da ortadan kaldırır ve personelini polis gibi kabinenin kontrolündeki daha büyük birimlerde görevlendirir. 2009 yılında Güney Afrika’nın o zamanki Devlet Başkanı Jacob Zuma, başkan yardımcısı olarak görev yaptığı dönemde kendisini yolsuzluktan soruşturan elit Scorpions birimini yüzsüzce dağıtmış ve büyük ölçüde organize suçları soruşturmakla sınırlı yeni, sulandırılmış bir birim kurmuştu. İpucu: Yeni görevden alınan hükümet müfettişleri arasında ihbarcıları bulmaya çalışın ve yürütme yetkisinin kötüye kullanılması davalarına kaldıkları yerden devam edin.
- Yargıyı kişisel müttefiklerle doldurun. Otokratlar bu ittifakları, örneğin muhalif seçmen kayıtlarına en çok zarar veren seçimleri mümkün olan en son anda planlamak için kullanırlar. İpucu: Yargıçları ve hükümet yetkilileriyle ilişkilerini araştırmak polis tacizine ve gazetecilere karşı cezalandırıcı mahkeme kararlarına neden olabilir – ancak Slidstvo.info gibi bağımsız kuruluşlardaki cesur muhabirler bunun yapılabilir olduğunu göstermiştir. Ayrıca, önceki kararlar anahtar kelime ile aranabilir ve bağlantıları sosyal medya ve ters görüntüleme aramaları yoluyla izlenebilir.
- “Bağımsız” seçim komisyonlarını partizan yandaşlarla doldurmak. 2013 yılında Zimbabve’nin seçim yönetim organına başkan olarak atanan kişi, iktidardaki ZANU-PF partisinden eski bir siyasetçiydi. İpucu: Seçim komisyonunuz veya yönetim organınız için atama ve görev süresi kurallarını bu veritabanı üzerinden kontrol edin.
- Tarihi yeniden yazarak, yabancıları hedef göstererek ve ulusal kimlikler ile çoğunluğun dini kimliklerini aynı göstererek yerlilerin korkularını istismar edin. Bunlar, GroundTruth muhabirlerinin “Democracy Undone” projesinde özetlenen, seçimlerin çarpıtılmasındaki yedi yaygın “kilit oyundan” üçüdür. Hindistan, Brezilya, Macaristan, Polonya, Kolombiya, İtalya ve ABD’deki milliyetçi liderler arasında ödünç alınan taktikleri incelediler – bunların hepsi sosyal medyadaki destekçileri tarafından güçlendirildi ve silahlandırıldı. İpucu: Çeşitliliğin ve göçün faydalarını vurgulayın ve yabancı düşmanı parti yetkililerinin göçmen geçmişlerine işaret edin.
- Gerekli oy sayımını kaybettiğinizde sahtekarlık veya yabancı komploları ilan edin ve küçük hataları abartın. İpucu: Columbia Journalism Review’un 2020’de belirttiği gibi, muhabirlerin küçük sayım hataları örneklerini normal olarak bağlamsallaştırmaları ve bunu belirgin ve grafiksel olarak yapmaları gerekir: “Kamuoyunu her küçük hatanın hileli bir sistemin kanıtı olduğuna ikna etmeye çalışan aktörler olacaktır. Seçim günü normal şeyler ters gider; çalışmayan makineler, elektriği kesilen ya da geç açılan oy verme yerleri, yanlış teslim edilen seçmen kütükleri vardır.”
Alliance for Securing Democracy’den Levine “Demokrasi oldukça kritik bir dönüm noktasında” diyor. “Gazetecilerin başarılı seçimler hakkında bile sormaları gereken önemli sorular var – özellikle de seçmenlerin bilinçli seçimler yapmak için doğru bilgiye sahip olup olmadıkları konusunda.”
Not: Muhabirlerin seçimleri araştırmasına yardımcı olabilecek yeni ve harika bir araç ya da veri tabanı biliyorsanız, lütfen email@example.com adresinden bizimle paylaşın. Bu bölüm GIJN’in dünya çapında seçimleri araştırmaya yönelik beş bölümden oluşan rehberinin bir parçasıdır. Giriş, Bölüm 1, Bölüm 3 ve Bölüm 4 de yayınlanmıştır.
Ek Kaynaklar
Rowan Philp GIJN için çalışan bir muhabirdir. Daha önce Güney Afrika’nın Sunday Times gazetesinin baş muhabiriydi. Dış muhabir olarak dünya çapında iki düzineden fazla ülkede haber, siyaset, yolsuzluk ve çatışma haberleri yapmıştır.