Kan
Oksijen ve karbondioksiti kalp, akciğerler ve vücut dokuları aracılığıyla taşırken kırmızı kan hücresi ile seyahat Kardiyovasküler sistem boyunca bir devrede kırmızı kan hücreleri, akciğerlerden vücut dokularına oksijen taşır ve vücut dokularından karbondioksit taşır akciğerlere geri dön. Ansiklopedi Britannica, Inc. Bu makale için tüm videoları görün
Kan , taşıyan sıvı oksijen ve besinlere hücreler ve götürür karbon dioksit ve diğer atık ürünler. Teknik olarak kan, kalp (veya eşdeğer bir yapı) tarafından vücudun tüm bölgelerine pompalanan ve ardından işlemi tekrarlamak üzere kalbe geri dönen bir taşıma sıvısıdır. Kan hem doku hem de sıvıdır. Bir dokudur, çünkü belirli işlevlere hizmet eden benzer özelleşmiş hücrelerin bir koleksiyonudur. Bu hücreler sıvı bir matriste ( plazma ), kanı sıvı hale getirir. Kan akışı durursa, olumsuz bir durumun etkileri nedeniyle dakikalar içinde ölüm gerçekleşir. çevre son derece duyarlı hücrelerde.
Bir kırmızı kan hücresinin oksijen ve karbondioksiti değiştirmek için kalpten akciğerlere ve diğer vücut dokularına nasıl gittiğini gözlemleyin. dokuları akciğerlere taşır. Ansiklopedi Britannica, Inc. Bu makale için tüm videoları görün
sabitliği kompozisyon Kanın bileşenlerinin konsantrasyonlarını düzenleyen organlar aracılığıyla kanı taşıyan dolaşım sayesinde mümkün olur. İçinde akciğerler , kan oksijen alır ve dokulardan taşınan karbondioksiti serbest bırakır. Böbrekler fazla suyu ve çözünmüş atık ürünleri uzaklaştırır. Besinlerden elde edilen besin maddeleri, gastrointestinal sistem tarafından emildikten sonra kan dolaşımına ulaşır. Endokrin sistem bezleri salgılarını kana salarak bu hormonları etkilerini gösterdikleri dokulara taşırlar. Birçok madde kan yoluyla geri dönüştürülür; Örneğin, Demir Eski kırmızı hücrelerin yok edilmesi sırasında salınan plazma tarafından yeni kırmızı hücrelerin bulunduğu yerlere taşınır. hücre yeniden kullanıldığı üretimdir. Kanın sayısız bileşenlerinin her biri, etkili bir düzenleyici mekanizma tarafından uygun konsantrasyon sınırları içinde tutulur. Birçok durumda, geri beslemeli kontrol sistemleri çalışır durumdadır; Böylece, azalan bir kan şekeri seviyesi ( glikoz ) glikozun kana daha hızlı salınmasına yol açar, böylece potansiyel olarak tehlikeli bir glikoz tükenmesi meydana gelmez.
Tek hücreli organizmalar, ilkel çok hücreli hayvanlar ve daha yüksek yaşam biçimlerinin erken embriyoları bir dolaşım sisteminden yoksundur. Küçük boyutları nedeniyle, bu organizmalar oksijen ve besinleri emebilir ve atıkları basit yöntemlerle doğrudan çevrelerindeki ortama boşaltabilir. yayılma . süngerler ve koelenteratlar (örneğin, denizanası ve hidralar) ayrıca bir kan sisteminden yoksundur; Gıda maddelerini ve oksijeni bu daha büyük çok hücreli hayvanların tüm hücrelerine taşıma aracı, organizmaların içindeki boşluklardan pompalanan su, deniz veya taze su ile sağlanır. Daha büyük ve daha karmaşık hayvanlarda, yeterli miktarda oksijen ve diğer maddelerin taşınması, bir tür kan dolaşımı gerektirir. Bu tür hayvanların çoğunda kan bir solunum alışverişi yoluyla geçer. zar solungaçlarda, akciğerlerde ve hatta deride bulunur. Orada kan oksijeni alır ve karbondioksiti atar.
Kanın hücresel bileşimi, hayvanlar aleminde gruptan gruba değişir. Çoğu omurgasız, amoeboid hareketi yapabilen çeşitli büyük kan hücrelerine sahiptir. Bunlardan bazıları maddelerin taşınmasına yardımcı olur; diğerleri, yabancı parçacıkları veya kalıntıları çevreleyebilir ve sindirebilir ( fagositoz ). Bununla birlikte, omurgalıların kanıyla karşılaştırıldığında, omurgasızların kanında nispeten az hücre bulunur. Omurgalılar arasında, birkaç sınıf amoeboid hücre (beyaz kan hücreleri veya lökositler) ve kanamayı durdurmaya yardımcı olan hücreler (trombositler veya trombositler) vardır.
Oksijen gereksinimleri, hem kanın bileşimini hem de dolaşım sisteminin mimarisini belirlemede önemli bir rol oynamıştır. Küçük solucanlar dahil bazı basit hayvanlarda ve yumuşakçalar taşınan oksijen sadece plazmada çözülür. Daha fazla oksijen ihtiyacı olan daha büyük ve daha karmaşık hayvanlar, nispeten büyük miktarlarda oksijen taşıyabilen pigmentlere sahiptir. kırmızı pigment hemoglobin demir içeren tüm omurgalılarda ve bazı omurgasızlarda bulunur. İnsanlar da dahil olmak üzere hemen hemen tüm omurgalılarda, hemoglobin yalnızca kırmızı hücrelerde bulunur ( eritrositler ). Aşağı omurgalıların (örneğin kuşlar) kırmızı hücreleri bir çekirdeğe sahipken, memeli kırmızı hücrelerinde çekirdek yoktur. Kırmızı hücreler, memeliler arasında önemli ölçüde farklılık gösterir; keçininkiler insanlarınkinden çok daha küçüktür, ancak keçi, birim kan hacmi başına çok daha fazla kırmızı hücreye sahip olarak bunu telafi eder. Kırmızı hücre içindeki hemoglobin konsantrasyonu türler arasında çok az değişiklik gösterir. hemosiyanin, bir bakır -kapsamak protein kimyasal olarak hemoglobinden farklı olarak, bazılarında bulunur. kabuklular . Hemosiyanin oksijenlendiğinde mavi, oksijen çıkarıldığında renksizdir. Biraz annelidler demir içeren yeşil pigment klorokruorin, diğerleri ise demir içeren kırmızı pigment hemeritrin. Birçok omurgasızda solunum pigmentleri plazmada çözelti halinde taşınır, ancak tüm omurgalılar dahil olmak üzere daha yüksek hayvanlarda pigmentler hücrelerin içine alınır; pigmentler çözelti içinde serbestçe olsaydı, gereken pigment konsantrasyonları kanın dolaşımı engelleyecek kadar viskoz olmasına neden olurdu.
Bu makale, insan kanının ana bileşenleri ve işlevlerine odaklanmaktadır. Kan gruplarının tam tedavisi için, görmek makale kan grubu. Kanı vücudun tüm organlarına taşıyan organ sistemi hakkında bilgi almak için, görmek kardiyovasküler sistem . Genel olarak kan hakkında ek bilgi ve kan ve lenf karşılaştırması için çeşitli organizmalar, görmek dolaşım.
Kan bileşenleri
İnsanlarda kan bir opak kırmızı sıvı, serbestçe akan ama sudan daha yoğun ve daha viskoz. Karakteristik renk tarafından verilir hemoglobin , benzersiz bir demir içeren protein. Hemoglobin, oksijenle doyurulduğunda (oksihemoglobin) rengi parlaklaşır ve oksijen çıkarıldığında (deoksihemoglobin) koyulaşır. Bu nedenle, bir damardan kısmen oksijeni alınmış kan, bir damardan alınan oksijenli kandan daha koyudur. arter . Kırmızı kan hücreleri ( eritrositler ) oluşturmak kan hacminin yaklaşık yüzde 45'i ve kalan hücreler (beyaz kan hücreleri veya lökositler ve trombositler veya trombositler) yüzde 1'den az. sıvı kısmı, plazma , berrak, hafif yapışkan, sarımsı bir sıvıdır. Yağlı bir yemekten sonra plazma geçici olarak bulanık görünür. Vücut içinde kan sürekli olarak sıvıdır ve türbülanslı akış, hücrelerin ve plazmanın oldukça homojen bir şekilde karışmasını sağlar.
kan şeması Kan, kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri, trombositler ve plazma dahil olmak üzere birçok bileşenden oluşur. Ansiklopedi Britannica, Inc.
İnsanlardaki toplam kan miktarı yaşa, cinsiyete, kiloya, vücut tipine ve diğer faktörlere göre değişir, ancak yetişkinler için kabaca ortalama bir rakam vücut ağırlığının kilogramı başına yaklaşık 60 mililitredir. Ortalama bir genç erkek, vücut ağırlığının kilogramı başına yaklaşık 35 mililitre plazma hacmine ve yaklaşık 30 mililitre kırmızı hücre hacmine sahiptir. Kanın her bir bileşeni sürekli bir akış halinde olmasına rağmen, sağlıklı bir kişinin kan hacminde uzun süreler boyunca çok az değişiklik vardır. Özellikle su, kan dolaşımına hızlı bir şekilde girip çıkar, dakikalar içinde ekstravasküler sıvılarla (kan damarlarının dışındakiler) bir denge sağlar. Normal kan hacmi o kadar yeterli bir rezerv sağlar ki, kayda değer kan kaybı iyi tolere edilir. Normal kan bağışçılarından 500 mililitre (yaklaşık yarım litre) kan alınması zararsız bir işlemdir. Kan kaybından sonra kan hacmi hızla değiştirilir; saatler içinde, ekstravasküler sıvının dolaşıma hareketiyle plazma hacmi geri yüklenir. Kırmızı hücrelerin değiştirilmesi birkaç hafta içinde tamamlanır. Geniş alanı kılcal damar Plazma proteinleri, özellikle de serum albümini olmasaydı, suyun serbestçe geçtiği zar, plazmanın dolaşımdan ani kaybına izin verirdi. Kapiler membranlar, plazma proteinlerinin ağırlıkça en küçük ve konsantrasyonu en yüksek olan serum albümini için geçirimsizdir. Serum albüminin ozmotik etkisi, sıvıyı dokulara doğru dışarı doğru iten hidrostatik kuvvetlere karşı çıkarak, dolaşımdaki sıvıyı tutar.
Paylaş: