Yıllarca bilim insanları, hayvanların zekasının belirlenmesinde beyin büyüklüğünün vücut büyüklüğüne oranını kullandı. Örneğin, kütle ve hacim büyüklüğü olarak insan beyni hayvanlar alemindeki en büyük beyin olmamasına rağmen, ortalama vücut ağırlığımız göz önüne alındığında beynimiz sıradışı bir biçimde büyük kalmaktadır.
Şu esnada, Kaliforniya Üniversitesi, Konstanz Üniversitesi ve Max Planck Ornitoloji Enstitüsü'ndeki bir grup bilim insanının alışmasına göre; iki hayvansal karakter arasındaki ilişki, farklı hayvanlarda farklı evrimsel mekanizmalar tarafından güdülmüştür.
Bilim insanları beyin büyüklüğünü etkileyen en önemli faktörün, beyin büyüklüğü üzerindeki evrimsel baskının değil vücut büyüklüğü üzerindeki evrimsel baskı olduğunu bulmuşlardır. Örneğin, yarasalar evrimsel süreçte, beyin-vücut büyüklüğü oranını arttırmak için beyin büyüklüklerine oranla vücut büyüklüklerini daha hızlı küçültmüşlerdir. Sonuç olarak, küçük yarasalar çetinleşen çevre koşullarıyla beyin gücünü kullanarak baş edebilmek için, manevrasal uçuş kabiliyetleriyle evrimleşmeye daha yatkınlaşmışlardır. Bu, beyin-vücut büyüklüğü orantısının zeka seviyesini belirlemede net bir veri olarak kullanılamayacağını gösterir. Bu çalışma, Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlandı. Baş yazar Kaliforniya Üniversitesi Antropoloji Bölümü ile aynı üniversitenin Genetik, Evrim ve Çevre Bölümü'nde görev yapan Dr. Jeroen Smaers şunları söyledi:
"Zeka seviyesini belirlerken beyin-vücut oranını bir ölçü olarak kullandığımızda, varsayımımız bu ölçüyü belirlememizde beyin büyüklüğündeki değişimlerin öncü etki olduğuydu. Fakat şu an, beyin ve vücut büyüklüğü arasındaki ilişkinin düşündüğümüzden daha kompleks olduğunu gördük.Sanılanın aksine, beyin ve vücut büyüklüğündeki değişimler birbirlerinden bağımsız olarak meydana gelir. Bu değişimler farklı hayvan gruplarında farklıdır.”
Kaliforniya Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, en son nesli tükenmiş yarasa, karnivor ve primatlardan yüzlerce fosil toplayarak her tür için beyin ve vücut büyüklüğü evrimindeki değişimleri tablo haline getirdiler. Yarasaların aksine, milyonlarca yıl boyunca çoğu hayvan vücut büyüklüğünü beyin büyüklüğüne nazaran daha fazla arttırdı.
Primat soylarında, beyin büyüklüğündeki küçülme, vücut büyüklüğündeki küçülmeyi marjinal bir şekilde geride bırakmıştır. Karnivorların evrimi de daha farklı bir hal aldı. Bu evrim, beyin büyüklüğü ve bilinç seçilimden daha çok vücut büyüklüğündeki değişiliklerle ilişkilidir.
Farklılıklar göz önüne alındığında, bilim adamları zekasal seçilimin en önemli göstergesi olan beyin-vücut büyüklüğü oranının kalıtsal olarak, aslında daha önemli bir etki olan vücut büyüklüğünü gölgelediğini farkına vardılar.
Görsel: Valeriy Kirsanov / Fotolia
Kaynaklar ve İleri Okuma: