Sıtmaya karşı uzun süredir devam eden savaşın çözümü sabun kullanmak kadar basit olabilir mi?
Bu ilgi çekici olasılık, El Paso'daki Teksas Üniversitesi'nden bilim insanları tarafından PLOS Neglected Tropical Diseases'de yayınlanan yeni bir çalışmada sunuldu.
Ekip, bazı pestisit sınıflarına küçük miktarlarda sıvı sabun eklemenin etkilerini on kattan fazla artırabileceğini buldu.
Çalışmanın başyazarı ve UTEP Biyolojik Bilimler Bölümü'nde yardımcı doçent olan Colince Kamdem, sıtma taşıyan sivrisineklerin mevcut böcek ilaçlarına karşı giderek artan bir direnç göstermesi nedeniyle bu keşfin umut verici bir haber olduğunu söyledi.
Kamdem, "Son yirmi yılda, sivrisinekler çoğu böcek ilacına karşı güçlü bir direnç kazandı" dedi. "Şimdi yeni etki biçimlerine sahip alternatif bileşikler geliştirmek için bir yarış var."
Alternatif İnsektisitler ve Saha Denemeleri
Çalışmanın ikinci yazarı UTEP Araştırma Görevlisi Caroline Fouet, hem laboratuvar testlerinin hem de saha denemelerinin, özel bir böcek ilacı sınıfı olan neonikotinoidlerin, mevcut böcek ilaçlarına direnç gösteren hedef popülasyonlar için umut verici bir alternatif olduğunu gösterdiğini söyledi. Ancak neonikotinoidler, güçleri artırılmadığı sürece bazı sivrisinek türlerini öldürmüyor. Fouet, bu durumda sabunun güçlendirici madde olduğunu söyledi.
Sıtma, Sahra altı Afrika, Asya ve Latin Amerika'da yaygın olan, ateş, halsizlik, baş ağrısı ve titremeye neden olan sivrisinek kaynaklı yıkıcı bir hastalıktır; hastalık ölümcül olabilir. Hastalık Kontrol Merkezlerine göre 2020 yılında dünya genelinde tahmini 241 milyon sıtma vakası görülmüş ve 627.000 ölümle sonuçlanmıştır.
Kamerun'da Sabunun Etkisi Keşfedildi
UTEP'e katılmadan önce Kamerun Bulaşıcı Hastalıklar Araştırma Merkezi'nde (CRID) çalışan Kamdem, sabunun etkisini ilk kez orada, rutin böcek ilacı testlerini yürütürken fark etti.
Sivrisineklerin bazı böcek ilaçlarına karşı duyarlılığını test etmek için Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) mevcut protokolleri, böcek ilacı karışımlarına tohum yağı bazlı bir ürün eklenmesini önermektedir. Kamdem, bileşik eklendiğinde, sivrisinek ölümlerinin böcek ilacının tek başına kullanıldığı duruma göre arttığını fark etti.
Kamdem, "Bu bileşik mutfak sabunu ile aynı madde sınıfına ait" dedi. "Neden aynı özelliklere sahip ürünleri test etmiyoruz diye düşündük.
O ve ekibi, Sahra altı Afrika'da yaygın olan üç düşük maliyetli, keten tohumu yağı bazlı sabun seçti - Maître Savon de Marseille, Carolin Savon Noir ve La Perdrix Savon ve bunları dört farklı neonikotinoide, asetamiprid, clothianidin, imidacloprid ve thiamethoxam'a ekledi.
Önsezi işe yaradı. Ekip, her durumda, böcek öldürücülerin etki gücünü büyük ölçüde artırdığını yazdı. Araştırmanın ilk yazarı ve Kamerun'daki Yaoundé Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olan Ashu Fred, "Her üç sabun markası da, böcek öldürücülerin kendi başlarına kullanıldıkları zamana kıyasla ölüm oranını yüzde 30'dan yüzde 100'e kadar artırdı" dedi.
İleri Araştırmalar ve Potansiyel Uygulamalar
Ekip ayrıca piretroidler olarak bilinen bir böcek ilacı sınıfına sabun ilavesini de test etti. Ancak bu durumlarda hiçbir fayda görmediler.
Ekip, böcek ilaçlarını güçlendirmek için tam olarak ne kadar sabuna ihtiyaç duyulduğunu belirlemek için ek testler yapmayı umuyor.
Kamdem, "Afrika'da iç mekanlarda kullanılabilecek ve kullanıcılar için sağlıklı olabilecek bir sabun-böcek ilacı formülasyonu yapmayı çok isteriz" dedi. "Böyle bir formülasyonun sineklik gibi malzemelere yapışıp yapışmayacağına dair bilinmeyenler var, ancak bu zorluk hem umut verici hem de çok heyecan verici."Kaynak: Haber Merkezi