Savaş ve Sürdürülebilirlik: Ekoloji Boyutu
Bugünlerde ana gündemimiz savaş. İktisadi temelleri olan ve siyasetin başka araçlarla devamı olan savaş! Savaşın bir de ekoloji boyutu var. Uluslararası yasalara göre silahlar, çevreye geri dönülemez zararlar vermemeli!BM'e göre çevre sorunlarının yüzde 34'ünün nedeni savaş ve silahlar!
Dolaylı Etkiler
Savaş hazırlıkları bağlamında savaş araç ve gereçleri için ayrılan doğal kaynaklar, hazırlık için ayrılan insan gücü, hazırlık ve konuşlanma için ayrılan doğa parçaları vb. sayabiliriz.Savaş zamanındakilerse çekirdeksel(nükleer) tesisler, kimyasal tesisler, subilimsel tesisler ve yanabilir ağaçlık alanlar gibi hedeflere kasıtlı veya kaza sonucu yapılan saldırıların sonucunda ortaya çıkan etkilerdir.Tahrip edilmiş bir çekirdeksel tesis, yüzlerce hatta binlerce hektar ile ifade edilen bir arazinin İodine-131, Cesium-137, Stronium-90 ve diğer ışınımsal maddelerle bulaşık duruma gelmesine neden olabilecektir.Yapında (sanayide) kullanılan kimyasal maddeleri üreten tesislere bir saldırı olduğunda, ekolojik dizgeye patlayıcı veya zehirli madde yayılmasına neden olunacaktır. Örneğin, Balkanlar'daki savaş süresince NATO’nun, Belgrat çevresindeki kimi petro-kimya tesislerini bombalamasının ve bu sırada bir plastik fabrikasıyla ve bir amonyak üretim tesisinin tahribi sonucunda ortaya çıkan klorin, etilen diklorid, vinil klorid monomerleri gibi zehirleyicilerin atmosfere yayılarak, yalnızca akut yaşam işlevlerine yönelik değil, aynı zamanda çevrede kalıcı bir kirliliğe neden olduğu biliniyor
Subilimsel tesislerin saldırıya uğraması halinde ise, su taşkınları ortaya çıkmakta bu da insan, hayvan ve hektarlarca ekilebilir arazi yitimine neden olmaktadır. Örnekler verelim: İkinci Çin-Japon Savaşı'nda (1937-1945) Çinliler'in Sarı Nehir üzerindeki bendi Japon saldırısını durdurmak için yıkmaları sonucunda milyonlarca hektar tarım arazisinin su altında kalmasıyla milyonlarca Çinlinin evsiz kalarak kenti boşaltması, ürünler ve yüzey toprağının tahrip olması; II. Dünya Savaşı'nda bağlaşık devletlerin Almanya'nın Ruhr vadisindeki barajları bombalamaları sonunda ortaya çıkan ekolojik zarar; ABD'nin Kore Savaşı'nda Kuzey Kore'nin subilimsel tesislerini hava bombardımanına tutması sonucu oluşan ekolojik zarar vb. Ağaçlık alanlar da savaş sırasında düşman güçlerin barınmasını ve gerilla savaşı taktiklerini uygulayabilmesini önlemek amacıyla yakarak veya kimyasallarla kirleterek tahrip edilebilmektedir. Örneğin Vietnam Savaşı sırasında ABD'nin geniş ölçekli bitki öldürücü kullanımı hem oradaki ekodizgeyi hem de uzun dönemli etkilerle insan sağlığını etkilemişti.Afganistan’da ise 20 yıldan fazla süren savaş ve ABD’nin bölgeye askersel karışması sonucu bir zamanlar verimli ovalar şimdi çıplak ve ıssız kalmıştır.
Dolaysız etkiler
Bu etkiler çeşitli patlayıcı mühimmatın a) parçalayıcı etkileri, b) basınç etkileri, c) yakıcı etkileridir. Çeşitli mühimmatlarda bu etkilerden biri veya birkaçı birden ortaya çıkabilmektedir. Patlayıcı mühimmat kullanımı, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana geometrik olarak artmaktadır.
Ağır bombardıman uçağından atılan bir bomba patladığında, yaklaşık 3 bin derece sıcaklık ortaya çıkıyor, tüm bitki ve hayvan varlıklarının yanısıra toprağın daha alt katmanlarının da kavrulmasına neden olabiliyor. Aynı toprağın yeniden işlenebilir hale gelmesi için 100-7400 yıl geçmesi gerekiyor.
Çekirdeksel savaş araç ve gereçlerinin gerek insan, gerek doğal varlıklar üzerinde geri dönülmez tahribatı ise, çarpma etkisi, termal etki, ve ışınımsal etki olarak üç boyutta somutlaşmaktadır.
Sonsöz
Savaşlara ait çevre hukuku ile siyasal bilimdeki çevresel güvenlik kavramı iyice disiplinlerarası bilimsel nitelik kazanmışlardır! Savaşlardaki yok edişler, bölgesel değil sınırsızdır, suyu, toprağı, havayı eşdeyişle tüm dünyanın doğal çevresini ve giderek kültürel-tarihi çevresini etkiler.
En Çok Okunan Haberler
- Erdoğan ve Koca hakkında suç duyurusu
- İşte son seçim anketi
- ‘Elim kırılsaydı da oy vermeseydim’ diyenler var
- Tecavüzcüsüyle evlendirilen çeşme
- Koca, güncel koronavirüs verilerini açıkladı
- Böyle olur 'Şahsım devleti'nin kaymakamı!
- Linç girişimi davasında sanıklardan tepki çeken ifadeler
- 'İyi para kazanılır' bu işten. İnanın, zihniyet bu
- Babacan'ı karşısında gören esnaf: Çıldırdık
- İngiltere'de H5N8 salgını patlak verdi
- 144 katlı gökdelen böyle yıkıldı
- Beyoğlu'nda maske gerginliği... Şov yapıyorsunuz!
- Esrarengiz cismi kameraya böyle kaydettiler
- Maradona'nın son görüntüsü olduğu iddia edilen video
- Koronavirüs aşısı ücretsiz olsun önergesi reddedildi
- Uçakta arbede çıktı! İşte çığlıkların atıldığı o anlar
- Berat Albayrak'ın istifasına halk ne dedi? İşte o anket
- Galip Öztürk'ün damadı yangında can verdi
- CNN Türk'te canlı yayına damga vuran hata
- Kazada 1 polis şehit oldu, 4 polis de yaralandı
En Çok Okunan Haberler
- Erdoğan ve Koca hakkında suç duyurusu
- İşte son seçim anketi
- ‘Elim kırılsaydı da oy vermeseydim’ diyenler var
- Tecavüzcüsüyle evlendirilen çeşme
- Koca, güncel koronavirüs verilerini açıkladı
- Böyle olur 'Şahsım devleti'nin kaymakamı!
- Linç girişimi davasında sanıklardan tepki çeken ifadeler
- 'İyi para kazanılır' bu işten. İnanın, zihniyet bu
- Babacan'ı karşısında gören esnaf: Çıldırdık
- İngiltere'de H5N8 salgını patlak verdi