(1918-1921)İbrahim Ethem Atnur
Türkiye ve Türk Dünyası açısından çok önemli bir konuma sahip olmasına karşın, bilhassa 1918-1921 yılları arasında Nahçıvan''da yaşanan ve bölgenin bugünkü statüsünü kazanmasına neden olan askeri ve siyasi hadiseler ciddi bir şekilde ele alınmamıştır.
Azerbaycan''da, SSCB döneminde komünist tarih telakkisine göre yazılanları bir kenara bırakacak olursak, 1990''dan itibaren konu hakkında kaleme alınan çalışmalar da kısır bilgilere dayandığından çok yetersizdir. Nahçıvan meselesi, dünü ve bugünü ile çok ilgilendirdiği Türkiye''de olduğu gibi, bölgenin geçmişinde iz bırakan Rusya, İngiltere, ABD, İran ve Ermenistan''da da layık olduğu ilgiyi görmemiştir. Bölge insanının hemen hemen dört yıla yakın süren kurtuluş mücadelesini gözler önüne sermesi açısından, Orta Asya ile Anadolu arasında kapı olması yönünden ve Milli Mücadele döneminde Türkiye Azerbaycan ve Sovyet Rusya ilişkilerinin şekillenmesinde oynadığı rol nedeniyle, Nahçıvan meselesi çok mühimdir.