Siyatiğin Nedenleri
Siyatik neden olur? Siyatik, omurganızı ilgilendiren ve sırttan geçen sinirleri etkileyebilen bir dizi rahatsızlıktan kaynaklanabilir. Aynı zamanda, örneğin düşme veya spinal ya da siyatik sinir tümörlerinden kaynaklanan bir yaralanmadan da kaynaklanabilir.
Siyatiğe neden olabilen genel koşullar aşağıda açıklanmaktadır.
Bel Fıtığı
Omurgalarınız veya omurga kemikleriniz kıkırdak parçaları ile ayrılır. Kıkırdak, hareket ederken esneklik ve destekleme sağlamak için gerekli olan kalın, berrak bir madde ile doludur. Bel fıtıkları, kıkırdağın ilk tabakası koptuğunda ortaya çıkmaktadır. İçindeki madde, siyatik sinirinizi sıkıştırabilir, bu da alt ekstremite ağrısı ve uyuşukluk ile sonuçlanır. Ortopedik araştırmalara göre, her 50 kişiden birinin ömür boyu fıtıklaşmış bir disk problemi yaşayacağı tahmin edilmektedir.
Omurilik Daralması
Omurilik daralmasına lomber spinal stenoz denmektedir. Alt spinal kanalın anormal daralması ile karakterize edilmektedir. Bu daralma, omurga ve siyatik sinir köklerinize baskı yaparak siyatikten muzdarip olmanıza neden olabilmektedir. (1)
Lomber spinal kanal stenozunuz varsa, muhtemelen sırt ağrınız olur, bacak ağrısı ve uyuşukluk oluşmaya başlar. Omurilik stenozu, genç insanlardan ziyade yaşlı insanları etkilemektedir. (2)
Spondilolistezis
Spondilolistezis, dejeneratif disk bozukluğunun ilişkili olduğu koşullarından biridir. Bir omurganın ya da omurga kemiğinin diğerinin üzerine uzanması durumunda, uzanmış omurga kemiği siyatik sinirini sıkıştırabilir.
Piriformis Sendromu
Piriformis sendromu nadir görülen nöromusküler bir rahatsızlıktır. Bu durumda piriformis kasınız istemsizce daralır veya siyatiğe neden olur. Piriformis kasınız, omurganızın alt kısmını kasık kemiklerinize bağlayan kastır. Sıkıştığında, siyatik sinirinize baskı uygulayarak siyatiğe yol açabilir. Piriformis sendromu, uzun süre oturursanız, düşerseniz veya araba kazasına maruz kalırsanız kötüleşebilir. (3)
Kemik Çıkıntıları (Osteofit)
Kemik darbeleri veya osteofitler eklem kenarlarındaki kemik çıkıntılarıdır. Kemik çıkıntıları, kıkırdağın yıpranması (örneğin artrit) ve kemik üzerinde kemik sürtmesi nedeniyle oluşur. Vücut koruma çabasıyla, eklem kenarında yeni kemikler oluşturur. Buna kemik çıkıntısı denir. Kemik çıkıntıları kendi başına acı verici değildir, ancak yakınlardaki kemiğe veya sinirlere sürtünerek problemlere neden olabilir. Omurgada, kemik çıkıntıları normalde sinirler için ayrılan alana girerek siyatiğe neden olabilir.
Diğer Nedenler
Siyatik, omurilik veya sinir köklerine çarpan tümörlerden de kaynaklanabilir. Kalça ve ayaklara kadar uzanan sırt ağrısı, mesane ya da bağırsak kontrolsüzlüğü ya da kas zayıflığı kaybı spinal tümörlerden kaynaklanabilir. Bir araba kazasından kaynaklanan omurganın travması da siyatik hastalığına neden olabilir. (4)
Siyatik Gelişmede Risk Oluşturan Faktörler
Belirli davranışlar veya faktörler siyatik geliştirme riskinizi artırabilir. Siyatik gelişimi için en yaygın faktörler şunlardır:
- Vücudunuz yaşlandıkça, parçaların aşınması veya parçalanması daha muhtemel hale gelir.
- Belli meslekler, özellikle ağır nesneleri kaldırmak, uzun süre oturmak veya sırta ağırlık vermek vücutta gerginlik yaratabilir.
- Şeker hastalığına sahip olmak sinir hasarı riskini artırabilir.
- Sigara, omurga disklerinizin dış tabakasının parçalanmasına neden olabilir. (5)
Siyatik Hastalığı Nedir?
Siyatik, alt ekstremitedeki siyatik sinirinin tahrişi sonucu oluşan bir ağrıdır. Siyatik ağrı genellikle belden (bel bölgesinde) uyluğun arkasına kadar hissedilir ve dizin altına yayılabilir. Siyatik sinir, vücudun en büyük siniridir ve düşük bel lomber omuriliğindeki sinir köklerinden başlar ve alt ekstremitede sinir uçları göndermek için kalça bölgesinden geçer. Siyatik ağrısı bazen siyatik sinir ağrısı olarak da adlandırılır. (6)
Siyatiğin Belirtileri
Siyatik nasıl anlaşılır? Siyatik başlangıcı sinir sıkıştığında veya sinire bir gerginlik uyguladığında ortaya çıkmaktadır ve bu durum aşağıdakilere yol açabilmektedir:
- Ağrı
- Uyuşma
- Alt sırttan yayılan ve bacaklarından birinin altına ve ayak parmaklarına dolaşan karıncalanma yaratan bir his
Bu ağrı hafif olabilir ya da çok acı verebilir. Hapşırma, öksürme veya uzun süre oturma durumun daha da kötüleşebilir.
Siyatiğin Tedavisi
Siyatik nasıl geçer? Çoğu siyatik vakası tedaviye gerek kalmaksızın yaklaşık altı hafta içinde geçmektedir. Sırt ağrısı için herhangi bir antiinflamatuar ağrı kesici alıp ya da sıcak ve soğuk kompresleri kullanmak gibi, evde yapabileceğiniz şeylerin bir birleşimi, durum düzelene kadar belirtilerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Bazı durumlarda daha fazla tedavi uygulanması gerekebilir. Aşağıda verilen örnekler için daha fazla tedavi gerekli olabilir:
- Bir fizyoterapist gözetiminde egzersiz programı
- Omurgaya antiinflamatuar ve ağrı kesici ilaç enjeksiyonu
- Daha güçlü ağrı kesici tabletler
- Manuel terapi (omurgaya masaj uygulanması, genellikle fizyoterapistler, kayropraktikler veya osteopati uzmanları tarafından gerçekleştirilen tedaviler)
- Psikolojik terapi ve destek
Nadiren, omurganızda sorunu gidermek için cerrahi gerekebilir. (8)
Siyatik için hangi doktora gidilir: Siyatik veya benzeri koşullara sahip hastalar tipik olarak Ortopedi uzmanları veya Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanları tarafından teşhis ve tedavi edilir. (9)
Siyatik ameliyatı: Çoğu siyatik olayı dört ile sekiz hafta içinde düzelirken, ameliyatsız tedavinin başarısız olduğu ciddi, uzun süreli durumlarda cerrahi düşünülmelidir. Ameliyat siyatik sinir üzerindeki baskıyı hafifletmeyi amaçlamaktadır. Bu, intervertebral disklerin bir kısmının çıkarılmasını (diskektomi) veya sinir üzerindeki baskının nedenini ortadan kaldırılmasını (dekompresyon) gerektirebilir. Siyatik hastalarının sadece yüzde beşinde ameliyat gerekli görülebilmektedir. Ameliyat düşünülmeden önce tüm diğer tedavi şekilleri olumsuz sonuç vermelidir. (10)