

AB Anayasası için seçenekler
AB'nin iki kurucu üyesi Fransa ve Hollanda'da, seçmenlerin AB Anayasası'nı reddetmesi ile belgenin geleceği belirsizliğe gömüldü.
Bundan sonra nasıl bir adım atılabileceğini henüz kimse tam olarak bilmiyor.
Uzmanlara göre, ihtimallerden birkaçı şöyle sıralanıyor:
'Hayır' yolun sonu mu?
AB anayasasını 25 üyenin tamamının onaylaması gerekiyor. Fransızlar fikirlerini değiştirip bir kez daha belgeyi referanduma götürürlerse belge bu haliyle uygulanma şansını yakalayabilir. Ancak bu fazla olası görülmüyor.
Anayasa taslağının altıncı madde 447. fıkrasında 25 üyenin onayı olmazsa belgenin 'ölü' kabul edileceği açıkça ifade ediliyor.
1 Haziran'da Hollanda'da yapılan oylamada da açık farkla ret kararı çıkması ardından, anayasanın uygulanma şansı daha da azalmış görünüyor.
Avrupalı liderler izlenecek yolu belirlemek için hummalı bir diplomasi trafiği içine girdi.
Bu sonuç ışığında, 16-17 Haziran tarihlerinde Brüksel'de toplanacak olan Avrupa Bakanlar Konseyi, onay sürecine devam mı edilecek yoksa çabalara nokta mı konulacak, karar verecek.
B planı var mı?
Tam anlamıyla bir B planı bulunmuyor. Ancak açmaz hallerinde başvurulabilecek bir 'acil durum' maddesi var.
Anayasa taslağında anlaşmanın imzalanması üzerinden iki yıl geçtiğinde, belli koşullarla konunun 'Avrupa Bakanlar Konseyi'ne havale edileceği' belirtliyor.
Anayasa metni 29 Ekim 2004'te imzalanmıştı.
Yani altıncı maddenin 443'e 4 no'lu fıkrasına göre bu tarihe kadar, 20 üye belgeye onay vermiş, diğerleri ise 'güçlüklerle karşılaşmış' durumda ise, bakanlar devreye girecek.
Bununla birlikte, Avrupa Bakanlar Konseyi'nin ne yapabileceği konusunda bir ifade bulunmuyor. Konsey, anayasayı canlandırmak için gerekli gördüğü şekilde karar alabilir gibi görünüyor.
AB anayasa olmadan yoluna devam edemez mi?
Avrupa Birliği varolan temel anlaşmalarına dayanarak işleyişini sürdürebilir.
Ancak bu AB'nin gelecekteki işleyişini zorlaştırır.
Anayasa metninin hazırlanma amacı 25 üyeli genişlemiş AB'nin yönetim mekanizmalarının artan yük nedeniyle tıkanmamasını sağlamaktı.
Bunun için, ülkelerin ulusal veto kullanabildiği alanlar azaltılıyor ve bir AB başkanı ve dışişleri bakanı atanıyordu.
Anayasa metni yeniden müzakere edilebilir mi?
Bazı hükümetlerin 'sulandırılmış bir anayasa' metni önermesi mümkün. Ancak yeni bir metnin müzakereleri uzun yıllar daha sürebilir.
Onaya sunulan anayasa metnini 108 üyeli bir konvansiyon, bir buçuk yıl süren zorlu çalışmalar sayesinde hazırlamıştı.
Kimi üyeler anayasa gibi köklü bir değişiklik getirmeyecek sınırlı reformlar yapılmasından yana tavır koyabileceği gibi, bazı üyelerin daha sıkı bağlarla bağlı 'çekirdek bir AB' oluşturmak üzere harekete geçmesi de söz konusu olabilir.
Ancak bu yönelimlerden herhangi birinin hemen gündeme getirilmesi beklenmiyor.
İngiltere Başbakanı Tony Blair, Fransa referandumundan sonra 'oturup düşünme süresi' tanınmasını istemişti.
Diğer üyeler oylamalara devam edecek mi?
Bu, üye ülkelerin hükümetlerine kalmış bir karar.
İngiltere hükümeti şimdilik kendi referandumu için start vermeden önce, anayasanın devre dışı kalıp kalmadığını görmek istiyor gibi görünüyor.
İrlanda ise anayasayı planlandığı gibi 2005 sonunda oya sunacağını açıkladı.
Polonya konuyu tartışmaya devam ediyor.
Fransızlar neden 'hayır' dedi?
Sonuç büyük oranda, hükümete, özellikle de ekonomi siyasetlerine tepkinin sonucu olarak görülüyor.
Sol kanattaki pek çok seçmen, anayasanın AB sınırları içinde aşırı serbest bir piyasa ekonomisine yol açacağını düşünüyor ve bu durumdan rahatsızlık duyuyorlardı.
Sağ kanattaki seçmenler ise Fransa'nın egemenlik haklarının çok fazla bir bölümünden feragat ettiği kanısındaydılar.
Hollanda neden 'hayır'ı seçti?
Fransa'da alınan Hayır sonucunun Hollanda'da hayır cephesinin elini güçlendirdiği düşünülüyor.
Ancak itiraz noktalarının temelinde başka kaygılar var.
Birliğin bir anda 450 milyon nüfuslu bir yapı haline gelmesi 16 milyonlu küçük Hollanda'da, AB içinde nüfuzunu yitirme, hatta yutulma endişesi yarattı.
Sağ görüşlü bazı milletvekilleri de göçmenlik siyasetleri ve Türkiye'nin AB üyeliği ihtimalinden rahatsızdı.
Euro'nun ekonomiye olumsuz etkisi eleştirileri, Brüksel'deki bürokrasinin yoğunluğu ve Hollanda'nın liberal değerlerine karşı yarattığı tehdit de sıralanan diğer gerekçeler arasındaydı.
AB yol ayrımında mı?
Evet. Avrupa Birliği'nin nasıl bir yapıya sahip olmak istediğine karar vermesi gerek.
Birlik üye ülkelerin egemenliklerini paylaştıkları bir yapı mı, yoksa bir ulus-devletler grubu mu olacak?
Varolan metinde, pek çok alanda entegrasyon öngörülüyor, dış politika, vergilendirme ve savunma konularında veto hakları ise korunuyordu.
Avrupa Birliği açısından Fransa ve Hollanda'daki referandumunun en önemli sonuçlarından birisi, halk ile siyasetçilerin görüşleri arasındaki farkın ortaya çıkması oldu.
Oysa özellikle Hollanda'da hükümet, ana muhalefet, iş çevreleri ve sendikalar anayasanın kabulü için yoğun çaba sarfetmişti.
Dış bağlantılar
BBC diğer internet sitelerinin içeriğinden sorumlu tutulamaz.