Microarray Kan Testi
Genel bilgi:
Meme kanseri kadınlarda görülen erken ölümlerin başta gelen sebeplerinden biridir.Epidemiyolojik çalışmalar,özellikle 30 yaşın altında meme kanseri tanısı konan kadınların % 36 sında kanserin genetik bir bozukluk ile bağlantılı olabileceğini göstermektedir . Bu durum klinik açıdan meme kanserinin erken tanı şansını artırtmaktadır ve tedavi olasılığını yükseltmektedir.
Meme kanserinde, kalıtsal faktörlerin yaklaşık % 5 – 10 oranında sebep olduğu düşünülen başlıca genler BRCA1 , BRCA2 dir.Tümör süpresör özelliklikli olan bu genlerdeki mutasyonların kalıtımsal meme kanserlerinin yaklaşık % 40 ‘ ından sorumlu oldukları bilinmektedir.
- Kadınlarda yaşam boyu meme kanseri gelişme riski 1/8; over kanseri gelişme riski ise 1/70 oranındadır.
- Meme ve over kanserlerinin % 5-10 aileseldir.
BRCA1 ve BRCA2 geninde mutasyon taraması kimlere yapılmalı ?
- Kendisinde meme ya da over kanseri saptanmış olan kadınlara ( aileye sağlıklı genetik danışma verilebilmesi için )
- Kendisinde over kanseri saptanmış olan, birinci veya ikinci derece akrabalarında meme ya da over kanseri öyküsü olan kadınlara,
- Kendisinde 50 yaş öncesinde meme kanseri saptanan kadınlara,
- Birinci veya ikinci derece akrabalarında over kanseri öyküsü olan kadınlara ya da erkek bir akrabasında meme kanseri tanısı almış olanlara,
- Birinci veya ikinci derece akrabalarında BRCA1 ya da BRCA2 geninde mutasyon saptanmış olan kadınlara yapılmalıdır.
BRCA mutasyonu taşıyan kadınlar orta riskli kadınlara göre 2,7 – 6,4 kat artmış yaşam boyu meme kanseri riski ve 9,3 – 35,3 kat artmış yaşam boyu over kanseri riski ile ilişkili bulunmuştur.
- BRCA1 geni 17q21 bölgesinde ve BRCA2 geni ise 13q12.3 bölgesinde lokalize olan tümör supresor genlerdir.Bu genler DNA tamirinden de sorumludur. Her iki gende saptanan mutasyonlar kalıtsal meme kanserine yol açar.
- BRCA1 ve BRCA2 genleri kalıtsal meme kanserinin % 84 ve kalıtsal over kanserinin % 90?ından sorumludur
- BRCA1 geninde mutasyon taşıyan bir kadında yaşam boyu meme kanseri gelişme riski % 50-80 oranındadır
- BRCA2 geninde mutasyon taşıyan bir kadında yaşam boyu meme kanseri gelişme riski % 50 oranındadır.
- BRCA1 mutasyonu kadınlardaki yaşam boyu over kanseri riskini % 20-50 oranında artırır.
- BRCA2 gen mutasyonu kadınlarda yaşam boyu over kanseri riskini % 10-20 oranında artırır.
- BRCA2 gen mutasyonu taşıyan erkeklerin % 6?sında meme kanseri ortaya çıkar
- BRCA1 geni için 1600?ün üzerinde ve BRCA2 geni içinse 1800?in üzerinde mutasyon bildirilmiştir.
- BRCA1 ve BRCA2 geninde mutasyon taşıyan kadınlarda bilateral profilaktik mastektomi ile meme kanseri riski %90 oranında azalırken, profilaktik ooferektomi ile over kanser riski %90 oranında ve meme kanser riski %50 oranında azalır.
- Affymetrix GeneChip BRCA1-BRCA2 Resequencing Arrayleri kullanılarak kanserli hastalarda yapılan dizi analizi ile meme kanserinden sorumlu tutulan bu genler için bildirilen mutasyonların tespiti yapılabilmektedir.
- Affymetrix GeneChip BRCA1-BRCA2 Resequencing Arrayleri içinde BRCA1 ve BRCA2 genleri dışında meme kanserinde etkisi olduğu bildirilmiş diğer genler de analiz edilebilir. Bunlar;
- TP53 (tumor protein p53)
- PALB2 (partner and localizer of BRCA2)
- CHEK2 [CHK2 checkpoint homolog (S. pombe)]
- ATM (ataxia telangiectasia mutated)
- PTEN (phosphatase and tensin homolog) genleridir.
- Bu arraylar ile ailesel meme kanserinin kısa sürede ve güvenilir olarak erken tanısı mümkün olmakla birlikte, meme kanserinin erken tedavi edilebilme olasılığı da yükselmekte ve ailesel meme ve/veya over kanserlerinde saptanmış olan mutasyonlar sayesinde, diğer aile bireylerinde bu mutasyonların daha hızlı olarak taranabilmesine olanak sağlanmaktadır
- Aynı zamanda saptanacak mutasyonlar preimplantasyon genetik tanı için bir temel oluşurabilecektir.
Uyarılar ve Etik
- Bu test sadece yukarıda belirtilmiş endikasyonlarda uygulanmalıdır
- Her birey, meme kanseri için genetik test yaptırma hakkına sahiptir, ancak kalıtsal kanserler hakkında bilgilendirilmeli ve risk altındaki akrabaları ile genetik sonuçlarını paylaşmadaki sorumlulukları hakkında bilgi verilmelidir.
- Meme kanserleri ile ilgili olarak taranacak gen/genlerin penetransı ile çevresel etkenler mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle hastaya, mutlaka test öncesi ile test sonrası genetik danışma verilmelidir.