Hayvanlarda Kronik Yorgunluğa Neden Olan Mikroorganizmalar
Kronik yorgunluk sendromu hem insanlarda hem de hayvanlarda ortaya çıkan bir hastalıktır. Aşağıda mikroorganizmaların bu hastalıktaki rolünü daha ayrıntılı olarak tartışacağız.
Canlıları etkileyebilecek birkaç mikroorganizma vardır. Bu nedenle bazen hem insanlar hem de hayvanlar hastalanabilir. Bu anlamda, hangi mikroorganizmaların kronik yorgunluğa neden olduğunu bilmek ilginçtir.
Bunu daha iyi anlamak için önce iki temel konuyu açıklığa kavuşturmalıyız:
- Mikroorganizma, tek hücreli bir organizmadır, o kadar küçüktür ki, ona yalnızca mikroskop veya ultra-mikroskobik virüslerde olduğu gibi elektron mikroskobu altında bakabiliriz. Patojen mikroorganizmalar hayvanlarda, bitkilerde ve ayrıca insanlarda hastalıklara neden olabilir.
- Bunu, fiziksel yorgunluk, bilişsel yetenekte düşüş veya uyku bozulması gibi çeşitli bozuklukların bir belirtisi olarak ilişkilendiriyoruz. Bu, fiziksel aktivite sonrasında hissettiğimiz yorgunluk ile karıştırılmamalıdır.
Aşağıda, bu hastalıktan muzdarip hayvanların bazı örneklerini ve bugüne kadar bilinen bilimsel kanıtları göstereceğiz, bunlar daha sonra hayvan sağlığında çok önemli bir rol oynayan bu küçük varlıkların önemini anlamamıza yardımcı olacak.
‘Miyaljik ensefalomiyelit’ (ME) olarak da bilinen Kronik Yorgunluk Sendromu (CFS), grip benzeri bir şeyle başlayan bir hastalıktır.
Hem fiziksel hem de zihinsel yoğun yorgunluk belirtileri gösteren bir hastalıktır ve zamanla uzar (en az 6 ay). Ayrıca konsantrasyon, hafıza ve kas ağrısı sorunlarına da yol açabilir. Hatta bazı profesyoneller bunu akıl sağlığına bağlar.
Ancak son zamanlara kadar bu hastalığın insanlara özel olduğunu düşünüyorduk ancak birkaç çalışma, olası bir zoonoz vakasına işaret eden atlar ve evcil hayvanlar gibi hayvanlarda KYS vakalarını ortaya çıkardı.
Nedeni, teşhisi ve tedavisi günümüzde çok net değil, ancak hepsi merkezi sinir sisteminde (CNS) viral veya bakteriyel bir enfeksiyon etrafında dönüyor ve sonuç olarak bir bağışıklık sistemi bozukluğuna neden oluyor.
Araştırmalar ayrıca bağışıklık sisteminden kaçarak ömür boyu enfeksiyonlara neden olabilecek çeşitli hastalıkların varlığını ortaya çıkarmıştır:
- Köpek Parvovirüs (CPV)
- İnsan herpes virüsü
- Mikoplazma pnömonisi
- Yaygın uçuk
- Epstein-Barr çeşitleri
- Hatta mantarlar veya diğer biyotoksinler
Bakteriler, parazitler ve virüsler, yorgunluğa neden olabilen veya kronik yorgunluk sendromunda yer alan mikroorganizmalardır.
Bakteriler
İngiltere’de yapılan bir araştırma, atların da KYS’den muzdarip olabileceğini öne sürdü. Hatta, insanlar ve evcil hayvanlar arasında bir bağlantı olduğunu doğruladılar.
Bir deney gerçekleştirmek için dört at kullanıldı, bunlardan ikisinde kronik yorgunluk ve efor sarf etmelerini zorlaştıran halsizlik vardı. Başları aşağıda ve dudakları sarkıktı, aynı zamanda uykulu ve ilgisiz görünüyorlardı. Öte yandan, diğer iki atta zayıflık, asteni ve kilo kaybı semptomları vardı.
Kan yayması ve kan kültürü testleri, hepsinin sağlıklı atlarda bulunmayan mikrokok benzeri bakteriler taşıdığını buldu.
Aynı çalışmanın yazarı daha önce kanda mikrococci taşıyan kedi ve köpekleri test etti ve staphylococcus intermedius ve staphylococcus xilosus için pozitif sonuç aldı. Bu nedenle bakteriler, kronik yorgunluğa neden olan mikroorganizmalar olabilir.
Parazitler
Progress in Neurobiology dergisinde yayınlanan başka bir makalede bilim insanları, yorgunluk çalışma modeli olarak fareleri kullandılar. Sonuç olarak, hem Cryptosporidium parvum hem de Toxoplasma gondii enfeksiyonlarının farelerin aktivitesini birkaç hafta boyunca etkilediğini buldular.
Parazit Trypanosoma brucei (uyku hastalığına neden olur), enfekte sıçanlarda gündüz uyku hali ve uykusuzluğa neden oldu. Kana girdikten sonra sinir sistemi gibi diğer dokuları istila edebilirler.
Her durumda, bu tek hücreli parazitlerin kronik yorgunluğa da neden olabileceği gösterilmiştir.
Virüsler
Kronik yorgunluğa neden olan diğer mikroorganizmalar virüslerdir. Çok sayıda çalışma, CFS’nin viral ensefalopatilere atfedilen bir dizi beyin sendromundan kaynaklandığını doğrulamıştır. Aslında, aşağıdaki virüslerin bu hastalıkla ilişkili olabileceği bulunmuştur:
- Parvovirüs
- Enterovirüsler
- Epstein-Barr
- Yaygın herpes virüsü
Bazıları beyin omurilik sıvısında bulunur ve uzmanlar enfeksiyona neden olan yerin burası olduğunu öne sürerler. Bununla birlikte, diğerleri vücudun diğer bölgelerinde bulunur ve dolaylı olarak CNS ile enfekte olur.
Başka bir makale, aşağıdaki fikirlere dayanarak, virüslerin bu hastalığa bakterilerden daha fazla neden olma ihtimalinin daha yüksek olduğuna işaret etmektedir:
- Bu hastalık, beyin fonksiyonlarının değişmesiyle ilişkilidir ve virüslerin davranış değişikliklerine neden olduğunu biliyoruz.
- Circovirus ve Polyomavirus cinsinin virüsleri beyne nüfuz edebilir ve orada çoğalabilir. Circovirus insanlarda patojeniteye neden olmaz, ancak hayvanlarda domuzlarda sütten kesilme sonrası multisistemik israf sendromu gibi CFS’ye benzer semptomlara neden olur.
- CFS genellikle sistemik hastalık, enfeksiyon veya şiddetli stres nedeniyle oluşur. Bu koşullar, virüsün kana girmesine ve CNS’ye geçmesine, bağışıklık sistemini baskılamasına ve sirovirüste görüldüğü gibi viral yükünün artmasına neden olabilir.
Enterovirüs içeren Picornaviridae ailesinden virüsler sağlıklı popülasyonda mevcuttur. Bununla birlikte, birçok enterovirüs KYS’ye neden olmuştur ve birkaç alt tipin ara sıra beyni etkilediği bilinmektedir. Herpes ailesi ve parvovirüs de benzer bir profile sahiptir.
Kronik yorgunluğa neden olabilecek birkaç mikroorganizma vardır ve halen üzerinde çalışılmaktadır.
Sonuç olarak, bakteri, parazit ve virüslerin incelenmesi, bulaşıcı hastalıkları anlamamıza ve bunlara karşı etkili tedaviler geliştirmemize olanak tanır.
Ancak mikrobiyoloji bunun çok ötesine geçer. Bu bilimsel alan, bu ‘görünmez’ organizmaların önemini anlamamıza yardımcı olmaya çalışıyor, çünkü onlar olmadan yaşam var olamazdı. Doğadaki rolü, çok sayıda biyolojik ve hayati süreç için önemlidir.