Yaklaşık 66 milyon yıl önce 15 kilometre genişliğinde büyük bir gök cisminin, Meksika'nın Yucatan Yarımadası'na gürültülü bir şekilde çarptığına ve neredeyse bütün dinozorların yok ettiğine inanılıyor.
Bu olaya ilave olarak Yucatan'a çarpan devasa gök cisminin hikayesinin, milyonlarca ton kayalığı eritip sıvı hale getirerek büyük bir tsunamiye neden olmaya kadar ileri gittiği biliniyor.
Ayrıca gökcisminin etkisi ile bu tsunamiden kalan sularının sızdığı 200 kilometre genişliğinde bir krater ve binlerce su çukuru (obruk) ortaya çıkmış.
Milenyumdan sonra bir kısmı sularla kaplı mağara sisteminin geniş bir ağını oluşturan bu kireçtaşı su çukurlarından (obruk) bazıları çökmüş, bazıları ise sadece aşınmakla kalmış.
Yer yüzeyindeki kireçtaşı tabakasının çökmesi sonucu oluşan obruklar yani geniş su çukurları ya da derin kuyular, Yucatan'da 'cenote' olarak biliniyor. Dünyanın en önemli mağara dalış noktalarından biri olarak sayılan Yucatan Bölgesi boyunca yaklaşık 2 bin farklı obruk bulunuyor. Bu sularda dalış yapmak istenirse mutlaka PADI yani profesyonel dalgıç olmanız isteniyor. Bu obrukların, Maya tarihinde ise oldukça ilginç bir hikayesi bulunuyor. Sırada bu korkunç hikayenin detayları var. 'Cenote' olarak bilinen bu çukurlar, aslında Maya tarihinde insan kurban etme alanı kabul edilen obruklar.
Özellikle Meksika Yucatan Yarımadası ile ilişkilendirilen 'cenote' denilen derin çukurlar, Maya uygarlığının sürdürülmesi için yaşamsal önemi olan su kaynağından çok daha fazlası anlamına geliyordu. Bu derin çukurların, aynı zamanda yağmur tanrısı ve diğer tanrılarla iletişim kurmayı sağlayan kutsal kapılar olduğuna inanılıyordu.
Maya uygarlığı, ağzına kadar yeşim taşı boncukları sunarak bu mağara derinliklerinde insan kurban ediyordu. İşte kurban edilenler, bu derin su çukurları aracılığıyla Maya mitolojisinde yeraltı dünyası ahireti olarak bilinen karanlığa yani Maya inanışına göre insanların ve tanrıların tekrar doğduğu Xibalba'ya doğru sürükleniyorlardı.
Yucatan'da bu korkunç hikâyeye sahip olan su çukurları (obruk ya da cenote), halen yerel halkın içme suyu ihtiyacının yüzde 95'ini sağlıyor. Dünyanın her yerinden bu ilginç noktayı ziyarete gelenler, Yucatan Yarımadası'nda yüzüp bu derin zümrüt rengi sularda ya şnorkelle ya da tüple dalış yapıyorlar. Katedrale benzeyen çatıları ve mineral zengini suları ile bu ilginç mağaralar, bölgenin en popüler doğal cazibelerinden olmayı başarmış durumda.