Diş eti, dişin etrafından başlayıp saran pembe renkli dokudur. Diş etleri çoğu zaman mikroorganizmalar tarafından iltihabi bir yapıyla kaplanabilir. Bu mikroorganizmalar pek çok yolla diş etlerine yerleşirler. Yerleştikleri bölgelerde, diş etlerinde çiğneme yüzeylerine doğru büyümelere, diş etlerinde renk değişikliklerine ve iltihaba neden olurlar. Diş eti şişmesi bir dişte bulunabileceği gibi birkaç dişi, hatta intraoral (ağız içi) bütün dişlerde birden görülebilir.
İltihap Kaynaklı Diş Eti Büyümeleri
- Kronik: yavaş yavaş gelişen,
- Akut: birden ortaya çıkan.
İlaca Bağlı Diş Eti Büyümeleri
- Antikonvülsanlar,
- Kalsiyum kanal blokerleri ve
- İmmünsüpresanlar.
Sistemik Hastalık veya Durumlara Bağlı Diş Eti Büyümeleri
A-) Duruma Bağlı
- Gebelik,
- Ergenlik,
- C vitamini eksikliği.
B-) Diş Eti Büyümelerine Yol Açan Sistemik Hastalıklar
- Lösemi,
- Bağışıklık sistemi hastalıkları.
Neoplastik Büyümeler (Diş Eti Tümörleri)
- İyi huylu tümörler,
- Kötü huylu tümörler.
Yalancı Büyümeler Olarak 5 Farklı Gruba Ayrılır
Lokasyon ve dağılım kriterlerine göre ise:
- Lokalize: Bir veya birkaç dişi ilgilendirir.
- Generalize: Diş etlerinin tamamı etkilenmiştir.
- Marjinal: Sadece diş eti kenarı etkilenmiştir.
- Papiller: Sadece papillerde (dişlerin ara yüzlerindeki çıkıntılı diş etleri) oluşur.
- Diffüz: Marjinler (diş etinin dişle birleştiği yerdeki çizgi), yapışık diş eti ve papillerde oluşur.
- Diskrete: İzole kabarık veya saplı tümör benzeri büyümelerdir.
Diş etlerinde çiğneme yüzeylerine doğru büyümeler, ağrı ve sıklıkla görülen kanama en tipik belirtilerindendir. Diş etinin renginde mavimsi kırmızı, koyu kırmızı gibi değişiklikler de bu duruma eşlik edebilir. Kimi zaman bu büyümeler hızlı olarak gelişirken, kimi zamansa uzun süre alabilir.
Diş eti şişmesi son zamanlarda toplumda sıklıkla yaygınlaşan bir durum halini almıştır. Diş eti şişmelerinin lokal ve sistemik birçok sebebi olabilir. 20’lik dişlere bağlı şişmeler, genellikle diş sürmeye (çenede çıkmaya) başlayacağı zaman ortaya çıkarlar. Bu durum fizyolojik bir olaydır. Fakat iltihabi bir durum eşlik ederse mutlaka müdahale gerektirir.
Dolgu yapıldıktan sonra eğer yükseklik olduysa bu durumda diş etlerinde şişme görülebilir.
İmplant ya da protez gibi durumlarda diş etlerine baskı olacağı için şişme ya da tam tersi çekilme gibi durumlar söz konusu olabilir.
Kimi zaman ortodontik tedavide dişe takılan teller yanlış konumlandırılırsa, diş etlerini tahriş edip şişmeye neden olabilir.
İltihabi Diş Eti Büyümeleri
Kronik İltihaba Bağlı Diş Eti Büyümeler
Diş etlerinde, balonumsu tarzda şişmeler başlar. Dişin etrafını can simidine benzer şekilde çevreler. Bu şişlik daha sonraları tüm klinik kuronu (dişin ağızda görünen kısmı) kapatacak kadar büyüyebilir. Akut (hızlı gelişen) bir enfeksiyon ya da travma yoksa sessiz ve ağrısız gelişen bir lezyondur. Yavaş ve ağrısız bir şekilde büyümeye devam eder, kendiliğinden küçülüp daha sonra yeniden büyüyebilir.
Diş etindeki şişmeler genel olarak kırmızı, mavimsi kırmızı, yumuşak, düzgün parlak yüzeyli ve kolaylıkla kanama eğilimindedirler.
Plak, plağı arttırıcı faktörler, ve ağızdan solunum yapmak, anatomik anomaliler veya hatalı protetik tedavi ve ortodontik uygulamaların plak birikimine neden olması başlıca nedenleri arasında sayılır.
Akut İltihabi Büyümeler
Gingival (Diş Eti) Apseler
Genellikle aniden oluşan ve ağrılı gelişen diş eti büyümeleridir. Marjinal ve papiller diş etinde görülürler. Başlangıçta, parlak ve düzgün yüzeyde, kırmızımsı bir şişlik halinde belirirler. 24-48 saat içerisinde içi sıvı dolu hale geçerler ve bir noktadan sonra dışarıya akışları başlar. Komşu dişler perküsyonda (el aletiyle dişe vurulması) hassastır. Kendiliğinden yırtılıp iyileşebilirler.
Diş fırçası kılı, elma koçanı ve sert yiyecek parçacıkları gibi yabancı cisimler tarafından bakterilerin bağ dokusunun derinliklerine itilmesi sonucu ortaya çıkarlar. Şişlik diş etiyle sınırlıdır.
İlaca Bağlı Büyümeler
Antikonvülsanlar, inmünosupresanlar ve kalsiyum kanal blokerleri diş eti büyümelerine sebep olabilirler. İlaçlara bağlı büyümelerin klinik ve mikroskobik özellikleri birbirine benzer. Yumru şeklinde ağrısız olarak başlarlar. Başlangıçta ayrı ayrı olan bu yumrular zamanla birleşerek dişin kronunu tamamen kaplayan bir kitle haline dönüşürler. Dişlerin çiğneme yüzeylerine kadar kabarıp çiğnemeyi engelleyecek boyutlara ulaştıkları da olur. Renk koyulaşıp mavimsiz kırmızıya döner, kanamaya eğilim artar. Genellikle alt ve üst çenelerin anterior ön bölgelerinde daha şiddetlidirler. Diş eti şişmesi dişlerin olduğu bölgelerde oluşur, eksik diş bölgelerinde oluşmaz, ilgili diş çekilirse lezyon da ortadan kaybolur.
Diş fırçalama ve kolorheksidinli macunlarla sağlanan oral hijyen inflamasyonu önler ama büyümeleri azaltmaya veya yok etmeye karşı belirgin bir yarar sağlamaz. Büyüme yavaş gelişir. Cerrahi olarak elimine edildiğinde tekrar oluşur. Kullanılan ilaç kesilince birkaç ay içerisinde kendiliğinden kaybolur.
Epilepsinin tedavisi için kullanılan dilantin hastalarda diş eti büyümelerine yol açar. Yine epilepsi için kullanılan fenitoin de, özellikle gençlerde diş eti büyümelerine sebep olur. Bir kez eşik değer aşıldıktan sonra büyümelere etkisi açısından artık dozun bir önemi kalmaz.
Organ transplantasyonlarında (nakil) doku reddinin önlemek ve bazı otoimmün hastalıkları tedavi etmek amacıyla siklosporin kullanımı da diş eti büyümelerine neden olur.
Kalsiyum kanal blokerleri; özellikle çok sık kullanılan nifedrifin, böbrek nakli geçirmiş hastalarda siklosporinle birlikte kullanılırsa büyümenin şiddeti artar, hastaların %20 sinde diş eti büyümelerine neden olur.
İdyopatik Diş Eti Büyümeleri
Nedeni bulunamayan diş eti büyümelerine denir. Çok ender rastlanan bir durumdur. Özellikle yapışık diş eti etkilenir. Her iki çenede görülebileceği gibi tek çenede de görülebilir. Diş eti şişliği genellikle pembe, sıkı, yoğun ve sanki küçük taştan kabarcıklar gibidir. Bu durumu inflamasyon da eşlik edebilir.
Her ne kadar idyopatik denilse de bazı olgularda genetik olduğu düşünülmüş fakat mekanizma henüz çözülememiştir.
C Vitamininin Eksikliğine Bağlı Büyümeler
Klasik olarak C vitamini eksikliğinde ortaya çıkan tablo skorbüt olarak isimlendirilir. C avitaminozuna (eksiklik) bağlı diş eti yüzeyinde ödem, plağa karşı oluşturulan yanıtı değiştirerek diş eti büyümelerine sebep olur. Diş etleri parlak mavimsi kırmızı bir hal alır. Kapillerler (kılcal damar) genişler.
Lösemi
Lösemi hastalarında diş etleri şiş ve mavimsi kırmızı bir renk alabilir. Meydana gelen diş eti büyümeleri interdental papil, marjinal ve yapışık diş eti kısımlarını içine alır. Diş çıkarma, uygun olmayan protezler, kötü yapılan diş dolguları, dental plak ve diş taşı gibi kronik travma diş eti şişmesine neden olabilir.
Neoplastik Büyümeler (Diş Eti Tümörleri)
Diş etinde, tümör benzeri oluşumlara genel anlamda epulis denilmiştir. Çoğunluğu iltihabi kaynaklıdır.
Dişler, dişleri ilgilendiren çevre dokular ve dişlerle bağlantılı yumuşak dokularda gelişen herhangi bir patolojik durumda ilk olarak başvurulması gereken yer Oral Diagnoz ve Radyoloji bölümüdür. Hekim hastayı muayene ettikten sonra diş eti büyümesinin kaynağına bağlı olarak hastayı yönlendirir. Hastalar genel olarak Periodontoloji bölümüne yönlendirilirler.
Diş eti şişmesi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Diş eti şişmesinin inmesi net bir zamanda olmaz. Sistemik ilaçlara bağlı olanlar hayat boyu devam ederken, lokal sebeplere bağlı olanlar 1-2 haftada düzelebilir. Eğer ani bir travma sonucu şiştiyse (kürdan gibi), böyle bir durumda 1-2 gün sürer.