KİRA BORCUNA KARŞILIK ALINAN SENETLER HAKKINDA KİRACILARA TAVSİYELER
Kira sözleşmeleri; bir taşınmazın kullanma ve yararlanma hakkının belli bir süre boyunca, kira alacağı karşılığında üçüncü bir kişiye devredilmesi ile meydana gelmektedir. Kira sözleşmesinin asli unsurlarından birisi, kira alacağıdır. Kira alacağı, hem kiracının hem de kiralayanın haklarını korumak bakımından belirli olmalıdır.
Alanya’da ev sahipleri, kira alacağını garanti altına almak; kolay bir şekilde tahsil etmek amacıyla kira alacağı karşılığında kiracıdan kambiyo senetleri(çek,senet,bono) almaktadır. Ancak kiraya verenler bazen, bu senetleri haksız yere icraya koyarak veya sattıkları taşınmazdaki kiracıyı çıkarmak amacıyla veriliş amaçlarının dışında kullanmaktadırlar. Bu nedenle kiracılara, kambiyo senetlerinin ne olduğu ve kira alacaklarına karşılık olarak verildiği takdirde nasıl hareket edilmesi gerektiğini anlatacağım.
Öncelikle kambiyo senetlerinin unsurları, Türk Ticaret Kanunu 776. Maddesinde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre: “belli miktarda bir parayı, belli bir tarihte, kayıtsız şartsız ödemeyi vaat eden belgelerdir.” Tanımdan anlaşılacağı üzere senetler, kira borcuna karşılık olarak verilse dahi, kayıtsız şartsız bir ödeme taahhüdüdür. Yani, bu senetler icraya konulduğu takdirde kiracı, bu senetleri kira alacağına karşılık olarak verdiğini; bedelleri ödediği halde bu senetlerin icraya konulduğunu; bu nedenle borçlu olmadığını ileri süremez. Zira kira sözleşmesinde yazılan borç ayrı bir borçtur; senetle tespit edilen borç ise ayrı bir borçtur. Kira sözleşmesi ve senetler, birbirinden tamamen ayrı borç ikrarlarıdır. İddia eden, iddiasını ispatla mükelleftir. Dolayısıyla kira borcunun ödeyen fakat o borcu ayrıca senetle ikrar eden kişinin, o senedi kiraya verenden almaması senedi de ödediği anlamına gelmez.
Peki kiracılar, kira borçlarına karşılık senet verdiklerinde nasıl hareket etmelidir?
A. Eğer kira borcu senetle güvence altına alınmış ise, imzalanan senetleri ve bu senetlerin vadelerini; hangi amaçla verildiğini kira sözleşmesinin maddelerinde açıkça belirtin. Yargıtay kararlarında: Mahkemece, taraflar arasındaki kira sözleşmesi gerekçe gösterilerek senedin teminat senedi olduğu sonucuna varılmış ise de, kira sözleşmesinde dava konusu senetle ilgili bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle kira sözleşmesinin teminat iddiasının kanıtı olarak kabul edilmesi doğru değildir(19.Hukuk Dairesi 2009/12076E 2010/8179K). Kira sözleşmesinde senetlerden bahsedilmemiş ise bu senetlerin teminat senedi olarak verildiği ileri sürülemez.
B. TTK 659: Kıymetli evrakın borçlusu, ancak senedin teslimi karşılığında ödeme ile yükümlüdür. Kira borcunun ödenmesi anında, vermiş olduğunuz senedi derhal geri alın. Senedin, paranın ödendiği anda orada olmadığı söylenirse, ödemeyi gerçekleştirmeyin. Senet ibraz edilmez ise, senedin vadesinin gelmesine rağmen senedin ibraz edilmediğini anlatan bir ihtarname yazın ve bu ihtarnameyi imzalayıp; iadeli taahhütlü posta yoluyla kiraya verene gönderin.
C. Kira borcunun ödenmesi akabinde, her zaman dekont talep edin. Dekont üzerine, ödenen miktarın hangi ayın kirası karşılığında ödendiğini ve hangi senedin karşılığı olarak ödendiğini not düşün.
D. TTK 659’a göre: Borçlu hamile yazılı bir senetten doğan alacağa karşı, ancak senedin geçersizliğine ilişkin veya senedin metninden anlaşılan def’ilerle, alacaklı her kim ise ona karşı şahsen sahip olduğu def’ileri ileri sürebilir. Kambiyo senetleri, kayıtsız şartsın bir ödeme vaadi içerir. Bu vaade aykırı olan ve senet üzerine yazılan her yazı bir defidir. O senedin kambiyo senedi vasfını kaybettirir. Kambiyo senedi olmayan bir evrakın ortaya koyduğu borcu ispat etmekte, onu iddia eden kiraya verene düşer. Bu nedenle kira borcunu teminat altına alan senede, imza ile senet metni arasında kalan kısma, “bu senet …………….. tarihli kira alacağına teminat olarak verilmiştir.” ibaresi ekleyin. Yargıtay kararlarında: “Protokolde açıkça teminat senedi yazıldığını, buna rağmen davalı alacaklı tarafından senet tarihleri sonradan eklenmek suretiyle tahrifat yapılarak takibe konulduğunu, senedin kambiyo vasfının bulunmadığını, bu nedenlerle takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Bu durumda dayanak belgenin TTK. nun 688/2. maddesinde öngörülen mücerret borç ikrarını içermediği tespit edilmiş olup, tarafların sözleşme doğrultusunda edimlerini yerine getirip getirmediğinin ve dolayısı ile alacağın tahsil edilip edilmeyeceğinin yargılamayı gerektirmesi nedeniyle mahkemece, İİK’nun 170/a-2. maddesi gereğince itiraz kabul edilerek….” denilmiştir. Dolayısıyla senetlerin üzerine, teminat senedi ibaresini koymak borçlu kişinin yararınadır.
Kiracıların, yukarıda sayılan maddeleri takip etmesi ve uygulaması halinde, kira alacağına teminat olarak verilen ve ödenen bir senedin yeniden tahsili mümkün olmayacaktır. Alanya’da Kira Sözleşmesi Hazırlama hizmetimizle kiracıların mağdur olmasını engelliyoruz. Özellikle Alanya’da İşyeri veya Alanya’da Sera Kiralaması gibi ticari değeri yüksek olan kiralamalarda hukuki destek alınması zorunludur. Alanya Avukat Ofisi ile irtibata geçmeniz halinde size her konuda yardımcı olacağız.
Avukat Selimhan CİNAS
Yorumlar Kapatılmıştır