... konulu sunumlar: "2. Oturum Çocuklara yönelik cinsel istismarın şekilleri"— Sunum transkripti:
1 2. Oturum Çocuklara yönelik cinsel istismarın şekilleri Çocukların cinsel istismarını düşündürecek ipuçlarıÇocukluk çağındaki cinsel istismarın uzun dönem etkileri
2 Çocuğun tam olarak anlayamadığı, onay vermesinin mümkün olamayacağı, gelişimsel olarak hazır olmadığı ya da toplumun yasalarına, sosyal normlarına aykırı olacak şekilde bir cinsel etkinliğe dahil edilmesidir.Cinsel İstismarÇocukların cinsel istismarında failler, genellikle yaşları gereği mağdur üzerinde yetki, otorite veya sorumluluk sahibi konumunda bulunan erişkinlerdir, ancak başka çocuklar, özellikle ergenler de cinsel istismar faili olabilir.Çocukların cinsel istismarında, çocuğun bu eyleme kendi isteği ile katıldığına ilişkin bir iddia olabilir. Ancak bu durum özellikle 15 yaşından küçük çocuklar için kesinlikle kabul edilemez. Çocuklar bu tip bir eyleme korktuğu, kandırıldığı, eylemin anlamını bilmediği, kendinin suçlanacağından çekindiği için ya da benzer başka bir sebeple katılır. İstismar gerçekleştikten sonra da tacizciden korktuğu, başına gelenlerden utandığı, kendini kirli hissettiği, başına gelenlerin kendi suçu olduğu ya da yaşadıklarının ne anlama geldiğini henüz anlayamadığı için istismara uğradığını ifade edemez. Bu durum da kesinlikle çocuğun bu eyleme kendi isteği ile katıldığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Bu nedenle 15 yaşından küçük çocuklara yönelik cinsel istismar durumunda herhangi bir şikayet aranmaksızın adli süreç başlar.15 yaş ve üzerindeki çocukların dahil olduğu cinsel eylemlerde adli sürecin başlaması için şikayet gerekir. Ancak 15 yaş ve üzerindeki çocuk şikayetçi olmazsa bile cinsel tacizin çocuğun üstsoyu, ikinci veya üçüncü derecede kan hısmı, üvey baba, evlat edinen, vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, sağlık hizmeti veren veya koruma ve gözetim yükümlülüğü bulunan diğer kişiler tarafından ya da hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle veya birden fazla kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmesi hâlinde adli süreç başlar.
3 Psiko-sosyal gelişimini tamamlamamış çocuğun bir yetişkin tarafından cinsel uyaran olarak kullanılması
4 İstismar ve ihmalin belirti ve bulguları Cinsel İstismarın Şekilleriİstismar ve ihmalin belirti ve bulgularıDokunma olmaksızın yapılan cinsel istismar şekilleriÇocuğa cinsel içerikli şeyler söylemek ve çocukla aynı içerikte konuşmalar yapmakTeşhircilik, RöntgencilikÇocuğun cinsel ilişki sahnesine doğrudan şahit olması (başka insanlar ya da hayvanlarla cinsel ilişki)Çocuğa cinsel organ göstermek, çocuğun cinsel organlarını göstermesini istemek, banyodayken çocuğu gizli/açık olarak seyretmek,Çocuğa cinsel içerikli materyal göstermek (pornografik film seyrettirmek, fotograflar göstermek)Çocuğu pornografik malzemeler için kullanmak
5 İstismar ve ihmalin belirti ve bulguları Cinsel İstismarın Şekilleriİstismar ve ihmalin belirti ve bulgularıDokunmanın yer aldığı istismar olgularıOral-genital, genital-genital, genital-rektal, el ile ya da bir cisimle genital temas, rektal bölgelere, memeye veya vücudun diğer bölgelerine dokunmaBu eylemler çocuğa dokunarak ya da çocuğun istismarcıya dokunması istenerek gerçekleşebilir.Şiddet kullanarak yapılan cinsel istismarDokunmanın yer aldığı istismar durumlarında; tacizcinin çocuğa dokunmasının dışında çocuğun kendisine dokunmasını istemek, zorlamak veya çocuğu buna ikna etmek de cinsel istismar sayılır.Çocuk cinsel istismarında istismarcılar sıklıkla şiddet kullanmazlar. Çocukları yaralayarak ya da ürkütürek kendilerinden uzaklaştırmak istemezler. Böylece tacizlerini daha uzun süre devam ettirirler.
6 İstismar ve ihmalin belirti ve bulguları Cinsel İstismarın Şekilleriİstismar ve ihmalin belirti ve bulgularıÇocukların Cinsel Sömürüsü: Çocuk fuhușu ve satışıÇocuğa ve veya üçüncü kişilere para ve benzeri şeylerin verilmesi karşılığında çocuğun yetişkin tarafından cinsel obje olarak kullanılmasıdır.Fuhuş, pornografi, cinsel sömürü amaçlı kullanma, çocuk seksi turizmi, erken evlendirme vb.
7 İstismar ve ihmalin belirti ve bulguları Ensestİstismar ve ihmalin belirti ve bulgularıKanunen evlenmelerine izin verilmeyen iki kişi arasındaki cinsel ilişki ensest olarak tanımlanır.Kan bağı olan baba, anne, ağabey, abla, amca, dayı, teyze, hala ve dede gibi akrabalara ek olarak, çocuk üzerinde anne-baba gibi otoritesi ve saygınlığı olan geniş bir akraba ve hısım grubu ensest tanımında taciz edenler arasında sayılır. Örneğin enişte, üvey anne-baba, üvey kardeşler bu gruptadır.Ensest cinsel istismar kapsamında bir saldırı tipidir. Ensestin tek ve kesin bir tanımını yapmak zordur. Son çalışmalarda üzerinde fikir birliğine varılan tanıma göre ensest; birbiriyle evli olanlar dışındaki aile üyeleri arasında sözlü-sözsüz, fiziksel, görsel her türlü erotik davranıştır. Ensest için kabul edilen taciz, taciz edenin cinsel uyarılması ya da tatmini için çocuğa veya gence yönelmiş her türlü fiziksel ya da fiziksel olmayan cinsel davranışı içerir.
8 Çocuk İstismarını Düşündürecek İpuçları Çocuğa yönelik her türlü kötü muamele (fiziksel, cinsel, duygusal istismar ve ihmal) fiziksel bulguların yanı sıra önemli davranış değişiklikleri de oluşturur.Bu davranış değişiklikleri kötü muamelenin kimi zaman tek belirtisi ya da bulgusu da olabilir. Fiziksel şiddet gören bir çocukta bile fiziksel yaralanma bulguları ikinci planda kalabilir. Çocukla ilgilenen profesyonellerin çocuklardaki bu davranış değişikliklerini fark ederek, her türlü istismar ve ihmal olasılığını aklına getirmesi gerekir. Çünkü akla getirilmediği takdirde istismara uğrayan çocuk çoğu kez herhangi bir yardım talebinde bulunamadan yaşadığı travma ile başbaşa kalır.Çocuğun tavır ve davranışlarında ortaya çıkan değişikliklerin başka sebepleri olabileceği de mutlaka gözönünde bulundurulmalıdır. Burada bahsedilen davranış değişiklikleri ya da davranış bozuklukları yalnızca istismar için bir ipucu olarak kabul edilmelidir.
9 Çocukluk Çağındaki Kötü Muamelenin Neden Olabileceği Davranış DeğişiklikleriUyku bozukluklarıAşırı talepkarlıkKarşı gelmeDürtüsellik, saldırganlıkİçe dönüklük, engellenme/baskılanma duygusuAşırı uyumlu, aşırı itaatkar olmaAna-babaya/bakım veren kişiye aşırı yapışmaAna-babadan/bakım veren kişiden ayrılığa aldırmamaÇocukluk çağında karşılaşılan her türlü kötü muamele çocuğun yaşına göre farklı davranış değişikliklerine neden olabilir.Bazı davranış değişikliklerinin farklı yaş dönemleri için normal olabileceği de unutulmamalıdır. Özellikle ergenlik döneminde normalde görülen bazı davranış özellikleri davranış bozukluğu olarak değerlendirilmemelidir.Burada bahsedilen davranış değişiklikleri sıklıkla ani başlangıçlı ve başka herhangi bir sebebe bağlı olduğu düşünülmeyen, nedeni bilinen herhangi bir şeyler açıklanamayan değişikliklerdir.
10 Çocukluk Çağındaki Kötü Muamelenin Neden Olabileceği Davranış DeğişiklikleriAkran ilişkilerinde sorunlarOkul başarısızlığıÇökkünlükDüşük benlik değeriKorkularÖfke patlamalarıSağlığını tehlikeye atacak davranışlarKendine zarar verme düşünceleri ve özkıyım girişimiMadde kullanımıYeme bozuklukları
11 Çocuklarda Cinsel İstismarı Düşündürebilecek İpuçları Cinselliğe ilişkin her türlü konu ve duruma aşırı ilgi gösterme ya da aşırı kaçınmaBaştan çıkarıcı davranışlarÇok sık öpmeye çalışma, göğüslere, bacaklara ya da genital bölgeye dokunmaya çalışma, sürtünme, kendi genital bölgesini göstermeBedeninin kirli ya da zedelenmiş olduğuna inanma ve ifade etmeBu slaytta bahsedilen davranış özellikleri daha çok cinsel istismarı akla getirir. Ancak bu davranışların cinsel istismar için kesin belirtiler olmadığı, çocukların farklı sebeplerle de böyle davranabileceği bilinmelidir.
12 Çocuklarda Cinsel İstismarı Düşündürebilecek İpuçları Genital bölgesinde bir sorun olduğundan korkmaResimlerinde, oyunlarında ya da hayallerinde cinsel istismara uğradığını düşündürecek özelliklerin bulunmasıTuvalet eğitimini kazanmış bir çocuğun altını veya yatağı ıslatmaya başlamasıRegresif semptomların varlığı (kendine zarar verici davranışlar, bebeklik davranışları, bebek gibi konuşma)Bu slaytta bahsedilen davranış özellikleri daha çok cinsel istismarı akla getirir. Ancak bu davranışların cinsel istismar için kesin belirtiler olmadığı, çocukların farklı sebeplerle de böyle davranabileceği bilinmelidir.
13 Düşündürebilecek İpuçları Çocukluk Çağındaki Kötü Muamelenin Neden Olabileceği Davranış Değişiklikleri ve İstismarıDüşündürebilecek İpuçlarıBu belirtilerden hiç biri çocuk istismarının kesin ve net göstergesi değildir.Çocuklar farklı sebeplerle de böyle davranabilir, patolojik davranış değişikleri gösterebilir.Ancak, bu belirtilerin fark edilmesi halinde istismar olasılığını da düşünmek gerekir.
14 Cinsel istismar konusunda hikaye uyduran çocuk sayısı çok azdır. Eğer bir çocuk cinsel olarak istismar edildiğine ilişkin bilgi veriyorsa temel yaklaşım çocuğa inanmak olmalıdır.Zaman zaman eşler arasındaki sorunlar nedeni ile özellikle boşanma ve velayet alma sürecinde çocuklar kullanılmaktadır. Eşlerden birinin diğerini çocuğuna cinsel istismar uyguladığı gerekçesi ile suçladığı durumlarda çocuğa istismar öyküsü öğretilebilmekte ve çocuğun beyanı alındığı sırada bu öyküyü kullanması istenebilmektedir. Ancak bu durumda çocuktan doğru bilgiyi almak konusunda ifade alan kişinin deneyimi çok büyük önem taşır.Bu nedenle cinsel istismar edildiğine dair bilgi veren çocukla, konusunda deneyimli kişilerin görüşmesi büyük önem taşır.
15 Çocuğun istismar edildiğini fark ettiniz, ya da öğrendiniz... Çocuğu istismar ortamından en kısa sürede uzaklaştırınBildirimde bulununÇocuğa yardım edin
16 Çocuğun istismar edildiğini fark ettiniz, ya da öğrendiniz... Çocuğu istismar ortamından en kısa sürede uzaklaştırınMümkünse istismar eden kişiyi çocuktan uzaklaştırınEğer istismarcıyı uzaklaştıramıyorsanız çocuğu istismar ortamından uzaklaştırın (ör: başka bir akrabanın yanına götürün/ gönderilmesini sağlayın)
17 Çocuğun istismar edildiğini fark ettiniz, ya da öğrendiniz... Çocuğa yardım edinÇocuğun yanında olunÇocuğa destek olunÇocuğun tedavisi ve izlemi için yardım sağlayın
18 Belki ilkinden de daha ağır olabilir Çocuğa yardım etmezseniz...İstismar devam edebilirÇocuğun size güveni sarsılırKendine inanılmadığını düşünürİstismarın kendi suçu olduğunu düşünürKendini değersiz hissederİkinci kez istismarBelki ilkinden de daha ağır olabilir
19 Çocuğun istismar edildiğini fark ettiniz, ya da öğrendiniz... Bildirimde bulunun
20 Bildirimde bulunmaz iseniz... Çocuğun istismarı, şiddeti de artarak devam ederİstismarcı cezasız kalır ve yaptığının onaylandığını, hakkı olduğunu düşünmeye başlarBaşkalarını da istismar etmeye başlayabilir (fiziksel, duygusal,cinsel)Çocuğun;Öz saygısı ve kendine güveni kaybolurHayata güveni ve saygısı azalırYaşamın doğruları ile ilgili yanlış inançlar edinirGelecek beklentisi ve ümidi sönerKendisi istismarcı bir erişkin olabilirÇocuk istismarının tüm izlerini erişkin yaşlarına taşırÖlebilir…
21 Çocukluk Çağındaki İstismarın Uzun Dönem Etkileri
22 Erken çocuk dönemindeki stres ve istismarının nörobiyolojik sonuçları Beynin gelişim süreçleri önemli derecede etkilenirSinir hücrelerinin gelişimi bozulur ve gecikirSinir hücreleri arasındaki bağlantı düzeyi azalırYapısal ve fonksiyonel değişikliklerBeynin bazı dokuları bozulurBeyindeki bazı dokuların hacmi azalırBeynin elektriksel yapısı bozulur, fonksiyonel aktivitesi azalır
23 Erken çocuk dönemindeki stres ve istismarının nörobiyolojik sonuçları Hafıza bozukluklarıDüşünce ve davranış arasındaki ilişkide bozulmaKişilik bozukluklarıAnksiyete ve panik bozukluklarıÖfke kontrolünde yetersizlik,Cinsel davranışların kontrolünde bozulmaDürtüsel şiddete eğilimBilişsel, dil, sosyal ve duygusal alanlarda karmaşaŞizofreni, otizm, depresyonDikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuNörobiyolojik çalışmalar bu hastalıklar ve erken çocukluk çağında yaşanan olumsuz deneyimlerin ilişkili olduğunu göstermiştir. Erken çocukluk döneminde karşılaşılan stres ve istismar bu hastalıkların ortaya çıkışını kolaylaştırabilir, başka herhangi bir risk yoksa bile bu hastalıkların gelişmesine yol açabilir.
24 İstismar ya da İhmal edilen çocuk büyüdüğünde... Alkol/madde bağımlılığı, Depresyon, Özkıyım girişimi sıklığı 12 kata kadar artar.Sigara bağımlılığı, Sağlığını riske atacak davranışlar, Cinsel yolla bulaşan hastalıklar, Kronik akciğer hastalıkları, Karaciğer hastalıkları 2-4 kat artar.Hareketsizlik, Ciddi şişmanlık, Şeker hastalığı, İskemik kalp hastalığı, Kanser, İskelet sorunları, Karaciğer hastalıkları, Akciğer hastalıkları daha sık görülür.9.500 kişinin yaşam boyu izlendiği bir araştırmada; çocukken istismara uğrayan ya da ihmal edilen kişilerin bir çok hastalığa yakalanma sıklığının daha yüksek olduğu ve bu kişilerin erken öldüğü belirlenmiştir.
25 Çocukluk çağında istismara uğrayan ya da ihmal edilenler erken ölüyor… ÖLÜMHastalık, sakatlık ve sosyal sorunlarSağlıkla ilişkili risk taşıyan davranışları benimsemeSosyal, duygusal ve bilişsel bozulmaÇocukluk çağındaki olumsuz deneyimlerdoğumÖLÜMDOĞUM
26 Çocukluk Çağındaki Cinsel İstismarın Uzun Dönemdeki Etkileri AnksiyeteDepresyonÖzkıyım girişimleriÖzgüven eksikliğiMadde bağımlılığıGüven ve özel yaşamla ilgili sorunlarSuça karışma sıklığında artış
27 Çocukluk Çağındaki Cinsel İstismarın Uzun Dönemdeki Etkileri Olumsuz duygusal yaşamlar ve anılarCinsel disfonksiyon (Korku ve uzaklaşma)İlişkiye girme ve sağlıklı bir ilişki sürdürebilme güçlüğüRastgele ve kontrolsüz cinsel ilişkiCinselliğini sevgi elde etmek, insanları manuple etmek ve kimi zaman yaşamını idame ettirmek için kullanma davranışı
28 Kaynaklar-1Felitti Vj ve ark. Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death in Adults. The Adverse Childhood Experiences (ACE) Study. Am J Prev Med 1998Gershoff ET. Corporal Punishment by Parents and Associated Child Behaviors and Experiences: A Meta-Analytic and Theoretical Review. Psychological Bulletin, 2002Teicher MH ve ark.The neurobiological consequences of early stress and childhood maltreatment. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 2003Merrill LL ve ark. Child sexual abuse and number of sexual partners in young woman: The role of abuse severity, coping style, and sexual functioning. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2003Crooks CV ve ark. Understanding the Link Between Childhood Maltreatment and Violent Delinquency: What Do Schools Have to Add?Child Maltreatment, 2007Lansford JE ve ark. Early Physical Abuse and Later Violent Delinquency: A Prospective Longitudinal Study.Child Maltreatment, 2007Leeb RT ve ark. The Effect of Childhood Physical and Sexual Abuse on Adolescent Weapon Carrying. Journal of Adolescent Health, 2007Kaynaklar 1Felitti VJ, Anda RF, Nordenberg D, Williamson DF, Spitz AM, Edwards V, Koss MP, Marks JS. Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death in Adults. The Adverse Childhood Experiences (ACE) Study. Am J Prev Med 1998;14(4): 245 – 258Gershoff ET. Corporal Punishment by Parents and Associated Child Behaviors and Experiences: A Meta-Analytic and Theoretical Review. Psychological Bulletin, 2002; 128 (4): 539 – 579Teicher MH, Andersen SL, Polcari A, Anderson CM, Navalta CP, Kim DM . The neurobiological consequences of early stress and childhood maltreatment. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 2003; 27:Merrill LL, Guimond JM, Thomsen CJ, Milner JS. Child sexual abuse and number of sexual partners in young woman: The role of abuse severity, coping style, and sexual functioning. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2003; 71 (6):Crooks CV. Scott KL, Wolfe DA, Chiodo D¸ Killip S. Understanding the Link Between Childhood Maltreatment and Violent Delinquency: What Do Schools Have to Add?Child Maltreatment, 2007; 12 (3): 269 – 280Lansford JE, Miller-Johnson S, Berlin LJ, Dodge KA, Bates JE. Pettit GS. Early Physical Abuse and Later Violent Delinquency: A Prospective Longitudinal Study.Child Maltreatment, 2007; 12 (3): 233 – 245Leeb RT, Barker LE, Strine TW. The Effect of Childhood Physical and Sexual Abuse on Adolescent Weapon Carrying. Journal of Adolescent Health, 2007; 40: 551 – 558
29 Kaynaklar-2Feiring C ve ark. Potential Pathways From Stigmatization and Internalizing Symptoms to Delinquency in Sexually Abused Youth. Child maltreatment, 2007Draper B ve ark. For the Depression and Early Prevention of Suicide in General Practice Study Group. Long-Term Effects of Childhood Abuse on the Quality of Life and Health of Older People: Results from the Depression and Early Prevention of Suicide in General Practice Project. Geriatr Soc 2008Fergusson DM ve ark. Exposure to childhood sexual and physical abuse and adjustmentin early adulthood. Child Abuse & Neglect 2008Sandfort TGM ve ark. Long-Term Health Correlates of Timing of Sexual Debut: Results From a National US Study. Am J Public Health. 2008 McGowan PO ve ark. Epigenetic regulation of the glucocorticoid receptor in human brain associates with childhood abuse. Nat Neurosci. 2009Heim C ve ark. Neurobiological and Psychiatric Consequences of Child Abuse and Neglect. Dev Psychobiol 2010Currie J ve ark. Long-Term Consequences of Child Abuse and Neglect on Adult Economic Well-Being. Child Maltreatment 2010Kaynaklar 2Feiring C, Miller-Johnson S, Cleland CM. Potential Pathways From Stigmatization and Internalizing Symptoms to Delinquency in Sexually Abused Youth ve ark. Child maltreatment, 2007; 12:Draper B, Pfaff JJ, Pirkis J, Snowdon J, Lautenschlager NT, Wilson I, Almeida OP. for the Depression and Early Prevention of Suicide in General Practice Study Group. Long-Term Effects of Childhood Abuse on the Quality of Life and Health of Older People: Results from the Depression and Early Prevention of Suicide in General Practice Project. Geriatr Soc 2008; 56: 262–271Fergusson DM, Boden JM, Horwood LJ. Exposure to childhood sexual and physical abuse and adjustmentin early adulthood. Child Abuse & Neglect 2008; 32: 607–619Sandfort TGM, Orr M, Hirsch JS, Santelli J. Long-Term Health Correlates of Timing of Sexual Debut: Results From a National US Study. Am J Public Health. 2008;98:155–161McGowan PO, Sasaki A, D’Alessio AC, Dymov S, Labonté B, Szyf M, Turecki G, Meaney MJ. Epigenetic regulation of the glucocorticoid receptor in human brain associates with childhood abuse. Nat Neurosci. 2009; 12(3): 342–348Heim C, Shugart M, Craighead WE. Nemeroff CB. Neurobiological and Psychiatric Consequences of Child Abuse and Neglect. Dev Psychobiol 2010; 52: 671–690Currie J, Widom JS. Long-Term Consequences of Child Abuse and Neglect on Adult Economic Well-Being. Child Maltreatment 2010; 15(2)