Downton Abbey ve 1900-1920 modası..
Downton Abbey’de vuku bulan olaylar (hali hazırda yeni biten 4. Sezonuyla birlikte) 1912 ve 1922 yılları arasında geçiyor. Bu bağlamda serinin
1. sezonu (1912–1914)
2. sezonu (1916–1919)
3. sezonu (1920–1921)
4 sezonu (1922-1923)* yıllarını kapsıyor.
- teknolojinin gelişimi,
- kentleşme,
- toplumsal yaşamın değişimi,
- kadınların toplumda daha aktif rol oynamaları, (Downton Abbey’de de çok net bir şekilde yer aldığı üzere)
- hür ve eşit olma arayışları,
- geleneksel tutumlara karşı çıkma eğilimi,
- sanatta mekanikleşmeye karşıt görüşler ve
- ülkeler arası kültürel etkileşimler
1900’lerin kadın imajı; güçlü, yaşama bakış açısı farklı, olgun ve soğukkanlı bir profil çizmiştir.
1920’lerde kadın giysilerindeki en belirgin özellik, ‘erkek gibi kadın’ tipinin yaygınlık kazanması olmuştur.
Bunun altında yatan neden; 1914 yılında patlak veren 1. Dünya Savaşı ile birlikte, kadınların çalışma hayatında daha yoğun bir şekilde var olmaya, evlerinden dışarı çıkarak fabrikalardan hastanelere değin her türlü işte aktif olarak çalışmaya başlamasıdır. [Bknz. Downton Abbey’nin bir diğer merhumu (ilk) Lady Sybil :( ve Lady Edith’ımız ;)]
korseler kullanımdan çıkmış, saçlar kesilmiş, etek boyları kısalmış, tayyör ve pantolonlar yaygınlık kazanmıştır.
1. Dünya Savaşı'nın bitimiyle Amerikan toplumunun özellikle genç kesiminde özgürlük ve bağımsızlık hareketinin giysi ile moda olgusunu büyük oranda etkilediği görülür. Öncelikle kadın modası açısından 1920'lerdeki giyim tarzında en temel olarak; fırfırların ve farbalaların yerine sadelik ve rahatlık unsurunun ön plana çıktığı dikkat çeker. Bunda, özellikle kadın özgürleşmesine yönelen bir 'flapper' kültürünün ortaya çıkması etkili olmuştur.
Sözlük anlamı, 'kollarını kanat gibi çırpmak' olan flap, yirmilerin ve ismini verdiği kültürün dansının simgesi olan harekettir. Flapper kültürünün genç kızları, annelerinin uzattığı ve zamanın orta yaş kadın kimliğinin önemli bir parçası olan uzun saçlarını kısacık kestirmişlerdir. Ayrıca dizlerin üstüne çıkan saçaklı etek, bacakların seksapelini artırmak için giyilen file çoraplar ve pudralanmış dizler bir flapper genç kızının dans kulübündeki görüntüsünün ana unsurlarıdır.
Bu tarzlarıyla bir önceki neslin kadınları tarafından asi, hatta utanmaz diye nitelendirilen flapperların kadın giyim ve davranışlarındaki özgürlük konusunda Amerikan toplumunda bir devrim teşkil ettiklerini ifade etmek mümkündür.
Chanel; savaş sonrası dönemin parıltılı lüksüne karşı modaya, ince bir dinginlik ve kibar bir düşkünlük havası getirmiştir (2). Öyle ki, moda sahnesine ilk çıkışı bu yıllara rastlayan Chanel, tasarımlarında ön plana çıkardığı sadelik anlayışıyla modaya yeni bir bakış açısı kazandırmıştır. İlk bakışta oldukça düz ve kısa bir elbise gibi gözüken küçük siyah elbise -little black dress- adlı tasarımıyla dikkatleri üzerine çeken Chanel’in, doğumu bu yıllara rastlayan bir diğer ünlü tasarımı ise ‘Chanel takım’ olarak da bilinen tüvit kumaştan, klapasız ceket takımlarıdır.
Bunun yanı sıra 20’li yıllar kapsamında; gençler dışındaki kadın giyiminde, başlarda çoğunlukla bol ve yüksek belli kıyafetlerin tercih edildiği; daha sonraları ise bellerin zamanla kalçaya kadar inmeye başladığı dikkat çeker.
20’lerin ortalarına gelindiğinde ise dizin biraz altına kadar inen pilili eteklerin ve belsiz giysilerin revaçta olduğu; Giysilerde; yüksek kalitesinden dolayı fiyatı oldukça pahalı olan ipeğin değil daha çok pamuk ve yünün dokuma malzemesi olarak kullanıldığı, dönem içerisinde üretimi başlayan suni ipeğin doğal olanının yerine kullanıldığı bilinir.
Sonuç olarak, basit tarzların egemen olduğu giyim tarzları sayesinde endüstri, 1920’lerde büyük bir büyüme kaydetmiş ve böylesi değişimlerle dolu bir dönemi, tüm güzelliği ekrana taşıyan Downton Abbey; başarısını tüketimin çarklarında da devam ettirmek üzere yola çıkmış durumda.
(2) Elif Jülide Dereboy; a.g.e.; s. 116.
* Caz Çağı -Jazz Age-; ABD’nin, iki dünya savaşı arasında yer alan toplumsal özgürleşme sürecini simgeleyen ve adını, dönemin popüler müzik türü caz ve cazın önemli bir unsurundan alan, Swing Dönemi -Swing Era- ile birlikte iç içe geçmiş ve Büyük Bunalım ile sona ermiş iki döneminden ilkini ifade etmektedir.