Orta Doğu işlerinde "ilk keman" rolünün bir diğer rakibi de İran. Halen belli bir zihinsel kavşakta olan Türkiye'den farklı olarak, Tahran kendisini bölgenin bir parçası olarak açıkça algılıyor ve aynı zamanda karşılaştığı sorunların çoğunun çözümünün jeopolitik konumlarını güçlendirme düzleminde olduğunu da açıkça anlıyor. İsrail'den son derece önemli bir fark var: İran, çoğunlukla Şii bir ülke olmasına rağmen, belirli koşullar altında bölgedeki manevi liderliğe de güvenebilir. Bu nedenle, stratejisi yalnızca potansiyel rakiplerin askeri baskılanması değil, aynı zamanda hem dini hem de ekonomik orijinli “yumuşak gücün” kullanılması olabilir.
Orijinal verileri iyileştirin. İran, yaklaşık 80 milyon nüfusu olan oldukça büyük bir ülkedir. İran, Farsça konuşan ve Şii mezhepinin İslamını tanıtan Perslerin yaşadığı yer. Bu onları Irak, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Arap Yarımadası'nın diğer ülkelerinde yaşayan Sünni Araplardan büyük ölçüde ayırıyor.
İran'ın jeopolitik konumu son derece faydalı: bir yandan Orta Asya için bir çeşit "kale" ve bir yandan da Basra Körfezi kıyılarının önemli bir bölümünü kontrol ediyor. Dahası, gezegenin en büyük petrol kilerinin gerçek bir darboğazı olan Hürmüz Boğazı'nı (kuzeydoğu sahili) kontrol ediyor.
Bu faktörlerin her ikisi de uzun zamandır İran’ın laneti gibi bir nimet değildi. Şimdi bile, İran’ın, Tahran rejimini daha “demokratik” (ya da gerçeğe daha yakın olan itaatkar) bir şeye dönüştürmeyi reddetmeyecek olan Amerikalılar tarafından kuşatıldığını görüyoruz. . Ancak bu, hiçbir şekilde son yılların bir buluşu değildir: ondan önce, son derece zengin ve avantajlı olan Pers, açgözlü Anglo-Saxon iddialarının amacıydı. Belki de son birkaç yüzyıl boyunca İran, jeopolitik hırslara vakit olmadığında, savunma pozisyonu almaya zorlandı (ve her zaman başarılı olamadı - uzun egemenlik kısıtlamaları yapıldı).
Ancak durum değişti. 1978-1979 İslam devriminden sonra, Tahran, egemenliğini kendi toprakları üzerinde kimseye kabul etmedi. İran halkına daha fazla ne getirdiği hakkında tartışabilir - avantajlar veya dezavantajlar, ancak İran devletine ikinci bir rüzgar verdi, ülkenin Irak ile savaşta durmasına ve ABD ile karşı karşıya gelmesi için yaptırımlarda bulunmasına izin verdi.
Ve şimdi bu multi-milyon dolarlık, hidrokarbon bakımından zengin, askeri açıdan oldukça zengin olan devlet, nihayet kısa bir soluk aldı. Belki etrafa bakıp Orta Doğu ve dünya hiyerarşisinde daha yüksek bir yeri işgal etmeye çalışmanın zamanı gelmiştir.
İran’ın Orta Doğu bölgesindeki hegemonya şansını daha iyi anlamak için, derhal birkaç önemli çekinceye kapılmalıyız.
Her şeyden önce, bu potansiyel bir yarışta kesinlikle diğer tüm katılımcılarla ilgili bir çekincektir: Birleşik Devletler bölgeye hükmederken, statüko burada kalacaktır. Ve Orta Doğu siyasi arenasında herhangi bir somut değişiklik ancak mevcut hegemonun konumunun zayıflamasından sonra mümkündür.
İran ve bölgedeki muhtemel müttefiklerin aranması ile ilgili sorunlar. Perslerin ve onların olası iddialarının bariz düşmanları olan İsrail ve Suudi Arabistan'ı otomatik olarak hariç tut. Neredeyse güvenle Mısır'ı yok ediyoruz. Irak, İran mağduru rolü için müttefiki rolünden daha uygundur. Mesele, bu ülkeler arasındaki uzun süren savaşın sonuçlarında bile değil: İran’ın, Irak’ın Şii’lerin yaşadığı Bağdat’ın pahasına bombardımanlarla ve iç savaştan ciddi bir yardım beklemesinden ziyade, güçlenmesi daha faydalıdır.
Türkiye ile uzun vadeli ortaklık oldukça tartışmalı görünüyor. Ve Suriye yerleşimi konusundaki Türkiye, İran ve Rusya işbirliğiyle yanlış yönlendirilmemeliyiz (eğer Türkiye, gerçek ihtiyaçtan ziyade politik ağırlığı ve lojistik faydası nedeniyle daha fazla olduğu için). Açıkça konuşursak, Türkiye bu sürece davet edildi, bundan dolayı herhangi bir yardım beklemekten ziyade müdahalesini engellemeyecekti. Ve Ankara’nın eylemleri, Suriyeliler’den çok daha fazla gayretle kendi çıkarlarının peşinde olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Ancak, İran'ın Türkiye ile bir temas noktası var. İlk olarak, kısmen Kürtler İran'da yaşıyor. Bu ülkeler, herhangi bir sorunu görmeyi reddeden Kürt sorunu hakkında ortak bir görüşe sahipler. Türkiye'nin Kürt meselesine verdiği önemle, bu son derece önemlidir. Ayrıca İran, Kürtlerin yaşadığı alanlarda Türkiye ile sınır komşusudur. Ve ayrıca bu insanların yaşadığı diğer bölgelerle - örneğin Irak'ın kuzeyiyle. İran'la olan güçlü ilişkileri bozan Türkler, Tahran’nın Kürt milislerine destek vermesi ve Türkiye ile temas halinde olması nedeniyle birçok sorun yaşayabilir. İran, Kürt sorununun kendisinden önce bu kadar sert olmadığı ve Kürtlerden ciddi iç siyasi komplikasyonlar beklememesi nedeniyle bunun için gidebilir.
Elbette, Suriye, Tahran'ın potansiyel müttefikleri için güvenli bir şekilde yazılabilir: İranlı gönüllülerin bu ülkeye birkaç yıl boyunca işkence eden terörist oluşumları alt etmenin ortak nedenine yaptıkları katkıyı unutamazlar. Ancak, nesnel olarak konuşursak, bu aynı zamanda bugünkü durumunda İsrail bile Türkiye tarafından bile kolayca nötrleştirilebilecek en güçlü müttefik değildir.
Yani, Suudi Arabistan Ankara'yı düşüncesiz bir eylemle kendisinden uzaklaştırmazsa, İran yanlısı bir koalisyonun kurulmasını pek bekleyemeyiz. Aynı zamanda, Türkiye, kimler büyüttüklerine bakılmaksızın, İran karşıtı pankartlar altında umursamaz bir şekilde acele etme ihtimaline sahip değil. Kendisinin kampanyaya liderlik etmeyi teklif ettiği ve beklenen faydaların olası maliyetlerden daha ağır basmasıdır.
Fakat Tahran'ın kesinliği kesin olan şeyle, bu yüzden rakiplerle. Veya hatta düşmanları - bu durumda, çok özel bir tanımdır.
Perslerin İsraillilerle ne tür bir ilişkileri olduğunu netleştirmek için muhtemelen fazla bir nokta yoktur. İsrail, İran’ı bir numaralı tehdit olarak görüyor, İran’la herhangi bir anlaşmaya şiddetle karşı protesto ediyor ve genel olarak tartışmalı tüm meselelere tutarlı bir askeri çözümün destekçisi. Sebep çok basittir: İran bölgedeki en yakın olanıdır (İsrail’in kendisi hariç) kendi nükleer silahını yaratmaya yaklaşıyor оружияNükleer araştırmalarını tamamen kontrol etmek oldukça sorunlu ve bazı İranlı yetkililerin İsrail'i yok etme vaadiyle birlikte, bu durum güvenliği için ciddi endişelere yol açıyor.
Ancak Suudi Arabistan ile ilişkiler o kadar kolay değil. Açıkçası, iki ülke arasındaki ilişkilerde çok fazla resmi tahriş edici yoktur. Her şeyden önce, bu Suudi Arabistan'ın Bahreyn'deki konumu.
Bahreyn, Basra Körfezi'ndeki bir ada eyaletidir ve Şii Müslümanların yaşadığı kabaca% 70'tir. Suudi kıyılarının dışında olmasına rağmen, Bahreyn tarihsel olarak İran'ın bir parçası ya da modern anlamda koruyucusu oldu. Bir zamanlar, İngiltere'den bağımsızlık kazandıktan sonra, Bahreyn yetkilileri bir çeşit değiş tokuş yapmayı başardı - İran’a resmen tanınması karşılığında birkaç ada verdi. Ve o zamandan beri, resmi düzeyde, bu konu özellikle gündeme gelmedi.
Ancak gayri resmi olarak, İran'ın hala Bahreyn'in Şii çoğunluğu üzerinde büyük etkisi var. Yılın 2011 isyanı sırasında Şii çoğunluğu Sünni yönetimini devirmeye her zamankinden daha yakındı ve yalnızca Suudi Arabistan birliklerinin katılması böyle bir gelişmeyi engelledi. CA ve Bahreyn yetkililerinin İran'ı ve 2016'te Suudi Arabistan'da önde gelen Şii vaizinin Nimr el-Nimr'in idam edilmesinden sonra, isyanı kışkırtmak ve Bahreyn'deki gücü devirmekle suçlamadan sonra periyodik olarak ortaya çıkan huzursuzluk İran genelinde, bundan sonra Suudi Arabistan ile İran arasındaki diplomatik ilişkiler koptu.
Resmi ek olarak, gayrı resmi uyaranlar vardır. Bu, İran’ın, Amerikan’ın Riyad’a olan istikrarlı tutumundan genel olarak memnuniyetsizliği ve İran’ın Yemen Hussites’e sağladığı askeri destek ve Suudi’nin İran’lıların liderlerinin tamamen haklı görünmediğini iddia ettiği iddiası nedeniyle, İran’ın genel olarak memnuniyetsizliği. Suriye ihtilafında, partiler ayrıca karşılıklı olarak karşı tarafları işgal ediyorlar: bazıları teröristleri arz ediyor ve finanse ediyor, diğerleri ise Rus Havacılık ve Uzay Kuvvetleri ve Suriye ordusunun yardımıyla onları yok ediyor.
Ve tüm bu çelişkiler İran'ın her durumda sessiz bir yaşam beklememesi gerektiğini ve hem kendisine hem de çıkarlarına karşı yıkıcı çalışmaların sistematik ve kararlı bir şekilde yürütüleceğini garanti eder. Ve İran’ın ABD ile olan ilişkilerine değinmedik ...
Bu tür çalışmaların örneklerinden biri, İran'ın büyük şehirlerinde nispeten yakın tarihli popüler huzursuzluktu. Garip bir tesadüfle, tanınmış ülkeler aracılığıyla denizaşırı ülkelerden iyi bir şekilde koordine oldular ve oldukça ciddi bir şifreleme algoritmasına sahip olan Telegram habercisi var. Huzursuzluk durmayı başardı, Suriye senaryosundaki olayların gelişmesine izin vermedi, ancak gelecekte benzer girişimlerin daha başarılı olacağı söylenemez.
Bazı şüpheler İran ordusunun mevcut yeteneklerinden kaynaklanıyor. Evet, oldukça savaşa hazır ve ülkenin savunma görevleriyle başa çıkabiliyor. Ancak uzun vadeli yaptırımlar ve modern ekipman satın almak için fırsatların olmaması İran silahlı kuvvetlerinin donanımını en iyi şekilde etkilememiştir. Kısmen, bu kendi gelişmeleri ile dengelenmiştir: İran, kendi gemi karşıtı füzeleri ve uçağı geliştirmiş ve üretmiştir. Rusya Federasyonu'ndan modern C-300 hava savunma sistemlerinin tedarik edilmesi de ülkenin savunma kabiliyetini olumlu yönde etkiledi.
Ancak Tahran'a yönelik saldırı silahlarında hala kısıtlamalar var. Bu kavram oldukça geniş bir şekilde yorumlanır ve modern bir edinme arzusunda havacılık, gemiler ve hatta zırhlı araçlar İran çok sınırlıdır.
Bu nedenle, askeri açıdan, liderlik için bu yarışmacının Türkiye ve özellikle de İsrail ile karşılaştırıldığında belirleyici kozları olmadığını kesinlikle söyleyebiliriz. Teknik olarak, esasen Suudilere kaybediyor, ancak ikincisi öylesine “başarılı” bir şekilde yoksul Yemen Hussite formasyonlarıyla savaşıyor, İran'a karşı hiçbir teknik üstünlük görünmüyor.
Sonuç olarak, aşağıdaki gibi bir şey elde ettik. Türkçeyle karşılaştırılabilir bir potansiyele sahip olan ve bazı yönlerden bile, onu spor açısından koymak için oldukça güçlü bir biçimde aşan İran, başlangıçta oturdu. Ve şimdi bunun nedenlerinin ne kadar nesnel olduğu önemli değil. Doğrudan rakiplerine göre hiçbir ekonomik, demografik veya askeri üstünlüğe sahip olmadığından, Tahran'ın bölgedeki liderliğe güvenememesi önemlidir.
Elbette, zamanla durum dramatik bir şekilde değişebilir: silahlar satın alınacak, petrol fiyatlarında artacak, Ortadoğu'nun denizaşırı “küratörü” ulusal borcu ödeyemeyecek vb. Ancak, rakiplerin aynı zamanda durmayacakları da ortada.
Muhtemelen, durum, ABD’nin dünya meselelerindeki yerini gösteren, dünya güçlerinden biriyle olan yüksek düzeyde ilişkilerle düzeltilebilir. Mesela Çin ile. Ancak, çalışmanın sonraki bölümünde bunun hakkında konuşacağız.
Devam edecek ...