Bazı otistik ve engelli bireyler, nedeni anlaşılamamış savant yeteneklerine sahiplerdir. Bunun yanı sıra,otizm ile olan güçlü bağ, tüm bu bilmecenin çözümü açısından iyi bir başlangıç noktası sunuyor.
Savant sendromunun sebebine dair birçok teori ortaya atılmasına rağmen, herhangi bir teori, tek başına tüm savantları açıklayamıyor.
Teorilerden bazıları, fotografik hafızayla ilişkili, fakat ayrı bir kavram ve anlık görüntü hafızasıyla ilişkili olan eidetic imgelemeyi, kalıtsal yetenekleri, duyusal eksikliği ve duyusal izolasyonu, dar ve kısıtlı olan yeteneği izole ederek başka bir yetenekle, bu yeteneği telafi ettiğini sanma durumunu ve olağanüstü ezberleme yeteneğini içeriyor. Söz konusu teorilerin her biriyle ilgili sorunlar bulunuyor.
Örneğin, nesneleri önceden algılamayla ilgili olan eidetic imgelemenin, savantların hepsinde bulunmadığını gösteren resmi testler söz konusu. Biri 51, diğeri ise 25 savant ile yapılan çalışmalarda, savantlarda gözlenen bazı yeteneklerin ve becerilerin, diğer bazı savantlardakilerle ilişkili olduğu, ancak bazılarının ise ilişkisiz olduğu görüldü.
Ayrıca 23 savantla yapılan bir başka çalışmada, sadece bir savantta özel yeteneklerin olduğu rapor edildi.Tüm bunlarla beraber, ortaya atılan teorilerin dayandığı belirli kıstaslar da bulunmaktadır.
Söz konusu teoriler, genetik ve nörokimyasal bozukluklar, beyinde sol yarımküre fonksiyon bozukluğu, frontal (ön) ve temporal (yan) lob hasarları ve gelişimsel bozukluklar üzerinde yoğunlaşıyor. Ayrıca duyusal engeller (körlük gibi) ve sosyal izolasyon da teorilerden bazılarının içerdiği durumlar arasında bulunuyor.
Son araştırmalar, frontotemporal demans adlı, ilerleyici davranış değişiklikleri, beyindeki yürütücü işlevlerde bozukluklar ve lisan problemleri ile karakterize edilen hastalığı taşıyan hastalarda, savant becerilerine rastlandığını gösteriyor.
Bunların yanında yine bu araştırmalar, erkek fetüste, beynin sol yarım küresindeki testosteron dolaşımının, sinir dokusunu tahrip edebilme etkisinin otizmle muhtemel ilişkisini de ortaya koyuyor.