Bir fareye bir teker verin, koşmaya başlayacağından emin olabilirsiniz. Egzersizin sağlık için önemini test etmeyi amaçlayan pek çok bilimsel çalışma farelerin bu davranışına dayanmıştır. Buna rağmen bazı görüşlere göre, tekerin içinde koşmak doğal bir davranış değildir, bu sebepten insan egzersizinin muadili olamaz. Bu görüş, esir farelerin bir sinir hastalığı geçiriyor olma olasılığı ile sürüyor.
Ancak fareler için teker doğal olmasa da, teker içinde dönmenin doğal olduğu ortaya çıkıyor. Bilim insanları doğaya bir teker bıraktıklarında da vahşi fareler esir emsalleri gibi tekerin içinde dönmeye başladılar. Birçok başka vahşi canlı da aynı şekilde davrandı. Bu buluş 20 Mayıs 2014'te Proceedings of the Royal Society'de yayımlandı.
Hollanda'daki Leiden Üniversitesi Tıp Merkezi'nden Johanna H. Meijer ve Yuri Robbers, küçük hayvanların kolayca girip çıkabileceği kafes benzeri bir kurulumun içinde koşma tekeri yerleştirdi. Kafesler yeşil kentsel alanlara ve halka açık olmayan kumsal alanlara yerleştirildi. Gece görüşüne sahip harekete duyarlı bir kamera kuruldu. Vahşi yaşamı cezbedecek biraz yiyecek de bırakıldı.
Üç senelik bir süreçten sonra, araştırmacılar iki alanda 200.000'in üzerinde kayıt topladı ve 12.000'den fazla video görüntüsü incelediler. Bu kayıtlar tekerlerde koşanların sadece fareler değil; sıçanlar, kır fareleri, kurbağalar ve hatta yavaş yavaş hareket eden sümüklüböcekler olduğunu gösteriyor. Koşan hayvanlardan bazılarını buradan izleyebilirsiniz.
Araştırmacılar bazı teker hareketlerinin istem dışı olduğunu anlayabildi. Ancak bunun dışında, hayvanlar koşmayı bırakıyor, tekerden iniyor ve tekrar binip biraz daha koşuyorlardı. Meijer ve Robbers’ın yazdığına göre bu koşma davranışı istemli bir hareket olabilir.
Fareler çoğunlukla bir dakika ya da daha az koşuyordu, görüntülerin beşte birlik bir kısmında daha uzun süre koştukları görüldü. Hatta farelerden biri tekerde 18 dakika boyunca kaldı. Bu laboratuvarda 200 günlük farelerin yaptıkları ile kıyaslanabilir.
Hayvanlar sadece yiyecek için koşmuyordu. Deneyin son yılında araştırmacılar küçük oyun parklarına yiyecek bırakmayı kestiler. Küçük canlılar, eskisinden daha az da olsa yine de geldiler.
Farelerin ya da diğer hayvanların neden tekerde gönüllü olarak koştukları henüz bilinmiyor. Ancak aynı şekilde insanların neden koşu bandında mutlu mutlu koşup dışardaki güzel dünyadan kaçtıkları konusunu da biraz gizemli buluyorum. Herkesin zevki kendine, sanırım. Farelerin bile...
Yazan: Sarah Zielinski