Mevcut TSSB (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) tanısı kısa bir süre devam eden bir olay için geçerlidir, ancak uzun süren travmayı takiben uzun vadeli duygusal izi tanımlamak için ayrı bir tanı isteyen, giderek artan bir bozukluktur.
Karmaşık TSSB (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) Belirtileri Hangi Durumlarda Görülür?
- Toplama kamplarında yaşayan insanlar.
- Savaş tutsaklarından sağ kurtulan insanlar.
- Uzun süreli çocuklukta fiziksel ve / veya cinsel istismarın sağkalımı.
- Uzun süreli aile içi şiddete maruz kalanlar.
TSSB ve Karmaşık TSSB aynı semptomların çoğunu paylaşıyor olsa da Karmaşık TSSB’ye özgü üç semptom vardır;
- Duygusal düzenlemeye ilişkin sorunlar. Duygusal duyarlılığınız azalmış olabilir. Durumlara uygun şekilde cevap verme yeteneğinden yoksun olabilir veya duygularınızı kontrol edemediğinizi hissedebilirsiniz.
- Kişilerarası ilişkilerde sorunlar. Başkasına yakın hissetmekte zorluk çekebilirsiniz; ilişkiniz kesilmiş veya başkalarından uzak hissedebilirsiniz. Aile, önemli kişiler veya arkadaşlarınızla yakın ilişkiler kurmanız sizin için zor olabilir.
- Düşük benlik algısı. Kendiniz hakkında kötü bir algıya sahip olabilirsiniz. Kendinize olan güvensizlik, çaresizlik, utanç, suçluluk ve benlik saygısı ile ilgili diğer sorunlarla karşı karşıya kalabilirsiniz.
Nasıl daha iyi hissedebilirim?
TSSB başarıyla tedavi edilebilir. Tedavi ve destek iyileşmeniz için kritik önem taşır. Anılarınız kaybolmasa da, bu anılara verilen yanıtı ve getirdiği duyguları nasıl yöneteceğinizi öğrenebilirsiniz. Ayrıca reaksiyonların sıklığını ve yoğunluğunu azaltabilirsiniz. Aşağıdaki bilgiler size yardımcı olabilir.
- Psikoterapi; Geçtiğiniz travmayla yüzleşmek acı verici görünse de, bir uzman psikolog yardımıyla bunu yapmak size yardımcı olabilir. Ayrıca farklı terapi türleri de vardır.
- Bilişsel davranışçı terapi; endişenizi gidermekten alıkoyan düşünce kalıplarını değiştirmenize yardımcı olur.
- Maruz bırakma tekniği ile sıkıntıya neden olan anıları ve durumlarla yüzleşmenize yardımcı olmak için uzman psikolog ile birlikte terapi alabilirsiniz.
- EMDR Tekniği (Göz hareketleri ile duyarsızlaştırma); terapist’in el hareketlerini takip ederken travmatik anınızı düşünerek uygulanan bir tekniktir. Bu beyninizin anılarınızı işlemesine yardımcı olur ve anılarla ilgili olumsuz duygularınızı azaltır.
- Çift danışmanlığı ve aile terapisi, çiftlerin ve aile bireylerinin birbirlerini anlamalarına yardımcı olur.
- Seçici serotonin geri alım inhibitörleri veya SSRI’lar gibi ilaçlar, TSSB belirtilerini tedavi etmek için kullanılır. Anksiyete ve depresyonun klinik şiddetini düşürür ve diğer belirtilerin ortadan kalkmasına yardımcı olur.
- Sedatifler uyku problemlerine yardımcı olabilir.
- Anksiyölitik ilaçlar da gerektiğinde kullanılabilir.
- Destek grupları. Bir uzman psikolog ya da psikiyatrın öncülük ettiği bu grup terapisi, benzer konularda konuşmaları gereken dört ila 12 kişiden oluşan grupları içerir. Ortak travma anıları olan kişiler ile konuşmak, iyileşmenizde yararlı bir adım olabilir. Düşüncelerinizi hislerinizi çözmeye yardımcı olmak, anılarınız ve belirtilerinizle baş etme konusunda güven kazanmak ve yalnız olmadığınızı bilmekte rahatlamanızı sağlayabilir.
Kişisel Bakım. TSSB’den kurtulmak devam eden bir süreçtir. Fakat kendinizi daha iyi hissetmeniz için atabileceğiniz sağlıklı adımlar var. Hangilerinin kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacağını ve yaşamınıza dahil edebileceklerinizi keşfedin.
- Arkadaşlarınızla ve ailenle bağlantı kurun. Travma geçirdikten sonra iyi hissetmiyorsan yalnız hissetmek kolaydır. Ancak izolasyon sizi daha da kötü hissettirebilir. Arkadaşlarınızla ve ailenizle konuşmak, ihtiyacınız olan desteği bulmanıza yardımcı olabilir. Araştırmalar, hayatınızda anlamlı sosyal ve aile bağlantılarına sahip olduğunuzda, sağlığınız ve iyileşmeniz üzerinde olumlu bir etkisi olabileceğini gösteriyor.
- Rahatlayın. Her insanın rahatlaması için kendi yolları vardır. Dinlendirici bir müzik dinlemek, kitap okumak veya yürüyüşe çıkmak gibi. Ayrıca derin nefes alma, yoga, meditasyon veya masaj terapisi ile rahatlayabilirsiniz. Dinlenmek için uyuşturucu, alkol veya sigara içmekten kaçınmalısınız.
- Uyuşturucu ve alkol kullanmaktan kaçının. Uyuşturucu ve alkol kullanmanız baş etmenize yardımcı olabilir gibi görünse de, belirtilerinizi daha da kötüleştirebilir, tedavi ve iyileşmeyi erteleyebilir ve istismar veya bağımlılık sorunlarına neden olabilir.
- Egzersiz, gergin kaslarınızı hafifletir, ruh halinizi ve uykunuzu düzenler. Enerjinizi ve gücünüzü artırır. Araştırmalar, egzersizin kaygı ve depresyon semptomlarını hafifletebildiğini göstermektedir. Her gün 30 dakika boyunca haftada üç ila beş gün fiziksel aktivite yapmaya çalışın. Bu sizin için çok uzunsa, başlamak için 10 ila 15 dakika boyunca egzersiz yapmayı deneyin.
- Yeterince dinlendiğinizden emin olun. Yeterli uyku almak, sorunlarınızla daha iyi başa çıkmanıza, hastalık riskini azaltmanıza ve günün streslerinden kurtulmanıza yardımcı olur. Her gece yedi ila dokuz saat uyumaya çalışın.
- Kafein alımını sınırlayın. Bazı insanlarda kafein kaygıyı tetikleyebilir. Kafein ayrıca uykunuzu da bozabilir.
- Bir günlük tutun. Düşüncelerinizi yazmanız, sorunlarla baş etmek için harika bir yol olabilir. Araştırmalar, acı verici olaylarla ilgili yazı yazmanın stresini azaltabileceğini ve sağlığın iyileştirilebileceğini söylüyor.
- Başkalarına yardım edin. Gönüllü çalışarak toplulukla bağlantı kurabilirsiniz . Araştırmalar, gönüllülüğün; sosyal ağlar kurduğunu, benlik saygısı geliştirdiğini ve amaç ve başarı duygusu sağlayabileceğini gösteriyor.
- TV izlemeyi sınırla. Haberleri veya diğer programları izlemek sizi rahatsız ettiyse, izleyeceğiniz süreyi sınırlayın. Uyumadan önce rahatsız edici haberler dinlemeyin. Sizi uykuya dalmaktan alıkoyabilir.
Bütün bunlara rağmen, bazı aile üyeleri ve arkadaşlarınız size istediğiniz desteği sunamayabilir. Neyin en yararlı olacağını bilmedikleri ve kendilerinin yardım etmede zorlanmaları sebebi ile ya da TSSB’den kaynaklanan sorunların destekleyici olması çok zor olabilir. Onlarla konuşmaktan daha fazla yardıma ihtiyacınız varsa yaşadığınız belirli zorluklarla baş etmenize yardımcı olabilecek bir ruhsal sağlık uzmanından yardım almalısınız. TSSB’nin stres ailenin tüm üyelerini etkileyebilir. TSSB ailenizi ve ilişkilerinizi etkiliyorsa, bir psikiyatrist ve uzman psikoloğa, çift veya aile danışmanlığına başvurmayı düşünmelisiniz.