Yapı blokları olarak da adlandırılan oyuncak blokları, inşa ve inşaat oyunları için kullanılan farklı şekilleri ile farklı tasarımları hayata geçirmeye yarayan oyuncaklardır.
Bazıları basit ahşap plakalardan bazıları ise Legolar gibi birbirlerine geçen plastik tuğlalardan veya MegaBlox gibi birbirine yapışabilen manyetik malzemelerden yapılmıştır. Ancak hangi biçimi alırlarsa alsınlar bloklar güçlü öğrenme araçları olarak işlev görebilir.
Araştırmalar oyuncak bloklarının çocukların gelişmesine farklı açılardan yardımcı olabileceğini göstermektedir:
- Motor beceriler ve el-göz koordinasyonu
- Mekansal akıl yürütme
- Bilişsel esneklik
- Dil becerileri
- Yaratıcı, farklı düşünme kapasitesi
- Sosyal yeterlilik
- Mühendislik becerileri
Ayrıca karmaşık blok oyunun daha yüksek matematiksel başarı ile bağlantılı olduğuna dair kanıtlar da bulunmaktadır.
Oyuncak bloklarının dizilmesi ve düzenlenmesi ile bir bebeğin motor gelişimini nasıl teşvik edebileceğini görmek kolaydır. Ancak diğer beceriler için muhtemelen çocukların blokları hareket ettirmekten daha fazlasını yapmaları gerekir.
Lego ve yapı blokları kategorimizi ziyaret ederek birçok farklı oyuncak seçeneğini inceleyebilirsiniz.
Araştırmalar inşaat oyunlarının aşağıdakiler de dahil olmak üzere ek unsurlar içerdiğinde çocuklar için daha yararlı olduğunu göstermektedir:
- Şablonlardan oluşturma
- Eşli projeleri yürütmek
- Başkalarıyla uzamsal ilişkiler hakkında konuşmak
Blok oyunlarını zenginleştirmek için bazı ipuçlarını sizler için derledik:
Oyuncak bloklar daha iyi mekansal akıl yürütmeye teşvik eder
Mekansal beceriler ve inşaat oyunları arasında bağlantılar bulunmaktadır. Örneğin, İnşaata daha fazla ilgi gösteren ve daha sofistike yapılar inşa eden çocuklar, standart bir mekansal zeka testinde daha iyi performans göstermektedir.
Ancak elbette blok oyunlarının çocukların üstün mekansal beceriler geliştirmesine neden olduğunu varsayamayız. Belki nedensellik başka bir şekilde işlemektedir. Gelişmiş mekansal becerilere sahip çocuklar oyuncak bloklarla oynamak için daha motive olabilirler!
Bu durum bize muhtemelen bazı kalıpları da açıklıyor. Yine de inşaat oyunlarının gelişimsel etkileri olduğunu düşünmek için başka nedenlerde bulunuyor.
Araştırmacılar tarafından anaokulunda gerçekleştirilen rehberli bir inşaat oyununda, oyun oynayan çocuklar daha sonra mekansal görselleştirme, blok oluşturma ve zihinsel rotasyon testlerindeki akranlarından daha iyi performans gösterdiği belirlenmiştir.
Ve daha yakın tarihli bir deneysel çalışmada, bir modelden veya plandan bir yapıyı yeniden ürettiğimizde yaptığımız oyun türü olan yapılandırılmış blok oyununun etkilerini test ettiklerinde 8 yaşındaki bir grup sadece 30 dakikalık yapılandırılmış blok oyununa katıldıktan sonra zihinsel rotasyonda iyileşmeler gösterdiği belirlenmiştir.
Yapılandırılmış blok oyunu bilişsel esnekliği artırabilir
Bilişsel esneklik odağınızı ilgili uyarıcıdan diğerine hızlı bir şekilde kaydırma yeteneğidir. Okuldaki başarı için oldukça önemlidir. Ancak bazı çocuklar bununla mücadele etmekte ve düşük sosyoekonomik durumlar gibi bazı çevresel faktörler çocukları gelişimsel gecikmeler için daha yüksek riske sokmaktadır.
Yakın zamanda yapılan bir deneysel çalışma oyuncak blokların bu konuda yardımcı olabileceğini göstermiştir. Araştırmacılar rastgele yapılandırılmış blok oyunlarının günlük oturumlarına katılmak için bazı çocukları rastgele görevlendirdi.
Başlarda görevler nispeten basitti, örneğin, “bir kule inşa et” gibi. Ancak çocuklar materyalleri daha iyi tanıdıkça, onlara daha zorlu görevler verildi. Örneğin, “bu resimde gördüğünüz yapıyı kopyalayın gibi.
Araştırmacılar zaman içinde önemli bir değişiklik gözlemlemedi. Ancak çalışmanın sonunda, yapılandırılmış blok oyununa katılan çocuklar bilişsel esneklikte iyileşmeler gösterdi ve bu, özellikle düşük sosyoekonomik statüye sahip ailelerden gelen çocuklar için geçerliydi.
Oyuncak blokları dil gelişimi ile bağlantılıdır
Çocukların inşaat oyunlarından dil desteği alabilmeleri de mümkün görünüyor.
Örneğin, çok küçük çocukların düzenli blok oyunlarına girdiklerinde daha iyi dil becerileri geliştirdiklerine dair kanıtlar var.
Mega Bloks’un sponsor olduğu bir çalışmada, araştırmacılar orta ve düşük gelirli çocuklara çeşitli yapı blokları verdi. Çocuklar 1.5 ila 2.5 yaş aralığındaydı ve rastgele gruplara atandılar.
Çalışmanın başında bir gruba 80 set plastik blok ve arabalar da dahil olmak üzere bir dizi özel blok seti verildi. Bu gruptaki çocukların ebeveynlerine blok oyununu özendirmek için de ek talimatlar verildi.
Diğer gruptaki çocuklar çalışmanın sonuna kadar blok alamadılar. Bu çocukların ebeveynlerine de blok oyunu hakkında herhangi bir talimat verilmedi.
Her iki gruptaki ebeveynlerden çocuklarının faaliyetlerinin zamanlarını tutmaları istendi. Ebeveynlere çalışmanın gerçek amacı söylenmedi ve sadece çocuklarının zaman kullanımı çalışmasının bir parçası olduğu söylendi.
Altı ay sonra, her ebeveyn çocuğunun sözel yeteneğinin bir değerlendirmesini içeren bir takip görüşmesini gerçekleştirdi.
Sonuçlara gelirsek; bloklarla oynamaya atanan gruptaki çocuklar ebeveyn tarafından bildirilen kelime, dil bilgisi ve sözel anlama testlerinde daha yüksek puan aldı ve daha az televizyon izlemeye yönelik bir eğilim gösterdi.
Blok oyununun neden bu etkisi olduğu tam olarak açık değil. Bir olasılık çocukların sonuçta gerçekten farklı olmamalarıydı. Sadece bu gruptaki ebeveynlerin çocuklarında daha fazla dil yeterliliği algılamasıydı. Blok oyununu teşvik etmek onları küçük çocukların gelişimine daha fazla dikkat etmeye motive etmiş olabilir.
Ancak bu gruptaki ebeveynlerin çocuklarıyla konuşarak daha fazla zaman harcadıkları ve dil kazanımlarını açıklayabileceği düşünülebilir. Çocuklar konuşmayı diğer insanlarla birebir görüşmeler yaparak öğrenirler.
Ayrıca, onlarla mekansal ilişkiler hakkında konuştuğumuzda çocukların zenginleştirilmiş bir kelime dağarcığı geliştirdiklerine dair kanıtlar da bulunmaktadır.
Oyuncak bloklar yaratıcılığı ve problem çözme yeteneğini teşvik edebilir
Psikologlar iki ana problem türünü tanır. Yakınsak problemlerin sadece bir doğru çözümü vardır. Iraksak problemler çeşitli şekillerde çözülebilir.
Çocuklar blokları çeşitli şekillerde bir araya getirebildikleri için blok oyunu farklı şekillerde oynanabilir. Bloklarla oynanacak farklı oyunlar çocukları yaratıcı düşünmeye ve farklı sorunları daha iyi çözmeye hazırlayabilir.
Bir deneyde, araştırmacılar okul öncesi çocuklara puzzle parçaları ve blok benzeri köpük şekilleri olmak üzere iki tür oyun malzemesi sundular.
Çocuklara oynamaları için zaman verildi ve sonra problem çözme yetenekleri test edildi.
Sonuçlara bakıldığında bloklarla oynayan çocuklar ıraksak problemlerde daha iyi performans gösterdi. Ayrıca sorunları çözme çabalarında daha fazla yaratıcılık gösterdiler.
İnşaat oyunları çocukların sosyal becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur
Araştırmalar işbirlikçi inşaat projeleri üzerinde çalışırken çocukların daha dostça ve sosyal açıdan daha anlayışlı olduklarını göstermektedir.
Örneğin, otizmli çocuklarla ilgili çalışmalarda, oyuncak bloklarla oyun grubu oturumlarına katılan çocuklar, dilin sosyal kullanımında öncülük eden çocuklara göre daha fazla sosyal gelişim gösterdiler.
Normalde gelişmekte olan çocuklar üzerinde yapılan araştırmalar, işbirlikçi projeler üzerinde çalışan çocukların daha kaliteli arkadaşlıklar oluşturduğunu göstermektedir.
Oyuncak bloklarla yetenekli çocuklar daha iyi matematikçiler olma eğilimindedir
Blok oyunu matematik becerileri ile de bağlantılıdır. Bir çalışmada, 4 yaşında bir çocuğun Lego oyununun karmaşıklığı matematik becerisine dair uzun vadeli tahminler üretmemize olanak verebileceği belirlenmiştir. Okul öncesi yıllarda daha karmaşık oyun oynayan bir çocuğun IQ’sunu kontrol ettikten sonra bu çocuğun lisede daha yüksek matematik başarısı gösterdiği ve karmaşık oyun ile matematik becerisinin ilişkili olduğu belirlenmiştir.
Diğer araştırmalar, çocuğun belirli yapıları yeniden oluşturma yeteneği ile mevcut matematik becerileri arasındaki bağlantıları ortaya koymuştur. Hollanda’da yapılan bir araştırmada inşaat oyunlarında daha fazla zaman geçiren 6. sınıf öğrencilerinin matematik problemleri testinde daha iyi performans gösterdiğini görülmüştür. Peki, bu araştırmalar oyuncak bloklarla oynamanın matematiksel yetenekte uzun vadeli gelişmelere neden olduğu anlamına mı geliyor?
Şart değil. Ancak, okul öncesi çocukların daha önce bahsedilen deneysel çalışmasında, araştırmacılar yapılandırılmış blok oyununun matematiksel yeteneği ve bilişsel esnekliği geliştirdiğine dair kanıtlar buldular. Bu, her durumda, sosyoekonomik düzeyi düşük evlerden gelen çocuklar için geçerliydi.
Mekansal yetenek ve matematik başarısı arasındaki iyi bilinen bağlantı göz önüne alındığında, yapısal blok oyununun mekansal akıl yürütmedeki gelişmeler yoluyla dolaylı olarak matematik becerilerini geliştirebileceği akla yatkındır.
İnşaat oyunları çocukların mühendislik becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur
İnşaat oyunlarının mimari ve mühendislik hakkında nasıl değerli dersler verebileceğini görmek kolaydır. Küçük ölçekli yapılar oluşturan inşaatçılar, köprü ve binaların tasarımını sınırlayan aynı fizik yasalarıyla başa çıkmak zorundadır.
Bu yüzden mühendisler ve bilim adamları fikirlerini test etmelerine ve keşfetmelerine yardımcı olmak için fiziksel modeller geliştirmektedirler. Çalışmalar ayrıca öğrencilerin fiziksel güçleri ilk elden tecrübe ettiklerinde en iyi şekilde öğrendiklerini göstermektedir.
Dolayısıyla, çocukların gerginlik ve sıkıştırma gibi mekanik kuvvetlerin sezgisel bir kavrayışını geliştirmelerini istiyorsak, inşaat oyunları mükemmel bir öğrenme fırsatları sunacaktır.
Oyuncak bloklarınızdan en iyi şekilde yararlanmanız için 6 ipucu:
Oyuna kendinizde katılarak küçük çocukları meşgul edin
Yukarıdaki araştırmada da belirtildiği gibi birileri onlarla nasıl inşa edileceğini gösterdiğinde çocukların blok oyunlarından daha fazlasını aldıklarını göstermektedir. Çocuklar da onlarla mekansal fikirler hakkında konuşurken yeni fikirler ve çözümler üreterek yararlanırlar.
İşbirlikçi inşaat projelerini teşvik etmek
Küçük çocuklar bazen buzları kırmak için yardıma ihtiyaç duyarlar, bu nedenle ortak bina projelerini başlatmak için bir inşaat firması sahibinin rolünü oynayın.
Çocuklara belirli bina görevleriyle meydan okuyun
Serbest blok oyunu önemlidir. Ancak gördüğümüz gibi, muhtemelen çocuklar bir yapıyı bir şablonla eşleştirmeye çalışmaktan özel avantajlar elde ediyorlar. Başlamak için inşa edilecek bir yapı türü önerin. Bir inşaat projesine ilham vermek veya rehberlik etmek için resimleri ve diyagramları kullanabilirsiniz.
Hayal gücünün oyunun değerli bir yönü olduğunu unutmayın
İnşaat oyunları çok mekanik görünüyor, sadece pratik mühendislik becerilerinin gelişimini düşünmek kolaydır. Ama çocuklar aynı zamanda hayal gücünden de yararlanmalılar.
Örneğin, okul öncesi çocuklarını yaratıcı, fantastik, taklit oyun oynamaya teşvik etmek, dürtü kontrolü gibi daha iyi yönetici işlev becerileri geliştirmelerine yardımcı olabilir. Çocuğunuzun blok oyunu, mühendislikten ziyade hayal gücüne odaklanmış gibi görünüyorsa, hala önemli bilişsel faydalar topluyor olabilir.
Çocuklara karakter oyuncakları ve diğer aksesuarlar sağlayarak oyuncak bloklara ilgiyi teşvik edin.
Çocuğunuz isteksiz bir inşaatçı mı? Küçük çocuklardaki dil becerileri deneyinden bir ipucu alabilirsiniz. Araştırmacılar sadece çocuklara oyuncak blokları vermekle kalmadı. Ayrıca çocuklara, insanlar ve arabalar gibi uygun ölçekli aksesuar oyuncakları da sağladılar. Bu tür oyuncaklar çocuklara inşaat projeleri için fikirler verir ve taklit oyunlarını teşvik eder.
Blok oyununu hikaye zamanı ile birleştirin.
Araştırmacılar okul öncesi çocuklarına okuduğu öykülerin parçalarını göstermek için oyuncak bloklar ve blok aksesuarları verdi ve her hikayeden sonra çocuklara sahne alanlarına erişim izni verildi. Bu taktik taklit oyunlarını teşvik ederek arttırıyor gibiydi. Ayrıca çocuklara bir şeyler inşa etmeleri için hayal güçlerini de kullanarak farklı fikirler türetmelerini sağladı.