Çanakkale Cephesi 1. Dünya Savaşında Osmanlı Devleti'nin en başarılı olduğu cephedir. Savaşın en kanlı safhası bu cephede cereyan etmiştir.
Çanakkale özel arşiviForum Alev
Müttefikleri Rusya'yla birleşerek savaşın seyrini lehlerine çevirmek isteyen İngiliz ve Fransız ve savaş gemilerinin Çanakkale Boğazı'ndan geçişlerine 18 Mart 1915'te başarıyla karşı konuldu. İtilaf devletleri donanması ağır kayıplar verince, Gelibolu Yarımadası'na asker çıkarıp kara savaşlarını başlattılar. 25 Nisan 1915'te Arıburnu'na çıkan düşman kuvvetlerini 19. Tümen'e bağlı birliğiyle komuta eden Mustafa Kemal, düşmanı Conkbayırı'nda durdurdu. 28 Nisan 1915'te, 1. Kirte, 6-8 Mayıs 1915'te II. Kirte muharebesi yapılarak düşman çıkarmalarına karşı Yarımada savunuldu. Cephedeki başarıları üzerine 1 Haziran 1915'te Mustafa Kemal albaylığa yükseltildi.
Haziran ayında da çıkarma harekatına karşı başarılı savunma muharebeleri verildi. 21 Haziran 1915 Kerevizdere muharebesi, 28 Haziran 1915'de Zığındere muharebeleri yapıldı. İngiliz birlikleri 6-7 Ağustos 1915'te tekrar taarruz etti. 8-9 Ağustos günü Anafartalar Grup Komutanlığı'na getirilen Mustafa Kemal komutasında Türk ordusu, 9-10 Ağustos 1915'te 1. Anafartalar Zaferi'ni kazandı. Bu zaferi, 17 Ağustos'ta Kireçtepe, 21 Ağustos'ta 2. Anafartalar zaferleri takip etti.
Çanakkale savaşlarında çoğu öğrenim çağında 253 bin Türk subay, er ve erbaşı şehit oldu. Çanakkale'nin geçilemeyeceğini anlayan İngiliz ve Fransızlar arkalarında Türkler kadar kayıp bırakarak 19-20 Aralık 1915'te Anafartalar ve Arıburnu'ndan 8-9 Ocak 1916'da Seddülbahir'den çekildiler.
ÇANAKKALE CEPHESİ
Bir Efsaneydi Çanakkale
Birinci Dünya Savaşı öncesinde Avrupa ikiye bölünmüştü. Almanya�nın öncülüğünde buluşan Avusturya�Macaristan, İtalya �daha sonra saf değiştirmişti�,
Bulgaristan �İttifak Devletleri�ni meydana getirmişlerdi. Bu ittifaka daha sonra Osmanlı İmparatorluğu�nun da katılmasına karşılık, Fransa, İngiltere, Rusya �daha sonra ise Amerika, Japonya, Belçika, Romanya, Sırbistan, Yunanistan ve ve Karadağ� �İtilaf Devletleri�ni oluşturmuşlardı.
Almanya�nın teknolojide gün geçtikçe ilerlemesi, bölgedeki etkinliğinin artması bu ülkeleri endişelendiriyordu. Bir Sırp gencinin Avusturya�Macaristan veliahtı Ferdinand�ı Saraybosna�da vurarak öldürmesi bardağı taşıran son damla olmuştu.
Rusya Sırbistan�ı korumak maksadıyla Avusturya�Macaristan İmparatorluğu�na saldırdı. Almanya derhal Avusturya�Macaristan tarafından savaşa katılarak Rusya�ya saldırmakta gecikmedi. Nihayet Fransa ve İngiltere müttefikleri Rusya�ya yardım etmek için savaşa girdiler. Böylece o zamana kadar yaşanan bütün savaşların en büyüğü, en korkuncu, en uzunu ve en geniş çaplısı başlamış oldu. İtilaf Devletleri�nin saflarında toplam 42 milyon 700 bin, İttifak Devletleri�nin saflarında ise toplam 22 milyon 900 bin asker savaşıyordu. Bu savaş sonunda her iki taraf toplam 9 milyon 323 bin ölü, 38 milyon 481 bin yaralı vermişti.
Osmanlı Savaşa Nasıl Girdi ?
İttihat ve Terakki�nin güçlü önderlerinden Enver Paşa, henüz 33 yaşında bir gençken Saraya damat olmuştu. 3 Ocak 1914�te birdenbire paşalığa yükseltildi, Harbiye Nazırlığı�na getirildi ve Başkomutan vekili oldu. Enver Paşa�nın aşırı denebilecek vatanseverliği ve cesaretine tecrübesizliği de eklenirse bu tür durumlarda reaksiyoner politikalar üretmesi son derece doğaldı.
Karada ve denizde cehennemî savaş sürerken, İngiliz donanmasının sıkıştırdığı iki Alman gemisi �Goeben� ve Breslau� Çanakkale Boğazını geçerek Osmanlı�ya sığındı. Ne padişahın, ne diğer bakanların, ne de Meclisin haberdar olmadığı bu olaydan, Sadrazam Halim Paşa da habersizdi kuşkusuz.
10 Ağustos 1914 gecesiydi ve Bakanlar Kurulu, Başbakan Said Halim Paşa�nın yalısında toplanmıştı. Harbiye Nazırı Enver Paşa toplantıya biraz geç kalmıştı ve içeri girer girmez de gülümseyerek şöyle demişti:
�Bir oğlumuz dünyaya geldi�
Enver Paşa oldukça rahat ve kendinden emin bir şekilde iki Alman gemisinin İngiliz donanması tarafından takip edildiğini, kurtulmak için Boğaz�ı geçtiklerini, buna da kendisinin izin verdiğini söylüyordu.
İtilaf Devletleri ise Osmanlı İmparatorluğu�na bir ültimatom vererek Alman gemilerini bırakmasını, aksi takdirde bunun savaş sebebi sayılacağını bildirmekte gecikmediler. İttihat Terakki Hükümetinin gemilerin Almanya�dan satın alındığını belirterek, gemilere Türk bayrağını çekmesinin ardından Rus şehirlerini bombalatması bardağı taşıran son damla olmuştu. Osmanlı artık I. Dünya Savaşı�nın tam ortasındaydı.
Rus donanması 17 Kasım 1914 günü Trabzon�u bombaladı. İngiliz, Fransız ve İtalyan donanmaları Çanakkale Boğazı�na çoktan dayanmıştı.
Çanakkale Geçilmez!
İtilaf Devletleri Çanakkale Boğazı�nı aşarak İstanbul�u da kolayca ele geçireceklerini düşünüyorlardı. Böylelikle Akdeniz�Karadeniz yolu İngiltere�Fransa ve Rusya�nın denetimine girecek, başkenti İstanbul�u yitiren Osmanlı Devleti de oyun dışı kalmış olacaktı.
İngiliz�Fransız donanması Osmanlı Devleti ile savaşa girdikleri Ağustos 1914�ten başlayarak Çanakkale Boğazı�na giriş�çıkışı denetimleri altına almışlardı. Kasım�Aralık 1914�te Boğazı savunan Türk tabyalarına karşı bir kaç saldırı düzenlediler. Ama asıl deniz harekatı 19 Şubat 1915�te başlamıştı. 40 gemiden oluşan İngiliz�Fransız filosunun saldırısını Türk topçuları Boğazın iki yakasından açtıkları şiddetli ateşle geri püskürttüler. 25 Şubat 1915�teki ikinci büyük saldırıda Boğazı savunan dış tabyaları susturmayı başardılarsa da iç tabyaların direnmesi karşısında Boğaza girmeyi başaramadılar. Bu durum karşısında ellerindeki bütün güçleri toplayarak kesin sonuç almak için bir harekat düzenlemeye karar verdiler. Böylesi bir gelişmeyi bekleyen Türkler de Boğazın iki yakasındaki savunma güçlerini artırdılar. Boğazın sularına da çok miktarda mayın döktüler. 18 Mart 1915 günü başlayan büyük saldırının başlangıcında İngiliz ve Fransız donanmasından dört zırhlı mayınlara çarptı. Bunlardan ikisi batmış, ikisi de hareketsiz kalmıştı. Bu gelişmeler üzerine geri çekilmeye çalışan iki Fransız zırhlısı da mayına çarparak ağır yara aldı. Uzun hazırlıklar sonunda giriştikleri saldırının daha ilk gününde böylesi bir yenilgiye uğrayınca İngiliz�Fransız filosu Çanakkale Boğazı�ndan ayrılmak zorunda kaldı.
Bu olayın Deniz Harp tarihindeki yeri inkar edilemeyecek kadar büyüktür. Bu yüzden Deniz Kuvvetleri Komutanlığı�nın hemen hemen bütün birliklerinde her 18 Mart bütün heyecanı ve coşkunluğuyla yeniden yaşanır, yeniden yaşatılır. Marşlar, kahramanlık türküleri söylenir. Bir esenliktir 18 Mart, zaferin efsanevî çığlığını hatırlatır.