EEG – Elektroensefalogram Nedir?
Elektroensefalogram, beyindeki elektriksel aktiviteyi tespit etme ve analiz etme yöntemidir. Kafa derisine elektrot adı verilen birkaç küçük metal sensörü yerleştirmeyi içeren BU prosedür, elektroensefalografi veya EEG olarak bilinir.
Elektroensefalogram nelerden oluşur?
EEG, kafa derisine yaklaşık 20 elektrot bağlamayı içerir. Her elektrot, beynin elektriksel aktivitesinin (beyin dalgaları) ritmik dalgalanmasını görsel olarak dalgalı bir çizgi olarak gösteren elektroensefalograf adı verilen bir makineye bir sinyal gönderir. Bu şekilde beyin aktivitesi kontrol edilebilir.
Sakin bir durumda olan normal, sağlıklı bir yetişkinde, EEG düzenli, salınımlı dalgalar (alfa dalgaları) gösterecektir. Uykuda dalgalar çok yavaşlarken, kişi korkar veya heyecanlanırsa hızlı ve düzensiz hale gelir.
Bazı koşullar belirli kalıplarla ilişkilidir. Örneğin, lokalize beyin hasarı alanları yavaş, düzensiz delta dalgaları gösterebilir.
EEG ne zaman yapılır?
EEG, beynin elektriksel işleyişini gözlemlemek için kullanılır. Kalıcı veya epizodik olarak değişen beyin fonksiyonlarına sahip hastalarda normal olup olmadığını bilmek ilgi çekicidir.
Tüm beyindeki veya bazı bölgelerdeki değişiklikleri tespit edebilir. Yaralanmalardaki (diğerlerinin yanı sıra tümörler, kanamalar, ensefalit, travma) ve yaygın yaralanmalardaki (toksik, metabolik, bulaşıcı vb.) değişiklikleri gözlemlemeye hizmet eder.
EEG’nin Kullanım Alanları
Elektroensefalografi, ciddi kafa travması geçiren hastalarda beyin hasarını kontrol etmek için kullanılabilir ve
- beyin tümörleri,
- uyku bozuklukları,
- beyin ölümünün meydana gelip gelmediğini değerlendirmek,
- dikkat eksikliği bozukluğunun değerlendirilmesi,
- epilepsi
- ve sinir sisteminin çeşitli dejeneratif hastalıkları dahil olmak üzere çeşitli durumların teşhisine yardımcı olabilir.
Ayrıca, EEG verileri, beynin yüzeyinden küçük elektriksel aktivite örneklerini kaydetmesi ve duygu gibi daha derin aktiviteleri analiz edememesi nedeniyle sınırlıdır, bu da onu psikiyatrik hastalıkların teşhisi için uygun hale getirmez.
Şu anda, EEG temel olarak paroksismal nörolojik durumlar, bilinç düzeyindeki değişiklikler, daha yüksek fonksiyonların bozulması ve yenidoğan ve prematüre bebeklerde beyin olgunlaşmasının değerlendirilmesinde endikedir.
Sinir İletim Çalışmalarında EEG Kullanımı
Elektromiyografi ve sinir iletim çalışmaları, aşağıdaki alanların yaralanmasından kaynaklanabilecek kas zayıflığının, duyu kaybının veya her ikisinin nedenini belirlemeye yardımcı olur:
Omurilik sinir kökünde (örneğin boyunda veya alt sırtta fıtıklaşmış bir disk nedeniyle)
Periferik sinirlerde (örneğin karpal tünel sendromu veya diyabetik nöropati nedeniyle)
Myastenia gravis, botulizm veya difteri nedeniyle sinir-kas kavşağı (nöromüsküler kavşak) seviyesinde
Kasta (polimiyozit nedeniyle)
Epilepsi hastalığında EEG kullanımı
Epilepsi alanında, EEG’nin sağladığı yardım açıktır. Tanı için, hastanın kriz veya epileptik sendromunun sınıflandırılması için, hastanın evrimsel kontrolü için belirleyicidir ve tedaviyi baskılama kararında yardımcı olur. Kritikler arası epileptiform aktivite (spikes, spike-wave, polyspike ve polyspike-dalga) ile nöbetler sırasında kaydedilen kritik aktivite arasında bir ayrım yapılmalıdır.
Bu nedenle doğru tartım yapılmasına olanak sağlayacak aktivasyonların (hiperpne, uyku, uykusuzluk, fotostimülasyon), 24 saat ve üzeri uzun süreli kayıtların veya eş zamanlı ve senkronize video ve EEG kaydının yapılması çok faydalıdır.
Çocuklarda epilepside EEG Kullanımı
Çoğu epilepsi çocuklukta ortaya çıkar. EEG, hastanın yaşadığı epileptik sendromun tanısında ve sınıflandırılmasında esastır.
Patolojiye bağlı olarak çeşitli elektroensefalografik modeller bulunabilir:
Ateşli kasılmalar: Krizden sonra 72 saate kadar nöbet nüksünü gösterebilir.
Batı sendromu: Büyük genliğe sahip yavaş dalgaların, keskin dalgaların ve sivri uçların anarşik karışımı olan hipsaritmi. Yavaş uyku sırasında, paroksizmler daha senkron hale gelir ve psödoperiyodik olarak genlik depresyonu dönemleriyle ayrılmış görünebilir.
Lennox-Gastaut sendromu: Odak veya çok odaklı sivri dalga aktivitesi olabilir. Non-REM uykuda, daha önce tanımlanan paroksizmler (uykuda morfolojiyi değiştiren, polispike-yavaş dalga haline gelen), REM uykusunda azalan deşarjlarda artış ile senkronizasyona doğru daha büyük bir eğilime sahiptir. Uyku ritimleri, ritmik ani boşalmalarla karışır.
Koma ve beyin ölümünde EEG kullanımı
EEG tarafından sağlanan bilinç durumunun dinamik değerlendirmesinde, hastanın prognozu açısından analiz edilmesi gereken birkaç temel yön vardır:
Beyin aktivitesinin yavaşlama derecesi: Daha düşük bir frekans genellikle bilinç seviyesindeki azalma derecesi ve daha kötü bir prognoz ile ilişkilidir.
Sürekli veya süreksiz beyin aktivitesi. Sürekli beyin aktivitesi daha iyi bir prognozu destekler.
Epileptiform aktivitenin varlığı: Prognoz kötüleşir. Epileptik nöbetler veya konvülsif olmayan durumla ilişkili olabilen veya olmayabilen ani yükselmeler, keskin dalgalar, ani dalga salgınları görülebilir.
Uyaranlara karşı tepkisellik: Koma derinleştikçe, beyin aktivitesi herhangi bir uyarana (ağrılı, işitsel vb.)
Yetişkinlerde veya çocuklarda arkada (OIRDA) aralıklı ön delta aktivitesi (FIRDA) nöbetleri.
Uyku sırasında EEG
Elektroensefalogram, bazal bir durumda ve hiperventilasyon ve fotostimülasyon gibi aktivasyon yöntemleriyle beynin elektriksel aktivitesini toplayan bir beyin fonksiyonu çalışmasıdır. Uyku sırasında kayıt yapmak da uygundur.
Toplanan elektrik sinyali, zamanla farklı beyin bölgelerinin aktivitesini yorumlayarak güçlendirilir ve çizgiler şeklinde temsil edilir. Karakteristik lezyonlar veya hastalıklar şüphesine yol açan normal kalıplar ve anormal kalıplar vardır.
Bu nedenle, diğer çalışmaları, özellikle radyolojik olanları (CT, MRI) tamamlayıcı bir beyin hastalıklarının fonksiyonel teşhisi aracıdır. Olağan kayıtlara ek olarak 1-6 gün süreyle 24 saatlik elektroensefalogram veya elektroensefalografi ve video çalışmaları yapılmaktadır. Bu durumlarda, teknik benzerdir, ancak çalışma boyunca kontrollü kalmaları gerektiğinden hastadan daha fazla işbirliği gerekir.
Elektroensefalogram için hazırlık
EEG için hazırlanırken hasta şunları yapmalıdır:
- Gün boyunca kafeinden kaçının, sonuçları etkileyebilir.
- Başınızı önceden yıkayın ve elektrotların kafa derisine yapışmasını zorlaştırabileceğinden saç kremi, jel ve saç spreyi gibi ürünler kullanmayın.
- Doktor tarafından yönlendirilirse hastanın EEG sırasında uyuyabilmesi için daha az uyuması veya önceki gece uyumaktan kaçınması gerekebilir.
EEG nasıl yapılır?
EEG basit bir işlemdir. Herhangi bir özel hazırlık veya oruç tutmayı gerektirmez.
Elektrotlar hastanın üzerine yerleştirildikten sonra (lastik veya plastik bir kapakla veya ayrı ayrı takılan elektrotlarla), hasta bir sandalyeye oturur ve dinlenirken, gözler kapalı ve açıkken kaydedilmesi gereken beyin aktivitesinin kaydı başlar.
Testin sonunda elektrotlar çıkarılır ve hasta normal aktivitelerine devam edebilir.
- Elektrotların basıncından saçta bir miktar macun veya ciltte iz kalmış olabilir. Her iki sorun da minimum düzeydedir ve birkaç dakika içinde taranarak ve tamamen kafa yıkanarak çözülür.
Bazen önceki gece az uyuduktan sonra EEG’ye gitmek gerekir, uykusuzluktan kaynaklanan bazı anomaliler aranırken doktor tarafından istenebilir.
EEG Kaç dakika sürer?
Elektroensefalogram genellikle yaklaşık 15-25 dakika sürer.
Kimlere EEG Yapılamaz?
Sadece kafa derisine yapışan maddelere (iletken macun, metal elektrotlar, plastik veya lastik kask) alerjisi olan hastalarda yapılamaz ki bu çok nadirdir.
EEG noninvazivdir ve ağrıya veya duyuya neden olmaz, bu nedenle hasta işlem sırasında nispeten rahat olmalıdır. Ancak bu süre bir saate kadar uzayabilir. Bu süre zarfında hastaya, beyninin farklı uyaranlara farklı şekillerde nasıl tepki verdiğini görmek için sorular sorulabilir veya talimatlar verilebilir.
Ayrıca hesaplamalar yapmanız, bir şeyler okumanız, gözlerinizi açıp kapatmanız, yanıp sönen bir ışığa bakmanız veya diğer işlemler istenebilir. Ek olarak, beyninizi istirahat halindeyken analiz etmek için test sırasında uyumanız istenebilir.