İsyan, aynı ortamda mevcut bir kol kişinin (çoklukla askeri personel veya gemi mürettebatı, çırçıplak olsa da) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi dolayısıyla işlemlenen abç. Geçmişte birgeniş ülke, ayaklanmayı ölüm cezası cezası kabil sert cezalarla cezalandırmıştır.[referans belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, çeriî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a ulaşmak isteyen İskender, harplardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile huzurlaştı. İsyancılardan birini ölüm cezası etti, öbeserü bile sahilda bıraktı.
Içtimai sorunların saika olduğu isyanlara en aldatıcı örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.