Şike iddiasıyla yargılanmakta olan Fenerbahçe Başkanı Aziz Yıldırım'la dayanışma için Silivri'de toplanan taraftarlarının "Cemaat Fener'le başa çıkamaz" afişini açtıklarını okuduğumda, komplo teorilerinin zihinlerimizi bu denli zehirliyor olabilmesine "pes" dedim...
Yeri gelmişken komplo teorileri ile neyi kastettiğimi hatırlatayım: Komplo teorileri, yeryüzünde olan biten her şeyin Tanrı'nın eseri olduğuna dair dinsel inanışın laik biçimidir. Bu teorileri üretenler, Tanrı'nın yerine kapitalistleri, emperyalistleri, faşistleri, komünistleri, siyonistleri, masonları, derin devleti, Ergenekon'u, "cemaat"i, vesaire koyar ve böylelikle her şeyi anında, net ve kesin bir şekilde açıklamış olmanın huzuruna kavuşurlar. Oysa gerçeklik her zaman çok karmaşık.
Komplo teorileri furyası, esas olarak, İstanbul özel yetkili savcısı Sadrettin Sarıkaya'nın eski ve yeni müsteşarlar dahil MİT'in beş üst düzey görevlisini "şüpheli" sıfatıyla sorguya çağırması, ardından mahkemeden dördü hakkında yakalama kararı çıkarması üzerine koptu. Her taşın altında "cemaat"i aramaya teşne kalemler yanında başkaları da Sarıkaya'yı derhal "Fethullahçı" ilan ettiler; daha düne kadar AKP iktidarının payandası olarak gördükleri "cemaat"in hükümete karşı sivil darbe girişiminde bulunduğuna hükmettiler.
Sarıkaya'ya sahip çıkanlar ise Emniyet'in savcıya ilettiği bilgiler doğrultusunda MİT'in PKK'yı yönlendirip yönlendirmediğinin araştırılmasını istediler. Bazıları PKK'nın MİT'in eseri olduğunu, eğer PKK isyanı bugüne kadar bastırılamamışsa bunun ancak böyle açıklanabileceği fikrini de dile getirdiler.
Ben bu yorumlara katılmıyorum. Yabancı meslektaşlar sorduklarında şunları söylüyorum: Sarıkaya'nın girişiminin silah bırakmasını sağlamak için PKK ile görüşen MİT yöneticilerini, dolayısıyla hükümeti hedef aldığı muhakkak. Sarıkaya'nın Gülen "cemaati" ile bir ilgisi olup olmadığını elbette bilmiyorum. Bildiğim, tanıdığım kadarıyla Hizmet hareketinin ne monolitik (tektip düşünen ve davranan) ne de merkezden yönetilen bir yapı olduğu; ne siyasi iktidar ne de AKP hükümetinden kurtulma amacı güttüğü. Benim gördüğüm, Sarıkaya'nın girişiminin AKP hükümetini zor durumda bırakmak isteyen muhalefet çevrelerinin çok işine geldiği.
PKK'nın "derin devlet"in, Türkiye'nin iç ve dış düşmanlarının eseri olmayıp, Cumhuriyet tarihi boyunca Kürtlere reva görülen baskı ve zulme tepki olarak ortaya çıktığı muhakkak. Marxizm-Leninizm'den ve onun şiddet teorisinden esinlendiği için bu denli kanlı bir isyanı sürdürüyor. PKK'nın "derin devlet"in eseri olmadığı ne kadar muhakkak ise MİT'in her zaman başarılı olmasa da çeşitli yollardan PKK'yı manipüle ettiği de öyle. Bu ilişki bazen (çift taraflı ajanlar aracılığıyla) PKK'nın da MİT'i manipüle etmesine kadar uzanabilir. Gerek Uludere'de, gerekse Emniyet'in ele geçirdiği söylenen KCK ile ilgili bilgi ve belgelerde bunun kokusu duyuldu. Öte yandan, herhalde vesayet düzeninin parçası olan MİT'in yönetimi ile seçilmiş hükümetin atadığı MİT yönetimi arasında ayrım da dikkate alınmalı.
Esas sorun sivil otoritenin zaaflarından kaynaklanıyor. Uludere'de bombalama emrini hükümet vermedi. Hükümet hâlâ MİT, Emniyet ve askerî istihbarat arasındaki çekişmeyi önlemiş, bunların eşgüdümünü ve otoritesi altına alınmasını sağlamış değil. Kabul edilen tek maddelik yasa, MİT Kanunu'nun 26. maddesi ile CMK'nın 250. maddesi arasındaki çelişkinin giderilmesi bakımından makul görülebilir. Eğer Prof. Dr. Ergun Özbudun'un belirttiği üzere (Taraf, 16 Şubat) başbakanın izin yetkisi Danıştay denetimine tabi ise bunun hukuk devleti ile bağdaşmadığı iddiası zayıf kalıyor.
Evet, savunma hakkına tam saygı, tutukluluğun ceza haline gelmemesi, TMK'nın ve TCK'nın ifade özgürlüğünü güven altına alacak şekilde değiştirilmesi şart. Ama Türkiye'de işlenmekte olan suçların niteliği dikkate alındığında özel yetkili mahkemelerin kaldırılması gerektiği görüşü ikna edici değil.