J1839-10: Gizemli Bir Işık, 30 Küsür Yıldır Uzaydan Bize "Göz Kırpıyor"!
Evrendeki bazı nesneler, canlı ve sürekli bir ışıkla parlar. Bazılarıysa başka nesnelerin ışıklarını yansıtır. Kimileri ömürlerinin sonunda büyük bir patlamayla yok olurken kimileri de nabız atışları gibi düzenli ışıklar saçar. Bazı enerji kaynaklarıysa bir saatin tik takları gibi düzenli şekilde foton demetleri yayar.
Bu son ışık yayma biçiminin gözlemlendiği birkaç farklı nesne türü mevcuttur. Ancak son günlerde bilim insanları kafa karıştırıcı bir şekilde yanıp sönen yeni bir ışık kaynağı keşfettiler. Arşivlenmiş verilere göre bu ışık 1988'den beri her 21 dakikada bir parlıyor. Üstelik, GPM J1839–10 adı verilen ve bizden 15.000 ışık yılı (yani 140 katrilyon kilometre) uzaktaki Kalkan (veya Scutum) takımyıldızı içinde bulunan bu nesnenin ne olduğunu bilmiyoruz!
Olağan Şüpheliler
Genelde, nabız atışları gibi parlayan bir nesnenin bir pulsar olduğu akla gelen ilk ihtimaldir. Pulsarlar manyetik kutuplarda radyo jetleri üreten güçlü manyetik alanlara sahip, hızla dönen nötron yıldızlarıdır. Pulsarların kutupları direkt olarak Dünya'ya dönük olmadığı sürece bize ulaşan radyo jetleri inanılmaz seviyede düzenli nabız atışlarına benzer darbeler olacaktır.
Bir pulsarı tanımanın diğer bir yolu da nabzın zamanlamasıdır. Pulsarlar muazzam hızlarla dönerler ve bize çarptırdıkları radyo ışınlarının sıklığı bir milisaniyeden bir dakikaya kadar değişebilir. Bir dakikadan daha uzun bir aralıksa mümkün değil gibidir. Pulsarların "göz kırpmasına" neden olan hızlı dönüş, aynı zamanda radyo ışınlarına enerji de verir. Yani dönüş yavaşlarsa ışınlar da kesilecektir, bilim insanları buna pulsarın "ölüm çizgisi" adını verir.
Bu nedenle 21 dakikada bir ışık yayan bir pulsar bulma olasılığımız inanılmaz derecede düşüktür. Her ne kadar bu nesnenin ne olduğuna dair başka fikirler olsa da bu fikirler de verilerle tam bir uyum içinde değildir. Bu fikirlerden biri, nesnenin patlamalara meyilli başka bir tür nötron yıldızı olduğudur, ancak bu yıldızlar genelde radyo patlamalarıyla birlikte X ışınları da üretir.
Başka bir ihtimal ise bu nesnenin mıknatıslanmış bir beyaz cüce olmasıdır. Ancak bu da uzak bir ihtimaldir; çünkü bugüne kadar bırakın enerji patlamaları yapmayı, süper-parlak radyo emisyonları yayan bir beyaz cüce bile keşfedilmemiştir. Ancak beyaz cüceler nötron yıldızlarından kütlece çok daha ağır olduğundan dönmeleri çok daha uzun sürebilir ve GPM J1839–10'da gözlemlediğimiz gibi yavaş bir dönüş yapabilirler.
Geriye kalan tek opsiyon, magnetar dediğimiz, tıpkı pulsarlar gibi nötron yıldızı olan; ama kutuplarından radyasyon saçmak yerine çok güçlü, Dünya'da üretebileceğimiz herhangi bir mıknatıstan 100 milyon kata kadar daha güçlü bir manyetik alana sahip olan bir cismin kendi etrafındaki dönüşünden kaynaklanıyor olmasıdır. Bunlara, "ultra-uzun periyotlu magnetarlar" denmektedir ve her ne kadar onlara böyle havalı bir isim vermiş olsak da, aslında bunlardan bugüne kadar bu yeni sinyal haricinde sadece 1 tane keşfedilebildi. Ondan gelen sinyaller de sadece 3 sene içinde susmuştur. Dolayısıyla 33 yıldır, belki de çok daha uzun süredir devam eden bu ikinci sinyal grubu, bildiğimiz teorilerin öngörmediği bir gök cismi formuna işaret ediyor olabilir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Tabii ki bilimde olmasa da popüler kültürde üzerinde durulan bir diğer seçenek, bunların uzaylı medeniyetlerin gönderdiği sinyaller olması olabilir. Ama bu, olağanüstü bir iddia olduğu için, olağanüstü miktarda kanıtla desteklenmesi gerekiyor. Henüz bilmediğimiz türden bir gök cisminin var olması gibi çok daha olası açıklamaları elemeksizin veya bu sinyallerin içinde olağanüstü bir mesajın gizlendiğini çözmeksizin, sırf sinyal bildiğimiz gök cisimlerine uymuyor diye bunun zek bir medeniyetten gelen anlamlı mesajlar olduğunu varsayamayız.
Sonuç
Bilim insanları her ne kadar uzak ihtimaller olsalar da henüz bu ihtimallerden hiçbirini elemeye hazır değiller, çünkü ellerinde daha iyi bir tahmin yok. Bu nesnenin ne olduğunu anlamak için muhtemelen daha fazla araştırma gerekecek. Ancak böyle nesneleri incelemek için ihtiyaç duyulan gözlemleri yapmak pek kolay bir iş değil.
GPM J1839–10'un gizemini çözmek biraz vaktimizi alabilir. O zamana kadarsa bu ilginç nesne bilim insanlarını büyük soruları cevaplama ümidiyle meraklandıran nabız atışlarına devam edecek.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 2
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2023 19:46:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/15181
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.