İdrar yolu efeksiyonu nedir?
İdrar yolları enfeksiyonu (İYE), idrar yolunun bir kısmını etkileyen bir enfeksiyondur. Alt idrar yolu etkilendiğinde bu durum mesane enfeksiyonu (sistit) olarak adlandırılır ve üst idrar yolu etkilendiğinde bu duruma böbrek enfeksiyonu (piyelonefrit) denir. İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) mikroplardan kaynaklanan bir enfeksiyondur. Bu mikroplar mikroskop olmadan görülemeyecek kadar küçük organizmalardır.
İdrar yolu enfeksiyonununa neden olan mikroplar genellikle bakterilerdir (özellikle Escherichia coli isimli bakteri) ancak bazen mantarlar ve nadir durumlarda virüsler de idrar yolu hastalığının nedeni olabilir. İdrar yolu enfeksiyonu insanlarda en yaygın görülen enfeksiyonlardan biridir.
İdrar yolunuzun herhangi bir yerinde enfeksiyon gelişebilir. İdrar yolunuz böbrekler, üreterler, mesane ve üretradan oluşur. Çoğu idrar yolu enfeksiyonu, alt bölgede sadece üretra ve mesanede gerçekleşir. Bununla birlikte, idrar yolu enfeksiyonu üst idrar yolu sistemi olan üreter ve böbreklerde de olabilir. Üst idrar yolu enfeksiyonları daha nadir görülür fakat daha ağırdır.
İdrar yolu enfeksiyonunun nedenleri nelerdir?
Mesanenin geç boşalmasına neden olan veya idrar yollarını tahriş eden her şey idrar yolu enfeksiyonuna yol açabilir. Bununla birlikte idrar yolu enfeksiyonuna yakalanma riskini arttıran faktörler mevcuttur. Bu faktörler şunlardır:
- böbrek taşı
- ameliyattan sonra hareketin azalması veya uzun süreli yatak istirahati
- yaş (yaşlı kişilerde risk artar)
- daha önce idrar yolu enfeksiyonu geçirmiş olmak
- prostat büyümesi
- idrar yolu tıkanıklıkları
- belli kanserler
- bakterilerin mesanenize girmesini kolaylaştırabilecek idrar sondalarının uzun süreli kullanılması
- gebelik
- konjenital idrar yolu anormallikleri
- diyabet
- bağışıklık sistemi zayıflığı
İdrar yolu enfeksiyonunun belirtileri nelerdir?
İdrar yolu enfeksiyonunun belirtileri yaş, cinsiyet, kateter kullanımı gibi faktörlere bağlıdır. Bunun yanında enfeksiyonun idrar yolunuzun neresinde olduğu da belirtilerietkileyecektir. İdrar yolu enfeksiyonunun belirtileri şunlardır:
- aniden idrara çıkma isteği
- sık idrar çıkma
- mide bulantısı ve kusma
- kanlı, kokulu ve bulanık idrar yapma
- idrar yaparken ağrı ve yanma
- karın ağrısı
- kateterli kişilerde tek semptom ateş olabilir çünkü kateterden ötürü idrar yaparken yanma olmaz
İdrar yolu enfeksiyonu nasıl teşhis edilir?
Doktorunuz semptomlarınızı değerlendirecek ve fizik muayene yapacaktır. Enfeksiyon tanısı için idrar testi gereklidir. Doktorunuza verdiğiniz idrar örneğinin temiz olması gerekir. Doktorunuz sizi bu konuda yönlendirecektir. Numunede doktorunuz idrarınızda akyuvar yani beyaz kan hücresi olup olmadığına bakacaktır. Çünkü bu durum enfeksiyona işaret eder. Doktorunuz ayrıca idrarınızda bakteri mi mantar veya virüs mü olduğunu anlamak için de idrar kültürü testi isteyecektir. Kültür, enfeksiyonun hangi mikroptan kaynaklandığını belirlemek ve doğru tedaviyi düzenlemek açısından önemlidir.
İdrar yolu enfeksiyonu nasıl tedavi edilir?
Doktorunuz enfeksiyonun nedenini belirlemek için idrar testleri yapacaktır. Bu testlerin sonucuna göre de tedaviniz düzenlenecektir. Bakterilerden kaynaklanan idrar yolları enfeksiyonu antibiyotiklerle tedavi edilir. Bazen enfeksiyon nedeni virüsler veya mantarlar olabilir. Viral idrar yolu enfeksiyonları antiviral olarak adlandırılan ilaçlarla tedavi edilir. Mantarlardan kaynaklı idrar yolu enfeksiyonları ise antifungal ilaçlarla tedavi edilir.
İdrar yolu enfeksiyonunuz idrar yolunun üst kısmında ise antibiyotiklerin intravenöz yani damar yoluyla verilmesi gereklidir. Bazen bakteriler antibiyotiklere direnç kazanabilir. Bunun için idrar kültürü ile bakterinizin hangi antibiyotiklere direnç kazandığı gösterilebilir ve böylece doğru antibiyotik seçimi yapılabilir.
Kaynakça
“Urinary tract infections: epidemiology, mechanisms of infection and treatment options”. / Urinary tract infections (UTI). / “Urinary tract infections in women”. European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology.