Kanatlılarda Mantar Hastalığı ve Tedavisi
Kanatlı hayvanların önemli mantar hastalıkları organları istila eder ve dokulara zarar verir (istilacı mantarlar) veya yemde toksinler üreterek toksikoza neden olur. Deriyi etkileyen tek bulaşıcı ve zoonotik hastalık olan dermatofitoz Aspergilloz, kuşların en yaygın mikozudur, solunum yollarını etkiler, kanatlıların sindirim yollarının başlıca mantar enfeksiyonu olan kandidoz izler. Kuş türlerinde, yaygın değildir (bazı hava kesesi iltihabı, ventrikülit veya proventrikülit gözlemleri). Son olarak, kanatlıların bazı nadir mantar enfeksiyonları insanlar için bir risk oluşturabilir
Tanım
Kanatlılarda aspergilloz, öncelikle alt solunum yollarını etkiler Daha az yaygın lokalizasyonlar göz, beyin, deri, eklemler ve iç organlardır. Sistemik enfeksiyon da oluşabilir Aspergilloz akut veya kronik olabilir. Akut hastalık genellikle genç kanatlılarda yüksek morbidite ve mortaliteye sahip salgınlarla karakterizedir. Erişkin kuşlarda gözlenen kronik hastalık ekonomik açıdan önemlidir. Aspergilloz, sınırlı ve serbest dolaşan kümes hayvanı üretimlerinde bulunan kötü yönetim koşullarıyla ilişkili nispeten yaygın bir hastalıktır. Tüm kuş türleri (beç tavuğu, av kuşları vb.) duyarlı olmasına rağmen hindiler ve tavuklar daha sık etkilenir.
Azalan sıklık sırasına göre izole edilebilir. Bu organizmalar, kuluçka ve kuluçka makinelerinde, havalandırma sistemlerinde, altlıklarda ve yemlerde kabuk hasarı olan embriyonlu yumurtalar dahil, ılık (25°C) nemli ortamlarda organik madde üzerinde büyüyen, dünya çapında yaygın toprak
Organizma en yaygın laboratuvar ortamlarında iyi gelişir; bununla birlikte, örneğin Sabouraud’un dekstrozu daha seçicidir.
Durumun insidansı ve ciddiyeti üzerinde etkisi olan faktörler arasında soğuk stresi, ortamdaki yüksek amonyak ve toz konsantrasyonları, aşırı kalabalık, eşzamanlı zayıflatıcı faktörler ve immünosupresyon yer alır. Sağlıklı kuşların doğal direnci, yoğun maruziyetle alt edilebilir.
Aspergilloz bulaşıcı bir hastalık değildir. Enfeksiyon spor inhalasyonu ile bulaşır. Enfeksiyon genellikle kuluçkahaneden kaynaklanır. A. fumigatus’un sporları (conidia), yumurtaların hava hücresine kabuk çatlakları (veya in ovo enjeksiyonlarından sonra mikro çatlaklar) ve ardından hava hücresinde mantar büyümesi (hava hücresi mikozu) yoluyla girer. Ölü embriyoları olan enfekte yumurtalar mumlandığında yeşil görünür. Kuluçkahane kontaminasyonu kuluçka veya kuluçka sırasında açılan enfekte yumurtalardan kaynaklanır Kuluçkahane içindeki kontaminasyon hava kanallarından veya diğer ekipmanlardan da kaynaklanabilir.
kontamine yem veya altlıklardan sporların solunmasından da kaynaklanabilir. Islak altlıktaki mantar büyümesi, altlık kurudukça serbest bırakılabilen çok sayıda spor üretir. Bu nedenle, diğer vakaları, genç kuşların etkilendiği tespit edildikten bir süre sonra veya çok daha sonra yetişkinlerde ortaya çıkabilir.
Sporlar üst solunum yolunun fiziksel engellerini atlayacak kadar küçüktür (2-3 jm çapında) (konjonktival, nazal ve trakeal epitelde bulunmalarına rağmen) ve alt solunum yollarının derinliklerinde birikmiştir. (parabronşiyal ve hava kesesi epiteli) burada çimlenir ve bu bölgelerde granülomlar oluşturur. Daha sonra, kan dolaşımı yoluyla diğer organlara veya dokulara yayılırlar. Bu maruz kalma yolu, beyin, perikard, kemik iliği, böbrek ve diğer yumuşak dokularda bulunan lezyonları açıklar. Kuş türlerinde deri lezyonları nadirdir. Mantar çoğalması, organizmanın aseksüel olarak spor yaptığı genişleyen granülomlar içinde sınırlı olma eğilimindedir.
Kronik hastalık genellikle pulmoner kan akışını engelleyen pulmoner granülomlarla ilişkilidir ve sağ ventrikül dilatasyonuna ve asitlere neden olur.
Aspergillus spp’nin patojenik türleri. özellikle A fumigane ve A favus, kümes hayvanlarında aspergilloz patogenezinde yer alabilecek toksinler üretir. Örneğin, A fumigatus’un çeşitli izolatları tarafından üretilen ghiotoksin, immünodepresif ve sitotoksiktir, Aspergillus fumigatus ayrıca bir dizi proteolitik enzim üretir. konak dokuları parçalayan
Klinik belirtiler ve lezyonlar
Kuluçkahanede kontamine olan kuşlarda, maruziyetten üç ila beş gün sonra solunum belirtileriyle birlikte klinik belirtiler ortaya çıkar: nefes darlığı, polipne, ilerleyici hava yolu tıkanıklığı nedeniyle ağız açık solunum (nefes alma). Ölüm hızla takip eder. Dispne, raller veya diğer solunum sesleridir. Akut solunum formunda ölüm oranı ilk bir ila üç haftalık dönemde %5 ile %50 arasında değişmektedir. Hayatta kalanlar zayıflar, genellikle %5 mortalite ile kronik solunum belirtileri gösterirler. Uyuşukluk ve bodur olabilirler. Diğer klinik belirtiler enfeksiyonun lokalizasyonu ile ilgilidir: tortikolis ve diğer merkezi sinir sistemi anormallikleri, konjonktival şişlik.
kronik olarak enfekte olmuş yetişkin kuşlarda, hastalık subklinik kalabilir, ancak ilerleyici solunum güçlükleri ile. Nadiren, trakea ve sirenkste bulunan aspergilloz kaynaklı eksüda boğulmaya neden olabilir.
Aşı sonrası komplikasyonları takiben bir Aspergillus granülomatöz dermatit ortaya çıkabilir.
Lezyonlar solunum yollarında bulunur (trakea, bronşlar, akciğerler ve hava keseleri). Brüt lezyonlar, küçük plaklardan 1 mm ila 9 mm boyutlarında beyazdan sarıya değişen nodüllere kadar değişir. Hava keselerindeki lezyonlar, konidialı konidioforlar üreten miselleri gösterebilir. A. fus’un bu sporlu kolonileri mavi-yeşildir ve çıplak gözle görülebilir. Granülomlar ayrıca beyinde, gözlerde ve iç organlarda bulunabilir. Yaşlı kuşlarda, A. fumiga lezyonları gen rallisinden daha önemlidir ve merkezleri genellikle karakteristik pigmentli bir miselyum içerir.
Göz enfeksiyonları genellikle tek taraflıdır ve lakrimasyon ile başlar ve bunu konjonktivit takip eder.
Mikroskopik olarak, Aspergillus hiphaları hematoksilen/kosin lekeli bölümlerde rutin olarak gözlenir, ancak özel mantar lekeleri (örneğin periyodik asit-Schiff) bunların varlığını doğrulamak için yararlıdır.
Teşhis
Ne klinik belirtiler ne de lezyonlar tanıyı doğrulamak için yeterince patognomonik değildir. Aspergilloz, diğer solunum ve mikotik hastalıklardan ayırt edilmelidir.
Hava kesesi plakları veya intrapulmoner nodüller ile yaşamın ilk iki haftasında solunum yolu hastalığının klinik belirtileri asper gillozu oldukça düşündürür, ancak bazı viral enfeksiyonların saha veya aşı suşları benzer solunum belirtilerine neden olabilir.
Bakteriyel enfeksiyonlar , tavuk kolera, klamidya, Mycobacterium veya karışık enfeksiyonlar), makroskobik olarak A. fumigatus veya diğer mantar ajanları tarafından üretilenlerden ayırt edilmesi zor olan granülomlar veya eksüdatif fibrinöz (veya pürülan) hava kesesi iltihabı üretebilir. Klinik olarak, yetişkin kuşlardaki kronik aspergilloz, diğer birçok kronik solunum yolu hastalığına benzer.
Kasköz nodüller veya plaklar üzerinde, özellikle hava keselerinde miselyum ve sporülasyonun büyümesini gözlemlemek bazen mümkün olsa da, kültürel izolasyon ve etken mantarın tanımlanması ile doğrulama yapılmalıdır. Hif, bir veya iki damla %10 potasyum hidroksit (KOH) eklendikten ve temizlemeyi hızlandırmak için hafifçe ısıtıldıktan sonra lezyonların bulaşmasından veya baskısından yapılan bir slaytta mikroskobik olarak görülebilir. Histolojik kesitlerde mantar tespiti için özel boyalar yararlıdır. Conidiophore morfolojisinin tanımlanması için mantar, granülom veya plaklar daha seçici bir besiyerinde ( kültürlenmelidir.
Tedavi ve kontrol
Bir sürüde aspergilloz teşhisi konduğunda amaç, karantina maruziyeti azaltmak ve ortadan kaldırmaktır. Klinik olarak etkilenen kuşlar itlaf edilmelidir. Maliyet engelleyici olduğu için genellikle tedavi denenmez. Mikotik statin veya amfoterisin-B veya diğer anti ajanlarla sadece değerli kuşlar tedavi edilebilir. itrako nazol ve ilgili ilaçlar da etkili bulunmuştur. Sekonder bakteriyel enfeksiyonu önlemek için sıklıkla antibiyotikler aynı anda verilir= Altlığı tedavi ederek ölüm oranı azaltılabilir ancak en iyisi kontamine yemi veya altlığı çıkarmaktır.Önleme şu anda bu hastalığı kontrol etmek için tercih edilen yaklaşımdır. Aşılama ticari olarak mümkün olmadığı için, önleme esas olarak mantara ve ilişkili risk faktörlerine maruz kalmanın azaltılmasına dayanır. Önleme, mantar öldürücü (x,-force) dezenfektanların başarıyla kullanıldığı kuluçkahanede başlar. Kuluçkalık yumurtalar tozla kontamine olamayacakları yerde saklanmalı ve “yumurta terlemesinden” (yumurta yüzeyinde su yoğuşması) kaçınılmalıdır. Kuluçka ekipmanları, havalandırma ve hava kanalları temizlenmeli, dezenfekte edilmeli ve periyodik kültürlerle izlenmelidir. Özellikle damızlık çiftliklerde küflü ve/veya tozlu altlık ve yemden kaçınılmalıdır.