Çin uygarlığı, en eski uygarlıklardan biridir. En az MÖ 2000’den 20. yy.a Çin, her biri yönetimdeki imparatorun ailesinin adıyla anılan bir dizi ‘hanedan’ tarafından yönetilmiştir. Hakkında çok şey bildiğimiz ilk dört hanedan Şang, Zhoıı, Qin ve Han’dır (yaklaşık MÖ 1500- MS 220). Çin’i tek bir ülke olarak birleştirdiler, sulayarak pirinç yetiştirmeyi geliştirdiler ve kuzeyden gelen Türkleri dışarıda tutmak için Çin Seddi’ni inşa ettiler. Budizm, Çin’e bu dönemde geldi, sanat dalları ve edebiyat gelişti. Konfüçyüs gibi filozoflar çok saygı gördü.
Tang ve Song hanedanları (618-1279), Çin, Orta ve Güneydoğu Asya’nın büyük bölümünü yönetti. Ülke sonra Çin Seddi’ni geçip Yuan Hanedanı’nı (1279-1368) kuran Moğollor tarafından fethedildi. İtalyan tacir Marco Polo, Çin’i bu zamanda ziyaret etti.
Devrim
1368’de Yuanlar, ülkeyi 1644’e kadar yönetecek olan Çinli Ming Hanedanı tarafından yenilgiye uğratıldı. Pekin, Ming imparatorları tarafından planlandı. Merkezde Çin imparatorlarının 1911’e kadar yaşamaya devam ettiği Yasak Şehir denilen bir saray vardı.
Portekizli kaşifler 1517’de Çin’e tekneyle vardıklarında güçlü, iyi düzenlenmiş, kültürlü; ama esnek olmayan ve değişime karşı isteksiz bir toplumla karşılaştılar. 19. yy.da Çin’in gücü azalmıştı. Çin’le ticaret yapan Avrupalılar, Çin limanlarını ele geçirmek için çeşitli bahaneler buldular, İngilizler bu şekilde 1842’de Hong Kong’un kontrolünü ele geçirmiştir.
1900’de birkaç Batı eğitimi almış Çinli, ülkelerinin Avrupalılar tarafından bölünüp kolonilere dönüştürüleceğinden endişe duymaktaydı. 1911’de Sun Yat-sen’i cumhurbaşkanlığına seçtiler. 1912’de saray tarafından ayaklanmaları bastırmakla görevlendirilen Yüen Şikai, imparatoru tahttan çekilmeye ikna etti ve cumhuriyet ilan edildi.
Çinlilerin ülkelerini düşman saldırılarına karşı koruyabilmek için kuzey sınırlarında inşa ettikleri çok uzun anıtsal duvar (İ.Ö. 3 yüzyıl).
Çinliler, çeşitli zamanlarda kuzey sınırlarının önemli geçit noktalarına kaleler ve surlar yapmışlardı. Fakat Türk-Moğol akınlarının önüne bir türlü geçemiyorlardı. Çin’de birliği sağlayan imparator ÇeHuang Ti, uzun ve yorucu bir çalışmadan sonra bu surları birleştirerek Çin Seddi’ni tamamladı. Birbirini izleyen Çin sülâleleri de bu savunma duvarının gedik veren yerlerini sürekli olarak onarttılar. Duvarın bugünkü durumu büyük ölçüde Ming sülâlesi (14. ve 15. yüzyıl) döneminden kalmadır. Aralarda oluşan kimi boşluk ve yıkıntılar 20. yüzyılın ikinci yarısında komünist rejimin halka yaptığı bir toplu seferberlik çağrısının ardından onarılmıştır.
Çin Seddi, Liadung Körfezi’nde deniz kıyısından başlar, Pekin’in kuzeyinden geçerek batıya yönelir. Hoangho Irmağının (Sarı Irmak) en kuzey dirseğine ulaşır, bu ırmağı da geçerek Kansu Eyaleti’nin kuzeybatısına kadar uzanır. Gerçekte değişik sülaler tarafından farklı zamanlarda yapılmış olan bir çok sur ve kale, bu savunma projesi kapsamında başarılı sayılabilecek bir biçimde birbirine monte edilmiştir.
Çin Şeddi yaklaşık 3000 kilometre uzunluğundadır. Yüksekliği altı metredir. Surun üzerinde dört metre genişliğinde bir yol vardır. Anıtta her yüz metrede bir gözetleme kulesi bulunmaktadır.
Çağımızda Çin’in en önde gelen turistik gösteri merkezlerinden birine dönüşen Çin Seddi, yetkililerin gösterdikleri bütün özene rağmen, özellikle iklim koşulları nedeniyle çok hızlı bir yıpranmanın tehdidi altındadır.
Çin’in Özellikleri
Çin uygarlığının oluşmasında Çin kültürünün yanında Türk, Moğol ve Tibet kültürleri de etkili olmuştur.
Merkezi otoritenin güçlü olduğu Çin, tarih boyunca hanedanlıklarca yönetilmiş, tanrının oğlu unvanını taşıyan İmparatorların kutsal olduğuna inanılmıştır.
Çin ordusu, yaya ve arabalı askerlerden oluşmuş, Türklerin örnek alınmasıyla bu sınıflara atlı birlikler de dâhil edilmiştir.
Çin’de sosyal yapıyı asiller ve köylüler oluşturmuştur. Köylülere hürriyet hakkı tanımayan bu sosyal yapıda, sınıfların yaşayış ve hukukları birbirinden farklı olmuştur
Çin’de en yaygın dinler Konfüçyüsçülük, Taoizm ve Budizm’dir.
Çin’de ekonomi büyük ölçüde tarıma dayalıdır. Tarımın yanında iplik, ipek, porselen ve kumaş üretimi de yapılmıştır.
Çin’de resim, kumaş işleme, porselen imalatı, heykelcilik, çinicilik gibi zanaat ve sanat dalları gelişmiştir. Budizm, resim ve heykelciliğin gelişiminde etkili olmuştur.
Çin mimarisi, askeri ve dini yapılar yönünden gelişme göstermiştir. Çin Şeddi ve Budist tapınakları Çin mimarisinin en güzel örneklerini oluşturmuştur.
Çinliler; mürekkep, kağıt, barut, pusula ve matbaayı kullanarak dünyada birçok gelişmeye öncülük etmişlerdir.