Tarihte yapılan en büyük bilimsel çalışma sanırım Framingham Çalışması.
1948 yılında yapılan araştırmada Massachusetts’de Framingham kasabasında yaşayan 30 ila 62 yaş aralığında 5209 erkek ve kadın kullanıldı. Çalışma öncesinde ve esnasında 2 yılda bir kontrolden geçirildiler. 1971’e gelindiğinde ikinci nesil devreye girdi, orjinal deneklerin yetişkin çocukları ve eşlerinden oluşan 5124 kişi ile. 2002-2003’de de üçüncü nesile geçildi. Çalışma ile ilgili detaylı bilgi almak isteyenler için web sitesi de var: http://www.framinghamheartstudy.org/index.html
(Kaynak: American Heart Journal, 1987, 114, 413.)
Sağda solda en çok bu tabloyu görürsünüz. Y ekseninde, yılda 1000 kişide görülen koroner kalp hastalığı vakaları ve X ekseninde de kolesterol aralıkları. Düz çizgi erkekler ve kesikli çizgiler ise kadınları gösteriyor.
Burda kolesterol 205’e ulaştığında bir miktar artış ve 294’ü aşınca ise bir sapıtma görülüyor.
Burda bir gariplik gözünüze çarpıyor mu?
İlk başta 30 puanlık artışlarla ilerlerken, tablonun sapıttığı noktada 830 puanlık bir aralık söz konusu. Böyle bir tabloyu hazırlayıp patronunuza ya da hocanıza verirseniz, ciddi azar işitirsiniz veya zayıf alırsınız.
Peki biz bu tabloyu alıp, baştan sonra 100 puanlık aralıklar halinde tekrar oluştursak. İşte ortaya çıkan manzara:
Tablolar arasındaki fark sadece benim için ilginç değil sanırım… Kolesterolün 185 ya da 285 olmasının kalp hastalığına etkisinde kayda değer bir fark yok, özellikle de erkeklerde.
Bir de tabloların, sonuçların yorumlanmasında şöyle bir uygulama var:
Örneğin 240mg kolesterolde kalp hastalığı 2/1000 ve 160mg kolesterolde ise 1/1000 olsun. Yani aradaki göreceli fark, %100, kolesterolünüz 160 yerine 240 ise, kalp hastalığına yakalanma riskiniz 2 kat fazla. Bu şekilde ifade edince nasıl da korkutucu bir hal alıyor değil mi? Oysa ki küçük rakamlar arasında orantı her zaman büyük çıkar ve yanıltıcı olabilir.
Son olarak, Framingham çalışmasının direktörü olan William Castelli’ye bırakmalı sözü:
“Framingham, Massachusetts’de, biri ne kadar çok doymuş yağ, ne kadar çok kolesterol, ne kadar çok kalori yiyorsa, serum kolesterolünün o kadar düşük olduğunu gördük… biri ne kadar çok doymuş yağ, ne kadar çok kolesterol, ne kadar çok kalori yiyorsa o kadar zayıf ve fiziksel olarak aktif olduğunu gördük”
Archives of Internal Medicine, Jul 1992, 152:(7):1371-1372
Araştırmanın 30. yılında KOLESTEROL NE KADAR DÜŞÜKSE = ÖLÜM RİSKİNİN ARTTIĞI görülmüş.
Kolesteroldeki her %1mg/dl’lik düşüş için koroner ve toplam ölümde %11’lik artış görülmüş.
JAMA 1987;257:2176-2180