Başkan Marcos, fosil yakıt sorunlarına bir çözüm olarak, bir zamanlar skandallar ve güvenlik kaygılarıyla boğuşan babasının projesine bakıyor.
Hızla yükselen enerji fiyatları ve fosil yakıtlardan uzaklaşarak iklim değişikliğini yavaşlatmaya yönelik küresel baskı karşısında, Filipinler’de ve yurtdışında nükleer enerjiye olan ilgi yeniden arttı. Başkan Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., geçen yıl göreve geldikten haftalar sonra, “Vakit geldi” nükleer enerjiyi yeniden ziyaret etmek ve onlarca yıllık Bataan nükleer santralini yeniden canlandırmak hakkında açıkça düşünmek.
1970’lerin ortalarında başkanın babası diktatör Ferdinand Marcos tarafından inşaatına başlanan fabrika, inşaat gecikmeleri, maliyet aşımları ve Marcos ailesinin müteahhitlerden rüşvet aldığı suçlamalarıyla kuşatılmıştı. Bağımsız bir komisyon tesisin “yetersiz koruma önlemleri ve potansiyel bir tehlike olabilir” projesine muhalefet büyüdü. 1986 yılında rafa kaldırıldı ve reaktörü hiç çalıştırılmadı..
61 yaşındaki Torres, “Kayıp bir fırsattı” dedi. “Sadece benim için değil, tüm ülke için.”
Manila’nın üç saat dışındaki ormanlık tepelerde bulunan bitki, Marcos döneminin aşırılıklarının bir anıtı haline geldi. Kırlangıçlar mağaramsı odalarına girdiler ve uğultuları beton duvarlarda yankılandı. Torres onlarca yıldır fabrikanın bir gün yeniden açılacağını umuyordu ve şimdi, Marcos altında olabilir. Güvenlik açıkları olduğu iddiasıyla bir zamanlar fabrikaya karşı yürüyen aktivistler, topluluklarını yeniden savaşmak için seferber ediyor.
Ancak savaş alanı değişti.
Filipinler’in acımasız tarihi seçmenler için nasıl aklanıyor?
Her yıl düzinelerce hava durumuyla ilgili afetin yaşandığı yer olan Filipinler, bu ülkelerden biridir. en savunmasız iklim değişikliğinin etkilerine. Kömür ağırlıklı enerji sektörü, sera gazı emisyonlarının yarısı, yeni enerji kaynakları bulmak için ulusu artan bir baskı altına sokuyor. Ülke yasama meclisinde ve küresel sahnede nükleer enerji, Filipinler’in büyümeyi yavaşlatmak zorunda kalmadan şebekesini yeşilleştirmesine izin verecek tek enerji kaynağı olduğunu iddia eden etkili savunucular buldu.
Bazı enerji uzmanları, Filipinler için nükleer enerjinin mantıklı olduğundan emin değiller, ancak sesleri giderek daha fazla bastırılıyor. Nükleer/Kömürsüz Bataan Hareketi organizatörü Veronica Cabe, sosyal medyada Bataan nükleer santralinin tartışmalı tarihinin yeniden yazıldığını söyledi.
Cabe, “Her gün görüyoruz,” dedi. “Anlatıyı çeviriyorlar.”
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı planlama başkanı Henri Paillere, dünyanın dört bir yanında hükümetlerin nükleer enerjinin faydalarını “yeniden keşfettiğini” söyledi.
Ekim ayında Almanya, bir keresinde aşamalı olarak devre dışı bırakma sözü verdikten sonra nükleer santrallerin ömrünü uzattı. Fransa, mevcut nükleer altyapısı çökmenin eşiğinde olmasına rağmen yeni reaktörler inşa ediyor. Japonya geçtiğimiz günlerde atom filosunu “maksimumlaştırmaya” başlayacağını söyledi. 2011 Fukuşima elektrik santrali felaketinden sonra, güçlü bir tsunaminin radyoaktif maddenin salınmasına yol açmasıyla küçüldü.
Geçen yıl IAEA’nın BM İklim Değişikliği Konferansı’nda ilk pavyonuna ev sahipliği yaptığına dikkat çeken Paillere, “Nükleer enerji olmadan temiz enerjiye geçiş yapamayız” dedi. Ancak bu, her ülkenin nükleer enerjiye ihtiyacı olduğu anlamına gelmiyor.”
Paillere, çoğu gelişmekte olan ekonomiler olan en az 30 ülkenin enerji karışımlarına nükleer enerjiyi nasıl katacaklarını araştırdığını söyledi. Ancak çok azı Filipinler kadar acil bir kararla karşı karşıya.
Filipinliler Asya’daki en yüksek elektrik fiyatlarından birini ödüyorlar, çünkü büyük ölçüde ülkenin elektriğinin yarısı giderek pahalılaşan ithal kömürden sağlanıyor. Filipin Nükleer Araştırma Enstitüsü müdürü Carlo A. Arcilla, enerji ihtiyacının önümüzdeki yirmi yıl içinde iki katına çıkmasıyla, ülkenin en iyi alternatifinin nükleer olduğunu çünkü güvenilir bir şekilde büyük miktarda güç sağlayabileceğini söyledi. Öte yandan güneş ve rüzgar enerjisi, doğanın sağladığına bağlı olarak “aralıklı”dır.
Ancak, iklim değişikliğinin etkilerine karşı en savunmasız ülkelerden oluşan bir koalisyon olan Vulnerable Twenty Group veya V20’ye danışmanlık yapan bir enerji finans analisti olan Sara Jane Ahmed, nükleer santrallerin operasyonlarında esnek olmadığını söyledi. Havadaki değişimler gibi faktörlerin neden olduğu enerji ihtiyaçlarındaki dalgalanmaları karşılayamazlar ve yenilenebilir enerji ile çalışmak için “artırılıp azaltılamazlar” dedi.
Aynı zamanda, Japonya gibi Ateş Çemberi adı verilen aktif bir sismik bölgede bulunan Filipinler’de nükleer santrallerin güvenli bir şekilde işletilmesini sağlamak da maliyetlidir. İklim ve Sürdürülebilir Şehirler Enstitüsü’nden bir analist olan Bert Dalusung, nükleer santrallerin, örneğin bir tayfun nedeniyle devre dışı kaldığında, enerji şebekesinin kesintiye uğrayarak elektrik kesintilerine neden olabileceğini söyledi. Birkaç büyük enerji santrali yerine, Filipinler’in bol miktarda güneş, rüzgar ve jeotermal kaynakları üzerine inşa edilmiş bir “dağıtılmış enerji altyapısına” ihtiyacı olduğunu söyledi.
Manila’da kağıtlarla dolu bir ofiste, beyaz sakallı, yorgun görünüşlü bir Arcilla bu tartışmalara başını salladı. Enstitü müdürü daha fazla yenilenebilir enerjiyi desteklediğini ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını söyledi. Bataan fabrikasının tarihi tarafından çok fazla şekillendirilen nükleere karşı davanın mantıksız olduğunu söyledi.
“Cehaletten,” diye ekledi Arcilla. “Ve siyaset.”
Ferdinand Marcos Sr. 1973’te Bataan nükleer santralini inşa etmeye karar verdiğinde, dünya Ortadoğu petrol ambargosunun ateşlediği bir enerji krizinin ortasındaydı. Marcos sıkıyönetim ilan etmiş, yönetimini anayasal sınırın ötesine taşımış ve kendisine ülkenin kasasını yağmalamak için kullandığı kapsamlı yetkiler vermişti. Kitlesel bir “Halkın Gücü” hareketi sonunda Marcos’u devirmek için yükseldi ve 1986’da Filipinler’den kaçtığında, nükleer santrali belirsizlik içinde kaldı.
Sonraki Başkan Corazon “Cory” Aquino hükümeti, Sovyetler Birliği’ndeki küçük bir Ukrayna şehrinde bir nükleer reaktör patladığında onunla ne yapacağını değerlendiriyordu. Bütçe Bakanı Alberto Romulo o sırada gazetecilere “Hâlâ herhangi bir şüphe varsa,” dedi, “Çernobil kesinlikle Bataan nükleer santralinin kaderini belirledi.”
Filipinler’in tesisin ödemesini tamamlaması 2007 yılına kadar sürdü. O zamandan beri, tesisle ilgili tartışmaları yeniden başlatmak için kısa süreli girişimler oldu, ancak hiçbiri – şimdiye kadar – ülke liderlerinden bu kadar yoğun ilgi görmedi.
Temsilciler Meclisi üyesi ve Marcos ailesine yakın bir milyarder olan müteveffa Danding Cojuangco’nun oğlu Mark Cojuangco, “Bu, on yıllardır sahip olduğumuz ilk güçlü şans” dedi.
Geçtiğimiz 15 yılda Cojuangco, Bataan’ı yeniden canlandırmak için iki kez yasa çıkarmaya çalıştı, nükleer yanlısı kar amacı gütmeyen bir grubu finanse etti ve Filipinler’de çeşitli yabancı nükleer savunucuları ağırladı ve genellikle uçak biletlerini kişisel olarak ödedi. Geçen yıl Marcos’un seçilmesinin ardından Cojuangco, nükleer enerji için yeni bir özel komitenin başkanlığına atandı.
Başkan Yardımcısı Harris, Kasım ayında Washington’un Filipinler ile müzakerelere başladığını duyurdu. sivil nükleer işbirliği anlaşması – Amerikan şirketlerinin ülkeye nükleer teknoloji satmasına izin vermenin ilk adımı. Cojuangco, bunun memnuniyetle karşılanan bir hareket olduğunu, ancak Aralık ayında Çin ve Güney Kore’den yetkililerle nükleer teknoloji satmak için hükümet anlaşmaları gerektirmeyen toplantılar yaptığını söyledi.
Cojuangco gülümseyerek “Herkes,” dedi, “bize yardım etmek istiyor.”
Görünüşe göre, seçmenlerinin bir dirilişi desteklemediğini defalarca söyleyen Bataan’ı temsil eden politikacılar dışında herkes.
Cojuangco’nun ifadesi değişti. Tıpkı 1980’lerde olduğu gibi, “Görkemli siyasetçiler,” diye çıkıştı.
2022 seçimleri öncesinde Marcos ailesi, TikTok ve YouTube’da rahmetli babalarını borç ve baskı yerine zenginlik ve altyapı getiren bir lider olarak tasvir eden kampanyalar düzenleyerek tarihlerini aklamaya çalıştı. Nükleer karşıtı aktivist Cabe, Bataan’ın imajını yeniden oluşturmak için benzer bir çabanın şu anda başladığını söyledi.
Nükleer savunucuların genç Filipinlileri hedef aldıklarını söyledi ve santralin canlanmasının istihdam ve yatırım yaratacağına söz verdi. Fabrikayı geleceğin endüstrisine giriş kapısı olarak gösterdiler ve karaladılar. bir zamanlar ona direnen halk hareketi. Facebook’ta, Marcos yanlısı siyasi gruplar, bir milyondan fazla kez izlenen bir 2019 videosunu defalarca paylaştı: “Cory Aquino tarafından Marcos’u şeytanlaştırmak için 2,3 milyar dolarlık proje boşa gitti.”
68 yaşındaki Dante Ilaya, bu çabaları inanamayarak izledi. 1980’lerde genç bir avukat olarak, siyaset yüzünden değil, güvenlik riskleri nedeniyle fabrikaya karşı yürüdü. Bu riskler kaybolmadığını ve tartışmalı bir şekilde çoğalmış olabileceğini söyledi. Hükümetin bir diktatörü itibarını iade etmek için onları geçmişe bakması fikrinin “iğrenç” olduğunu da sözlerine ekledi.
2008’de IAEA, tesisin “iyice değerlendirildi” yeniden başlatılacak. Daha yakın tarihli bir çalışma, onu çevrimiçi hale getirmenin kabaca 1 milyar dolara mal olacağı sonucuna vardı. İlaya, insanlar sürecin yeniden yanlış yönetilmeyeceğine nasıl güvenebileceklerini sordu.
İlaya ve aralarında bazı yerel rahiplerin de bulunduğu diğer toplum liderleri fabrikaya karşı muhalefeti yeniden canlandırmaya çalışıyor. Ancak kırk yıl önce sahip oldukları etkiye sahip olup olmayacaklarından emin değiller.
Santral rafa kaldırıldığından beri, Bataan’da neredeyse tamamı yerel halkın isteklerine aykırı olan dört kömür projesi inşa edildi. Cabe, ülke için elektrik üretmek adına köylerin yerinden edildiğini ve su yollarının tahrip edildiğini söyledi. Bir kömür santrali tarafından bölünmüş bir topluluğun içinden geçerken pencereden dışarı baktı.
“Yetmedi mi?” diye sordu.
Bir saat uzaklıkta, Torres nükleer santralde gününü sonlandırıyordu. Oraya ilk geldiğinde 18 yaşındaydı ve şimdi kırışıkları ve gri saçları vardı. Yıllarca reaktörün çalıştığını görmeyi hayal etmişti ama en son tartışmanın ortasında ne düşüneceğinden her zaman emin değildi.
Torres, reaktörü soğuk tutması amaçlanan ve artık kullanılmadığı için paslanmış metal kaplar ve borularla dolu bir odanın etrafında volta atıyordu. Tüm bu ekipmanın değiştirilmesi gerektiğini biliyordu ve bunun bir bedeli olacaktı.
Yine de bitki ikinci bir şansı hak ediyor olabilir. Belki, dedi Torres, bunun olduğunu görecek kadar uzun yaşardı.
Kaynak : https://www.washingtonpost.com/world/2023/01/25/philippines-nuclear-marcos-climate-change/?utm_source=rss&utm_medium=referral&utm_campaign=wp_world