İş yeri verimliliğini artıran ve israfı ortadan kaldıran yalın bir üretim aracı olan 5S nedir? 5S nasıl uygulanır? Birlikte inceleyelim.
5S Nedir?
Çok duyduğunuz bu yöntem, 5S nedir? İş yerinde tertip, düzen, temizlik ve disiplini sağlamak için kullanılan basit ve kolay uygulanabilen bir yöntemdir. Yalın üretimin uygulamalarından biridir. Yalın üretmimn temel amaçlarından biri israfların (fazla üretim, fazla stok, taşıma, kusurlu üretim, değer yaratmayan işlem, gereksiz çalışan hareketi, bekleme) görülebilir ve yok edilebilir olmasıdır. 5S sistemi, 5S veya Five S olarak adlandırılır. 5S görsel yönetim sisteminin adımlarını tanımlamak için kullanılan beş Japonca terimi ifade eder. Bunlar; Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu ve Shitsuke’dir. 5 terimin ifade ettikleri aşağıdaki gibidir. Bu uygulamaların adım adım hayata geçirilmesi sonucunda 5S sistemi uygulanmış olur.
-
Seiri
Ayıklama anlamına gelir. Sadece görevleri tamamlamak için gereken temel öğeleri tutarak materyalleri sıralanır. Bu eylem, hangi ekipmanın gerekli ve hangilerinin kaldırılabileceğini belirlemek için bir çalışma alanının tüm içeriğinden incelemeyi gerektirir. Bir çalışma işlemini tamamlamak için kullanılmayan her şey çalışma alanında çıkarılmalıdır.
-
Seiton
Düzenleme anlamına gelir. Tüm öğelerin organize edildiğinden ve her öğenin belirlenmiş bir yere sahip olduğundan emin olunur. İş yerinde kalan tüm öğeleri mantıklı bir şekilde düzenleyerek personellerin işlerini halletmeleri kolaylaştırılır. Bu işlem genellikle öğelerin, personellerin eğilmek veya ekstra hareket yapmak zorunda kalmayacakları ergonomik konumlara yerleştirilmesini içerir.
-
Seiso
Temizlik anlamına gelir. Amaç odaklı çalışmayı sağlamak için çalışma alanı alanlarını temiz ve düzenli tutmak için proaktif bir çalışma yapılmasını amaçlar. Bu, yeni organize edilmiş çalışma alanının temizlenmesi ve bakımı anlamına gelir. Silme, toz alma, ve benzeri rutin görevleri veya makine, alet ve diğer ekipmanların bakımı bu aşamaya dahil edilebilir.
-
Seiketsu
Standartlaşma anlamına gelir. Hem organizasyon hem de süreçler için bir dizi standart oluşturmayı içerir. Özünde, burası ilk üç S’yi alıp bu görevlerin nasıl ve ne zaman gerçekleştirileceği konusunda kurallar koyulan noktadır. Süreci standardize etmek için, 5S kontrol listeleri, iş döngüsü çizelgeleri veya prosedür etiketleri ve işaretleri kullanılabilir. Çalışma talimatları, görevler, prosedürler veya bireysel adımlar bu şekilde takip edilebilir.
-
Shitsuke
Sürdürme ve geliştirme anlamına gelir. Disiplini sürdürmek için yeni uygulamaları sürdürmeyi ve denetimler yapmayı içerir. Bu, önceki dört S’nin zaman içinde devam etmesi gerektiği anlamına gelir. Shitsuke, 5S’ye katılacak çalışanlarda bir öz disiplin duygusu geliştirerek elde edilir. Bu aşama, bölüm turları, yönetim desteği, güncellenmiş eğitim, ilerleme denetimleri ve performans değerlendirmeleri ile gerçekleştirilebilir. “5S nedir?” sorunuzu bu şekilde cevaplamış olduk.
İlginizi çekebilecek diğer içeriğimiz: https://plato40.com/oee-kayip-yonetimi-nedir-oee-hesaplamada-6-buyuk-kayip/
5S Nasıl Uygulanır? 5S Uygulama Örnekleri
Peki 5S nasıl uygulanır? Örnekleri nelerdir? Temel olarak 5S kavramları incelendikten sonra doğru önemli olan bu kavramları uygulamaya dönüştürebilmektir. Her üretim yerinde uygulanacak adımların detayları birbirinden farklı olsa da genel olarak uygulanması gereken adımlar bellidir. Bir üretim yerinde gerçekleştirilmesi gereken 5S nasıl uygulanır? İnceleyelim.
Öncelikle çalışma ortamında bulunan fakat kullanılmayan, işe yaramayan tüm ekipmanları çalışma ortamının dışına taşıyın. Bu şekilde ilk adımı gerçekleştirmiş olursunuz. Sonrasında ekipmanların düzenli olmasını sağlamak adına belirli planlar yapın. Zemin boyama ve çizme işlemleri ile birlikte ergonomik bir ortam sunmak adına düzenlemeleri gerçekleştirin. Üçüncü aşama olan temizlikte ise kirli alanları belirleyin, temizlik periyodunu oluşturun, temizleme metoduna ve araçlarına karar verin. Bu şekilde temizliği gerçekleştirebilirsiniz. Gelinen noktayı standartlaştırmak ilk üç adım kadar önemlidir. Standartlaştırma renkler, işaretler, etiketler veya panolar üzerinde yapılabilir. Daha detaylı olarak zemin ve çizgi renkleri, sınır bantları, kapı çizgileri ve yerleşim planına karar verilebilir. Aynı zamanda güvenlik işaretleri de personellere yönelik olarak düzenlenmelidir. Sürekliliği bulunmayan herhangi bir eylem boşa yapılmış sayılabilir.
Yalın üretimde süreklilik kavramı oldukça önemlidir. Gelinen noktadan geriye dönüşü engellemenin yolu sistem kurmaktır. Bu nedenle 5. adım olan süreklilik ve gelişime önem verilmelidir. Sürdürülebilirlik ve geliştirme aşaması 5S denetimleri, iyileştirme, tanıma ve ödüllendirme veya yaygınlaştırma gibi uygulamalar ile sağlanabilir. Tüm bu uygulamalar sonucunda azalan makine arızaları, azalan israf, yüksek motivasyon ve verim, azalan zaman ayarı veya artan iş güvenliği gibi olumlu durumlar ile karşılaşılabilir. Bu nedenle 5S sistemi üretim yerleri için oldukça önemlidir. Umuyoruz bu yazımızda “5S nedir? 5S nasıl uygulanır?” gibi sorularınıza cevap verebilmişizdir.
İlginizi çekebilecek diğer başlığımız: TPM Nedir? Toplam Verimli Bakım Nedir?