NASA son yıllarda insanları Ay’a yeniden göndermeyi planlarken, gelecekte astronotların karşılaşacağı en büyük tehlikelerden biri uzay radyasyonu sorunu. Bu sorun katarakttan kansere ve nörodejeneratif hastalıklara kadar kalıcı sağlık etkilerine neden olabilmekte.
1960’ların ve 1970’lerin Apollo misyonları, insanların ay yüzeyinde birkaç gün geçirmesinin güvenli olduğunu kanıtlasa da, NASA, bilim adamlarının mürettebatın ne kadar kalabileceğini ölçmesine yardımcı olacak günlük radyasyon ölçümleri yapmamıştı. Bu soru Çin’li Alman bilim adamlarından oluşan bir ekibin tarafından Science Advances dergisinde tarafından yayımlanan makalede yeniden sorgulandı.
Kiel Üniversitesi’nden bir astrofizikçi olan ortak yazar Robert Wimmer-Schweingruber, AFP’ye “Ay’ın radyasyonu, ISS’de (Uluslararası Uzay İstasyonu) sahip olduğunuzdan iki ila üç kat daha yüksek. Yani bu, Ay yüzeyinde kalışınızı yaklaşık iki ayla sınırlıyor,” dedi.
Radyasyona maruz kalmanın birkaç nedeni bulunmakta. Bunlar: galaktik kozmik ışınlar, düzensiz güneş parçacığı olayları (örneğin güneş patlamalarından) ve uzay radyasyonu ile ay toprağı arasındaki etkileşimlerden kaynaklanan nötronlar ve gama ışınları. Radyasyon, insan dokuları tarafından emilen miktarı ölçen birim sievert kullanılarak ölçülür.
Ekip, Ay’daki radyasyona maruz kalmanın günde 1.369 mikro-ivme olduğunu buldu. Bu değer Uluslararası Uzay İstasyonu mürettebatının günlük dozundan yaklaşık 2.6 kat daha yüksek. Bunun nedeni, ISS’nin, radyasyonun çoğunu uzaydan saptıran manyetosfer adı verilen, Dünya’nın koruyucu manyetik baloncuğu tarafından hala kısmen korunuyor olması.
Wimmer-Schweingruber: “Ay’da ölçtüğümüz radyasyon seviyeleri, Dünya yüzeyindekinden yaklaşık 200 kat daha yüksek ve New York’tan Frankfurt’a bir uçuştan beş ila 10 kat daha yüksek” diye ekledi.
NASA, Artemis misyonu altında 2024 yılına kadar Ay’a insan getirmeyi planlıyor. Yüzeyde çalışan ve yaşayan astronotları da içerecek uzun vadeli bir varlık için planları olduğu bilinmekte. Wimmer-Schweingruber için, eğer insanların iki veya üç aydan fazla zaman harcamasını istiyorsak bir çözüm var: 80 santimetre (30 inç) ay toprağı ile kaplayarak radyasyondan korunan habitatlar inşa etmek.
Kaynak: Sciencealert.com