Ölümcül macera
Türkiye'deki parlamento seçimlerinden üç aydan kısa bir süre sonra yeni bir seçim kampanyası başladı. Bir koalisyon hükümeti kurma girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı ve ana siyasi güçler başka bir savaşa hazırlanıyorlar. Hiç kimse son yıllarda en sıcak ve kirli olacağından şüphe ediyor: sadece ülkenin kalkınma kursu değil, aynı zamanda hayatta kalması da tehlikede.
Güç sembolü
İlk adımlar seçilen yol hakkında çok şey söyleyebilir. Bu nedenle, politikacıların kendi alanlarında karmaşık olduklarını ve yeni liderin ilk emir ve kararlarına dikkat etmelerini önerdiklerini - ister küçük bir şehir belediye başkanı isterse devlet başkanı olsun - diyelim. Bir yıl önce başbakanlığı cumhurbaşkanlığına değiştiren Recep Tayyip Erdoğan'ın ilk kararnamelerinden biri iç ya da dış politika değil, kendi ikametgahı hakkındaydı. 2 Eylül 2014, açılıştan birkaç gün sonra Erdoğan, Ankara'daki Ak Saray Sarayı'na cumhurbaşkanının yeni koltuğu olmasını emretti.
Bu gerçek ilk bakışta göründüğü kadar komik değildir. Erdoğan, Kemal Atatürk’ten bu yana cumhurbaşkanı olarak görev yapan Çankaya Sarayı’ndan ayrılan ilk ülke başkanı oldu. Muhaliflerin gözünde, bu, uzaktaki 1920-lerde ilk başkan tarafından atılan laik, cumhuriyetçi Türkiye geleneklerinin kırılmasının bir sembolü haline geldi. Ak Saray'ın gerçek siklopean boyutları daha az sembolik değildir. Ana bina, Washington'daki Beyaz Saray'dan 50 kat daha büyüktür ve ek bir misafir odası, yeraltı tüneli sistemleri ve nükleer bir saldırıya dayanabilecek gizli sığınaklar sayılmaz. Kompleksin toplam alanı 1150 ha'dır - Moskova Kremlin'den daha fazla. Saray inşaatı için bütçeden 30 milyon dolardan fazla tahsis edildi.
Sarayın inşasında, son yıllardaki diğer büyük projelerde olduğu gibi, Tayyip Erdoğan’ın azami güce olan acımasız, bazen de manyak arzusu kırıldı. Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) seçimlerinde ilk zafer kazandığı andan itibaren, mevcut yasaların zincirlerinin kendisine yakın olduğu gerçeğini gizlemedi. Mevcut Türk anayasası oldukça iyi bir kontrol ve denge sistemi sağlar. Örneğin, yargının bağımsızlığı, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun özerk statüsü ile sağlanır ve Başbakan ve Cumhurbaşkanı'nın yetkileri, birinci veya ikinci azami yetkisi vermeden birbirlerini dengeler.
Erdoğan bu sistemi kırmaya başladı. Parlamentodaki çoğunluğu kullanarak, Genelkurmay'ın eskiden geniş yetkilerinin azaltılmasını sağladı, hükümet yargı organının bağımsızlığını ciddi şekilde azalttı ve daha önce laik Türkiye için düşünülemeyeceği düşünülen reformları uygulamaya koydu. Örneğin, devlet kurumlarının kadın çalışanları ve üniversite öğrencilerinin başörtüsü takma yasağını kaldırdı. Bütün bunlar muhalefete Erdoğan’ın padişahının hayallerini ve Osmanlı İmparatorluğunu canlandırma arzusunu konuşma hakkı verdi. Bunun nedenleri gerçekten. 2013 yazındaki protesto eylemlerinin acımasızca bastırıldığını ya da Ankara’nın Libya, Mısır ya da Suriye gibi devletlerin işlerine kaba müdahalesini hatırlatması yeterlidir.
İttifak başarısız oldu
Ancak, Başbakan ve partisinin kullanabileceği yetkiler, konuyu sona erdirmek için yeterli değildi. Ardından Erdoğan, Türkiye'yi süper başkanlık rejimi olan bir ülkeye dönüştüren yeni bir anayasanın kabulünü başlattı. Elbette Erdoğan’ın kendisinin cumhurbaşkanı olacağı sanılıyordu. Sonunda bu pozisyonu elde etmeyi başardı, ancak konu anayasa ile sonuçlanmadı. En büyük iki muhalefet partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi (NPP) ve Milliyetçi Hareket Partisi (IPA) reformlara şiddetle karşı çıktılar. Bu, Erdoğan'ı, Kürtler arasında Türk kuruluşu için alışılmadık bir yerde destek aramaya zorladı.
Çok yakın zamana kadar, Türkiye'deki bu 10 milyon insan sadece baskı altına alınmadı - var olma haklarından mahrum edildi. Kürtçe'yi herhangi bir yerde kullanmak dışında evlerinin duvarları ağır şekilde cezalandırıldı. Yasak altında Kürt halkının adı bile vardı: tüm resmi belgelerde buna "dağ Türkleri" deniyordu.
Erdoğan, Kürt dili ile ilgili olanlar da dahil olmak üzere kısmi imtiyazlar verdi (okullarda öğretmesine izin verildi, ancak yalnızca özel dillerde). Ayrıca, hükümet, otuz yıldır bağımsızlık için silahlı bir mücadeleye yol açan Kürdistan İşçi Partisi ile barışı müzakere etmeyi kabul etti. Askerlerin bir kısmı katlanmış silâh, kısım Irak Kürdistanına taşındı.
Ancak saf hesaplamaya dayanarak, ittifak kırılgandı. Erdoğan, Suriye'deki maceralarıyla parçalanmasına katkıda bulundu. Ankara’nın İslamcı gruplara zımni desteği, kaçınılmaz olarak Kürtlerle çatışmaya neden oldu. Sabırlarının son damlası, geçen sonbaharda Kobani şehrinin İslam Devletinin kuşatılmasıydı. Türk makamları daha sonra sınırı kapattı ve Kürt gönüllülerin diğer kabilelere yardım etmelerini yasakladı. Bu, Türkiye'de onlarca insanın öldüğü isyanlara yol açtı.
Kürt halkı arasında protesto tutumlarının artması, bu yılın Haziran ayında yapılacak seçimlerde Halk Demokrat Partisi'nin yanıltıcı başarısına yol açtı. Türkiye'nin Kürt yanlısı ve solcu güçlerini birleştiren örgüt, 80 milletvekillerini meclise getirdi. Ancak Adalet ve Kalkınma Partisi için oylama sonuçlarının başarısız olduğu ortaya çıktı. Birinciliği AKP kazandı, ancak sandalyeler hükümetin bağımsız kuruluşu için yeterli değildi. Anayasanın yeniden yazılmasına ve Erdoğan'a beslenen süper güçlerin verilmesine yardımcı olacak mutlak çoğunluktan bahsetmiyorum bile.
Ak Shed sarayının kalın duvarları bundan sonra şaşırtıcı değildi, ama arkasındaki başkan bile artık rahat hissetmiyordu. İktidarı paylaşma olasılığı onu tüm kartlarla karıştırdı, bu nedenle Erdoğan ve iç çemberi, erken seçim arayışı içinde olmaya ve aynı zamanda ülkedeki durumun istikrarsızlaşmasına neden olacak şekilde karar vermeye karar verdi.
Seçimler Haziran 7’te yapılsa da, diğer partilerle koalisyon kurma müzakereleri sadece Temmuz sonunda başladı. Ancak, Cumhuriyet Partisi’nin lideri Kemal Kılıçdaroğlu, yalnızca resmi olduklarını itiraf etti. AKP lideri, hükümeti kurma görevini alan Başbakan Ahmet Davutoğlu, yolsuzluk skandallarının soruşturulmasının tamamlanması olan muhalefet koşullarını kabul etmeyi reddetti. Ayrıca, muhalefete göre AKP, geçici ve kırılgan bir ittifak oluşturma konusunda ısrar eden tam teşekküllü bir koalisyon anlaşması teklif etmedi.
Milliyetçi hareketin Partisi ile müzakereler başarısızlıkla sonuçlandı, ancak ikincisi dünün muhalifleriyle tanışmak için bir takım açık adımlar attı (örneğin, AKP'nin meclis başkanı olarak seçilmesine katkıda bulundu). Demokratik Milletler Partisi'ne gelince, liderliği başlangıçta iktidar partisiyle koalisyona katılmayı reddetti. Ancak UÖM ile müzakereleri ekarte etmedi.
Ardından Erdoğan bir sonraki yasayı ihlal etti. Kurallara göre, en büyük fraksiyonun başarısızlığı durumunda, bir hükümet kurma yetkisi bir sonraki en büyük sayıya devredilmelidir. Cumhurbaşkanı, Cumhuriyet Halk Partisi’nin "Beşiktepe’yi tanımadığını" (Erdoğan Ak Saray’ın ikamet ettiği bölgenin) tanımadığını belirterek bunu reddetti.
Aynı zamanda, cumhurbaşkanı açıkça yeni seçimlere güvendiğini açıkladı. “Şimdi seçim aşamasına giriyoruz. Başkanlık güçlerimi biliyorum ve onları tamamen kullanmak niyetindeyim. Zaman kaybetmeyeceğim ”dedi ve yeni oy tarihini Kasım 1 olarak adlandırdı.
Ak Shed Kalır mı?
Şimdi Erdoğan ve AKP'nin asıl görevi, hükümetin bağımsız kuruluşu için çoğunluğu sağlamak. Bu amaçla, güç tehlikeli bir çoklu geçiş maceraya fırlatıldı.
Başlıca amacı, Kürt karşıtı histerinin teşvik edilmesi. Suruç'taki terörist saldırının ardından, birçok Kürt'ün de inandığı gibi, Türk özel hizmetlerinin açık bir izine sahip olduğu, Ankara, Kürtlerin Suriye ve Irak'taki konumlarına saldırdı. Aynı zamanda, Kürt eylemcileri için av ülke içinde başladı. Provokasyon bir başarıydı. Kürdistan İşçi Partisi, barış görüşmelerinden çekildiğini açıkladı ve Türk güvenlik kuvvetlerine bir dizi saldırı düzenledi. Ankara’da sadece bunu bekliyorum. Hükümet yanlısı medya, Demokrat Milletler Partisi'nin "Kürt teröristleri" ile olan bağlantıları hakkında ufak tefek mesajlarla doldu.
Buna paralel olarak, Cumhuriyet Başsavcılığı, partinin lideri Selahattin Demirtaş'ı geçen sonbaharda huzursuz olmakla suçladı. 24 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Demirtaş, süreci Erdoğan'ın intikamı olarak adlandırıyor. “Bunu, Demokratik Uluslar Partisi'ni toplumun gözünden aşağı çekmek için yapıyor. Politikacı, barış süreciyle ilgilenmediğini belirtti.
Kürt yanlısı partinin aşırılıkçılıkla suçlayarak erken seçimlere girmesine izin verilmeyebilir. Bu, Erdoğan ve AKP'nin maceralarının ilk elemanı. İkincisi, hükümeti Kürtlerle “flört etmek” için daha önce eleştiren milliyetçi seçmenleri yanlarına çekmek.
Ancak, bu maceranın başarısı oldukça tartışmalı. Şiddette bir artışa neden olan Türk liderliğinin bununla başa çıkması pek mümkün değil. Hoşnutsuzluk dalgası Ak Saray'ın duvarlarına ulaşabilir. Hayatta kalacaklar mı? Büyük soru Ancak sorun sadece bu değil. Erdoğan’ın önlenemez hırsları ve azami güç arzusu tüm ülkeyi şiddetin derinliklerine götürebilir. Ancak Ak-Saray'da düşünmemeyi tercih ettikleri görülüyor.
- Yazar:
- Sergey Kozhemyakin