Dünyanın en verimli topraklarından bazılarına sahip olan Ukrayna’nın, Avrupa’nın ekmek sepeti olarak takma adı, tarımsal potansiyelinin yetersiz bir ifadesidir. Rusya ile birlikte iki ülke dünya mısır ihracatının yaklaşık yüzde 14’ünü, kanola/kanola ihracatının yüzde 22’sini, buğday ihracatının yüzde 27’sini ve arpa ihracatının yüzde 30’unu ve dünya ayçiçek yağı ihracatının yaklaşık yüzde 70’ini gerçekleştiriyor. Rusya aynı zamanda dünyanın en büyük gübre ihracatçısıdır ve bu nedenle küresel gıda sistemi, Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlarının eşzamanlı zorlukları ve hem yetiştirme hem de ithalat için daha yüksek maliyetlerle karşı karşıyadır.
Şubat ayından bu yana Rusya, Ukrayna’nın doğu ve güneydoğu bölgelerindeki bazı önemli tarım bölgelerini ele geçirdi. Rus ordusu da son zamanlarda Ukrayna’nın Karadeniz limanlarına ulaşmasını engelledi ve esasen Ukrayna’yı karayla çevrili ve gıdalarını uluslararası pazarlara ihraç edemez hale getirdi.
Ancak savaş, küresel gıda krizini kesinlikle alevlendirse de, on yıllardır azalan maliyetlerden sonra, COVID-19 nedeniyle gerçek gıda fiyatlarında görülen artışın üzerine, 2007 ve 2011 yıllarında gıda fiyatlarındaki artışları izledi. 2021’de Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) verileri, et, süt ürünleri, tahıllar, bitkisel yağlar ve şeker fiyatlarında 2007 ve 2011’deki artışları geride bırakarak daha büyük bir artış gösterdi.
Ukrayna savaşının başlamasından bu yana gıda fiyatları fırlamaya devam etti. Bu durum, FAO’nun “bir ülkenin gıda ihtiyaçlarını kendi yerli üretiminden ne ölçüde karşılayabileceği” olarak tanımladığı, dünya genelinde gıdada kendi kendine yeterliliğin azaldığını vurguladı. Gıdada kendi kendine yeterlilik, 1960’lardan bu yana dünya çapında, özellikle Afrika’da ve aynı zamanda Japonya gibi ülkelerde azaldı.
Çevresel Araştırma Mektupları dergisindeki mevcut eğilimlere dayanan bir makaleye göre, yüzyılın sonuna kadar ülkelerin sadece yüzde 14’ünün kendi kendine yeterli olacağı tahmin ediliyor. Bu nedenle gıda ihtiyaçlarını yerli üretimle karşılayamayan artan sayıda ülke için ithalat giderek daha önemli hale geliyor. Ancak gıda fiyatlarında 2007 yılından itibaren artan oynaklık, bu sistemin karşılanabilirliğini ve yeterliliğini test etmiştir.
Gıda güvencesi, yani gıda ihtiyaçlarının yerli üretim ve ithalat yoluyla karşılanabilmesi de son yıllarda dünya çapında düşüş göstermiştir. Gıda üretiminde daha az kendi kendine yeterli hale gelen daha zengin ülkeler, artan ithalat maliyetini omuzlayabilse de, şimdi onlar da gıda kıtlığından etkileniyor.
Ukrayna’daki savaş ve COVID-19 salgını sırasında küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksama dışındaki faktörler bu stresleri daha da kötüleştirdi. 2000 yılında 6,1 milyar olan dünya nüfusu bugün 7,9 milyara ulaşmıştır. Son 20 yılda kişi başına düşen et tüketiminin önemli ölçüde artmasıyla birlikte küresel beslenme alışkanlıkları da değişti. Bir zamanlar Avrupa ve Kuzey Amerika ile sınırlı olan yüksek obezite oranları artık dünya çapında yaygın.
Giderek daha fazla boğazın beslenmesi ile küresel gıda güvenliği, son yıllarda erozyon, kirlilik, iklim değişikliği ve artan su kıtlığı nedeniyle ekilebilir arazilerin kaybıyla da tehdit ediliyor. Bu sorunlar, gıda üretimi ve küreselleşmedeki artan verimlilikler ile kısmen dengelendi ve bu da ülkelerin rekabetçi bir pazarda fazla gıda ürünlerini satmalarına izin verdi.
Ancak, Ukrayna’daki savaş bu sorunları aşırı hıza itti. Rusya, Ukrayna’nın ihracat kabiliyetini engellemenin yanı sıra, yaptırımların ardından “dost olmayan ülkelere” gıda ve tarım ihracatını önemli ölçüde azalttı ve ihraç ettiği gıda ürünlerinin çoğunun batı dünyasına, Japonya ve Güney Kore’ye sevkiyatını durdurdu.
Ancak Kremlin’in Mart ayında “Avrasya Ekonomik Birliği’ne (EAEU) – Rus liderliğindeki ekonomik bloğa buğday, meslin, çavdar, arpa ve mısır ihracatını” askıya alacağını duyurduğu gibi, Rusya gibi net ihracatçıların bile başı dertte. kendi yerel gıda tedarikinizi güvence altına almak için 31 Ağustos’a kadar.
Gıda krizi, diğer ülkeleri gıda tedarik sistemlerini güvence altına alma konusundaki konumlarını güçlendirmek için daha fazla çaba göstermeye sevk etti. ABD, 2021’de Rusya’dan 1 milyar dolardan fazla gübre ithal etti. ABD tarımının Rusya’ya olan bağımlılığını dengelemek için Başkan Joe Biden, 1 Haziran’da ülkenin gıda sistemini güçlendirmek için 2,1 milyar dolar sözü verdi.
Mart ayında Avrupa Birliği, bloğun tarım sektörlerini desteklemek için 1,5 milyar Euro’ya kadar taahhütte bulundu ve ayrıca tarıma uygun arazi üzerindeki kısıtlamalar da dahil olmak üzere Avrupa Yeşil Anlaşmasına ilişkin kuralları hafifletti. Sera gazı emisyonlarını azaltmak ve ortadan kaldırmak için 2019 yılında başlatılan Yeşil Anlaşma, durumun ciddiyetinin altını çizdi.
2021’de gıda fiyatları hızla yükselmeye başlayınca Çin, tahıl stoklamakla suçlandı. Aralık ayına kadar, ülke dünya tahıl arzının yarısından fazlasına sahipti ve ABD Tarım Bakanlığı’na göre Çin, 2022’nin ilk yarısında dünya buğday arzının yarısına, bunun yüzde 60’ına pirinç arzından ve yaklaşık 70’ine sahip olacak. mısır arzının yüzdesi.
Bir düzineden fazla ülke, bu yılın sonuna veya gelecek yıla kadar gıda ihracatının bir kısmını veya tamamını yasakladı ve bu önlemler muhtemelen son olmayacak. Ocak ayından bu yana yüzde 40’tan fazla artan buğday fiyatlarındaki son artış, Hindistan’ın sıcak hava dalgasının ülkedeki mahsulleri harap etmesinin ardından ihracatı yasaklayacağını açıklamasının ardından geldi. Dünyanın en büyük ikinci buğday üreticisi olan Hindistan’ın kararı, küresel gıda piyasalarını çevreleyen belirsizliğe bir darbe daha ekledi.
Sri Lanka’da daha şiddetli etkiler hissediliyor. 2021’de Başkan Gotabaya Rajapaksa, ülkenin tarım sektörünü 2030 yılına kadar tamamen organik hale getirmek için sentetik gübreler, böcek ilaçları ve herbisitleri yasakladı. Yasağın yalnızca ithalatı azaltmak ve Sri Lanka’nın döviz rezervlerini korumak için bir girişim olduğu iddiası göz önüne alındığında, hareket yerli gıda üretimini büyük ölçüde azalttı.
2019 yılında yaşanan ekonomik kriz, Ukrayna’daki savaştan kaynaklanan pandemi ve artan gıda ve enerji maliyetlerinin ardından Sri Lanka, Mayıs ayında tarihinde ilk kez borcunu temerrüde düşürdü. Ekonomik açıdan istikrarsız diğer ülkeler de benzer bir kaderle karşı karşıya ve Sri Lanka’da da şiddetli protestolar patlak veriyor.
Artan gıda fiyatlarının kaotik sonuçları, on yıldan fazla bir süre önce zaten görülebiliyordu. Gıdanın satın alınabilirliği, 2010 yılında protestolara, hükümetin devrilmesine ve iç savaşlara yol açan Arap Baharı’nın patlak vermesine büyük katkıda bulundu. Arap bölgesi tipik olarak gıda ithalatının yüzde 40 ila 50’sini Ukrayna ve Rusya’dan alıyor ve bu da bölgenin gıda güvensizliğine karşı özellikle savunmasız olduğunu gösteriyor.
Ukrayna’nın işgalinden önce bile, dünya çapında giderek daha fazla insan yetersiz besleniyor. Küresel Gıda Krizleri Raporuna (GRFC) göre, geçen yıl 53 ülke ve bölgede yaklaşık 193 milyon insanın akut gıda güvensizliği yaşadığı rekor bir yıldı.
Bu yıl gıda yardımına ihtiyaç duyan milyonlarca Ukraynalının yanı sıra Yemen, Burkina Faso, Kenya, Nijerya, Nijer, Somali ve Güney Sudan gibi ülkeler de kötü hasat ve dünyanın diğer bölgelerindeki çatışmalar nedeniyle yüksek riskli ülkeler. , gıda maliyetlerinin artmasından daha fazla etkilenen ülkelere ek olarak.
Gıda krizi, hükümetleri kendilerini korumak için milliyetçi önlemler almaya sevk etse de, bazı uluslararası işbirliği örnekleri var. Hindistan, ekonomik krizin başlamasından bu yana Sri Lanka’ya milyarlarca dolar kredi ve acil gıda tedariki sağladı.
Bu arada Avrupa ülkeleri, Ukrayna yemekleri için Rus kontrolündeki Karadeniz limanlarından uzakta alternatif geçiş yolları geliştirmeye çalışırken, Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov 8 Nisan’da dünya pazarlarına çıkıyor.
Ancak enerji gibi gıda da bir dış politika silahı işlevi gördü. Gıda güvensizliğinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Batı üzerindeki baskısının ana kaynaklarından biri olduğu düşünüldüğünde, mevcut gıda krizinin devam etmesini sağlamak için ikiye katlaması beklenebilir. Eski Rusya Devlet Başkanı Dmitry Medvedev 1 Nisan’da gıda ihracatının Rusya’nın kullanmayı planladığı “sessiz ama tehditkar” bir silah olduğunu söyledi.
Federal Soruşturma Bürosu da artan siber saldırılar ve ABD’deki tarım ve gıda şirketlerine yönelik olası sabotajlar konusunda uyardı. Küresel gıda krizi yeni bir aşamaya yaklaşırken, Ukrayna ihracatının artırılması, uluslararası işbirliğinin teşvik edilmesi ve ek tarımsal girişimlerin geliştirilmesi, bunun üstesinden gelmek için çok önemli olacaktır.
Bu makale Globetrotter tarafından hazırlanmıştır.