Kışlık buğday Ukrayna'da en önemli tahıl ürünü olmuştur ve olmaya devam etmektedir. İyi bir hasat elde etmek için bir tarımcı şunları yapmalıdır:
- Yüksek kardeşlenme potansiyeline ve yatmaya karşı iyi dirence sahip çeşitleri kullanın;
- Yabani otları, zararlıları, hastalıkları derhal izleyin ve kontrol edin;
- Modern, hizmete uygun ekipman kullanın, mümkün olduğunca modernize edin.
Kış buğdayı yetiştirmek kolay değildir, tüm tahıllar arasında topraktaki besin maddelerinin mevcudiyetine en çok ihtiyaç duyanıdır. Tüm vejetasyon dönemi 300 gün sürer ve her biri mineral gübre seçimi için kendi gereksinimlerine sahip olan 12 organogenez aşamasına ayrılır.
Süre açısından aşağıdaki aşamalar ayırt edilir:
- Çimlenme ve ilk gelişme - 30 gün;
- kardeşlenme - 150 gün;
- Kök gelişimi - 48 gün;
- Spiking - 6 gün;
- Çiçeklenme - 11 gün;
- Olgunlaşma - 50 gün.
Ekim tarihlerine uyulursa, toprakta yeterli nem ve gerekli tüm mineraller varsa, kış buğdayı çimlenmeden 15 gün sonra kardeşlenmeye başlar. Genellikle kardeşlenme ve tüp çıkışı sonbaharda gerçekleşir. Geç ekim, nem ve mineral madde eksikliği durumunda, kardeşlenme süreci esas olarak ilkbaharda gerçekleşir.
Sonbaharda, köklerin çoğu ekilebilir toprak tabakasındadır (15-30 cm). Kış başlangıcında, birincil kökler 1 m, ikincil kökler - 0,6 m derinliğe ulaşır. Genellikle, kök sisteminin oluşumu tahılın süt olgunluğu aşamasına kadar devam eder.
Buğdayın yeterli neme ve besin maddelerine sahip olmasını sağlamakla ilgilenenin tarımcı olduğu unutulmamalıdır. Yeterli nem veya mineral yoksa, bitki belirli bir durumda mümkün olan maksimum sayıda taneyle bir başak atacaktır - bu genetik olarak üreme için programlanmıştır. Ancak herhangi bir beslenme sorunu yoksa, her başakçıkta çok sayıda tane bulunan çok sayıda başakçık bekleyebilirsiniz.
Erken aşamalarda azot eksikliği mahsul için kritiktir, fazlası da zararlıdır
Zayıf topraklarda ve sürülmemiş öncüllerden sonra, azotun bir kısmı sonbaharda, mutlaka potasyum ve fosfor ile birlikte uygulanmalıdır.
Temiz nadastan sonra ekim yapılırsa, tam tersine buğdayı aşırı azot alımından korumak gerekir, bu amaçla fosfor ve potasyum beslemesi yoğunlaştırılır.
Potasyum soğuğa toleransı artırır ve kardeşlenmeyi güçlendirir. Fosfor - kök kütlesinin büyümesi.
Fosfor ve azotun optimum oranı yeşil kütlenin büyümesini, kök sisteminin gelişmesini teşvik eder ve bitkinin kış için yeterli şeker biriktirmesine yardımcı olur, bu da bitkinin düşük sıcaklıklara karşı direncini artırır.
Tane çimlenmesi aşamasında aşırı azot ve fosfor eksikliği durumunda, kök büyümesi engellenir ve bu da daha sonra verimi azaltır. Bitkiler, artan su içeriği ile gevşek büyük hücreli doku yapısının aktif gelişimine sahiptir.
Sonuç olarak:
- buğday küfü daha yaygındır;
- Kök çürümesi;
- kahverengi yaprak pası;
- dona karşı direncin azalması.
Yani, sonbaharda yeterli azotun olması, ancak aşırı olmaması önemlidir.
Besin maddeleri yetersizse, kış buğdayı kışı geçiremeyebilir, filizler soluk yeşil renkte olur (klorofil eksikliğinden dolayı) ve kardeşlenme süreci yavaşlar, hatta durur.
Genel olarak, kışlık buğday için iki kritik aşama ayırt edilebilir:
Sonbaharda - filizlenme anından sonbahar bitki örtüsünün durmasına kadar. Bitkiler azot ve fosfor eksikliğine karşı hassastır;
İlkbahar - vejetasyonun yeniden başladığı zamandan buğdayın azot eksikliğine karşı savunmasız olduğu boru aşamasına kadar.
Yeterli azot, kış buğdayının yatmaya karşı direncini artırır (fazlası - tam tersine), yaprakların ve başağın iyi gelişmesini sağlar, bu nedenle verimi artırmak için karmaşık önlemlerde belirleyici rol oynayanın azotlu gübreler olduğunu kesin olarak söyleyebiliriz.
Azot eksikliğinin büyümenin farklı aşamalarında kendini nasıl göstereceği:
- Kardeşlenme aşamasında azot eksikliği durumunda, sürgünler zayıf gelişecektir;
- Tüp çıkış aşamasında bazı sürgünler başakçıksız kalacaktır;
- Tane oluşumu aşamasında - başakçıkların gölselliği ve tane boyutu bozulur.
Deneyimler, kış bitkilerinin tüm gelişim dönemi için ihtiyaç duyduğu azot dozunun tamamını tek seferde uygulamanın imkansız olduğunu göstermektedir - bunu birkaç uygulamaya bölmek gerekir. Beklenen uygulama dozu ne kadar yüksekse, tarla alanı üzerindeki dağılımının homojenliği konusunda o kadar dikkatli olmalısınız.
Buğday, bitki örtüsü yeniden başladıktan sonra ilkbaharda tüm azotun 90% kadarını tüketir. Uyuyan bir tomurcuğun filizlenmesinden önce azot eksikliği, bu sürgünün büyümesinin durmasına neden olur. Kardeşlenme aşamasında, buğday zaten büyüyen yaprakları ve sürgünleri tercih eder, bu nedenle yenileri oluşmaz.
Ana gövdede 4. ve 5. yaprakların oluşumu sırasında bir azot eksikliği tespit edilirse, bitkinin artık birinci ve ikinci sürgünleri üretmek için zamanı olmayacaktır. Durumu kısmen çözmek için yapraktan azot uygulaması kullanılmalıdır. Gübre bu aşamada uygulanırsa, üçüncü ve sonraki sürgünler büyüyebilecek, böylece bitki bir ana gövde ve iki veya üç sürgünden oluşacak ve bu da verimi önemli ölçüde azaltacaktır.
İlkbaharda, bitki örtüsünün yeniden başlaması sırasında, kış bitkileri, örneğin düşük toprak sıcaklığı nedeniyle besin maddesi ihtiyacının kök sisteminin kapasitesinden daha yüksek olduğu bir durumla karşı karşıya kalır. Bu durumda, durumdan çıkış yolu UAN-32'nin yapraktan uygulanmasıdır. Yapraklardaki damlalardaki aktif bileşen çok hızlı bir şekilde bitkinin içinde görünecek ve kış mahsullerine azot rezervleri sağlayacaktır. UAN gübresi aynı anda üç azot formu içerir, bu nedenle bir kerede çalışmaya başlar, ayrıca uzun süreli bir etkiye sahiptir.
Kış buğdayı şu durumlarda yeni filizler oluşturur:
- Yeterince nitrojen alıyor;
- sınırlayıcı faktör yok;
- gövde uzaması için sinyal gelene kadar (gün ışığı saatlerinin uzunluğu veya aktif sıcaklıkların toplamı).
Yeni sürgünler tüp çıkış aşamasının başlangıcında ortaya çıkmayı durdurur. Azot rezervleri ana gövdenin büyümesine ve mevcut sürgünler üzerindeki yeni yapraklara yönlendirilir.
Büyümenin farklı aşamalarında azot uygulamanın faydası nedir?
Gövde büyüme aşamasının sonunda azot uygulaması (bitkinin özümsemiş olması koşuluyla) çiçek sayısında ve tanelerdeki protein içeriğinde artışa yol açar, ancak başakçık sayısı üzerinde bir etkisi yoktur - bunlar daha önce atılmıştır.
Tane çıkış evresinin sonunda azot uygulaması tanelerin protein içeriğini artırır. Ancak daha önce azot eksikliği varsa, tane boyutu daha küçük olur, başakçık farklılaşması daha erken tamamlanır ve boyutu normalden daha küçük olur.
Çiçeklenmeden sonra toprak yüzeyine azotlu gübre uygulamak mantıklı değildir, ancak bu aşamada azotun yapraktan uygulanması tahıllardaki protein içeriğini artıracaktır, bu da buğday için çok iyidir - ne kadar çok protein, o kadar iyi ekmek (bu kural çavdar için geçerli değildir - oradaki durum neredeyse tam tersidir)
Ana azot miktarı kışlık buğday tarafından ilkbaharda başaklanma başlayana kadar asimile edilecektir. Başak oluşumunun başlangıcında, azot asimile edilirse, sadece tane kalitesini (protein içeriği) iyileştirmek için kullanılacaktır.
Organogenezin 12. aşamasında (mumsu ve tam tahıl olgunluğu aşaması), tahıla besin beslemesi durur. Tahıllar olgunlaşır, basit organik maddeler karmaşık olanlara dönüşür - nişasta, protein ve yağların ana rezervleri oluşur. Bu aşamada gübre uygulamanın bir anlamı yoktur.
Tane kütlesi sürgündeki en üst iki yaprağın büyüklüğüne bağlıdır. Tüp aşamasının başlangıcındaki gübreleme bu yaprakların büyümesi üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir, bu nedenle genel olarak verimi olumlu yönde etkileyecektir. Zamansız, gecikmiş tekli gübreleme, öncesinde uzun bir mineral eksikliği dönemi varsa ve bitkiler yeterli asimilant fonu oluşturmamışsa etkisiz olabilir.
Kükürt, azotun tamamen asimilasyonu için gereklidir
Protein molekülü birkaç makro besin maddesinden oluşur, ancak kükürt hakkında ayrıca söylenmelidir. Azotun en önemli "ortaklarından" biridir - kükürt eksikliğinde, azotun bitkiler tarafından indirgenmesi ve asimilasyonu durur. Bu nedenle, azot uygulanırken, azotun düzgün bir şekilde asimile edilmesini sağlamak için kükürt de uygulanmalıdır. Kükürt miktarı 12 mg/kg'dan az olan topraklarda kükürt eksikliği olduğu kabul edilir.
Kükürtün azota 14:1 oranında ya da 50-80 kg SO3/ha dozunda uygulanması tavsiye edilir.
Bitkiler tarafından asimile edilen azotun 70%'si tarladan verim olarak alınacaktır. Potasyum için bu değer 10%'dir, ancak fosfor için zaten 80%'dir. Bu nedenle azota ek olarak tarlanın fosfor içeriği de izlenmelidir.
Fosfor - metabolizma, eksiklik belirtileri
Fosfor emilimi düzensizdir - toplam dozun 30%'si kardeşlenme aşamasından önce, kalan 70%'si ise kardeşlenme ve tüp çıkış aşamalarında emilecektir. Kardeşlenme sırasında, fosforun büyük kısmı yapraklardadır, daha sonra gövdeye geçer ve neredeyse tamamı taneye gider.
Potasyum - önemi, eksiklik belirtileri
Bu element büyümenin ilk günlerinden itibaren topraktan asimile edilir. Maksimum miktarı, tüp çıkışı ve başaklanma aşamalarında asimile edilir. Potasyum kış bitkilerinin soğuk toleransını artırır, özellikle yatmaya eğilimli çeşitler için önemli olan gövde gücünü artırır ve patojenlere karşı direnci artırır. Böylece potasyum dolaylı olarak kışlık buğdayın verimini artırır.
Yoğun büyüme döneminde potasyum eksikliği durumunda ilk tespit edilecek şey üst yapraklardaki sarı lekelerdir ve daha sonra alt yapraklar ve gövde sararır. Bu aşamadaki eksiklik giderilmezse, sararmış yapraklar gövdenin üst kısmından başlayarak kuruyacaktır. Kök sistemi de potasyum eksikliğinden muzdariptir - yan sürgünlerin kökleri ortaya çıkar, ancak büyümez. Bu belirtiler genellikle bitki stresinden sonra veya kuraklık sırasında görülür.
Fazla azot kış buğdayında yatma ve pas hasarını artırabilirken, potasyum bitkinin bu sorunlara karşı direncini artırır.
Toprak asitliği 6 ila 7 birim arasındadır
Buğday toprak pH'ına duyarlıdır - 6-7 birimlik bir pH değeri en iyisidir, bu nedenle asidik topraklar alkalileştirilmelidir.
Ortalama olarak, kış buğdayı hasatta topraktan alınacaktır:
Azot: 25-35 kg;
Fosfor: 10-12 kg;
Potasyum: 20-30 kg.
Vejetasyonun başlangıcında (sonbaharda) fosfor yetersizse, kök sistemi az gelişir, yapraklar normalden daha küçük, daha koyu olur ve tane olgunlaşması gecikir. Yaprak rengi kırmızımsı veya mora dönüşebilir.
Büyüme mevsiminin ilk iki haftasında fosfor eksikliği, kök sisteminin az gelişmesi ve sap sayısının azalması nedeniyle verimi maksimum verimin 42%'si kadar düşürür (Boatwrsght, Viets, 1966).
Ayrıca, fosfor eksikliği altında tane gelişimi bozulur. Bitkideki toplam başakçık sayısı ve her başakçıktaki çiçek sayısı azalır. Fosfor, karbonhidratların sentezi ve taneye iletilmesi için yeterli miktarda gerekli olan ATP'nin oluşumu için önemlidir.