Yeni yapılan bir çalışmada şizofreninin hamileliğin ilk 12 haftası gibi erken bir zamanda tespit edilebileceği hatta bunun düzeltilmek amacıyla uteroda tedavi edilebileceği keşfedildi.
Bilim insanları laboratuvar ortamında yapay minik beyinler geliştirerek beyin boşluklarını çevreleyen kök hücrelerde meydana gelen bozulmaları ilk on iki hafta gibi erken bir süreçte tespit etmeyi başardılar. Ki bu hamileliğin üçüncü ayına tekabül etmekte.
Araştırmacılara göre bu gelişme şizofrenik beyin bozukluğunun biyolojik kökenlerini anlamak yolunda atılan en büyük adım olabilir. Şizofreni tarihte ilk olarak M.Ö 1550 yılında Ebers Papirüsü isimli antik bir tıp metninde tanımlanmıştı.
New York Eyalet Üniversitesi’nden Michal K. Stackowiak’ın tabiriyle “nihayet şizofreninin beynin oluşumundaki ve yapısındaki temel bir değişimden kaynaklanan bir bozukluk olduğunu gösteren bulgulara sahibiz.”
Araştırmacılar şizofreni sahibi üç kişiden ve şizofreni olmayan dört kişiden oluşan bir kontrol grubundan alınan deri hücrelerini yeniden programlayarak beyni andıran küçük biyolojik yapılar geliştirdi. Doğru besinler, asitler ve glukoz ile beslenen bu minik beyinler büyüyerek nöroektoderm yani beyinlerimizi meydana getiren dokuları oluşturabiliyor. Sonuç olarak beyin boşlukları, korteks ve beyne benzeyen bir yapı oluşuyor. Stackowiak bu evreyi beyin oluşumunda rahimde meydana gelen önemli aşamaları tekrarlamak olarak adlandırıyor.
Bu küçük beyin örnekleri şekillenmeye başladıkça şizofreni sahibi hastalardan geliştirilen organoidlerde anormallikler oluşmaya başladığı gözlemlendi. Nöral ata hücrelerin uygun şekilde dağılmadığını ve sonunda olgun nöronların çok azının kortekste görüldüğünü belirlediler.
Bu araştırma hastalığın muhtemelen hamileliğin ilk üç ayında başladığını gösteriyor ve hücre bölünmelerinin hızlanmasını, nöroektodermal hücrelerin nöronlara aşırı göç etmesini ve erken şekilde dönüşmesini kapsıyor.
Araştırmacılar şizofreni tehlikesinin belirlendiği hamile kadınlara ilaç veya besin destekleri verebileceğini söylüyorlar. Ancak bu konu hakkında kesin konuşmak için çok erken olduğunu da ekliyorlar.
Şizofreni belirtileri genelde gençlik veya genç erişkinlik dönemlerinde ortaya çıkıyor. Hastalığın dünya çapında 21 milyondan fazla insanı etkilediği tahmin ediliyor ve hastalık düşünce süreçlerinde, algıda ve benlik bilincinde şiddetli sorunlara yol açıyor. Söz konusu durum ilaçlarla kontrol altına alınabilse de kesin tedavisi henüz yok.
Stackowiak sözlerine şunu da ekliyor “artık şizofreninin gelişimin ilk evrelerinde meydana gelen ve ilk üç aylık döneme denk düşen hatalı bir beyin inşası hastalığı olduğunu ve korteksteki sinirsel devrelerde belirli kusurlara yol açtığını söyleyebiliriz.”
Yararlanılan kaynak: https://www.nature.com/articles/s41398-017-0054-x