Güneş Çarpması ve İlk yardım
Güneşte fazla kalma sonucu ortaya çıkar. Güneş çarpması olarak da bilinir. Kazazede aşırı terlemektedir ya da terlemiştir. Vücut sıcaklığı 40 derece ya da üzerinde olabilir. Nabız hızlı, bilinç bulanıktır. Aşırı susuzluk hissi, halsizlik ve ağrılar vardır.
Bilinç kapalı ise;
* Kazazede gölge, serin bir yere taşınır.
* ABC kontrol edilir, serinletilir.
Bilinç açık ise;
* Kazazede serin bir yere taşınır, yarı oturur pozisyon verilir.
* Su serpme, ıslak havlu ve hava akımı kullanılarak (yelpaze, vantilatör vb.) serinletilir, su ve * alkolsüz içecekler verilir.
* Fazla giysileri çıkarılır.
GÜNEŞ ÇARPMASI (Sıcak çarpması)
Son zamanlara kadar, güneş çarpmasıyla, sıcak çarpması ayrı iki durum kabul edilmekteydi. Bu görüşe göre: Tropikal iklimlerde de Kuzey Avrupa’da çelik fırınları çalışma koşularında da sıcak çarpmasının nedeni, çevresel aşırı sıcaktı. Güneş çarpması ise, inanışa göre,güneş ışınlarının, baş veya omuriliğe etkisiyle oluşurdu. Aslında, böyle bir durum söz konusu olamaz; güneş ışınlarının, ısı yaratmak dışında bir etkisi bu durumda düşünülemez. Bundan ötürü, başı güneşten koruyan herhangi bir önlemin yararı, saçsız bir kafanın yanmasını ve gözlerde aşırı parlak ışığın zararlarım önlemekten ileri gidemez. Belirtileri: Güneş veya sıcak çarpması aynı durumu belirten iki ayrı deyimdir. Neden, sıcak ve özellikle bu sıcağı daha etkili kılan, nemli bir atmosferdir. Başlangıçta, tuz kaybına yol açan aşırı terleme ve bunun sonucu olan ağrılı kas krampları ve dolaşımı bozacak nitelikte kan koyulaşması görülür. İleri evrelerde, tüm ısı ayarlayıcı sistem bozulur, terleme durur ve delirium ile koma da, ciddî vakalarda, ölümün yaklaştığını haber verir. Hafaf vakalarda, şiddetli veya hafif baş ağrısı, terleme, kramplar, aşırı uyarılabilme ve yorgunluk görülür.
Tedavi: Hastayı serin bir yere taşımak ve ağız ya da damar yoluyla, bol miktarda normal tuzlu su (yarım litre su içinde bir çay kaşığı tuz) vermek gerekir. Ağır vakalarda, çıplak gövde ıslak bir çarşafa sarılmalı ve vücut ısısı 38,9 dereceye düşene kadar yelpazelenmeli-dir. Delirium, terlemenin durması ve 40,6-41,7 derecenin üstü ateş, kötü işaretlerdir. Bazı kişiler, güneş çarpmasına daha yatkındırlar.
Öğle güneşinden sakınmak, uygun giysiler seçmek vb. gibi basit bilinen önlemler dışında, yapılacak başka şey yoktur. Bir bölgede yaşayan insanların giysileri de o bölgenin koşullarına uyacak şekildedir. “Hafif sabah kahvaltısı etmek” ya da “hafif ve hava geçiren giysiler giymek” gibi öneriler faydalıdır