Prens Dervan ve XNUMX. yüzyılın sorbileri Yazarın çizimi
Giriş
Bu bir devam filmi "VO" daki çalışma döngümüzerken siyasi veya daha ziyade askeri-politik adanmış hikayeler erken Slavlar.
Bu dönemin Slavlarının askeri organizasyonunu, silahlarını ve taktiklerini tarihsel kaynaklara dayanarak ele alacağız.
İlk Slavların askeri organizasyonu neydi? Bununla ilgili bir dizi makalede bununla ilgili tartışmalı konuları ele almak istiyorum.
Her şeyden önce, Slav askeri istilalarının Bizans için gerçek bir askeri tehdit oluşturduğu söylenmelidir. Sonuç olarak, "Mauritius Stratejisi" nde (bu askeri çalışmanın yazarı hakkında görelilik olmadan) bir bölüm ayrıldı. İmparatorluğun diğer birçok düşmanı böyle bir onur almamış olsa da, örneğin, tam anlamıyla otuz veya kırk yıl içinde olan Araplar, imparatorluğun tüm doğusunu ele geçirecekler. Bu, askeri Bizans tarihinin seçkin uzmanı V.V. Kuçma. Ancak bu dönemin taktiksel bakış açısından değil, ne tür bir askeri sistemdi: “ordu” (Στράτευμα veya Στpατός) veya “kalabalık” (“Ομιλoς), ama örgüt açısından?
Toplum ve askeri organizasyon
Askeri örgüt, özellikle incelenen dönemde, doğrudan toplumsal yapıdan türetilir. Aslında, kaynaklar bu dönemin bazı kabilelerinin gelişim seviyesi hakkında net bir şekilde konuşmamıza izin vermiyor, ancak ilgili disiplinler (antropoloji, etnografi ve kısmen arkeoloji) dolaylı işaretlerle görülecek yerlere işaret ediyor.
Daha önce VO ile ilgili makalelerde, Slav toplumunun devlet öncesi kalkınmanın erken bir aşamasında olduğunu - XNUMX. yüzyılın orta ve ikinci yarısında yaygın olarak inanıldığı gibi, bir kabile toplumu veya “askeri demokrasinin” erken bir aşaması olduğunu kaydettik.
Yol boyunca, “kontrollü anarşi” veya “segmental toplum” gibi kavramların hala Slav tarihinin bu dönemine uygulanmaya çalıştıklarını, ancak bu kavramların özellikle açık olmadığını belirtiyoruz (M. Nistazopulu-Pelekido, F. Kurt).
Bizans yazarları, Slav kabilelerinde, Caesarea Procopius'un yazdığı gibi ve Strategicon'un yazdığı gibi, “bir kişi tarafından kontrol edilmeyen, ancak antik çağlarda demokraside (demokrasi) yaşadığı için” bir toplum gördüler:
“Farklı görüşlere sahip oldukları için, hem kabul etmiyorlar hem de kabul etseler bile, çözüm başkaları tarafından hemen ihlal ediliyor, çünkü herkes birbirinin zıttı olduğunu düşünüyor ve kimse diğerine vermek istemiyor.”
Slavların Konstantinopolis'e yönelttiği önemli tehdide rağmen, aynı zamanda silahlanma ve askeri sanattaki komşu halklardan önemli ölçüde daha düşük olduklarını görüyoruz.
Sebep nedir?
Slavların askeri olarak komşularından, özellikle de Almanlardan ve göçebe halklardan “birikmesi”, tam olarak toplumsal gelişmenin farklı aşamalarında olmalarından oluşuyordu. Kabaca söylemek gerekirse, VI yüzyılın başındaki Slavlar, çok takdirle, XNUMX. yüzyıldaki Batı Cermen kabileleriyle aynı fazdaydı. M.Ö.
Bu durum, yine de geç dönem nedeniyle, Slavların Alman etnova oluşumuna kıyasla ve özellikle de kurumlarının askeri işlere açıkça yansıdığıydı. Basitçe söylemek gerekirse, doğumla yaşıyorsanız ve benzer toplumlarla çevriliyorsanız, zincir postalara ve kılıçlara ihtiyacınız yoktur, bu sizin için yeterlidir оружияhangi avda kullanılır. Ancak, sahip olmak için ne teknolojik ne de maddi fırsatlara sahipsiniz.
Yani yerleşik bir Slav toplumunda, üretim faaliyetlerinde kullanılanlar dışında ek silahlara ihtiyaç yoktu: bir balta - her yerde; mızrak, yay ve ok - avda.
Slavların temas kurdukları göçebe halklara gelince, askeri teknolojilerin ve yönetişim yapılarının gelişmesi nedeniyle benzer bir sosyal aşamada olduklarını varsayarak, göçebeler çiftçilere egemen oldu. Ancak bu aynı faktörler daha sonra göçebe halkların sosyal gecikmesinin en önemli nedenleri haline geldi (teknolojinin gelişimi toplumda bir değişikliğe yol açmadı).
Ve eğer Sarmatyalılar ve Alans toplumu toplumsal yapıda erken Slavlara az çok yakın olsaydı, Hunlar ve hatta daha çok Avarlar, VO hakkında önceki makalelerde yazdığımız daha üst düzey bir yönetim sistemine aşinalardı.
Ve bir ek daha. Doğal bir soru ortaya çıkıyor: Askeri teknolojide avantajlara sahip komşularla temas halinde olan Proto-Slavlar veya erken Slavlar onları örneğin Sarmatyalılar veya Gotlardan ödünç alamadılar mı?
VI yüzyılda. hem yazılı hem de arkeolojik kaynaklar bize Slavlar arasında olduğu gibi aynı basit silah setinden bahseder. Buradaki cevap basit gibi görünüyor: günümüzde olduğu gibi, askeri teknoloji, onlar için hammadde kaynakları, bunların sahipleri tarafından ciddi bir şekilde korundu: kılıç, bir hediye olarak yakalanabilir veya alınabilirdi, ancak kopyalanması zor veya imkansızdı. Ürdün'ün de vurguladığı gibi, Karıncalar sayısal avantajlı silahlanma eksikliğini telafi ettiler [Getica 119, 246].
Nüfusun büyümesiyle, çevredeki kaynaklar klan veya ailesini besleyemedi, bu da askeri operasyonlarla elde edilen bir “fazla ürün” ihtiyacına neden oldu, bu Slav toplumunu hareket etmeye ve değiştirmeye teşvik etti, ancak klan sistemindeki değişikliklerin son derece yavaş olduğunu aklınızda bulundurun ve bu doğrudan askeri işler ve silahlarla ilgilidir.
Tacitus, birçok araştırmacıya göre MS XNUMX. yüzyılda Wends - Proto-Slavların silahlandırıldığını bildirdi bunlar:
“... kalkan taşıyorlar ve yaya hareket ediyorlar ve dahası büyük bir hızla; tüm bunlar onları tüm yaşamlarını bir vagonda ve bir atta geçiren Sarmatyalılardan ayırıyor. ”
[Örtülü. G. 46.]
Aynı silahları birkaç yüzyıl içinde öğreneceğiz. Proto-Slav ve Erken Slav kabilelerinin, ilk olarak Gotlar ve daha sonra Hunlar tarafından, göç hareketine dahil edilmesi bile silahlarda değişikliklere yol açmadı (sonraki makalelerde silahları ayrıntılı olarak tartışacağız).
Bu zamanın kaynak sayfalarında birden fazla kez, çeşitli kabilelerin "ulusal" kıyafetlerinden bahsetmiyoruz bile, "ulusal" silahlar hakkında bilgilerle karşılaşıyoruz. "Fredegar Kroniği" nde, Frank büyükelçisinin Slav kralı Samo'ya ulaşmak için Slav kıyafetlerine dönüşmesi gerektiği bildiriliyor.
Burada önemli bir faktör, Slavların askeri organizasyonunu oluşturan ve silahlanmayı dolaylı olarak etkileyen sosyal andı.
Dolayısıyla Slav toplumu, Bizans yazarları (Evans-Prichard E., Kubel L.E.) tarafından yazıldığı gibi, “kontrollü anarşi” belirtileri olan bir kabile sisteminin erken bir aşamasındaydı.
Birliklerin organizasyonunu düşünürken, toplumun devlet öncesi ve erken dönem aşamalarına geçişi sırasında Hint-Avrupa etnik gruplarının tanınmış askeri yapılarından geçiyoruz. Ve bunlar şu bölümlerden oluşuyordu: askeri liderin kadroları; bazen gizli ve yaş-cinsiyet militarize olmuş sendikalar gibi bağımsız askeri örgütler vardı; çeteler, soyguncu örgütler (çılgına dönenler gibi). Bazıları daha sonra hükümdar olarak prensin kadrolarına dönüştürülebilirdi. Ve son olarak, ana tüm kabilenin milisleriydi.
İlk Slavlarda durum böyle olduğu için aşağıda ele alıyoruz.
Bu yazıda Slav "soylular" veya askeri aristokrasi ile durumu inceleyeceğiz, bir sonraki makalede - VI-VIII yüzyıllarda prens ve takım sorunu.
Askeri biliyorum
Bir manga veya profesyonel "askeri-polis" örgütünün ortaya çıkması için, önemli bir koşul her zaman çok sayıda meşru liderin varlığı olmuştur, ancak bu aşamadaki Slav klan örgütü böyle bir sistem anlamına gelmemiştir. Ne yazılı ne de arkeolojik kaynaklar bize bu tür bilgiler vermez ve aşağıdaki tarihsel aşamalarda bu kurumları da gözlemlemeyiz. Örneğin, çok sayıda “kahraman” ve basileus veya İskandinavya olan Homeric Yunanlıların aksine, zaten Wendel döneminde (VI-VIII yüzyıllar) çok sayıda yerel, bölgesel ve ek olarak “deniz” olanları vardı, bu da bu sistemin oluşturulmasına katkıda bulundu. kendi aralarında bir mücadele olarak ve diğer ülkelerdeki zafer ve servet adına kampanyalar için. Ve Tacitus, Alman toplumunu bize, savaşta boş bir yaşam tarzına öncülük eden köklü kadrolar ve soylularla tasvir ediyor.
“Ya, liderleri, savaşçıları kuşkusuz,” diye yazıyor A. Ya. Gurevich, “hem yaşam biçimleri, militan ve boşta olmaları hem de yağmaladıkları sayısız servet, bir hediye ya da ticari işlemler sonucunda aldılar ".
Söz konusu dönemin Slav toplumunda bunlardan hiçbir şey görmüyoruz.
Sklavins'den bir karınca tarafından satın alınan belirli bir esir Helbudiy (yerel bir karınca olan) bölüme dikkat etmeye değer, adı Romantizm komutanının adıyla uyumluydu ve bu karınca onu gizlice Konstantinopolis'e parayla geri vermek istedi. “Barbarların geri kalanı” bunu öğrendiğinde, Bizans “stratig” in kurtarılmasının faydalarına yasal olarak inanan neredeyse tüm antes herkese gelmiş olmalı. Yani, bu kabile toplumu için bireyler arasındaki hazinelerin yoğunluğu hakkında konuşmak hala zordur, ele geçirilen tüm zenginlikler falcılık yoluyla dağıtılır ve bu aşamada liderin ayrı bir payının ne olduğunu bilmiyoruz.
Antian liderleri Mezamer veya Mezimir, Idarisius, Kelagast, Dobet veya Davrit, 585'in altında bahsetti ve bir versiyona göre, tanrı Radegast'ın adından dolayı tesadüfi olmayan Ardagast'ın (593. yüzyılın sonu) “ricks” i, tıpkı Musoky (764) gibi ve Kiy ayrı bir takım değil, bir klanın veya kabilenin bariz lideridir. Aynı şey Slav archons, kuzeyli Slavun (765-799), XNUMX'da Bizans asaletinin komplosuna katılan Akamir ve Asya'da savaşan Nebula için de söylenebilir.
Hun sonrası dönemin prestijli askeri teçhizatı ve at teçhizatı. Kaynak: Şek. 1. Kazan M.M. V - VII yüzyıllarda Slavların askeri organizasyonu hakkında: liderler, profesyonel savaşçılar ve arkeolojik veriler // “Ateş ve Kılıçla” // Stratum plus. No. 5. C.18.
VII. Yüzyılın başında Selanik kuşatması ile. Slav kabilelerine Kumanon “muhalif” tarafından komuta edildi, ancak gücü şartlıydı, kabilelerin liderleri, herhangi bir kontrol sisteminden söz edemediği sürece ona itaat ettiler. Mauritius Stratig'in XNUMX. yüzyılın başında yazdığı gibi, "çünkü birbirleriyle aynı fikirde olmayan birçok liderleri var." Yani, tarihi belgeler, Slavlar arasında "asalet", "Asalet" in oluşumunun en erken aşamasını ele geçirdi, aynı süreç yaklaşık altı yüzyıl önce, Roma sınırındaki Cermen kabileleri arasında, en seçkinleri oynayan kabilelerin saflarından çıktığında gerçekleşti. kabilenin askeri savunmasını organize etmede rolü ”(A. Neusykhin).
Bu bağlamda, isimlere göre, askeri fonksiyonlara sahip kabile liderleri, askeri değil kabile liderleri ve daha da ötesi siyasi liderler - prensler: Samo saltanatı sırasında Alpine Slavları ve Sorbianları yöneten Alp Sloven Slovenya'nın lideri - isminin kökeni "büyük, yaşlı" ve Dervan sorblarının başı "yaşlı, yaşlı" dır. Dahası, “Franks Annals” ın ikinci baskısında Dragovit'in “kralı” ndan bahsediliyor (XNUMX. yüzyılın sonu):
“... ne de olsa tüm kralları [prensleri” çok aştı. - V.E.] (regulis) Wilts ve klanın asaleti ve yaşlılığın otoritesi. "
“Tsarek” çevirisinin gerçek durumu yansıtmadığına inanıyoruz, elbette, Wilts veya Velets Birliği'nin bir parçası olan kabilelerin prensleri hakkında konuşuyoruz. Dolayısıyla, bu, kabile birliği başkanının, kabile için tipik bir lider olduğunu, yaş ve tecrübesi nedeniyle asalet ve otoriteye sahip olduğunu ve sadece askeri bir lider olmadığını gösteren başka bir önemli kanıttır.
Böyle bir toplumun kampanyalar ve göçler sırasında askeri bir lidere ihtiyacı vardı. Hatta böyle bir "prens" seçiminin nasıl gerçekleştiğine dair dolaylı kanıtlarımız da var.Bu tören, bazı Slav ülkelerinde, elbette, önemli değişiklikler geçirmiş olarak korunmuştur. Carinthia veya Korushki'deki Geç Orta Çağlarda (Slovence), gerçekten ziyade şenlik-resmi olan bir seçim töreni (1441'de son kez), tüm insanların katılımıyla, Hırvatistan ve Sırbistan'da iken - sadece soyluların (zupanlar) , yasaklar, sotsky vb.).
Prens taş. Tarih Müzesi. Klagenfurt. Avusturya
Bunun, Franks'ın Hırvatistan'da korunurken Slovenların patrimonial soylularını yok etmesinden kaynaklandığına inananlarla anlaşmak mümkün değildir. Büyük olasılıkla, Hırvat toplumu daha da gelişti ve “bütün” insanların resmi katılımının gereksiz bir unsuru dışlandı. Başlangıçta, bu süreçte, tüm ulus veya özgür çiftçiler, kozeza, kilit bir rol oynadı ve prosedür şu şekildeydi: en eski kozez, Prens'in taşına oturdu - eski bir Roma sütunundan bir parçanın kullanıldığı taht. Bu eylemin daha önce bir klan başı veya kabilenin başı olan bir yaşlı tarafından gerçekleştirildiği varsayılabilir. Benekli bir boğa ve bir kısrak onun yanında durdu. Böylece, prens ya da lidere bir “iktidar” ya da “askeri iktidar” transferi oldu. Cetvel bir halk kostümüne bağlandı, bir yargıya, belki de yargının bir sembolünü verdi ve elinde bir kılıçla tahta çıktı, sonra dört kardinal noktadan her birine döndü. Dünyanın yan taraflarına dönmek her iki taraftan gelen düşmanların yenileceği anlamına geliyordu. XV yüzyılda. tören kiliseye gönderildi, ardından cetvel bir taş tahtın üzerine oturdu, Krnsky grad'daki Goslosvetsky sahasında durdu, daha önce Roma'nın Virunum, şimdi Zollfeld, Avusturya vadisi olan Roma şehri Virunum'dı.
Bu törende, elbette, askeri liderlerin erken seçiminin özelliklerini, Slavların askeri göç dönemini görebilirsiniz.
Bu nedenle, inceleme altındaki dönemde, kabile kurumlarının, yeterli sayıda askeri liderin ya da yalnızca askeri tekneleri nedeniyle yaşayan artık sayıda askerin ortasından ayrılmadığı açıkça söylenebilir. Toplumun böyle bir yapıya ihtiyacı yoktu ve bunu karşılayamadı.
Aşiret iktidarı, aşiret örgütü üzerinde durduğunda toplum için belirleyici olur ve normal işleyişini gerçekleştirmek için bir siyaseti sürdürmek ve muhafazakâr aşiret kurumlarını bastırmak için bir araç olarak gereklidir.
VI-VII'nin Slav toplumunda ve muhtemelen VIII yüzyılda bu aşama. henüz gelmedi.
Kaynaklar ve Edebiyat
Bosau Slav Chronicle'dan Helmold. Çeviri I.V. Dyakonova, L.V. Razumovskoy // Bremenli Adam, Bosau'dan Helmold, Lubeck Slav kronikleri Arnold. M., 2011.
Jordan. Getae'nin kökeni ve tapusu üzerine. Tercüme E.Ch. Skrzhinskiy. SPb., 1997. S.84., 108.
Cornelius Tacitus Almanların Kökeni ve Almanların Yeri Üzerine Tercüme Babichev AS, ed. Sergeenko M.E. // Cornelius Tacitus. İki ciltte kompozisyon. St.Petersburg, 1993.
Caesarea Savaşının Gotiklerle Tercümesi / Tercüme S.P. Kondratiev. T.I. M., 1996.
Mauritius Strategicon / V.V. Kuchma tarafından yapılan çeviri ve yorum. St.Petersburg, 2003. S.196.; Caesarea Savaşının Gökadaları / Tercüme: S.P. Kondratiev T.I. M., 1996.
İtirafçı Tercüme Teorisleri G.G. Litavrin // Slavların en eski yazılı haberlerinin kodeksi. T.II. M., 1995.
Fredegar Günlükleri. Çeviri, yorumlar ve giriş. G.A. Schmidt tarafından yazılmış makale. SPb., 2015.
Brzóstkowska A., Swoboda W. Testimonia, Słowian, Seria Grecka, Zeszyt 2, Wrocław, 1989.
Curta F. Slavların Yapımı: Aşağı Tuna Bölgesi Tarihi ve Arkeolojisi, c. 500-700. Cambridge, 2001.
Nystazopoulou-Pelekidou M. "Les Slaves dans l'Empire Bizans". 17. Uluslararası Bizans Kongresinde. Büyük Makaleler. Dumbarton Oaks / Georgetown Üniversitesi, Washington DC, Ağustos. NY. 1986.
Gurevich A.Ya. Seçilmiş Eserler. V.1. Eski Almanlar. Vikingler. M-SPb., 1999.
Kubbel L.E. Siyasi etnografya üzerine makaleler. M., 1988.
Naumov E.P. VI-XII yüzyıllarda Sırp, Hırvat ve Dalmaçya bölgeleri .// Avrupa Tarihi. Ortaçağ Avrupa. V.2. M., 1992.
Neusykhin A.I. Avrupa feodalizminin sorunları. M., 1974.
Sannikov S.V. VI. Yüzyılın Batı Avrupa tarihçiliğinde halkların büyük göç döneminin kraliyet gücünün görüntüleri. Novosibirsk. 2011.
Khlevov A.A. Vikinglerin habercileri. I-VIII yüzyıllarda Kuzey Avrupa. SPb., 2003.
Shuvalov P.V. Urbikiy ve Pseudo-Mauritius'un “Stratejisi” (bölüm 1) // Bizans Temporary. T. 61.M., 2002.
Devam edecek ...