Prostatit, prostat bezinin iltihaplanması anlamına gelir. Her yaştan erkekte görülebilen bu hastalık toplumda prostat iltihabı olarak bilinir. Bu hastalığın birkaç tipi bulunur. Bazı tipleri nisbeten kolay tedavi edilse de bazılarının tedavisi zordur.[ads1]
Prostatit Nedenleri:
- Akut bakteriyel prostat iltihabı nedenleri: Bakterilerin neden olduğu bir iltihaplanmadır. Enfeksiyon içeren idrarın prostat kanallarında kaçması ve idrardaki bakterilerin prostata sıçraması sonrası gelişir.
- Kronik bakteriyel prostat iltihabı nedenleri: Yine bakteriler nedeniyle gelişen ve sebat eden (devam eden) bir iltihaplanmadır. Yine enfeksiyon (bakteri) içeren idrarın kanallara kaçması, idrardaki bakterilerin prostata yerleşmesi sonrası geliştiği düşünülür.
- Kronik nonbakteriyel prostatit nedenleri: Nedeni bilinmemektedir.
Yazımızın devamında anlatacağımız bu konulara geçmeden önce prostat bezi hakkında kısa bir hatırlatma yapalım.
Prostat bezi erkeklerde idrar kesesinin çıkışında yer alan bir organdır. İdrar kesesinin çıkışındaki idrar yolunu (üretra) çepeçevre sarar. Prostat bezinin ürettiği salgı, meni içerisine dökülerek spermlerin kadın üreme organında yaşamlarını sürdürmesine ve ilerlemesine yardımcı olur. Ayrıca boşalma esnasında kasılarak meninin idrar kesesine geri kaçmasını engeller.
Risk Faktörleri
Prostatit riskini arttıran faktörler.
- Sık idrar yolu enfeksiyonu geçirmek
- Daha önce prostat iltihabı geçirmiş olmak
- Pelvik travma: Örneğin bisiklet veya at binme sonucu alınan darbeler
- İdrar yolları için sonda veya katater kullanmaü
- Prostat biyopsisi yaptırmış olmak
- HIV virüsü taşımak veya AIDS hastası olmak
Akut Bakteriyel Prostatit
Hızlı başlangıçlı bir prostat iltihabıdır. Adından da anlaşılacağı üzere bakterilerin neden olduğu bir tür prostat enfeksiyonudur. Ani başlayan şikayetler ile kendini gösterir. En sık E.coli (%80), pseudomonas, serratia, proteus ve enterokok türü bakteriler bu enfeksiyona neden olur. Bu bakteriler aynı zamanda idrar yolları enfeksiyonunun da en sık nedenidirler.
Akut bakteriyel prostatit belirtileri:
- Ateş: Ani başlayan ateş, üşüme, titreme ve halsizlik
- Ağrı: Kasıklarda, karın alt kısımlarında, belde ve üreme bölgesinde
- Ağrılı ejakülasyon
- İdrar yanması, idrar yaparken ağrı hissetme
- Ani sıkışma hissi, sık idrara çıkma
- İdrar renginde koyulaşma
- İdrara başlamada veya idrar yapmakta zorlanma gibi belirtiler görülebilir.
Akut prostat iltihabı belirtileri hızlıca ortaya çıkar ve kişiyi fazlasıyla rahatsız eder. Bundan dolayı kişi genellikle hastaneye başvurur ve tanı alır.[ads2]
Teşhis
Belirtileri olan kişilerde yapılan doktor muayenesi ve tahlillerin yorumlanması sonucu teşhis konulur. İdrar yolları, böbrek ve epididim iltihabı ile karışabilir.
- Kan tahlillerinde lökosit sayısı yüksek çıkabilir.
- İdrar tahlilinde iltihap hücreleri (lökosit) ve bakteri tesbit edilir. Bazen idrarda kanama (bkz: İdrarda kanama neden olur?) bu duruma eşlik eder.
- İdrar kültüründe hangi bakterinin iltihaba neden olduğu tespit edilir.
Akut bakteriyel prostatit tedavisi:
Bakteri kaynaklı bir iltihaplanma olduğu için uygun antibiyotik ile tedavi edilir. Diğer prostat iltihaplarına göre daha kolay tedavi edilir. En sık kullanılan antibiyotikler (etken maddeler): ampisilin, siprofloksasin, trimetoprin-sulfametoksazol ve aminoglikozidlerdir.
Tedavi süresi değişken olmakla birlikte ortalama 4-6 haftadır. Genellikle tedavi sonrası kişiler tamamen iyileşse de nadiren kronik bakteriyel prostatite neden olabilir.
Kronik Bakteriyel Prostatit
Sebat eden (uzun süre devam eden) bakteri kaynaklı bir iltihaplanmadır. Bazen akut bakteriyel prostat iltihabına bağlı gelişse de bazen de akut enfeksiyon olmaksızın gelişir. Tekrarlayan idrar yolları enfeksiyonu olan kişilerde ve özellikle yaşlılarda daha sık gelişir. Bakteriyi içeren enfekte idrarın prostat kanallarına kaçması sonucu geliştiği düşünülmektedir. Belirtiler akut enfeksiyon kadar ani ve dramatik değildir.
Kronik Bakteriyel Prostatit Belirtileri Nelerdir?
- İdrar yanması ve sık idrara çıkma gibi işeme bulguları
- Karın alt kısmında, idrar kesesinin olduğu bölgelerde ve perineal bölgelerde tam ifade edilemeye huzursuzluk, rahatsızlık hissi (belirsiz ağrı)
- Cinsel işlev bozukluğu
Teşhis
Belirtileri olan kişilerde yapılan prostat muayenesi ve tetkikler ile tanı konulur. Prostat masajı ile elde edilen sıvıda veya prostat masajı sonrası alınan idrar örneğinde bakterinin gösterilemesi ile teşhis konulur.
Kronik prostatit (bakteriyel) tedavisi
Tedavi akut enfeksiyona göre daha zordur. Çünkü uzun süre devam eden iltihabi süreç antibiyotiklerin prostat dokusuna geçişini bozar. Genellikle siprofloksasin, levofloksasin, ve trimetoprin-sulfametoksazol içeren antibiyotikler seçilir. Tedavi ortalama 6 – 12 hafta arası değişir. Kronik prostatit tekrarlama olasılığı nisbeten yüksek bir hastalıktır.
Sıcak oturma banyoları ve ağrı kesiciler tedaviye ek olarak verilebilir ve kişide rahatlama sağlayabilir.
Nonbakteriyel (Bakteriyel Olmayan) Kronik Prostatit
Nedeni bilinmeyen tedavisi zor bir hastalıktır. Prostat iltihapları arasında en sık görülendir. Şikayetlere neden olabilecek diğer hastalıkların dışlanması sonucu bu hastalığın teşhisi konulur.
Nonbakteriyel Kronik Prostatit Belirtileri:
- İdrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma gibi işeme bulguları
- Perineal bölgede, karın alt kısmında, idrar kesesinin olduğu bölgede belli belirsiz ağrı ve rahatsızlık hissi
Teşhis
Prostat masajı sonrası alınan örnekte ve masaj sonrasındaki ilk idrar incelemesinde bakteri saptanmaz. Yani bu örneklerden alınan kültürler negatif çıkar. Kişide geçirilmiş idrar yolları enfeksiyonu hikayesi yoktur. Kesin teşhis şikayetlere neden olabilecek diğer hastalıkların elenmesi ile konulur.
Tedavi
Nedeni tam bilinemediği için tedavisi net değildir. Tedavi başarısı nisbeten düşük bir hastalıktır. Tedavide kullanılan ilaçlar:
- Antibiyotikler: Bakteri tesbit edilmemiş olsa da antibiyotik tedavisi genellikle denenir. Antibiyotik ile şikayetlerde gerileme olursa tedavi 6 hafta kadar devam ettirilebilir.
- Alfa blokörler: Prostattaki ve idrar kesesi boynundaki kasların gevşemesini sağlar. Bu da kişideki işime zorluğunu rahatlatır.
- Pregabalin: Ağrıyı gidermek amacıyla verilebilir.
- Ağrı kesiciler (NSAİİ)
Sıcak oturma banyosu ve ağrı kesici ilaçlar kişinin şikayetlerine kısmen iyi gelse de kalıcı bir çözüm sunmaz.
Şikayetleri kötüleştirecek yiyecek ve içeceklerden uzak durulması önerilir. Bunlar baharatlı yiyecekler, asidik, kafeinli ve alkollü içeceklerdir. Ayrıca bisiklet veya at binme gibi şikayetleri arttıracak aktivitelerden uzak durulması önerilir.
Nonbakteriyel kronik prostatit genellikle sık tekrarlayan şikayetlere neden olur. Rahatsız edici olan bu durum hastaları farklı tedavi arayışlarına yönlendirir. Kronik prostatit hastalığının kısırlık ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.