Suriye'de vekalet savaşı 4. yılını bitirmeye yaklaşırken, "siyasi çözüm" fikirleri daha fazla dillendirilmeye başlandı.
Washington Post yazarı David Ignatius, geçtiğimiz hafta köşesine bir rapor taşımıştı. Bu rapora göre, Suriye'de yerel ateşkesler ilan edilmesi öngörülüyor ve bu ateşkeslerin sonunda bir siyasi uzlaşmaya varabileceği söyleniyordu.
Birleşmiş Milletler Özel Temsilcisi Stefan de Mistura da, Suriye'de "çatışmaları dondurma" planını Suriye yönetimine sunmuştu.
RAPORUN SAHİBİ KİM?
Foreign Policy'den James Traub, Ignatius'un kısaca dile getirdiği raporun ayrıntılarını yazdı.
Buna göre raporun sahibi, İnsani Diyalog Merkezi (HD) isimli İsviçre merkezli bir kuruluş. HD, "çatışma çözümü" (conflict resolution) üzerine uzmanlaşmış.
HD'nin arabuluculuk ettiği çatışmalar arasında ise şunlar yer alıyor: Tunus'ta İslamcılarla laikler arasında arabuluculuk; Afganistan'da Taliban'la müzakereler. 2013 yılından bu yana Suriye'de yerel ateşkesler için çalışan kurum, şu sıralar Suriyeli Kürtlerle "muhalifler" arasında da arabuluculuk yapıyor.
Kurumun başındaki isim David Harland, eski bir BM yetkilisi. Raporu yazan Nir Rosen ise, Suriye yönetimine yakın bir isim olarak biliniyor. Ancak Traub, kişisel olarak Rosen'in "rejim yanlısı" olmadığını düşünüyor.
RAPORDA NELER VAR?
HD raporu, "Suriye Çatışmasının Çözümü İçin Adımlar" başlığını taşıyor.
Rapor, kendisini ne "muhaliflerin" ne de Suriye ordusunun birbirine üstünlük sağlayabileceği tezi üstüne kuruyor.
Rapora göre, Suriye'deki vahşi çatışma ortamı, Nusra Cephesi ve Irak-Şam İslam Devleti (IŞİD) gibi örgütlerin gelişmesi için uygun koşullar yaratıyor.
Dahası, ülkedeki "ılımlı" gruplar, radikalleşerek bu örgütlere dahil oluyor.
Aynı zamanda, Suriye devleti de çöküşe daha yakın hale geliyor. Devletin zayıfladığı yerlerde, "kriminal" unsurlar ve milisler güçleniyor; siyasi iktidar boşluğunu Nusra ve IŞİD gibi gruplar dolduruyor.
Rapor, "Suriye'nin Somali'ye dönüşebileceğini" iddia ediyor.
HD, acilen devlet otoritesinin korunması çağrısı yaparken, "Hiç devletin olmamasındansa, bir rejim (Esad) ve devletin olması daha iyidir" sonucuna varıyor.
YEREL ATEŞKESLER, YEREL İKTİDARLAR
HD raporuna göre, yerel ateşkesler Birleşmiş Milletler veya başka bir muhatap tarafından düzenlenecek. Ateşkesin ilan edildiği bölgede, "Barış ve Yeniden İnşa Otoritesi" isimli bir organ kurulacak.
Bu kurum, ateşkesi uygularken, "geçici yönetim" olarak görev yapacak. Bu yeni yönetimin görevlileri, "rejim"e karşı değil, "tarafsız" bir kuruma sorumlu olacak.
Rapora göre yeni plan, dışarıdan ve "yukarıdan aşağıya" değil, "aşağıdan yukarıya" ve Suriyelilerin iradesiyle şekillenecek. Bir şehirde hangi tarafa eğilim varsa, şehir o grup tarafından yönetilecek.
Zaman içinde, bu geçici yönetim, yerel yönetim ve siyaset de oluşturabilecek.
Rapora göre, bu ateşkes ve barış anlaşması sayesinde, her iki taraf da kendi ateş gücünü IŞİD'e saklayabilecek.
ESAD NE OLACAK?
Raporda "Esad ne olacak?" sorusuna da cevap veriliyor.
HD'ye göre, Esad'a ne olacağı, "Suriyeliler tarafından 'belirgin bir noktada'" belirlenecek.
Bunun için savaşın sonunda, geniş kapsamlı bir anayasal reform ve uluslararası denetime açık bir seçim yapılması öneriliyor.
Traub, Rosen ve Harland'ın, bazı "muhalif" komutanların kendilerine Esad'ın gidişinin müzaekereler için bir önkoşul olmadığını söylediğini aktarıyor.
Rosen, Suudi Arabistan'ın da bu sonuca ulaşmaya başladığını düşünüyor.
PLANIN ZAYIF NOKTASI
HD planının zayıf noktalarından bir tanesi, Nusra Cephesi ve IŞİD'in kontrol ettiği bölgelerin genişlemesi ve bu grupların Esad yönetimi ile bir uzlaşmaya yanaşmayacakları gerçeği.
Bazı uzmanlar, HD'nin raporunda öneri olarak ortaya atılan "cihatçılara karşı Suriye ordusu-muhalifler işbirliği" düşüncesini de "fantezi" olarak nitelendiriyorlar.
Ancak Rosen, geçtiğimiz yaz Şam banliyölerinde 5 kez muhaliflerle ordu arasında cihatçılara karşı ortak harekat yapıldığını iddia ederek bu düşüncenin "fantezi" sayılmayacağını söylüyor.
Traub'a konuşan bir Beyaz Saray yetkilisi ise, ne muhaliflerin Esad'lı bir çözüme ikna olduklarını, ne de Esad'ın kendi geleceği konusunda korkuya kapılarak muhaliflere kendi yönetimlerini kurmalarına izin vereceğini söyledi.
sOL
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.