برخوردار فريد، شاكر. آداب الطلاب. تهران: صبا، ١۳۸۴/ ۲٠٠۵، ۶۵۵ ص.
Barkhurdar Farid, Shakir. Adab al-Tullab. Tehran: Saba, 2005, 655pp.
ABSTRACT
The Customs of Clerical Students
آداب الطلاب
This book is the first volume of three in Shakir Barkhurdar Farid’s Seminary Topics series. According to Barkhurdar, this is the first work specifically intended for the training of Shia seminary students, and as such, he considers it distinct from books such as Shahid Sani’s Desire of the Seeker. Regardless of the accuracy of his claim, The Customs of Clerical Students is an accessible example of a cleric writing for other clerics. With its clerical commentary, images, sayings, and life stories, it serves as a resource for “clerical ethics” and power relations among clerics. The book addresses how the clergy deal with “the people” in order to maximise the respect they are afforded, and provides examples of agreements among clerics about this. For example, clerics agree that occasionally it is preferable to arrive late to a gathering rather than on time, because arriving late means that a cleric will not have to stand in greeting, as others do.
Essentially, this book is a compendium of Ayatollah Ahmad Mojtahedi Tehrani’s ideas on ethics during the half century for which he was director of the seminary in Tehran. His ideas are collected from his speeches in the pulpit and classroom, and for this reason, the style of writing is closer to dialogue than to the exact language of theology. In addition to the many jokes throughout the text, he uses a number of slang terms and phrases specific to the clergy. Examples include Seem Vasli (someone who falsely claims spiritual authority), zolfi (someone who does not follow the rules a clerical student should follow), Akhoond Khor (frugal), and Akhoond gar (someone for whom the title of “cleric” is simply a source of money). The expected level of education of the book’s main audience is that of an ordinary cleric who is able to answer questions about jurisprudence. In accordance with its readership, the book is filled with extraordinary and sometimes inconceivable stories from the life of Shia clerics.
The book’s priority is to attract clerical students to the Tehran seminary, and the author pursues this goal throughout the work. The images consist mainly of views of the seminary and photographs of Ayatollah Mojtahedi.
Iraj Esmailpour Ghouchani
Translated by Niki Akhavan
برخوردار فريد ، شاكر. آداب الطلاب. تهران: صبا، ١۳۸۴/ ۲٠٠۵، ۶۵۵ ص.
Barkhurdar Farid, Shakir. Adab al-Tullab. Tahran: Saba, 2005, 655 s.
ÖZET
İlahiyat Öğrencilerinin Adetleri
آداب الطلاب
655 sayfalık bu kitap 2003’ün ilkbaharında yayımlanmış olup Shakir Barkhurdar’ın “Seminer Konuları Serisi” başlığı altında derlemiş olduğu üç ciltten birincisini oluşturmaktadır. Kendisine göre bu eser bizatihi Şii seminer öğrencilerinin eğitimi için hazırlanmış ilk eserdir. Bu yönüyle Shahid Sani’nin Desire of the Seeker adlı eseri dâhil diğer kitaplardan farklı olduğunu iddia etmektedir. Bu iddianın doğruluğu bir yana, İlahiyat Öğrencilerinin Adetleri bir ilahiyatçının diğer ilahiyatçılar için yazdığı nadir örneklerden biridir. Dahası, açıklama, imge, söz ve İran’daki mevcut güç sistemleriyle bir şekilde bağlantılı bulunan ilahiyatçıların yaşamöyküleriyle olabildiğince dolu olması sebebiyle hem “ilahiyatçı ahlakı” hem de aralarındaki güç ilişkilerinin işleyişini anlamada bir kaynak oluşturmaktadır. Kitabın bazı bölümleri edindikleri saygıyı en üst seviyeye çıkarmak için ilahiyatçının “insanlarla” nasıl ilişki kurması gerektiğine temas etmektedir. Kitap aynı zamanda ilahiyatçıların bu konudaki ittifaklarından örnekler vermektedir. Bu ittifakın kapsamı o denli geniştir ki bazen bir toplantıya geç gitmek zamanında gitmekten daha iyidir. Zira bu durumda selamı almak üzere ayağa kalkacak olan ilahiyatçı değil diğerleri olacaktır.
Özü itibarıyla bu kitap Ayotallah Ahmad Mojtahedi Tehrani’nin Tahran’daki seminer’in müdürü bulunduğu yarım yüzyıl süresince yaydığı ahlak konusundaki fikirlerinin bir özetinden ibarettir. Bu fikirler kürsü ve sınıfta yaptığı konuşmalarından derlenmiştir. Bu nedenle üslup din ilminin kesin dilinden çok bir diyaloğun samimi ifadelerine daha yakındır. Metin içerisinde yer alan birçok latifenin yanı sıra, seminer öğrencilerinin mesleki terminolojisine özgü birçok terim ve deyimle de karşılaşılmaktadır. Bunlara örnek olarak Seem Vasli [öyle olmadığı hâlde ruhani otoriteye sahip olduğunu söyleyen kimse], zolfi [ilahiyat öğrenciliğinin kurallarını takip etmeyen kimse], Akhoond Khor [ucuz ve ulaşılabilir olan bir şey] ve Akhoond gar [ilahiyatçı olmayı sadece bir para kaynağı olarak gören kimse] gösterilebilir. Kitabın temel kitlesini oluşturan ilahiyat öğrencilerinin ortalama eğitim seviyesi en iyi ihtimalle insanların fıkıh hakkındaki sorularını yanıtlayan sıradan bir ilahiyatçınınki kadardır. Nihayetinde gelecekteki iştigalleri kürsüye çıkıp sıradan insanların akıllarına hitap etmek olacak olan okuyucuya paralel olarak, kitap Şii ilahiyatçıların yaşamından olağanüstü ve anlaşılması güç hikayelerle doludur. Öyle ki gelecekle ilgili rüyalar, işlenen dini ayet ve hikayelerin toplamından çok daha fazladır. Bu durumun, işlenen hususlara kanıt oluşturmak için etkili bir yöntem olmaktan çok, İslam’da rüyalara dayanarak geleceği yorumlamanın büyük önemine işaret ettiği açıktır.
Kitap farklı kategorilere göre düzenlenmemiştir. İşlenen ahlaki meselelerin önem sırasına göre bölümlenmesi yerine, öncelik ilahiyat öğrencilerini Tahran seminerine çekmekte işlevsel olabilecek düzenlemelere verilmiştir. Bu amaç gerek metin gerek imgelerde—ki bu da seminerin farklı görüntüleri ve Ayatollah Mojtahedi’nin fotoğraflarından oluşmaktadır— olsun kitabın hemen her yerinde gözetilmiştir.
Iraj Esmailpour Ghouchani
Çeviren Hasan Çolak
برخوردار فريد ، شاكر. آداب الطلاب. تهران: صبا، ١۳۸۴/ ۲٠٠۵، ۶۵۵ ص.
Barkhurdar Farid, Shakir. Adab al-Tullab. Tehran: Saba, 2005, 655pp.
ملخص
آداب الطلاب
آداب الطلاب
هذا الكتاب هو الأول في سلسلة من ثلاثة كتب لبرخوردار فريد تحت عنوان «موضوعات حوزوية». و يرى بورخوردار أن هذا الكتاب هو أول كتاب مخصص لتدريب طلبة الحوزة الشيعة و بهذا فهو مختلف عن بغية المريد لشهيد ساني. و بغض النظر عن صحة هذا الزعم، فإن آداب الطلاب نموذج لما يكتبه رجل الدين لرجال الدين الآخرين. ففي تعليقاته و أقواله و قصصه الواقعية مصدر غني عن أخلاق رجال الدين و علاقات السلطة بينهم. و يعالج الكتاب كيفية تعامل رجال الدين مع "العامة" لزيادة تبجيلهم لهم و يقدم أمثلة عن اتفاق رجال الدين على ذلك الأمر. فمثلا، يتفقون على أنه من الأفضل أن يصل رجل الدين متأخرا أحيانا الى مواعيده كي لا يقف مع المستقبلين كغيره.
و الكتاب في الأصل خلاصة لأفكار عن الأخلاق لآية الله أحمد مجتهدي طهراني خلال رئاسته حوزة طهران و التي استمرت لمدة نصف قرن. و أفكاره هذه مأخوذة من محاضراته في الصف و من على المنبر، لذا فأسلوبه أقرب الى الحوار منه الى لغة العلوم الدينية. و إضافة الى النكات المنتشرة في النص فإنه يستخدم عددا من التعابير العامية المختصة برجال الدين. فهناك مثلا سیم وصلی (شخص يدعي كذبا أن لديه سلطة روحية)، زلفی (شخص لا يتبع القواعد المطلوب مراعاتها من رجل الدين)، آخوند خور (شديد الحرص على ماله) و آخوندگر (شخص يستخدم الدِّين لتحصيل المال فقط). أما جمهور الكتاب فمتوقع أن يكون طلبة الحوزة العاديين القادرين على الإجابة على الأسئلة االفقهية. و الكتاب مليء بالقصص الخارقة و العجيبة من حياة رجال الدين الشيعة ليلائم قراءه.
هدف الكتاب جذب طلبة الحوزة الى حوزة طهران، و هو ما يحاوله المؤلف، لذا فأكثر صوره للحوزة ولآية الله مجتهدي.
إيراج اسماعيل پور قوچانی
ترجمة حسين علي عبد الساتر