a. Vadiler: Vadiler sürekli inişi bulunan, deniz veya göl kıyılarındaki delta düzlüklerine kadar devam eden, delta oluşmamış kıyılarda ise deniz veya göl kıyısında sona eren uzun çukurluklardır.
1. Çentik vadi: Yana ve tabana aşındırmanın orta derecede olduğu "V" profili vadilerdir. Çentik vadiler ülkemizdeki en yaygın vadi tipidir. Dağlık alanlarda bu vadilere sıkça rastlanır. Baraj yapımına uygundur.
2. Boğaz vadi: İki düzlük arasındaki yüksek araziye gömülmüş bulunan vadilerdir. Türkiye'de Kızılırmak, Yeşilırmak, Fırat, Sakarya, Seyhan ve Göksu nehirleri ile Zap suyu böyle vadilerden akar.
3. Kanyon vadi: Yamaçlardaki farklı aşınma sonucu basamaklı bir biçimde oluşan vadi tipidir. Taşeli platosunda kanyon vadiler oluşmuştur. Göksu ve Ihlara vadileri kanyon vadilerdir.
4. Yatık yamaçtı vadi: Bu vadi biçimi eğim ve hızın azaldığı durumlarda yatağın yana aşındırılmasıyla oluşur.
5. Tabanlı vadi: Akarsuların içinden salınımlar yaparak aktığı vadilere tabanlı vadiler denir. Ege Bölgesindeki vadiler örnektir. Türkiye'de Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu ile Batı Anadolu'da büyük akarsuların vadilerinin tabanları akarsularla dolmuş ve akarsu vadilerinin tabanları genişlemiştir.
b. Peri bacaları: Volkanik arazilerde, volkanik tüf ve millerle kaplı eğimli yamaçlarda sel sularının aşındırması sonucunda meydana gelen şekillerdir. Türkiye'de Nevşehir, Ürgüp, Göreme çevresinde yaygın olarak oluşmuştur.
c. Kırgıbayır: Killerden oluşmuş sahalarda yürümenin zorlaştığı inişli çıkışlı yer şekilleridir. Türkiye'de başta İç Anadolu olmak üzere bitki örtüsünün zayıf olduğu birçok yerde görülür.
d. Çağlayan ve Cavlan (şelale): Bazı akarsuların yatakları üzerinde veya kıyılarda sularının yüksek ya da yüksekçe bir eğim basamağından düşüş yapması biçimindeki akışına çağlayan denir. Türkiye'de özellikle dağlık kesimlerde görülür. En bilinenleri Manavgat, Tortum, Düden ve Muradiye Çağlayanladır.
e. Dev kazanı: Akarsuların, çağlayan yaparak düştüğü yerlerde oluşan aşınım şekilleridir. Türkiye'de en güzel örnekleri, Murat nehri yatağında, Düden, Çağlayan ve Manavgat Şelalesi'nin döküldüğü yerlerde görülür.
f. Peneplen: Akarsular, yerkabuğunun yüksek kısımlarını aşındırarak, çukur yerleri doldurarak yeryüzünü düzleştirmeye çalışırlar. Yapılan aşındırmaya bağlı olarak çok uzun bir zaman sonucunda bütün arazi alçalmış olur. Böylece, karaların yüzeyi deniz seviyesi yakınlarına kadar alçaltılır. Ve hafit dalgalı bir düzlük haline dönüşür. Akarsu aşındırması sonucunda meydana gelen bu düzlüklere peneplen adı verilir. Peneplene yontuk düz de denir.
g. Plato: Akarsular ile yarılıp parçalanmış olan yüksek düzlüklere denir. Ülkemizde görülen en yaygın yeryüzü şekillerinden biridir. Platolar genelde tahıl tarımı ve hayvancılığın yapıldığı alanlar olmasından dolayı önemlidir.
Etiketler : türkiye'de akarsu aşınma Şekilleri