QAFQAZ ÜNÝVERSÝTESÝ
Dil Öðretim Koordinatörlüðü
Türkçe Zümre Baþkanlýðý
HÝKAYELER
QAFQAZ ÜNÝVERSÝTESÝ
Dil Öðretim Koordinatörlüðü
Türkçe Zümre Baþkanlýðý
HIKAYELER
Toplayan: Bayram Gündoðdu
BAKÜ 2006
QAFQAZ ÜNİVERSİTESİ
Dil Öğretim Koordinatörlüğü
Türkçe Zümre Başkanlığı
HİKAYELER
Bakü – 2006
İ Ç İ N D E K İ L E R
SABIRSIZ KOMUTAN...................................................................... 1
GEÇİNİP GİDİYORUZ...................................................................... 2
ADAM OLACAK ÇOCUK ............................................................... 3
DENİZ BİTTİ....................................................................................... 4
AVCILAR ............................................................................................ 5
KESTİRME YOL ................................................................................. 6
UÇAĞIN MOTORLARI .................................................................... 6
KÖLELERİN DİLEĞİ......................................................................... 7
PİŞİMANLIK ...................................................................................... 8
TREN KAÇTI .................................................................................... 11
KÖR, YOKSUL,TOPAL................................................................... 12
YILDIZ HİKAYESİ........................................................................... 13
DENİZ FENERİ ................................................................................ 15
HAVUÇ SUYU ................................................................................. 16
SAYIN ŞANTİYE ŞEFİM................................................................. 17
ANLAMAK....................................................................................... 18
AYAKKABI PAZARLAMACISI.................................................... 19
MUTSUZ KRAL ............................................................................... 20
BİR KARTAL MASALI.................................................................... 21
KAYIKÇININ KÜREĞİ................................................................... 23
KRAL ACIKMIŞ ............................................................................... 23
SEHER................................................................................................ 24
KİŞİLİK .............................................................................................. 26
i
BİR GÜL MASALI............................................................................ 27
DOSTLUĞUN ÖYKÜSÜ................................................................ 29
MARANGOZ.................................................................................... 34
GARİP BİR DAVA ........................................................................... 35
ARKADAŞ ........................................................................................ 37
PARASINI ŞEYTANA ÖDETMİŞSİN........................................... 38
NE KADAR TALİHLİSİNİZ........................................................... 39
ISINAMADIM .................................................................................. 40
ÇOBAN VE AĞAÇ .......................................................................... 43
SEVİYORUM TANRIM................................................................... 45
BÜYÜK TAŞLAR KÜÇÜK TAŞLAR............................................. 48
ÖĞRETMEN ..................................................................................... 50
HAVUÇ MUYUZ, YUMURTA MI, YOKSA KAHVE Mİ? ....... 53
İKİ KARDEŞ...................................................................................... 55
ASIL FAKİRLİK................................................................................ 56
ACILARI KUMA, İYİLİKLERİ....................................................... 57
TAŞA YAZALIM!............................................................................. 57
AFFETMEMENİN DAYANILMAZ AĞIRLIĞI........................... 58
ACELE İŞE ........................................................................................ 59
HER ŞEY GÖRÜNDÜĞÜ GİBİ DEĞİLDİR.................................. 62
HER İŞTE BİR HAYIR VARDIR .................................................... 64
ÇATLAK KOVA............................................................................... 66
MİSAFİR............................................................................................ 68
BAYRAMLIK ELBİSE...................................................................... 70
İNSAN OLUN YAVRULARIM...................................................... 72
FIRINDA ÖLÜMÜ BEKLEYİŞ. ...................................................... 77
DOKTOR ........................................................................................... 81
ii
KARŞILIKSIZ AŞK .......................................................................... 83
GERCEK SEVGİ... ............................................................................ 85
SEVGİ AĞACI .................................................................................. 87
ÖLÜMDEN KAÇIŞ.......................................................................... 92
HÜKÜMDAR ................................................................................... 93
BEŞ MAYMUN HİKAYESİ............................................................. 96
KÖPEK İLE TAVSAN...................................................................... 97
AZİM.................................................................................................. 98
BİZ ADAMI ÇARPARIZ................................................................. 99
MUCİZE .......................................................................................... 101
İNTİHAR......................................................................................... 103
HAYALLERİMİZ ........................................................................... 105
KUŞ YEMİ ....................................................................................... 106
GÖZ YAŞI ....................................................................................... 109
BAHÇE ............................................................................................ 113
AĞA’NIN YERİ .............................................................................. 116
ANZAKLI ÖMER........................................................................... 118
ZEHİR .............................................................................................. 124
SEVGİ YÜKLEME PROGRAMI................................................... 126
SON DERS....................................................................................... 128
BORÇ ............................................................................................... 130
KÜÇÜK BİR TERSLİK................................................................... 131
KINALI ALİ VE DESTANI........................................................... 132
ÇANAKKALE ZAFERİ................................................................. 132
YABAN KAZLARI......................................................................... 135
YOLUMUZDAKİ ENGELLER..................................................... 137
86400 SANİYE................................................................................. 138
BALON ............................................................................................ 139
DEĞERİNİZİ BİLİN....................................................................... 141
DOĞRU ZAMAN .......................................................................... 142
SİYAH DUVAR .............................................................................. 144
ANTİKACI ...................................................................................... 145
HAYAT............................................................................................ 147
DENEYİM ....................................................................................... 148
HEP KENDİ ELİMİZDEN ............................................................ 148
ANLAŞMANIN SIRRI .................................................................. 149
ANAN YAHŞİ, BABAN YAHŞİ .................................................. 151
BAYAN MAYMUN ....................................................................... 153
NASIL BAKARSAN ÖYLE GÖRÜRSÜN................................... 157
DOĞUMDAN SONRA HAYAT VARMI? ................................. 158
BAY ÖKÜZʹLE BAY ÖZGÜR....................................................... 160
iii
iv
SABIRSIZ KOMUTAN
(Kişinin başarıya ulaşması, sabretmesine bağlıdır…)
GEÇİNİP GİDİYORUZ
(Bazen mazeretler, suçlardan daha büyük olur...)
Ülkesi düşman askerlerinin işgaline uğrama tehlikesiyle
karşı karşıya olan bir komutan, ordusunu toplayıp büyük bir
ovada düşman ordusunun karşısına çıkar.
Komutan, düşman askerlerini yenebilecek bir orduya sahiptir.
Komutan, düşman askerlerinin nereden saldıracağını
bilememektedir. Bu yüzden oldukça endişelidir. Sabırsızlığıyla
tanınan komutan, bir plân yapmadan, endişeleriyle hareket
eder.
Merkezde bulunan askerlerin bir kısmını, düşman sağ
cepheden saldırabilir endişesiyle ovanın sağ tarafına doğru
gönderir. Halbuki düşman askerlerinin sağ tarafında bulunan
kuvvetler en zayıf kuvvetlerdir.
Ya sol cepheden saldırırlarsa endişesiyle de merkezdeki
kuvvetlerin bir kısmını da ovanın sol tarafına sevk eder. Halbuki
düşman askerlerinin önemli bölümü merkezdedir ve sol
tarafta düşmanın hiçbir askeri yoktur.
Bu durumu fark eden düşman askerlerinin komutanı,
karşılarındaki ordunun merkezinin zayıf kaldığını görünce
ordularına merkeze saldırı emri verir. Gereksiz yere ordusunu
sağa ve sola gönderen sabırsız komutanı yener ve ülkesini
işgal eder.
Cinayet davasının sanığı olan kiralık katil, hâkim karşısında
suçunu kabul etmiş. Hâkim sormuş:
– Neden işledin bu cinayeti?
– Para için öldürdüm hâkim bey!
Hâkim yine sormuş:
– Peki kaç para aldın?
– Bin dolar, hâkim bey!
– Yahu sen ne biçim adamsın! Bin dolar için adam öldürülür
mü?
Kiralık katil, boynunu bükmüş:
– Ne yaparsınız hâkim bey! Üç oradan beş buradan geçinip
gidiyoruz işte ...
1
2
ADAM OLACAK ÇOCUK
(İnsan, davranışlardan oluşan bir bütündür...)
Çocuk iyi aile çocuğudur da dersleri felâket, hiçbir şeyle
ilgilenmiyor... Anne baba da endişe içinde, bu gidişle bunun
ne olacağı belli değil diye.
Babası bir test hazırlıyor... Salonda masaya bir 500 frank,
bir İncil, bir şişe viski bırakıyor... Küçük de bir not koyuyor...
– Annenle alışverişe çıktık!
Karı koca bir köşeye saklanıyorlar...
Hesapta oğlan, Parayı alırsa iş adamı olacak, İncilʹi alırsa
kendini dine verecek, Viskiyi alırsa ayyaşın biri olacak!
Oğlan masaya ilerliyor... Parayı alıyor, ışığa tutup sahte
mi değil mi diye bakıyor, cebine atıyor. İncilʹi alıyor bir kaç
sayfasını karıştırıyor, cebine koyuyor. Sonra da viskiyi alıyor,
bir yudum içiyor, onu da cebine koyup odasına çıkıyor.
Anne şaşkın gözlerle babaya bakıyor....
– Hayatım, peki bu şimdi hangi anlama geliyor; ne olacak
bu çocuğun istikbali?
Baba:
Çok da fena değil canım... Belli işte, politikacı olacak!
DENİZ BİTTİ
(Bilgisiz insana güvenilmez...)
Vaktiyle adamın biri gemiyle yolculuk yapıyormuş. Kaptan
ile arkadaş olmuş. Kaptan birkaç gece uykusuz kalmış.
Adam kaptana uykusuz olduğunu hatırlatarak gemiyi kendisine
teslim etmesini, onun da bir süre dinlenmesini söylemiş.
Kaptan:
– Nasıl olur? Sen gemi kullanmasını biliyor musun? diye
sormuş. Adam, gemi kullanmayı bildiğini söylemiş.
– Hiç merak etme, yat! demiş. Kaptan dümeni adama teslim
edip uyumuş. Adam, dümenin başına geçmiş; ama gemi
nasıl olduysa karaya doğru yönelmeye başlamış. onunda karaya
oturmuş.
Meydana gelen gürültü üzerine kaptan uyanmış. Geminin
karaya oturduğunu görünce:
– Aman arkadaş sen ne yaptın? demiş. Bunun üzerine
adam şu cevabı vermiş:
– Deniz tükendi, ben bir şey yapmadım.
3
4
AVCILAR
(Yanlış hedef, başa belâ olur...)
KESTİRME YOL
(Bedeli ödenmeden hiçbir başarıya ulaşılamaz...)
Tecrübeli avcı, av sezonu açılınca acemi avcılardan üçünü
yanına alıp ormana gitmiş. Onlara avcılığın sırlarını, inceliklerini
anlatacakmış.
Küçük bir deliğin yanına gelmişler. Tecrübeli avcı:
– Böyle yerlerde tavşanlar bulunur. Tüfeğin namlusunun
ucuyla bu delikleri karıştırın. Sonra içeriden çıkan tavşanı benim
gibi avlayın.
Daha sonra küçük bir inin önüne gelmişler. Tecrübeli
avcı:
– Bu küçük inlerde tilkiler yaşar. Bu durumda içeriye taş
atın. Tilki dışarıya çıkacaktır. Sonra onu böyle avlarsınız.
Az sonra büyükçe bir mağaranın önüne gelirler. Tecrübeli
avcı:
– Burada ayı gibi büyük hayvanlar barınır. Bu hayvanlar
tehlikelidir. Onları tahrik etmemek gerekir. Bu durumda, mağaranın
önüne yatın ve içeriden hayvanın çıkmasını bekleyin.
Bunun üzerine dört arkadaş mağaranın önünde pusuya
yatarlar. Ertesi gün gazetelerde garip bir haber manşete çıkar:
“Dört avcıyı tren ezdi!”
Meğer tecrübeli avcı ve arkadaşları ayı ini diye bir tren
tünelinin önüne yatmışlar.
İki arkadaş sohbet ediyorlar:
– Bizim Temel, yüz metreyi 10 saniyenin altında koşuyor!
Diğeri hemen itiraz etmiş:
– Olmaz öyle şey! Ancak dünya rekortmeni bu kadar hızlı
koşabilir.
– Belki ama, bizim Temel kestirme bir yol biliyor.
UÇAĞIN MOTORLARI
(Başarıya giden yolda bütün unsurlar
görevini yapmalıdır...)
Temelʹle Dursun, dört motorlu bir uçakla Trabzonʹdan
İstanbulʹa uçuyorlardı. Birden Pilotʹun anonsu duyuldu:
– Sayın yolcular, bir motorumuz arıza yaptı. Ama paniğe
gerek yok. Kalan motorlar bizi götürür. Tabii hızımız biraz
azalacak. Dolayısıyla yolculuk da biraz uzayacak.
Az sonra bir motor daha durdu. Pilot yine aynı anonsu
yaptı:
– Yolculuk biraz daha uzayacak...
Sonra bir motor daha... Ve aynı anons... Temel, bu durumdan
huzursuz oldu:
Ula Tursun, bir motor daha durursa, bütün gece buradayız,
demektir...
5
6
KÖLELERİN DİLEĞİ
(Çarkın dişleri uyum içinde olursa başarı gelir...)
Kölelik zamanında siyah köleler bir çiftlikten kaçarken
sihirli bir lâmba bulmuşlar ve içinde bulunan cini lâmbadan
çıkarmışlar. Cin 10 siyah köleye
– Dileyin benden ne dilerseniz. Yalnız birer dilek dileme
hakkınız var!” demiş.
1. siyah:
– Beyaz olmak istiyorum. demiş, olmuş.
10. siyah tebessüm etmeye başlamış.
2. siyah da beyaz olmak istediğini söylemiş, olmuş. 10.
siyah gülümsemeye devam etmiş.
3. siyah da beyaz olmayı dilemiş ve olmuş... 10. siyah
kıkırdamaya başlamış.
4. siyahın da isteği aynı olmuş... 10. siyah gülmeye devam...
5,6,7,8 derken 9. siyah da beyaz olma yönünde dilek
hakkını kullanmış.
Sıra 10. siyaha gelmiş; ama adam yerlerde... Gülmekten
konuşamıyor. Cin isteğini sormuş ona... Adam nefes almaya
fırsat bulduğu bir ara isteğini zorlukla belirtmiş:
– Hepsinin tekrar siyah olmasını istiyorum.
PİŞİMANLIK
(Çok değil sadece bir fırsat verseler hiçbir şeyi boş
vermem!)
Kalktığında sekiz dokuzdu. Sınava iki saat vardı. Sinirli
sinirli:
– Geç kaldım! diye söyleniyordu. Hemen lavaboya yöneldi.
Elini yüzünü yıkarken annesinin:
– Yavrum, kahvaltı hazır! Bir şeyler ye!” sözlerini duydu.
Bir yandan hazırlanıyor, bir yandan da kahvaltı yapmaya
çalışıyor; bir şeyler atıştırıyordu. Anne babasının:
– Haydi evlâdım, kolay gelsin! Zihnin açık olsun... dilekleriyle
evden ayrılmıştı...
Merdivenlerden inerken kalemlerini unuttuğunu fark
etti. Hemen dönüp zili çaldı. Onu karşısında gören annesi:
– Ne oldu, yavrum? Niçin döndün? dedi. O da annesinden,
masanın üzerinde unuttuğu kalemleri istedi. Çabucak aşağı
inip evin hemen önündeki otobüs durağına koştu. Belediye
otobüsü az sonra gelmişti. Tam otobüse binecekti ki pasosunu
almak için çıkardığı cüzdanında kimliğinin olmadığını gördü.
Kendine:
– Sakin ol! telkininde bulunarak hemen eve koştu. Onu
yine karşısında gören annesi:
– Yine ne oldu, çocuğum? dedi.
– Anne hiç sorma! Kimliğim dün giydiğim gömleğin cebinde
kalmış, getirir misin? dedi. Annesi:
– Biraz dikkatli olsan ne olur sanki! yakınmasıyla getirdi
kimliği.
– Allah’tan okul yakın, dolmuş da yanından geçiyor. diye
düşünürken dolmuş gelmişti. Elini cebine attı, ama bu sefer de
dolmuşa verecek parası yoktu. Artık telâşlanmaya başlamış,
7
8
sınava yetişememe endişesi sarmıştı onu. Sınava ancak taksiyle
yetişebileceğine karar vermişti. Bu arada merdiven inip çıkmaktan
hem yorulmuş hem de terlemişti. Ama acele etmezse
bir yılı boşa gidecekti. Onu tekrar karşısında gören annesi
neredeyse fenalık geçirecek duruma gelmişti... Parayı alıp
caddeye indi. Çok geçmeden taksi geldi. Durdurup bindi.
– Nereye kardeş? dedi şoför. Sınava gireceği okulun adını
söyledikten sonra:
– Sınav neredeyse başlayacak; kestirmeden, ara sokaklardan
gitmeliyiz. dedi. Ancak taksici:
– Kardeş, ben bu şehre yeni geldim; ara sokakları çok iyi
bilmiyorum. Deyince içinden:
– Bu kadarına da pes yani! Nedense bütün aksilikler beni
buluyor. Üstüne üstlük, sınava da dakikalar kalmışken! diye
söylendi. Çaresiz duruma katlanacaktı...
Okula geldiklerinde sınav başlamıştı. Hemen sınav sorumlusunu
buldu ve sınava girmek istediğini söyledi. Sınav sorumlusu:
– Nerede kaldın evlâdım? Sınav başlayalı beş dakika oldu
... Ama ilk yarım saat içinde gelenleri alıyoruz. Haydi bakalım,
bana sınav giriş belgeni ver de seni sınava gireceğin salona
götüreyim ...” Dedi.
Sınav sorumlusuna şok olmuş bir şekilde bakarken,
– Giriş kartını nasıl olur da evde unuturum, nasıl bu kadar
aptal olabilirim? Düşüncelerini aklından geçiriyor;
– Yeter artık, bu kadarını hak edecek ne yaptım ben? Diye
haykırmak, bağırmak geliyordu içinden; ama çaresizlik içinde
sorumluya belgenin evde kaldığını söyledi. Sorumlu, belge
olmadan onu sınava alamayacağını, eğer evi yakınsa telefon
edip babasının taksiyle kısa zamanda getirmesini isteyebileceğini
söyledi. Müdür odasından eve telefon edip belgeyi istedi‐
9
ler. Babası hemen yola çıktı. Bu arada o da babasının yarım
saat geçmeden belgeyi kendisine ulaştırması için bildiği bütün
duaları okuyordu. Sınava alınmasına son bir dakika kala babası
belgeyi getirdi ve o da derin bir nefes alarak sınava girdi.
Kendisine en güvendiği ders Türkçe olduğundan bu testi
açıp sorularını çözmeye başladı. Sorular ona kolay geliyordu;
ama iyi gitmeyen bir şeyler vardı ve hep bir yere kadar gelip
takılıyordu. Oysa bu soruların çok benzerlerini öğretmeni
derste işlemişti; ancak o bu sırada ya uyuyor ya da başkalarıyla
konuşuyor, gülüyor, eğleniyordu...
– Keşke dersleri dinleyip öğretmenlerimin uyarılarına kulak
verseydim... Dedi; ama iş işten geçmişti artık. Bütün bu
dertler yetmiyormuş gibi bir de karnı ağrımaya başlamıştı.
– Keşke akşam abur cubur yemeseydim de midemi bozmasaydım.
Diyordu. Bu düşünceler içindeyken aklına yine sorular
geldi. En iyisi mi İngilizceden çözebileceğim sorulara
bakayım, dedi; ama nafile... Hiç bu kadar pişman olabileceğini
düşünmemişti.
– Elime bir daha böyle fırsat geçse, bana yine imkân verseler,
çok değil sadece bir fırsat verseler hiçbir şeyi boş vermem!
Çok çalışırım, öğretmenlerimin sözlerini, öğütlerini ve
anlattıklarını dinlerim... Diyordu; ama son pişmanlığın faydası
yoktu. Ne olurdu bir defa, yalnız bir kez daha bu imkân ona
verilseydi.... Bu düşünceler içindeyken bir ses duydu... Tanıdık
bir ses:
– Hey! Sen, arkadaki... Uyuyan!... Kendine gel!
Mahmur gözlerle şaşkın şaşkın etrafına bakındı. Öğretmenini
tepesinde görünce garip bir sevinçle:
– Özür dilerim hocam... Bir daha uyumayacağım derste. Artık
ders kaynatmaya ve her türlü yaramazlığa da son... Dedi.
Öğretmen unun bu garip davranışına bir anlam veremedi ve
“pişmanlık” konusunu işlemeye devam etti....
10
TREN KAÇTI
(Kraldan fazla Kralcı olmak..)
Üç arkadaş tren istasyonuna gitmişler. İçlerinden biri gişeye
yaklaşıp bilet almış ve trenin kalkmasına ne kadar zaman
olduğunu sormuş.
– Bir saat on beş dakika...
Arkadaşlarına dönmüş:
– Daha çok var, hadi gidip şu karşıki kafede çay içelim...
Oradan buradan derken lâf lâfı açmış... Birden tren düdüğüyle
kendilerine gelmişler. Koşarak dışarı fırlamışlar ama,
nafile... Tren kaçmış...
Sormuşlar:
– Sonraki tren ne zaman?
– Bir buçuk saat sonra...
Yine dönmüşler kafeye. Yine çay, yine lâf ve derken yine
düdük sesi... Koşmuşlar ama bu defa da treni kaçırmışlar. Bir
saat sonra bir tren daha varmış. Dönmüşler kafeye... Ama bu
kez uyanık duruyorlar. Trenin sesini duyar duymaz kalkmışlar
ve koşmaya başlamışlar. İçlerinden ikisi; biri bir vagona, diğeri
başka vagona zar zor yetişmiş... Üçüncü ise geride kalmış ve
yetişememiş... Bir süre dövündükten sonra başlamış katıla
katıla gülmeye.
Durumu gören istasyon memuru dayanamayıp sormuş:
– Hem treni kaçırdın hem gülüyorsun!
– Nasıl gülmeyeyim!... Onlar beni uğurlamaya gelmişti...
KÖR, YOKSUL,TOPAL
(Gereksiz yere kaygılanmak , başarısızlığın
nedenlerindendir.)
Bir kör, bir yoksul bir de topal beraber çölde yolculuk
yapıyorlarmış.
Yorulmuşlar. Çok da susamışlar. Sonunda küçük bir vaha
bulmuşlar. Kendilerini serin sulara bırakmışlar. Doya doya
içmişler. Karınları da doyunca suyun kenarındaki ağaçlardan
birinin altında uykuya dalmışlar.
Bir süre sonra uykudan uyanan kör ayağa kalkmış. Elini
alnına koymuş, ufku süzmeye başlamış ve avazı çıktığı kadar
bağırarak :
– Birileri geliyor galiba! demiş. Körün bağırmasıyla kendine
gelen yoksul:
– Galiba bizi soyacaklar! demiş. Bütün bunları duyan topal
ise tası tarağı toplayıp:
– Hadi hemen kaçalım... demiş.
11
12
YILDIZ HİKAYESİ
(Atalarımız boşuna:ʺ Söz uçar, yazı kalır.ʺ dememişler.
Elbet bir bildikleri vardı...)
Yatılı bir okulda müdür, koltuğa gömülmüş gazetesini
okuyordu. Küçük bir haber dikkatini çekti:
“76 yılda bir Dünya’nın yakınından geçen Halley kuyruklu
yıldızı yarın Dünya’ya en yakın noktadan geçecek.
Müdür, başyardımcıyı çağırarak talimat verdi:
– Hocam, 76 yılda bir Dünya’mızın yanı başından geçen
Halley kuyruklu yıldızı yarın akşam saat 20.30’da okulumuzun
önünden seyredilebilecektir. Yatılı öğrenciler, eşofmanlarıyla
bahçeye çıkarılsın. Az görülen bu astronomik olayı onlara
anlatacağım. Şayet yağmur yağarsa meydana gelecek olaya ait
hiçbir şey görünmeyeceğinden dolayı öğrenciler yemekhanede
toplânsın ve olay hakkında göstereceğimiz filmi seyretsin.
Başyardımcı emri alır almaz müdür yardımcısına bildirdi:
– Halley isimli kuyruklu yıldız, yarın akşam 20.30’da okulumuzun
bulunduğu bölgenin üstünden geçecektir. Şayet yağmur
yağarsa yatılı öğrencilere eşofman giydirilecek ve sadece
75 yılda görülen eşsiz olayı seyretmek üzere yemekhaneye
götürülecektir.
Müdür yardımcısı da nöbetçi öğretmene:
– Müdür beyin emriyle yarın akşam saat 20.30’da gece
kıyafeti giyilecek ve yemekhaneye gelecek olan eşsiz Halley
kuyruklu yıldızı seyredilecektir. Okul bölgesinde yağmur yağdığı
taktirde 75 yılda bir rastlandığı gibi müdür bey ek bir emir
yayınlayacaktır.
Nöbetçi öğretmenden okul başkanı öğrenciye:
– Her 75 yılda bir görüldüğü üzere, yarın akşam 20.30’da
müdürümüz, Halley kuyruklu yıldızıyla beraber yemekhaneye
gelecektir. Yağmur yağarsa eşofmanıyla müdür bey, kuyruklu
yıldıza okul bölgesine girme emri ve izni verecektir.
Ve nihayet okul başkanı da yatılı öğrencilere emri tebliğ
eder:
– Yarın akşam saat 20.30 civarında yağmur yağdığı sırada,
eşofman giymiş olarak, 75 yaşındaki eşsiz Müdür Halley,
Müdür beyin eşliğinde, kuyruklu yıldızıyla okulumuzun yemekhanesinden
süzülerek geçecektir.
13
14
DENİZ FENERİ
Eğitim filosuna verilmiş iki savaş gemisi birkaç gündür
kötü hava şartlarında manevra yapıyorlardı.
Ben, en öndeki savaş gemisinde görevliydim ve hava
kararırken köprüde nöbetteydim. Yer yer sis vardı ve görüş
alanı dardı. Bu nedenle komutan da köprüdeydi, bütün faaliyetleri
denetliyordu.
Karanlık bastıktan kısa bir süre sonra köprünün gözetleme
yerinde iskele tarafındaki nöbetçi haber verdi:
– Işık! Sancak tarafında!
Komutan seslendi:
– Dümdüz mü ilerliyor, yoksa kıça doğru mu gidiyor?
Nöbetçi:
– Dümdüz ilerliyor, komutanım!
diye cevap verdi. Bu, o gemiyle tehlikeli bir çarpışma rotası
üzerinde olduğumuz anlamına geliyordu. Komutan nöbetçiye
emir verdi:
– Gemiye mesaj gönder: Çarpışma rotasındayız, rotanızı 20
derece değiştirmenizi öneriyoruz.
Karşıdan şu sinyal geldi:
– Rotanızı 20 derece değiştirmeniz önerilir.
Komutan:
– Mesaj gönder!
dedi,
– Ben komutanım, rotayı 20 derece değiştirin.
Karşıdaki:
– Ben deniz onbaşıyım, rotanızı 20 derece değiştirseniz iyi
olur.
diye mesajı cevapladı. Komutan bu arada iyice öfkelenmişti.
Hırsla emretti:
– Mesaj gönder! Ben bir savaş gemisiyim. Rotanızı 20
derece değiştirin.
Karşıdaki ışıklarla cevap verdi:
– Ben de bir deniz feneriyim!ʺ
...
Mecburen rotayı değiştirdik.
HAVUÇ SUYU
(Yanlışta ısrar kişiye zarar verir...)
Bir gün bir tavşan eczahaneye gider. Eczacıya:
– Havuç istiyorum.
der. Eczacı:
– Burası eczahane, burada havuç satılmaz, ilâç satılır.
der. Ertesi gün tavşan, aynı eczahaneye gelir ve:
– Havuç var mı, havuç?
diye sorar. Tavşanı yine karşısında gören eczacı:
– Bak kardeşim, dün de söyledim; burada havuç bulamazsın,
haydi git şimdi.
der. Tavşanın defalarca aynı eczahaneye gelmesi nedeniyle iyice
çileden çıkan eczacı sonunda tavşanı yakalar. Koca bir penseyle
onun dişlerini söker. Ağzı kanlar içinde oradan ayrılan
tavşan, bir sonraki gün eczahanenin kapısında tekrar görülür.
Eczacıya sakin ve yavaş adımlarla yaklaşır. Kendinden emin
bir şekilde sorar:
– Havus suyu vay mı, havus suyu?
15
16
SAYIN ŞANTİYE ŞEFİM
(Planlama ihmal edilirse büyük sorunlar yaşanabilir)
Sayın Şantiye Şefim,
İş kazası tutanağına “plânlama hatası” diye yazmıştım.
Bunu yeterli görmeyerek olayı ayrıntılı anlatmamı istemişsiniz.
Şu anda hastahanede yatmama neden olan olaylar aynen şöyle
olmuştur:
Bildiğiniz gibi ben bir duvar ustasıyım. İnşaatın altıncı
katındaki işimi bitirdiğim zaman biraz tuğla artmıştı. 250 kg
kadar olduğunu tahmin ettiğim bu tuğlaları aşağıya indirmek
gerekiyordu.
Aşağı indim. Bir varil buldum. Ona sağlam bir ip bağladım.
Altıncı kata çıktım. İpi bir çıkrıktan geçirip ucunu aşağıya
saldım.
Tekrar aşağıya indim ve ipi çekerek varili altıncı kata
çıkardım. İpin ucunu sağlam bir yere bağlayıp tekrar yukarı
çıktım.
Bütün tuğlaları varile doldurdum. Aşağı indim, bağladığım
ipin ucunu çözdüm. İpi çözmemle birlikte kendimi havalarda
buldum.
Nasıl bulmayayım? Ben yaklaşık 70 kiloyum. 250 kg lık
varil, hızla aşağıya düşerken beni yukarı çekti. Heyecan ve
şaşkınlıktan ipi bırakmayı akıl edemedim. Yolun yarısında
dolu varille çarpıştık. Sağ iki kaburgamın bu ırada kırıldığını
sanıyorum.
Tam yukarı çıkınca, iki parmağım iple beraber çıkrığa
sıkıştı. Parmaklarım da bu sırada kırıldı. Bu esnada yere çarpan
varilin dibi çıktı ve tuğlalar etrafa saçıldı.
Varil hafifleyince, bu sefer ben aşağı inmeye başladım,
varil ise yukarı çıkmaya başladı ve yolun yarısında varille yine
çarpıştık. Sol bacağımın kaval kemiği de bu sırada kırıldı.
Can havliyle ipi bırakmayı akıl ettim. Başımı yukarı
kaldırdığımda boş varilin süratle üzerime geldiğini gördüm.
Kafatasımın da böyle çatladığını sanıyorum.
Bayılmışım, gözümü hastahanede açtım. Cenabı Hak’tan
tüm kullarını böyle görünmez kazalardan korumasını diler,
hürmetle ellerinizden öperim.
Duvarcı Ustanız
ANLAMAK
(İnsanlar anladığı şeyi sever, sevdiği
şeyi anlamaya çalışır…)
Aristo öğrencilerinden birine bir problemin çözümünü
anlattıktan sonra sorar?
– Anladın mı?
– Evet.
– Ama sende anladığını gösteren belirtileri göremiyorum!
– O belirti nedir?
– Güleryüz... Anlamış olsaydın sevinirdin. Böyle durmazdın.
17
18
AYAKKABI PAZARLAMACISI
(Hayata bakış açımız, davranışlarımızı etkiler. İyimserler,
başarılı ve mutlu olurlar…)
Ayakkabı üretip pazarlayan bir şirket, yıllar önce, pazar
araştırması yapmaları için Afrika’ya iki elemanını göndermiş.
Birinci eleman, pazar araştırmasını yaptıktan sonra
kendisini gönderen patrona bir rapor sunmuş ve demiş ki:
– Afrika’da bizim için hiçbir fırsat yok. Çünkü orada hiç
kimse ayakkabı giymiyor.
Aynı yere birkaç ay sonra giden ikinci eleman da pazar
araştırmasını yapmış, dönüşte patronuna bir rapor sunmuş ve
demiş ki:
– Afrika’da bizim için olağanüstü fırsatlar var. Çünkü
orada hiç kimse ayakkabı giymiyor.
MUTSUZ KRAL
(Mutluluk, elimizdekilerle yetinmektir belki de...)
Bundan çok uzun zaman önce mutsuz bir kral varmış.
Ne yapsa, ne etse mutlu olamıyormuş.
Derken ülkenin en bilge kişisini huzuruna çağırtıp
mutluluğun formülünü sormuş. Bilge:
– Kral hazretleri! Mutsuzluktan kurtulmanın tek yolu,
mutlu bir adamın gömleğini giymektir. demiş.
Kralın adamları aramışlar, taramışlar; fakat mutlu birine
rastlamamışlar. Kimileri eşinden, kimileri yoksulluktan, kimileri
de soğuktan yakınıyormuş. Çaresiz saraya dönmeye karar
vermişler.
O sırada bir evin önünden geçiyorlarmış. İçeriden birinin
şöyle dua ettiğini duymuşlar:
– Tanrım, sana şükürler olsun. Bugüne dek ne istedimse
verdin. Ben mutlu olmayayım da kim mutlun olsun?
Bunun üzerine hemen içeri dalmışlar. Fakat içeri girince
bir de ne görsünler, adamın sırtında bir gömlek bile yok.
Hepiniz belki de kral gibi mutluluk gömleğinin nerede
olduğunu soruyorsunuz, öyle değil mi? Belki de çıplak bir
adamın sırtındadır, kim bilir!
19
20
BİR KARTAL MASALI
(Yaşamınızı, düşlerinizin enginliği düzeyinde yaşayınız.
Çevrenizdeki tavukların sözlerine aldırmayınız.)
Bir zamanlar, büyük bir dağın tepesinde bir kartal yuva
yapmış. Bir süre sonra kartalın, dört adet de yumurtası olmuş.
Yumurtalar henüz kuluçka dönemlerindeyken dağda bir deprem
olmuş. Kartalın yuvasındaki dört yumurtadan biri, depremin
şiddetiyle yuvadan düşüp, dağın tepesinden yuvarlana
yuvarlana, vadideki bir çiftliğe dek ulaşmış. Bu çiftlik, bir
tavuk çiftliğiymiş. Çiftlikteki tavuklar, kendi yumurtalarına
pek benzemeyen bu değişik ve biraz da büyük yumurtayı
sahiplenmek istemişler. Yaşlı bir tavuk, yumurtayı koruması
altına almış ve öteki yumurtalardan çıkacak yavrulardan ayırmaksızın
büyütmeye karar vermiş
Günü dolup, zamanı geldiğinde yumurtanın içindeki
kartal yavrusu kabuğunu kırmış ve dünyaya gelmiş.
Bir tavuk çiftliğinde bulunduğunu ve kendisinin de çevresindeki
yüzlerce tavuğun arasında olduğunu görünce, kendini
de tavuk sanmış ve çiftlikteki tavuklarla birlikte, o da bir
tavuk gibi büyümeye başlamış. Yalnızca o, kendisini tavuk
gibi görmekle kalmıyor, çiftlikteki tüm tavuklar da onu bir
tavuk olarak görüyorlar ve ona bir tavukmuş gibi davranıyorlarmış.
Zaman zaman içinden, ʺBen çevremdeki tavuklara
pek benzemiyorum; Acaba ben kimim?ʺ diye geçiriyormuş
ama, bu kuşkusunu bir türlü dile getiremiyormuş. Ne de olsa o
da bir tavukmuş ve tavuk olduğunu da bilmeli, kabul etmeliymiş.
Bir gün çiftlikte öteki tavuklarla birlikte oyun oynarken,
yukarılardan birkaç kartalın özgürce uçtuklarını görmüş.
Kendini tutamamış, yüreğinde bir anda oluşuveren
coşkuyla haykırmış:
ʺAman Allahʹım, ne kadar güzel uçuyorlarʺ demiş. ʺBen
de onlar gibi uçmak istiyorum;ʺ
Tavuklar, onun bu sözlerine hep birlikte gülmüşler.
ʺSen bir tavuksunʺ demişler. ʺVe şunu asla aklından
çıkarma: Tavuklar, kartallar gibi uçamazlar.ʺ
Küçük kartal, o günden sonra hemen her gün gökyüzüne
bakıyor ve yukarılarda uçan kartal arıyormuş gözleriyle; Bir
kartal gördüğünde ise çiftlikteki öteki tavukları unutuyor, gökteki
kartal gözden kayboluncaya dek büyük bir hayranlık ve
özlemle, onu izliyormuş.
Sonra da tüm hayranlığını ve özlemini, kartal gördüğü
her zaman olduğu gibi, hep aynı sözlerle dile getiriyormuş:
ʺAh Tanrım, ne olur, ben de onlar gibi uçabilsem; Ben de
onlar gibi özgürce kanat açabilsem göklerde;ʺ O böyle konuştukça,
bu kez çevresindeki tüm tavuklar da her zaman söyledikleri
sözleri bir kez daha, bir kez daha yineliyorlarmış: ʺVazgeç
bu düşlerinden; Sen bir tavuksun ve hep tavuk olarak
kalacaksın;ʺ
Küçük kartal, çevresindeki tavukların her gün birkaç kez
yineledikleri bu sözlerinden öylesine etkilenmiş ki; Sonunda
bir kartal gibi göklerde özgürce kanat açmak düşünden vazgeçmiş
ve yaşamını bir tavuk gibi sürdürmeyi kabul etmiş. Ve
bir tavuk gibi sürdürdüğü yaşamının sonunda da, bir tavuk
gibi ölmüş.
21
22
KAYIKÇININ KÜREĞİ
(Başarıya ulaşmak için inanç ve çalışma gerekir...)
Bir kayıkçı varmış. İşi, yolcuları kayığı ile nehrin bir
tarafından diğer tarafına geçirmekmiş.
Adamın kayığının küreklerinin birinde inanç diğerinde
çalışmak yazıyormuş.
Bu sözleri küreklere niçin yazdığını soranlara:
– Nehirden geçmek için her iki küreğe de ihtiyacım var.
Çalışmaksızın inanç, inanç olmadan da çalışmak bir işe yaramaz.
Bunlardan birinin eksikliği tek kürekle kayığı yürütmeye
çalışmak gibidir. O da kendi etrafında döner. Hedefe asla ulaşamaz.
Başarıya ulaşmak için bunların ikisine de ihtiyacımız
vardır. Yoksa olduğumuz yerde döner dururuz. Hedefe bir
türlü ulaşmayız. demiş.
KRAL ACIKMIŞ
(Bazı fırsatlar hayatta bir kez geçer kişinin eline...)
Bir kral, halkının ne durumda olduğunu görmek için
kıyafet değiştirerek ülkesini dolaşmaya başlar.
Yolu bir köye düşer. Mütevazı bir handa geceler. Yemek
olarak getirilen dört yumurtayla karnını doyurur. Hesabı
sorunca da kendisinden 10 altın istenir.
– Aman!
der kral,
– Burada yumurta kıtlığı mı var?
Açıkgöz han sahibi taşı gediğine koyar:
– Hayır, ekselansları, yumurta boldur; ama kral kıtlığı var...
SEHER
Önce güneş doğdu, karanlıkları boğdu. Ovadakiler bayram
etti. Bir süre sonra içleri ısındı ve terlediler. Ter, alınlardan
damla damla aktıkça, emek oldu; emek, yemek oldu. Herkes
önce güneşi sevdi, ondan bulunduğu yere göre yararlandı.
Sonra birileri güneşten, terden bunaldı; ama Hak yemekten,
Yalakalıktan, Riyakarlıktan ve Sahtekarlıktan asla. Gölgeler
aradılar.
Yükseklere tırmandı kimileri terletici sıcağa inat. Ovadakiler
çıkamadılar yükseklere; yüksektekiler inmedi ovaya... Burun
bükerek baktılar aşağıya.
Zaman su gibi geçti. Güneşin varlığı, batarken fark edilir
duruma geldi. Bir anda. Ay, karanlığı yırtarcasına belirdi kısa
bir ışıksızlıktan sonra, hilâl şeklinde. Hilâlin komşusu yıldızların
gölgesi düştü ovadakilerin üstüne. Bayrak oldu karanlığa
düşmanlara karşı. Mehtabı beklerken ümitle, bulutlar kıskandı
hilali ovadakilerden. Gölgeledi bulutlar geceyi, güneşe yönelmiş
ümitleri de ıslatarak.
Karanlıkta karalığı belli olmayan sahte yağmur bulutlarından
Kutup Yıldızını göremedi ovadakiler ve yönünü bulamadılar...
Bulamadılar ve hep birbirlerine tosladılar şafak vaktini
beklerken. Ama SEHER gurbetteydi. Artık tekrar bekliyordu
güneşi, gündüz ümidiyle, ışığa hasret gönüller, dua dua ışığın
sultanına yalvararak.
Yüksekten bakan yüksektekiler, içinde sadece kendilerinin
bulunduğu ışıklı mekânlarını göstererek “Güneşin aslında
kendileri olduğunu” söyler oldular bir zaman. “Ne biçim güneşsiniz?”
dedi bazı ovalılar onlara. “Belki ışığınız var ama
23
24
içimizi ısıtmıyor, ovamızı aydınlatmıyor; sadece sizin yaptıklarınıza
gölgelik ediyor; ter yok, Hak yok, Hukuk yok, ne biçim
ışık bu?” Çok kızdılar bu düşüncelere yüksektekiler ve
körlükle, cahillikle,İsyankarlıkla suçladılar böyle söyleyenleri;
hatta daha da ileri gidip “güneşin zaten hiç olmadığını” iddia
ettiler.
Yüksektekilerin bu sözlerine gece doğmuş, güneşi hiç
görmemiş, onu hiç tanımayan bazı ovalılar da aldandı. Karanlıkta
zaman ve sebep kavramını yitiren bir kısım ovalılar ise,
gece bu kadar sürmemeliydi; demek ki güneş artık doğmayacak,
şüphesinin kölesi oldular.
Ama ışığın aşığı ışık gönüller seziyor, sabahın ışıklarını
ve güneşin doğuş müjdesini haykırıyordu: “Güneşin görünmediğini
fark etmek; onun varlığının ve yaşamı tekrar
aydınlatacağının işaretidir.” diyerek
Zifiri karanlığın hayatı, ümitleri, hatta gecenin karanlığını
bile örttüğü bir anda... Dünya dönüyor, Güneş yine
doğacak...
KİŞİLİK
Kişiliğiniz yoksa, öbürleri hiçtir.
Sınıf, öğrencilerin gürültü patırtısıyla sallanırken sert görünümlü
hoca kapıda beliriyor. Sınıfa bir bakış atıp kürsüye
geçiyor.
Tebeşirle tahtaya kocaman bir (1) rakamı çiziyor.
ʺBakınʺ diyor.
ʺBu, kişiliktir. Hayatta sahip olabileceğiniz en değerli şey...ʺ
Sonra (1)ʹin yanına bir (0) koyuyor:
ʺBu, başarıdır. Başarılı bir kişilik (1)ʹi (10) yaparʺ.
Bir (0) daha...
ʺBu, tecrübedir. (10) iken (100) olursunuzʺ.
Sıfırlar böyle uzayıp gidiyor:
Yetenek... disiplin... sevgi...
Eklenen her yeni (0)ʹ ın kişiliği 10 kat zenginleştirdiğini
anlatıyor hoca... Sonra eline silgiyi alıp en baştaki (1)ʹi siliyor.
Geriye bir sürü sıfır kalıyor. Ve Hoca yorumu patlatıyor:
ʺKişiliğiniz yoksa, öbürleri hiçtirʺ.
Sınıf, mesajı alıp sessizliğe gömülür...
25
26
BİR GÜL MASALI
Doğru zamanda ve doğru seçim yapmak
Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde bir kasabada
yaşayan dünyalar güzeli bir kız varmış. Bu kız öyle güzelmiş
ki çok uzak şehirlerden ve ülkelerden çok zengin, çok yakışıklı,
asil pek çok delikanlı onu görmeye gelirmiş. Kendisiyle evlenmek
isteyen nice prensi, nice şövalyeyi reddeden güzel kız
kimseleri beğenmezmiş.
Bu arada aynı kasabada yaşayan ve bu kıza aşık olan bir
delikanlı da bu kızı istemiş. Ama kız onu da reddetmiş.
Aradan uzun yıllar geçmiş. Bizim delikanlı kasabadan
ayrılmış. Kendine başka bir hayat kurmuş ve evlenmiş, çoluk
çocuğa karışmış.
Bir gün yolu bir zamanlar yaşadığı güzel, küçük kasabaya
düşmüş. Orada tanıdık birine rastladığında aklına bir
zamanlar orada yaşayan dünyalar güzeli kız gelmiş ve ona ne
olduğunu sormuş. Yaşlı adam önünde gül bahçesi olan bir evi
göstererek kızın evlendiğini söylemiş.
Delikanlı bir zamanlar herkesi reddetmiş olan kızın
kocasını çok merak etmiş. Bir gün gizlenip kocasını evden
çıkarken görmüş. Kızın kocası şişman, kel ve çirkin mi çirkin
bir adammış. Üstelik zengin bile değilmiş.
Çok merak eden adam kocası gittikten sonra evin
kapısını çalmış. Kadın kapıyı açınca kendini tanıtmış ve neden
böyle bir adamla evlenmiş olduğunu sormuş. Kadın da ona,
arkasındaki gül bahçesinden en güzel gülü koparıp getirirse,
cevabı vereceğini, bu arada tek şartının bahçede ilerlerken,
geriye dönmemesi olduğunu söylemiş.
Adam da bunun üzerine yüzlerce gülün olduğu bahçede
ilerlemeye başlamış. Birden çok güzel sarı bir gül görmüş. Tam
ona doğru eğilirken biraz ilerde kocaman pembe bir gül
gözüne çarpmış. Tam ona uzanırken daha ilerde muhteşem
güzellikte kırmızı bir gül goncası görmüş. Tam onu koparırken
ilerde... Derken bir de bakmış ki bahçenin sonuna gelmiş ve
mecburen oradaki sonuncu gülü koparıp kıza götürmüş.
Bahçenin en güzel gülünü beklerken kız bir de ne görsün
yaprakları solmuş cılız bir gül.
Gülmüş adama..
ʺBak gördün müʺ demiş, ʺHer zaman daha iyisini bulmak
isterken ömür geçer ve sen sonunda en kötüsüne bile razı
olmak zorunda kalırsın. Bu yüzden gençlik gitmeden doğru
seçimler yapmayı öğrenmek gerekir.ʺ
27
28
DOSTLUĞUN ÖYKÜSÜ
Yapılan davranışlarda karşıdakinin niyetini bilmek her
zaman önemlidir
Ahmet ve Nihat adında iki arkadaş varmış. Aynı okulda
okuyorlarmış. Ahmet İstanbul’da yaşayan, evi, arabası yeterince
parası olan biriymiş. Nihat memleketten İstanbul’a gelmiş,
zor şartlar altında yaşayarak okuyormuş.
Ahmet ve Nihat zamanla daha da iyi arkadaş olmuşlar.
Ahmet, Nihat’ın durumuna üzülüyor yardım yolları arıyormuş.
Sonunda Nihat’ı evine almış. Yedirmiş, içirmiş, cebine
para koymuş, üstünü giydirmiş. Kendine aldığı yeni kıyafetleri
bile ona vermiş. Artık beraber gül gibi yaşayıp gidiyorlarmış.
Bir gün Ahmet camdan dışarı bakıyormuş. Karşıdan gelen,
uzun suredir hayran olduğu ve yakında açılmak istediği
kızı görmüş.. ve sonra arkadan Nihat’ın onu takip ettiğini.
Nihat eve gelmiş ve Ahmetʹe o kızdan çok hoşlandığını aralarını
yapıp yapamaya‐cağını sormuş. Ahmet kendisinin de o
kızdan hoşlandığını söyleyememiş. Arkadaşının üzülmesini
istememiş çünkü. Aralarını yapmış.
Derken zamanla okul bitmiş. Nihat bir süre sonra
Kayseri’ye vali olmuş. Evi, arabası, yatı, katı, bir sürü parası
olmuş. O kızla da evlenmiş. Ama Ahmet tam tersi: evini arabasını
kaybetmiş, bütün parası bitmiş. Yatmaya yeri, yemeye
ekmeği kalmamış. Aç sefil gezerken komşuları:
‐ Senin bir arkadasın vardı Nihat diye. O Kayseriʹye vali
olmuş, neden ondan yardım istemiyorsun, belki sana bir iş
verir demişler.
Ahmet reddetmiş hemen. Bunu kabullenemem demiş.
Komşular ne kadar ısrar etmişse de bir türlü kabul ettirememişler.
Ahmetet için daha da zor günler başlamış. Bakmış olacak
gibi değil komşularını dinleyip tutmuş Kayserinin yolunu
Valiliğe gelmiş. Oradaki odacılardan birine Nihat Bey’i
görmek istiyorum demiş. Odacı Nihat beyin yanına girmiş,
çıkmış ve:
‐ Sizi görmek istemiyor. demiş.
Nasıl olur demiş Ahmet. Ona İstanbul’dan çok yakın arkadaşın
Ahmet geldi deyin. Odacı tekrar gitmiş ve:
‐ Nihat bey sizi tanımadığını eğer daha fazla ısrar ederseniz
kovduracağını söyledi demiş.
Ahmet duyduklarına inanamamış. Nasıl olur da bir zamanlar,
yemeyip yedirdiği, giymeyip giydirdiği, sevdiği kızı
bile verdiği can ciğer arkadaşı Nihat onu tanımaz.
Yıkılmış bir şekilde valilikten çıkıp doğru Nihat’ın evine,
eskiden hoşlandığı kızın yanına gitmiş. Belki yardım eder
diye... Kapıyı çalmış. Birinin gelip dürbünden baktığını hissetmiş.
Ama kapıyı açmamış kadın. Bir kez daha yıkılmış.
Dışarı çıkıp kendini toplamaya çalışırken yanına yaşlı bir
amca yaklaşmış. Ahmetʹin durumundan çok etkilenmiş adam.
Olayı anlatmasını istemiş. Ahmet de olduğu gibi anlatmış
olanları. Adam çok üzülmüş. Demiş ki:
‐ Bak evladım. Seni çok sevdim. Dürüst bir insana benziyorsun.
Benim şurada bir sarraf dükkânım var. Gel istersen benimle
çalış. Hem para kazanırsın hem de yatmaya yerin olur.
Ahmet hemen kabul etmiş ve çalışmaya başlamış. Gel
zaman git zaman dükkâna başka bir yaşlı amca gidip gelmeye
başlamış. Çok iyi arkadaş olmuş Ahmetʹle.
29
30
Bir gün bu yaşlı amca elinde bir kutuyla gelmiş dükkâna.
“Bak ben bir yere gidiyorum. Eğer üç ay içerisinde dönmezsem
bu kutu senindir, istediğin gibi kullan demiş. Ahmet
kutuyu almış, odasında bir yere koymuş. üç ay geçmiş, dört ay
geçmiş, altı ay geçmiş amca hâlâ gelmemiş. Sonunda Ahmet
kutuyu açmaya karar vermiş. Bakmış içinde, elmaslar, mücevherler,
altınlar, bir sürü de para varmış. Ne yapacağını şaşırmış.
Hemen patronuna gidip durumu anlatmış. Patronu da
artık o kutunun kendisinin olduğunu istediği gibi kullanabileceğini
söylemiş. Bir de öneride bulunmuş.
‐ Bak sen bu işi iyice öğrendin. Gel sana bir kuyumcu dükkânı
açalım. Gül gibi geçinip gidersin. Hemen dükkânı açmışlar.
Ahmet almış başını yürümüş. Ev, araba, yat, kat... Zengin
olmuş kısacası.
Bir gün dükkâna bir anne‐kız gelmiş. Kızdan hoşlanmış
Ahmet. Zamanla görüşmeye başlamışlar, derken nişanlanmışlar.
Düğün vakti gelmiş.
Davetiyeler hazırlanırken kız, valiyi de çağıralım demiş.
Ahmet kabul etmemiş. “Nasıl olur!” demiş kız, “Biz bu şehrin
ileri gelenlerindeniz, valiyi çağırmasak olur mu?”
Ahmet yine kabul etmemiş. Kız ısrarla neden böyle davrandığını
sorduğunda anlatmış olanları Ahmet. Sorunun bu
şekilde çözülmeyeceğini söylemiş kız. Biz çağıralım, o yaptığından
utansın demiş ve ona da bir davetiye yazmışlar.
Düğün günü gelmiş çatmış. Davetliler tek tek gelirken
heyecan içindeymiş Ahmet. Nihat’ın gelip gelmeyeceğini düşünüyormuş.
Derken eşiyle kapıda görünmüş Nihat. Ahmet,
ilk başlarda göz göze gelmemeye çalışmış. Nihat ne yana gitse
öbür tarafa kaçıyormuş. Ahmet.
Dayanamamış birden piste çıkmış, almış mikrofonu eline,
başlamış anlatmaya:
31
“Zamanında benim durumum iyiyken sevgili valimiz
Nihat Bey’le aynı okulda okuyorduk. O zamanlar Nihat beyin
durumu bu kadar iyi değildi. Nihatʹı evime aldım. Yemedim
yedirdim, giymedim giydirdim. Sevdiğim kızı bile ona verdim.
Bir gün benim durumum kötüleşti. Elimde avucumda ne varsa
kaybettim. O kadar zor durumdaydım ki Nihatʹa yardim
istemeye gittim. Ama o beni tanımadığını söyledi, kovdurdu.
Oradan çıkıp eşinin yanına gittim. Ama o kapıda benim olduğumu
bildiği halde kapıyı açmadı. Şok olmuştum. Dışarıya
çıkıp kendime gelmeye çalıştığım anda bir amcayla karsılaştım.
Sağ olsun bana bir iş, yatacak bir yer verdi. Orada çalışırken
çevrem genişledi. Başka bir amcayla tanıştım. Gel zaman
git zaman o amca elinde bir kutuyla geldi yanıma. Bir
yere gideceğini üç ay içerisinde dönmezse kutunun benim
olacağını söyledi. Gelmedi. Kutuyu açtım. İçinde beni bugünlere
getiren yüklü eşyalarla ve paralarla karsılaştım. Sonra
kendime bir kuyumcu dükkanı açtım. Orada sevgili nişanlımla
tanıştım.. ve evleniyorum. Anlattıklarım yalansa yalan desin
Nihat bey.” demiş ve bırakmış mikrofonu.
Herkes şaşkınlık içinde Nihat Bey’e dönmüş. Acıyarak
bakmışlar bir Ahmetʹe, bir Nihatʹa. Nihat bir cevap vermek
zorunda kalmış. Almış mikrofonu. Başlamış anlatmaya:
“Evet Ahmetʹin söylediklerinin hepsi doğrudur. Yalan
diyemem. Zamanında bana çok yardim etti, hakkını ödeyemem.
Sağ olsun benim mutlu bir evlilik yapmama öncülük
etti; ama zamanında eşimi sevdiğini bilmiyordum. Durumunun
kötüye gittiğini, bir gün bana geleceğini biliyordum. Hep
o günü bekledim. Ve sonunda geldi. Onu kapıdan kovdurdum
doğrudur. Ama neden kovdurdum: eğer ben o zaman ona
yardım etseydim gururuna yediremeyecekti. Belki de bir süre
sonra intihar edecekti. İyi bir arkadaşımı kaybetmek istemem
asla. Oradan çıktıktan sonra direkt eşime gideceğini biliyor‐
32
dum. Hemen eşime telefon açtım. Ona Ahmetʹin geleceğini,
kapıyı açmamasını söyledim. Açmadı. Derken bizim evin karşısında,
sarraf dükkanı işleten bir arkadaşım vardı. Ona telefon
açtım hemen. Bizim evden çıkan bir adam görürse onu işe
almasını yardımcı olmasını istedim. Ahmet’i işe aldı, yatacak
yer verdi.
Bir gün babamı gönderdim ona, can yoldaşlığı etsin diye.
İyi arkadaş oldular. Sonra babama bir kutu verdim Ahmetʹe
versin diye. O kutu babamın değildi. Benim de değildi. O zaten
Ahmetʹindi. Ona borcumu hiçbir zaman ödeyemem.
Ahmet kutuyu aldı. İyi kullandı ve bugünlere geldi.
Bir gün annemle kız kardeşimi gönderdim. Durumu
nedir bir kontrol edin diye. Orada birbirlerini görüp âşık
olmuşlar, şimdi evleniyorlar...” demiş, bırakmış mikrofonu
Nihat.
Ahmetʹle beraber herkes şaşkınlık içinde kalmış. Bir an
göz göze gelmişler. Derken birbirlerine sımsıkı sarılmışlar,
Ahmet, Nihat’tan; Nihat, Ahmet’ten özür dilemişler.
Çok güzel bir düğün olmuş o gün. Beraberce mutlu yaşamışlar.
MARANGOZ
(Aslında kendi evimizi yapıyoruz)
Yaşlı bir marangozun emeklilik çağı gelmişti. İşveren
müteahhidine, çalıştığı konut yapım işinden ayrılmak ve eşi ve
büyüyen ailesi ile birlikte daha özgür bir yaşam sürmek planından
söz etti. Çekle aldığı ücretini elbette özleyecekti. Emekli
olmak ihtiyacındaydı, ne var ki. Müteahhit iyi işçisinin ayrılmasına
üzüldü. Ve ondan, kendine bir iyilik olarak, son bir
ev daha yapmasını rica etti. Marangoz kabul etti ve işe girişti,
ne var ki gönlünün yaptığı işte olmadığını görmek pek kolaydı.
Baştan savma bir işçilik yaptı ve kalitesiz malzeme kullandı.
Kendini adamış olduğu mesleğine böyle son vermek ne
talihsizlikti!..
İşini bitirdiğinde, işveren, evi gözden geçirmek için geldi.
Dış kapının anahtarını marangoza uzatırken şöyle demişti:
“Bu ev senin, sana benden hediyeʺ.
Marangoz şoka girdi. Ne kadar utanmıştı!... Keşke yaptığı
evin kendi evi olduğunu bilseydi! O zaman onu böyle yapar
mıydı?...
Bizim için de bu böyledir. Gün be gün kendi hayatımızı
kurarız. Çoğu zamanda, yaptığımız işe elimizden gelenden
daha azını koyarız. Sonra da, şoka girerek, kendi kurduğumuz
evde yaşayacağımızı anlarız. Eğer tekrar yapabilsek, çok daha
farklı yaparız. Ne var ki, geriye dönemeyiz. Marangoz biziz.
Her gün bir çivi çakar, bir tahta koyar ya da bir duvar dikeriz.
ʺHayat, bir kendin yap tasarımıdırʺ demiştir biri. Bugün yaptığımız
davranış ve seçimler, yarın yaşayacağımız evi kurar.
Öyle ise onu akıllıca kurmalıyız.
33
34
GARİP BİR DAVA
Muhammed bin İdris henüz dört yaşındadır. Tevafuk bu
ya, o gün kadı efendinin sokaklarından geçeceği tutar. Tam o
sıra iki öfkeli adam bir garibi sürükler, kadı efendinin önüne
yıkarlar. Muhammed akranlarıyla birlikte hadise mahalline
koşar. Davacılardan biri alelacele anlatmaya başlar:
ʺEfendim biz üç arkadaştık. Birlikte bir is yaptık ve iyice
bir para kazandık. Yalanı yok ya birbirimize itimadımız yoktu.
Paramızı hepimizin güveneceği birine, yani buna emanet ettik
ve altını çize çize ʹüçümüz birlikte gelmedikçe vermeyeceksinʹ
diye tembihledik. Ama o bize hıyanet etti.ʺ
Kadı yaka paça sürüklenen adama bakar:
‐ Doğru mu söylüyor bunlar?
‐ Doğru efendim ama eksik.
‐ Nasıl yani?
‐ Evet bunlar dün aksam bana bir kese para bıraktılar ve
ʺBirlikte gelmedikçe hiçbirimize vermeʺ dediler. Ancak henüz
50 adim bile gitmeden içlerinden biri geri geldi ve altınları
istedi. Uzaktan ʺBakin veriyorumʺ diye bağırdım, bu ikisi de
kafa sallayıp ʺTamamʺ dediler. Söyleyin başka ne yapabilirdim
ki? Kadı bu kez diğerlerine döner:
‐ Peki buna ne diyeceksiniz?
‐ Onu da açıklayalım.
Keseyi emanet edip giderken simdi burada olmayan arkadaşımız
aniden durdu. ʺBütün paramızı emanetçiye bıraktık
ama bu aksam ne yiyeceğiz?ʺ dedi. Biz de ʺharcanacak kadar
bir şeyler almasınaʺ izin verdik. Hepsini alıp kaybolacağını
nereden bilebilirdik?
‐ Hımmm simdi iş vuzuha erdi. Arkadaşınız paraları alıp
kaçtı desenize.
‐ Evet ama biz emanet verdiğimiz adamı tanırız. Ona üstüne
basa basa ʺüçümüz birlikte gelmedikçe vermeʺ dedik mi,
dedik. O da bunu kabul etti mi, etti. Gözünü açsaydı, aldanmasaydı.
Madem bir saflık yaptı, ceremesini çeksin, bedeli
kesesinden ödesin. Ödesin demek kolaydır ama delikanlı söz
konusu parayı verecek güçte değildir. Zaten üzgün ve bitkindir.
Ağlamamak için dudaklarını ısırır ve büyük bir teslimiyetle
boynunu büker. Zor duyulan titrek bir sesle ʺHatalıyım
efendimʺ der, ʺcezama razıyımʺ. Hava bir anda emanetçinin
aleyhine döner. Merhametli kadı gözlerini kısar, sakalını sıvazlar.
Bir çıkış yolu arar... Arar ama nereye kadar? İste tam o sıra
küçük dinleyici bedbin gencin elinden tutar. ʺAğlama be amcaʺ
der, ʺkendini niye üzüyorsun ki?
‐ Nasıl üzülmem be gülüm, başıma gelenleri duydun işte.
‐ Sen gel beni dinle ve de ki: ʺKese bendeʺ.
‐ Haydi istediğin gibi olsun . Diyelim ki kese bende.
‐ Emaneti almaları için bunların üç kişi olmaları gerekmiyor
mu?
‐ Gerekiyor.
‐ Öyleyse söyle onlara ʺgetirsinler arkadaşlarını, alsınlar
paralarını!ʺ
Ne berrak bir muhakeme ve ne müthiş zekâ değil mi?
Yıllar sonra İmam‐i Şafii diye anılacak bir çocuk başka nasıl
olabilir ki?...
35
36
ARKADAŞ
PARASINI ŞEYTANA ÖDETMİŞSİN
Arkadaşları ile geçinemeyen, huysuz ve kötü karakterli
bir evlât varmış. Bir gün babası, ona çivilerle dolu bir torba
vermiş ve bahçedeki tahta levhanın önüne götürmüş... ʺArkadaşların
ile tartışıp kavga ettiğin zaman her seferinde bu tahta
levhaya bir çivi çakʺ demiş.
Genç, ilk günde tahta levhaya bir hayli çivi çakmış.
Sonraki haftalarda kendi kendine kontrol etmeye çalışmış ve
geçen her gün daha az çivi çakmış. Nihayet bir gün gelmiş ki,
hiç çivi çakmamış.
Babasına gidip söylemiş. Babası, onu yeniden tahta levhanın
önüne götürmüş. ʺBugünden başlayarak tartışmayıp
kavga etmediğin her gün için tahta levhadan bir çiviyi çıkar.ʺ
demiş.
Günler geçmiş... Bir gün gelmiş ki, çivilerin hepsi çıkarılmış.
Tahta levha bomboş kalmış...
Babası ona; ʺAferin, iyi davrandın ama bu tahta levhaya
dikkatli bak, artık çok delik var. Artık geçmişteki gibi güzel
olmayacak. Arkadaşına bin defa, kendisini affettiğini söyleyebilirsin
ama bu delik aynen kalacak (kapanmayacak) demiş.
Bir arkadaş ender bir mücevher gibidir. Seni güldürür,
yüreklendirir. Sen ihtiyaç duyduğunda yardımcı olur. Seni
dinler, sana yüreğini açar.”
Yaşlı kadın oldukça dini bütün bir insanmış... Her sabah
kapısının önüne çıkar ve bağıra bağıra dua edermiş:
‐ Allahım bize verdiklerin için sana şükürler olsun.
Ardından her seferinde de yan komşusunun sesi duyulurmuş:
‐ Allah yok kadın Allah yooook!..ʺ Yaşlı teyze ne kadar
sinirlense de yine her sabah dua edermiş, öteki komşu da
inadından her seferinde ona öyle bağırırmış..
Bir akşam, komşusu yaşlı teyzeye bir oyun etmeye kalkmış...
Markete gidip bir sürü meyve sebze ekmek vs. alıp
torbalara doldurmuş, yaşlı teyzenin kapısının önüne bırakmış.
Ertesi sabah teyze kapıyı açıp da yiyecekleri görünce çok
şaşırmış ve sevinçle bağırmış: ʺSana şükürler olsun Allahım,
bu gönderdiğin yiyecekler için sana şükürler olsun!..ʺ
Ağacın arkasından onu seyreden komşusu seslenmiş:
‐ Allah yok kadın, Allah yok!.. O yiyecekleri ben aldım!..
Yaşlı teyze hiç istifini bozmamış:
ʺYüce Allahım sana ne kadar şükretsem azdır!.. Hem bu
yiyecekleri göndermişsin hem de parasını şeytana ödetmişsin!..ʺ
37
38
NE KADAR TALİHLİSİNİZ
ISINAMADIM
Ne kadar talihlisiniz,hiç düşündünüz mü?...
Buzdolabınızda yiyecek bir şeyler, Sırtınızda bir elbiseniz,
başınızın üstünde bir çatı ve uyuyacak bir yatağınız varsa,
bu dünyada yaşayan insanların yüzde yetmiş beşinden daha
zenginsiniz demektir.
Cüzdanınızda paranız, bir yerlerde saklı altın yada
döviziniz varsa, dünyanın en varlıklı yüzde sekizi arasında
olduğunuzu bilin.
Bu sabah kalktığınızda kendinizi sağlıklı hissettinizse,
hafta sonunu göremeyecek milyonlardan daha talihli olduğunuz
açıktır.
Eğer bir savaşın korkunçluğunu içinde yaşamamış, hapishanenin
yalnızlığını tatmamış, işkence acılarına, açlık içinde
kıvranmamışsanız, bu dünyada yaşayan beş yüz milyon
insandan daha önde olduğunuzu unutmayın.
Anne ve babanız hâlâ birbirleri ile evli ve hayattalarsa,
bu şansa sahip çok ender evlatlardan olduğunuzu da bilin.
Yüzünüzde bir gülümseme ile başınızı dik tutabiliyorsanız,
Allah’ın sevdiği kullarından birisi olduğunuza inanın.
Çünkü hemen herkes bunu yapabilir, ama çoğu da yapmaz.
... ve eğer bu yazıyı okuyabiliyorsanız, bu dünyada okuyacak
hiç bir şeyi olmayan iki milyar insandan çok ama çok talihli
olduğunuzu aklınızdan çıkarmayın.
Yollar uzadı ben yürüdüm, yollar uzadı ben yürüdüm.
İnişlere, yokuşlara ısındım, irâdesiz ve isteksiz duruşlara ısınamadım.
Mevsim kıştı, yollardan bile şarıl şarıl sular akıyordu.
Ben bu sularla konuştum. Bu mütevâzı akışa ısındım, kin ve
haset dolu bakışa ısınamadım.
Dağ başlarındaki koca taşlara ısındım, milletin sırtındaki
vicdansız başlara ısınamadım.
Derelerden, tepelerden dumanlar yürüdü. Yeryüzünü,
gökyüzünü karanlık bürüdü. Akşam vakti, bu dumanlar içinde
esrarlı duygulara ısındım, katı buz kesilmiş beton binâlara,
sır barındırmayan şehirlere ısınamadım.
İlim, iman, vicdan; toprak, otlak, kuzu... Pek hoş, pek
güzel. Cehâlete, rezâlete, atâlete ısınamadım.
Hep düşünceli, hep dumanlıydı benim başım. Düşüncesiz
kaşlara, derinliksiz bakışlara ısınamadım.
Dinlere ısındım, kinlere ısınamadım.
Giyinenlere ısındım, görünenlere ısınamadım.
Allah, iman, Kurʹan ve vicdanla bağını koparmış gönüllere
ısınamadım.
Günahsız ellerini Allahʹa açmış yavruların meleksi tavırlarına
ısındım, yılışık mevlithan bağırtılarına ısınamadım.
Çocuksu mâsum bakışlara, çocukça konuşmalara ısındım,
ihtiras dolu bakışlara, rol icâbı konuşmalara ısınamadım.
Mütevâzı, mahcup tavırlara ısındım, kibir kokan hâllere
ısınamadım.
39
40
Söz yürekten geliyorsa, kaba da olsa pek hoş geldi bana.
Yalanlara, dolanlara ısınamadım.
Yol yapanlara ısındım, rol yapanlara ısınamadım.
Mâsum ve mahzun bakışlara, çâresiz akışlara ısındım,
samimiyetsiz akışlara, dalkavuk alkışlara ısınamadım.
Uykulara uzayan derin ve dalgın gözlere ısındım, ard
niyetli, yapmacık gülüşlü yüzlere ısınamadım.
Gözü yaşlı dervişlere ısındım, kasıntı kişilere ısınamadım.
Hakperestlere ısındım, putperestlere ısınamadım.
Müşfiklere ısındım, müşriklere ısınamadım.
Hayretlere, gayretlere ısındım, gafletlere ısınamadım.
Arama, bulma, bilme, bildirme gayretlerine ısındım, oyalama
niyetlerine ısınamadım.
Gönül insanına ısındım, günün insanına ısınamadım.
ʺİlim bunu, Kurʹan şunu, izʹan bunu, vicdan şunu söylüyorʺ
diyen mert adamlara ısındım, içi başka bir lâf, dışı başka
bir lâf eden resmi ve samimiyetsiz adamlara ısınamadım.
Ana kuzuları, koyun kuzuları sürü sürü gelirdi. Bereket
evlere dolar, sevgi yüreklerden yükselirdi. Kardeş kardeşe
yardım eder, insan insanı kollardı. Allahʹa giden yollar hep
bizim yollardı. Herkes elinin emeğini yer, kimse elin (başkasının)
emeğini yemezdi. Elbiseler yamalı, ayakkabılar yamalı,
lâkin kalpler kalaylıydı. Bereket ve samimiyet dolu bu dünyalara
ısındım, ʺdışları kalaylı, içleri vay vaylıʺ dünyalara
ısınamadım.
Mütevâzı, mahcup çobanlara ısındım, emek sömüren
kodamanlara ısınamadım.
Çalışanlara ısındım, çalanlara çırpanlara ısınamadım.
Alın terine, göz nûruna ısındım, el çabukluğuna, göz
açlığına ısınamadım.
Çalışarak geçinenlere ısındım, yanaşarak geçinenlere
ısınamadım.
Gayretli karıncalara ısındım, leş kargalarına ısınamadım.
Çilelere, yorgunluklara, dalgınlıklara, durgunluklara
ısındım, dargınlıklara ısınamadım.
Ter dökenlere ısındım, kan dökenlere ısınamadım.
Can derdine koşan tavşana ısındım, avcıya da köpeklerine
de ısınamadım.
Beyin yıkama, istismar, köleleştirme içindi bütün çalışmalar.
Kula kulluğa götürüyordu bütün sistemler. Biyolojik ve
ruhsal kanunları gözardı eden ideolojilere tiksintiyle baktım.
Köleliği alkışlayan şahsiyetsizlere ısınamadım.
Çocukların bir damlacık yüreği, körpecik beyni üzerinde
tasarrufa kalkan tâğutlara ısınamadım.
İhânet ve zorbalıktı meydanlarda caka satan, sıcak, ıpıssız
çöllerde Hâbiller, Hüseyinler yalnız kalmışlardı.
İhânet, zulüm ve kan kokan dünyalara ısınamadım.
Merhametlere ısındım, saltanatlara ısınamadım.
41
42
ÇOBAN VE AĞAÇ
Yaşlı çoban sürüsünü otlatmak için yaylaya çıktığında
tepeye yakın bir elma ağacının altında dinlenir ve eğer mevsimiyse,
onunla konuşarak: ʺHadi bakalım evladım, derdi. Bu
ihtiyarın elmasını ver artıkʺ. Ve bir elma düşerdi, en güzelinden,
en olgunundan. Yaşlı adam sedef kakmalı çakısını çıkartarak
onu dilimlere ayırır ve küçük bir tas yoğurtla birlikte ekmeğine
katık ettikten sonra, babasından kalan Kurʹanʹını okumaya
koyulurdu.
Çoban, bu ağacı yirmi yıl kadar önce diktiğinde sık sık
sular, bunun için de büyükçe bir güğüme doldurduğu abdest
suyundan geriye kalanı kullanırdı. Elma ağacının kökleri, belki
de bu sularla kuvvet bulmuş ve kısa sürede serpilip meyve
vermeye başlamıştı.
Çoban o zamanlar henüz genç sayıldığından şöyle bir
uzandı mı en güzel elmayı şıp diye koparırdı; fakat aradan
geçen bunca yıl içinde beli bükülüp boyu kısalmış, ağacınkiyse
bir çınar gibi büyüyüp göklere yükselmişti. Ama boyu ne
olursa olsun, ağaç yine de yavrusu değil miydi? Onu bir evlat
sevgisiyle okşarken :
ʺVer yavrum, derdi, gönder bakalım bu günkü kısmetimi.ʺ
Ve bir elma düşerdi hiç nazlanmadan, yıllar boyu hiçbir
gün aksamadan.
Köylüler, uzaktan uzağa gözledikleri bu hadiseyi birbirlerine
anlatıp yaşlı çobanın veli bir zât olduğunu söylerlerdi.
Yaşlı adam, ağacın altında dinlenip namazını kıldığı bir
gün, yine elmasını istedi. Ancak dallar dolu olmasına rağmen
nedense bir şey düşmemişti. Sonra bir daha, bir daha tekrarladı
isteğini. Beklediği şey bir türlü gelmiyordu.
Gözyaşları, yeni doğmuş kuzuların tüylerini andıran
beyaz sakalını ıslatırken, ağacın altından uzaklaşıp koyunların
arasına attı kendini. Yavrusu, meyve verdiği günden bu yana
ilk defa reddediyordu onu. İhtiyar çobanın beli her zamankinden
fazla bükülmüş, güçsüz bacakları da vücudunu taşıyamaz
olmuştu. Hayvanlarını usulca toplayıp köye doğru yöneldiğinde,
aşağıdaki caminin her zamankinde daha nurlu minarelerinden
yankılanan ezan sesiyle irkildi birden. Yeniden doğmuştu
sanki çoban. Bir şey hatırlamıştı. Çocuklar gibi sevinerek
ağacın yanına koştu ve ona şefkatle sarılırken :
‐ Canım, dedi, hıçkırıp ağlayarak.
‐ Benim güzel evladım, mis kokulum. Şu unutkan ihtiyarı
üzmeden önce neden söylemedin, bu günün Ramazanʹın ilk
günü olduğunu?ʺ
43
44
SEVİYORUM TANRIM
İnanç Tarihi dersimin öğrencilerinden biriydi Kemal.
Uzun saçlı, değişik bir gençti. Sınıfta benimle en çok tartışan
öğrenci oydu. Tanrıʹya kayıtsız şartsız inanmayı kabullenmiyordu.
Mezun olurken bana imalı, imalı;
‐ Günün birinde Allahʹı bulacağıma inanıyor musun
hocam? ʺ dedi.
‐ Hayır, dedim, yavaşça.
‐ Yaaa, dedi. “Oysa senin, bu derste Allahʹı pazarladığını
sanıyordum hocam...ʺ
Kapıdan çıkıp gitmek üzereyken arkasından bağırdım:
‐ Allahʹı bulabileceğini düşünmüyorum; ama o seni mutlak
bulacak bir gün, eminim.
Selim, omzunu silkip yürüdü... Mezuniyetten sonra izini
kaybetmiştim ki, acı haberi kendisi getirdi bana: Ölümcül
kansere yakalanmıştı. Odama girdiğinde; zayıflamış, çökmüştü...
Kemoterapi, o uzun saçlarını dökmüştü... Ama gözleri
halâ pırıl pırıldı...
‐ Birkaç haftalık ömrüm kalmış hocamʺ dedi.
‐ Sana bir şey sorabilir miyim?ʺ dedim.
‐ Tabiiʺ dedi, ʺNe öğrenmek istiyorsun?
‐ Sadece 24 yaşında olmak ve ölmekte olduğunu bilmek
nasıl bir şey?ʺ
‐ Daha kötüsü olabilirdi... 50 yaşında olmak, kafayı çekmek,
kadınlarla beraber olmak ve müthiş paralar kazanmayı,
yaşamak, sanmak gibi...ʺ
Sonra niye geldiğini anlattı... ʺOkulun son günü sana
Allahʹı bulup bulamayacağımı sormuş; ʺhayırʺ yanıtını alınca
şaşırmıştım. Sonra, ʺama o seni bulurʺ dedin... İşte bunu çok
düşündüm. Doktorlar ciğerimden parça alıp kötü huylu olduğunu
söylediklerinde; Allahʹı aramayı ciddiye aldım birden...
Habis ur, diğer hayati organlarıma yayılmaya başlayınca,
sabahlara kadar dualar etmeye başladım... Hiçbir şey olmadı.
Bir sabah uyandığımda; İlahî bir mesaj alma yolundaki umutsuz
çabalarımdan vazgeçiverdim aniden. Ömrümün geri kalan
vaktini; Allah, ölümden sonra hayat, falan gibi şeylerle geçirmeyecektim.
Daha önemli şeyler yapma kararı aldım. O zaman
gene seni düşündüm... ʺEn büyük mutsuzluk, sevgisiz bir
hayat sürmektir, bundan daha kötüsü de bu dünyadan, sevdiklerine
ʺSeni seviyorumʺ diyemeden gitmektirʺ demiştin...
Son günlerimi bu eksiği gidermekle harcayacaktım işte...
En zorundan başladım... Babamdan...ʺ
Oğlu yanına geldiğinde; babası, gazete okuyormuş.
‐ Baba, seninle konuşmam lazımʺ demiş Selim.
‐ Peki, konuş oğlumʺ
‐ Yani, çok önemli bir şey...ʺ
Babası, gazeteyi 10 santim indirmiş o zaman aşağı;
‐ Neymiş o bakalım?
‐ Baba, seni seviyorum. Bunu bilmeni istedim.ʺ
Selim gülümsedi, arkasını anlatırken... Babasının elinden
yere düşmüş gazete... Hayatında hiç yapmadığı iki şeyi yapmış:
Selimʹye sarılmış ve ağlamış... Sabaha kadar konuşmuşlar.
Babası, ertesi sabah işe gitmek zorunda olduğu halde...
ʺAnnem ve kardeşimle daha kolay olduʺ diye devam etti
Selim... ʺOnlar da bana sarılıp ağladılar. Yıllardır bana söylemedikleri,
söyleyemedikleri şeyleri anlattılar. Bütün bunları
yapmak için bu kadar geç kalmış olmama üzüldüm sadece...
45
46
Ölümün gölgesi üzerime düşünce; kalbimi açıyordum, bana,
aslında çok daha yakın olması gereken insanlara...ʺ
Nefes aldı Selim...
ʺBir gün baktım, Allah, orada... Hemen yanıbaşımda duruyor...
Ona yalvardığım zaman, bana gelmemişti. Onun kendi
programı vardı, kendi bildiği gibi yapıyordu. Gerçek olan şu
ki, haklıydın... Ben, onu aramaktan vazgeçtiğim halde, gelip,
beni bulmuştu.ʺ
‐ ʺSelimʺ dedim. ʺSandığından çok önemli şeyler söylüyorsun,
tüm insanlığa... Sen, Allah’ı bulmanın en emin yolunu
anlatıyorsun. Onu, sadece kendine ayırmak, sadece ihtiyaç duyunca
aramak işe yaramaz... Ama hayatını sevgiye açarsan o,
gelir seni bulur. Bunu anlatıyorsun farkında mısın?ʺ Devam
ettim;
ʺSelim, bana bir iyilik yapar mısın, bunları gelip sınıfımda
da anlatabilir misin?ʺ Bir gün tespit ettik. Ama Selim gelemedi
o gün... Ölümle hayatı sona ermemişti tabii... Şekil değiştirmiş,
büyük bir adım atmıştı sadece... İnanmaktan, görmeye
geçmişti... Ölümünden önce son bir defa konuşmuştuk.
‐ Söz verdiğim derse gelemeyeceğim, halsiz ve bitkinim
hocamʺ demişti..
‐ Anlıyorum Selim !ʺ
‐ Benim yerime onlara sen anlatır mısın hocam, sen anlatır
mısın?
‐ Herkese, bütün dünyaya, benim için anlatır mısın?ʺ
‐ Anlatırım Selimʺ dedim. ʺAnlatırım, merak etme!ʺ
İnsanlara, ʺSeni seviyorumʺ demek için, ölümü beklemenize
gerek yok, şimdi, hemen şimdi başlayabilirsiniz... Başlayın
ki, hayatınız güzelleşsin, zenginleşsin.. Hem, şimdi başlamazsanız,
belki de hiç söyleme şansınız olmayabilir...
47
BÜYÜK TAŞLAR KÜÇÜK TAŞLAR
(Eğer büyük taş parçalarını baştan kavanoza koymazsanız,
daha sonra asla koyamazsınız.)
Batı dünyasında çok üzerinde durulan bir konu olarak
zamanın verimli kullanımı hakkında düzenlenen kurslardan
birinde, öğretmen, her biri birer meslek erbabı olan öğrencilerine
pratik bir ders vermeyi düşünür ve masanın üzerine kocaman
bir kavanoz koyar. Sonra, bir torbadan irice kaya parçaları
çıkarır, dikkatlice üst üste koyarak kavanozun içine yerleştirir.
Kavanozda taş parçaları için yer kalmayınca, sınıfa sorar:
‐ Kavanoz doldu mu?
Sınıftaki herkes:
‐ Evet , doldu. cevabını verir.
‐ Demek doldu!... der öğretmen. Hemen eğilip bir kova
küçük çakıl taşı çıkarıp kavanozun tepesine boşaltır. Sonra
kavanozu eline alıp sallar. Böylece, küçük parçalar büyük taşların
sağına soluna yerleşirler... Öğretmen, yeniden sorar:
‐ Kavanoz doldu mu?
İşin sanıldığı kadar basit olmadığını sezmiş olan öğrenciler,
bu kez:
‐ Hayır. cevabını verirler.
‐ Hayır, tam da dolmuş sayılmaz.
Zamanı verimli kullanma dersi veren öğretmen:
‐ Doğru. diye tasdik eder onları.
Sonra da, masanın altından bir kova dolusu kum çıkarır.
Kumu, kaya parçaları ve küçük taşların arasındaki bölgeler
tümüyle doluncaya kadar döker ve yeniden sınıfa yönelir:
‐ Kavanoz doldu mu?
48
Yine,
‐ Hayır, dolmadı. cevabını alır.
Tekrar,
‐ Doğru. diyerek onları tasdik eder ve bir sürahi su çıkarıp
kavanozun içine dökmeye başlar.
Kavanoz artık dolmuş ve iş ʹkıssadan hisseʹye kalmıştır.
Öğretmen:
‐ Bu gördüklerinizden nasıl bir ders çıkardınız?, sorusuna,
atılgan bir öğrenci, hemencecik şu karşılığı verir:
‐ Günlük iş programınız ne kadar dolu olursa olsun, her
zaman yeni işler için vakit bulabilirsiniz.
Bu, yabana atılır bir ders değildir. Ama öğretmenin asıl
vermek istediği bu değildir. Öğretmen:
‐ Çıkarılması gereken asıl ders şudur: Eğer büyük taş
parçalarını baştan kavanoza koymazsanız, daha sonra asla
koyamazsınız.ʺ
Bu muazzam hayat dersinden sonra da, öğrencilerinden
bir sorgulama talep eder:
‐ Hayatınızdaki büyük taş parçaları hangileri? Onları ilk iş
olarak kavanoza koyuyor musunuz? Yoksa kavanozu kumlarla
ve suyla doldurup büyük parçaları dışarıda mı bırakıyorsunuz?ʺ
Bu tecrübe, gönlü her zaman ders çalışmak ve başarılı
olmaktan yana olan, fakat buna yeterli bir zaman ayıramayan,
hatta hiç zaman bulamayan şu zamanın öğrencilerinin, içinde
bulundukları kısır döngüyü açıklar mahiyettedir.
49
ÖĞRETMEN
Öğretmenin adı bayan Rüya idi ve 5.sınıf öğrencilerinin
önünde ayakta durduğu ilk gün onlara bir yalan söyledi. Çoğu
öğretmen gibi, onlara baktı ve hepsini aynı derecede sevdiğini
söyledi. Bu mümkün değildi, çünkü orada en önde, sırasına
adeta çökmüş gibi oturan küçük bir öğrenci vardı. Adı Fatih
Yılmaz. Bir önceki yıl, bayan Rüya, Fatihʹi gözlemiş, onun
diğer çocuklarla oynayamadığını; giysilerinin kirli ve kendinin
de hep banyo yapması gereken bir halde olduğunu görmüştü
ve Fatih mutsuz da olabilirdi.
Çalıştığı okulda bayan Rüya, her öğrencinin geçmişteki
kayıtlarını incelemekle de görevlendirilmişti ve Fatihʹin bilgilerini
en sona bırakmıştı. Onun dosyasını incelediğinde şaşırdı.
Çünkü; birinci sınıf öğretmeni: ʺFatih zeki bir çocuk ve her
an gülmeye hazır. Ödevlerini düzenli olarak yapıyor ve çok iyi
huylu... Ve arkadaşları onunla olmaktan mutlu...ʺ diye yazmıştı.
İkinci sınıf öğretmeni: ʺMükemmel bir öğrenci, arkadaşları
tarafından sevilen, fakat evde annesinin amansız hastalığı
onu üzüyor ve sanırım evdeki yaşamı çok zor..ʺ diyordu.
Üçüncü sınıf öğretmeni: ʺAnnesinin ölümü onun için çok zor
oldu. Babası ona yeterince ilgi gösteremiyor ve eğer birşeyler
yapılmazsa evdeki olumsuz yaşam onu etkileyecek.“ diye
yazmıştı.
Dördüncü sınıf öğretmenine gelince: ʺFatih içine kapanık
ve okula hiç ilgi göstermiyor, hiç arkadaşı yok ve bazen sınıfta
uyuyor.ʺ demişti.
Şimdi bayan Rüya sorunu çözmüştü ve kendinden utanıyordu.
Öğrenciler ona güzel kağıtlara sarılmış süslü kurdelerele
paketlenmiş yeni yıl hediyeleri getirdiğinde kendini daha
50
da kötü hissetti. Çünkü Fatihʹin armağanı kaba kahverengi bir
kese kağıdına beceriksizce sarılmıştı. Bunu diğer öğrencilerin
önünde açmak ona çok acı verdi.
Bazıları, paketten çıkan sahte taşlardan yapılmış, birkaç
taşı düşmüş bileziği ve üçte biri dolu parfüm şişesini görünce
gülmeye başladılar, fakat öğretmen, bileziğin ne kadar zarif
olduğunu söyleyerek ve parfümden de birkaç damlayı bileğine
damlatarak onların bu gülmelerini bastırdı.
O gün okuldan sonra Fatih öğretmenin yanına gelerek; ʺ
Rüya hocam, bugün hep annem gibi koktunuzʺ dedi.
Çocuklar gittikten sonra öğretmen yaklaşık bir saat kadar
ağladı. O günden sonra da çocuklara okuma, yazma, matematik
öğretmekten vaz geçerek onları eğitmeye başladı. Fatihʹe
özel bir ilgi gösterdi. Onunla çalışırken zekasının tekrar canlandığını
hissetti. Ona cesaret verdikçe çocuk gelişiyordu. Yılın
sonuna dek, Fatih sınıfın en çalışkan öğrencilerinden biri
olmuştu.
Öğretmenin, hepinizi aynı derecede seviyorum yalanına
karşın Fatih, onun en sevdiği öğrenci olmuştu.
Bir yıl sonra, kapısının altında bir not buldu. Fatihʹtendi.
Tüm yaşantısındaki en iyi öğretmenin kendisi olduğunu yazıyordu.
Ondan yeni bir not alana kadar 6 yıl geçti. Notunda
liseyi bitirdiğini ve sınıfındaki üçüncü en iyi öğrenci olduğunu
ve Rüya Hoca’nın halâ hayatında gördüğü en iyi öğretmen
olduğunu yazıyordu. Dört yıl sonra, bir mektup daha aldı
Fatihʹten. O arada zamanın onun için zor olduğunu çünkü üniversitede
okuduğunu ve çok iyi dereceyle mezun olmak için
çok çaba sarfetmesi gerektiğini yazıyordu. Ve Rüya Hoca halâ
onun hayatında tanıdığı en iyi öğretmendi. Daha sonra dört yıl
daha geçti ve bir mektup daha geldi. Çok iyi bir dereceyle üniversiteden
mezun olduğunu ama daha ileriye gitmek istediğini
yazıyordu. Ve halâ Rüya Hoca onun tanıdığı ve en çok sevdiği
öğretmendi. Bu kez mektubun altındaki imza biraz daha
uzundu. Fatih Yılmaz Tıp Doktoru.
Bu hikaye burda bitmedi. İlkbaharda bir mektup daha
aldı bayan Rüya. Fatih hayatının kızıyla tanıştığını ve evleneceğini
yazmıştı. Babasının birkaç yıl önce öldüğünü, bayan
Rüyaʹnınn düğünde damadın anne ve babası için ayrılan yere
oturup oturamayacağını soruyordu. Tabii ki oturabilirdi.
Tahmin edin ne oldu? Bayan Rüya törene giderken özenle
sakladığı birkaç taşı düşmüş olan o bileziği taktı, Fatihʹin ona
verdiği ve annesi gibi koktuğunu söylediği parfümden sürmeyi
de ihmal etmedi.
Birbirlerini sevgiyle kucaklarlarken, Fatih, onun kulağına
ʺBana inandığınız için çok teşekkürler bayan Rüya, kendimi
önemli hissetmemi sağladığınız için ve beni böyle değiştirdiğiniz
için de...ʺ diye fısıldadı.
Bayan Rüya gözünde yaşlarla ona karşılık verdi: ʺYanılıyorsun
Fatih... Ben değil, sen bana öğrettin. Seninle karşılaşıncaya
kadar ben öğretmenliği bilmiyormuşum..!ʺ
51
52
HAVUÇ MUYUZ, YUMURTA MI, YOKSA
KAHVE Mİ?
(Başkalarının yaşaması uğruna kendini feda et ve bundan
sonsuz mutluluk duy...)
Bir baba ile kızı dertleşiyormuş. Kız babasına, çok sıkıntı
çektiğinden, sorunlarla baş edemediğinden bahsetmiş.
Babası kızını dinlemiş, dinlemiş ve “Gel, sana bir şey
göstereceğim!” diye kızını mutfağa götürmüş. Ünlü bir aşçı
olan baba, ocağa üç tane eşit büyüklükte kap koymuş, üçüne
de eşit su koymuş ve üçünün de altını aynı miktarda yakmış.
Ve birinci kaba bir havuç, diğerine bir adet yumurta, diğerine
ise bir avuç çekilmemiş kahve çekirdeği koymuş. Ve her üçünü
de tam 20 dakika pişirmiş. Daha sonra ateşi kesmiş. Sonra
masaya 2 tane tabak bir tane de boş bardak koymuş. İlk önce
haşlanmış havucu alıp bir tabağa koymuş. Sonra pişmiş
yumurtayı diğer tabağa koymuş. Sonra da suya iyice sinmiş ve
tam kıvamında kahve görüntüsü olan kahveyi de alıp bir
bardağa boşalttıktan sonra kızına dönerek,
– Kızım ne görüyorsun?
Kızı “Havuç, yumurta ve kahve.”
Kızını masaya iyice yaklaştıran baba bunlara daha yakından
bakmasını istemiş. Kızının şaşkınlığını gören baba, anlatmasına
devam etmiş:
– Havuç haşlandığı için yumuşak bir hal aldı. Yumurta,
artık pişmekten içi katılaşmış sert bir hale geldi. Kahve ise, (bir
yudum alarak) harika olmuş. Tadı da çok hoş.
Kız, iyice şaşırarak, “Baba, bunu bana niçin gösteriyorsun?”
diye sormuş. “Bak” demiş babası, “Hepsi aynı şekil
kapta, aynı sıcaklıkta, aynı dakika pişti. Fakat hepsi bu etkiye
farklı tepki verdiler. Havuç ilk başta sertti, güçlü idi; ama kaynatılınca
yumuşadı, güçsüzleşti, çözüldü. Yumurta çok kırılgandı,
hafifçe dokunsan çatlayabilirdi; ama kaynatılınca içi
sertleşti, hatta katılaştı. Bir avuç çekilmemiş kahve ise yine
sertti, hepsi birbirine benziyordu. Fakat ısıtılınca ne oldu; bu
kahve çekirdekleri, ısındılar, gevşediler ve içinde oldukları
suya yayıldılar. Koku yaydılar, tad yaydılar ve suyu “eşsiz
tad”da bir kahveye çevirdiler.”
Ve kızına, “Kızım sen hangisisin?” diye sormuş adam.
“Zorluklarla karşılaştığın zaman nasıl tepki gösteriyorsun?
Havuç gibi sıkıntılara, problemlere rastgelince çözülüyor
musun, benliğini koruyamıyor musun? Yoksa yumurta gibi
katılaşıyor, başta kendin olmak üzere kimseye faydan dokunmuyor
mu? Yoksa sen kahve misin? Kendini bitirmek uğruna,
kendini ateşe atma pahasına diğer insanlara mutluluk veren,
huzur veren, ağızlarına lezzet veren bir sevgi kaynağı mısın?
Karar ver yavrucuğum ve bence sen bir kahve ol hayatta.
Kahve bulunduğu çevreyi değiştirir, mutluluk soluklarını etrafına
yayar. Başkalarının yaşaması uğruna kendini feda et ve
bundan sonsuz mutluluk duy...
Peki dostlar biz hangisiyiz acaba?
53
54
İKİ KARDEŞ
Erkek kardeşlerin ikisi de babalarından kalma çiftlikte
çalışırlardı. Kardeşlerden biri evliydi ve çok çocuğu vardı.
Diğeri ise bekardı. Her günün sonunda iki erkek kardeş
ürünlerini ve kârlarını eşit olarak bölüşürlerdi.
Günün birinde bekar kardeş kendi kendine:
“Ürünümüzü ve kârımızı eşit olarak bölüşmemiz hiç de
hakça değil.” dedi, “Ben yalnızım ve pek fazla ihtiyacım yok.”
Bu şekilde düşünmesi onu her gece evinden çıkıp, bir çuval
tahılı gizlice erkek kardeşinin evindeki tahıl deposuna götürmeye
itti. Bu arada evli olan kardeş de kendi kendine:
“Ürünümüzü ve kârımızı eşit olarak bölüşmemiz hiç de
hakça değil, üstelik ben evliyim, bir eşim ve çocuklarım var ve
yaşlandığım zaman onlar bana bakabilirler. Oysa kardeşimin
kimsesi yok, yaşlandığı zaman ona bakacak hiç kimsesi yok.”
diyordu.
Böylece evli olan kardeş de her gece evinden çıkıp, bir
çuval tahılı gizlice erkek kardeşinin tahıl deposuna götürmeye
başladı. İki kardeş de yıllarca ne olup bittiğini bir türlü anlayamadılar,
çünkü her ikisinin de deposundaki tahılın miktarı
değişmiyordu. Sonra, bir gece iki kardeş gizlice birbirlerinin
deposuna tahıl taşırken çarpışıverdiler. O anda olan biteni
anladılar.
Çuvallarını yere bırakıp birbirlerini kucakladılar. Zaten
hayattaki en yüce mutluluk, sevildiğimize inanmaktır.
ASIL FAKİRLİK
Günlerden bir gün zengin bir baba oğlunu köye götürdü.
Bu yolculuğun tek amacı vardı; insanların ne kadar fakir
olabileceklerini oğluna göstermek. Çok fakir bir ailenin çiftliğinde
bir gece ve gün geçirdiler.
Yolculuktan dönerlerken baba oğluna sordu,
“İnsanların ne kadar fakir olabildiklerini gördün mü?”
“Evet!”
“Ne öğrendin peki?”
Oğlu cevap verdi,
“Şunu gördüm: Bizim evde bir köpeğimiz var, onlarınsa
dört. Bizim bahçenin ortasına kadar uzanan bir havuzumuz
var, onlarınsa sonu olmayan bir dereleri. Bizim bahçemizde
ithal lambalar var, onlarınsa yıldızları. Bizim görüş alanımız
ön avluya kadar, onlarsa bütün bir ufku görüyorlar.”
Oğlu sözünü bitirdiğinde babası söyleyecek bir şey
bulamadı. Oğlu ekledi, “Teşekkür ederim baba, ne kadar fakir
olduğumuzu gösterdiğin için!”
55
56
ACILARI KUMA, İYİLİKLERİ
TAŞA YAZALIM!
İki arkadaş çölde yürümektedirler. Yolculuğun bir noktasında
bir tartışma olur ve biri diğerine tokat atar.
Tokadı yiyenin canı acır; ama bir şey söylemeden kuma
şöyle yazar:
“BUGÜN EN İYİ ARKADAŞIM BENİ TOKATLADI!”
Bir vahaya gelene kadar yürümeye devam ederler ve orada
suya girmeye karar verirler. Tokadı yiyen bataklığa saplanır
ve boğulmak üzereyken arkadaşı kurtarır. Tam boğulmak
üzereyken kurtarıldıktan hemen sonra bir taşa şöyle yazar:
“BUGÜN EN İYİ ARKADAŞIM HAYATIMI KURTAR‐
DI!” Tokadı atan ve hayat kurtaran sorar:
“Canını yaktığımda kuma yazdın, neden şimdi taşa?”
Diğeri cevaplar: “Birisi canımızı yaktığında kuma yazmalıyız
ki, bağışlama rüzgarı onu silebilsin; ama biri bizim için iyi
bir şey yaparsa taşa kazımalıyız ki, hiçbir rüzgar onu silemesin.”
AFFETMEMENİN DAYANILMAZ AĞIRLIĞI
(Affetmek kendimize yaptığımız en büyük iyiliktir.)
Bir lise öğretmeni günün birinde derste öğrencilerine bir
teklifte bulunur: “Bir hayat deneyimine katılmak ister misiniz?”
Öğrenciler çok sevdikleri hocalarının bu teklifini tereddütsüz
kabul ederler. “O zaman” der öğretmen. “Bundan sonra
ne dersem yapacağınıza da söz verin.” Öğrenciler bunu da
yaparlar. “Şimdi yarınki ödevinize hazır olun. Yarın hepiniz
birer plastik torba ve beşer kilo patates getireceksiniz!”
Öğrenciler, bu işten pek birşey anlamamışlardır. Ama,
ertesi sabah hepsinin sıralarının üzerinde patatesler ve torbalar
hazırdır. Kendisine meraklı gözlerle bakan öğrencilerine şöyle
der öğretmen:
“Şimdi, bugüne dek affetmeyi istemediğiniz her kişi için
bir patates alın, o kişinin adını o patatesin üzerine yazıp
torbanın içine koyun.”
Bazı öğrenciler torbalarına üçer–beşer tane patates koyarken,
bazılarının torbası neredeyse ağzına kadar dolmuştur.
Öğretmen, kendisine “Peki şimdi ne olacak?” der gibi
bakan öğrencilerine ikinci açıklamasını yapar:
“Bir hafta boyunca nereye giderseniz gidin, bu torbaları
yanınızda taşıyacaksınız. Yattığınız yatakta, bindiğiniz otobüste,
okuldayken sıranızın üstünde.. hep yanınızda olacaklar.”
Aradan bir hafta geçmiştir. Hocaları sınıfa girer girmez,
denileni yapmış olan öğrenciler şikayete başlarlar:
– “Hocam, bu kadar ağır torbayı her yere taşımak çok zor.”
– “Hocam, patatesler kokmaya başladı. Vallahi, insanlar
tuhaf gözlerle bakıyorlar bana artık.”
57
58
– “Hem sıkıldık, hem yorulduk...”
Öğretmen gülümseyerek öğrencilerine şu dersi verir:
“Görüyorsunuz ki, affetmeyerek asıl kendimizi cezalandırıyoruz.
Kendimizi ruhumuzda ağır yükler taşımaya mahkûm
ediyoruz. Affetmeyi karşımızdaki kişiye bir ihsan olarak
düşünüyoruz, halbuki affetmek en başta kendimize yaptığımız
bir iyiliktir.
ACELE İŞE
(Hayatın küçük bir dilimine bakıp tamamı hakkında karar
vermekten kaçının)
Köyün birinde bir yaşlı adam varmış. Çok fakirmiş ama
Kral bile onu kıskanırmış... Öyle dillere destan bir beyaz atı
varmış ki, Kral bu at için ihtiyara nerdeyse hazinesinin
tamamını teklif etmiş ama adam satmaya yanaşmamış..
ʺBu at, bir at değil benim için; bir dost, insan dostunu
satar mıʺ dermiş hep. Bir sabah kalkmışlar ki, at yok. Köylü
ihtiyarın başına toplanmış: ʺSeni ihtiyar bunak, bu atı sana
bırakmayacakları, çalacakları belliydi. Krala satsaydın, ömrünün
sonuna kadar beyler gibi yaşardın. Şimdi ne paran var, ne
de atınʺ demişler...
İhtiyar: ʺKarar vermek için acele etmeyinʺ demiş. ʺSadece
at kayıpʺ deyin, ʺÇünkü gerçek bu. Ondan ötesi sizin yorumunuz
ve verdiğiniz karar. Atımın kaybolması, bir talihsizlik mi,
yoksa bir şans mı? Bunu henüz bilmiyoruz. Çünkü bu olay
henüz bir başlangıç. Arkasının nasıl geleceğini kimse bilemez.ʺ
Köylüler ihtiyar bunağa kahkahalarla gülmüşler. Aradan
15 gün geçmeden at, bir gece ansızın dönmüş... Meğer çalınmamış,
dağlara gitmiş kendi kendine. Dönerken de, vadideki
12 vahşi atı peşine takıp getirmiş. Bunu gören köylüler toplanıp
ithiyardan özür dilemişler. ʺBabalıkʺ demişler, ʺSen haklı
çıktın. Atının kaybolması bir talihsizlik değil adeta bir devlet
kuşu oldu senin için, şimdi bir at sürün var..ʺ
ʺKarar vermek için gene acele ediyorsunuzʺ demiş ihtiyar.
ʺSadece atın geri döndüğünü söyleyin. Bilinen gerçek sadece
bu. Ondan ötesinin ne getireceğini henüz bilmiyoruz. Bu
daha başlangıç.
Birinci cümlenin birinci kelimesini okur okumaz kitap
hakkında nasıl fikir yürütebilirsiniz?ʺ
Köylüler bu defa açıkça ihtiyarla dalga geçmemişler, ama
içlerinden ʺBu herif sahiden geri zekalıʺ diye geçirmişler... Bir
hafta geçmeden, vahşi atları terbiye etmeye çalışan ihtiyarın
tek oğlu attan düşmüş ve ayağını kırmış. Evin geçimini temin
eden oğul şimdi uzun zaman yatakta kalacakmış. Köylüler
gene gelmişler ihtiyara. ʺBir kez daha haklı çıktınʺ demişler.
ʺBu atlar yüzünden tek oğlun, bacağını uzun süre kullanamayacak.
Oysa sana bakacak başkası da yok. Şimdi eskisinden
daha fakir, daha zavallı olacaksınʺ demişler. İhtiyar ʺSiz
erken karar verme hastalığına tutulmuşsunuzʺ diye cevap vermiş.
ʺO kadar acele etmeyin. Oğlum bacağını kırdı. Gerçek
bu. Ötesi sizin verdiğiniz karar. Ama acaba ne kadar doğru.
Hayat böyle küçük parçalar halinde gelir ve ondan sonra
neler olacağı size asla bildirilmez.ʺ
Birkaç hafta sonra, düşmanlar kat kat büyük bir ordu ile
saldırmış. Kral son bir ümitle eli silah tutan bütün gençleri
askere çağırmış. Köye gelen görevliler, ihtiyarın kırık bacaklı
oğlu dışında bütün gençleri askere almışlar. Köyü matem sarmış.
Çünkü savaşın kazanılmasına imkân yokmuş, giden
59
60
gençlerin sonunda ya öleceğini ya da esir düşeceğini herkes
biliyormuş.
Köylüler, gene ihtiyara gelmişler... ʺGene haklı olduğun
ortaya çıktıʺ demişler. ʺOğlunun bacağı kırık, ama hiç değilse
yanında. Oysa bizimkiler, belki asla köye dönemeyecekler. Oğlunun
bacağının kırılması, talihsizlik değil, şansmış meğer...ʺ
ʺSiz erken karar vermeye devam edinʺ demiş, ihtiyar.
ʺOysa ne olacağını kimseler bilemez. Bilinen bir tek gerçek var.
Benim oğlum yanımda, sizinkiler askerde... Ama bunların hangisinin
talih, hangisinin şanssızlık olduğunu sadece Allah
biliyor.ʺ
ʺAcele karar vermeyin. Hayatın küçük bir dilimine bakıp
tamamı hakkında karar vermekten kaçının. Karar; aklın durması
halidir.
Karar verdiniz mi, akıl düşünmeyi, dolayısı ile gelişmeyi
durdurur. Buna rağmen akıl, insanı daima karara zorlar.
Çünkü gelişme halinde olmak tehlikelidir ve insanı huzursuz
yapar. Oysa gezi asla sona ermez. Bir yol biterken yenisi başlar.
Bir kapı kapanırken, başkası açılır. Bir hedefe ulaşırsınız ve
daha yüksek bir hedefin hemen oracıkta olduğunu görürsünüz.ʺ
HER ŞEY GÖRÜNDÜĞÜ GİBİ DEĞİLDİR
İki melek yeryüzünü dolaşmaya çıkmışlar, tabii insan
kılığında. Akşam olmuş, Şehrin en zengin semtinde lüks bir
villanın kapısını Tanrı misafiri olarak çalmışlar. Ev sahipleri
somurtarak buyur etmişler onları. Yemek falan teklif etmemişler.
Sıcacık misafir odaları yerine, buz gibi ve nemli bodruma
iki şilte atıp
ʺGeceyi burada geçirebilirsinizʺ demişler.
Şilteleri betona sererken, yaşlı melek duvarda bir çatlak
görmüş. Elini uzatmış. Şöyle bir sürmüş yarığa, duvar eskisinden
sağlam olmuş. Genç melek, ʺNiye yaptın bunu?ʺ diye sormuş
merakla.
ʺHer şey her zaman göründüğü gibi değildirʺ demiş yaşlı
melek yavaşça.
Ertesi akşam melekler bir köy evinde çok fakir, ama çok
iyiliksever bir aileye misafir olmuşlar. Her şeyleri bir tanecik
inekleri imiş. Onun sütünü satıp geçiniyorlarmış. Ev sahipleri
mütevazi sofraların almış onları. Allah ne verdiyse beraber
yemişler. Yatma zamanı gelince kadın ʺSiz uzun yoldan geliyorsunuz,
yorgun olmalısınızʺ demiş. ʺBizim yatakta siz yatın,
bir rahat uyuyun. Biz şu divanda idare ederiz.ʺdemiş.
Güneş doğarken uyanan melekler, zavallı adamla karısını
iki gözleri iki çeşme ağlar bulmuşlar. Hayattaki tek servetleri
inekleri bahçede ölü yatıyormuş. Genç melek öfkeden
deliye dönmüş. ʺBunu nasıl yaparsın? Bu kadar iyi insanların
yegane servetinin ölmesine nasıl izin verirsin? Önceki gece
gittiğimiz villada her şey vardı ama kötü ev sahipleri bize hiçbir
şey vermediler. Sen onların bodrumlarını tamir ettin. Bu
61
62
fakir insanlar bizimle her şeylerini paylaştılar. İneklerinin
ölmesine göz yumdun?ʺ
ʺHer şey her zaman göründüğü gibi değildir evlatʺ demiş
yaşlı melek gene.
ʺNasıl yani?ʺ diye daha da öfkeyle yinelemiş sorusunu
genç melek.
ʺHer şey her zaman göründüğü gibi değildir evlatʺ demiş
yaşlı melek bir daha. Ve anlatmış:
ʺİlk gittiğimiz zengin evinin o duvar çatlağının içinde yıllar
önceden saklanmış bir hazine vardı. Ev sahipleri zenginlikleri
ile çok mağrur, ama hiç paylaşmayı sevmeyen insanlar
oldukları için bu defineyi bulmayı hak etmemişlerdi. Çatlağı
kapayıp onları bu hazineden ebediyen mahrum ettim. Dün
gece fakir köylünün yatağında yatarken ölüm meleği adamın
karısını almaya geldi. Kadının hayatını bağışlamasına karşılık
ona ineği verdim. Her şey her zaman göründüğü gibi değildir.
İşler bazen istendiği gibi gitmez göründüğünde, aslında olan
budur. Eğer inançlı isen, her işte bir hayır olduğunu
düşünürsün. O hayrın ne olduğunu da, bir süre sonra anlarsın.
HER İŞTE BİR HAYIR VARDIR
Bir zamanlar Afrika’daki bir ülkede hüküm süren bir kral
vardı. Kral, daha çocukluğundan itibaren arkadaş olduğu,
birlikte büyüdüğü bir dostunu hiç yanından ayırmazdı. Nereye
gitse onu da beraberinde götürürdü. Kralın bu arkadaşının
ise değişik bir huyu vardı. İster kendi başına gelsin ister başkasının,
ister iyi olsun ister kötü, her olay karşısında hep aynı
şeyi söylerdi:
ʺBunda da bir hayır var!ʺ
Bir gün kralla arkadaşı birlikte ava çıktılar. Kralın arkadaşı
tüfekleri dolduruyor, krala veriyor, kral da ateş ediyordu.
Arkadaşı muhtemelen tüfeklerden birini doldururken bir yanlışlık
yaptı ve kral ateş ederken tüfeği geriye doğru patladı ve
kralın baş parmağı koptu. Durumu gören arkadaşı her zamanki
her zamanki sözünü söyledi:
ʺBunda da bir hayır var!ʺ
Kral acı ve öfkeyle bağırdı: ʺBunda hayır filan yok! Görmüyor
musun, parmağım koptu?ʺ
Ve sonra da kızgınlığı geçmediği için arkadaşını zindana
attırdı. Bir yıl kadar sonra, kral insan yiyen kabilelerin yaşadığı
ve aslında uzak durması gereken bir bölgede birkaç adamıyla
birlikte avlanıyordu. Yamyamlar onları ele geçirdiler ve köylerine
götürdüler. Ellerini, ayaklarını bağladılar ve köyün meydanına
odun yığdılar. Sonra da odunların ortasına diktikleri
direklere bağladılar. Tam odunları tutuşturmaya geliyorlardı
ki, kralın başparmağının olmadığını fark ettiler. Bu kabile, batıl
inançları nedeniyle uzuvlarından biri eksik olan insanları
yemiyordu. Böyle bir insanı yedikleri takdirde başlarına kötü
olaylar geleceğine inanıyorlardı. Bu korkuyla, kralı çözdüler ve
63
64
salıverdiler. Diğer adamları ise pişirip yediler. Sarayına döndüğünde,
kurtuluşunun kopuk parmağı sayesinde gerçekleştiğini
anlayan kral, onca yıllık arkadaşına reva gördüğü muameleden
dolayı pişman oldu. Hemen zindana koştu ve zindandan
çıkardığı arkadaşına başından geçenleri bir bir anlattı.
ʺHaklıymışsın!ʺ dedi.
ʺParmağımın kopmasında gerçekten de bir hayır varmış.
İşte bu yüzden, seni bu kadar uzun süre zindanda tuttuğum
için özür diliyorum.Yaptığım çok haksız ve kötü bir şeydiʺ
ʺHayırʺ diye karşılık verdi arkadaşı.
ʺBunda da bir hayır varʺ
ʺNe diyorsun Allah aşkına?ʺ diye hayretle bağırdı kral.
ʺBir arkadaşımı bir yıl boyunca zindanda tutmanın neresinde
hayır olabilirʺ
ʺDüşünsene, ben zindanda olmasaydım, seninle birlikte
avda olurdum, değil mi?ʺ
Ve sonrasını düşünsene?
65
ÇATLAK KOVA
Hindistanʹda bir sucu, boynuna astığı uzun bir sopanın
uçlarına taktığı iki büyük kovayla su taşırmış. Kovalardan biri
çatlakmış. Sağlam olan kova her seferinde ırmaktan patronun
evine ulaşan uzun yolu dolu olarak tamamlarken, çatlak kova
içine konan suyun sadece yarısını eve ulaştırabilirmiş. Bu durum
iki yıl boyunca her gün böyle devam etmiş. Sucu her
seferinde patronunun evine sadece 1,5 kova su götürebilirmiş.
Sağlam kova başarısından gurur duyarken, zavallı çatlak kova
görevinin sadece yarısını yerine getiriyor olmaktan dolayı
utanç duyuyormuş.
İki yılın sonunda bir gün çatlak kova ırmağın kıyısında
sucuya seslenmiş.
‐ Kendimden utanıyorum ve senden özür dilemek istiyorum.
‐ Neden?... diye sormuş sucu.
‐ ʺNiye utanç duyuyorsun?...ʺ
Kova cevap vermiş:
‐ Çünkü iki yıldır çatlağımdan su sızdığı için taşıma görevimin
sadece yarısını yerine getirebiliyorum. Benim kusurumdan
dolayı sen bu kadar çalışmana rağmen, emeklerinin tam
karşılığını alamıyorsun.
Sucu şöyle demiş.
‐ Patronun evine dönerken yolun kenarındaki çiçekleri
fark etmeni istiyorum.ʺ
Gerçekten de tepeyi tırmanırken çatlak kova patikanın
bir yanındaki yabani çiçekleri ısıtan güneşi görmüş. Fakat yolun
sonunda yine suyunun yarısını kaybettiği için kendini
kötü hissetmiş ve yine sucudan özür dilemiş.
66
Sucu kovaya sormuş.
‐ Yolun sadece senin tarafında çiçekler olduğunu ve diğer
kovanın tarafında hiç çiçek olmadığını farkettin mi?... Bunun
sebebi benim senin kusurunu bilmem ve ondan yararlanmamdır.
Yolun senin tarafına çiçek tohumları ektim ve her gün biz
ırmaktan dönerken sen onları suladın. İki yıldır ben bu güzel
çiçekleri toplayıp onlarla patronumun sofrasını süsleyebildim.
Sen böyle olmasaydın, o evinde bu güzellikleri yaşayamayacaktı.
Hepimizin kendimize özgü kusurları vardır. Hepimiz
aslında çatlak kovalarız. Allahʹın büyük planında hiçbir şey
ziyan edilmez. Kusurlarınızdan korkmayın. Onları sahiplenin.
Kusurlarınızda gerçek gücünüzü bulduğunuzu bilirseniz
eğer, siz de güzelliklere sebep olabilirsiniz. Unutmayın yalnız
ölü balıklar akıntı doğrultusunda yüzer...
MİSAFİR
Arabam bir kaç defa tekledikten sonra istop etmiş ve beni
bilmediğim bu yerlerde yüzüstü bırakmıştı. Âniden yağmaya
başlayan kar ön camı tamamen örttüğü için dışarısını ancak
yan camlardan görebiliyordum.
İçimden:
‐ Ocak ayında seyahata çıkmak senin neyine gerek? Diyordum.
Havalar birkaç gün iyi gitti diye, yaz mı geldi zannettin?
Evet, bir hata yaptığımı kabul etmeliydim. Üstelik anayoldaki
trafiğin yoğunluğundan kaçmak için bu bozuk yola
girmiş ve sonunda dağ başında kalakalmıştım.
Soğuktan ayaklarımın uyuştuğunu hissediyor ve birbirine
vuran dişlerimin takırtısını duyuyordum.
Mutlaka bir yerlere sığınmam gerektiğini anlamıştım.
Hemen arabadan dışarı çıkarak çevreme göz gezdirdim.
Tipi hâlinde yağan kardan gözlerimi zorlukla açabilmeme
rağmen, ilerideki ağaçların arasında üç‐dört evin bulunduğunu
fark ediyordum. Rahat bir nefes aldım ve arabayı kilitleyerek
en yakındakine doğru ilerlemeye başladım.
Yavaşça çaldığım kapıyı açan kız çocuğu, yüzüme şaşkın
şaşkın baktıktan sonra:
‐ Baba!.. diye bağırdı. Bir amca geldi.
Kalınca bir erkek sesi:
‐ Buyursun, diye cevap verdi. Girsin içeri.
Sessizce süzülerek kapıyı kapattım. Genişçe bir holdü
burası. İçerdekiler, sobaya oldukça yakın duran bir yataktaki
ihtiyar kadının etrafında toplanmışlardı.
67
68
Beklenmeyen bir misafir olduğum için, durumumu açıklamak
ihtiyacını duymuştum. Onlara, buralara ilk defa geldiğimi
ve arabamın bozulduğunu söyleyecektim.
Selâm verdikten sonra:
‐ Uzaklardan geliyorum, dedim. Arabam da...
Sözümü henüz tamamlamamıştım ki, yataktaki kadın
binbir güçlükle doğrularak:
‐ Sensin, dedi. Sensin değil mi? Biliyordum geleceğini, çok
iyi biliyordum.
Kadının söylediklerinden hiçbir şey anlamamış ve şaşırıp
kalmıştım. Başucundaki adamlardan biri yanıma sokularak:
‐ Seni, Almanya’daki oğluna benzetmiş olmalı, dedi. Orada
bir Alman kadınla evlendikten sonra, yıllardır mektup bile
yazmadı. Kadıncağız, şu son anlarında bile onu sayıklıyor.
Bulunduğum yerden yatağa doğru ilerlerken, ihtiyar
kadın:
‐ Evet sensin, diye tekrarlıyordu. Nihayet geldin demek.
Yanına giderek elini öptüm. Yemenisinin içindeki nurlu
yüzü, perde indiği belli olan gözlerinden akan yaşlarla ıslanmış
ve pırıl pırıl olmuştu.
Titreyen ellerini yüzümde dolaştırırken:
‐ Evet, dedim, benim. Geldim tabiî.
O küçük evde kaldığım iki gün boyunca, ona Almanya’‐
daki hayalî işlerimden, gelininden ve torunlarından bahsettim.
Arada bir dalıp gidiyor ve şuuru yerine gelince, yine konuşmamı
istiyordu.
İhtiyar kadın, üçüncü günün sabahında vefat etti. Onu
biraz ilerideki köyün kabristanına defnettik.
Mezarlıktan ayrılırken, bin kilometre ötelerden bu dağ
başına sevk ediliş sebebimi artık bilebiliyordum.
BAYRAMLIK ELBİSE
Yaşlı adam, bir konfeksiyon mağazasına ait vitrine uzun
uzun baktıktan sonra, ilerideki yeşillikte oynayan çocukların
en zayıfına dönerek :
‐ Küçüüük!... diye seslendi. Bana biraz yardımcı olur
musun?
Çocuk, hafta sonlarında yaptıkları misket oyununu ilk
defa kazanmış olmasına rağmen arkadaşlarını bırakıp geldi. 7‐
8 yaşlarındaydı ve üzerindeki elbiseler, ʺtek kelimeyleʺ
dökülüyordu. Yaşlı adam, çocuğun saçlarını okşadıktan sonra :
‐ Vitrindeki elbiseyi giymeni istemiştim, dedi.
‐ Bakalım üzerine uyacak mı?
Çocuk, bu teklifi ilk önce şaka sandı. Ama adam son derece
ciddiydi. Onunla birlikte mağazaya girerken, ilk önce
rüyâda olup olmadığını, daha sonra da şimdiye kadar yeni bir
elbise giyip giymediğini düşündü. Genellikle ailedeki büyük
çocuğa alınan veya komşular tarafından verilen giyecekler,
elbiselerin ona dar gelmesiyle birlikte ortanca kardeşe kalır,
birkaç sene sonra da dizleri aşınmış veya delinmiş vaziyette
kendisine yamanırdı.
Ama ʺher zaman hastaʺ dedikleri babasının ne kadar zor
para kazandığını bildiğinden, bu ise bir kere bile itiraz
etmemişti. simdi ise, ilk defa yeni bir elbisesi olacaktı. Üstelik
de bayrama üç gün kala...
Çocuk, yaşlı adamın gösterdiği elbiseleri giydiğinde,
büyümüş olduğunu ilk defa fark etti. Çizgili kadifeden yapılmış
pantolon, bacaklarının ne kadar uzun olduğunu ortaya koyarken,
yeni ceketi de omuzlarını iyice geniş göstermişti. Fakat
hepsinin üzerine giydiği kaban bir başkaydı ve artık üşüme‐
69
70
yecekti. Çocuk, biraz önce kazandığı misketleri onun cebine
bıraktığında, iyice keyiflendi. İrili ufaklı misketler, gayet derin
olan ceplerin bir kösesinde kalmıştı. Demek ki her bir cep, en
az elli misket alabilirdi.
Yaşlı adam, çocuğu sağa sola döndürdükten sonra, elbiselerin
paketlenmesini istedi. Ve iş tamamlandığında, tezgâhtara
dönerek: Elbiseleri torunuma alıyorum, dedi. Kendisine
sürpriz yapacağım için, onları bu çocuğun üzerinde denedim.
İkisinin de boyu falan aynı da...
Çocuk, bir anda beyninden vurulmuşa döndü ve ne diyeceğini
bilemedi. Ama artık büyüdüğüne göre, bir şey belli etmemeliydi.
Aynaya son bir defa baktıktan sonra, üzerindekileri
yavaşça çıkartarak bir kenara fırlattığı eskileri giydi.
Adam, elbiselerin torununa uyacağından emindi. Yaptığı
hizmet için çocuğa bir ciklet parası vermek istediğinde, onu
yanında göremedi. Haylaz velet, belli ki bu isten sıkılmıştı.
Çocuk, arkadaşlarının yanına döndüğünde, bir kenara
çekilerek onları seyretmeye koyuldu. Ve bütün ısrarlara rağmen
oyuna katılmadı.
Arkadaşları: Niçin oynamıyorsun? diye sordular. En
güzel misketleri sen kazanmıştın.
Çocuk, inci gibi yaslar süzülen gözlerini arkadaşlarından
kaçırmaya çalışırken : Misketlerim, bu elbiselere yakışmayacak
kadar güzeldi, dedi. Bu yüzden onları, bayramlık kabanımın
cebine sakladım.
71
Cüneyd Suavi
İNSAN OLUN YAVRULARIM
Ana karıncayla baba karınca, yavru karıncalan çevrelerine
toplamışlar, onlara karıncalık dersi veriyorlardı. Baba
karınca, dersinin sonunu şöyle bitirdi:
— Yavrularım! Hayatta karınca olmaya çalışın! Hiçbir zaman
karıncalıktan ayrılmayın.
Yavrular,
— Nasıl karınca olalım? Karıncalığın yolları nelerdir?.. Diye
sordular.
Baba karınca,
— Kendinize bizi örnek alın, dedi. Biz ne yapıyorsak, sizler
de onu yapın!
Yavru karıncalar, baba karıncayla ana karıncaya baktılar.
Onlar ne yapıyorlarsa öyle yaptılar. Yazdan yiyeceklerini toplayıp
toprak altına yığdılar. Kışın uyudular. Zamanı gelince
yumurtladılar.
Baba karıncayla ana karınca, çocuklarını yine çevrelerine
topladılar. Baba karınca onlara,
— Yavrularım! Dedi. Ben artık ölüyorum. Hepinizden memnunum.
Hepiniz karınca oldunuz. Hiçbiriniz karıncalıktan
ayrılmadınız. Hakkım helal olsun. Allah sizden razı olsun.
* * *
Baba balıkla ana balık, yavru balıkları çevrelerine toplamışlar,
onlara balıklık dersi veriyorlardı. Baba balık, dersinin
sonunu şöyle bitirdi:
— Yavrularım! Hayatta balık olmaya çalışın! Hiçbir zaman
balıklıktan ayrılmayın.
Yavrular,
72
— Nasıl balık olalım? Balık olmanın yollan nelerdir?.. Diye
sordular.
Baba balık,
— Bizi örnek alın, dedi. Anneniz ve ben nasıl yapıyorsak siz
de öyle yapın!
Yavru balıklar, ana balıkla baba balığa baktılar, onlar ne
yapıyorlarsa öyle yaptılar. Denizde yüzdüler. Kendilerinden
küçükleri yuttular, kendilerinden büyüklere yutuldular. Yumurtalar
yapıp ürediler.
Baba balıkla ana balık çocuklarını çevrelerine topladılar.
Baba balık onlara,
— Yavrularım! dedi. Artık siz yetiştiniz. Biz de rahat rahat
ölebiliriz! Hepinizden memnunum. Hepiniz balık oldunuz.
Hiçbiriniz balıklıktan ayrılmadınız. Emeklerimiz boşa gitmedi.
Hakkım helal olsun. Allah sizden razı olsun.
Yavru balıklar,
— Biz çok bişey yapmadık, dediler, siz ne yaptınızsa biz de
öyle yaptık...
* * *
Baba ördekle ana ördek, yavru ördekleri çevrelerine
toplamışlar, onlara ördeklik dersi veriyorlardı. Baba ördek dersinin
sonunu şöyle bitirdi:
— Yavrularım! Hayatta ördek olmaya çalışın. Hiçbir zaman
ördeklikten ayrılmayın.
Yavrular,
— Ne yapalım da ördek olalım? Ördek olmanın yolları nelerdir?..
Diye sordular.
Baba ördek,
— Çok kolay, dedi. Bizi örnek alın. Anneniz ve ben ne yapıyorsak,
siz de öyle yapın!
Yavru ördekler, ana ördekle baba ördeğe baktılar. Onlar
ne yapıyorlarsa öyle yaptılar. Vak vak diye sesler çıkardılar.
Suda yüzdüler, karada yürüdüler. Çiftleştiler. Yumurtladılar,
kuluçkaya yattılar, yavru çıkardılar.
Baba ördekle ana ördek çocuklarını yine çevrelerine
topladılar. Baba ördek onlara,
— Yavrularım! dedi. Artık siz yetiştiniz. Hepiniz iyi birer
ördek oldunuz. Hiçbiriniz ördeklikten ayrılmadınız. Emeklerimiz
boşa gitmedi. Hakkımız helal olsun. Allah sizden razı
olsun.
Yavru ördekler,
— Biz bir şey yapmadık ki, dediler. Size ʹbaktık, siz ne
yapıyorsanız, biz de onu yaptık...
* * *
Baba köpekle ana köpek, yavru köpekleri çevrelerine
toplamışlar, onlara köpeklik dersi veriyorlardı. Baba köpek,
dersinin sonunu şöyle bitirdi:
— Yavrularım! Hayatta köpek olmaya çalışın. Hiçbir zaman
köpeklikten ayrılmayın. Yavrular:
— Ne yapalım da köpek olalım? Köpek olmanın yolları nelerdir?..
Diye sordular.
Baba köpek,
— Çok kolay, dedi. Bizi örnek alın. Anneniz ve ben ne yapıyorsak,
siz de onu yapın!
Yavru köpekler, baba köpekle ana köpeğe baktılar. Onlar
ne yapıyorlarsa öyle yaptılar. Havladılar. Bekçilik ettiler. Sadık
oldular. Çiftleştiler ve yavruladılar.
73
74
Baba köpekle ana köpek, çocuklarını yine çevrelerine
topladılar. Baba köpek onlara,
— Yavrularım, dedi. Siz artık yetiştiniz. Hepiniz iyi birer
köpek oldunuz. Biz de ölüyoruz. Hepinizden memnunuz. Hiçbir
zaman köpeklikten ayrılmadınız. Emeklerimiz boşa gitmedi.
Hakkımız helal olsun. Allah sizden razı olsun.
* * *
Sığır, manda, hamsi, balina, deve, fil, yılan, koyun, yeryüzünde
ne kadar baba hayvan ve ana hayvan varsa, yavrularına
kendileri gibi olmaları, bunun için de kendileri ne yapıyorlarsa
öyle yapmalarını söylediler.
Yavru hayvanlar da baba hayvanla ana hayvana bakıp
onların yolundan gittiler, sonunda iyi birer hayvan oldular.
Baba hayvanla ana hayvan da ölürken, yavrularına memnunluklarını
söylediler, haklarını helal ettiler.
Baba insanla ana insan çocuklarını yine çevrelerine
topladılar. Baba insan onlara,
— Yazıklar olsun! Diye bağırdı. Hiçbiriniz bizim istediğimiz
gibi yetişmediniz. Hiçbiriniz insan olmadınız. Hepiniz de insanlıktan
uzaksınız. İnsanlıktan ayrıldınız. Artık ölüyoruz.
Yazık oldu emeklerimize, boşa gitti. Bütün hakkımız haram
olsun, Allah hepinizi kahretsin.
Çocuklar şaşırdılar,
— Peki, ama bize neden beddua ediyorsunuz? Dediler. Biz
yanlış bir şey mi yaptık yoksa... Size baktık, sizi örnek aldık.
Siz ne yaptınızsa, biz de onu yaptık...
* * *
Baba insanla ana insan, çocuklarını çevrelerine toplamışlar,
onlara insanlık dersi veriyorlardı. Baba insan, dersinin
sonunu şöyle bitirdi:
— Yavrularım! Hayatta insan olmaya çalışın, hiçbir zaman
insanlıktan ayrılmayın. Çocuklar,
— Ne yapalım da insan olalım? İnsanlığın, insan olmanın
yollan nelerdir?.. Diye sordular.
Baba insan,
— Çok kolay, dedi. Kendinize bizi örnek alın. Anneniz ve
ben ne yapıyorsak, siz de öyle yapın!
Çocuklar, baba insanla ana insana baktılar, onlar ne yapıyorlarsa
öyle yaptılar. Hepsi de tıpkı tıpkısına babalarına benzediler.
75
76
FIRINDA ÖLÜMÜ BEKLEYİŞ.
Hikmet, belediyeye ait ekmek fabrikasında çalışan bir
işçiydi. İşine çok dikkat eder, vazifesini ihmal etmemeye çalışır,
kazancının helâl olmasını isterdi. Fabrikayı hemen her akşam
en geç o terk ederdi. Belediyenin ekmeği biraz daha ucuz
olduğu için halk çok rağbet ediyordu. Kocaman fırının içini ara
sıra temizlemek ihtiyacı hasıl olur, onu da genellikle HIKMET
yapardı.
Ramazan bayramının son günüydü. Ertesi gün ekmek
çıkarılacaktı. Hikmet, temizlik yapmak için fabrikaya gitti. İçeriye
girip dış kapıyı kilitledi. Işıkları yaktı ve fırının kapağını
açıp içerisine girdi. Gerekli temizliği yaptıktan sonra evine gidecekti.
Sabaha karşı dörde doğru gelen işçiler de, gelir gelmez
elektrikle çalışan fırının düğmelerini açacak, onlar hamuru
yoğurup ekmekleri hazır edene kadar da fırın güzelce ısınmış
olacaktı.
Hikmet temizliğe dalıp gitmişti. Bir taraftan da kendi yakıştırdığı
şeyleri mırıldanıyordu. Tam o saatlerde fırının genç
ustalarından olan Cengiz fabrikaya geldi. Kirlenmiş olan beyaz
önlüğünü almak için uğramıştı. O akşam yıkattırıp, ertesi gün
temiz temiz giymeyi düşünüyordu. Dış kapıyı açtığında şaşırdı.
ʺHayret, içerdeki elektrikler açık unutulmuşʺ diye mırıldandı.
Gidip önlüğünü aldı. Fırının önünden geçerken açık duran
fırın kapağını eliyle söyle bir itekledi. Çıkarken ışıkları söndürmeyi
de ihmal etmedi.
Elektriklerin sönmesiyle Hikmet hemen fırının kapağına
koştu. Fakat heyhat, kapak üzerine kilitlenmişti. Var gücüyle
bağırmaya başladı. Fırının kapağını yumrukladı. Çırpınması
fayda vermiyor, sesini kimseye duyurması mümkün olmuyordu.
Tüyleri diken diken oldu. Dehşete kapılmıştı. Uzun müd‐
77
det kendisine gelemedi. Birazcık sakinleşince saatine baktı.
Saat 23.05ʹi gösteriyordu. Yaklaşık beş saati kalmıştı. Bir anda
ölümle burun buruna gelmişti. Önce terlediğini hissedecek,
sonra bunalacak, sıcaklık yavaş yavaş sürekli artacak , artacak,
artacak; vücudundaki yağlar erimeye başlayacak, etler kızaracak
ve daha bütün bunlar olmaya başlamadan belki de o kalpten
gidecekti. Belki de çıldıracaktı. Çılgın çılgın gülecekti...
Ah, o en güzeliydi. Bir delirebilseydi, düşüncenin kezzap
gibi yakıcılığından kurtulacaktı. Fırından yeni çıkan ekmekleri
eline alınca parmaklarında duyduğu yanık acısı aklına geldi.
Sadece o kadarı... Yanığın ilk safhası bile değildi ama hemen
elinden bırakırdı. Şimdi ekmekler gibi kendisi pişecekti. Bir
kaç gün önceydi. İsçiler acıkmışlar, küçük tüpün üstünde
yemek pişirmişlerdi. Bir aralık tüpün kızgın demirine değmişti
eli... Hemen nasıl da kabarmış, su toplamış, sızladıkça sızlamıştı.
Sadece iki parmağın acısına dayanamamış, soğuk suyun
içinde tutmuştu. Ya simdi?.. Yanan iki parmak ucu değil,
bütün vücudu olacaktı. Gözlerinin önünde filmlerde yanan
adamlar canlandı. Kendi hali daha da zordu. Bir anda yanmak
değildi ki bu... Adım adım, hissede hissede ... Terleye çıldıra,
dövüne dövüne... İçerisinin ısındığını hissetti. Kapıyı kapatan
her kimse fırını da yakmış mıydı yoksa?..
Bu hararet böyle sürekli niçin artıyordu?.. Aman
Allahʹım! Beklenen an çabuk gelmişti. Saatine baktı. Saat
gecenin 1.00ʹi olmuştu. Nasıl geçmişti iki saat? Zaman su gibi
akmıştı. Bir ömür gibi... Elleriyle duvarlara, demirlere dokundu.
Yok canım... Korkusundan fırının yanmaya başladığını
zannetmişti. Demirler soğuktu işte... Biraz sakinleşti. Evini
düşündü. Hanımı, oğlu merak ediyor olmalıydı. Hanımını
niçin azarlamıştı sanki çıkarken?.. Hayat arkadaşına karşı daha
nazik, daha hürmetli olmalı değil miydi? Ya çocuğunu... Keşke
dövmemiş olsaydı onu... Onlardan da mesʹul olduğu için
78
onların hesabını da verecekti Allahʹa... Keşke hanımının dediğini
yapsaydı. Hanımı ona: ʺHaydi, birlikte namaza bağlıyalımʺ
demişti. Hikmet ise: ʺBiraz daha yaşlanalımʺ diye cevap
vermişti. Sanki sonrasında bütün bir ömrün hesabını vermeyecek,
sadece ihtiyarlığın hesabını verecekti. Fırına gelirken
camiye niçin girmemişti? Müezzin gönlünün derinliklerinden
geldiği belli olan sesiyle yatsı namazına davet etmiş, Allah’ın
büyüklüğünü, kurtuluşun oʹnun yolunda olduğunu haykırmıştı.
Hiç değilse ölmeden evvel son vakit namazını kılmış
olacaktı. Belki Rabbi o son vakit hürmetine affeder, diğerlerinin
hesabını sormazdı. ʺAh ahmak kafamʺ diye inledi. Halbuki
beş vakit namaz kılan bir insanın hali ne güzeldi. Kıldığı bir
vakit muhakkak onun son eda ettiği vakit olacaktı ve Rabbinin
huzuruna secdesiz bir alınla çıkmayacaktı. Öyle olmayı ne
kadar isterdi. Ya oğlu... Yedi yaşına girmişti. Bir baba olarak
onun üstüne başına, yiyip içtiğine dikkat ettiği kadar, kalbine
niçin dikkat etmemişti? Çocuğuna Allahʹını, vatanı’nı, milleti’‐
ni niçin sevdirmemişti? Aklı çocukluğuna gitti... Gençliğine
uğradı, tek tek dolaştı o günleri... O günlerden elinde sadece
pişmanlık veren, utandıran kötülükler kalmıştı. En ince teferruatına
kadar bütün günahları aklına geldi. Demek bütün bu
tespit edilen şeylerin hesabını verecekti. Aklına bir fikir geldi,
ʹfırının içinde teyemmüm edip namaz kılmak.ʹ Toprak yoktu
ki... Ellerini fırının içinde yere vurarak teyemmüm aldı.
Namaza durdu. Her şeyin bitip tükendiği noktada başka kime
dayanabilirdi ki? Aslında her namazda öyle hissetmeliydi.
Kendisini hayatında ilk defa Rabbiyle konuşuyor gibi
hissetti. Âlemlerin Rabbiʹne hamdetmeyi, Oʹna dayanmayı,
Oʹndan yardım dilemeyi, dosdoğru olmayı ilk defa böylesine
anlıyordu. Bütün benliğiyle secde etti. ʺEksiksiz, yüce, merhametli
Sensinʺ acizliğini iliklerine kadar duyarak... Rabbinden
gelmişti ve Oʹna dönüyordu. Ah, dönüşün ona olduğunu hiç
79
unutmamış olsaydı. Yoruldukça oturup tövbe etti. Estağfurullah
çekti. Nasıl da daracık yerde sıkışıp kalmıştı. Fırında
olduğunu hatırladıkça vücudunu ateşler basıyordu........
Cengiz ise evine gidip yatmıştı. Gece bir aralık yataktan
sıçrayarak uyandı. Saatine baktı. Saat 3.15ʹti. Bir rüya görmüştü.
Arkadaşı Hikmet fırının içinde alev alev yanıyor, ʺCengiz!ʺ
diye bas bas bağırıyordu. Nasıl bir rüyaydı bu böyle... Birden
aklına geldi. Olamaz! Fırının kapağını Hikmetʹin üzerine mi
kapatmıştı yoksa? Hemen üzerini giyip sokağa fırladı. Hiç
durmadan koştu. Gece işçileri henüz gelmemişlerdi. Kapıyı
açtı, ışıkları yaktı.Hemen fırının kapağını açıp içeriye seslendi:
ʺHikmet!ʺ İçerden hiç ses gelmiyordu. Bir kaç defa daha bağırdı.
Hikmet, ağlaya ağlaya namaz kılıyordu. Öyle dalmıştı ki,
isminin söylendiğini duyunca irkildi. Olamazdı, yanlış duyuyor,
hayal görüyordu. Fakat, yine duydu. Birisi ʹHikmetʹ diyordu.
Hem fırının ışiğıda yanmıştı. Selam verdikten sonra kapağa
doğru yürüdü. Karşısında Cengiz ʹi gördü. Fırından çıktı.
Cengiz, bir anda hortlak görmüşçesine irkildi. Korkuyla:
ʺKimsin sen?ʺ dedi. Hikmetʹ in Cengiz ʹe sarılmak için uzanan
kolları boş kalmıştı. Hikmet hala ağlıyordu. ʺNe demek sen
kimsin? Hikmetʹ im işte, görmüyor musun? Dün akşam temizlemek
için girmiştim. Birisi üzerime fırının kapağını kapattıʺ
dedi. ‐ʺOlamazʺ diyordu Cengiz. ʺSen Hikmet değilsin.ʺ
Hikmet ilk önceleri Cengizʹ in bu hareketine bir mana
veremedi. Nasıl olur böyle şeyler, nasıl olur da mesai arkadaşını
tanıyamazdı? Birden aklında bir şimşek çaktı. Hemen aynaya
doğru koşup kendine baktı. Hayır, bu yüz, bu saçlar
kendisinin olamazdı. Kırışmış ellerini, solmuş yüzüne, bembeyaz
olmuş saçlarına götürdü. Bir gecede ihtiyarlamıştı. Hıçkırıklarla
sarsılıyordu. Bir daha aynaya bakamadı. Kendisinden
kendisi korkmuştu. Yanmanın ne demek olduğunu bilseler
kim bilir bir gece de ne kadar insan ihtiyarlayacaktı.Yarın
80
denilecek kadar kısa bir süre sonra yanmak ihtimali bu kadar
hafife alınabilir miydi? Başı ellerinin arasında kala kaldı.
Ahirette sonsuz yanmamak için, iman etmek ve günahlardan
kaçmak gerekiyordu...
DOKTOR
Hızlı bir çalışma temposunun ardından saatin beş olduğunu
kat nöbetini devretmeye gelen hemşire arkadaşlar sayesinde
fark etmiştik Yoğun bir bölümdü çalıştığım servis, çocuk
servisleri, hastanelerin en yoğun ve gürültülü olan servisleridir.
Artık günün yoğunluğu geçmiş, servis sessiz bir hal almıştı.
Akşam tedavilerini henüz bitirmiş ofiste cay içmeye gitme
telaşındaydım. Çünkü, o günün ilk çayını içme fırsatı yakaladım
diye kendi kendime düşünüyordum. Tedavi odasından
çıktığımda, kep dağılmış, saç baş karışmış, yorgun bitkin bir
haldeydim. Aynada kendimi tanıyamadım.
Ofise geldiğimde hemşire odasının telefonu çalıyordu .
Oturduğum yerden büyük bir güçlükle ayağa kalktım ve
telefona gittim. Karşımdaki ses, acilde trafik yaralılarının olduğunu,
içlerinde çocuklarında bulunduğunu, damar bulamadıklarından
dolayı acile yardıma gelmemi söylüyordu. Tüm
yorgunluğumu unutmuş, hızla acil servisine yönelmiştim ki,
diğer telefonda nöbetçi hekimin icapçı beyin cerrahi hekimiyle,
gelip gelmeme konusundaki tartışmasını duydum. Nöbetçi
hekimin sesi ortalığı çınlatıyordu:
‐ Ne yapalım? Bırakalım ölsün mü bu insanlar? Gelmek
zorundasınız!
‐ Gittiğiniz davet beni ilgilendirmez! Madem çok önemli
bir davetti nöbet değiştirseydiniz.
‐ Siz Hipokrat yemini etmediniz mi ?
Konuşma böyle sürüp giderken gelen asansöre binerek
koşar adım acil servise gittim. Her yer kan revan içinde, ağlayan,
koşuşturan, yakınını bulmaya çalışan bir yığın insan vardı.
Bu kalabalıkta sağlıklı bir iş nasıl yapılırdı bilmiyordum.
Ama herkes elinden geleni, birilerine bakma gayretini gösteriyordu.
Acil serviste yatak kalmamış, sedyelere insanlar yatırılıp
ilk müdahale yapılıncaya kadar bekletiliyor, personel yetersizliğinden,
hastaları yukarı aileleri çıkartıyordu. Onca kazazede
içinde başında kimsesi olmayan ama durumu da oldukça ağır
15‐17 yaş arası bir genç vardı. Gerekli müdahalesi yapılmış,
fakat sevk edildiği beyin cerrahi hekimi henüz görev yerine
gelmediği için orada bekletiliyordu. Kendime ait serum ve
tedavileri uyguladıktan sonra, o, çocuğun başına giderek ilgilenmeye
çalıştım. Şuuru yerindeydi konuştuklarımı anlıyor
fakat cevap veremiyordu. Hayatının son anlarını yaşadığını
görüyor ve yalnız olduğu için korkunç derecede üzülüyordum.
Onu orada yalnız bırakamıyordum . Zaten ben onunla
ilgilenirken acil servis boşalmış tüm hastalar gerekli servislere
dağıtılmıştı. Genç iyice kötü olmuştu. Ellerimi sımsıkı tutuyordu.
Bırakma dercesine gözlerinden yaşlar süzüldükçe, kendimi,
bende tutamaz hale gelmiştim. Eğildim, yanaklarından öptüm.
Seni bırakmayacağım, sakin ol, sakın üzülme diyordum.
Hiç tanımadığım, daha önce hiç görmediğim bu insana
anlatılmaz bir yakınlık hissediyor, sanki onun acısının aynısını
çekiyordum. Çok acı çekiyordu hem yalnızlığından hem de
geçirmiş olduğu beyin travmasından. Ne kadar sure daha
onunla kaldığımı hatırlamıyorum o artık aramızda değildi bu
dünyayı terk etmişti ve ben gelmeyen doktoru suçluyor içimden
lanetler yağdırıyordum.
81
82
Derken beyin cerrahi hekimi gelmişti. Hastanın daha
doğrusu ex (ölmüş) olmuş gencin üzerindeki çarşafı almamı
söyledi. Çarşafı kaldırdığımda doktorun hiç bir şey söyleme
fırsatı olmadan yere düştüğünü gördüm. Ne olduğunu anlamaya
çalışıyordum yemekli bir davetten gelmişti acaba çok
mu sarhoştu ya da kalp krizi mi geçiriyordu diye düşünürken
diğer hekim arkadaşları olaya müdahale etmişlerdi bile. Ölen o
gencecik insanın babasıydı bu doktor ve kendi evladının tedavisi
için çok geç kalmıştı ne yazık ki. kötü günde oğlunun acısıyla
felç geçirmiş ve görevine yeniden dönememişti. Seni
yeniden andım KEREM ruhun şad olsun hayattaki bir saatlik
dost bana yıllardır yaşattığın tecrübeyle dost kalan dost. 1986
KARŞILIKSIZ AŞK
Onunla tanıştığımızda daha 14 yaşındaydım, o ise benden
oldukça yaşlıydı. Hayatına giren ilk kişi değildim, kuskusuz
son kişide olmayacaktım. Herkes bu beraberlik için yaşımın
çok küçük olduğunu düşünüyordu. Aslında böyle bir ilişkide
hiç bir zaman yaşınızın uygunluğu söz konusu olmaz...
İlk önceleri bu küçük sırrımı sadece yakın arkadaşlarımla
paylaştım. Onunla, sadece gönül eğlendiriyordum. (ne kadarda
aptalmışım) Aileme anlatamazdım. Sanırım kıyametin
kopması diye adlandırılan durum, olanca gerçekliğiyle çıkardı
karşıma. Gizledim, gizledim.
Başlangıçta çok seyrek buluşuyorduk. Daha sonra buluşmalarımızın
sayısı arttı. Gönül eğlendirmek demiştim ya,
palavra. Hayatımda kapladığı yeri anlamam için, çok zaman
geçmesine gerek kalmadı. Evet onu seviyordum. Ama yinede
aklımda hep aynı düşünce vardı: “Onun tutsağı değilim ve
istediğim zaman terk edebilirim”. Buyurun size ikinci palavra.
83
Onu terk etmeme ne, hayatımın her safhasına girmesi yetti,
nede annemin bizi yakalaması. Aslında bizi yakaladı demem
yanlış. İzlerimi buldu, ardında bıraktıklarını gördü. Kızmadı
bağırmadı, sadece kısa bir nasihat çekti. Çünkü buluşmamızı
yasaklamasının bir şey ifade etmeyeceğini çok iyi biliyordu. O
zamana kadar gizli gizli devam ediyordu, yine gizli kalabilirdi.
Zaman geçtikçe birbirimize bağlandık (palavra üç... Ben
ona bağlandım, simdi geriye bakıyorum da 6 uzun yıl geçti ve
kaybeden taraf hep ben oldum. O bana sadece sahte mutluluklar
verdi, bense her şeyimi. Herhalde hayatta canımı vereceğim
tek o oldu. Onun için kavga ettim, onun yüzünden hastalandım,
ama hiç bir zaman yanımdan ayırmadım, ayıramadım...
Nelere yol açtığını biliyor ve görüyordum. Önce onu sevmeyi
öğrendim, sonra nefret etmeyi. Beraber olmayı. İstemediğim
anlarda bile yanımda olduğunu gördüm. İrademi yerle bir
ettiğine, beni kendimle karşı karşıya getirdiğine şahit oldum.
Onun yüzünden başkalarını kırdım ve ben daha da fazla kırıldım.
İnsanlarla arama girdi. Çoğu zaman arkadaşlarım ondan
nefret etti. Hatta bazen ondan, ben bile tiksindim, bedenime ve
ruhuma sinen kokusundan. Dudaklarımın her dokunuşunda,
ben onun ruhundan çalıyorum, o benim bedenimden. O, her
seferinde kendini yeniliyordu, bense gittikçe kötüleşiyordum.
Ama bir türlü terk edemedim.
Aslında ondan ayrılmayı bir kaç kez denedim. Hepsinde
de dönüşüm bir öncekinden güçlü oldu. Yokluğunda hasretimden
kıvrandım. Alışmaya çalıştım ama asla aklımdan atamadım.
Uzun ve stresli geceler hep ev sahibim oldu. Tırnaklarımı
yedim, yetmedi kuruyemişe başladım. Ayrılık kilo
aldırdı. Ve ben hep geri döndüm. Hatta su an bile yanımda.
Ama yinede burada, hepinizin önünde yemin ediyorum: ʺBir
gün bırakacağım, bu lanet olasıca sigarayı.ʺ
84
GERCEK SEVGİ...
ʺBebeğimi görebilir miyimʺ dedi yeni anne. Kucağına
yumuşak bir bohça verildi ve mutlu anne, bebeğinin minik
yüzünü görmek için kundağı açtı ve şaşkınlıktan adeta nutku
tutuldu! Anne ve bebeğini seyreden doktor hızla arkasını
döndü ve camdan bakmaya başladı.
Bebeğin kulakları yoktu... Muayenelerde, bebeğin duyma
yetisinin etkilenmediği, sadece görünüşü bozan bir kulak yoksunluğu
olduğu anlaşıldı. Aradan yıllar geçti, çocuk büyüdü
ve okula başladı.
Bir gün okul dönüşü eve koşarak geldi ve kendisini annesinin
kollarına attı. Hıçkırıyordu.. Bu onun yaşadığı ilk büyük
hayal kırıklığıydı; ağlayarak ʺBüyük bir çocuk bana ucube
dedi..ʺ
Küçük çocuk bu kadersizliğiyle büyüdü. Arkadaşları tarafından
seviliyordu ve oldukça başarılı bir öğrenciydi. Eğer
insanların arasına karışmış olsaydı sınıf başkanı bile olabilirdi.
Annesi, her zaman ona ʺGenç insanların arasına karışmalısınʺ
diyordu, ancak aynı zamanda yüreğinde derin bir acıma ve
şefkat hissediyordu.
Delikanlının babası, aile doktoru ile oğlunun sorunu ile
ilgili görüştü; ʺHiçbir şey yapılamaz mı?ʺ diye sordu. Doktor
ʺEğer bir çift kulak bulunabilirse, organ nakli yapılabilirʺ dedi.
Böylece genç bir adam için kulaklarını feda edecek birisi
aranmaya başlandı. İki yıl geçti bir gün babası ʺHastaneye gidiyorsun
oğlum, annen ve ben, sana kulaklarını verecek birini
bulduk ancak unutma bu bir sırʺ dedi.
Operasyon çok başarılı geçti ve adeta yeni bir insan
ortaya çıktı. Yeni görünümüyle psikolojisi de düzelen genç,
okulda ve sosyal hayatında büyük başarılar elde etti. Daha
sonra evlendi ve diplomat oldu. Yıllar geçmişti, bir gün babasına
gidip sordu: ʺBilmek zorundayım, bana bu kadar iyilik
yapan kişi kim? Ben o insan için hiçbir şey yapamadım...ʺ ʺBir
şey yapabileceğini sanmıyorumʺ dedi babası, ʺFakat anlaşma
kesin, şu anda öğrenemezsin, henüz değil...ʺ
Bu derin sır yıllar boyunca gizlendi. Ancak bir gün açığa
çıkma zamanı geldi.. Hayatının en karanlık günlerinden birinde,
annesinin cenazesi başında babasıyla birlikte bekliyordu.
Babası yavaşça annesinin başına eline uzattı; kızıl kahverengi
saçlarını eliyle geriye doğru itti; annesinin kulakları yoktu.
ʺAnnen hiçbir zaman saçını kestirmek zorunda kalmadığı için
çok mutlu olduʺ diye fısıldadı babası.. ʺVe hiç kimse, annenin
daha az güzel olduğunu düşünmedi değil mi?ʺ
Gerçek güzellik fiziksel görünüşe bağlı değildir, ancak
kalptedir! Gerçek mutluluk, gördüğün şeyde değil, asıl görünmeyen
yerdedir... Gerçek sevgi, yapıldığı bilinen şeyde değil,
yapıldığı halde bilinmeyen şeydedir!
85
86
SEVGİ AĞACI
Bir zamanlar, uçsuz bucaksız bir kum çölünün ortasında,
yemyeşil yaprakları ile dibine gölge ve serinlik veren bir ağaç
varmış. Çölün kavurucu ve acımasız sıcağı, kumları kızdırır
ama bu ağacın yeşil yapraklarını kurutamazmış. Kızgın güneş
ne yaparsa yapsın, yapraklar hep yeşil ve parlak olurmuş. Güneşin
sıcağından bunalıp kaçan tüm hayvanlar, bu ağacın gölgesinde
dinlenir, esen rüzgarın tüylerini okşayışına kendilerini
kaptırıp, uyuklarmışlar kaygısızca. Ağacın dalları arasına yuva
yapmış olan kuşlar, yaprakların gölgesinde güneşten korunup,
kanat çırparak daldan dala uçuşur, şarkılar söylermişler mutluluk
içinde.
Bölün ortasında, kızgın kumlarla çevrili bu ağacın nasıl
beslendiğini mi merak ediyorsunuz? Söyleyeyim: Sevgi ve
mutlulukla beslenirmiş bu ağaç. Diğer ağaçlar gibi topraktaki
suyu ve besinleri çölde bulamadığı için, sevgi ve mutluluktan
sağlarmış gereksinimini. Bu ağacın sevgiden oluşan besini,
diğer tüm ağaçlardan ayrı bir özellik katarmış ona. Yaprakları
daha canlı, gölgesi daha serin, gövdesi daha güçlüymüş. Ona
ʺSevgi Ağacıʺ derlermiş.
Gölgesinde barınan hayvanların sevgisi, dallarında ötüşen
kuşların neşesi, ağacı sevindirirmiş. Bu uçsuz bucaksız
çölde işe yaradığını anlayıp, daha çok sevgi ve mutluluk yaymak
için yaşarmış. Güneş bile, o kavurucu sıcağını tüm çöle
yayan, suyu buharlaştıran, toprağı kurutan acımasız güneş
bile, ona sevgi ile eğilir, ışınlarını ağacın üstüne yansıtmamaya
çalışırmış. Ağaç, dibindeki hayvanların sevgisi çoğaldıkça büyür,
büyüdükçe dallarını açar, yapraklarını kabartır, daha çok
gölge yapmaya çalışırmış. Rüzgar da onu pek severmiş. Çölde
köşe bucak dolaşıp, kumları öfkeyle bir yerden ötekine savurup
duran rüzgar bile, ağacın çevresine gelince yumuşar, göl‐
87
gesinde uyuklayan hayvanları serinletmeye çalışırmış. Hafif
hafif estikçe, ağaç da yapraklarını sallar, çöl sıcağını uzaklaştırırlarmış
el birliğiyle.
Çöl ortasındaki Sevgi Ağacı, gölgesinde yaşayan hayvanların
sevgi ve mutluluğu ile beslenip büyürken, gölgesindeki
hayvanları da mutlulukla doyururmuş. Ağacın gölgesinde kedi
ile fare kucak kucağa uyurken, köpekler kedilerin tüylerini
yalarmış. Ağacın gölgesi büyüdükçe, altında daha çok hayvan
barınır olmuş. Ağacın yaprakları büyüdükçe kalp biçimini
alıyor, sevgi ile çarpıyormuş ʺpıt, pıtʺ diye.
Bir gün, tüm havyanlar Sevgi Ağacıʹnın gölgesinde mutluluk
içinde yaşayıp giderken, uzaktan bir tilkinin kumlar üzerinde
sürünerek ağaca doğru geldiğini görmüşler. Hepsi birden
el etmişler tilkiye, ʺÇabuk yürüsün, ağacın gölgesine sığınsınʺ
diye. Tilki tam ağaca yaklaşacağı sırada, sıcak çöl güneşi
onun tüm gücünü emivermiş. Zavallı tilki, bitkin bir durumda
kumlar üzerinde serilip kalmış boylu boyunca. Hemen üç küçük
çöl faresi, kumların arasında yuvarlana yuvarlana, ölmek
üzere olan tilkiye koşmuşlar. Kuyruğundan ve ayaklarından
çekiştire çekiştire, ağacın gölgesine taşımışlar onu bin bir güçlükle.
Tilki kendinden geçmiş bir durumda, ağacın gölgesinde
hareketsiz yatarken, tüm hayvanlar sevinç çığlıkları atmışlar:
ʺYaşasın tilkicik kurtulduʺ diye. Hepsi de Sevgi Ağacıʹnın gölgesinin
tilkiyi iyi edeceğini, bitkin ve baygın yatan tilkinin bir
süre sonra kendine geleceğini biliyorlarmış. Sevgi Ağacı, çevresindeki
hayvanların düşündüklerini doğrularcasına, kalp
biçimindeki yapraklarını eğmiş tilkinin üzerine. Dallarını ve
yapraklarını sallamış, serinletmiş sıcaktan bitkin düşen tilkiyi.
Sonra rüzgar yardıma gelmiş. En yumuşak okşayışı ile serin
serin üflemiş tüylerini. Diğer hayvanlar sevinç gösterisini sürdürmüşler,
ʺAğaç daha çok beslensin, tilkiyi kurtarsınʺ diye.
88
Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşmüşler, ʺYapraklara renk gelsin, pıt pıt
kalp gibi çarpsınʺ diye.
Sevgi ve mutluluk ilacını alan tilki, yavaş yavaş kendine
gelmeye başlamış. Önce soluk almış derinden. Ciğerlerine sevgi
ve mutluluğu çekmiş bir nefeste. Kanı ısınmış. Kuyruğunu
sallamış mutlulukla. Ayaklarını oynatmış yavaşça. Kendine
gelip gözlerini açınca, çevresinde oynaşan, mutluluk çığlıkları
atan hayvanlara bakmış gülümseyerek. Sevgi Ağacı onu
iyileştirip, eski gücüne yeniden kavuşunca, kendine gelmiş ve
birden ayağa kalkmış. Şöyle bir gerindikten sonra silkinmiş.
Tüylerine yapışmış çöl kumlarını temizlemiş daha güzel görünmek
ve rahatlamak için. Kumlardan arındıktan, Sevgi
Ağacıʹnın gölgesinde mutluluğu kana kana içip, kendine geldikten
sonra, tüm hayvanlara teşekkür etmiş, yardımlarını
esirgemeyip, kendisini hayata döndürdükleri için.
Ama tilki bu rahat durur mu? Hayvanların arasında
dolaştıkça sinsi sinsi, birinden aldığını diğerine, bire bin yalan
katıp, aktarmaya başlamış. Hayvancıklar eskisi gibi birbirlerini
sevgi ile okşayacaklarına, birbirlerine hırlamaya başlamışlar.
Dişlerini gösterip, bir diğerini kovalamışlar düşmanca. Onların
birbirlerine kızıp hırlamaları tilkiyi pek sevindirmiş. Sinsice
gülmüş: ʺYaşasın, aralarındaki dostluğu yıktımʺ diye. Dostluk
ve sevgi yıkılıp, hayvanlar birbirlerine düşünce, birlikteliklerinden
doğan güçleri kalmayacak, tilki de bir yolunu bulup,
tek tek tuzağa düşürüp yiyecekmiş hayvanları. Kurgusunu
sinsice uygularken düşünememiş Sevgi Ağacıʹna zarar verdiğini.
Hayvanların birbirlerine olan sevgisi ve güveni azalınca,
ağaç beslenemez olmuş. Önce yaprakları küçülmüş, mutluluk
suyunu içemediği için. Sonra güneşin yakıcı ışınlarına engel
olamamış. Küçülen yaprakların arasından sızan ışınlar, gölgesini
azaltmış. Barış yok olmuş. Barışın yerini korku ve kuşku
almış. Kuşlar dallar arasında kaçışıp durmuşlar, tilkinin tuza‐
ğından kurtulmak için. İçlerine bir korkudur girmiş. Korkan
kuş ötebilir mi? Susmuşlar hepsi de. Sevgi olmayınca güçsüz
kalan ağacın dalları zayıflamış, yaprakları dökülmüş süzülerek.
Rüzgar da yardım edemez olmuş ağaca. Sıcak kumlar üflemiş
gölgesine. Tüm hayvanlar, kum fırtınalarından korunmak için
kovuklara sinmişler, birbirlerinden uzak. Kaçışan, kovalanan
hayvanlar varmış ağacın tükenmek üzere olan gölgesinde...
Bu duygusal yıkımı gören üç küçük fare bir kenara çekilip,
aralarında bir plan yapmışlar, diğer hayvanlar görmeden,
kimse ne yapmak istediklerini bilmeden, tilki duymadan. Bir
gün tilki sıcakta uyuklarken miskin miskin, yanına yaklaşmışlar
sessizce. Zayıflamış gölgeden sürükleyerek, kızgın çöl kumunun
üzerine taşımışlar tilkiyi uyandırmadan. Sıcak çöl
güneşi durur mu? Hemen atılmış tilkinin üzerine. Daha önce
yarım kalan işini bitirmiş. Almış tilkinin tüm gücünü. Sıcak çöl
güneşi tilkinin gücü ile doyarken, üç küçük fare, zayıflamış
gölgenin altında duran diğer hayvanlara seslenmişler. Aralarındaki
kavgaya son vermelerini, yoksa sevgi ağacının tümüyle
güçsüz kalacağını, kendi sonlarının da tilkininkinden pek
farklı olmayacağını anlatmışlar dilleri döndüğünce. Önce hayvanlar
homurdanmış ve farelerin sözlerine kulak asmak istememişler,
ama her an gücü tükenen Sevgi Ağacıʹnın acı dolu
yakarışları ve ağlayarak dökülen yapraklarını görünce çaresiz
boyun eğmişler söylenenlere. Birbirlerine sarılıp özür dilemişler.
Eskisi gibi barış, sevgi ve mutluluk içinde yaşamak istediklerini
dile getirmişler ağlayarak. Utanç gözyaşları oluk oluk
aktıkça, birbirlerine duydukları kini temizlemiş kalplerinden.
Sonra, kıpır kıpır çarpıntılarla sevgi yeniden filizlenmiş. Çiçekler
açmaya başlamış kalplerde. Gülmüşler olanlara, kurnaz
tilkinin yaptıklarını düşünüp. Kuşlar da ötmeye başlamışlar
mutluluğu müjdeleyerek. Aralarındaki sevgi yeniden yeşerince,
Sevgi Ağacı da susadığı mutluluktan içmiş kana kana.
89
90
Böylece Sevgi Ağacı yeniden canlanıp büyümeye başlamış.
Hem de eskisinden daha güçlü ve daha görkemli olmuş...
Yaşamları eski günleri aratmayıp daha da iyi olunca tüm
hayvanlar bir araya gelmişler. Bir tanecik Sevgi Ağacıʹnı korumak
istemişler. Onu her yere yaymak için kuşlar görevlendirilmiş.
Kuşlar sevgi ağacının tohumlarını uçurup, her gittikleri
yere dikeceklermiş. Böylece, Sevgi Ağacı bir yerde solup,
yok olmaya yüz tutsa da, bir başka yerde büyümeye devam
edebilecekmiş. Sevgi Ağacıʹnı olası tehlikelerden uzak tutmak
ve onu daha güvenle büyütmek için, görünmez yapmaya karar
vermişler. Kuşlar, görünmeyen Sevgi Ağacı tohumlarını, dünyanın
her yerine yaymışlar.
Zamanla her yerde Sevgi Ağaçʹları büyümüş, kocaman
yaprakları, upuzun dallarıyla birbirlerini kucaklamışlar, ʺTüm
sevgiler ve mutluluklar birleşsin, birbirlerinin gücüne güç katsınʺ
diye.
Dünya üzerinde bir yerlerde, kuyruğunu sallayan köpeğe
sevgi ile yaklaşıp, onun tüylerini okşayan birisini görürseniz,
bilin ki oralarda Sevgi Ağacı vardır. Dallarını eğmiş,
kalp biçimdeki yapraklarıyla sevgi pınarından içiyordur.
Sevgi Ağacıʹnı, el ele gezen, birbirlerini seven, kucaklayıp
öpen insanların arasında da görebilirsiniz. Onların sevgisi ile
beslenip, mutluluk gölgesi altında onları koruyordur.
Sevgi Ağacıʹnı göremezseniz, hemen utanç gözyaşları ile
kalbinizdeki kini ve kötülükleri yıkayın. Kalbinizde sevgi filizleri
açılsın. İnsanları, hayvanları ve doğayı sevin. O zaman her
yerde yemyeşil Sevgi Ağaçʹlarını görürsünüz. Sizi yakıcı güneşten,
tilkinin sinsi kurnazlıklarından korumaya çalışır. Size
sevgi ve mutluluğun gölgesini, serinliğini sunar. Onun gölgesinde,
doğal sevginin mutluluğu ile yaşarsınız sonsuza değin.
ÖLÜMDEN KAÇIŞ
Hayvanlarla konuşabilen ve rüzgara, maddeye hakim
olabilme yeteneği ile donanmış Peygamber, Hazret‐i Süleyman,
bir gün Kudüsʹte, çadırında arkadaşları ile oturup sohbet
ederken, içeriye bir adam girer. O mecliste oturan bir kişiye
dikkat ve hayretle bakarak çıkıp gider.
Şaşıran adam, Hazret‐i Süleymanʹa sorar:
‐ Bu adam kimdi?
Peygamber cevap verir:
‐ Azrailʹdi.
Bu cevabı alan adam müthiş bir paniğe kapılır ve Hazret‐i
Süleymanʹa yalvarır:
‐ Ya Süleyman, Azrail bana çok tuhaf baktı. Ne olur beni
buradan kaçır. Uzaklara gönder.
Arkadaşının ricasını kırmaz gül yüzlü Peygamber. Rüzgar
emrindedir ya bindirir rüzgara ve gönderir Hindistanʹa.
Adam ertesi gün Hindistanʹda birden karşısında, bir gece evvelinden
gördüğü ve artık tanıdığı Azrailʹe rastlar. Başına geleceği
anlar ve konuşur:
‐ Anladım, benim canımı almaya geldin. Yalnız bir sorum
var, ona cevap ver öyle al canımı, der. Dün beni Süleymanʹın
çadırında görünce neden yüzüme hayretle baktın?
Azrail cevap verir:
‐ Ben dün senin canını, ertesi gün Hindistanʹda almak emir
almıştım. Seni Kudüsʹte Süleymanʹın çadırında oturur görünce,
ʹBu adam bir günde Hindistanʹa nasıl gidecek?ʹ diye hayret
ettim der.
Kıssadan hisse, size tayin edilen vakitten kurtulup daha
fazla yaşamanız mümkün değildir. Dolayısıyla tek katlı eve de
91
92
taşınsanız, değil Marmarisʹe Ağrı Dağıʹna da çıksanız, ecelinizden
kaçamazsınız. O yüzden, elbette gerekli tedbirleri alın ama
fazla da bir paniğe kapılmadan rahat rahat evinizde yaşayın.
17 Ağustos depreminden iki saat önce arabasına atlayıp
Ankaraʹya gidenler olduğu gibi, bir saat önce Ankaraʹdan dönüp
ölüme koşanlar da var. Ecelden kaçılmaz. Ve ecel, bir gün mutlaka
başımıza geleceğine göre ha bugün ha yarın, ne fark eder?
HÜKÜMDAR
Osmanlı Hükümdarlarından Sultan Murat Han: Bir gün
çok telaşlı görünür. Bunun halini sezen Vezirʹi Azam Savuş
Paşa Sultan Murat Hanʹa sorar:
‐ Hayrola Sultanım canınızı sıkan bir şey mi var?
Bu soruya verilen cevap ve müteakiben devam eden
konuşma şöyle cereyen eder:
‐ Akşam garip bir rüya gördüm.
‐ Hayırdır, inşaallah..
‐ Hayırmı şer mi öğreneceğiz.
‐ Nasıl yani?
‐ Hazırlan dışarı çıkıyoruz.
İkisi de molla kıyafeti giyerek dışarıya çıkarlar.hızlı adımlarla
Beyazitʹa varırlar. Vefaya yönelip Zeyrekten Unkapanına
inerler. Yerde yatan bir cesetle karşılaşırlar. Cesetin etrefına
toplanmış ahaliye sorarlar:
‐ Kim bu ? Ahali.
‐ Aman hocam hiç sormayın. Bu adam ayayaşın tekidir.
‐ Nereden biliyorsunuz?
‐ Kırk yıldır komşumuzdur.
İçlerinden birinin cevapı da şöyledir:
‐ Bu adam iyi bir sanatkardı.Azaplar çarşısında çalışırdı.
Nalının hasını yapardı. Kazandıklarını da içkiye ve fuhuşa
harcardı.
Mahalleli cesedi orada bırakıp herkes işine ve evine
döner. Padişah ve vezir cesedin başında kalakalır. Vezir de
oradan geçip gitmek ister. Ancak, Padişah buna razı olmaz.
Vezire der ki:
‐ Millet bu, çekip gider. Kimseye bir şey diyemem. Lakin
biz gidemeyiz.
Ne olursa olsun bu bizim bir tebamız ( vatandaşımız)ʹdır.
Defnini yapmamız gerekir.
‐ Sultanım, saraydan bir kaç hoca gönderelim. Böylece
vebalden de kurtulmuş oluruz?
‐ Olmaz , rüyadaki hikmeti daha çözemedik.
‐ Peki ne yapmamı buyuruyorsunuz?
‐ Mollalığa devam. Cesedi defnetmeliyiz.
‐ Sultanın nasıl kaldırırız? Bunun yıkanması var, kefenlenmesi
var, tezkiyesi var.
‐ Merak etme ben hepsini beceririm.
‐ Gaslini ve defnini nerede yapacağız?
‐ Fatih camiiʹnde
Fatih camiiʹne gelirler. Padişah cenazeyi bizzat (molla
kılığında) yıkar, kefenler. Musalla taşına yatırırlar. Namaz
vaktine daha zaman vardır. Vezir Sultanʹa fısıldar:
‐ Sultanım eksik yaptığımız bir şey var galiba.
‐ Nedir eksik olan?
‐ Bu cenazenin hanımı, yetimleri var olamaz mı?
93
94
‐ Doğru, elbette var olabilir. Şimdi sen cenazenin başında
bekle. Ben mahalleyi şöyle bir kolaşan edeyim de geleyim.
Padişah garip maceranın başladığı yere koşar gider. Sorar
soruşturur. Nalıncının evini bulur. Kapıyı takırdattığında, kapıyı
yaşlı bir kadın açar. Padişah hadiseyi bu kadına anlatır.
Anlatılanları metanetle dinleyen bu hanım, ölümü bekler bir
tavır ile söze başlar:
‐ Evladım, hakkını helal et. Belli ki çok yorulmuşsun, der.
Kadın olduğu yere yığılır gibi oturur
‐ Biliyor musun Evladım; bizim efendi bir alimdi. Akşama
kadar nalın yapardı. Birinin elinde şarap şişesi gördüğünde
parasını verir alır, eve getirip onu helaya dökerdi.
‐ Niye dökerdi?
‐ Ümmet‐i Muhammed içmesin diye evladım.
‐ Hayret!
‐ Dahası var evladım. Malum kadınların ücretini öder, eve
getirirdi. Ben sizin zamanınızı satın aldım. Şimdi burada oturmanız
gerekir. Oturup dinlenin, derdi. Kendisi de çekip giderdi.
Ben o kadınlara menkıbeler anlatır, kitaplar okurdum.
‐ Bak sen! Millet bunu ne sanıyor, bu ne yapıyor?
‐ O hep uzaklardaki mescitlere giderdi. Öyle bir imamın
arkasında namaz kılmalıyım ki, imam tekbir alınca Kabeʹyi
görmeli derdi. Kimseye yüküm olmasın diye mezarını bahçeye
kendisi kazdı. Kendisine:
‐ İş mezar ile bitiyor mu, dedim. Seni kim yıkar, kim kaldırır?
‐ Peki o ne derdi?
‐ Önce uzun uzun güldü, sonra:
‐ Hatun Allah büyüktür... Devrin padişahının işi ne? O
yıkar ve kaldırır, derdi.
BEŞ MAYMUN HİKAYESİ
Kafese beş maymunu koyarlar. Ortaya da bir merdiven
ve tepesine de iple muzları asarlar. Her bir maymun merdivenleri
çıkarak muzlara ulaşmak istediğinde dışarıdan üzerine
soğuk su sıkarlar. Her bir maymun aynı denemeye giriştiğinde
çok soğuk suyla ıslatılır. Bütün maymunlar bu denemeler sonunda
sırılsıklam ıslanırlar.
Bir süre sonra muzlara hareketlenen maymunlar diğerleri
tarafından engellenmeye başlanır. Suyu kapatıp maymunlardan
biri dışarı alınıp yerine yeni bir maymun koyulur. İlk
yaptığı iş muzlara ulaşmak için merdivene tırmanmak olur,
fakat diğer dört maymun buna izin vermez ve yeni maymunu
döverler.
Daha sonra ıslanmış maymunlardan biri daha yeni bir
maymunla değiştirilir ve merdivene ilk yaptığı atakta dayak
yer. Bu ikinci yeni maymunu en şiddetli ve istekli döven ilk
yeni maymundur.
Islak maymunlardan üçüncüsü de değiştirilir. En yeni
gelen maymun da ilk atağında cezalandırılır. Diğer dört maymundan
yeni gelen ikisinin en yeni gelen maymunu niye dövdükleri
konusunda hiç bir fikirleri yoktur.
Son olarak en baştaki ıslanan maymunların dördüncüsü
ve beşincisi de yenileriyle değiştirilir. Tepelerinde bir salkım
muz asılı olduğu halde artık hiçbiri merdivene yaklaşmamaktadır.
Neden mi? Çünkü burada işler böyle gelmiş ve böyle
gitmelidir.
95
96
KÖPEK İLE TAVSAN
Köpeği ile yasayan bir genç İstanbulʹda bir bahçe kati
daire kiralar. Dairenin önünde bir teras vardır. Yan dairede de
ev sahibi yaşlı kadın ve oğlu oturmaktadır. İki dairenin teraslarından
birbirine geçilebilmektedir.
Kiracı genç taşınırken ev sahibinin oğlu kiracıya şöyle
der: ʺKöpeğinize ne olur dikkat edin, annemin tavşanına birşey
yapmasın. Annem yaşlı, o hayvana da çok bağlandı, tavşana
birşey olursa yaşayamaz. Tavşanın kafesi terasta duruyor,
aman dikkat....ʺ.
Kiracı da dikkat edeceğini söyler. Gel zaman git zaman,
köpek ve tavşanın birbirileri ile hiç bir sorunu olmaz, beyaz
tavşan da iyice büyür. Tavşan bazen kafesinde duruyor, bazen
de terasta dolaşıyordur.
Bir gece köpek ağzında bir şey ile sahibinin yanına gelir.
Sahibi bir de bakar ki köpeğin ağzındaki şey ev sahibinin beyaz
tavşanı, ama ölü ve çamur içinde! Kiracı paniğe kapılır,
ölü tavşanı alıp bir güzel yıkar, tüylerini saç kurutma makinesi
ile kurutup kabartır ve usulca yan terasa süzülüp tavşanı
kafesine bırakır.
O gece, suç üzerine kalacak korkusu ile köpeği alıp annesine
gider. Bir hafta sonra döndüğünde ev sahibin oğlunu
görür.
Genç kederlidir. Kiracı tedirgin tedirgin ne olduğunu
sorar. Ev sahibinin oğlu cevap verir: ʺSiz yoktunuz tabi, bilmiyorsunuz...
annem vefat etti...ʺ.
Kiracı suçlulukla yutkunarak sorar: ʺBaşınız sağ olsun,
nasıl vefat etti anneniz?ʺ. Ev sahibinin oğlu cevap verir:
ʺTavşanı beslemeyi unutmuşuz, hayvancağız ölmüş. Annemle
birlikte tavşanı bahçeye gömdük. Ertesi sabah annem tavşanı
hortlamış, kafesinde görünce kalbi dayanmadı zavallının.....ʺ
AZİM
Çoğu insan eksik düşündüğü yönlerini göstermek istemez.
Eksikliklerini herkesten saklamanın daha büyük bir
eksiklik olduğunu anlamaz. Aşağıdaki hikayeyi okuduğunuzda
bir eksikliğin üstünlüğe nasıl dönüştüğünü göreceksiniz.
Japon çocuğun tek hayali çok ünlü bir karateci olmaktı.
Fakat ailesi buna izin vermezdi.
Bir gün talihsiz bir kaza sonucu çocuk sol kolunu kaybetti.
Ailesi çocuğun moralinin çok kötü olduğunu görünce
ona bir karate hocası tuttu. Hoca ilk dersinde çocuğa karşısındakini
sağ koluyla tutup üstünden savurmayı gösterdi.
Hatta ikinci, üçüncü ve sonraki bütün derslerde hep ayni hareketi
yapıyorlardı.
Çocuk bir gün hocasına “hocam ben çok sıkıldım, artık
başka hareketlere geçsek” dedi. Hoca ise bunu kabul etmeyerek
dünyada bu işi en hızlı yapan kişi olmadıkça bitirmeyeceğini
söyledi. Çocuk o kadar hızlanmıştı ki, hocasını bile göz
açıp kapayıncaya kadar yerden yere vuruyordu.
Bir gün hoca elinde bir kağıtla geldi kağıtta çocuğun
gençler karate şampiyonasına katılabileceği yazıyordu. Çocuk
çok şaşırdı. Ertesi gün salonda ilk rakibinin karşısına çıkacakken
heyecanla hocasına sordu, “hocam bu iş nasıl olur? Ben
sadece tek hareket biliyorum kesin kaybederimʺ. Hocası ise
ʺsen sadece hareketi yap” Cevabını verdi.
Çocuk ringe çıktı ve hareketiyle rakibini eledi. Hatta tek
hareketle finale kadar çıktı. Finalde karşısında kendisinin iki
katı birisi vardı. Önce çok korktu ama gene bildiği hareketi yaparak
son rakibini de yendi ve şampiyon oldu. Sevinçle hocasının
yanına koştu ve sordu ʺhocam nasıl olur anlamıyorum, sadece
bir hareket biliyorum, tek kolluyum ve şampiyon oldumʺ.
97
98
Hocası çocuğa baktı ve dedi ki, “senin yaptığın hareket
karatedeki en zor hareketlerden biridir. ..Ve bir tek savunması
vardır o da, rakibin sol kolunu tutmak.”
BİZ ADAMI ÇARPARIZ
(Yaşanmış Bir Hadise)
Tarık genç olmanın menfi tarafları ile ün yapmış bir
gençti. İnsanlar ondan nefret ediyordu. Zira yapmadığı çirkin
iş yoktu: İçki ve sigara kullanır, insanlardan zorla para alırdı.
Genç kızlar mahalleye çıkmaya korkuyordu. Küçük çocukların
bile kollarındaki altınları alıyordu. Çevresindeki insanlar
artık ondan bıkmışlardı. Polise de şikayet etmişlerdi
ancak hiç kimse onun aleyhinde konuşmak istemiyordu. Çünkü
insanlar onun hakkında ifade vermekten korkuyordu. Bu
sebeple yapılan hiç bir şikayet onu hapse attıramamıştı.
Tarık’ın anne‐babası çok şüpheli bir yangında can vermişlerdi.
Halk bu yangını onun çıkardığını düşünüyordu.
Babasından kalan aylıkla, aylak aylak geziniyordu.
Bir gece geç bir vakitte yaşlı bir bayan evine gidiyordu.
Sokaklar bomboştu. Ortalıkta kimsecikler görünmüyordu. Gece,
insanın içine derin bir korku salacak kadar karanlıktı. Yaşlı
kadın evine çok yaklaşmıştı. Evine bu kadar yaklaştıktan sonra
kadıncağız biraz olsun rahatlamıştı. Buraya kadar geldikten
sonra bir şey olmaz diye düşünüyordu. Ancak düşüncelerinde
yanılmıştı. Çünkü karanlığın içinden hayalet gibi bir karaltı
belirdi. Kadının yüreği ağzına gelmişti. Bu karaltı ne yazık ki
Tarıkʹtan başkası değildi ve yaşlı kadının yolunu kesmişti.
Şimdi ne yapacaktı kadıncağız? Elindeki cüzdanını daha bir
sıkı tutmaya başladı. ʺNereye gidiyorsun?ʺ diye sordu Tarık.
Kadın ʺEvime gidiyorumʺ diyebildi ürkerek.
‐ Ya, demek evine gidiyorsun. Bu sokaktan bizi tanımadan
nasıl geçersin. Sökül bakalım paraları.
‐ Bırak beni. Ben fakir bir insanım. Çocuklarıma nasıl
bakarım sonra...
‐ Beni alakadar etmez. Biliyorsun, sen vermezsen ben
almasını bilirim.
‐ Vallahi bundan başka param yok. Ne olur alma bu parayı.
Kadın ne kadar yalvarsa nafile idi. Tarık, zavallı kadının
parasını alırken aynı zamanda şunları söylüyordu: ʺBak anam,
ben istediğimi alırım. Ben adamı çarptım mı, elektrikten beter
çarparım. Bana karşı gelmeye çalışan başını beton duvara vurmuş
gibi olur. Benim namımı duymayan yoktur buralarda.
Beni görenin korkudan dili boğazına kaçar anladın mı? Ya
parayı verirsin ya da seni şu bıçakla parça parça ederim; ederim
de, seni tabuta çuvalla koyarlar. Sen canını bağışladığıma
dua et.ʺ
Zavallı kadın, ağlayarak olduğu yere yığıldı. Ellerini açtı
ve Allahʹa yalvardı, içini döktü. Bu dua Allah katında kabul
olmaz mıydı? Şüphesiz O, düşkünlerin ve mazlumların duasını
kabul ederdi. ʺAllah gönlü kırık olanlarla beraber değilmiydiʺ
Aradan iki gün geçmişti ki Tarık’ın öldüğü haberi kulaktan
kulağa yayıldı. Herkes olayın nasıl olduğunu merak ediyordu.
Tahkikat sonucu olayın şu şekilde gerçekleştiği anlaşıldı:
Tarık akşam evde otururken, salonun ampulü patlar.
Onu değiştirmek için merdivene çıktığı sırada ampulün kenarından
elini elektrik çarpar ve korku ile çekilir. Bu sırada üzerinde
durduğu merdiven kayar ve Tarık yere düşer. Düşerken
kafasını duvara vurur, ancak ölüm sebebi bu değildir. Düşüp
kafasını vurduğu sırada dili boğazına kaçar ve bu sebeple
boğularak ölür. Polis olayı araştırmak için otopsi ister. Otopsi
99
100
sırasında Tarık’ın bedenini küçük parçalar halinde keserler ve
tabuta bir çuval içinde konularak defnedilir.
Hiçbir zalimin zulmü yanına kar kalmaz. Zalim er‐geç
zulmünün cezasını çeker.
MUCİZE
Ali, küçük kardeşi Mehmet hakkında anne ve babasının
konuşmalarını duyduğu zaman yalnızca sekiz yaşındaydı.
Kardeşi çok hastaydı ve onu kurtarabilmek için ellerinden
gelen herşeyi yapmışlardı.
Mehmetʹin yalnızca çok pahalıya mal olacak bir ameliyatla
kurtulma sansı vardı fakat bunun için yeterli paraları
yoktu. Babasının, umutsuz bir biçimde annesine söyle fısıldadığını
duymuştu Ali:
ʺYalnızca bir mucize onu kurtarabilir.ʺ
Bu sözleri duyar duymaz, usulca kendi odasına yürüdü
Ali. Kuzu biçimindeki kumbarasını gizlediği yerden çıkartıp
içindeki paraları yavaşça yere dökerek saymaya başladı. Yanılgıya
düşmemek için tam üç kez saydı kumbaradan çıkardığı
bozuk paraları. Sonra hepsini cebine koyarak aceleyle evden
çıkıp, köşedeki eczaneye gitti.
Eczacının dikkatini çekebilmek için büyük bir sabırla
bekledi. Eczacı çok yoğundu ve bir adama ilaçlarını nasıl kullanacağını
anlatıyordu. Bu yoğun çalışmanın arasında sekiz
yasındaki bir çocukla ilgilenmeye hiç niyeti yoktu ama Aliʹnin
beklediğini görünce ʺEvet, ne istiyorsun söyle bakalımʺ dedi.
ʺBiraz acele et, gördüğün gibi beyefendiyle ilgileniyorumʺ
diyerek yanındaki şık giyimli adamı gösterdi. Ali başını eğerek
ʺKardeşimʺ dedi. Sessizce yutkunduktan sonra devam etti:
ʺKardeşim çok hasta, bir mucize almak istiyorum.ʺ
Eczacı Aliʹe bakarak ʺAnlayamadımʺ dedi.
Şeyy, babam ʹOnu ancak bir mucize kurtarabilirʹ dedi, bir
mucize kaç paradır, amca?ʺ
Eczacı Aliʹe sevgi ve acımayla baktı bu kez:
“Üzgünüm küçük bey, biz burada mucize satmıyoruz,
sana yardımcı olamayacağımʺ dedi.
Ali o kadar kolay vazgeçmek istemedi. Eczacının gözlerinin
içine bakarak ʺKarşılığını ödemek için param var benim,
bana yalnızca fiyatını söylemeniz yeterliʺ dedi.
Bu arada Ali ve eczacının yanında bekleyen iyi giyimli
bey Aliʹe dönerek ʺNe tür bir mucize gerekiyor kardeşin için
küçük bey? diye sordu. “Bilmiyorum” dedi Ali. Sonra gözlerinden
aşağı üzülen yaşlara aldırmaksızın devam etti: ʺTek
bildiğim, o çok hasta ve annem ameliyat olmazsa kurtulamayacağını
söyledi ve ailemin de ameliyat için ödeyebilecekleri
paraları yok.
Ama babam ʹOnu ancak bir mucize kurtarabilirʹ deyince
ben de paramı alıp buraya geldim.ʺ ʺNe kadar paran var?ʺ
diye sordu iyi giyimli adam. ʺÜç milyon dört yüz binʺ dedi
Ali. ʺ ve dünyadaki tüm param bu!ʺ
ʺBu iyi bir şans, küçük kardeşini kurtarmak için gerekli
olan mucize için yeterli bu paraʺ dedi, iyi giyimli adam. Adam
bir eline parayı aldı, öteki eliyle de Aliʹnin elini tutarak ʺBeni
yaşadığın yere götürür müsün lütfen?ʺ diye sordu. ʺKüçük
kardeşini ve aileni tanımak istiyorumʺ dedi.
İyi giyimli adam Ahmet Us’tu ve Mehmet için gerekli
olan ameliyatı yapabilecek tanınmış bir cerrahtı.
Ameliyat basarıyla sonuçlanmış ve aile hiçbir ödeme
yapmamıştı. Hep birlikte mutluluk içinde evlerine döndükleri
101
102
zaman hâlâ yasadıkları olayların etkisinden kurtulamamışlardı.
Anne ʺHâlâ inanamıyorum. Bu ameliyat bir mucize!
Doğrusu maliyeti ne kadardır merak ediyorumʺ dedi.
Ali kendi kendine gülümsedi. O bir mucizenin kaça mal
olduğunu çok iyi biliyordu:
Tam tamına Üç milyon dört yüz bin!
İNTİHAR
Amerikan Adlî Tıp Derneğiʹnin ödül yemeğinde başkan
Don Harper Mills, San Diegoʹdaki dinleyicilerini, aktardığı
acayip bir ölüm olayındaki adlî komplikasyonlarla şaşkına
çevirdi.
İşte hikâye: 23 Mart 1994ʹte Ronald Opusʹun cesedini
inceleyen adli tabip, onun kafasından yediği kurşunla öldüğü
sonucuna vardı. Müteveffa, 10 katlı bir binanın tepesinden
intihar niyetiyle aşağı atlamıştı. (Umutsuzluğunu, geride bıraktığını
bir notta açıklıyordu.) 9. katın önünden geçerken
pencereden gelen bir kurşunla hayatı sona ermişti. 8. kat penceresi
düzeyinde cam silicileri korumak için konulmuş bir ağ
bulunduğunu, ne silahı çeken ne de müteveffa biliyordu. Kurşun
olmasaydı Opusʹun intihar girişimi zaten başarılı olamayacaktı.
Normal olarak, diye devam etti Dr. Mills, intihar etmeye
karar veren biri, mekanizma tasarladığı gibi olmasa da, bunu
eninde sonunda başarır... Opusʹun 9 kat aşağıdaki kesin ölüm
yolunda vurulmuş olması, muhtemelen, onun ölüm modunu
intihardan cinayete çevirmeyecekti. Fakat onun intihar girişi‐
103
minin başarılı olmayışı, savcıyı elinde bir cinayet vakası olduğu
düşüncesine itti.
Silahın patladığı 9. kattaki odada yaşlı bir adam ve karısı
yaşıyordu. Tartışıyorlardı ve adam kadını silahla tehdit ediyordu.
Öyle sinirlenmişti ki tetiği çekti, mermi kadını ıskalayarak
pencereden dışarı yöneldi ve Opusʹa isabet etti.
Bir insan A şahsını öldürmeye teşebbüs eder fakat B şahsını
öldürürse, o B şahsını öldürmekten suçludur. Bu suçlamayla
karşı karşıya kaldığında, hem adam hem de kadın silahın
dolu olmadığı konusunda kesinlikle emin olduklarını söylediler.
Çünkü yaşlı adam uzunca bir süreden beri, boş silahla
karısını korkutmayı alışkanlık haline getirmişti. Öldürme kastı
yoktu. Böylece Opusʹun öldürülmesi bir kaza oluyordu, yani
silah kazara doldurulmuştu.
Araştırmalara devam edilince, ölümcül kazadan yaklaşık
6 hafta önce yaşlı çiftin oğlunu, silahı doldururken gören bir
tanık ortaya çıktı. Anlaşıldığına göre, yaşlı kadın, oğlundan
mali desteğini çekmişti ve babasının onu silahla korkutma
temayülünü bilen oğul, onun annesini vuracağını umarak silahı
doldurmuştu.
Artık olay, oğlun Ronald Opus cinayetinden sorumlu
olduğu noktasına gelmişti. Tam bu sırada yeni bir ʹvirajʹ çıktı.
Araştırmalara devam edilince, annesinin ölümünü bir
türlü sağlayamayışı sebebiyle oğlun umutsuzluğunun arttığı
anlaşıldı. Bu onu 23 Martta, 10 katlı binanın tepesinden atlayarak
intihar etmeye itmişti. Ancak ölümü planladığı gibi olmamıştı;
9. katın önünden geçerken pencereden gelen kurşunun
kafasına isabet etmesi nedeniyle Ronald Opusʹun hayatı sona
ermişti. Dosya intihar olarak kapatıldı.
104
HAYALLERİMİZ
Bu Hikaye, çiftlikten çiftliğe, yarıştan yarışa koşarak atları
terbiye etmeye çalışan gezgin bir at terbiyecisinin genç
oğluna kadar uzanır.
Babasının işi nedeniyle çocuğun orta öğretimi kesintilere
uğramıştı. Orta ikideyken, büyüdüğü zaman ne olmak ve yapmak
istediği konusunda bir kompozisyon yazmasını istedi
hocası. Çocuk bütün gece oturup günün birinde at çiftliğine
sahip olmayı hedeflediğini anlatan 7 sayfalık bir kompozisyon
yazdı. Hayalini en ince ayrıntılarıyla anlattı. Hatta hayalindeki
200 dönümlük çiftliğin krokisini de çizdi. Binaların, ahırların
ve koşu yollarının yerlerini gösterdi. Krokiye, 200 dönümlük
arazinin üzerine oturacak 1000 metrekarelik evin ayrıntılı planını
da ekledi. Ertesi gün hocasına sunduğu 7 sayfalık ödev,
tam kalbinin sesiydi.
İki gün sonra ödevi geri aldı. Kağıdın üzerinde kırmızı
kalemle yazılmış kocaman bir ʺ0ʺ ve ʺDersten sonra beni görʺ
uyarısı vardı. Çocuk ʺNeden ʺ0ʺ aldım?ʺ diye hocasına merakla
sordu. ʺBu senin yaşında bir çocuk için gerçekçi olmayan bir
hayalʺ dedi, hocası. ʺParan yok. Gezginci bir aileden geliyorsun.
Kaynağınız yok. At çiftliği kurmak büyük para gerektirir.
Önce araziyi satın alman lazım. Damızlık hayvanlar da alman
gerekiyor. Bunu başarman imkansızʺ ve ekledi: ʺEğer ödevini
gerçekçi hedefler belirledikten sonra yeniden yazarsan, o zaman
notunu yeniden gözden geçiririm.ʺ
Çocuk evine döndü ve uzun uzun düşündü. Babasına
danıştı. ʺOğlumʺ dedi babası ʺBu konuda kararını kendin vermelisin.
Bu senin hayatın için oldukça önemli bir seçim!.ʺ
Çocuk bir hafta kadar düşündükten sonra ödevini hiçbir
değişiklik yapmadan geri götürdü. ʺSiz verdiğiniz notu değiştirmeyinʺ
dedi.. ʺBen de hayallerimi..ʺ.....
105
O orta 2 öğrencisi, bugün 200 dönümlük arazi üzerindeki
1000 metrekarelik evinde oturuyor. Yıllar önce yazdığı ödev
şöminenin üzerinde çerçevelenmiş olarak asılı. Hikayenin en
can alıcı yanı şu: Aynı öğretmen, geçen yaz 30 öğrencisini bu
çiftliğe kamp kurmaya getirdi. Çiftlikten ayrılırken eski öğrencisine
ʺBakʺ dedi, ʺSana simdi söyleyebilirim. Ben senin öğretmeninken,
hayal hırsızıydım. O yıllarda öğrencilerimden pek
çok hayal çaldım. Allahʹ tan ki, sen, hayalinden vazgeçmeyecek
kadar inatçıydın.
KUŞ YEMİ
Beyazıt kıraathanelerinden birinde bir arkadaş bekliyordum.
Kıraathane pek tenhaydı. İki üç kişi, sönmüş sobanın
yanında alçak sesle dertleşiyor; bir ihtiyar memur, burnunda
bir gözlük, elinde bir gazeteyle uyukluyor. Kıraathanenin ortasında
siyah Şam kumaşından çarşaf giymiş, altmışlık bir büyük
hanım gözüme ilişti. Yanında sekiz yaşlarında altın başlı
bir erkek çocuğu, çocuğun elinde de bir kafes vardı. Bu kadında
, temiz, saf, işgüzar, gün görmüş bir İstanbul hanımı tipi
fark ediliyordu.
Kahveciye yavaş sesle bir şeyler söylüyor, küçüğün
elindeki kuş kafesini gösteriyordu.
Kahveci uyuklayan ihtiyara seslendi:
‐ Ömer efendi! Sen kuş meraklısısın. Ucuz bir saka var, alır
mısın?
İhtiyar adam “kuş” sesini işitince gözlerini açtı; çocuğu
yanına çağırarak kafesi eline aldı; galiba meraklı bir mütehassıstı;
dudaklarını bükerek:
‐ Yaramaz, dedi.
106
Büyük hanım, mahsun ve manalı bir bakışla, ihtiyarı
süzdü.
‐ Satacak değildik ama... maaş çıkmadı da...
‐ Orası öyle hanım!.. kuşa yaramaz dedim, ama yarasa da
alacak hâlde değilim.
Onlara dikkatle baktığımı gören kahveci, yanımdan
geçerken:
‐ Allah kimseyi düşürmesin... bu ihtiyar kadının genç bir
damadı vardı. Balkanlar’da şehit oldu. Geçen sene de kızı sizlere
ömür vefat etti, torunuyla yalnız kaldı...
Derhâl gözümün önünde bir aile faciası canlandı: Yıllarca
sürmüş resmi işlemlerden sonra bağlanan birkaç kuruş maaş,
aylardan beri çıkmıyordu. Vaktiyle çok iyi günler gördüğü, hâlindeki
saffet ve tatlılıktan belli olan büyük anne, yavaş yavaş
bütün ev eşyasını satıyor; nihayet sıra küçük saka kafesine
geliyor...
Kuş satılmadı. Büyük anne, yaşlarla dolu gözlerinin
ucuyla torununa bakıyor; çocuk da görünüşte üzgün; fakat küçük
yaramaz, boşuna uğraşma beni büyük annen gibi aldatamazsın.
Hüzün taklidi yaparken, gözlerinin içi gülüyor, kuşunu
beğenmedikleri için seviniyorsun... Şimdi görürsün!
Kahveci vasıtasıyla, büyük hanımla pazarlığa girişiyorum;
kafesi istediği fiyata satın alıyorum. Büyük hanım, masa
üstüne bıraktığım parayı, birdenbire alamıyor. Böyle alım
satımlar olağan şeyler olduğu hâlde, ona ağır geliyor. Yalnız
içinden beş kuruşu alarak çocuğa veriyor. Belli ki aralarında
kuşun satılması meselesi tartışılırken anlaşma yapılmış. Büyük
hanım, benimle maaş sorununu tartışıyor. Amacı söz arasında
bu parayı, gene farkında olmadan almaktır. Fakat sırf bu
amaçla söze başladığı hâlde, derdini anlatmakta bir garip zevk
buluyor; kısa cümlelerle hayatından bahse devam ediyor.
107
O kadar konuşuyoruz ki küçüğün uzunca bir zaman
aramızdan kaybolduğunu fark edemiyoruz. O biraz sonra elinde
bir simit ve küçük bir külâhla geliyor. Simitle karnını doyuracak.
Paranın yarısı ile de kuşuna yem almış.
Büyük annesiyle konuşurken göz ucuyla ona bakıyorum:
Küçük avcuna bir parça yem döküyor, kafese uzatıyor. Kuş
belli ki onun elinden yem yemeye alışmıştır, kafesinin telleri
arasından gagasını uzatıyor. Çocuk bu durumdan yararlanarak
onu tutmak, dilsiz kardeşinin gagasına bir ayrılık öpücüğü
kondurmak istiyor.
Sonra beni eteğimden çekiyor, yaşlarla dolu parlak
gözleriyle yüzüme bakarak rica ediyor:
‐ Beyefendi, bu yem sizde kalsın ona yedirirsiniz, olmaz mı?
‐ Külâhı aldıktan sonra geri veriyorum:
‐ Yavrum, bu kuşa ben bakamam; onu sana bırakayım da
sen bak... Sonra alırım olmaz mı?
Büyük hanım bunu doğru bulmuyor; isyan edecek oluyor:
‐ Ne önemi var büyükhanım, benim küçüğe yadigârım
olsun; fakat ne olursa olsun, onu bir daha satmamak şartıyla,
diyorum.
108
Reşat Nuri Güntekin
GÖZ YAŞI
Yeni tuttuğu hizmetçi kadına dedi ki:
‐ Dilin Anadoluʹya benzemiyor. Rumelili misin sen?
‐ Erfiçe köylerindendim. Alnımın yazısı imiş, buralara
düştüm.
Anlıyor ki. vaktiyle sansın imiş, mavi gözlü imiş. Şimdi
saçları küçük aktar dükkânı bebeklerinin ne kıla. ne de ota
benzeyen, dokunsanız hışırdayacağını sandığınız cansız, kuru.
soluk rengini, şeklini almış. Gözleri eski şekerlenmiş şuruplar
kadar donuk, fersiz, katı, suyu çekilmiş... Dibe çökmüş bir gam
tortusu. Bu kadar kuru, kabuğa benzeyen göze hiç rastlamamıştı.
Belli ki bu kadın akşam vakti, onun zevkini kaçıracak.
‐ İçinden:
‐ Bir başkasını bulunca savarım! dedi.
Fakat hikâyesini dinlediği için savamadı:
Balkan Harbi kopunca. hududa çok yakın olan köyde, bir
akşam üstü şu korku yayılmış: Düşman geliyor!
Bu gelen, o zamanki düşman, din ve ırz düşmanıdır da...
Müslüman erkeği süngüleyecek ve Müslüman kadını kirletecek.
Bütün köy halkı mal, mülk ne varsa bırakıp kaçmaya
karar veriyor bir anda at, öküz. araba, firar için ne vasıta varsa
hepsi hazır oluyor.
Dul Ayşe de hazırdır: bir atın üstündedir. Terkisinde beş
yaşındaki oğlu, belinden sımsıkı sarılmış, önünde üç yaşındaki
kızı bir kuşakla dizlerinden eğere bağlı, kucağında bir yaşına
basmayan yavrusu uykuda...
Tepelerden, ara vermeyen, soluk aldırmayan bir yağmur
iniyor, kış başlangıcı yağmuru... Bilmiyorlar ki bu böylece
sürerse ovayı su basacaktır: çaylar kabaracak, nehirler taşacak,
köprüler çökecek, yol. iz kalmayacaktır. Islak gece içinde ,
sırılsıklam bir kafile kimi yaya, kimi atla koşuyor, kaçıyor.
Öndeki ümit. ordumuza yetişmek, arkadaki korku, düşman
ordularına çiğnenmek.
Öne bakıyorlar: Çamur, yağmur, karanlık... Şimşek bile
çakmayan koyu, değişmez bir karanlık. Arkaya bakıyorlar:
Yine öyle bataklıklar, su tabakaları, gece... Dinliyorlar: Uzaklarda
kabaran derenin yüklü uğultusu ve yakınlarda çamura
batıp çıkan ayakların boğuk hışırtısı...
Ayşe. beline dolanan ufak kolların ara sıra gevşediğini
duyuyor.
‐ Uyuma Ali, diyor, uyuma!
Önündeki baş yavaş yavaş dikliğini kaybediyor, dizine
doğru eğiliyor:
‐ Uyuma Emineʹm, diyor, uyuma!
Sonra kucağında kıpırdanmalar başlayıp hafif ağlamalar
işitince:
‐ Uyu ciğerim, diyor, uyu Osmanʹım!
At ikide bir sürçüyor, kapanıyor, soluyor, kendisini toparlıyor;
gömülüyor, yine silkiniyor, yine ilerlemeye çabalıyor.
O, yaşlı romatizmalı, bir beygirdi. Toprak ise gittikçe vıcık bir
hale gelmektedir. Yağmur kesilmek bilmediğinden saplanıp
kalmaları veya taşan bir ırmağın akıntısına kapılarak boğulmaları
ihtimali çoğalıyor.
Ayşe. yavrularına sarılarak ölmeyi, artık, atın ve kendisinin
kudretsizliğine bakarak fena bulmaktadır. İçindeki en
dehşetli korku şimdi budur: Atından ayrılarak üç canlı yükü
ile beraber kalmak.
Nihayet bu oluyor.
109
110
Evvelâ çöken, sonra da başını uzatıp yan üstü uzanan, bir
türlü kalkmak mecalini bulamayan attan iniyorlar; çarçabuk
iniyorlar, zira durmadan ilerleyen felâketin büyüklüğünden
ayrı düşmek Ayşeʹye hepsinden daha korkunç geliyor.
Fakat geride kaldığını anlayıp bir müddet sıkı yürüyünce
artık bu üç çocuğu birden taşımak, sürüklemek imkânı
kalmadığını görüyor. Hem koşuyor, hem düşünüyor: İkisini
olsun kurtarmak için birini feda etmek, hafiflemek lazımdır.
Hangisini?
Ayşe. yanında diz kapaklarına kadar çamurlara bata çıka
yürümeye çalışan Aliʹnin mini mini elini bırakmak istemiyor.
Boynuna dolanan mecalsiz kollan da çözmeye cesareti yoktur.
Kucağındaki ıslak, hareketsiz, sessiz bohça ona zaten cansız
gibi görünüyor. Belki kendiliğinden, soğuktan, sudan, havasızlıktan,
ezilmekten ölmüştür. Ananın bir ümidi budur: Yaşamadığını
anlayarak, azapsız. kundağı bir tarafa en az çamurlu, en
az batak yere bırakıvermek...
Bütün o kıyamet içinde, elinden tuttuğunu ve omuzlarında
taşıdığını sürüklerken kucağındakine eğiliyor, dinliyor...
Ses işitmemek, hareket duymamak ümidiyle dinliyor ve
yavrusunun kısık kısık, ılık ılık ağladığını duyuyor, ʺeyvah!ʺ
diyor.
Bu sırada, ilerleyen kafile, selin batıra çıkara, vura çarpa
sürüklediği bir enkazdan başka bir şey değildir. Karanlığın
içinde, düşerek çamurlara gömülenler, üstüne basılarak ezilenler
çoktur. Ayşe. hâlâ yükünü atmaya razı olamıyor. Yüzü ve
vücudu belki do. yağmurdan fazla döktüğü soğuk terle ıslanmıştır.
Soluk soluğadır. Dizlerinde, ayaklarını çamurdan çekebilecek
kuvvet gittikçe azalıyor. Kollarında ve boynunda öyle
bir kesiklik, bir uyuşma, bir karıncalanma, nihayet bir duy‐
mayış var ki... Gözlerini kapıyor, sol kolunun açılıp yükünü
kendiliğinden bıraktığını ancak yarı anlayabiliyor:
Şimdi göğsünün üstünde başka bir yük. daha ağır fakat
daha sıcak, daha canlı, soluyan ve sarılan birini hissediyor: Ali,
gemi azıya almış, bir atın arkasından, üzengiye takılı çekilen
bir ceset gibiydi, görünüyordu, yüzükoyun, elinden anasına
bağlı sürükleniyordu. İşte o şimdi, bağrının üzerindedir. Uzun
bir hasretten sonra birbirlerine kavuşmuşlar gibi sokuluyorlar,
belki seviniyorlar. Kaçma, hâlâ devam ediyor, yağmur ve
çamur da beraber...
Böyle birkaç saat mi. yoksa birkaç dakika mı yine koşuyorlar:
koşuyoruz sanıyorlar. Ayşe tükeniyor, demin yolda
bıraktıkları at gibi. yere uzanıvereceğini anlayarak, haykırmaya
çalışıyor, birini imdadına çağırmak istiyordu. Yine koşuyor
ve birden, acaip bir hafiflik, bir canlılık duyuyordu, ileriye
hamle ediyor.
Neden sonra anlıyor ki boynundan sarılan zayıf, ufak
kollar artık yoktur: Emine de dökülmüştür.
‐ Çık sırtıma Ali. diyor, iyice sarıl, sıkı sarıl. sakın gevşeme!
ve böyle, kanının son ateşini yakarak, kayıp düşerek, yine
kalkarak, yine yuvarlanarak yağmur, ter, göz yaşı yüzünü
yıkaya yıkaya, mola vermeden yürüyor. Aliʹsini kurtarmış olmak
sevinciyle, öbür felâketlere katlanıp ümit içinde yürüyor,
kafileye yetişiyor önüne geçiyor. Seher vakti ay yıldızlı bir
ıslak bayrak çekili küçük bir kasabaya varıyor. Yükünü bir
cephane sandığının üstüne indiriyor:
Kurtulduk Ali, diyor. Kalk Ali!
Ali kalkmıyor, kımıldamıyor. Ayşe saatlerden beri bir ceset
taşıdığını anlamıyor, anlamak istemiyor, hâlâ:
111
112
‐ Kalk Ali. kurtulduk Ali, diyor, gülümsüyor, sürekli geceki
yağmur gibi dökülen coşkun göz yaşlan içinde gülümsüyor...
Hizmetçi donuk, fersiz, katı, suyu çekilmiş kuru böcek
kabuğu gözlerini işaret etti:
‐ Bey, dedi. işte o günden beri ben, ağlamak istesem de ağlayamam.
Bilmem ki neden, gözlerimden yaş gelmiyor.
BAHÇE
Refik Halit Karay
Zengin bir iş adamının bahçesinde, yan yana dikilen iki
limon ağacı vardı. Mayıs ayı sonlarında açan limon çiçekleri,
bütün bahçenin havasını bir anda değiştirir ve apartmanlara
hapsedilmiş insanlara baharın geldiğini müjdelerdi. Ancak limon
ağaçlarından biri, diğerinden cılız ve şekilsizdi. Bu yüzden
büyük ağaç her fırsatta onu küçümser ve tepeden bakardı.
Ev sahibi de küçük boylu limon ağacından ümit kesmiş görünüyordu.
Ona göre ağaç, bu gidişle kuruyup ölecekti. Bu yüzden
de onu fazla sulamaz ve bakımını yapmayı pek istemezdi.
Günün birinde esen sert bir poyraz, karlı dağların yamaçlarındaki
bir grup çiçek tohumunu iş adamının bahçesine
uçurdu. Fakat bahçenin her tarafı parsellenmiş, sadece limon
ağaçlarının altında yer kalmıştı. Bir an önce filizlenmek zorunda
olan tohumlar, limon ağaçlarının yanına gelerek onların
altında yeşermek için izin istedi.
Büyük ağaç, iyice kasılarak:
— Böyle bir şey asla mümkün olamaz, diye atıldı. Bizler
kuru kalmayı pek sevmeyiz. Eğer dibimde çoğalırsanız, suyu
emip beni kurutursunuz.
Aslında büyük ağacın çekindiği başka bir şey daha vardı.
Çiçekler rengarenk açtıklarında, limon ağacının sarıya çalan
beyaz çiçekleri sönük kalacak ve bahçe sahibinin gözündeki
değeri azalabilecekti. Oysa ki ağacın, kendinden güzel olanlara
hiç mi hiç tahammülü yoktu.
Küçük ağaç, uzun boylu arkadaşının tohumlara verdiği
cevabı beğenmemişti. Çünkü o, kendisine hayat verenin, o hayat
için gerekli olan suyu da vereceğini çok iyi biliyordu. Bu
yüzden, aklına bile gelmiyordu susuzluk.
Tohumların teklifini kabul ederken:
— Sizlerle birlikte olmak, bana mutluluk verir, dedi. Böylelikle
yalnızlık da çekmeyiz.
Büyük ağaç bu işten hoşlanmamıştı. Fakat küçük olanı:
— Güzel yaratılanlardan kimseye zarar gelmez, diye tekrarlıyordu.
Güzellerden güzellikler doğar sadece.
Küçük limon ağacı altında filizlenen tohumlar, bir kaç
hafta içinde cennet çiçekleri gibi açıp bütün bahçenin göz bebeği
haline geldi. Bu arada ağaç, elinden geldiği kadar kendilerine
yardımcı olmaya çalışıyor ve çiçeklerin sevdiği yarı güneşli
ortamı sağlamak için, eski yapraklarını döküyordu.
Çiçekler, kısa bir süre sonra mis gibi kokular yaymaya
başladı. Bahçe sahibi, o ana kadar hiç duymadığı bu kokunun
nereden geldiğini araştırdığında, davetsiz misafirleri bularak
hayrete düştü. Adam, ancak rüyalarında görebildiği bu çiçeklerin
güzelliğini devam ettirebilmek için sabahları artık daha
erken kalkıyor ve onları en kaliteli gübrelerle besleyip bol bol
suluyordu. Küçük limon ağacı, köklerinin en ince ayrıntılarına
113
114
kadar ulaşan bu suları çiçeklerle birlikte içiyor ve büyük bir
hızla serpilip büyüyordu.
Çiçekleri sevgiyle kucaklayan ağaç, ertesi bahara kalmadan
o civarın en büyük ağacı haline geldi ve birbirinden güzel
kelebeklerin ziyaret yeri oldu. Daha sonra da kendi çiçeklerini
açarak bahçenin güzelliğine güzellik kattı.
Şimdi küçük ve yalnız kalmış olan limon ağacı ise, komşusuna
duyduğu kıskançlıkla için için kuruyordu.
Cüneyd Suavi
AĞA’NIN YERİ
Arkadaşlarımdan birkaçı yanıma gelerek:
‐ Fakir öğrenciler için yurt binası yapıyoruz ,dediler. Ön
ayak ol da, biraz yardım toplayalım.
Tekliflerini kabul ettim ve ertesi gün, zenginliğinden
dolayı ʺAĞAʺ lakabıyla tanınan bir adamı aradım. Para istediğimi
anlayınca :
‐ Gerekeni yaparız, dedi. Gel de görüşelim.
Büyük bir hevesle bürosuna gittim ve sekreterinden izin
alıp odasına girdim. Bina hakkında verdiğim bilgileri dinledikten
sonra, cebinden bir 10 binlik çıkarıp:
‐ Buyur, dedi. Bizim de katkımız olsun.
Şaşırmıştım, ama yine de işi pişkinliğe vurup:
‐ Sondaki sıfırlar biraz az olmadı mı? Dedim. Hiç olmazsa
10 milyon verceğinizi tahmin etmiştim. Pek aldırmamış görünerek:
‐ Şimdilik bu kadar yetsin, dedi. Toplukonut sitesi için yer
almam gerektiğinden, fazla açılamıyorum.
‐ Ne kadar lazım? diye sordum.
‐ İki yüz dönüm kadar, dedi. Bu işi becerir ve planladığım
arsaları kapatırsam, vakfınıza 10 milyon bağışlarım. Eğer
binaya ismimi verirseniz, bu miktarı daha da artırabilirim.
Teklifini ister istemez kabul ettikten sonra el sıkışıp ayrıldık
ve kısa bir süre sonra da inşaata başladık. Bu arada para
sıkıntısı çektiğimizden ağayı bol bol hatırlıyor ve aldığı yerin
kaç dönüme ulaştığını takip ediyorduk.
Altı ay kadar sonra yardımcısına telefon ettiğimizde:
115
116
‐ Ağa nın yeri,çoğu göl kenarında olmak üzere 120 dönüme
ulaştı, dedi. Şimdi sıra, yolun bitişiğindeki ormanlık bölgeye
geldi.
İnşaatın kabasını tamamladığımızda adamı tekrar aradık.
‐ Ağa’nın yeri, göl kenarında ve çam ağaçları arasında olmak
üzere 150 dönüme çıktı, dedi. Bir kaç ay sonra iş tamamlanır.
On milyona kavuşmak ümidiyle adama bir daha telefon
ettiğimizde:
‐ Ağa’nın yeri, bir selvi ağacının altında olmak üzere 2
metrekareye indi, dedi.
Geçen hafta öldü, duymadınız mı?
Cüneyd Suavi
ANZAKLI ÖMER
1957 yılında İstanbul Tıp Fakültesiʹnden mezun olup
ihtisas yapmak üzere ABDʹye giden doktor Ömer Musluoğlu
görev yaptığı hastahanede başından geçen çok enteresan bir
hadiseyi şöyle anlatıyor:
ʺAmerika ʹya gittiğim ilk yıllar ( 1957) lisanım pek o
kadar iyi değil. Newyorkʹda Medical Center Hospital adlı bir
hastahanede görev almıştım. Fakat vazifem kan almak, kan
vermek, serum takmak, elektrokardiyoğrafi çekmek gibi işler..
Hastaya o kadar önem veriyorlar ki yeni doktorlar hemen
direk olarak hasta muayenesine, tedavisine verilmiyor. Diğer
zamanlarda da laboratuarda çalışıyorum.
Bir hastaya gittim. Yaşlıca bir adam. Tahminen yetmiş
beş yaşlarında tabii kendisi ile İngilizce konuşuyorum.
‐ Kan vereceğim kolunuzu açar mısınız?
Adamcağız kanser hastası olduğu halde üstelik kansızdı.
Elimde kan torbası da var tabii ki.. pazusunu açtım. Baktım
pazusunda dövme şeklinde bir Türk bayrağı var. Çok ilgimi
çekti benim. Kendisine sormadan edemedim.
‐ Siz Türk müsünüz?
Kaşlarını yukarıya kaldırarak ʺ Hayır ʺmanasına işaret
yaptı. Ama ben hala merak ediyorum:
‐ Peki bu kolunuzdaki Türk bayrağı nedir?
ʺAldırma işte öylesine bir şey dedi. Ben yine ısrarla
dedim ki:
‐ Fakat benim için bu bayrak çok önemli. Dikkatimi çekti.
Çünkü bu benim milletimin bayrağı, benim bayrağım...
117
118
Bu söz üzerine gözlerini açtı. Derin derin yüzüme baktı
ve mırıltı halinde sordu:
‐ Siz Türk müsünüz?
‐ Evet Türkʹüm....
İhtiyar gözlerime bakarak tanıdık bir göz arıyor gibiydi.
Anlatmaya başladı:
‐ Yıl 1915. Sen hatırlamasın o yılları. Çanakkale diye bir
yer var Türkiyeʹde. Orada savaşmak üzere bütün Hıristiyan
devletlerden asker topluyorlardı. Ben Anzakʹtım. Avustralya
Anzaklarından...
İngilizler bizi toplayıp dediler ki: ʺBarbar Türkler Hıristiyan
dünyasını yakıp yıkacaklar. Bütün dünya o barbarlara
karşı cephe açmış durumda; birlik olup üzerine gideceğiz. Bu
savaş çok önemlidir.ʺ Biz de inandık sözlerine vaadetlerine...
Savaşmak isteyenler arasına katıldık.
Avustralyalı Anzak ihtiyar anlatmaya devam ediyordu:
‐ Bizim beyinlerimizi yıkayan İngilizler, Türklere karşı
topladığı askerlerin tamamını Çanakkaleʹye sevkediyorlarmış.
Bizi gemilere doldurup Mısırʹa getirdiler o zaman . Mısırʹda
şöyle böyle birkaç ay talim gördük. Atış talimi . Ondan sonra
da bizi alıp Çanakkaleʹye getirdiler.
Savaşın şiddetini ben ilk orada gördüm. Öyle ki denize
düşen gülleler suları metrelerce yukarı fışkırtıyor, gökyüzünde
havai fişekler, geceyi gündüze çeviriyordu zaman zaman...
Her taaruzunda bizden de Türklerden de yüzlerce insan hayatının
baharında can veriyordu. Fakat biz hepimiz Türklerdeki
gayret ve cesareti uzaktan gördükçe şaşırıyorduk. Teknolojik
yönden çok çok üstün olduğumuz gibi sayı bakımından da
fazlaydık. Peki onlara bu cesaret ve kuvveti veren şey neydi?
İlk başlarda zannediyordum ki İngilizlerin bize anlattığı gibi
119
Türkler barbarlıktan böyle saldırıyorlar. Meğer barbarlıktan
değil, kalplerinde ki vatan sevgisinden kaynaklanıyormuş.
Bunu nereden anladığımı söyleyeyim.
Biz karaya çıktık. Taarruz edemiyoruz. Bizi püskürtüyorlar.
Tekrar taaruz ediyoruz. Bizi tekrar püskürtüyorlar.
Tekrar taaruz ediyoruz. Derken böyle bir taarruzda başımdan
yediğim bir dipçik darbesiyle kendimden geçmişim.
Meraktan ağzım açık yaşlı Avustralyalıyı dinliyorum.
Savaşın dehşetli anılarını anlatırken hastalığına rağmen tir tir
titremeye başlamıştı. Devam etti:
‐ Gözlerimi açtığımda kendimin yabancı insanların arasında
gördüm. Nasıl korktuğumu anlatamam. Çünkü İngilizler
bize Türkleri barbar, vahşi kimseler olarak tanıttı ya...
Ama dikkat ettim. Yaralarımı sarmışlar. Bana hiç de
öfkeli bakmıyorlar. Kendime geldim iyice, bu defa çantalarında
bulunan yiyeceklerden ikram ettiler bana. İyi biliyorum ki
onların yiyecekleri çok çok azdı. Bu haldeyken bile kendileri
yemeyip bana ikram ediyorlardı. Şoke oldum doğrusu. Dedim
ki; kendi kendime:
‐ Bu adamlar isteseler şu anda beni öldürdüler. Ama öldürmüyorlar...
Veyahut isteseler önceden öldürebilirlerdi. Halbuki
beni cephenin gerisine götürdüler. Biz esirlere misafir gibi
davranıyorlardı.
Bu duygularla ʺYazıklar olsun banaʺ dedim. ʺBöyle asil
insanlarla niye ben savaşıyorum ben. Niye savaşmaya gelmişim.
Bu İngiliz milleti ne yalancıymış ne kadar Türk düşmanıymışʺ
diyerek pişman oldum. Ama bu pişmanlığım fayda etmiyor
ki... Bu iyiliğe karşı ne yapsam düşündüm durdum
günlerce.....
Nihayet bize serbest bıraktılar. Memleketime döndüm.
İşte memlekette Türk milletini ömür boyu unutmamak için
120
koluma bu dövme Türk bayrağını yaptırdım. Bu bayrağın
esrarı bu işte.
Benim gözlerim dolu dolu ihtiyara bakarken o devam
etti:
‐ Talihin cilvesine bakın ki o zaman ölmek üzere iken yaralarıma
iyileştirerek, sıhhate kavuşmama çaba sarfeden Türkler
idi. Şimdi de Amerika gibi bir yerde yıllar sonra yine iyileştirmeye
çaba sarfeden bir Türk...
Ne garip değil mi? Avustralya ʹdan Amerikaʹya gelirken
bir Türkle karşılaşacağımı hiç tahmin etmezdim. Size minnettarım.
Siz Türkler gerçekten çok merhametli insanlarsınız. Bizi
hep kandırmışlar... Buna bütün kalbimle inanıyorum.
Peşinden nemli gözlerle ʺBana adınızı söyler misiniz?
Dedi. ʺÖmerʺ cevabını verdim. Gayet merakla tekrar sordu:
‐ Peki niçin Ömer ismin, vermişler sana ?
‐ Babam müslümanların ikinci halifesi isminden ilham
alarak bana Ömer adını vermiş.
‐ Yahu senin adın müslüman adı mı ?
Ben ʺEvet, Müslüman adıʺ deyince yüzüme baktı baktı,
birden doğrulmak istedi. Ban mani olmak istedim. Israr etti.
Ama niye ısrar ediyordu?
İhtiyarın ısrarına dayanamayıp yatakta oturmasına yardım
ettim. Gözleri dolu soluydu. Yüzüme bakarak dedi ki:
‐ Senin adın güzelmiş. Benim adım şimdiye kadar Mr.
Josef Miller idi. Şimdiden sonra ʺAnzaklı Ömerʺ olsun.
‐ Olsun
Peki doktor beni müslüman eder misin? Müslüman olmak
zor mu ?
Şaşırdım. Nasıl da birdenbire Müslüman olmaya karar
gelmişti. Meğer o yaşa gelinceye kadar içten içe hep düşünüyormuş
da kimseyle konuşamadığı için, soramadığı için
konuşamıyormuş..
‐ Tabii dedim müslüman olmak çok kolay.
Sonra kendisine imanın ve İslamın şartlarını anlatırım.
Kabul etti. Hem kelime‐i şahadet getiriliyor, hem de çocuklar
gibi ağlıyordu.
Yaşlılık bir yandan, hastalık bir yandan bir de yıllardan
beri içinde kavuşmak isteyip de bilemediği için kavuşamadığı
İslamiyetʹe olan hasretin sona ermesi bir yandan bu yaşlı gönlü
duygulanmıştı. ...Mırıldandı:
‐ Siz müslümanlar tesbih çekersiniz bana da bir tesbih bulsan
da ben de yattığım yerden tesbih çekerek Allahʹımı ansam
olur mu?
Bu sözden de anladım ki dedelerimiz savaş esnasında
Hakkʹı zikretmeyi ihmal etmiyormuş. Neyse uzatmayayım
hemen bir tesbih bulup kendisine getirdim.
Hasta yatağında tesbih çekiyor, biz de gerektiğinde tedavisiyle
ilgileniyorduk. Fakat benim için o daha bir başkalamıştı.
Müslüman olmuştu.
Bir gün yanına gittiğimde samimi bir şekilde rica ettim.
‐ Beni yalnız bırakma olur mu?
‐ Ne gibi Ömer amca ?
‐ Ara sıra gel de bana İslamiyeti anlat! Sen çok güzel şeylerden
bahsediyorsun. O sözleri duydukça kalbim ferahlıyor.
O günden sonra her gün yanına gittim. Bildiğim kadarıyla
dinimizi anlattım. Fakat günden güne eriyip tükeniyordu.
121
122
Kaç gün geçti tam hatırlamıyorum. hastanenin genel hoparlöründen
bir anons duydum. ʺDoktor Ömer! Lütfen 217
numaralı odaya gelin!ʺ
Dedim ki içinden ʺBizim Ömer amca galiba yolcu?ʺ
hemen yukarı çıktım. Odasına vardığımda gördüğüm manzara
aynen şöyleydi:
Sağ elinde tesbih açık duran sol kolunun pazusunda dövme
Türk bayrağı, göğsünde imanı ile, koskoca Anzaklı Ömer
son anlarını yaşıyordu.
Hemen başucuna oturdum. Kendisine kelime‐i şehadet
söylettirdim. O şekilde kucağımda teslim‐i ruh etti....
Bir Çanakkale gazisi görmüştüm. Yıllar sonra da olsa
Müslüman Türk milletine olan sevgisi sayesinde kendisine
iman nasip olmuştu.
ʺNe yalan söyleyeyim, ağladım.ʺ
ZEHİR
Uzun yıllar önce Anadolu köylerinin birinde Belkıs adlı
bir kız evlenir ve aynı evde kocası ve kaynanası ile birlikte
yaşamaya başlar. Lakin kısa bir süre sonra kayınvaldesi ile
geçinilmenin cok zor olduğunu anlar. İkisininde kişiliği tamamen
farklıdır buda onların sık sık kavga edip tartışmalarına
yol açar.
Bu, Türk geleneklerine göre hoş bir davranış değildir. Bu
yüzden çevrenin oldukça tepkisini çeker. Birkaç ay sonra bitmez
tükenmez gelin kaynana kavgalarından, ev annesi ile
karısı arasında kalan eş için de cehennem haline gelmiştir.
Artık birşeyler yapmak gerektiğine inanan genç kız doğru
babasının eski bir tanıdığı olan baharatçıya koşar ve derdini
anlatır. Yaşlı, nur yüzlü bu adam ona bitkilerden yaptığı
bir iksir hazırlar ve bunu üç ay boyunca her gün azar azar
kaynanası için yaptığı yemeklerin içine koymasını söyler.
Zehir az az verilecek, böylece onu gelininin oldürdüğü belli
olmayacaktır. Yaşlı adam genç kıza kimsenin ve eşinin şüphelenmemesi
için kaynanasına çok iyi davranmasını ona en
güzel yemekleri yapmasını söyler.
Sevinç içinde eve dönen Belkıs yaşlı adamın dediklerini
aynen uygular. Her gün en güzel yemekleri yapıyor. Kaynanasının
tabağına azar azar zehiri damlatıyordu. Kimseler şüphelenmesin
diyede ona çok iyi davranıyordu. Bir süre sonra
kayınvaldeside cok değişmişti ve ona kendi kızı gibi davranıyordu.
Evde artık barış ruzgarları esiyordu.
Genç kız kendisini ağir bir yük altında hissetti Yaptıklarından
pişman bir vaziyette baharatçı dükkanının yolunu tuttu
ve yaşlı adama şu ana kadar kaynanasına verdiği zehirleri onun
123
124
kanından temizleyecek bir iksir için yalvardı, Yaşlı kadının ölmesini
artık istemiyordu.
Nur yüzlü İhtiyar, yaşlı gözlerle karşısında konuşup
duran Belkıs’a baktı ve tebessüm ederek:
“Sevgili kızım dedi, sana verdiklerim sadece vitaminlerdi.
Olsa olsa kayınvaldeni sadece daha da güçlendirdin
hepsi bundan ibaret. Gerçek zehir ise senin beyninde olandı.
Sen ona iyi davrandıkça oda dağıldı ve yerini sevgiye bıraktı
böylece siz gerçek bir ana kız oldunuz
“Kıssadan Hisse: Eski bir atasözü şöyle der; Gül veren
elde gül kokusu kalır. Sevilen insan sevgisini insanlara veren
insandır.
SEVGİ YÜKLEME PROGRAMI
Müşteri:
- Çok fazla teknik bilgim yok. sevgi yüklemek için ne
yapmam gerekiyor?
- Yetkili:
‐ İlk olarak kalbim dosyasını açmanız lazım. Açtınız mı?
Müşteri:
‐ Evet açıldı. Ancak şu anda geçmiş acılar.exe, düşük
güven.exe, haset.exe, ve gücenme.exe isimli programlar çalışıyor.
Onlar çalışırken SEVGİ yükleyebilir miyim?
- Yetkili:
- Sorun degil. Yüklediğiniz anda sevgi otomatik olarak çalışır.
geçmiş acılar.exeʹyi silecektir. Gerçi bir sure geçici hafızada
kalabilir ama artık diğer programları etkilemez.
Sevgi, er veya gec düşük güven.exeʹ yi silerek yüksek
güven.exe isimli bir modul yükleyecektir. Ancak siz, haset.exe
ve gücenme.exeʹyi mutlaka kendiniz kapatmalısınız.
‐ Bu programlar sevgiʹnin yüklenmesine engel olurlar.
Onları kapatabilir misiniz lütfen?
‐ Müşteri:
‐ Tamam kapattım, sevgi otomatik olarak yüklenmeye
basladı. Bu normal mi?
- Yetkili:
- Evet ama unutmayın ki bu sadece temel program. Üst
sürümlerinin yüklenmesi için başka kalpʹlerle bağlantı kurmanız
gerekiyor.
- Müşteri:
125
126
- Haydaaa? Daha şimdiden hata mesajı verdi. Ne yapmam
gerekiyor?
- Yetkili:
- Mesaj ne diyor?
- Müşteri:
- Hata‐412! Program iç sistemde çalışmıyor! Bu ne demek?
- Yetkili:
‐ Endişelenmeyin, bu çok rastlanan bir sorun, çözümü
de var. Hata mesaji, SEVGİ programının başka kalplerde çalışmaya
hazır olduğunu ancak sizin kalbinizde çalışmadığını
söylüyor. Biraz karmaşık bir programcılık dili oldu galiba?
‐ Sade bir dille söyle diyor:
‐ Programın başkalarını sevebilmesi icin önce sizin kendi
sisteminizi sevmeniz gerektiğini söylüyor.
- Müşteri:
- Peki ne yapmam gerekiyor?
- Yetkili:
‐ ʺKendini kabullenmeʺ içinde bulacağınız 0 kendini
affetme.doc, kendine güvenme.txt, değerbilme.txt ve iyilik.doc
isimli dosyaların üzerine tıklayıp hepsini kalbim dosyasına
kopyalayın.
Müşteri:
- Tamam. Başka bir şey var mı?
- Yetkili:
- Şimdi çalışacaktır gerçi ama biz ilerisi için de bir tedbir
alalım. Sürekli Kendine Zulmet Ve Hayatını Zehiret.Exe diye
cok uzun isimli bir dosya vardır. Onu bütün sistemde tarayın
ve gördüğünüz her dosyadan silin, sonra çöp kutunuzdan da
tamamen kaybolduğundan emin olun!
- Müşteri:
‐ Yaptım. Hey harika? Neler oluyor? Kalp temiz dosyalarla
doluyor. Gülümseme.mpg monitöre geldi. sıcaklık.com,
barış.exe ve memnuniyet.com hepsi KALPʹe yerleşiyor.
‐ Yetkili:
‐ Güzel demek ki SEVGİ yüklendi ve çalışıyor. Şu andan
itibaren herşeyle başa çıkabilmeniz gerekiyor. Yalnız telefonu
kapatmadan önce son bir noktaya dikkat çekmek istiyorum?
Müşteri: Nedir?
‐ Yetkili: “Sevgi programı ücretsizdir”
SON DERS
Bir profösörün mezun edeceği talebelerine verdiği son
ders:
Bilgisayar Mühendisi Arkadaş, İnşallah iyi bir donanımcı
veya iyi bir yazılımcı veya iyi bir networkçü veya iyi bir sistem
yöneticisi olacaksın. Yalnız şu mühim meseleleri sakın aklından
çıkarma;
Bu kainatın öyle bir donanımcısı vardır ki, bütün mevcudâtı
ve içinde yer yüzünü create etmiş, güneşi bir power
source, ayı bir system clock yapmış. O power sourceʹdur ki
kesintiye uğramaz ve o system clocktur ki şaşmaz ve şaşırmaz,
o donanımcının ilminin ve sanatının nihayetsizliğini gösterir.
Bu zât aynı zamanda öyle yüce bir programcıdır ki, şu
muazzam dünya üzerinde çalışacak şekilde koca hayat programını
yazmış, yüzbinlerce yıldan fazladır, error verdirmeden,
crash ettirmeden çalıştırıyor.
127
128
Eğer onun ne kadar iyi bir programcı olduğunu da anlamak
istersen, önce kendine bak. Gözünle göremediğin küçücük
bir hücrene bütün kodunu save etmiş ve yine o küçücük
hücrende execute ettiriyor. Madem ki DNAʹnın bir program olduğu
apaçıktır, ve bir program programcısız olamaz demek ki,
senin programcılığın ancak o büyük zâtın programcılığına ancak
bir ayna hükmündedir.
Yine senin bütün hücrelerinden oluşturduğu networkʹün
içinde hadsiz protokollerle o hücreleri konuşturduğu gibi, madem
ki senin de diğer insanlarla türlü dillerde ve protokollerde
konuşabilmen için gerekli donanımı yanına vermiştir,
öylece de gördürüyor, konuşturuyor ve dinletiyor. Ve madem
ki sen etrafındaki bütün cisimlerden haber alasın diye ışık, ses
gibi türlü mediayı hazırlamış kullandırıyor, ve sen bunları keşfeder,
kullanır fakat upgrade edemezsin, o halde öyle büyük
bir network uzmanı zât vardır ki senin her türlü ihtiyacını
bilir, ona göre teçhizatını verir. Senin networkçülüğün ancak
onun, sonsuz ilminden sana verdiği bir küçük parça ve bir
büyük nimettir.
Arkadaş, aldanma! Şu güzel dünya hayatı programı bir
limited trial versionʹdur, görüyorsun ki elde ettiğin malı mülkü
hiç bir surette save edemiyorsun. Öyle ise, bu kâinat yazılımını
yazanı tanı. Hem hiç mümkün müdür ki bir programcı
bu kadar güzel bir program yapsın ve yaptığı programda
about kesimi koyup kendini tanıttırmasın. Öyle ise bu kainatın
en büyük donanımcısı, programcısı, networkçüsü ve sistem
yöneticisi olan zâtın her yere işlediği about kesimlerini gör,
öğren, full versiyonunu kazanmak için çalış.
Unutma ki hiç bir hareketin atlanmadan çok dikkatli loglar
tutuluyor. Bu loglar her şeye gücü yeten o sistem yöneticisi
tarafından open edilip check edilecektir. Amann ha diccat!...
BORÇ
Oldukça yaşlı bir adam, kendisi gibi kamburalaşıp yere
yanaşmış bir ağacın altında ağlıyordu. Biraz önce irikıyım bir
genç yanına sokulmuş ve kendisinden içki parası istedikten
sonra bir de tokat atmıştı. Yaşlı adamın yere yıkıldığını görenler,
hemen yardımına koşup:
‐ Geçmiş olsun dede ,dediler. O serseri ne istediki senden?
Adamcağız bir şey olmamış gibi toparlanmaya çalışırken:
‐ Eski bir borcum vardı, onu istedi, dedi. Yapması gerekeni
yaptı sadece...
Çevresindekiler, ihtiyar adamı yerden kaldırdıktan sonra
eline bastonunu tutuşturup aceleyle işlerine koşuştular. Herkes
ayrıldığında, hadiseyi başından beri görmüş olan bir delikanlı
onun koluna girerek:
‐ Fazla hırpalandınız, dedi. Ağacın gölgesinde biraz oturalım
mı?
Yaşlı adam yorgun bakışlarını yukarıya yöneltip :
‐ Benim bu ağacın altında dinlenmeye hakkım yok yavrum
dedi. Ölünceye kadar da olmayacak.
Delikanlı, söylenenden bir şey anlamamıştı. Meraklı gözlerle
kendisine bakarken, onun tekrar hıçkırıklara boğulduğunu
farketti.
Yaşlı adam, iniltiye benzeyen bir sesle:
‐ Elli yıl kadar önceydi, diye devam etti. Rahmetli babamı,
sigara parası almak için bu ağacın altında azarlamıştım. Yani
biraz önce evladımın beni dövdüğü yerde.
Delikanlı ne diyeceğini bilemedi ve şimdi biraz daha bitkin
görünen ihtiyarın sakinleşmesini bekledikten sonra, onu
arabayla evine bırakmayı teklif etti.
129
130
Adam, titrek adımlarla yoluna koyulurken:
‐ Evim oldukça uzaklarda yavrum. Ama ben yürüyerek gideceğim
oraya. Babamın da onu azarladıktan sonra, üzüntüsünden
yayan döndüğü gibi. Hem şehir dışındaki kabristana
uğrayıp bir Yasin le öpeceğim ellerinden.....
KÜÇÜK BİR TERSLİK
Cüneyt Suavi
Adamın tersliği, yedi cihana yayılmıştı. Dünyayada da
tersinden geldiği söylenirdi. Çocukluk yılları dahil, çorap ve
ayakkabılarının ters olmadığı görülmemişti. Herkes düz yürürken
o tersi tersine gider, herkesin ak dediğine o kara derdi.
Yatakta bile ters yatıp ayaklarını yastığa koyar, eşeğine ters
bindiği için Narettin Hocaya büyük hayranlık duyardı. Gittiği
bütün okullardan tersyüz edildiğinde tersanede iş buldu ve
kazandığı parayla bir İngiliz otomobili satın aldı.
Böylelikle direksiyonun ters tarafta olduğunu bahane
edip soldan giderdi. İleri yaşlarda spora merak sardı ve attığı
ters taklalarla isim yaptı.
Adam, esasında dindar bir ailenin çocuğuydu fakat sırf
terslik olsun diye babasının yolundan gitmemiş ve ʺkalʺ dedikleri
için evini terk etmişti.
Adam gerçek şöhretini, kelimeleri tersinden okumakla
kazandı. Herangi bir kelime söylendiğinde, onu şıp diye tersine
çevirir ve karşısındakini hayrete düşürürdü. Beş sene
süren çalışmalar sonucunda becerebildiği bu işin ʺfaydasız
şeylerʺ olduğunu söyleyenlere inat olsun diye, 15 sene daha
çalışıp işi cümlelere döktü ve uzunluğuna bakmadan bütün
cümleleri tersine çevirir hale geldi. Kendisiyle röpartaj yapmak
isteyen gazetecilerin teklifini, çektikleri fotoğrafların ters basılması
şartıyla kabul ettiğinde şöhreti daha arttı ve televizyonda
boy göstermeye başladı.
Adam, dünyaca meşhur olmak üzereyken hastalanıp
yatağa düştü. Doktorlar kurtulma ümidinin olmadığını söylüyorlardı.
Adamın, diğer insanların tersine olarak sağ tarafında
bulunan kalbi feci halde tekliyordu. Baş ucunda Kur’an okuyan
amcası, son anlarında kulağına şahadet kelimesini fısıldadığında,
adam büyük bir gayretle tekrar etmeye çalıştı. Fakat
küçük bir terslik yapmış, yılların verdiği alışkanlıkla kelimeyi
tersinden söylemişti.
Adam ölmüştü ve yatakta yine ters yatıyordu.
KINALI ALİ VE DESTANI
ÇANAKKALE ZAFERİ
Cüneyt Suavi
Üsteğmen Faruk cepheye yeni gelen askerleri kontrol
ediyor, bir taraftan da onlarla laflıyordu; ʺNerelisin?ʺ gibi sorular
soruyordu. Bir ara saçının ortası sararmış bir çocuk görür.
Bunun üzerine merakla ʺAdın ne senin evladım?ʺ der.
Çocuk ʺAliʺ diye cevap verir. ʺNerelisin?ʺ der.
Ali, ʺTokat, Zileʹdenim.ʺ diye cevaplar.
ʺPeki evladım bu kafanın hâli ne?ʺ diye sorar.
Ali ʺAnam cepheye gelirken kına yaktı, komutanım!ʺ der.
ʺNeden?ʺ der komutan.
Ali ʺBilmiyorum, komutanım.ʺ der.
131
132
ʺPeki, gidebilirsin Kınalı Aliʺ der komutan. O günden
sonra herkes ona Kınalı Ali der.
Herkes kafasındaki kınayla dalga geçer. Kısa sürede cana
yakın ve cesur tavırlarıyla tüm arkadaşlarının sevgisini kazanır.
Bir gün ailesine mektup yazmak ister. Aliʹnin okuma yazması
da yoktur. Arkadaşlarından yardım ister ve hep beraber
başlarlar yazmaya. Ali söyler, arkadaşları yazar:
ʺSevgili anne babacığım, ellerinizden öperim. Ben burada
çok iyiyim. Beni merak etmeyin.ʺ diye başlar. Kız kardeşini,
kendinden bir küçük erkek kardeşini sorar. Köyündekilerin
burnunda tüttüğünü yazdırır. Kendilerini merak etmemesini,
kendileri var oldukça düşmanın bir adım bile ilerleyemeyeceğini
yazdırır. Gururla mektubu bitirir neden sonra aklına
gelir ve yazının sonuna anasına NOT düşer. Aliʹnin kendisinden
hemen sonra askere gelecek bir kardeşi daha vardır.
ʺAnacığım, kafama kına yaktın burada komutanlarım ve arkadaşlarım
benle hep dalga geçtiler. Sakın kardeşim Ahmetʹe de
yakma. Onunla da dalga geçmesinler.ʺ der, ʺEllerinden öptümʺ
diye bitirir.
Aradan zaman geçer. İngilizler kesin netice almak için
tüm güçleriyle Geliboluʹya yüklenirler. Bu cepheyi savunan
erlerimiz teker teker şehit düşmüşlerdir. Bunlara takviye olarak
giden yedek kuvvetler de yeterli olmamış, onların sayıları
da epey azalmıştır. Gelibolu düşmek üzeredir. Kınalı Aliʹnin
komutanı da olayı görüp yerinde duramıyordur. Kendisinin
bölüğü henüz sıcak temasa hazır değildir. Onlar yeni gelmiştir.
Onları insan bedeninin süngü ve mermilerle orak gibi biçildiği
bu yere göndermemek için dua ediyordur. Komutanının bu
düşünceli hâlini gören ve durumun vehametini bilen Kınalı Ali
ve arkadaşları komutanlarına yalvar yakar oraya gitmek istediklerini
söylerler.
Komutanları onları ölüme gönderdiğini bile bile çaresiz
gönderir. Kınalı Aliʹnin bölüğünden kimse sağ kalmaz, hepsi
şehit olmuştur. Aradan zaman geçer. Kınalı Aliʹnin ailesine
yazdığı mektubun cevabı gelir. Komutanları buruk ve gözleri
dolu dolu mektubu açıp okumaya karar verirler.
Babası anlatır Aliʹnin:ʺOğlum Ali, Nasılsın, iyi misin?
Gözlerinden öperim. Selâm ederim.ʺ dedikten sonra ʺÖküzü
sattık, paranın yarısını sana yarısını da cepheye gidecek kardeşine
veriyoruz. Şimdi öküzün yerine tarlayı ben sürüyorum.
Zaten artık zahireye de fazla ihtiyacımız olmadığı için yorulmuyorum
da. Siz sakın bizi merak etmeyin. Bizi düşünmeyin.ʺ
der. Köyü, akrabalarını anlatır ve mektubu bitirir. Altına da
ʺAli, ananın da sana diyeceği bir şey var!ʺ diye ekler. Anası
anlatır:
ʺOğlum Ali,Yazmışsın ki ʺKafamdaki kınayla dalga geçtiler,
kardeşime de yakmaʺ demişsin. Kardeşine de yaktım.
Komutanlarına ve arkadaşlarına söyle senle dalga geçmesinler.
Bizde üç şeye kına yakarlar:
1‐ Gelinlik kıza; gitsin ailesine, çocuklarına kurban olsun
diye.
2‐ Kurbanlık koça; Allahʹa kurban olsun diye.
3‐ Askere giden yiğitlerimize; vatana kurban olsun diye.....
Gözlerinden öper, selâm ederim. Allahʹa emanet olun.ʺ
Mektubu okuyan Aliʹnin komutanı ve diğerleri hıçkıra
hıçkıra ağlamaktadırlar...
(Bu mektubun aslı Çanakkale müzesinde sergilenmektedir.)
133
134
YABAN KAZLARI
Dikkat ettiyseniz yaban kazları “V” şeklinde uçarlar.
Bilim adamları kazların neden bu şekilde uçtuklarını araştırmışlar.
araştırma sonucunda su verilere ulaşmışlar;
1‐) ʺVʺ seklinde uçulduğunda, uçan her kus kanat çırptığında,
arkasındaki kuş için onu kaldıran bir hava akimi sağlıyormuş.
Böylece ʺVʺ seklinde bir formasyonda uçan kaz grubu,
birbirlerinin kanat çırpışları sonucu ortaya çıkan hava akımını
kullanarak uçuş menzillerini yüzde yetmiş oranında uzatıyorlarmış.
Yani tek başına gidebilecekleri maksimum yolu grup
halinde neredeyse ikiye katlıyorlarmış.
Kıssadan Hisse: Belli bir hedefi olan ve buna ulaşmak
için bir araya gelen insanlar, birbirlerinde hız ve haz alarak
hedeflerine daha kolay ve çabuk erişirler.
2‐) Bir kaz, ʺVʺ grubundan ayrıldığı anda uçmakta güçlük
çekiyor. Çünkü diğer kuşların oluşturduğu hava akiminin
dışında kalmış oluyor. Bunun sonucunda, genellikle gruba geri
dönüyor ve yoluna grupla devam ediyor.
Kıssadan Hisse: Eğer kafamız bir kaz kadar çalışıyorsa;
bizimle ayni yöne gidenlerle bilgi alışverişini ve işbirliğini
sürekli kılarız.
3‐) ʺVʺ grubunun başında giden kaz hiç bir hava akımından
yararlanamıyor. Bu yüzden diğerlerine oranla daha çabuk yoruluyor.
Bu durumda yorulunca en arkaya geçiyor ve bu defa
hemen arkasındaki kaz lider konumuna geçiyor. Bu değişim
sürekli yapılıyor; böylece her kaz grubun her noktasında yer
almış ve aynı oranda yorulmuş oluyor.
Kıssadan Hisse: Yaptığınız her işi, yeri ve zamanı geldiğinde
başkasına bırakmak gerekiyor.
4‐) Uçuş hızı yavaşladığında gerideki kuşlar, daha hızlı gitmek
üzere öndekileri bağırarak uyarıyorlar.
Kıssadan Hisse: İlerlemek ve yol almak için bazen başkalarının
uyarılarına gereksinim duyarız. Bundan alınmamalıyız;
tam aksine, böyle uyarıları sevinç ve takdirle karşılamalıyız.
5‐) Gruptaki bir kus hastalanırsa veya bir avcı tarafından
vurulup uçamayacak duruma gelirse; düşen kusa yardim etmek
üzere gruptan iki kaz ayrılıyor ve korumak üzere hasta/
yaralı kazın yanına gidiyor. Tekrar uçabilene (veya eğer ölürse,
ölümüne kadar) onunla beraber yaralı kuşu asla terk etmiyorlar.
Daha sonra kendilerine başka bir kaz grubu buluyorlar.
Hiçbir kaz grubu, kendilerine bu şekilde katılmak isteyen
kazları reddetmiyor.
Kıssadan Hisse: Adam olmak sadece insanlara özgü
değil....
135
136
YOLUMUZDAKİ ENGELLER
Eski zamanlarda bir kral, saraya gelen yolun üzerine
kocaman bir kaya koydurmuş, kendisi de pencereye oturmuştu.
Bakalım neler olacak diye başlamış beklemeye.
Ülkenin en zengin tüccarları, en güçlü kervancıları, saray
görevlileri birer birer gelmişler, sabahtan öğlene kadar. Hepsi
kayanın etrafından dolaşıp saraya girmişler. Pek çoğu kralı
yüksek sesle eleştirmiş. Halkından bu kadar vergi alıyor, ama
yolları temiz tutamıyordu.
Sonunda bir köylü çıkagelmiş. Saraya meyve ve sebze
getiriyormuş. Sırtındaki küfeyi yere indirip iki eli ile kayaya
sarılmış ve ıkına sıkına itmeye başlamış. Sonunda kan ter içinde
kalmış ama, kayayı da yolun kenarına çekti. Tam küfesini
yeniden sırtına almak üzereymiş ki, kayanın eski yerinde bir
kesenin durduğunu görmüş. Açmış ki bir de ne görsün, kese
altın doluydu. Bir de kralın notu varmış içinde.
ʺBu altınlar kayayı yoldan çeken kişiye aittirʺ diyordu
kral.
Köylü, bugün dahi pek çoğumuzun farkında olmadığı
bir ders vermişti.
ʺHer engel, hayat şartlarımızı daha iyileştirecek bir
fırsattır.ʺ
86400 SANİYE
Bankada bir hesap sahibi olduğunu düşün, hesabına her
sabah 86.400 dolar para yatırılıyor, fakat bu paranın hepsini
akşama kadar harcamak zorundasın, ertesi güne transfer edilemez.
Paranı kullansan da kullanmasan da hesap her akşam
sıfırlanıyor. Ne yaparsın? Tabii ki hepsini harcamaya çalışırsın;
Hepimiz, Zaman adlı bu bankanın müşterileriyiz;
Her sabah 86.400 saniyeye sahip oluyoruz; yarına transfer
edilemez, Her sabah hesabımız dolar, her akşam boşalır.
Geri dönüş yok, saniyelerini şu anı yaşayarak harca, en iyisi
bunlarla yatırım yap.
Mutluluk, sağlık ve başarı için. Zaman kaçıyor. Her gün
için en iyisini yap.
Bir senenin değerini anlamak için sınıfta kalmış bir
öğrenciye sor.
Bir ayın değerini anlamak için, 8 aylık bir bebek doğuran
anneye sor.
Bir haftanın değerini anlamak için, haftalık dergi çıkaran
bir çilekeşe,
Bir saatin değerini anlamak için, kavuşmayı bekleyen
sevgililere sor.
Bir dakikanın değerini anlamak için, trenin kaçıran
yolcuya sor.
Bir saniyenin değerini anlamak için, bir kazayı önleyemeyen
sürücüye sor.
Bir saniyenin yüzde birinin değerini anlamak için olimpiyatlarda
gümüş madalya kazanan koşucuya sor.
Her anını değerlendir, her dakikanı çok özel biriyle paylaş.
Zamanına ortak edebileceğin kadar özel biriyle.
137
138
Unutma! Zaman hiç kimse için durmaz. Geçmiş zaman
tarihtir. Gelecek zaman sırlar, mechullerle dolu.
Sadece şu an sana verilen gerçek bir armağandır.
Bu hafta dostluk haftası olsun. Arkadaşlar bulunmaz mücevherlerdir.
Bizi üzerler, cesaretlendirirler ve zaman zaman
avuturlar. Kalplerini bize açarlar. Arkadaşlarına, onları sevdiğini
göster.
Arkadaşlık mesajını herkese gönder, cevap alırsan bütün
hayatın için bir dostun bulunduğunu anlarsın.
Onlara ne kadar çok ihtiyacın olduğunu ve senin için ne
kadar önemli olduklarını dikkatle denersen görürsün....
Ahmet Kabaklı’nın Türkiye Gazetesindeki köşesinden
alınmıştır...
BALON
Küçük çocuk, baloncuyu büyülenmiş gibi takip ederken,
şaşkınlığını gizleyemiyordu. Onu hayrete düşüren şey, ʺBizim
eve bile sığmazʺ dediği o güzelim balonların adamı nasıl
havaya kaldırmadığı idi.
Baloncu dinlenmek için durakladığında o da duruyor ve
sonra yine takibe koyuluyordu. Bir ara adamın kendisine
baktığını fark ederek ona doğru yaklaştı ve bütün cesaretini
toplayarak:
‐ Baloncu amca, dedi. Biliyor musun benim hiç balonum
olmadı. Adam çocuğu söyle bir süzdükten sonra:
‐ Paran var mı? diye sordu. sen onu söyle.
‐ Bayramda vardı, diye atıldı çocuk, önümüzdeki bayram
yine olacak.
‐ Öyleyse bayramda gel, dedi adam. Acelem yok, ben beklerim.
Çocuk sessizce geri döndü. O ana kadar balonlardan
ayırmadığı gözleri dolu dolu olmuş, yürümeye bile mecali
kalmamıştı. Bir kaç adım attıktan sonra elinde olmadan tekrar
onlara baktığında, gördüklerine inanamadı.
Balonlar, her nasılsa adamın elinden kurtulmuş ve yol
kenarındaki büyük bir akasya ağacının dallarına takılmıştı.
Çocuk, olup bitenleri büyük bir merakla takip ederken, baloncu
ona doğru dönerek:
‐ Küçük, diye seslendi. Balonları ağaçtan kurtarırsan birini
sana veririm. Yapılan teklif, yavrucağın aklını başından almıştı.
Koşarak ağacın altına doğru yöneldi ve ayakkabılarını aceleyle
fırlatıp tırmanmaya başladı. Hedefine adım adım yaklaşırken
duyduğu heyecan, bacaklarını kanatan akasya dikenlerinin
acısını hissettirmiyordu. Sincap çevikliğiyle balonlara
ulaştığında bir müddet onları seyretti ve dallara dolanan ipi
çözerek baloncuya sarkıttı. Ancak balonlardan birisi iyice sıkıştığından
diğerlerinden ayrılmış ve ağaçta kalmıştı. Çocuk onu
kurtarmaya kalkışsa, dikenlerden patlayacağını çok iyi biliyordu.
İster istemez balonu yerinde bırakıp aşağıya indi ve adama
dönerek:
‐ Birini bana verecektiniz, dedi. Hangisi o?
Adam elini tersiyle burnunu sildikten sonra:
‐ Seninki ağaçta kaldı evlat, dedi. İstersen çık al.
Çocuk bu sefer ayakta bile duramadı. Kaldırım kenarına
oturup baloncunun uzaklaşmasını bekledikten sonra, dallar
arasında parlayan balona uzun uzun bakarak:
ʺOlsunʺ, diye mırıldandı. ʺOlsun.ʺ Ağacın üzerinde kalsa
da, bir balonum var ya artık..
139
140
DEĞERİNİZİ BİLİN
İyi bilinen bir konuşmacı, seminerine 50 dolarlık bir
banknotu göstererek başladı. 200 kişiyi bulan dinleyicilere, bu
parayı kim ister diye sordu ve eller kalkmaya başladı. Ve
konuşmacı ʺbu parayı sizlerden birine vereceğim fakat öncelikle
bazı şeyler yapacağımʺ dedi. Parayı önce buruşturdu ve
dinleyicilere ʺhala bu parayı isteyen var mı?ʺ diye sordu, eller
yine havadaydı. Bu sefer, konuşmacı ʺpeki bu paraya şunları
yaparsam?ʺ dedi ve 50 doları yere attı onun üstüne bastı, ezdi,
pisletti ve para şimdi pis ve buruşuktu, fakat eller yine havadaydı
ve o parayı herkes istiyordu.
Konuşmacı şöyle dedi:
ʺArkadaşlarım burada çok önemli bir şey öğrendiniz,
burada paraya ne yaptıysam hiç önemli değil onu yine de
istiyorsunuz, çünkü benim ona yaptığım şeyler onun değerini
düşürmedi, o hala 50 dolar. Hayatımızda çoğu kez verdiğimiz
kararlar veya hayat şartları nedeniyle hırpalanır, canımız acıtılır,
yerden yere vuruluruz, kendimizi kötü hissederiz, fakat ne
olduğu veya ne olacağı önemli değil, hiç bir zaman değerimizi
kaybetmeyiz, temiz ya da pis, hırpalanmış ya da kırılmış,
bunların hiçbiri önemli değildir. Seni sevenler senin ne kadar
değerli olduğunu her zaman bileceklerdirʺ.
DOĞRU ZAMAN
Amerikalı bir zengin işadamı, bir iş seyahati sırasında
küçük bir Meksika koyu kasabasına uğrar. Limanda gezerken,
ağzına kadar balık dolu küçük bir teknenin içinde oturan bir
balıkçı dikkatini çeker. Merakla yanına yaklaşır ve sorar,
ʺMerhaba, bu balıkları yakalamak ne kadar zamanını aldı ?ʺ
Balıkçı, tümünü bir‐iki saate yakaladığını söyler.Yabancı
adam bu kez, niçin daha uzun sure kalıp daha fazla balık yakalamadığını
sorar. Balıkçı, ailesinin geçimi için bu kadarının
yettiğini söyler.
Amerikalı işadamı merakla balıkçıya kalan zamanını
nasıl geçirdiğini sorar. Balıkçı anlatır,
ʺGeç vakit yatarım, sabah birazcık balık yakalarım. Sonra
çocuklarımla oynarım, öğleyin de karım Maria ile biraz siesta
yaparım. Akşamları, amigolarla beraber gitar çalıp beraber
eğleniriz. Dolu ve meşgul bir yaşantım var efendimʺ
Amerikalı gerinerek, ʺBenim Harvardʹdan masterım var
ve sana yardım edebilirim. Balık tutmak için daha çok zaman
ayırmalı ve daha büyük bir tekne ile çalışmalısın. Bu tekneden
elde edeceğin gelirle daha büyük tekneler alırsın. Kısa surede
bir balıkçı filosuna sahip olursun. Böylelikle, yakaladığın balıkları
aracılara değil doğrudan doğruya işleme tesislerine satarsın.
Hatta kendi balık fabrikanı bile kurabilirsin. Balıkçılık
sektöründe bir numara olursunʺ
Ve Amerikalı devam eder, ʺTabii bunları yapman için
öncelikle bu küçük balıkçı kasabasını terk edip Mexico Cityʹye,
daha sonra Los Angelesʹe ve en sonunda holdingini genişletebileceğin
New Yorkʹa yerleşirsinʺ
141
142
Balıkçı düşünceli vaziyette sorar, ʺPeki bayım, bu anlattıklarınız
ne kadar zaman alır?ʺ Amerikalı cevaplar, ʺ15‐20 yıl
kadarʺ
ʺPeki bundan sonra efendim?ʺ diye sorar balıkçı...
Amerikalı güler, ʺSimdi anlatacağım en iyi tarafı! Zamanı
geldiğinde, şirketini halka açarsın ve şirketinin hisselerini iyi
paraya satarsın! Kısa zamanda zengin olup milyonlar kazanırsın!ʺ
ʺMilyonlar?ʺ der.
Meksikalı, ʺEee...sonra bayım?ʺ
Amerikalı, ʺOndan sonra emekli olursun. Geç vakitlerde
yatabileceğin küçük bir balıkçı kasabasına yerleşirsin, istersen
zevk için biraz balık tutarsın, çocuklarınla oynayacak, karınla
siesta yapacak zamanın olur, akşamları da arkadaşlarınla gitar
çalar eğlenirsin. Nasıl, mükemmel değil mi?ʺ
‐ Çok güzel de ben şu an başka ne yapıyorum ki!
SİYAH DUVAR
Aynı kalp rahatsızlığıyla aynı kaderi paylasan iki yaşlı
adam aynı odayı da paylaşıyorlardı. Tek fark biri cam kenarında
diğeri ise duvar dibinde yatıyordu. Cam kenarındaki yaşlı
adam her gün camdan bakarak arkadaşına dışarısını anlatırdı.
ʺBugün deniz sakin, yine de hafif rüzgar var sanırım çünkü
uzaktaki teknenin yelkenleri rüzgarla doluyor. Park bu
sabah sakin, iki salıncak dolu iki salıncak bos, dünkü sevgililer
yine geldi, aynı yere oturup konuşmaya başladılar, elele tutuştular,
ne kadar da yakışıyorlar birbirlerine. Erguvan ağaçları
ne kadar güzel açmış her yer mor bir renk almış, erik ağaçları
da beyaz çiçekleriyle onlara eşlik ediyor. Denizin üzerindeki
martılar bugünkü yemeklerini arıyorlar, ne güzel de dalıyorlar
suyaʺ
Günler böyle geçip gidiyordu ta ki cam kenarındaki yaşlı
adam kalp krizi geçirene kadar, iste o anda duvar kenarındaki
adam düğmeye bassa kurtaracaktı arkadaşını ama şeytana
uydu, bunca zamandır sadece dinleyebiliyordu, artık görebilirdi
de, iste bunun için düğmeye basmadı ve hemşireyi çağırmadı.
Aynı kaderi paylaştığı kişiyi ölüme gönderdi, ama o bunun
haklı bir savunma olduğunu düşünüyordu.
Ertesi gün hastabakıcılar ölen yaşlı adamın yerine kendisini
koymaya gelmişlerdi. Hemen yatağının yerini değiştirdiler,
işte o günlerdir bakmak istediği manzarayı nihayet görecekti.
Başını kaldırdı ve pencereden baktı
ʺSimsiyah bir duvarʺ
143
144
ANTİKACI
Genç adam, antika merakı sebebiyle Anadoluʹnun en
ücra köşelerini dolaşıyor ve gözüne kestirdiği malları yok
pahasına satın alarak yolunu buluyordu.
Kış kıyameti demedensürdürdüğü seyahatler sırasında
başına gelmeyen kalmamış gibiydi. Fakat, bu seferki hepsinden
farklı görünüyordu. Yolları kapatan kar yüzünden arabasını
terk etmiş ve yoğun tipi altında donmak üzereyken, bir
ihtiyar tarafından bulunup onun kulübesine davet edilmişti.
Yaşlı adam, antikacının yürümesine yardım ederken:
‐ Günlerdir hasta olduğumdan, odun kesmek için ilk defa
dışarıya çıktım, dedi. Meğer seni bulmak için iyileşmişim.
Diz boyuna varan karla boğuşup kulübeye geldiklerin
de, antikacının beyaz göre göre donuklaşan gözleri faltaşı gibi
açıldı. Odanın orta yerindeki kuzinenin etrafını saran üç‐dört
iskemle, onun şimdiye kadar gördüğü en güzel antikalar olmalıydı.
Saatlerdir kar içinde kalan vücudu bir anda ısınmış, buzları
bir türlü çözülmeyen patlıcan moru suratını ateşler kaplamıştı.
Yaşlı adam, misafirini yatırmak için acele ediyordu. Ona
birkaç lokma ikram edip sedirdeki yatağını hazırlarken:
‐ Bugün soba yakamadım evladım, dedi. Ama bu yorganlar
seni ısıtacaktır.
Ev sahibi, yıllar önce vefat eden eşiyle paylaştıkları odaya
geçerken, antikacı da tiftikten örülen battaniyelerin arasına
gömüldü. Ancak bütün yorgunluğuna rağmen bir türlü uyuyamıyordu.
Ertesi gün gitmeden önce ne yapıp yapıp o iskemleleri
almalı, bunun için de iyi bir senaryo uydurmalıydı.
Mesela, hayatını kurtarmasına karşılık ihtiyara birkaç koltuk
satın alabilir ve eskimiş olduğu bahanesiyle dışarıya çıkarttığı
iskemleleri, çaktırmadan minibüsün arkasına atabilirdi. Hatta
onları kaptığı gibi kaçmak bile mümkündü. Yürümeye dahi
mecali olmayan ihtiyar, sanki onun peşinden koşacak mıydı?
Genç adam, kafasındaki fikirleri olgunlaştırmaya çalışırken
dalıp dalıp gidiyor ve rüzgarın sesiyle uyandığı zamanlar, kaldığı
yerden devam ediyordu. Bu arada yaşlı adamın sabah
namazına kalktığını farketmiş, hatta hayal meyal olsa bile
odun parçaladığını duymuştu. Gözlerini açtığında, onun kuzine
üzerinde yemek pişirdiğini gördü ve etrafına bakınırken,
birden iskemleleri hatırladı. Hafifçe doğrulup çevresine baktı:
Aman Allahım..!
Antikalardan hiçbiri ortada yoktu. İhtiyar kurt, herhalde
planını hissetmiş ve belki de uykudaki konuşmasını duyarak
onları emin bir yere kaldırmıştı. Sakin görünmeye çalışarak:
‐ İliğim kemiğim ısınmış, dedi. Çorbanız da güzel koktu
doğrusu. Ama akşamki iskemleleri göremiyorum.
Yaşlı adam, odanın köşesine yığdığı iskemle parçalarından
birini daha sobaya atarken:
‐ İskemle dediğin, dünya malı be evladım, dedi. Biz misafirimizi
üşütür müyüz?
145
146
HAYAT
Güngörmüş yaşlı bir usta, çırağının sürekli her şeyden
şikayet etmesinden bıkmıştı. Bir gün çırağını tuz almaya gönderdi.
Hayatındaki her şeyden mutsuz olan çırak döndüğünde,
yaşlı usta ona, bir avuç tuzu, bir bardak suya atıp içmesini
söyledi. Çırak, yaşlı adamın söylediğini yaptı ama içer içmez
ağzındakileri tükürmeye başladı. ʺTadı nasıl?ʺ diye soran yaşlı
adama öfkeyle ʺacıʺ diye cevap verdi. Usta tebessüm ederek,
çırağını kolundan tuttu ve dışarı çıkardı. Az ilerdeki gölün
kıyısına götürdü ve çırağına bu kez de bir avuç tuzu göle atıp,
gölden su içmesini söyledi. Söyleneni yapan çırak, ağzının
kenarlarından akan suyu koluyla silerken aynı soruyu sordu:
‐ Tadı nasıl?
‐ Ferahlatıcı diye cevap verdi genç çırak.
‐ Tuzun tadını aldın mı?ʺ diye sordu yaşlı adam,
‐ Hayırʺ diye cevapladı çırağı.
Bunun üzerine yaşlı adam, suyun yanına diz çökmüş
olan çırağının yanına oturdu ve söyle dedi:
‐ Yaşamdaki ıstıraplar tuz gibidir, ne azdır, ne de çok. Istırabın
miktarı hep aynıdır. Ancak bu ıstırabın acılığı, neyin
içine konulduğuna bağlıdır. Istırabın olduğunda yapman
gereken tek şey, ıstırap veren şeyle ilgili hislerini genişletmektir.
Onun için sen de artık bardak olmayı bırak, göl olmaya
çalış.
DENEYİM
60ʹlık ünlü ressam, bir lokantaya girer. Gerçi cebinde
parası yoktur ama aldırmaz. Lokantacıya yapacağı portresine
karşılık yemek yemek istedigini söyler.
Güzelce karnını doyurur. Sonra bir çırpıda lokantacının
portresini çizerek masaya bırakır. Kalkarken adam gelir, resme
bakar, beğenir.ʺGüzel amaʺ der lokantacı ʺBir dakikada yaptınız
bunu, oysa bir saattir yiyorsunuzʺ. Ressam ʺBir dakika
değil, 60 yıl ve bir dakikaʺ diye karşılık verir.
HEP KENDİ ELİMİZDEN
(Başınıza gelen herhangi bir kötülük, kendi ellerinizin
yaptığıkları yüzündendir)
Portekizʹde 27 yaşındaki Sophie Lagoa ismindeki bir kadın
sürücü, sarhoş bir vaziyette araba kullandığı gerekçesiyle
trafik polisleri tarafından yakalanarak mahkemeye sevk edilir.
Kadın, oldukça ağır olan bu trafik cezasından kurtulabilmek
için sahasında çok iyi bir avukat olan Eduardo Borja ile
anlaşır. Avukat, bütün meslekî marifetlerini kullanarak bayan
Sophieʹyı ceza almaktan kurtarır.
Başına gelen musibetten ders alıp uslanmayan Sophie
Lagoa, beraatini kutlamak için bir bara gidip sarhoş oluncaya
kadar içer. Daha sonra da yine sarhoş vaziyette direksiyonun
başına geçer.
Ve o sarhoş kafayla yolda giderken bir vatandaşa çarparak
onu yirmi metre kadar arabasıyla sürükler. Perişan vaziyette
hastaneye kaldırılan adam bütün müdahalelere rağmen
kurtarılamayarak ölür.
147
148
Bayan Sophie Lagoa, hapishanenin yolunu tuttuktan
günler sonra, arabasıyla çarparak ölümüne sebep olduğu
adamın, kendisini sarhoş araba kullandığı gerekçesiyle ceza
almaktan kurtaran avukat Eduardo Borja olduğunu öğrenecektir.
ANLAŞMANIN SIRRI
“İnsanlarin Ne Konuştuğu Değil Ne Anladiği Önemlidir”
Birkaç yüzyıl önce Papa bütün Yahudilerin Roma’yı terk
etmeleri gerektiğine karar verir. Doğal olarak Yahudi toplumundan
büyük bir tepki gelir. Bunun üzerine, Papa ile Yahudi
toplumundan önde gelen birisiyle karşılıklı dini bir müzakere
yapmalarını önerir. Yahudiler kazanırsa kalacaklar, Papa kazanırsa
gidecekler. Yahudiler çaresiz kabul eder ve temsilci olarak
Moiz’i seçerler. Ancak Moiz’in Papa ile aynı dili konuşmaması
nedeniyle müzakere de konuşmak yerine sadece işaret
dilinin kullanılmasını teklif ederler. Papa kabul eder. Müzakere
günü geldiğinde iki taraf karşılıklı yerlerini alırlar ve karşılıklı
olarak bir süre bakıştıktan sonra Papa elini kaldırarak 3
parmağını gösterir. Buna karşılık Moiz tek parmağını kaldırır.
Papa parmaklarını sallayarak başının etrafında çevirir. Moiz
ise parmağıyla yeri işaret ederek oturduğu yeri gösterir. Papa
yanındaki çantadan bir parça ekmek ve şarap çıkartınca Moiz
de bir elma çıkartır. Bunun üzerine Papa ayağa kalkarak :’’Ben
pes ediyorum, Yahudiler kalabilirler’’der. Müzakere sonrasında
Papa’nın etrafına toplanan kardinaller Papa’ya ne olduğunu
sorduklarında Papa;’’Ben önce 3 parmağımı gösterip Kutsal
Üçlüyü işaret ettim. Buna karşılık o bana tek parmağını gösterip
her iki dinin de tek tanrıyı tanıdığını söyledi. Ben parmaklarımı
sallayıp başımın etrafında çevirerek Tanrının bizim etra‐
fımızda olduğunun gösterdiğimde o da oturduğu yeri işaret
ederek Tanrının onların durduğu yerde de olduğunu işaret
etti. Ben kutsal ekmek ve şarap çıkartıp Tanrının bizim günahlarımızı
bağışladığının göstermek istediğim zaman da hemen
bir elma çıkartıp bana ilk günahı hatırlattı. Herifin her şeye bir
cevabı var. Ne yapabilirdim ki? Aynı sırada Yahudi cemaati de
Moiz’in etrafını sarmış ona nasıl başardığını soruyorlardı.
Moiz: Önce bana 3 parmağını gösterip 3 gün içinde burayı terk
etmemizi istedi. Ben de ona bir tekimizin bile ayrılamayacağımızı
söyledim. Sonra bütün şehrin Yahudilerden temizleneceğini
söyledi. Ben de, hiçbir yere gitmeyip olduğumuz yerde
kalacağımızı söyledim. Sonra ne oldu? diye kalabalık heyecanla
sormuş. Valla, sonrasını ben de pek anlamadım. Adam
biraz hiddetlendi ve öğle yemeğini çıkarttı. Bunun üzerine ben
de benimkini çıkarttım. Hepsi bu!
İnsanların ne konuştuğu değil ne anladığı önemlidir. Ya seni
anlayan biri ile konuş ya da anlaşılmıyorsan sus ki, konuştuğun
kişiye bir de kendini anlatmak zorunda kalmayasın!
149
150
ANAN YAHŞİ, BABAN YAHŞİ
Geçenlerde, bizim akıl doktorunu ziyarete gittim. Laf
arasında:
‐ Sana bir saçma söyleyeyim! dedi. Delinin biri öbürüne
sormuş : “Neden anafor varda babafor yok?
Eve geldim. Aklımda hep anaforla babafor ve babafingo
ile anafingo!... Bir de delilik bulaşıcı hastalıklarda değildir,
derler. İnanmayın! İnsanın başına bir saçma musallat olmasın,
bal gibi saçmalamaya başlıyor. Zaten delirmek kolay, ama
saçma bulmak zormuş. Hamdolsun ben onun zorluğuna da
çekmedim. Önce nelerin anası var da babası yok, onu düşünmeye
başladım.
‐ Anadolu var. Babadolu yok.
‐ Anneanne var. Babababa yok.
‐ Anavatan var. Babavatan yok.
‐ Anayurt var. Babayurt yok.
‐ Anadili var. Babadili yok.
Hadi, buna elbette olmaz diyeceksiniz. Ana caddeye ne
buyrulur? Ana cadde var da baba cadde yok!... Ana yasa var,
baba yasa yok.
‐ Anam ağladı deriz de, babam ağladı demeyiz. Çocuklarının
yumurtalarını iç eden açık göz anne bile:
‐ Anneniz taş yesin!demiş te, babanız taş yesin dememiş.
Meğer dünya “ana”lar dünyasıymış!... Bu ne saltanat?
Faize yatırılan paraya bile ana para diyorlar. “Anasından
doğduğuna pişman”!, ”Anasından emdiği süt burnundan
geldi! ”Görüyor musunuz. Hep ana, hep ana!...
Zaten haksızlık bu kadarla da bitmiyor. Masallarda bile
“dev anası”var, fakat “dev babası” yoktur. Hıristiyanların bile
151
“Meryem Anası” var, “Meryem babası” yok. Düşündükçe insan
çileden çıkıyor! Eeee...h!... Bu doktor bana zorla keçileri
kaçırtacak!... Kimin anası var, babası yok; onunla mı uğraşacağım?
Bir soğuk duş yapıp, biraz zihnimi toparladım. Aklımdan
“ana” ları atmaya çalıştım. Gel gelelim bu kez de “baba” lar
hücuma geçti:
‐ Babaeski var. Anaeski yok.
‐ Babacan var. Anacan yok.
‐ Babayiğit var. Anayiğit yok. Vapur iskelelerinin babası
var, anası yok. Bunlar aklıma geldikçe ferahladım. “Ana”lardan
öç alıyordum.
Kızan araplara “babası tuttu!” derler ama,”anası tuttu”
demezler.
Baba hindi kabarır ama, ana hindi kabarmaz.
Artık “ana”lara karşı epeyce bir zafer kazanmıştım. Şu
doktora da bakın, selam veriyor!...
‐ Vay anam babam!... Nasılsın doktorcuğum?
‐ İyiyim. Sen nasılsın?... Ne var, ne oldu gene?
“Öp babanın elini!... “Ne olduğunu ne bileyim ben?
‐ Hiç!... dedim. Ana baba sorunu!...
‐ Ne olmuş ana, babaya?
‐ Kimin anası var, babası yok; kiminde babası var, anası yok.
Doktor çok tuhaf bir adam. Benim acılarımı anlamamış
gibi güldü
‐ Aldırma!dedi. Senin anan da var, baban da var... “Anasız,
babasız değilsin. Anan baban olmasa da sana bir “analık”,
birde “babalık” bulurduk.
‐ Öyle!dedim. “anaç” da var,”babaç”da var!...
‐ Tabii!...
152
‐ Hava ana var, ama Adem baba da var!
‐ Elbette!...
‐ Ana, baba hakkı her şeyden üstündür!...
‐ Hay hay!...
Uzatmayalım, bütün ev halkı doktorla ağız birliği edip:
‐ Rahatsızsın, biraz dinlenmen gerek! Diye tutturdular.
Önce kabul etmedim.
‐ Gitmem, ben deli değilim, tımarhaneye gitmem!... diye
bar bar bağırdım. Ama çok yalvardılar. “Anan yahşi, baban
yahşi”diye zorla kandırdılar.
Geldik işte.
BAYAN MAYMUN
Tel kafesinin içinde ondan fazla maymun vardı. Tünek
sopaları üzerinde trapez cambazları gibi numaralar yapıyorlardı.
Yalnız içlerinden bir tanesi, Rodinʹin ʺ Düşünen Adamʺ
heykeli pozunda, hiç kımıldamadan düşünüyordu. ʺTıpkı insan
gibiʺ diye içimden geçirdim, tıpkı insan. Bu şempanzeden
büyükçe, çeşidini bilmediğim bir maymundu. Karşılıklı uzun
uzun bakıştık:
— Biraz bakar mısınız?
Kafesin önünden ayrılırken bir çağrılışla başımı geri
çevirdim:
— Size söylüyorum bayım. Bir dakika beni dinler misiniz?
Deminden beri düşünen maymun, şimdi de konuşuyordu.
— Siz mi konuşuyorsunuz?
— Aman yavaş, maymun terbiyecisi görmesin, beni konuşturmaz.
— Ama siz insan gibi konuşuyorsunuz.
— Tabii... Çünkü ben insanım.
— Nasıl? İnsan mısınız? Öyleyse o kafeste işiniz ne?
— Kafese giren insan yalnız ben değilim ya... Kimisi evlenir
kafese girer, kimisi barem kafesine girer. Siz hiç kafese
girmediniz mi?
— Sen bana bakma. Ben hem yazarım, hem de mizahçıyım.
Böyle olunca arasıra ʺAslan kafeste gerekʺ diye beni içeri
alırlar.
— Bay mizah yazarı, sizden bir ricam var.
— Buyurun bay maymun...
— Ben bay değilim, bayanım...
— Sizi dinliyorum bayan maymun.
— Maymun değilim diyorum size, ben insanım...
— Burada ne işiniz var, anlamıyorum ki...
— Ben de size onu anlatacağım. Ben sinemaya çok meraklıyım.
Bir zamanlar Greta Garboʹya hayrandım. Onun gibi
esrarengiz bir yaşayışa başladım. Saçlarımı Greta Garbo gibi
omuzlarımın üzerine dağınık bırakırdım. Beni o zaman görmeliydiniz.
Sonra Mariene Dietrich beni çekti. Kaşlarımı cımbızla
aldım, kendimi ona benzettim. Suratıma Marlene Dietrich gibi
uçuk verem sarısı pudra sürdüm. Tıpkı onun gibi avurtlarımı
içeri çekerdim. Sonradan Zarah Leander ortaya çıktı. Ben de
onu taklide başladım. Onun gibi tuvalet yapar, sesimi onun
gibi boğuklaştırarak şarkı söylerdim.
— Bayan, rica ederim, siz neden buraya geldiniz?
— Ben de size işte onu anlatıyorum. Z. Leanderʹden sonra
benim için ideal Clara Bowʹdu. Saçlarımı koyu siyaha boyadım.
Tombullaştım. Şen, şuh bir kadın oldum. Ama Jean
153
154
Harlowʹu gördükten sonra, artık benim için model bu açık sarı
saçlı yıldız olmuştu. Saçlarımı platin sarıya boyadım. Belimi
inceltmek için korseler taktım. Kaşlarımı incecik yaptım. Ne
yazık ki, Jean Harlow uçak kazasında ölünce, benim modelim
de Veronica Lake olmuştu. Tıpkı Veronica gibi, saçlarım bir
gözümü örtüyordu. Dudaklarımı onun gibi iri, dolgun, kıpkırmızı
boyuyordum.
— Rica ederim bayan, benden istediğiniz nedir?
— Beni beş dakika dinlerseniz ne istediğimi öğrenirsiniz.
Veronicaʹnın modası çabuk geçti. Elizabeth Taylor parladı. Ben
de onun gibi boyanmaya başladım. Onun gibi kaşlarımı
püskül püskül yaptım. Gören bana ʺYerli Elizabethʺ diyordu.
Ama Rita Haywort, Ağa Hanʹla evlenince, saçlarımı kızıla boyadım.
Yüzüme mahsustan onun gibi çiller yaptım. Sonradan
Marilyn Monroeʹnun süksesi artınca, ben de yüzümün ve
vücudumun şeklini değiştirip Marilynʹe benzedim. Kim görse
ʺBizim Marilyn Monroeʺ diyorlardı.
— Affedersiniz acele işim var, bana müsaade.
— Şimdi bitiyor hikâyem. Bir iyilik yapmak istemez misiniz?
— Lütfen çabuk anlatın.
— Audrey Hepburn ortaya çıkınca siz beni görmeliydiniz.
Erkek gibi kısa saçlarımdan tutun da, herşeyim Audrey oldu.
Ama Gina Lollobrigida her şeyi değiştirdi.
— Anladım. Ginaʹya benzediniz. Sonra Sophia Lorenʹi taklit
ettiniz.
— Evet, nasıl bildiniz? Dediğiniz gibi... En son kendimi
Grace Kellyʹye benzetmiştim. Onun gibi ağır şapkalar giyiyor,
onun gibi boyanıyordum. Yakalanıncaya kadar hayatım böyle
geçti.
— Ne dediniz, yakalanıncaya kadar mı?
— Evet. Bir gün sokakta gidiyordum. Beni yakalayıp buraya
getirdiler. ʺYapmayın, ben insanım!ʺ diye bar bar bağırdım,
dinletemedim.
— Mahkemeye müracaat etseydiniz.
— Ettim. Beni bilirkişiye gönderdiler. Bilirkişiler de maymun
olduğuma dair rapor verdiler. Şimdi sizden ricam şu: En
son meşhur olan sinema yıldızı kimdir, söyler misiniz? Nasıl
giyiniyor, nasıl boyanıyor, saçları nasıl? Pozları, konuşması
nasıl?
Bu sırada hayvan terbiyecisi geldi. Benimle konuşan
maymuna:
— Yine mi, yine mi? diye bağırdı, hala mı maymun olmadığını
ona buna söyleyip duruyorsun?
Elindeki sopa ile zavallı hayvanı dövmeye başladı.
Hayvan terbiyecisinin elinden tuttum.
— Senin yaptığın, insan haklarına aykırıdır, dedim, bir
insanı nasıl olur da döversin?
Hayvan terbiyecisi:
— Bayım, dedi, siz bu maymunun sözlerine inandınız mı?
Rica ederim, şu surata bakın! Kaşına, gözüne bakın. Maymundan
kalır yeri var mı? Bunda hiç insan suratı var mı? Bunun
insanlıkla bir ilgisi kalmış mı?
Kafesteki kadına dikkatle baktım. Gerçekten hayvan
terbiyecisi doğru söylüyordu.
— Evet, dedim, bir maymun...
— Tabii maymun... Bütün profesörler, doktorlar, veterinerler
muayene etti, onun maymun olduğuna rapor verdiler. Ben
uzaklaşırken, bayan maymun:
‐ Ah, ne olur, şimdi hangi yıldızın süksesi var söylesenize?..
Diye yalvarıyordu.
155
156
NASIL BAKARSAN ÖYLE GÖRÜRSÜN
Fransa’da, ağır işçilerin işleri hakkında ne düşündüklerini
incelemek üzere araştırmayı yürüten bir görevli, bir inşaat
alanına gönderilir. Görevli, ilk işçiye yaklaşır ve sorar:
“Ne yapıyorsun?”
“Nesin sen, kör mü?” diye öfkeyle bağırır işçi.
“Bu parçalanması imkânsız kayaları ilkel aletlerle kırıyor
ve patronun emrettiği gibi bir araya yığıyorum. Cehennem
sıcağında kan ter içinde kalıyorum. Bu çok ağır bir iş, ölümden
beter.”
Görevli hızla oradan uzaklaşır ve çekinerek ikinci işçiye
yaklaşır. Aynı soruyu sorar:
“Ne yapıyorsun?” İşçi cevap verir:
“Kayaları mimari plana uygun şekilde yerleştirilebilmeleri
için, kullanılabilir şekle getirmeye çalışıyorum. Bu ağır ve
bazen de monoton bir iş, ama karım ve çocuklarım için para
gerekli sonuçta bir işim var. Daha kötü de olabilirdi.”
Biraz cesaretlenen görevli üçüncü işçiye doğru ilerler.
“Ya sen ne yapıyorsun?” diye sorar.
“Görmüyor musun?” der işçi kollarını gökyüzüne kaldırarak.
“Bir cami yapıyorum.”
Bu hikâyenin enteresan tarafı her üç işçinin de aynı işi
yapıyor olmaları. Görmeyi seçtiğiniz yol sizin tutumunuza
bağlıdır. Bugün hava biraz bulutlu mu yoksa biraz güneşli mi?
Güllerin dikeni mi vardır, dikenli dalların gülleri mi? Bardağın
yarısı boş mudur, yarısı dolu mu? Yoksa bardak olması
gerekenin iki katı büyüklükte midir?
Seçim size ait....
DOĞUMDAN SONRA HAYAT VARMI?
Anne rahmine düşen ikiz kardeşler önceleri her şeyden
habersizmiş. Haftalar birbirini izledikçe onlar da gelişmişler.
Elleri, ayakları, iç organları oluşmaya başlamış. Bu arada,
etraflarında olup biteni fark etmeye başlamışlar. Bulundukları
rahat, güvenli yeri tanıdıkça mutlulukları artmış. Birbirlerine
hep aynı şeyi söylüyorlarmış:
“Anne rahmine düşmemiz, burada yaşamamız ne harika
değil mi? Hayat ne güzel şey be kardeşim!”
Büyüdükçe, içinde yaşadıkları dünyayı keşfe koyulmuşlar.
Öyle ya, hayatın kaynağı neymiş? İşte bunu araştırırken,
karşılarına anneleriyle onları birbirine bağlayan kordon çıkmış.
Bu kordon sayesinde, hiçbir zahmet çekmeden, güven
içinde beslenip büyütüldüklerini tespit etmişler.
“Annemizin şefkati ne kadar büyük! Bize bu kordonla
ihtiyacımız olan her şeyi gönderiyor.”
Artık aylar birbiri ardınca geçiyor, ikizler hızla büyüyor,
diğer bir deyişle “yolun sonu”na yaklaşıyormuş. Bu değişiklikleri
hayretle gözlemlerken, bir gün gelip bu güzelim dünyayı
terk edeceklerinin işaretlerini almaya başlamışlar.
Dokuzuncu aya yaklaştıklarında, bu işaretleri daha kuvvetli
hissetmeye başlamışlar. Durumdan telaşlanan ikizlerden
birisi diğerine sormuş:
“Neler oluyor? Bütün bunların anlamı nedir”
Öteki daha sakin ve aklı başındaymış. Üstelik bulundukları
bu dünya çoğu zaman ona yetmiyor; duyguları daha geniş
bir âlemi arzuluyormuş. O cevap vermiş: “Bütün bunlar, bu
dünyada daha fazla kalamayacağız anlamına geliyor.”
157
158
Ve eklemiş: “Buradaki hayatımızın sonuna yaklaşıyoruz.”
“Ama ben gitmek istemiyorum” diye haykırmış kardeşi.
“Hep burada kalmak istiyorum.”
“Elimizden gelen bir şey yok. Hem, belki doğumdan
sonra hayat vardır.”
“Bize hayat veren o kordon kesildikten sonra bu nasıl
mümkün olabilir ki?” diye cevaplamış öteki. “Bize hayat veren
kordon kesilirse nasıl hayatta kalabiliriz, söyler misin bana?
Hem, bak bizden önce başkaları da buraya gelmiş ve sonra da
gitmişler. Hiçbirisi geri gelmemiş ki bize doğumdan sonra
hayat olduğunu söylesin. Hayır, bu her şeyin sonu olacak.”
Bütün bunları söyledikten sonra eklemiş:
“Hem, belki de anne diye bir şey de yok!”
“Olmak zorunda” diye itiraz etmiş kardeşi. “Buraya başka
türlü nasıl gelmiş olabiliriz, nasıl hayatta kalabiliriz ki?”
“Sen hiç anneni gördün mü?” diye üstelemiş öteki. “O
belki de sadece zihinlerimizde var. Bir annemiz olduğu düşüncesi
bizi rahatlattığı için onu belki de biz uydurduk.”
Böylece, anne rahmindeki son günleri derin sorgulamalar
ve tartışmalarla geçmiş.
Sonunda doğum anı gelmiş çatmış. İkizler dün‐yalarını
terk ettiklerinde gözlerini başka bir dünyaya açmışlar ve sevinçten
ağlamaya başlamışlar. Çünkü gördükleri manzara
hayallerinin bile ötesindeymiş.
BAY ÖKÜZʹLE BAY ÖZGÜR
(Acaba Suçlu Kim?)
Bir zamanlar, ülkenin birinde bir Özgür Bey varmış.
Arpa, mısır, saman alışverişi yaparmış. Çok zenginmiş. Zenginmiş
ama har vurup harman savurmayı da sevmezmiş.
Tutumlu bir kişiymiş. Karısı, bugün Özgür Beyʹe,
Çocuğun ayakkabısı eskidi. Yeni ayakkabı almak gerek...
Demiş.
Özgür Bey, karısına kızmış:
Bu nasıl iştir? Annem bana iki üç yılda bir ayakkabı alırdı
da babam yine kızardı. «Bizim zamanımızda bir ayakkabı beş
on yıl giderdi.» diye söylenirdi. «İnsanlarda namus kalmamış,
her şeyi çürük çarık yapıyorlar.» derdi. Şimdi bizim oğlumuz
iki ayda bir ayakkabı paralıyor. Sende hiç mi insaf kalmadı?...
Kadın, Suç benim değil, demiş, ayakkabıyı eskiten ben
değilim. Kadın bu kızgınlıkla oğluna çıkışmış:
Sen ne biçim çocuksun... Baban da, ben de bir ayakkabıyı
iki yıl giyerdik. Şimdiki zamanın çocuklarında hiç insaf kalmamış.
İki ayda bir ayakkabı eskitilir mi?
Oğlan,
Suç benim değil, demiş, siz de biliyorsunuz, ben eskiden
bir ayakkabıyı bir yıl giyerdim. Sonra ancak altı ay giyebildim.
Şimdi her şey bozuldu yeryüzünde... Bir ayakkabı iki ayda
paramparça oluyorsa ben ne yapayım? Satıcılarda ahlak
kalmamış. Çürük ayakkabı satıyorlar.
Anne ile oğul, her zaman ayakkabı aldıkları satıcıya
gitmişler. Neden çürük ayakkabı yaptığını sormuşlar. Satıcı,
Bunun suçu benim değil, demiş. Ayakkabıların çürüklüğünden
şikâyetçi olan bir siz değilsiniz. Herkes de sizin gibi.
159
160
Ben de bu çürük ayakkabıları beğenmiyorum. Ama ne yapayım
ki, şimdi zaman değişti. İnsanlarda ahlak kalmadı. Kunduracılar,
hep böyle çürük kundura yapıyorlar.
Kunduraların çürüklüğünden o denli çok yakınmış ki,
satıcı da, kunduracıya gidip, neden sağlam kundura yapmadığını
sormuş. Kunduracı,
Bunda benim suçum yok, demiş. Ben kundura yapmak
için aldığım gereçlere, eskisinden daha çok para veriyorum.
Ama ne kadar çok para versem işe yaramıyor. Eski insanlar
daha namusluydu. Sağlam gereç satarlardı. Şimdiki köseleler,
deriler çürük dayanıksız. Bunda benim hiç suçum yok.
Kunduracı sinir içinde, deri kösele aldığı tüccara gitmiş.
Neden dayanıksız, çürük deriler, köseleler sattığını sormuş.
Derici,
Benim hiç suçum yok, demiş. Ben dayanıksız deri, kösele
satıp da, alıcılarımı kaçırmak ister miyim? Ama zaman değişti
kardeşim. Şimdi insanlarda ahlak, namus kalmadı. Kaç deri
fabrikası değiştirdim. Hepsi de kötü, dayanıksız deri yapıyor.
Derici, işi bu kadarla bırakmamış. Alışveriş ettiği fabrikanın
sahibine gitmiş.
Sizin çürük derileriniz, köseleleriniz yüzünden ben
utanılacak duruma düşüyorum... Demiş.
Fabrikanın sahibi de,
Ne desen doğru, kardeşim, demiş. Ama benim hiç suçum
yok... Eski zamanlarda fabrikamızda işlemek için aldığımız
ham deriler sağlam çıkardı. Şimdi insanlarda hiç ahlak kalmamış.
Hem eskisinden pahalı, hem de çürük deri satıyorlar...
Fabrikanın sahibi, kendisine ham deri satan tüccara,
gelen şikâyetleri anlatmış. Deri tüccarı,
Çok doğru, demiş, şimdiki deriler eski deriler gibi sağlam
çıkmıyor. Ama derilerin sağlam olmaması benim yüzümden
değil. Biz bu derileri mezbahaya kasaplık hayvan getiren
sürü sahiplerinden alıyoruz. Eskiden, insanların ahlakı gibi,
aldığımız deriler de sağlamdı.
Deri tüccarı da, kendisine öküz derileri satan sürü sahibine
çıkmış. Sürü sahibi,
Bunda benim suçum yok, demiş. Şimdi zaman değişti.
Yalnız insanların ahlakı değil, öküzlerin derisi de bozuldu. Ben
size kendi derimi satsam, neden çürük deri satıyorsun diye bana
kızmaya hakkınız var. Ama ben size kendi derimi değil,
öküzün derisini satıyorum. İnanır mısınız, öküzlerde bile namus
kalmadı. Suç benim değil, öküzün.
Sürü sahibi, sürekli şikâyetler karşısında, mezbahaya
götüreceği öküzlerden birini yakalamış. Ona şöyle söylemiş:
Beni tüccara karşı utandırmaktan hiç sıkılmıyor musun?
Senin yüzünden bana çıkışıyorlar. Siz öküz milletinin derileri
eskiden daha sağlam olurdu. Şimdi deriniz bile bozuldu.
Öküz, boynunu bükmüş, şöyle söylemiş:
Bunda biz öküzlerin en küçük suçumuz yok. İşte, beni ele
alın. Ben, bütün gücümle, etimle, boynuzumla, gübremle, derimle
sahibime yararlı olmaya çalışıyorum. Nasıl olsa insanlar
beni kesip derimi yüzecekler. Hiç insanlara daha sağlam, daha
kalın deri vermek istemez miyim? Ama ne yapayım ki zamanlar
değişti şimdi. Bizim derilerimiz, babalarımızın derileri gibi
sağlam, dayanıklı olmuyor. Ama buna ben ne yapabilirim? Derimi
kalınlaştırmak, sağlamlaştırmak elimde değil... Önüme
arpa diye koydukları şeyin yarısı toprak, kum... Saman diye
çürümüş ot veriyorlar. Hem de eskiden verdiklerinin yansı
kadar bile değil... Bu kadar yemle işte bu kadar deri olur.
161
162
Öküz, derisinin aşağılanmasından çok üzülmüş. O
üzüntüyle, sahibine gitmiş:
Neden bana iyi bakmıyorsun? Demiş, hem az, hem de
karışık, bozuk yem veriyorsun. Kemiklerim irileşmiyor, derim
kalınlaşmıyor. Senin yüzünden suçu öküzlere yüklüyorlar.
Öküzün sahibi şöyle demiş:
Doğru söylüyorsun ama suç benim değil. Biliyorsun, benim
küçük tarlamdan çıkan arpayla saman hayvanlarıma yetmiyor.
Ben de gidip, arpa tüccarı Özgür Beyʹden sizin için saman,
arpa alıyorum. Bay Öküz, şimdi dünya değişti. Namuslu
kişi kalmadı. Arpa tüccarı Özgür Bey, hem fiyatları artırdı,
hem de karışık, katkılı mal satıyor. Ben de sana eskisi kadar
bol ve iyi yem veremiyorum.
Adam, Öküzʹün sözlerine öylesine alınmıştı ki, hemen
tüccar Özgür Beyʹe gitmiş. Neden hayvan yemlerini karışık,
bozuk, pahalı sattığını sormuş.
Tüccar Özgür Bey de,
Çok doğru söylüyorsun, demiş. Ama benim bunda hiç
suçum yok. İnsanlarda ahlak kalmadı. Zamanlar çok değişti.
Eskiden oğluma aldığım bir ayakkabı bir yıl giderdi. Şimdikiler
iki ay zor dayanıyor. Hem daha pahalı, hem de çürük...
Yalnız ayakkabı mı?.. Elbise de, giyecek de, yiyecek de, her şey
buna göre... Çoluk çocuğumun geçimini sağlayabilmek için,
başkaları bana ne yapıyorsa, ben de onlara öyle yapmak zorunda
kalıyorum. Ama bunu istemeden yaptığıma inan...
Benim hiçbir suçum yok.
Tüccar Özgür Bey, o kızgınlıkla kunduracıya gitmiş.
Kunduracı, fabrikaya, fabrikanın sahibi ham dericiye, ham
derici sürü sahibine, sürü sahibi Öküze, Öküz kendi sahibine,
Öküzʹün sahibi Tüccar Özgür Beyʹe gitmiş. Herkes birbirine,
Çok doğru söylüyorsun ama bunda benim hiç suçum
yok. Şimdi zamanlar değişti. İnsanlarda namus, ahlak diye bir
şey kalmadı... Demiş...
Onlar ermiş muradına, biz çıkalım tahtaboşa...
163
164