Yanıklar
Güneş Yanığı
- Soğuk duş alınız. Soğuk su ile ıslatılmış temiz havlular ile kendinizi serinletiniz.
- Aloe vera içeren bir krem ya da nemlendirici bir kremi günde birkaç defa yanık alanların üzerine sürünüz.
- Kabarcık oluştuysa patlatmayınız. Kabarcıkların olduğu gibi bırakılması iyileşmeyi hızlandırır, enfeksiyon riskini azaltır. Kendiliğinden patlayan kabarcıkların üzerine antibiyotikli krem sürünüz.
- Eğer gerekiyorsa ağrı kesici ilaç alınız. Bu amaçla asprin, ibuprofen (Brufen), naproksen (Apranaks 550 mg tb) veya parasetamol (Parol 500 mg tb) kullanabilirsiniz. Çocuklara asprin vermeyiniz.
- Yanık üzerine başka hiçbir şey (yoğurt, yumurta, diş macunu vs.) sürmeyiniz. Bu tip materyallerin hepsi iyileşmeyi geciktirebilir ya da önleyebilir.
- Kabarcıklarınız çoğaldıysa, kaşıntı, ateş ve daha büyük kızarıklıklarınız olduysa doktorunuza danışınız.
Kimyasal YanıklarCiltte kimyasal bir yanık oluşması durumunda aşağıdaki adımlar izlenmelidir:
- Yanık oluşturan materyali, önce fırçalayarak, sonra akan suda 10-20 dakika süreyle yıkayarak temizlemeli.
- Kimyasal ile kontamine olmuş giysileri ve takıları çıkarmalı
- Yanık alanı, kuru, steril (mümkünse) bir sargı ile yoksa temiz bir giysi ile örtmeli
- İlk yıkamadan sonra kazazede hala giderek artan bir yanma hissi duyuyorsa birkaç dakika daha yanık alanı akan suda yıkamalı
- Ağrı olması durumunda ağrı kesici tablet (Aspirin, Brufen, Apranaks, Parol) alınmalı.Çocuklarda ve ergenlerde asprin kullanımından kaçınılmalı.
- Tüm yanıklar, tetanoz riski taşıdığından tetanoz aşısı uygulanmalı. Bir önceki tetanoz aşısı, son 5 yıldan daha önce uygulanmış ise tetanoz aşısı tekrar edilmeli.
Aşağıdaki durumlarda tıbbi yardım isteyiniz:
- Kazazede, şok bulguları (baygınlık, göz kararması, solgunluk, solunum yüzeyelleşmesi vb) gösteriyorsa,
- Kimyasal yanık cildin üst tabakasını geçmiş, oluşan ikinci derece yanık alanının çapı 7-8 cm'den büyükse
- Kimyasal yanık; gözler, eller, ayaklar, yüz, kasık veya kalça ya da büyük eklemlerden birisinde ise
- Hastanın ağrısı klasik ağrı kesiciler ile kontrol edilemeyecek kadar şiddetli ise.
Elektrik YanıklarıElektrik yanıkları bazen minör tipte olabilir veya ciltte görülen hasardan daha fazlasını cilt altındaki derin dokularda oluşturabilir. Eğer vücudunuzdan güçlü bir elektrik akımı geçerse oluşturacağı hasar ciddi boyutta olabilir, kalp ritmi bozukluğu, hatta kalp durması ile sonuçlanabilir. Elektrik çarpması bazen kişinin olduğu yerden fırlamasına ve yere düşmesine neden olabilir ve bu durum kemik kırıkları veya yaralanmalar ile sonuçlanabilir. Elektrik çarpan kazazede, ağrısı varsa, bilinç bulanıklığı varsa, solunumunda veya kalp hızı ve ritminde değişiklik varsa ya da bilincini kaybettiyse acil tıbbi yardım çağırınız.
Elektrik çarpan bir kişi için tıbbi yardım beklerken aşağıdaki basamakları uygulayınız:
- Öncelikle gözleyiniz, bakınız. Kazazede hala elektrikle temasta olabilir. Bu kişiye dokunmanız durumunda siz de çarpılabilirsiniz.
- Mümkünse elektriği kaynağından kapatınız. Eğer mümkün değilse hem kendinizi, hem de kazazedeyi elektrik kaynağından uzaklaştırınız. Bunun için kuru, elektrik iletmeyen tipte bir materyal (tahta, plastik) kullanınız.
- Süratle yaşam belirtisi (solunum, öksürük, hareket, konuşma) olup olmadığını kontrol ediniz. Eğer yaşam belirtisi yoksa hemen CPR başlatınız.
- Şok gelişmesini önleyiniz. Mümkünse, kazazedeyi başı gövdesinden daha aşağı olacak şekilde yatırınız. Eğer mümkünse bacaklarını yükseltiniz.
- Etkilenen alanları örtünüz. Bunun için mümkünse steril gaz bezi, mümkün olmuyorsa temiz giysiler kullanınız. Havludaki lifler yanık alana yapışacağından havlu kullanılması önerilmez.