Makyavelli, Prens adlı yapıtında yöneticilere öğütler verir. Öğütlerin yanı sıra kitabında çok sayıda durum saptaması da vardır.
Saptamalarından bazıları, Avrupalı toplumlarla doğu toplumları arasındaki farklara ilişkindir.
Makyavelli’ye göre Avrupa devletlerinde tek bir merkezi güç yoktur; merkezi devlet güçlü değildir. Bunun yerine her devlette küçük küçük güç odakları bulunur. Merkezi idare bu güç odaklarının üzerinde bir çeşit konfederasyon şeklinde iş görür ve onların haklarını-hukuklarını gözetmek durumundadır.
Doğu toplumlarında ise yerel idareler güçlü değildir. Bunun yerine çok güçlü bir devlet mekanizması vardır.
Bu nedenlerle, Avrupa’da bir devleti yıkmak göreli olarak kolaydır; o devletin içindeki çeşitli güç odakları ile işbirliği yapılabilir.
Doğu devletlerini dışarıdan yıkmak ise aynı nedenle çok zor olacaktır; o devletler ancak yönetici sınıfındaki çatlaklarla zayıflar ve yıkılır.
Makyavelli’nin devletlere ilişkin saptaması Türkiye’de CHP ve Ak Parti’ye uygulanabilir.
CHP hemen her zaman çok sayıda değişik görüşteki topluluklara, hiziplere sahiptir. Bunlar partinin gücünü de zayıflatır ama tarih içinde bunların ortadan kalkması mümkün olmamıştır. CHP, gücünün bir kısmını da içindeki hiziplerin enerjisinden almaktadır.
Ak Parti ise dışarıdan yıkılamayacak kadar güçlü bir merkezi yapıya sahiptir. Bu nedenle, dışarıdan ne yapılırsa yapılsın Ak Parti şimdiye kadar yıpratılamamıştır.
Ama Makyavelli’nin doğu devletleri için saptaması, doğulu özellikleri fazla olan Ak Parti’de doğrulandı ve başından beri Ak Parti içinde yer alan Cemaat, Ak Parti’yi dağıtmaya başladı.
Büyüksün Makyavelli.