rodos sovalyeleri, st john sovalyeleri, malta sovalyeleri, hospitalier kavram karmasina aciklik getirmenin sart oldugu hristiyan tarikati.
birinci hacli seferiyle kuduste latince do hospitalis sancti johannis ierosolimitani adiyla 1099'da kuruluyor. 11. - 14.yy arasi orta dogu misyonu süresince st john sovalyeleri
veya hospitalier
(alm. johanniterorden
) ismini tasiyorlardi.
1291'de kutsal topraklarda olan son kaleleri olan akkon memlukluler
ce düsürülüyor. kaleyi savunanlar arasinda tapınak şövalyeleri
de var.
1291 - 1306 arasi avrupa'ya geri cekiliyor, bir müddet kibris
'ta bariniyorlar.
1306'da rodos'u bir nevi "isgal" ediyorlar. isimleri hala st john sovalyeleri
veya hospitalier
. buna ek rodos sovalyeleri
geliyor.
1312'de tapinak sovalyeleri
nin kaldirilmasiya onlarin bazi mülkleri hospitalier'lere devir ediliyor. aslinda hepsi verilmek isteniyor fakat peskes bu iste, feodallerden ve diger kilise tarikatlarindan kalanlari anca toparlayabiliyorlar.
1522'da kanuni sultan suleyman
'la baris imzalamak zorunda kaliyor ve rodos'u terk ediyorlar.
1530'da kutsal roma imparatoru besinci karl
ecnebi adiyla charles quint
, sovalyelere, papa'nin tavsiyesi üzerine malta (yanina gozo
ve trablus
) adasini hibe ediyor.st john sovalyeleri
veya hospitalier
devam etse de artik malta sovalyeleri
olarak aniliyorlar.
bu zaman kadar katolik olan tarikat icinde ilk kopuslar basliyor. hospitalier'e lojistik destek icin kurulmus alman ballei brandenburg tarikat organizasyonlari reformasyon
sürecinde protestan
lasiyor. ve sadece hospitalier veya johanniterorden
adini kullanmaya basliyor. bunu st john sovalyeleri
adi altinda ingiltere
, hollanda
ve isvec
hospitallereri izliyor.
1798'de osmanlilarin, magriplilerin yapamadiklarini savasmadan napoleon
yapiyor ve adayi isgal ediyor. tarikat malta'dan atiliyor.
katolik malta sovalyeleri
dagilma noktasina geliyor. rus cari
birinci paul tarikata topraklar veriyor, ortodoks
olmasina ragmen kendini grand prior yapiyor. (bu olay bazi tarihciler tarafindan gercek malta sovalyeleri
'nin son bulmasi olarak yorumlaniyor)
1802'de malta'nin ingilizlere devri üzerine yeni bir heyecan geri dönüyoruz saniyorlar. ama plan tutmuyor.
1811'e kadar protestanlasan st john sovalyeleri
, hospitalier
disinda neredeyse bütün almanya, ispanya ve italya'da katolik malta sovalyeleri
nin mülklerine el konuluyor. sadece bohemya/avusturya topraklarindaki bazi sovalyeler ve mülkleri kendilerini yok olmaktan koruyabiliyor.
1834'de malta'dan kovulduktan italya'da varolus savasi veren katolik malta sovalyeleri messina
, catania
ve sonrasinda ferrara
sehirleri üzerinden en sonunda roma
'ya yerlesiyor.
1837'de commonwealth
de hizmet etmek icin, fransa ve almanya protestan hospitalier
leriyle iliskide protestan "most venerable order of the hospital of st. john" kuruluyor.
1869'da resmen palazzo di malta
diger adi villa dei cavalieri di malta
da exterritorial bir yabanci devletin elciligi statüsünde malta sovalyeleri
taniniyor ve bugüne kadar gelmeyi basariliyorlar.
günümüz:hospitalier
lerin katolik
kolu roma'da malta sovalyeleri
olarak tarikat hayatina devam ediyor. askeri tarikatligi birakmis durumdalar. (alm. malteser
)
protestanlar ise alliance of orders of st. john ( http://www.allianceofstjohn.org/
) adi altinda ingiltere, almanya ve hollanda'da birlesmis bir tarikat catisi altinda calismalarina devam ediyorlar. alm. johannitter
, tr. st john sovalyeleri
adini kullaniyorlar.
katolik ve protestan iki kol da yilda bir kez konvanda toplanip, calismalarini koordine ediyorlar.
hospitalier'lerin o ünlü sekiz köseli hac
i dünya'nin heryerinde hastanelerin, ambulanslarin, doktor ve saglik ekipmanlarinin üzerinde bu iki organizasyon adina kendini hala gösteriyor v e güncel tarihimizin aktif bir parcasi.