Taner Akçam: Ermenileri ilk imha kararı 1 Aralık 1914'te alındı
Dersimiz Tarih’in konuğu Clark Üniversitesi Tarih Profesörü Taner Akçam.
Akçam, Osmanlı Arşivleri’nde Ermeni Soykırımı’na ilişkin bulduğu yeni belgeleri açıkladı ve Ermeniler’in imhasına dair ilk ‘imha’ kararının 1 Aralık 1914’te alındığını belirtti.
Osmanlı Arşivleri'nde Ermenilerin imha edilmesi gerektiği konusunda bir belge yoktu. Bu tür belgeleri koymaz, saklı tutarlardı. Şimdi bu tür ifadelerin içinde yer aldığı bir dizi belge Osmanlı Arşivleri'nde mevcut ve ben bunları bulup açığa çıkardım.
Bulduğumuz belge, 1 Aralık 1914 tarihli ve imha kararının da alındığı gün. Kararı alır almaz, bunu derhal İstanbul'a bildiriyorlar. Kararı Erzurum'daki Merkez-i Umumi denen bir komite bu kararı alıyor. Bu da Teşkilat-ı Mahsusa'nın Erzurum birimi.
Karar, Van ve Bitlis yöresi Ermenilerine yönelik ve onların içlerinde bir ayaklanmaya önderlik edebilecek ya da Müslümanlara saldırabilecek durumda olanların toplanıp Bitlis'i imha edilmek üzere gönderilmeleri isteniyor.
Hiçbir kitlesel soykırımda nihai karar aniden alınmıyor. Bu bir radikalleşme süreci sonucunda nihai katliam kararı ile nihayetleniyor. Önce lokal bir takım sorunlar etrafında, lokal düzeyde imha kararları alınıyor.
Eylem yapma potansiyeline sahip olan erkek nüfusu imha ederek başladılar. 1914'ün aralık ayında, Van ve Bitlis yöresindeki Ermenilerin imhasına ilişkin bu karar alınıyor. Soykırıma ilişkin nihai karar 15 Şubat-5 Mart arasındaki bir tarihte alınıyor.
1 Aralık kararı, ilk defa Osmanlı belgelerinde imha kelimesinin geçtiği bir karar. Bu bakımdan da önemli.