BBC Radyo 3, kamu yayıncılığı yapan BBC’nin, ağırlıklı olarak klasik müzik sunduğu radyo istasyonunun adı. Yayın akışında caz, “world music”, drama ve diğer sanat dallarını içeren programlar da bulunuyor. BBC’nin “Performing Groups” adı altında toplanan beş orkestrası ve ses sanatçıları tarafından verilen konserler, Radyo 3’ün yayınlarında büyük öneme sahip. Radyo 3, Mayıs 2011’de açıklanan rakamlara göre haftada 2.2 milyon dinleyici tarafından takip edilmekte. BBC Radyo 3’ün izlediği yayın politikası ve yıllık amaçları, internet ortamında dinleyiciler ile paylaşılıyor. Verilen bilgiler arasında pek çok detay var; her yıl 30 yeni eser siparişi verildiği ve 35 yeni drama üretildiği gibi.
BBC’nin diğer radyo ve TV istasyonlarında olduğu gibi Radyo 3’te de reklam yayınlanmıyor. Burada hemen bir hatırlatma yapmakta yarar var: Birleşik Krallık’taki vatandaşların televizyon yayınlarını izlemek için “license fee” denen bir ücret ödemesi gerekiyor. Şu anki rakamlarla, renkli televizyon sahiplerinden yılda 145,50 sterlin, siyah-beyaz televizyon kullanıcılarından da 49 sterlin alınıyor. 75 yaşını dolduranlar bu vergiden muaf oluyorlar; görme engelli vatandaşlar ise söz konusu ücretin yarısını ödüyorlar. Toplanan gelir, BBC’nin televizyon ve radyo kanallarını, BBC’nin internet hizmetlerini karşılamada kullanılıyor. Bu uygulamayı demokratik bulmayanların olduğunu da belirtmek gerekir. Ancak, BBC’nin televizyon, radyo ve internet hizmetlerindeki kalitesi dikkate alındığında önemli bir işlevi bulunduğunu da gözardı etmemek gerekir diye düşünüyorum. Örneğin, bir klasik müzik dinleyicisinin, sadece BBC Radyo 3’teki canlı konserleri dinleyerek, ödediği ücretin karşılığını aldığını söylemek abartılı bir yorum olmaz sanırım.
BBC Radyo 3’te yayınlanan pek çok program var, hiç kuşkusuz. Temmuz ortasından başlayıp Eylül ortasına kadar devam eden BBC Proms konserleri canlı yayınla ve yüksek ses kalitesiyle bütün ülkeye ulaşıyor. Londra’daki Royal Albert Hall’da (üstteki fotoğraf) haftalarca süren bu müzik şölenin bir parçası olmak zevkli ve eğitici. Bu konserlerin öncesi ya da arasında dinleyicilere o günün programıyla ilgili ayrıntılı bilgiler de sunuluyor.
Radyo 3, zaman zaman, yayınını belirli temalara ayırıyor. Örneğin, 2011 sonbaharında Radyo 3’te “Senfoni Sezonu” vardı. Birleşik Krallık’ın çeşitli yerlerinde BBC orkestraları tarafından verilen 60 konser radyodan yayınlandı. Öte yandan, BBC’nin 4 numaralı televizyon kanalı ve BBC’nin internet sitesi de bu temayı işledi. Radyo 3, Ocak 2011’in ilk 12 gününü de Mozart’ın müziklerine ayırmıştı. Bu tür yayınların, dinleyicileri klasik müzik konusunda bilgilendirme ve bilinçlendirme açısından yardımcı olabileceğini söylemekte yarar var.
BBC Radyo 3’ü anlatmak, tahmin edeceğiniz üzere, bu sayfalara sığmayacak. Ama radyonun öne çıkan bazı programlarından da bahsetmek isterim. Bu programlardan ilki “Composer of the Week” (Haftanın Bestecisi). Her hafta, bir besteciyi ayrıntılı olarak tanıma olanağı buluyorlar. Haftanın her bir günü, seçilen bestecinin farklı yönlerini anlatmaya ayrılıyor.
Hafta içi alışkanlık yaratan bir diğer program da, “Lunchtime Concert”. Bu “öğle konserleri kuşağının” bir bölümü canlı yayınlanıyor, bazıları da banttan. Örneğin, 1 Kasım 2010 tarihinde Wigmore Hall’da izleme fırsatı yakaladığım Khatia Buniatishvili resitali, Londra’daki klasik müzik kültürünü daha iyi gözlemlememe yardımcı olmuştu. Resital, Radyo 3’teki canlı yayınıyla hem Birleşik Krallık, hem de internet yoluyla bütün dünyaya ulaşmış,. öğle saatinde verilen bu konserde Wigmore Hall’da tek bir boş koltuk bile kalmamıştı.
BBC Radyo 3’ün konser kuşakları yukarıda anlattıklarımla sınırlı değil. Hafta içi öğleden sonra “Afternoon on 3”, geceleri de “Radio 3 Live in Concert” ve hafta sonu programları yoluyla konserler ve konser kültürü, ülkenin önemli konser salonlarından radyo dinleyicilerine ulaştırılıyor.
Radyonun kökleşmiş programlarından biri de Stephen Johnson tarafından sunulan “Discovering Music” (Müziği Keşfetmek) isimli program. Johnson, bu programda klasik müzik eserlerini derinlemesine inceliyor. Johnson’ın hazırlayıp sunduğu programlardan birine, 22 Temmuz 2011 tarihindeki BBC Proms konseri öncesinde, Royal Allbert Hall’un hemen yakınında bulunan The Royal College of Music’teki “Proms Plus” etkinliğinde katılmıştım. Johnson, konuşmasında o akşam BBC Proms’da icra edilecek Debussy’nin eserini Sian Edwards yönetimindeki “The Royal College of Music Symphony Orchestra” eşliğinde incelemişti. Daha sonra Radyo 3’ten yayınlanan bu konuşmayı/programı canlı izleyen biz konuklar da biraz sonra katılacağımız BBC Proms konserine daha bilinçli bir şekilde girmiştik.
BBC Radyo 3’ün internet sitesi de başlı başına önemli bir referans kaynağı. Radyoda yayınlanan programlar, internet üzerinden canlı dinlenebiliyor. Ayrıca, 7 gün süreyle, yine internet üzerinden programları tekrar tekrar dinleme imkanınız var. Radyonun internet sitesi çok değerli açıklamalar, bilgiler ve video programlarla dolu. Bunların bir kısmı ne yazık ki sadece Birleşik Krallık’taki kullanıcılara açık. Bu kaynaklar arasında izlediklerimden bir örnek, Mussorgsky’nin “Bir Sergiden Tablolar” isimli eseri üzerine hazırlanan açıklamalı bir video idi; burada eserin analizi sunuluyordu. Bu tür olanakları görünce, Britanyalı müzikseverlerin ne kadar şanslı olduğunu düşündüğümü belirtmeliyim.
BBC Radyo 3’ün yayınlarını bilgisayarınızdan rahatlıkla dinleyebilirsiniz. Radyonun internet sayfasında dinleme seçenekleri arasında “High Definition Sound” özelliğini göreceksiniz. Ancak, bu seçenek, Türkiye’ye şu an açık değil. Radyo 3 yayınları iPhone ya da iPad üzerinden radyo uygulamaları yoluyla dinlenebiliyor.
Son zamanlarda, BBC Radyo 3, daha popüler bir çizgide yayın yapan Classic FM’e benzer bir yayın politikası izlemeye başladığı yönünde bazı eleştiriler alsa da Radyo 3 yayınlarının, kültürel hayata büyük katkısı olduğunu ve kaliteli müziği öğrenmek isteyenler için bir çeşit “okul” görevi gördüğünü düşünüyorum.
Fotoğraflar: Ali Nihat Eken