- C-ucu:
Bir proteinin serbest bir karboksil (-COOH) grubuyla sonlanan ucu. Proteinin diğer ucu: N-ucu.
- CAAT Kutusu:
CAT Kutusu da denen, ökaryotik genlerde 5' ucunda, trankripsiyon başlangıç bölgesinin yaklaşık 75bp yukarısında bulunan, oldukça korunmuş bir DNA dizisi. NF-1/CTF transkripsiyon faktörlerine bağlanır.
- Caenorhabditis elegans:
Normalde kendi kendisini dölleyen, gelişim genetiği ayrıntılı olarak çalışılmış bir kara nematodu. Uzunluğu 1 mm kadardır. Mayotik ayrılma sırasında kaybolan X kormozomu erkeklerin olmuşmasına sebep…
- Çağrışım kuramı:
Kavramsal öğrenmenin iki kavram arasında yer alan pekiştirilmiş tekrarlardan oluştuğunu ifade eden öğrenme kuramıdır.
- Canlıküre:
Dünya üzerindeki bütün ekosistemlerin toplamıdır. Kendi kendini idare eden, Dünya üzerindeki canlılığın olduğu her bölgenin toplamı olarak da düşünülebilir.
- Caput:
Baş.caput vertebralis: omurganın baş kısmı.
- Çekinik gen:
Alelde heterozigot durumdayken fenotipte gözlemlenemeyen genlerdir. Yalnızca homozigot durumdayken fenotipte gözlemlenebilirler.
- Çenesiz omurgalılar:
En ilkel omurgalılardır (yaklaşık 500 milyon yıl önce evrimleşmişlerdir). Hagfish ve lamprey, soyu tükenmemiş olan temsilcileridir.
- Çerçeve kaydırıcı mutasyon:
Genetik kodun içerisine 3 veya 3'ün katlarından farklı sayıda kodun eklenmesi ya da çıkması sonucunda, kodun okunmasında meydana gelen şablon kayması tipi mutasyonlardır. Çoğunlukla yepyeni özelliklerin…
- Çevre takibi:
Kısa sürede oluşan değişimlerin, uzun vadede belli bir ortalama değer etrafında çeşitlilik göstermesine neden olan morfolojik evrimdir. Dinamik denge olarak da bilinir.
- Çevre-genotip etkileşimi:
Çevrenin etkisiyle fenotiplerde meydana gelen değişimlerin genotipe bağlı olması durumudur. Aynı yerde yaşayan insanlardan bazılarının mevsimlere bağlı olarak deri rengi değişirken, bazılarının değişmez.…
- Çevrebilim:
Canlı varlıkları yaşadıkları doğal ortamla ilişkileri (toprağın fiziksel kimyasal etmenleri, iklim, barınakların topografyası ve görünüşü, hayvan ve bitki rekabeti) bakımından inceleyen bilimdir. Bunun…
- Çevresel çeşitlilik:
Deneyimledikleri çevrelerin farklı olmasından ötürü bir popülasyonun bireylerinde görülen farklılıklardır.
- Çevrilme Sonrası Modifikasyon:
Oksidasyon kros-linking, kovalent değişikler, asetilasyon, fosforilasyon, glikozasyon gibi polipeptit zincirindeki aminoasitlerin amino terminal peptid, hidroksilasyon ve bölünme gibi traslasyonel modifikasyonların…
- Chargaff Kuralı:
Herhangi bir türe ait DNA'nın nükleotite parçalandığında ortamda bulunan toplam adenin miktarının timine, guanin miktarının sitozine eşit olması durumudur.
- Çiçek:
Tohumlu bitkilerde eşeysel üreme organlarını bulunduran yapıdır. Tam çiçek ve eksik çiçek olmak üzere iki çeşit çiçek vardır.
- Çiçek-dışı nektar bezleri:
Üremeyle doğrudan ilgisi olmayan nektar salgılayıcı yapılar, genellikle dolaylı savunmada kullanılır.
- Çift sarmal:
Burgulu, merdiven şeklinde DNA ya özgü şekil.
- Çift Sarmallı RNA:
Ökaryotlarda,yazılım sürecinde kaza ile oluşan bir üründür.Bu ürün belirli bir virüsün genomu olarak karşımıza çıkabilir ya da virüslerin çoğalması sırasında üretililip,v iral enfeksiyonun…
- Çifte krosover:
Aynı tetrat üzerinde birbirinden bağımsız iki kromozom kırılması ve materyali değişimi.
- Çinko parmak protein:
Küçük yapısal protein motifidir. Görünümü çinko iyonlarının stabil haline ve parmağa benzediği için bu ismi almıştır.
- Cinsel çiftbiçimlilik:
Bir popülasyon veya tür içerisindeki bireylerin erkekleri ile dişileri arasındaki fenotipik özelliklerin farklılık göstermesi durumudur.
- Cinsel seçilim:
Belirli bir fenotipe sahip bireylerin, diğer bireylere göre bu fenotipten ötürü üreme başarısının daha yüksek olması ve buna bağlı olarak bireyler arasında bir seçme ve elemenin oluşmasıdır. Genellikle…
- Cinsiyet içi seçilim:
Cinsel seçilimin alt başlıklarından biridir. Bir türün üzerine etki eden cinsel seçilimin, türün aynı cinsiyetten bireyleri arasındaki ilişkilere ve etkileşime bağlı olması durumudur. Birçok türde…
- Cinsiyetler arası seçilim:
Cinsel seçilimin alt başlıklarından biridir. Bir tür içerisinde, cinsel seçilimin etkisinin türün farklı cinsiyetleri arasındaki etkileşime bağlı olması durumudur. Birçok kuş türünde dişiler, erkekleri…
- Cis-düzenleyici element:
Cis-düzenleyici elementi, DNA'nın veya RNA'nın bir bölgesidir ve genlerin ifadesini düzenlemeye yararlar. Genlerin kodlanan bölgelerinin upstream veya downstream bölgelerinde olabileceği gibi kodlanmayan…
- Cis-etkili Gen:
Aynı kromozom üzerinde başka bir gen ile etkileşime giren veya bu gen ile birlikte çalışan bir gen.
- Coğrafi Bariyere Bağlı (Alopatrik) Türleşme:
Türleşmenin, türün farklı gruplarının arasına coğrafi bariyer girmesi sonucu gerçekleşmesidir.Pan troglodytes (Modern Şempanze) ve Pan paniscus (Bonobo) türlerinin 2 milyon yıl kadar önce, Kongo Nehri'nin…
- Çok dişili ilişki:
En azından bazı dişilerin birden fazla erkekle çiftleştiği cinsel sistemdir.
- Çok erkekli ilişki:
En azından bazı dişilerin birden fazla erkekle çiftleştiği cinsel sistemler için kullanılır.
- Çok kromozomlu:
İki haploid (veya bir diploid) set kromozomdan daha fazla kromozom içeren bireyler için kullanılır.
- Çokbiçimli:
Bir lokusun, alelin ya da özelliğin popülasyon içerisinde birden fazla versiyonunun bulunması durumudur.
- Çokbiçimlilik:
Genetik biliminde toplumda bir gen lokusun en yaygın varyant ya da allelinin sıklığının %99'u geçmemesi olarak tanımlanır. Biyolojide ise bir türün üyeleri arasında 2 ya da daha fazla fenotipin bulunabilme…
- Çökelme (Aglütinasyon):
Bu test, bir antijen-antikor reaksiyonudur. Bakterileri, alyuvarların veya antijenle kaplanmış partiküllerin spesifik antikorlar (aglutinin) tarafından bir araya getirilmesi ve kümelenmesi. Test hem antikor…
- Çokluparmak (Polidaktil):
Genetik mutasyon ile el ve ayak parmak sayısının normalin üzerinde olmasına denir. Şimdiye kadar bir insanda görülmüş en fazla parmak sayısı, 34 adet parmak ile Akshat Saxena'nın parmak sayısıdır.…
- Cope Kuralı:
Amerikalı paleontolog Edward Drinker Cope tarafından öne sürülen bu kurala göre hayvanlar evrimsel süreçte vücutlarını büyütme eğilimindedir. Cope'a göre vücut büyüdükçe, çevre şartlarına olan bağımlılık…
- Cope'un özelleşmeme yasası:
Yeni büyük takson ile ilişkili evrimsel yeniliklerin atalarının genel özelliklerine benzemesi, özelleşmesinden daha muhtemeldir. Yani evrimsel süreç bu yasaya göre özelleşme için çaba sarf etmez…
- Coriolis kuvveti:
Dünyanın kendi eksenindeki dönüşünden kaynaklanan bir kuvvettir. Bu kuvvet, havaya atılan bir futbol topu veya havada esen rüzgarlar gibi hareketli nesneleri Kuzey Yarımküre'de sağa ve Güney Yarımküre'de…
- cum grano salis:
Latince, "bir buz tanesi ile" demek olan kalıptır. İronik anlamda ve dinleyicileri söylenenin veya söylemin her noktada doğruları içermediğine dikkat çekmek için kullanılır. Türkçede benzer anlamda "kaydı…
Evrim Ağacı
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!
“Bilimi, haklı olduğunuzu ispatlamak için kullanmamalısınız. Bilimi, haklı tarafta olmak için kullanmalısınız.”
Randall Munroe