Dismenore, şiddetli ve sık görülen menstrüasyonla ilişkili ağrı ve kramplar ile karakterize bir durumdur. Dismenore primer veya sekonder olarak sınıflandırılabilir.
Birincil dismenore kadınlarda ilk adet görülmeye başlandığında oluşur. Genellikle ömür boyu sürecek bir durumdur. Şiddetli ve anormal uterus kasılmalarının yol açtığı sık adet kanamaları ile kendini gösterir.
Sekonder dismenore ise bazı fiziksel nedenlerden kaynaklanır. Genellikle ilk adet döneminden sonra başlamaktadır. Vücutta bulunan başka bir tıbbi durumun neden olduğu (pelvik enflamatuar hastalık, endometriozis) ağrılı adet dönemlerinde kendini gösterir.
Dismenore Neden Olur?
Dismenorenin sebebi, durumun birincil mi yoksa ikincil mi olduğuna bağlı olarak değişir. Genel olarak, primer dismenore olan kadınlar, vücuttaki kimyasal dengesizliğin bir sonucu olarak anormal uterin kasılmalar yaşar (özellikle prostaglandin, arakidonik asit ve her iki uterusun kasılmasını kontrol eden kimyasallar).
Sekonder dismenore diğer tıbbi durumlardan kaynaklanır, en sık endometriozis ile karşılaşılır. İkincil dismenorenin olası diğer nedenleri arasında şunlar yer almaktadır:
- Pelvik inflamatuar hastalık (PID)
- Rahim fibroidleri
- Anormal gebelik (örneğin, düşük, ektopik)
- Pelvik boşlukta enfeksiyon
- Tümörler veya polipler
Kimler Risk Altında?
Herhangi bir kadın bu hastalığı gelişebilir ancak aşağıdaki kadınlar için risk daha fazladır. İşte riski arttıracak etkenler:
- Sigara kullanımı
- Adet döneminde alkol alınması (alkol, adet ağrısını uzatma eğilimindedir)
- Fazla kilolu olmak, obezite
- 11 yaşından önce adet görmeye başlamak
Dismenore Belirtileri Nelerdir?
Aşağıdakiler, en sık görülen belirtilerdir. Ancak, her kadın farklı semptomlar yaşayabilir. Belirtileri arasında şunları sayabiliriz:
- Alt karın bölgesinde kramp
- Alt karın bölgesinde ağrı
- Bel ağrısı
- Bacaklardan yayılan ağrı
- Mide bulantısı
- Kusma
- İshal
- Yorgunluk
- Zayıflık
- Bayılma
- Baş ağrısı
Dismenore semptomları diğer koşullara veya tıbbi problemlere benzeyebilir. Teşhis için her zaman sağlık uzmanınıza danışmalısınız.
Dismenore nasıl teşhis edilir?
Teşhis, bir kadının tıbbi geçmişini değerlendiren bir doktor ile pelvik muayene dahil olmak üzere tam bir fizik muayene ile başlar. Dismenore teşhisi ancak sağlık kuruluşu diğer adet rahatsızlıklarını, tıbbi durumları veya duruma neden olabilecek ağırlaştırıcı etki yaratabilecek ilaçları dışladığı zaman kesinleşebilir. Ek olarak, rahatsızlık için tanısal prosedürler şunları içerebilir:
Dismenore teşhisi ancak sağlık kuruluşu diğer adet rahatsızlıklarını, tıbbi durumları veya duruma neden olabilecek ağırlaştırıcı etki yaratabilecek ilaçları dışladığı zaman kesinleşebilir. Ek olarak, dismenore için tanısal prosedürler şunları içerebilir:
- Ultrason (ayrıca sonografi de denilebilir). Yüksek frekanslı ses dalgaları, kan damarları, dokular ve organların görüntülerini oluşturmak için bir bilgisayar kullanan tanısal görüntüleme tekniği. Ultrasonlar, fonksiyonlarını yaparken iç organları görmek ve çeşitli damarlardan kan akışını değerlendirmek için kullanılır.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI).
- Laparoskopi. Bir laparoskopun, lensli ve hafif bir ince tüpün, karın duvarındaki ensizyona sokulduğu küçük bir cerrahi prosedür. Pelvik ve karın bölgesine bakmak için laparoskopu kullanarak, doktor genellikle anormal gelişmeleri tespit edebilir.
- Histeroskopi. Vajina içine yerleştirilmiş bir görüntüleme aleti (histeroskop) kullanarak rahim ağzının ve rahim iç kısmının görsel olarak incelenmesi işlemidir.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi yöntemi, aşağıdakilere dayanarak doktorunuz tarafından belirlenir:
- Yaşı
- Genel sağlığı ve tıbbi öyküsü
- Koşulun kapsamı
- Koşulun nedeni (birincil veya ikincil)
- Özel ilaçlar
- Prosedürler
- Hastanın tedavilere toleransı
Doktorunuza semptomlarla ilgili danışmanlık, anlayışı artırabilir ve stres yönetimi için aktivitelere yol açabilir. Genç kadınlarda dismenore semptomlarını yönetmek için diğer olası tedavi protokolleri aşağıdakileri içerebilir:
- Prostaglandin inhibitörleri; örneğin, aspirin veya ibuprofen gibi steroidal olmayan iltihap önleyici ilaçlar ağrıyı azaltmak için
- asetaminofen
- Oral kontraseptifler (yumurtlama inhibitörleri)
- Progesteron (hormon tedavisi)
- Diyet değişiklikleri (proteini arttırmak, şeker ve kafein alımını azaltmak)
- Vitamin takviyeleri
- Düzenli egzersiz
- Karın boyunca ısıtma yastığı
- Sıcak banyo veya duş
- Karın masajı
Kaynaklar: