Kenevir tarihte en çok ekilen ürünlerden biridir. Binlerce yıldır hem hayvanlar hem de insanlar keneviri önemli bir besin kaynağı olarak kullanmışlardır. Ahşap gemilerimizde ağaçtan sonra en çok kullanılan ürün kenevir olup, şeytanlaştırılıp kriminalize edilene kadar insanların giyiminde, ilaçlarında, kağıtlarında ve yağlarında rol oynayan en önemli ürün olmuştur.
Kenevir dünyayı en fazla kirleten endüstrilerinin bazılarını temizlemek maksadıyla geri dönüyor.
Ticaret olmadan insanlık tarihini anlatamazsınız. Ve gemiler olmadan ticaretten söz edemezsiniz. Kenevir olmadan gemilerden söz edemezsiniz. Çünkü kenevir okyanusları geçmeyi mümkün kılan tek bitki oldu.
İlk kenevir izleri, MÖ 8000 civarında, Asya’nın şu anda Çin ve Tayvan olan bölgelerinde bulundu. Bugüne kadar keşfedilen en eski kalıntılar, çanak çömlek yapımında kullanılan kenevir kordonları ve Çin’de kenevir tohumu ve yağının gıda olarak kullanıldığını gösteren kayıtlardır. Tarımın yaklaşık 10.000 yıl önce başladığını düşündüğünüzde, kenevirin ilk tarım ürünlerinden biri olduğunu varsayabilirsiniz.
Tarih boyunca kenevir medeniyetler arasında yayılmaya devam etmiştir. Asya, Avrupa, Afrika ve daha sonra Güney Amerika’da kenevir materyalinin kanıtı bulunmuştur. Hinduizm’den eski Pers dinlerine kadar birçok dini belgede kenevir “Kutsal Bitki” veya “Tohumların Kralı” olarak anılır. Nesiller boyunca kenevir, giysi, ayakkabı, ip ve kağıt gibi günlük ihtiyaçlar için günlük yaşamın temel bir bileşeni olarak kullanılmıştır.
Denizciler halatları ve yelkenleri için dünyanın en güçlü lifi olan keneviri kullandılar, bu yüzden tohumları her yere yanlarında götürdüler. Çünkü gemilerde ahşaptan sonra en çok kullanılan malzeme kenevirdi. Özellikle sömürge döneminde stratejik öneme sahipti.
Denizciler, 20. yüzyıla kadar yelkenlerinde kenevir ve pamuk kullandılar. 16. yüzyıldan sonra, özellikle yelkenler büyüdükçe, ağırlığı nedeniyle kenevir yerine pamuk tercih edildi. 20. yüzyıldan sonra sentetik ürünlere geçiş yapıldı.
Kenevir gemilere su geçirmezlik sağladı
Kenevir, gemilerin donanımlarında, yelkenlerinde ve halatlarında kullanılıyordu. Ahşap teknelerin kalasları arasındaki boşlukları su geçirmez hale getirmek için katranla işlenerek boşlukların doldurulmasında kullanılmıştır. Bu işleme kalafatlama denir.
Denizcilerin kıyafetleri genellikle kenevirden yapılırdı ve kaptanlar geminin seyir defterini kenevir kağıdında tutardı. Lambalarda kenevir yağı kullanıldı. Gemide yiyecek olduğundan emin olmak için tonlarca kenevir tohumu yükün önemli bir parçasıydı; bu aynı zamanda mürettebatın geminin enkaz halini alması durumunda hayatta kalmasını sağlardı.
Geleneksel Kalafatlama
Ahşap gemilerdeki geleneksel kalafatlama işlemi, çam katranına batırılmış kenevir liflerini kullanır. Bu lifler, kalafatlama tokmağı ve kalafatlama demiri adı verilen büyük keski benzeri bir aletle kalaslar arasındaki kama şeklindeki dikişe uyarlanır.
Kenevirin yasaklanması
Latince adı Cannabis sativa olan bitkinin birçok çeşidi vardır, bazıları kısa ve çok çiçeklidir ve psikoaktif madde THC açısından zengin iken diğerleri endüstriyel uzun lifli kenevirdir. İçeriğinde THC dediğimiz madde çok azdır. Kenevirle mücadele başladığında, bitkinin farklı çeşitleri arasında hiçbir ayrım yapılmadı. 19. yüzyıldan beri tüm çeşitlerinde kenevir Brezilya, Meksika, Türkiye, Yunanistan, Mısır ve Güney Afrika’da yasaklanmış ve bu da bitkinin azalmasına neden olmuştur. 1937’de ABD de kenevir ekimini kısıtladı ve bu tutum dünyanın geri kalanını da baskı altına aldı. Kısıtlama ve damgalama, kenevirin bir malzeme olarak kullanılmasının onlarca yıldır göz ardı edilmesine neden oldu.
Ancak şimdi bilim adamları, kullanımının şimdiye kadar bildiklerimizin çok ötesine geçebileceğini ve birçok endüstride temiz kullanımın mümkün olabileceğini yavaş yavaş keşfediyorlar.
Hempoline
Kenevir tohumu yağı ve kenevir kabuğundan elde edilen biodizel yakıta ”hempolin” denir. Tüm bitkinin fermente edilmiş alkol yakıtı (etanol veya daha az yaygın olarak metanol), filtrelenmiş kenevir yağından yapılabilir. Ucuz ve yenilenebilirdir. Dizel otomobil motorları da dahil olmak üzere çoğu motora güç vermek için kullanılabilir.
Henry Ford’un dediği gibi, biyoyakıtlar fosil yakıtların yerini alabilir; Geleceğin yakıtı yol kenarındaki sumak gibi meyvelerden veya elma, yabani ot, talaş ve hemen hemen her şeyden gelecek.
Fermente edilebilen her bitki materyali yakıt içerir. Bir dönüm patatesin bir yıllık hasadında, tarlaları yüz yıl sürecek makineyi çalıştırmaya yetecek kadar alkol vardır.
Günümüzde kenevir, birçok endüstriye daha temiz alternatif çözümler getirmek için bilim adamları tarafından araştırılmaktadır. Özellikle inşaat ve konut sektörü, dünyadaki tüm karbondioksit emisyonlarının neredeyse %40’ından sorumludur, ancak kenevir bunu değiştirebilir. Kenevir betonu, kenevir duvarlarını ve zeminlerini inşa etmek için kullanılmaya başlandı.
Kenevir, kağıt, giysi, beton gibi günlük hayatımızda kullandığımız birçok ürün için daha çevreci bir çözüm olarak görülmeye başlandı. Gelecekte daha temiz bir dünya için, ulaşım endüstrisi daha yeşil çözümler için kenevir üzerinde de çalışabilir.