Uzun Vadeli Planlar İşe Yaramıyor Mu?
Uzun Vadeli Planların Zararları Nelerdir?
COVID-19 salgınının sonuçları hala belirsiz olsa da, bunların çağdaş yaşamın temelini oluşturan sistemler için derin bir şok olduğu kesin.
Dünya Bankası tahminleri küresel büyüme 2020’de% 5 ila% ve 8 daralacağı ve yoksulluğun 71-100 milyon arasına düşeceğini tahmin ediyor.
Gelişmiş ülkelerde sağlık, ticaret, eğitim ve iş uygulamaları, uzmanlar tarafından savunulan ve hükümetler tarafından teşvik edilen sosyal uzaklaşma biçimlerini kolaylaştırmak için bazıları iyiye gittiğini söylüyor.
Her birimiz COVID-19’un yarattığı değişikliklerden farklı şekillerde etkilendik. Bazıları için, tecrit dönemi tefekkür için zaman tanımıştır.
Toplumlarımızın şu anda yapılanma biçimleri bunun gibi krizleri nasıl mümkün kılıyor? Aksi takdirde bunları nasıl organize edebiliriz? İklim değişikliği veya ırkçılık gibi diğer acil küresel zorlukları ele almak için bu fırsatı nasıl kullanabiliriz?
Savunmasız veya “temel çalışanlar” olarak kabul edilenler de dahil olmak üzere diğerleri için, bu tür düşünceler bunun yerine, tehlikeye daha içgüdüsel bir şekilde maruz kalmalarından doğrudan doğruya hızlandırılmış olabilir. COVID-19 gibi olaylar için yeterli hazırlıklar yapıldı mı? Sadece tekrar ortaya çıktıklarında bu gibi krizleri yönetmek için değil, aynı zamanda bunların olmasını önlemek için de dersler alınıyor muyduk? Normalliğe geri dönme hedefi yeterli mi, yoksa bunun yerine normalliğin kendisini yeniden şekillendirmeye mi çalışmalıyız?
Bu tür derin sorular genellikle büyük olaylardan kaynaklanır. Normallik duygumuz paramparça olduğunda, alışkanlıklarımız bozulduğunda, dünyanın başka türlü olabileceği konusunda daha bilinçli hale geliriz. Ama insanlar böylesine yüce planları hayata geçirebilir mi? Uzun vadeli planlamayı anlamlı bir şekilde yapabilir miyiz? Daha iyi bir dünya yaratmak için ne gibi engeller olabilir ve belki de daha acil olarak bunların üstesinden nasıl gelebiliriz?
Çalışmalar, COVID-19 gibi beklenmedik olaylar için uzun vadeli planlama yapma kapasitesini farklı şekillerde ele alan üç farklı çalışmalar bu tür soruları sorguluyor. İnsanlar aslında uzun vadeli geleceği başarılı bir şekilde planlayabiliyor mu?
Oxford Üniversitesi’ndeki evrimsel bir psikolog olan Robin Dunbar, kısa vadeli planlama takıntımızın insan doğasının bir parçası olabileceğini, ancak muhtemelen aşılması mümkün olduğunu savunuyor. Loughborough Üniversitesi’nden bir acil durum yönetişim uzmanı olan Chris Zebrowski, hazırlıklı olmamamızın doğal olmaktan uzak, çağdaş siyasi ve ekonomik sistemlerin bir sonucu olduğunu iddia ediyor. COVID-19, insan davranışının ilgisiz görünen ancak aslında aynı temel psikolojiden kaynaklanan üç temel yönünü vurguladı.
Bunlardan biri, yiyeceklerden tuvalet kağıtlarına kadar her şeyin satın alınması ve stoklanmasındaki tuhaf artıştı. İkincisi, uzmanların yıllardır hükümetleri er ya da geç bir pandeminin olacağına dair uyardığı zaman çoğu devletin hazırlıklı olmamasıydı. Üçüncüsü, küreselleşmiş tedarik zincirlerinin kırılganlığının ortaya çıkması oldu. Bunların üçü de aynı destekleniyor.
İnsanlar da dahil olmak üzere çoğu hayvan, eylemlerinin uzun vadeli sonuçlarını hesaba katmakta kötü şöhrete sahiptir. Ekonomistler bunu ” kamu yararı ikilemi ” olarak bilirler. Koruma biyolojisinde, ” kaçak avcının ikilemi ” olarak bilinir ve ayrıca daha çok konuşma dilinde “müştereklerin trajedisi” olarak bilinir. Bir ağaçı kesiyorsanız, ormandaki son ağacı kesmeli mi yoksa ayakta mı bırakmalısınız? Herkes, eğer ayakta bırakılırsa, orman yeniden büyüyeceği ve tüm köyün hayatta kalacağını bilir. Ancak gelecek yıl değil, onun yarına kadar hayatta kalıp kalmayacağıdır. Ekonomik olarak mantıklı olan şey aslında ağacı kesmektir.
Bunun nedeni, geleceğin öngörülemez olması, ancak yarın bunu yapıp yapmayacağınız kesinlikle kesindir. Bugün açlıktan ölürseniz, geleceğe gelince hiçbir seçeneğiniz yoktur; ancak yarına ulaşabilirseniz, bazı şeylerin düzelmiş olma ihtimali vardır. Ekonomik olarak, hiç akıllıca değil. Bu, kısmen aşırı avlanma, ormansızlaşma ve iklim değişikliğinin nedenidir.
Bunun temelini oluşturan süreç, psikologlar tarafından geleceği küçümsemek olarak bilinir. Hem hayvanlar hem de insanlar, gelecekteki ödül çok büyük olmadıkça, genellikle küçük bir ödülü daha sonra daha büyük bir ödüle tercih ederler. Bu cazibeye direnme yeteneği, işlevlerinden biri sonuçları düşünmeden hareket etme cazibesini engellememize izin veren ön kutba (gözlerinizin hemen üzerindeki beynin parçası) bağlıdır. Bu küçük beyin bölgesi, (çoğumuzun) son kek dilimini aşağıya indirmek yerine bırakmamızı sağlar.
Sosyal yaşamımız ve bizim geniş, istikrarlı, bağlı topluluklarda yaşayabilmemiz, tamamen bu kapasiteye bağlıdır. Sosyal gruplar örtük sosyal sözleşmelerdir. Bu grupların, grup yaşamının zorunlu olarak maruz kaldığı ekolojik maliyetler karşısında hayatta kalabilmeleri için, insanların, adil paylarını alan herkesin çıkarları doğrultusunda, bazı bencil arzularından vazgeçebilmeleri gerekir. Bu olmazsa, grup çok hızlı bir şekilde dağılacak ve dağılacaktır.
İnsanlarda, açgözlü davranışı engellemekteki başarısızlık, hızla aşırı kaynak veya güç eşitsizliğine yol açar. Aynı mantık ekonomik küreselleşmenin temelini oluşturur. Üretimi, üretim maliyetlerinin daha düşük olduğu başka bir yere değiştirerek, yerli sanayiler maliyetlerini azaltabilir. Sorun şu ki, bu, alternatif iş bulabilecekleri zamana kadar ev endüstrilerinde artık gereksiz çalışanların ödenmesi için artan sosyal güvenlik harcamaları nedeniyle, bunun topluma bir maliyetle gerçekleşmesidir.
Bunu besleyen basit bir ölçek sorunu var. Bizim doğal sosyal Dünya çok küçük ölçekli, ancak köy boyutudur. Topluluk boyutu büyüdüğünde, ilgi alanlarımız daha geniş topluluktan kişisel çıkarlara odaklanmaya geçer. Toplum sendelemeye devam ediyor, ancak tüm tarihi imparatorlukların bulduğu gibi, sürekli olarak parçalanma riskiyle sorumlu, istikrarsız, giderek daha kırılgan bir vücut haline geliyor.
İşletmeler bu etkilerin daha küçük ölçekli bir örneğini sunar. Şirketlerin ortalama yaşam süreleri son yarım yüzyılda önemli ölçüde azaldı. Sadece 30 yılda dörtte üçü ortadan kalktı. Hayatta kalan şirketler, uzun vadeli bir vizyona sahip, yatırımcılara getirileri en üst düzeye çıkarmak için hızlıca zengin olma stratejileriyle ilgilenmeyen ve sosyal fayda vizyonuna sahip şirketler haline geliyor. Nesli tükenmiş olanlar, büyük ölçüde kısa vadeli stratejiler takip edenler veya boyutları nedeniyle uyum sağlamak için yapısal esneklikten yoksun olanlar olmuştur.
COVID-19, birçok toplumun politik ve ekonomik yapılarını, bileşenlerine daha yakın olan daha yerel bir biçime yeniden düşünmeleri gerektiğini hatırlatabilir. Tabii ki, bunların kesinlikle federal üstyapılarda bir araya gelmesi gerekecek, ancak buradaki anahtar, vatandaşın işlerin işleyiş biçiminde kişisel sahip olduklarını hissettiği özerk bir toplum düzeyidir.