İlk başta 'Arap Sorunu' hakkında yazacaktım, çünkü Arap dünyasında işleyen tek bir demokrasi yok. Bu hafta Tunus'ta yapılan cumhurbaşkanlığı darbesi muhtemelen 2010-11 yılları arasında 'Arap Baharı'nda gerçekleşen tek ülkede demokrasiyi sona erdirmiştir.
Mısır bir süre demokratik oldu, ancak 2011 yılında Kahire'de şiddet içermeyen devrimi yapan aynı kişiler, 2013 yılında General Sisi'nin darbesini memnuniyetle karşıladı, çünkü Müslüman Kardeşler adayı başkanlığı kazandı. Sisi'nin birlikleri, Başkan Morsi'nin yaklaşık 4.000 barışçıl destekçilerini sokaklarda katlettiğinde de itiraz etmiyorlardı.
Suriye, Yemen ve Libya'da, demokratik devrimlere teşebbüs korkunç iç savaşlara yol açtı — ve şimdi Lübnan, geçen yüzyılın çoğunda Arap demokrasisine en yakın şey (her zaman işlevsiz olsa da) aslında çöküyor. Bir zamanlar müreffeh bir ülkede, birçok insan açlıktan ölmek üzere ve çaresiz Suriyeli mülteciler Esad rejimi altında yaşamaya geri dönüyor.
Sanırım beni bu piste soyan Lübnan'dı. Birkaç yıl önce oraya gittik çünkü eşimin eski Lübnan'ı görmesini istedim, DAEŞ dağlara gelip onu yok etmeden önce ama sonunda bu olmadı. Bunun yerine kendilerine yaptılar. Arap dünyası neden lanetli?
Ama bu çok melodramatik. Arap dünyası bir yabancıdır, ama çok uzak değil. Filipinler'i, bir değil, iki şiddet içermeyen demokratik devrimin varisi ve bugün gerçek bir demokrasinin varisi olarak düşünün — beş yıl önce yasal olarak seçilmiş ve izin verilen dönemin sonunda yakında barışçıl bir şekilde görevden ayrılacak bir başkanla birlikte.
Rodrigo Duterte ayrıca kendi kabulüne göre ölüm mangaları binlerce insanı öldüren bir seri katildir. Bazıları gerçek uyuşturucu satıcılarıydı, bazıları da “yanlış pozitifler"di, ama muhtemelen onun da dediği gibi, yumurta kırmadan omlet yapamazsınız.
Ve bunca zaman içinde Duterte'nin kamu onayı derecelendirmeleri%70'in altına düşmedi. “Güçlü” bir lidere hayran olacak bir sürü insan var, o bir katil olsa bile.
Gerçek katilleri bir kenara bırakarak, 'alfa erkek' liderlik modeli resmi olarak demokratik olan birçok ülkede hala başarılı: Rusya'da Putin, Macaristan'da Orban, Türkiye'de Erdoğan. Gerçekten de uzun süredir devam eden gerçek demokrasiler bile Fransa'daki De Gaulle gibi “büyük” bir lider tarafından baştan çıkartılabilir. (Hayır, Trump'ın bu Panteon'a nerede uyduğunu bilmiyorum.)
Ve aynı zamanda Bolsonaro, Güney Afrika Zuma (ve hukukun üstünlüğüne yaptığı son saldırı sırasında) veya Suharto'dan beri Endonezya saldırısı altında Brezilya'nın demokrasisi gibi büyük baskı altında bile demokratik kalmaya devam eden ülkeler var. Asıl soru demokrasinin neden başarısız olduğu ya da neden başarılı olduğu değil. Neden ikisini de yapıyor?
Akla yatkın cevapları olan tek insanlar insan doğasını inceleyen insanlardır: psikologlar ve sosyologlar, tabii ki, ama daha da önemlisi antropologlar, primatologlar ve etologlar. Ve birçoğu insan ırkının çifte mirası olduğunu iddia ediyor.
Biz primat ailesinin üyeleriyiz ve özellikle küçük toplulukları genellikle alfa erkek tarafından yönetilen zorbalık olan şempanzelere yakınız. Grubun diğer üyeleri, onları zorbalıktan korumak için güçlü itaatkar reflekslere sahiptir (ancak aynı zamanda alt erkekler sürekli ittifaklar yapıyor ve onu tahttan indirmeye çalışıyorlar).
Ama kendi türümüz, homo sapiens, muhtemelen kariyerinin çoğunu yüz kişiden az olan tamamen eşitlikçi gruplarda yaşayarak geçirdi. Resmi liderleri yoktu, kararlarını uzlaşarak verdiler ve neredeyse her şeyi paylaştılar. Nasıl bilebiliriz? Çünkü yakın geçmişte hayatta kalan tüm avcı-toplayıcı gruplar bu şekilde yaşıyordu.
İki miras: otokratik ve eşitlikçi. İkisine de sahibiz ve aralarında geçiş yapabiliriz, ancak varsayılan mod muhtemelen eşitlikçidir (yani demokratik), çünkü insan geçmişimizin çoğunu böyle geçirdik.
Yaklaşık beş bin yıl önce kitlesel toplumlarda yaşamaya başladığımızda (“medeniyet”, dediğimiz gibi), bir süreliğine otokratik gitmek zorunda kaldık, çünkü
binlerce, hatta milyonlarca insanla bir grubu uzlaşarak yönetemezdiniz. Herkesi tartışmaya dahil etmeleri bile mümkün değildi.
Yani beş bin yıllık zorbalık — ama kitle iletişimi alır almaz (sadece baskı, başlangıç olarak), eşitlikçi model geri gelmeye başladı, çünkü onunla daha rahat oluyoruz.
Artık buna demokrasi diyoruz ve kesinlikle mutlak eşitlik anlamına gelmiyor. Bu demek oluyor ki, zenginlik ve güç farklılıkları çok büyük olmamalı, yoksa tüm rızanın yapısı çöker ve otokrasiye geri döneriz. Yine de, demokrasi varsayılan moddur.