... konulu sunumlar: "BULANTI VE KUSMAYA YAKLAŞIM"— Sunum transkripti:
1 BULANTI VE KUSMAYA YAKLAŞIM Doç. Dr. Yusuf AKCAN
2 TANIMLARBULANTI:Kusma isteği veya kusma dürtüsü olarak adlandırılabilir.KUSMA:Gastrik içeriğin zorla ve güçlü bir şekilde oral yoldan atılması olayıdır.ÖĞÜRME:Kusmadan önce görülen abdominal ve respiratuar kasların ritmik kasılması sonucu oluşan bir semptomdur.REGÜRJİTASYON:Özafagial içeriğin (veya az miktarda gastroduedonal içeriğin) hipofarinkse zorlama olmadan dönmesi olayıdır.
3 PATOFİZYOLOJİ Bulantı ve kusma üç ana düzeyde kontrol edilir. 1-Parasempatik ve sempatik sinir sistemi2-Enterik –kortikal nöronlar(Aff-Eff lifler)3-Düz kas hücreleriKusma merkezleri:1-Kusma merkezi2-KTZ (kemotrigger zone)
7 VI-Psikojenik : Emosyonel ve çevresel stres Kendi kendine yapılan provakatif kusmaSiklik kusma sendromu(Sıklıkla çocuklarda görülür yetişkinlerde 3-6 gün zarfında değişen hasta spesifik stereo paterni gösteren bulantı ve kusma epizotu olarak tariflenmiştir. Tedavisi:supportiftir
8 VII-Metabolik bozukluklar: ÜremiMetabolik asidoz-alkalozElektrolit bozuklukları (HipoNa, HiperCa , HiperK )VI-Endokrin bozukluklar:HipotiroidizimAdrenal yetmezlikDMGebelikte(Progesteron ve B-HCG artışına bağlı olarak)VII-Renal hastalıklar:Renal kolikİdrar yolu enfeksiyonuABY - KBY
9 VIII-Diğerleri: Akut perikardit Myokard enfarktüsü Konjestif kalp yetmezliğiKOAHGlokomEnfeksiyonlar
10 KLİNİK SEMPTOMLARBulantı kusma nadiren tek başına olur.Sıklıkla diğer semptomlar ile beraberdir.Migren sıklıkla bulantı kusma ile beraberdir. Bazen ağrıdan önce bulantı ve kusma olurken bazende beraber olur.Intraserebral lezyonlarda KIBAS artışı olduğu zaman baş ağrısı ile beraber bulantı kusmada olur.Labirent hastalıklarında tipik olarak vertigo-bulantı-kusma üçlüsü vardır.
11 Klinik semptomlar Psikojenik kusmanın karakteristikleri: 1-uzunca bir kusma öyküsü vardır.2-kusmaya rağmen beslenme bozukluğu yoktur.3-kusma genelde yemek yerken veya hemen sonrasında olur.4-sıklıkla gizlice ve kendi kendine yapılan provakatif kusmalar vardır.5-hastalarda psikolojik problemler vardır.(anksiyete, depresyon)
12 Klinik semptomlarSabahları kahvaltıdan önce görülen kusmalar;gebelikte,alkolizmde,üremi, KOAH ,sinuzitte görülür.Abdominal ağrı ile kusmanın beraberliği peptik ülser için tipik sayılabilir.İştahsızlık ,halsizlik,ağrı,hafif ateş veya ateş olmaması ,abdominal kramp,diare varlığı gastroenterit için tipiktir.
14 Kusma ile yemek alımı arası zamansal ilişki: aç ; ANAMNEZ:Kusma ile yemek alımı arası zamansal ilişki:aç ;gebelik alkolizm üremi sinuzit KOAH ve KİBAS artışında olur.yemeklerden hemen sonra ;özellikle özafagusa ait bir hastalığı düşündürür(Özafagus ca.akalazya zenker divertikülü)geç;yemeklerden en az 1 saat sonra olan kusmalar geç olarak nitelendirilir.Mide çıkış obstruksiyonu,mide boşalmasında gecikme(DM) gibi durumları aklımıza getirir.
15 Kusmuğun karakteri: KOKU; İÇERİK; 1-keskin kokulu kusmuk; HCL asit sekresyonunu düşündürür(ZES,Peptik ülser,gastrik outlet obstruksiyonunu düşündürür)fekaloid koku;intestinal obstr, gastrokolik fistülde görülür.çürük kokusu;gastrik retansiyonda bakteriel aşırı çoğalmada,mide karsinomunda hızlı büyümeye bağlı nekrozda görülür.İÇERİK;Kahve telvesi şeklinde veya kanlı kusmuk üst GIS kanamasını düşündürür.Safralı kusmuk tekrarlayan kusmalarda olur ve pilorun açık olduğunu gösterir.yiyecek partikülleri gastrik retansiyonu gösterir.
16 Ayrıca kusmanın başlangıcı,süresi ve devamlılığı sorgulanmalıdır. Geçmişe veya şimdiye ait GIS ile ilgili bir hastalık veya ameliyat öyküsü varmı.Abdominal ağrı hematemez ,melena, hazımsızlık, pyrosis, disfaji, abdominal şişkinlik, sarılık, diare konstipasyon gibi spesifik GIS semptomlarının varlığı anamnezde sorgulanmalıdır.Bulantı-kusmaya neden olacak ilaç alımının sorgulanmasıSistemik bir hastalığı veya bulantı kusmaya neden olacak metabolik bir bozukluğun semptomlarının sorgulanmasıKilo kaybı hikayesi var mı?
17 FİZİK MUAYENENabız ,TA,solunum sayısı genel bilgi verir.Ateş :enfeksiyon? Ancak non-spesifiktir.Nörolojik anormallikler;papil ödem ,bilinç değişikliği baş ağrısıAbdominal Muayene; hassasiyet,kitle,distansiyon , organomegali, peristaltizm değişiklikleriMetabolik hastalığa yönelik bulgular olabilir (Adisson, hipertroidiye ait bulgular olabilir)Pyelonefritlerde kostovertebral açı hassasiyeti tespit edilebilir.
18 LABORATUAR Tam kan tetkiki İdrar tetkiki Biyokimyasal tarama Arteriyel kan gazıEkgGgkGaitada parazitGaita kültürü
19 RADYOLOJİK TETKİKLER Ayakta direk batın grafisi Akciğer grafisi Ba ‘lu grafilerEndoskopik girişimlerAbdominal usgCT
20 ÖZEL TETKİKLER Primer klinik bulgulara göre isteyeceğimiz tetkiklerdir Amenoreli bir kadında bulantı kusma görülür ise gebelik testini yapmak gerekir.Tirotoksikoz için TFTCNS hastalığı için kafa grafileri ve kranial CTGastrik aspirasyon
21 KUSMANIN KOMPLİKASYONLARI Sıvı –elektrolit ,asit- baz bozuklukları,(hipo kloremik metabolik alkaloz,Hipo K, HipoNa)Hipovolemi,hipotansiyon,prerenal azotemiHemokonsantrasyon.Mallory-Weis sendromuÖzafagus rüptürü (Boerhave sendromu)Aspirasyon pnömosi (bebek,yaşlılarda,biliç bozukluğu olanlarda)Mask belirtisi(yüz ve boyunda peteşiler)Diş ve diş eti hastalığı(çürük ,diş etlerinde erozyon)
22 TEDAVİ Primer hastalığın tedavisi esastır. Anti emetik ajanlar: 1-anti kolinerjikler2-fenotiazin deriveleri3-selektif dopamin antagonistleri-cisaprid-domperidon4-seratonin antagonistleri(ondansetron-granisetron)