Vergi cennetleri, iş adamlarının ve öteki üstün varlıklı şahısların, vergiden kaçınma ve öteki hedeflerle offshore hesaplarında para bulundurdukları yerlerdir.
Offshore finans merkezleri (OFC’ler) olarak da bilinen bu vergi sığınakları, Karayip adaları üzere uzak yerlerde çoklukla küçük, düşük vergili yargı bölgeleridir. Bu yerlerde, varlıklı bireyler ekseriyetle paravan şirketlerde ve anonim kuruluşlarda para bulundurur.
Küresel kurumsal denetim ağlarını araştıran Amsterdam merkezli bir araştırma kümesi olan CORPNET, Scientific Reports’ta 24 offshore finans merkezini “Sink” sayılarına nazaran sıralayan bir 2017 raporu yayınladı; bu, ülkeye kabaca ne kadar olması gerektiğinden daha fazla para geldiğini gösterir.
Örneğin Cayman Adaları’nda, ülkeye iktisadının büyüklüğüyle orantılı olandan 331 kat daha fazla kıymet kazandı.
Avrupa Birliği, birinci olarak 2015’te yayınlanan ve daima güncellenen bir vergi cenneti “kara listesi” yayınladı ve bu liste, global vergi idaresini uygunlaştırmak ve vergi dolandırıcılığı, kaçakçılığı ve vergiden kaçınmayla çaba etmek için belli ülkeleri çağırıyor. OXFAM International’a nazaran AB kara listesi, ülkelere vergi kodlarında değişiklik ve ıslahat yapma konusunda baskı yapıyor ve kara listeye alınan ülkeler AB’den yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.
CORPNET’e nazaran dünyanın en güzel 15 vergi cenneti:
15. Seyşeller
Bir vakitler Birleşik Krallık’ın bir kolonisi olan Seychelles, Hint Okyanusu’ndaki Washington DC’nin yaklaşık 2.5 katı alana sahip bir adalar takımadasıdır.
Ada ülkesi, 2018’de Trump kontaklı bir özel güvenlik teşebbüsçüsü, bir Rus CEO ve Birleşik Arap Emirlikleri temsilcisi ortasında, Trump’ın bir modülü olarak Robert Mueller tarafından soruşturulan gizemli bir toplantıya sahne olduğu savıyla manşetlerde yer aldı.
Seychelles, 2015 yılında AB tarafından vergi cenneti olarak kara listeye alınan 30 ülkeden biriydi, fakat daha sonra kimi vergi ıslahatı taahhütleri yaptıktan sonra “gri listeye” taşındı.
14. Kıbrıs
Yaklaşık 1.2 milyon nüfuslu bir Akdeniz adası olan Kıbrıs, ülkede gayrimenkul yahut mahallî işletmeye en az 2,2 milyon dolar yatırım yapan yabancılara vatandaşlık veren “altın pasaport” programıyla ilgili yolsuzluk suçlamalarını soruşturuyor.
13. Nauru
Avustralya’nın kuzeydoğusunda bir Pasifik adası olan Nauru, yaklaşık sekiz mil karelik bir alana ve 10.000’in altında bir nüfusa sahip dünyanın en küçük bağımsız cumhuriyetidir.
Küçük ada ülkesi 2001 yılında kara para aklama merkezi haline geldiği telaşıyla milletlerarası kara listeye alındı ve 2015 yılında AB tarafından vergi cenneti olarak kara listeye alınan ülkeler ortasında yer aldı. OECD, 2017 yılında Nauru’nun vergi şeffaflığı standartlarını yükseltti.
12. Lüksemburg
Lüksemburg, büyük ölçüde GSYİH’sının %35’inden fazlasını oluşturan finans kesimi sayesinde dünyanın en güçlü ülkelerinden biridir.
Hükümet, direkt yabancı yatırımı çekmek için 2002’den beri siyasetler uyguluyor, lakin CIA World Factbook’a nazaran Lüksemburg, AB ve OECD’nin baskısından sonra son yıllarda avantajlı vergi avantajlarından kimilerini kaybetti.
11. Mauritius
Afrika’nın güneydoğu kıyılarında yaklaşık 1.4 milyon nüfusa sahip bir ada ülkesi olan Mauritius, 32.000’den fazla açık deniz kuruluşuna mesken sahipliği yapıyor.
Quartz’a nazaran, yabancı kuruluşların çok az mali ifşa ve son derece düşük vergilendirme ile kurulmasına müsaade veren Mauritius Offshore Ticari Faaliyet Yasası’nı çıkardığı 1980’lerin sonundan ve 1990’ların başından beri yabancı yatırımı teşvik etti.
Mauritius, 2015 yılında AB tarafından vergi cenneti olarak kara listeye alınan 30 ülkeden biriydi, lakin AB, Ekim 2019’da listeden çıkardı.
10. Malta
Malta, İtalya’nın güneyinde, Akdeniz’de yaklaşık 450.000 nüfuslu bir takımadadır.
BBC’ye nazaran, Malta’daki şirketler AB’deki rastgele bir ülkenin kârları üzerinden en düşük vergiyi ödüyor. Mahallî işletmeler kâr üzerinden %35 vergi öderken, yabancı şirketler %5 kadar düşük bir vergi öder.
10. Marshall Adaları
Orta Pasifik Okyanusunda Hawaii ve Filipinler ortasındaki bir adalar zinciri olan Marshall Adaları, 1986’da bağımsızlığını kazanmadan evvel yaklaşık 40 yıl ABD idaresi altındaydı.
Yaklaşık 76.000 kişilik ada ülkesi, 2015 yılında AB tarafından vergi cenneti olarak kara listeye alınan ülkelerden biriydi, lakin AB 2019’da, ülkenin vergi kaçırmak ve gizlemek için kullanılan posta kutusu şirketlerini yasaklaması nedeniyle onu kara listeden çıkarmaya karar verdi.
8. Curacao
Bir Hollanda Karayip adası olan Curacao, bir offshore finans merkezi olarak bilinir.
2017 yılında, AB’nin şeffaflık düzenlemelerine uymak için vergi siyasetlerini güzelleştirmesi taahhüt etmesinin akabinde AB’nin “gri listesine” alındı.
7. Lihtenştayn
Washington DC’den daha küçük bir Avrupa ülkesi olan Lihtenştayn, gelişen bir finansal hizmetler dalına ve dünyadaki en yüksek kişi başına düşen gelir düzeylerinden birine sahiptir.
AB’ye nazaran, tıpkı vakitte bir vergi cenneti olarak da hizmet etti ve birliğin 2015 yılında ülkeyi kara listeye almasına neden oldu. Lihtenştayn vergi kaçakçılığına son vermeyi kabul etti, fakat tekrar de Avrupa’daki en düşük kurumlar vergisi oranlarından birine sahip.
6. Samoa
2015 yılında, 200.000 nüfuslu Güney Pasifik ada devleti, Tax Justice Network tarafından derlenen vergi cennetleri listesinde dünyanın mali açıdan en zımnî ulusu seçildi.
Samoa ayrıyeten AB’nin global vergi cennetleri kara listesinde yer alıyor.
5. Cayman Adaları
Cayman Adaları, kurumlar vergisi, şahsî gelir vergisi ve sermaye yararı vergisi olmadığı için dünyanın en makûs şöhretli vergi sığınaklarından biridir.
2015 yılında AB tarafından vergi cenneti olarak kara listeye alınan 30 ülkeden biriydi.
Quartz’a nazaran, Ekim 2019’da Cayman Adaları, 2023 yılına kadar orada bir şirkete sahip olan herkesin kimliğini ortaya çıkarma kelamı verdi.
4. Bermuda
Yaklaşık 71.000 bireye mesken sahipliği yapan Britanya adası bölgesinin iktisadı, öncelikle sigorta ve başka finansal hizmetlere dayanmaktadır.
3. Jersey
İngiltere ve Fransa ortasındaki Kanal Adaları’ndan biri olan Jersey, varlıklı İngilizlerin 1920’lerde servet ve miras vergilerinin eksikliğinden yararlanmak için oraya taşınmaya ve paralarını oraya aktarmaya başladığından beri bir vergi cenneti olarak ün yapmıştır.
Vergi Adalet Ağı bu yıl Jersey’i dünyanın en agresif vergi cennetlerinden biri olarak sıraladı.
2. Tayvan
2017 yılında Tayvan, AB Ekonomik ve Mali İşler Kurulu tarafından potansiyel bir vergi cenneti seçildi. Tayvan tartışmalı bir ülkedir; Çin burayı kendi topraklarından biri olarak sav ederken, Tayvan kendisini insan hakları mevzularını savunan bağımsız bir demokrasi olarak görüyor.
AB, vergi sisteminde ıslahat taahhüdü verdikten sonra Tayvan’ı 2019’da kara listesinden çıkardı.
1. Britanya Virgin Adaları
En büyük vergi cennetlerinin birçok, Britanya Virgin Adaları, Samoa ve Malta üzere ada ülkeleridir.
Dünyanın en büyük vergi cenneti olan İngiliz Virgin Adaları, iktisadının sahip olması gerekenin 5.000 katından daha fazla kıymete sahiptir.
Yaklaşık 35.802 şahsa konut sahipliği yapan Birleşik Krallık’ın kendi kendini yöneten denizaşırı bölgesi, 2015 yılında AB tarafından vergi cenneti olarak kara listeye alınan 30 ülkeden biriydi.
2017’de İngiliz Virgin Adaları yetkilileri, İngiliz topraklarının bir vergi cenneti olmadığını, global iktisada güçlü bir katkı sağladığını ve memleketler arası ticaret ve yatırımın kolaylaştırıcısı olduğunu argüman eden bir rapor yayınladı.
AB, İngiliz Virgin Adaları’na vergi ıslahatlarına uyması ve 2020’de vergi cenneti kara listesine düşmemesi için 2019’un sonuna kadar müddet verdi.
İngiliz Virgin Adaları ile ilişkilendirilen en ünlü isimlerden biri, sık sık Barack ve Michelle Obama üzere arkadaşlarına açtığı lüks bir tatil köyü olan 74 dönümlük özel bir ada olan Necker Adası’nın sahibi milyarder teşebbüsçü Richard Branson’dur.