Erken doğan bebeklerin çoğu uyanık kalma, görüntü ve sesleri özümseme ve dokunuşa olumlu tepki vermede zorlanabilir. Bir erkendoğan enerjisinin çoğunu yemek, büyümek ve yoğun ışık ve sesleri bloke etmeye harcadığından ötürü sosyal etkileşime enerjisi kalmayabilir.
Ebeveynler bazen göz teması kuramadıkları ve dokunuş ve birbirine bakma sonucunda yaratılan özel bağı kuramadıkları için kendilerini yetersiz hissederler. Bu erken evre zorlukları kesinlikle normaldir.
Bebeğinizin etkileşim konusunda size rehberlik etmesine izin verin.
Başlarda bebeğinize baktığınızda ve onunla konuştuğunuzda bakışlarını kaçırabilir, uyuya kalabilir veya gevşek durabilir. Bebeğiniz aynı anda hem bakma, hem dinleme hem de hareket etmeye hazır olmadığı işaretini veriyor. Durum buysa, etkileşimi sınırlayın ve bebeğinizin yalnızca yüzünüze bakmasıyla yetinin. Daha sonraları, başınızı bir yandan diğer yana oynatırken hareketi takip etmeye onu teşvik etmek için yumuşak bir fısıltıyla ona seslenebilirsiniz. Fakat başlarda bakışlarınızı başka yöne çevirerek veya sessiz olarak bebeğinizin ihtiyaçlarına saygı duyun. Daha fazla etkileşimde bulunma gücünü toparlayana dek ona zaman tanıyorsunuz. Pek çok kırılgan bebek için beslenme zamanı özellikle zordur, çünkü yeme, bakma ve dinleme oldukça fazla konsantrasyon ve dikkat gerektirir. Bu aşamada sessiz olmak en iyi stratejidir. Bebeğiniz daha fazla stimülasyonu kaldırabilmeye hazır olduğunda size işaret verecektir.
Bir erkendoğanın verdiği işaretleri anlama
Bir erkendoğanın yavaşlamaya veya mola vermeye ihtiyaç duyduğunu gösteren “bunaldım” işaretleri şunlardır:
- hızlı veya kesik kesik nefes alma
- kendini sıkmak (dışkı yapıyormuş gibi)
- cilt renginin solması veya kırmızılaşması
- esneme
- hıçkırma
- bacakları ve kolları uzatma veya vücudun gevşemesi gibi vücut hareketlerinin değişmesi
- ani kasılma hareketleri, irkilmeler, ürkme
- kasılma
- dil çıkarma
- huzursuzlanma ve bu durumun uzun süre sürmesi
- sosyal etkileşim sırasında başka yere bakma
- uyanık olması gerekirken uyuyakalma
Bir bebeğin daha organize hale geldiği ve kendisine verilen bilgileri özümsemeye hazır olduğunu gösteren “hazırım” işaretleri ise şunlardır:
- düzenli nefes alma
- düzgün cilt rengi
- kol ve bacaklarda yumuşak hareketler
- oldukça dikkatli olma
- bir yüz veya objeye odaklanarak bakma
- uyandığında daha fazla bilgi özümsemek için enerji toplaması amacıyla uyuma ve uygun zamanlarda huzurla uyuma
Erkendoğanınızı desteklemek için diğer yararlı ipuçları:
Rahatlatıcı bir ortam oluşturun:
Bebeğiniz ışık, ses veya yeni deneyimlere karşı hassas olabilir, bu nedenle yorgun olduğunda veya beslenme veya sesinizi dinleme gibi zor görevleri yerine getirmeye çalıştığında özellikle dikkatli olun. Onu bunaltabilecek yerlere ve durumlara dikkat ederek bunlardan kaçınmaya çalışın. Kırılgan bir bebeği süpermarkete bile götürmek oldukça fazla duyusal baskı anlamına gelir; bu tür bir yolculuğun vereceği stimülasyonla başa çıkabilmesi için daha fazla zamana ve olgunlaşmaya ihtiyacı olabilir.
Yoğunluk düzeyine ve zamanlamaya dikkat edin
Bebeğinizin kendi kendine uyanma ihtiyacına karşı duyarlı olun. Erkendoğan bebekler, uyku-uyanıklık dönemlerini organize etmenin yanı sıra değişik insanların bakımıyla da başa çıkmaya çaba göstermektedir. Oynamaya hazır olduğunun işaretlerini görmeye çalışın fakat bebeğinizin dinlenmesi veya uyuması gerektiğinde mola vermesine de izin verin.
Tutarlılık ve tahmin edilebilirlik sağlayın.
Bebekler de çoğu yetişkin gibi ne beklemek gerektiğini bilmeye ihtiyaç duyarlar. Bu huzursuzluğu azaltır ve onların daha iyi performans göstermesine yardımcı olur. Belirli bir günlük programa uyma, aynı bakıcıyı kullanma ve bebeği her gün aynı saatte yatırma gibi örnekler, onlar için organize ve tahmin edilebilir bir dünya yaratır. Bu da kendilerini güvende hissetmelerine ve rahatlamalarına ve böylece yeni becerileri daha çabuk öğrenmelerine yardımcı olur.
Bebeğinizin kendi kendine yetebilme çabalarını destekleyin.
Bebekler büyüdükçe kendi kendilerine bir şeyler başarmayı ve başarının getirdiği zevki tatmayı öğrenirler. Fakat —örneğin ellerini emme— gibi küçük kendi kendilerini rahatlatma çabaları, ödül niteliğindedir ve daha fazla deneme için onları teşvik edebilir. Kırılgan bir bebeğin ekstra yardıma ihtiyacı olabilir. Bunun bir yolu, daha kolay emmek için elini ağzına götürebilmek üzere omuzunu desteklemektir. Bir diğer yol ise kendini daha dengede hissedebilmesi için ayağıyla kolunuzu destek almasına izin vermektir. Bu küçük desteklemeler bebeğin başarıları üzerinde büyük etkiye sahiptir.
Onu dikkatle kucağınıza alın ve yerine yerleştirin
Bebeğiniz uyanıkken onu nazikçe ve yavaşça hareket ettirmek önemlidir. Erken doğan bebekler düzgün hareket edebilmek ve kol ve bacaklarının sarkması veya gevşek durmasını engellemek için hala oldukça fazla çaba göstermektedir. Bedeninizden gelen destek ve sıcaklığı hissedebilmesi için çocuğunuzu kendinize yakın tutmak veya onu bir battaniyeye sarmak, hareketleri bir amaç taşıyana ve kontrollü hale gelene dek gerekli olacaktır. Erkendoğan bebekler bazen hızlı hareketlerde güçlük çekerler ve hızlı hareket ettirildiklerinde veya battaniye veya vücut desteği olmadan hareket ettirildiklerinde “bunaldım” işaretlerini görmeniz olasıdır.
Bebeğin dada organize hale geldiğini gösterecek işaretleri arayın. Bunların içinde şunlar yer alır:
- battaniyeleri, parmağınızı ve diğer objeleri kavrayarak tutma
- ayaklarıyla yatağı destek alma
- ellerini yüzüne değdirme veya ağzına koyma
- emzik veya parmak emme
- kol ve bacakları kaldırarak bedenlerini kasma
Çok yakında kendi bebeğinize özel iletişim yollarına alışacak ve dünyayla etkileşime geçmesi için gereken desteği sağlayabileceksiniz.