Yunanistan Filmleri ve Sinema Tarihi Nasıldır?
Yunanistan film endüstrisi, tarihi boyunca dönemsel olarak savaş veya siyasi istikrarsızlık nedeniyle engellense de, uluslararası pek çok başarı elde eden büyük ve başarılı bir endüstridir. Yunanistan sineması uzun ve zengin bir tarihe sahiptir. 1897 baharında, Atinalı Yunanlılar Journal isimli dergideki kısa filmlerden ve ilk sinema girişimlerinden etkilenmiş, 1906’da Manakis kardeşler Makedonya’da kayıt yapmaya başladıklarında Yunan Sineması doğmuştur.
Atina’nın ilk sinema salonu yaklaşık bir yıl sonra açılmış ve diğer özel ‘projeksiyon odaları’ faaliyete geçmiştir. Yunanistan’da 1910-11’de ilk kısa çizgi filmler, filmlerinin çoğunda da rol alan yönetmen Spiros Dimitrakopoulos tarafından yapılmıştır. 1911’de Kostas Bachatoris, ilk Yunan uzun metrajlı filmi olarak kabul edilen, iyi bilinen bir geleneksel aşk hikayesi olan Golfo’yu sunmuş, 1912’de ilk film şirketi olan Athina Film kurulmuştur. 1922’de Gaziadis, Dag Films’i kurmuş ve ilk sesli filmleri üretmeye başlamıştır.
Yunan sineması 1900’lerin başında kök salmasına rağmen, tam anlamıyla sinematik olarak nitelendirilebilecek filmler Yunan-Türk Savaşı’nın sona ermesinden sonra 1920 lere kadar çekilememiştir.
Bu dönemde, Dimitris Gaziadis’in Astero (1929) ve Ahilleas Madras’ın Maria Pentagiotissa (1929) gibi filmleri, bol miktarda folklorik unsur içeren duygusal melodramlardan oluşmaktadır. Örneğin Orestis Laskos’un yurtdışında gösterilen ilk Yunan filmlerinden biri olan Daphnis ve Chloe (1931), bir Avrupa filmindeki ilk röntgenci temalı çıplak sahneyi içermektedir.
Mihver işgali sırasında, Yunan film endüstrisi denizaşırı yerlere taşınmak zorunda kalmıştır. 1930’ların sonlarında, bir dizi Yunan film yapımcısı, Metaksas Rejimi’nin düşmanlığı ve sesli filmler üretme konusundaki maddi yetersizlik nedeniyle Yunanistan’dan kaçmak zorunda kalmıştır. Böylece Yunan sineması Türkiye’de ve daha sonra Mısır’da yeniden ortaya çıkmıştır. İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman işgaline rağmen, Yunan direnişinde aktif bir film yapımcısı olan Philopemen Finos, daha sonra ticari olarak en başarılı Yunan stüdyolarından biri olacak olan Finos Films’i (1942) kurmuştur.
Yunan İç Savaşı’nın ardından 1960’larda Yunan sineması büyük bir canlanma yaşamıştır. İtalyan Yeni-Gerçekçiliğinden esinlenen Grigoris Grigoriou ve Stelios Tatasopoulos gibi yönetmenler bu dönemde profesyonel olmayan oyuncularla stüdyo yerine gerçek mekanlarda çekilen eserler ortaya koymuşlardır. 1950’ler ve 1960’larda Yunan sineması, Cannes’da gösterilen Michael Cacoyannis’in Stella (1955) ile başlayarak altın bir çağ yaşamıştır. 1960 yapımı Never on Sunday filmi beş Akademi Ödülü’ne aday gösterilmiş ve başrol oyuncusu Melina Mercouri, Cannes’da En İyi Kadın Oyuncu Ödülü’nü kazanmıştır. Cacoyannis’in Zorba the Greek (1964) adlı filmi üç Akademi Ödülü kazanmıştır. Cacoyannis’in Anthony Quinn’in oynadığı 1964 filmi Yunan Zorba, büyük bir ticari başarı elde etmiştir ve En İyi Yönetmen, En İyi Uyarlama Senaryo ve En İyi Film Akademi Ödülleri’ne aday gösterilmiştir. Film, yazar Nikos Kazancakis’in Yunan Zorba adlı romanından uyarlanmıştır. Bu dönemde çoğunluğu kara film ögelerine sahip olmak üzere yılda altmıştan fazla film yapılmıştır.
Bu sürecin ardından Yunan sineması, 1967 cuntasının sansür politikaları ve artan dış rekabet sonrasında gerilemeye başlamıştır. 1970’lerin ortalarında demokrasinin restorasyonundan sonra, Yunan sineması, filmleri uluslararası tanınırlık kazanan Theo Angelopoulos’un önderliğinde yeniden canlanmıştır. Ancak, 1980’lerde sanat sinemasına doğru olan bu kayma, izleyicilerin azalmasına neden olmuş ve filmlerin popülerliğini kaybetmesine sebep olmuştur. Yunan sineması film üretiminde, 1970’lerin ortalarında diktatörlüğün çöküşünden sonra zenginleşmiş, ancak endüstri yabancı rekabet ve televizyonun yükselişi ile mücadele etmek zorunda kalmıştır.
Sol eğilimli Panhellenik Sosyalist Hareket 1981’de iktidara geldiğinde, parti üyesi aktris Melina Mercouri Kültür Bakanı olarak atanmıştır. Yunan film endüstrisi hükümet desteği almış ve Yunan sinemasını yurtdışında tanıtmak için Melina Mercouri uluslararası bağlantılar kurmuştur. Devlet finansmanındaki artış, kitlesel çekicilikten yoksun, ağır ilerleyen, fikirsel sanat filmlerinin baskın olmasına yol açmıştır.
1990’lardan başlayarak, genç yönetmenler daha çağdaş filmlere ve sosyal hicivlere yönelmişler ve bu da Yunan sineması için ılımlı ticari başarılar getirmiştir. Örneğin 1999’da TV dizisi yazarları Michalis Reppas ve Thanasis Papathanasiou, ünlü oyuncularla işbirliği yaparak on yılın en başarılı filmi kabul edilen bir seks tabu komedisi olan Safe Sex’i çekmişlerdir.
Ödül Alan Yunan Filmleri Hangileridir?
Ödül alan Yunan sinema filmleri aşağıda listelenmiştir.
- Never on Sunday: Never on Sunday başrollerinde Melina Mercouri, Jules Dassin ve Giorgos Fountas’ın oynadığı 1960 tarihli yunan filmidir. En İyi Kadın Oyuncu (Mercouri), En İyi Orijinal Şarkı (Manos Hadjidakis, “Never on Sunday”). En İyi Kostüm Tasarımı, En İyi Yönetmen ve En İyi Yazı, Öykü ve Senaryo dallarında Akademi Ödülleri’ne, En İyi Kadın Oyuncu dalında Cannes Film Festivali’ne aday gösterilmiş, En İyi Orijinal Şarkı dalında Akademi Ödülü’nü ve 1960 Cannes Film Festivali’nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazanmıştır.
- Zorba the Greek: Zorba the Greek başrollerinde Anthony Quinn, Alan Bates, Irene Papas, Lila Kedrova, Sotiris Moustakas, Anna Kyriakou’nin oynadığı 1964 tarihli komedi-drama türünde çekilen sinema filmidir. Yunan filmleri arasında en çok ödüle aday gösterilen filmle arasında yer almaktadır. En İyi Film, En İyi Yönetmen, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Senaryo, En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu, En İyi Sanat Yönetmeni, En İyi Görüntü Yönetimi dallarında Akademi Ödüllerine aday gösterilmiş, En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu, En İyi Sanat Yönetmeni, En İyi Görüntü Yönetimi dallarında Akademi Ödüllerini kazanmıştır.
- Stella: Stelle Başrollerinde Melina Mercouri, Giorgos Fountas ve Alekos Alexandrakis’in rol aldığı 1955 tarihli sinema filmi Yabancı Dildeki En İyi Film dalında Golden Globes Ödüllerine aday gösterilmiş, ve Yabancı Dildeki En İyi Film dalında Golden Globe Ödülünü kazanmıştır.
- A Girls in Black: A Girls in Black, başrollerinde Ellie Lambeti, Dimitris Horn, Giorgos Foundas ve Eleni Zafeiriou’nın rol aldığı 1956 tarihli drama türündeki sinema filmi Yabancı Dildeki En İyi Film dalında Golden Globe Ödülleri’ne aday gösterilmiş, Yabancı Dildeki En İyi Film dalında Golden Globe Ödülü’nü kazanmıştır.
- Voyage to Cythera: Voyage to Cythera başrolünde Manos Katrakis’in rol aldığı 1984 tarihli yunan sinema filmidir. En İyi Senaryo dalında Cannes Film Festivali’ne aday gösterilmiş, En İyi Senaryo dalında Cannes Film Festivali’nde ödül kazanmıştır.
- Ulysses’ Gaze: Ulysses’ Gaze başrollerinde Harvey Keitel, Maia Morgenstern ve Erland Josephson’ın rol aldığı 1995 tarihli Yunanistan filmidir. Büyük Jüri Ödülü dalında Cannes Film Festivali’nde aday gösterilmiş, Büyük Jüri Ödülü’nü kazanmıştır.
- Eternity and a Day: Eternity and a Day Başrollerinde Bruno Ganz, Isabelle Renauld ve Fabrizio Bentivoglio’nun rol aldığı 1998 tarihli sinema filmidir. Altın Palmiye ve Ekümenik Jüri Ödülü dallarında Cannes Film Festivali’nde aday gösterilmiş, Altın Palmiye ve Ekümenik Jüri Ödülü dallarında ödülü kazanmıştır.
- Dogtooth: Dogtooth başrollerinde Christos Stergioglou, Michelle Valley, Angeliki Papoulia, Mary Tsoni, Christos Passalis ve Anna Kalaitzidou’nun yer aldığı 2009 tarihli sinema filmidir. Yabancı Dildeki En İyi Film dalında Akademi Ödülleri’ne, Belirli Bir Bakış dalında Cannes Film Festivali’ne aday gösterilmiş, Belirli Bir Bakış dalında Cannes Film Festivali’nde ödül kazanmıştır.
- The Lobster: The Lobster Başrollerinde Colin Farrell, Rachel Weisz, Jessica Barden ve Olivia Colman’ın rol aldığı 2015 tarihli distopik kara komedi Yunanistan yapımı filmdir. En İyi Özgün Senaryo dalında Akademi Ödülleri’ne, Altın Palmiye ve Jüri Ödülü dallarında Cannes Film Festivali’ne, En İyi İngiliz Film dalında BAFTA’ya aday gösterilmiş, Altın Palmiye ve Jüri Ödülü dallarında Cannes Film Festivali’nde, En İyi İngilizce Film dalında BAFTA’da ödül kazanmıştır.
Yunanistan’ın En Ünlü Aktörleri ve Aktrisleri Kimlerdir?
Yunanistan’ın en ünlü aktör ve aktrisleri aşağıda listelenmiştir.
- Mena Suvari
- Spiro Agnew
- Tom Amandes
- Peter Andre
- John Aniston
- Jennifer Aniston
- Criss Angel
- Marie Avgeropoulos
- Hank Azaria
- Mark Ballas
- Dave Bautista
- Emmanuelle Béart
- Abraham Benrubi
- Dennis Boutsikaris
- Charlie Callas
- Gia Carides
- Alex Carter
- Gabrielle Carteris
- John Cassavetes
- Nick Cassavetes
- George Chakiris
- Jessica Chastain
Film sektöründeki dünyaca tanınan Yunan ünlüler birçok yapımda yer almışlardır.
Yunanistan Sineması ve Film Endüstrisi Nasıl Kuruldu?
1906’da Manakis kardeşler Makedonya’da kayıt yapmaya başlayarak Yunan Sineması’nı kurmuş ve Fransız film yapımcısı “Leons” Atina’nın orta olimpiyat oyunlarından ilk haber yayınını yapmıştır.
Bir yıl sonra, Atina’nın ilk sinema salonu kurulmuş ve diğer özel ‘projeksiyon odaları’ faaliyete geçmiştir. 1910-11’de ilk kısa çizgi filmler, filmlerinin çoğunda da rol alan yönetmen Spiros Dimitrakopoulos (Spyridion) tarafından ortaya konmuştur.
1911’de Kostas Bachatoris, ilk Yunan uzun metrajlı filmi olarak kabul edilen, iyi bilinen bir geleneksel aşk hikayesi olan Golfo’yu sunmuş, 1912’de ilk film şirketi (Athina Film) ve 1916’da Asty Film kurulmuş, bu gelişmelerle birlikte Yunan sineması ve film endüstrisinin temelleri atılmıştır.
Yunanistan Sinemasının Ülke Ekonomisinde Payı Nedir?
2013 verilerine göre, Yunan sinemasının doğrudan, dolaylı ve uyarılmış olmak üzere Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya katkısı 14,2 milyon Euro olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu oran 272 kişilik istihdama karşılık gelmektedir.
Yunanistan sineması, Yunanistan Ekonomisi için önemli katkılar sunan bir sektördür. Özellikle 2013 yılından itibaren etkisini gösteren ekonomik krizle birlikte, bu katkının önemi Yunanistan için artmıştır.
Yunanistan Sineması ve Yunan Kültürü Bağlantısı Nedir?
Yunan Sineması Avrupa’nın en eski sinema geleneklerinden biridir.
Bir bütün olarak Yunan sineması, Yunan kültürü ve evrensel ögelerin ortak bir çizgide buluşması ve Yunan tarihi ile harmanlanmış evrensel değerlere ve izlenceye sahip bir sinema geleneğini ifade eder. Diğer bir deyişle Yunan mitolojisi ile oluşmuş antik Yunan geleneğine paralel olarak Yunan Sineması, aslında tarihi boyunca Yunan kimliği arayışındadır ve modern dönemde Yunan kimliğinin küresel eğilimlerle ilişkilendirildiği, dil ve tarihsel deneyimin engellerini aşan bir evrenselliği yeniden kazanarak, Yunan halkıyla ve ardından dünyayla buluşturduğu bir ekol olma yolunda ilerlemektedir.
Yunan mitolojisi filmleri de bu bağlamda geçmişten kalan kültürel mirasın sinema gibi bir modern sanat aracılığı ile halkla buluşması anlamında antik ve yeni kültürlerin bir arada kullanıldığı ortak bir kültürel yapıyı ifade eder.
Yunan sinema filmleri, sinemacılar ve izleyiciler arasında sürekli bir diyalog kurulması ve toplumsal kültürel inşaaların oluşturulmasında önemli görevler alır. Özellikle 20.yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan sinema akımları, Yunanistan’ın sosyo-kültürel yapısını perdeye başarıyla taşıyarak tartışmaya açmış, böylece siyasetin gündemine oturtarak devamında gelişecek olan kültürel değişimlerde önemli rol sahibi olmuştur.Paylaş: