Aynı zamanda “onikomikoz” adı da verilen tırnak mikozları, çoğunlukla, keratin ile beslenen mikroskobik mantarlara bağlı enfeksiyonlardır. Çoğunlukla ayak tırnaklarını etkiler, ancak el tırnaklarında da görülebilir. Çok bulaşıcıdır ve çirkin bir görünüme sahiptir. Tırnağın hasar görmemesi ve mantarın çevreye sıçramaması için en kısa sürede tedavi edilmesi gerekir.
- Tırnak mikozlarının kaynağı
Fungal tırnak enfeksiyonları, tırnak altına nüfuz eden, cildin üst tabakasını (stratum korneum) işgal eden ve yavaş yavaş tırnağın köküne doğru ilerleyen, tırnağın derformasyonuna neden olan, mikroskopik mantarların kontaminasyonuna bağlı olarak gelişirler.
Bu mantarlar iki tipte olabilmektedir:
• Birçok durumda, dermatofitler söz konusudur. Bu mantar türü, deri ve tırnaklardaki keratine zarar verir. Ayak başparmağından başlayarak, ayak tırnakları içine yerleşir. Sarımtırak beyaz bir leke belirir ve tırnak kalınlaşır. Enfeksiyon farklı renkler alarak (kahverengi, yeşil, sarı) tırnağın köküne doğru ilerler ve tırnağın ayrılmasına neden olur. Nihayetinde enfeksiyon tırnak matrisine ulaştığında, tırnak yok olur. Son derece bulaşıcı olan bu mikoz tipi, genellikle mantarın bulunduğu zemin üzerinde (havuz, spor salonu, sauna vb.) çıplak ayak yürünmesi ile bulaşır.
•Daha nadir görülmekle birlikte, Candidas albicans adı verilen maya mantarları da tırnakları etkileyebilir. Bu mikoz tipi, tırnak çevresinde kızarık ve ağrılı bir şişkinlik ile başlar. Üzerine basıldığında, irin çıktığı görülür. Ardından tırnak işgal edilir ve bakteriyel süperenfeksiyon vakalarında yeşil bir görünüm alabilir. Bu Candidas kaynaklı tırnak mantarları yalnızca el tırnaklarını etkiler ve genellikle su ile çok sık temas eden kişilerde görünürler (bahçe, temizlik, yemek-bulaşık alanında çalışanlar).
- Elverişli ortam sağlayan faktörler
- Sıcaklık, nem ve kapalı kalma (bilhassa sıkı ayakkabılar içinde).
- Aşırı terleme.
- Su ile tekrarlı temas.
- Tekrarlanan mikro mekanik travma ya da bir tırnak sedefi nedeniyle hasar görmüş bir tırnak.
- Ayak parmaklarında görülen bir mikoz tedavi edilmez ise, parmak arasında görülen ufacık bir intertrigo bile söz konusu olsa, tırnaklara doğru yayılabilir.
- Önleme yönelik tedbirlerDoğru hijyen alışkanlıklarının elde edilmesi, ayak mantarlarından kaçınılmasını veya nüksetmelerinin engellenmesini sağlayabilmektedir:
- Soyunma odalarında, spor salonlarında veya havuzlarda çıplak ayakla yürümeyin, terlik kullanın.
- Havuzda veya spor sonrasında, ayaklar için dezenfekte edici duş jeli kullanın.
- Ellerinizi çok sık yıkamaktan kaçının (elbette doğru bir hijyenden ödün vermeksizin).
- Su ile temasınızı takiben, el ve ayak parmaklarınızı iyice kurulayın.
- Havlunuzu asla başkalarıyla paylaşmayın. Kişi başına tek bir havlu kullanın.
- Her gün çorap değiştirin, terden nemlenmiş çoraplarınızın içinde uzun süre kalmayın.
- Tırnak mikozlarını tedavi etmekTırnak mantarları kendiliğinden kaybolmazlar. Tedavi edilmemeleri durumunda, genelde tırnak matrisine ilerler ve diğer tırnakların uzantılarına bulaşırlar.
İlk belirtilerden itibaren bir tedaviye başlanması önemlidir: Dermatolog hekiminize başvurun. Mikoz tipine, enfeksiyonun yayılma durumuna ve geçmişine göre uygun tedaviyi belirleyecektir. Haricen veya oral antifungal tedavi kullanılabilir.
Tedavi genellikle uzun sürelidir: Tırnak tam anlamıyla iyileşinceye dek tedaviye devam edilmelidir. Bu da genellikle birkaç ay sürebilir. Tam bir iyileşme elde edilmesi için, tedavinin düzenli olarak ve sonuna dek uygulanması önemlidir.