|DAVİD BERGELSON|


(Ukrayna, 1884-1952)
Isaac Babel, Der Nister ve Peretz Markish'in de aralarında bulunduğu bir çok yazar gibi David Bergelson da Joseph Stalin'in katliamları sırasında öldürülen Yahudi Sovyet yazarları arasındadır. Dört dörtlük Yidiş yazarlardan biri olmasına karşın, etkisi ve popülaritesi, bir kısım elitten ötesine fazla yayılmamıştır. Bergelson , Rısya'da, ticaretle uğraşan bir ailede doğar. Kiev Üniversitesinde, bir öğrenciyle beraber , büyük başarı elde etmiş ‘Depo'da' adlı romanı yazar. 1913'de, bir Ukrayna Kentinden Yahudi ailelerin sürülüşünü anlatan ‘Herşey Düzene Girip Yapılınca' adlı romanı kaleme alır. Bu romandaki kadın kahraman Emma Bovarı'yi hatırlatır. 1921'de Rısya'yı terk edip Berlin'e gider ,orada Günlük Yahudi Gazetesinde çalışır ve Sosyalist fikirleri ile sanatsal görüşlerinin birleştirdiği bir dergi yayımlamaya başlar. 1940lar'ın sonlarında Bergelson Rusya'ya geri döner ve sosyalist gerçekçi bir üslupla yazmaya başladıysa da sonuç çok başarılı olmaz. Yine de, Yahudi edebiyatına çok büyük katkılarda bulunur. Knut Hamsun'dan etkilenen tarzı özenle işlenmiş , kontrollü , abartısız ve oldukça karamsardır. Bergelson ‘un tercümesi oldukça zordur, çünkü söz dizimi tercüme edilemez. Ama daha da önemlisi Doğu Avrupa'nın kaybolan Yahudi dünyasına endişe ve korkuyla yaklaşır, eskiyi güzelleştirmeye çalışmaz. Yahudilerin dünyası Bergelson'da, Şholem Alehem'in yansıttığının tam tersine dertli, ve yaşanması zor bir dünyadır. İlk kez Joachim Neugroschel'in editörlüğünü yaptığı ‘Yenne Velt: Yahudi Fantezi ve Esrarengiz Hikayeler Antolojsinde' (1976) İngilizce olarak yayımlanmış "Gece Vakti" adlı hikayenin, kaçınılmaz, mistik bir anlamı vardır.
Hikayelerinden...
Gece Vakti
Gece VaktiGece vakti bir keresinde, karanlık, kalabalık, gürültü içinde hareket eden bir tren vagonunda uyandım ve o anda onu karşımdaki koltukta otururken gördüm ve o sırada onu tanıdım. Ne zaman trenle yolculuk yapsa geceleyin hiç bir zaman uyuyamayan ve uyuyamadığı zaman sizi sıkan ve sizi sıktığı zaman gözlerinizde bir şey arayan ve ruhunuzdan sessizce, küçük küçük ve hiç durmadan bir şey koparmak isteyen o yaşlı, tanıdık gece-Yahudisiydi orada oturan "Genç adam" diye bana baktı yaşlı, matem dolu gözleriyle, "Nereye gidiyorsun genç adamş" Ve sesi kulaklarımda yankılandı ... devamı