Teb Seferi, MÖ 377
MÖ 377'deki Theban kampanyası, Sparta Kralı II. Agesilaus'un Thebes'i Sparta kontrolünü kabul etmeye zorlamak için ikinci girişimiydi, ancak önceki yılki ilk girişimi gibi, kampanya başarısızlıkla sonuçlandı.
382'de Spartalılar Thebes'in kontrolünü ele geçirdiler, ancak 379'da Theban sürgünleri ve yeni rejimin iç düşmanlarının bir araya gelmesi Sparta yanlısı hükümeti devirdi ve Cadmea'nın (Thebes kalesi) Sparta garnizonunu kovdu ve Theban- Spartan veya Boiotian Savaşı (MÖ 379-371). Spartalılar yılın sonlarında bir ordu gönderdi, ancak başarılı olamadı. 378'de Kral II. Agesilaus, Theban topraklarının ikinci bir istilasına öncülük etti. Bazı geniş saha tahkimatlarını geçmeye zorladıktan sonra, Teb'den üç mil uzakta birleşik bir Theban ve Atina ordusuna rastladı ve onlara bir sırtta güçlü konumlarında saldırma riskini almak istemiyordu. Agesilaus, ordusunun çoğunu Boeotia'dan geri çekmeden önce, tahkimatları restore ettiği Thespiae'ye geri çekildi. Thespiae'de bir Sparta garnizonu kaldı, ancak yılın ilerleyen saatlerinde bu kuvvet, Spartalı komutan Pheobidas'ın öldürüldüğü Thebans'ın elinde utanç verici bir yenilgiye uğradı. Bu gerilemeden sonra Spartalılar, Thespiae'yi ele geçirmek için polemarch'larından biri tarafından komuta edilen yeni bir alay gönderdi.
Agesilaus, 377'de Boeotia'yı işgal eden ordunun komutasını devraldı. İlk hamlesi, Thespiae'deki yeni komutana Cithaeron menzili üzerindeki geçişleri güvence altına alması emrini vermek oldu. Thebailileri yanıltmak amacıyla ordusunun pazarına Thespiae'de toplanması emrini verdi. Thebai'nin güneyindeki Scolus'ta bir mevziyi savunmaya hazırlanan Thebaililer, kandırıldılar ve ordularını batıya, Thespiae'den Thebes'e giden yola taşıdılar. Bu arada Agesilaus, Scolus yolunda yürüdü ve önceki Theban pozisyonunu savaşmadan geçmeyi başardı.
Bu, Agesilaus'un şimdi Thebes ve ana Theban ordusu arasında tehlikeli bir konumda olduğu anlamına geliyordu. Boeotia boyunca kuzeydoğuya ilerledi ve giderken ülkeyi harap etti. Spartalılar, geri dönmeden önce Thebes'in kuzey doğusundaki Spartalı bir müttefik olan Tanagra'ya kadar ulaştılar. Bu arada Theban ordusu Thespiae'den geri döndü ve 'Rhea'nın merkezi' olarak adlandırılan bir tepede güçlü bir pozisyon aldı. Agesilaus'un Thebans'ı yerinden etmenin bir yolunu bulması gerekiyordu ve batıya Thebes'e doğru bir aldatmaca yapmaya karar verdi. Thebaililer, güçlü konumlarını terk etmek ve savunmasız şehre doğru geri koşmak zorunda kaldılar. Bu rotanın çoğunda daha yüksek arazi avantajına sahiptiler, ancak izci ve seçkin birlik olarak mükemmel bir üne sahip Spartalı tepe adamları Sciritae tarafından taciz edildiler. Sciritae, geri çekilmeden önce Thebans'ı şehre kadar takip etti. Thebans bir zafer kupası koydu, ancak bu, gerçek bir başarının kutlanmasından çok bir tanıtım jestiydi.
Spartalılar, önceki yıl inşa edilen Theban saha tahkimatlarından geçtikleri Rhea koltuğuna çekildiler ve oradan Thespiae'ye döndüler. Yolda Theban ve Atina peltastları tarafından taciz edildiler, ancak bu saldırılar sonunda 382-379 Olynthian-Sparta Savaşı'ndaki yenilgilerinden bu yana Sparta müttefikleri olan Olynthian süvarileri tarafından dövüldü. Thespiae'ye ulaştıktan sonra Agesilaus ordusunun çoğunu Mora'ya geri götürdü. Eve giderken bir akropolise tırmanırken bacağındaki bir damarı yırttı ve bu nedenle 376 seferine uygun değildi.
Spartalılar 377 seferi sırasında Thebes'e doğrudan bir tehdit oluşturmamış olsalar da, Theban tarım arazilerine ağır hasar vermişlerdi ve artık yiyecek tükeniyordu. Thebans, Teselya'dan malzeme satın almayı ayarladı ve tahılı toplamak için iki trirem eşliğinde bir nakliye gemisi konvoyu gönderdi. Bu, Euboea'nın kuzey kıyısındaki Oreus'u geçmeleri gerektiği anlamına geliyordu. Bu, adada hâlâ Spartalıların elinde olan birkaç yerden biriydi ve yerel armost Alcetas, üç triremi yönetebiliyordu. Thebans'ı kandırmak için üç mürettebatını bir gemide tatbik ettirdi ve bu nedenle dönüş yolculuğunda gerçekleştirilen nihai saldırı sürpriz oldu. Tüm konvoy ele geçirildi ve 300 mürettebat Oreus'taki kaleye hapsedildi. Alcetas şehirdeyken, muhtemelen bir erkek arkadaşını ziyaret ederken, Thebans hapishanelerinden kaçtı, kaleyi ele geçirdi ve şehirde bir isyana ilham verdi. Tahıl ve gemiler kurtarıldı ve önemli malzemeler Thebes'e ulaştı. Sonuç olarak, Spartalıların Thebans'ı teslim olmaları için aç bırakma girişimi başarısız oldu.
376 Spartalı kampanyası daha da az başarılı oldu. Bu sefer komuta Cleombrotus'tu, ancak Cithaeron'daki geçişlerde küçük bir yenilgiye uğradıktan sonra işgali iptal etti ve eve döndü.
Teban genişlemesi
Thebes'ten kovulduktan sonra Sparta, Yunanistan'ın merkezinde sürekli olarak zemin kaybetti. Thebaililer, örneğin Boeotia'yı kendi önderlikleri altında enerjik bir şekilde merkezileştirdiler, Thespiae'nin ve -yine- Peloponnesos Savaşı'ndan sonra bir noktada ya da belki de sadece kademeli olarak yeniden yerleştirilmesi gereken talihsiz Plataea'nın kontrolünü ele geçirdiler. Buna ek olarak, Teselya'da yeni bir güç ortaya çıktı, Thebes'in bir müttefiki olan Pherae'li Jason'ın gücü ve 370'deki suikastına kadar Dionysius modelinde bir askeri despot. Sparta, Jason'a karşı yerel Teselya çağrılarına yanıt veremedi, bu da Orta Yunanistan'daki Spartalı hırsın nihayet sona erdiğinin kanıtıydı.
Theban yayılmacılığı, çok geçmeden Atina ve Sparta'yı bir araya getirmek zorundaydı. Batıda Atina ve Sparta arasında yeniden başlayan çatışmalara (374 ve 373) ve Thebes'in giderek isteksiz olmasına rağmen Atina donanmasına (373) yaptığı katkılara rağmen, Thebes'in hem Atina hem de Sparta için gerçek tehdit olduğu ortaya çıkıyordu. Bu bakımdan, Sparta karşıtı duygular açısından siyasi gerekçesi olan İkinci Atina Konfederasyonu, olayların yerini çoktan almıştı. Konfederasyon içinde endişe için başka nedenler vardı. 373'ün batı operasyonları için başka bir isimle haraç alınmıştı, bu tamamen mantıksız değildi: gemiler pahalıydı ve Atina'nın 5. yüzyılda olduğu gibi büyük yedekleri yoktu. Belki de daha rahatsız edici olan, Cephallenia'daki Atina garnizonuydu, 373 tarihli bir yazıtla onaylanan, ancak özel faktörlerin olabileceği ve garnizonun ne kadar süre kaldığı bilinmiyor.
371'de Sparta'da düzenlenen ünlü bir barış konferansında (aslında başka bir Kralın Barışıyla sonuçlandı), Sparta, tüm Boiotia adına imza atarak Thebaililerin yerel iddialarını ileri sürmelerini ve resmileştirmelerini engellemeye çalıştı. Agesilaus ile Theban Epaminondas arasındaki retorik bir düellonun işaret ettiği, müzakerelerde bir kırılmanın ardından, Boeotian Plutarkhos'un yarım bin yıl sonra onu tanımladığı gibi “kültür ve felsefeyle ünlü bir adam”, Spartalılar Boiotia'yı işgal etti. Barış konferansından yirmi gün sonra Sparta, Thebai komutanı Epaminondas'ın kültürel ve felsefi niteliklerden daha fazlasını gösteren Leuctra sahasında Thebes tarafından yenildi.
Bu, Yunan tarihinde büyük ve belirleyici bir savaştı. Politik olarak, Sparta'nın Peloponezya bağımlılıkları üzerindeki hakimiyetini gevşetmek ve Messenia'nın uzun süreli tabiiyetini sona erdirmek için on yıllık Theban ününü getirdi (ancak bu, sonuçlarında her zamanki “Theban hegemonyası” adını hak etmek için çok yetersizdi) ). Askeri olarak, savaş, yalnızca Kutsal Bando'nun saf profesyonelliğinde değil, birkaç yönden yenilikçiydi. Ordunun sol kanadı, 424'teki Delium düzenlemesinin daha da geliştirilmesiyle 50 adama kadar derinleştirildi. Bu, savaşın önerdiği şekilde konuşlandırılabilecek solda esnek bir “kuyruk” veya yedek kuvvet sağladı. Ne zaman ve nasıl konuşlandırılacağına ilişkin karar, savaşın sonucu üzerindeki etkisi şimdiye kadar olduğundan daha büyük olan generalin olacaktı. Thebaililer, en iyi birlikleri sol tarafa yerleştirerek, karşılarında yer alan ve geleneksel hoplit tarzında sağ kanadı işgal eden en iyi Spartalı birlikleri nakavt etmeyi amaçladılar. Son olarak, Thebaililer, (geleneksel olduğu gibi, doğrudan değil) eğik bir şekilde ilerleyerek, bu derinleşmiş solun uyguladığı gücü artırdılar.
Belki de Sparta yenilgisinin Theban üstünlüğünden başka bir açıklamaya ihtiyacı yoktur. Spartalılar, 400'ü tam Sparta vatandaşı olmak üzere yaklaşık 1000 adam kaybetti. Bununla birlikte, yenilgide en ciddi faktörün insan gücü sorunları olup olmadığı tartışmalıdır. Aristoteles, bir yandan, Leuctra'daki yenilgi ile insan kıtlığı arasındaki bağlantıyı açıkça ortaya koydu. Yetenekli veya fiziksel olarak güçlü yabancıların Sparta vatandaşlığı kazanmaları için yeterli yol yoktu ve tam vatandaşların statülerini kaybedebilecekleri çok fazla yol vardı. Bu nedenle, tam vatandaşlar, savaşta korkaklık iddiasıyla aşağılanabilir veya faturalarını ödeyemedikleri için borca girebilirler (bu borçlar genellikle, sosyal ve ekonomik konumu Sparta'da daha güçlü olan kadınların toprakları ele geçirmesiyle sonuçlanmıştır). başka yerlerden daha). Ayrıca 465 depremi gibi kaçınılmaz demografik felaketler nedeniyle tam vatandaş sayısı azalmıştır. Öte yandan, Spartalı olmayanların (ya aşağılanmış Spartalılar, Cinadon gibi sözde “aşağılar” ya da çevredeki toplulukların vatandaşları), en azından 4. yüzyılda, tam Spartalıların yanında tugaylanmış olabilir ve muhtemelen edildi.
Leuctra'dan sonra bu kez Atina'da 371'lik ikinci bir barış yapıldı. Sparta'nın katılıp katılmadığı tartışmalıdır, ancak Thebans'ın tekrar hariç tutulduğu kesindir. Barışın “Atinalı müttefiklerin kararnamelerini” kabul etme taahhütlerini de içerdiği kesindir - İkinci Atina Konfederasyonuna olası bir referans ve her durumda Atina'nın konumunun daha da güçlendirilmesi.
Sparta'nın konumu, aksine, şimdi gözle görülür bir şekilde parçalanmaya başladı. Arcadia'da, Mantinealılar bir kez daha kendilerini bir kez daha polis olarak örgütlemekle kalmadılar, Arcadia bir bütün olarak Lycomedes adlı bir Mantinean'ın girişimiyle federal bir devlet haline geldi. (Başkent, Tegea ve Mantinea arasındaki eski rekabetin gerektirdiği yeni bir temel olan “Büyük Şehir” Megalopolis'te olacaktı.) Her iki hareket de açıkça Sparta karşıtıydı ve Arkadya federasyonu bazı güçlülerden askeri desteğe şiddetle ihtiyaç duyuyordu. çeyrek. Arkadyalılar, Atina tarafından reddedildikten sonra onu Teb'de buldular (Atina bu çağrıya olumlu yanıt vermiş olsaydı, 360'ların büyük Peloponnesos gelişmeleri asla gerçekleşmeyebilirdi).
Federal Arcadia, başlangıçta yerel bir büyümeydi, ancak Theban desteğinin sonraki başarısı için çok önemli olduğuna şüphe yok. Orada ve Yunanistan'ın merkezindeki federalizmin Theban tanıtımı, kanıtların büyük ölçüde kayda değer olduğu kayda değer bir siyasi katkıdır. Federasyonlar bu on yılda sadece Arcadia'da değil, Korint Körfezi'nin kuzeyinde, 370'den beri Thebes'in müttefiki olan Aetolia'da ve batı Locris'te kanıtlanmıştır. 350'lerde Ege eyaletlerinin ilgi çekici bir Boiotia federal örgütü de vardı. sinedriyon Atina modelinde. Tüm bu federasyonlar, Boeotia'nın kendisinde uzun zamandır bilinen federal ilkeyi açıkça ihraç etmeye çalışan Thebans'ın etkisine muhtemelen ihanet ediyor. Bununla birlikte, şüpheci bir bakış açısına göre, gelişme doğaldı ve sadece maksimum Theban iktidarı dönemiyle yaklaşık olarak eşzamanlıydı.
370-369'da Epaminondas Peloponnese'yi işgal etti (bu tür birçok istilanın ilki) ve Messene'yi topçu bilinçli bir 4. yüzyıl Messene'nin “en modern” tahkimatlarını fiziksel ve politik bir polis olarak yeniden kurarak Sparta'yı onarılamaz bir şekilde zayıflattı. Devre, Ithome Dağı üzerinde yaklaşık dört mil boyunca uzanıyordu. Bunlar, Anadolu'da Korint Körfezi'nin doğu ucundaki Aegosthena dışında, Yunanistan anakarasında en iyi korunmuş olanlardır. Messene'nin kaybı Sparta'yı özellikle ekonomik olarak felce uğrattı, Sparta'nın artık askeri yaşam tarzı için gerekli olan ekonomik fazlalığı sağlayacak bir helot nüfusu yoktu. Bununla birlikte, Leuctra, Megalopolis ve Messene'nin birleşik etkisi, 368'deki “Tearless Battle”da hemen açık değildi, Sparta yine de Arkadyalıların bir kuvvetine karşı bir zafer kazanmayı başardı. Ancak Sparta artık lider bir güç değildi.
İçindekiler
Thebes'in Mısırlı adı wꜣs.t, "Şehir wꜣs", firavunların asası, hayvan başlı uzun bir asa ve çatallı bir kaide. Yeni Krallığın sonundan itibaren Thebes, Mısır'da olarak biliniyordu. niwt-'imn "Amun Şehri", diğer üyeleri Mut ve Khonsu olan Theban Üçlüsü tanrılarının şefi. Thebes'in bu adı İncil'de Nahum Kitabında [4] "Nōʼ ʼĀmôn" ( נא אמון ) ve ayrıca Hezekiel [5] ve Yeremya Kitabı'nda bahsedilen "Hayır" ( נא ) olarak geçmektedir. [6] [7]
Teb'in bazen Eski Yunanca'nın Latinceleştirilmiş hali olduğu iddia edilir: Θῆβαι , Demotik Mısır'ın Helenleştirilmiş hali tꜣ jpt ("tapınak"), atıfta bulunarak jpt-swt tapınak şimdi şehrin kuzeydoğu kıyısında, Arapça adıyla Karnak ("müstahkem köy") olarak biliniyor. Ancak Homeros metropole bu adla atıfta bulunduğundan ve Demotik yazı daha sonraki bir tarihe kadar ortaya çıkmadığından, etimoloji şüphelidir. Homeros kadar erken İlyada, [8] Yunanlılar Mısır Teb'lerini "Yüz Kapının Teb'i" (Θῆβαι ἑκατόμπυλοι, Thēbai hekatómpyloi) veya "Yed Kapılı Teb"in (Θῆβαι ἑπτάπυλοι , Thēbai heptápyloi) Boeotia, Yunanistan'da. [n 1]
İçinde yorumlama graeca, Amun Zeus Ammon olarak işlendi. Bu nedenle isim Yunancaya Diospolis, "Zeus Şehri" olarak çevrildi. Diğer birçok şehirden bu isimle ayırt edilmesi için "Büyük Diospolis" (Διόσπολις Μεγάλη, Diospolis Megalē Latince: Diospolis Magna). Yunan isimleri, Mısır'ın Büyük İskender tarafından fethinden sonra, ülke Makedon Ptolemaik hanedanı tarafından yönetilmeye başladığında daha geniş bir kullanıma girdi.
Coğrafya Düzenle
Thebes, Delta'nın yaklaşık 800 km güneyinde Yukarı Mısır'ın orta kesiminde Nil Nehri kıyılarında yer alıyordu. Büyük ölçüde, Nil'in büyük bir kıvrımını izleyen Nil Vadisi'nin alüvyonlu ovaları üzerine inşa edilmiştir. Doğal bir sonuç olarak şehir, çağdaş nehir kanalına paralel olarak kuzeydoğu-güneybatı ekseninde kurulmuştur. Teb, batıda kutsal 420 metrelik (1,378 fit) el-Kurn'da doruğa çıkan Theban Tepeleri'nin bölümlerini içeren 93 km2'lik (36 sq mi) bir alana sahipti. Doğuda, vadiye akan vadileriyle dağlık Doğu Çölü uzanır. Bu vadiler arasında önemli olan Thebes yakınlarındaki Wadi Hammamat'tır. Kızıldeniz kıyılarına giden bir kara ticaret yolu olarak kullanılmıştır.
Demografi Düzenleme
George Modelski'ye göre, Thebes MÖ 2000'de yaklaşık 40.000 nüfusa sahipti (o zamanlar dünyanın en büyük şehri olan Memphis'teki 60.000'e kıyasla). MÖ 1800'e gelindiğinde, Memphis'in nüfusu yaklaşık 30.000'e düştü ve Thebes o zamanlar Mısır'ın en büyük şehri oldu. [11] Tarihçi Ian Morris, MÖ 1500'e gelindiğinde Thebes'in, Nimrud tarafından geride bırakıldığı M.Ö. diğerleri arasında). [12]
Ekonomi Düzenle
Thebes'in arkeolojik kalıntıları, Mısır uygarlığının zirvesinde olduğuna dair çarpıcı bir tanıklık sunuyor. Yunan şair Homer, Thebes'in zenginliğini övdü. İlyada, Kitap 9 (c. MÖ 8. Yüzyıl): ". Mısır Teb'inde değerli külçe yığınları parıldıyor, yüz kapılı Teb." [13] [14]
Kültür Düzenle
Teb'de altmıştan fazla yıllık festival kutlandı. Edfu Coğrafya Metni'ne göre bunlar arasında başlıca festivaller şunlardı: Güzel Opet Bayramı, Khoiak (Festival), I Shemu Festivali ve II Shemu Festivali. Bir diğer popüler şenlik ise cadılar bayramı benzeri Vadinin Güzel Festivaliydi. [ kaynak belirtilmeli ]
Eski Krallık Düzenle
Teb, MÖ 3200 yıllarından itibaren yerleşim görmüştür. [15] Dördüncü Yukarı Mısır adı olan Waset'in kendi adını taşıyan başkentiydi. Memphis, Eski Krallık firavunlarının kraliyet ikametgahı olarak hizmet ederken, o zamanlar hala küçük bir ticaret merkeziydi. Teb'de Karnak tapınak kompleksinin Orta Krallık'tan kalma olabilecek bölümlerinden daha eski hiçbir yapı kalmamış olsa da, Karnak'ta 5. Hanedanlık Firavunu Nyuserre'nin bir heykelinin alt kısmı bulunmuştur. 12. Hanedan kralı Senusret tarafından adanan bir diğer heykel, kemerinde Nyuserre'nin bir kartuşu taşıdığı için gasp edilerek yeniden kullanılmış olabilir. 4. ila 6. Hanedanların yedi hükümdarı Karnak kral listesinde göründüğünden, belki de en azından Theban bölgesinde Eski Krallık'a tarihlenen bir tapınak vardı.
İlk Ara Dönem Düzenle
MÖ 2160'a gelindiğinde, yeni bir firavunlar dizisi (Dokuzuncu ve Onuncu Hanedanlar), başkentleri Herakleopolis Magna'dan Aşağı Mısır ve Yukarı Mısır'ın kuzey kısımları üzerindeki kontrolü pekiştirdi. Teb merkezli bir rakip hat (Onbirinci Hanedan), Yukarı Mısır'ın geri kalan kısmını yönetiyordu. Tebai hükümdarları, görünüşe göre Teb prensi Yaşlı İntef'in torunlarıydı. Muhtemel torunu Intef I, gücü genel Theban bölgesinden daha fazla uzanmasa da, hayatta kısmi bir firavun unvanı iddiasında bulunan ailenin ilk üyesiydi.
Orta Krallık Düzenle
Sonunda c. MÖ 2050, İntef III'ün oğlu Mentuhotep II ("Montu memnun" anlamına gelir), Herakleopolitans'ı zorla aldı ve Mısır'ı bir kez daha tek bir hükümdar altında birleştirdi ve böylece şimdi Orta Krallık olarak bilinen dönem başladı. Mentuhotep II 51 yıl hüküm sürdü ve Deir el-Bahri'deki ilk morg tapınağını inşa etti ve büyük olasılıkla 18. Hanedanlık döneminde Hatshepsut tarafından yanına inşa edilen daha sonraki ve daha büyük tapınak için ilham kaynağı oldu. Bu olaylardan sonra, 11. Hanedanlık kısa ömürlü oldu, çünkü Mentuhotep II'nin ölümü ile Mentuhotep IV'ün ölümü arasında gizemli koşullar altında yirmi yıldan az bir süre geçmişti.
12. Hanedanlık döneminde, Amenemhat güç koltuğunu Kuzey'e Itjtawy'ye taşıdım. Thebes, yerel tanrı Amun'un Mısır'da giderek daha fazla öne çıkmasıyla dini bir merkez olarak gelişmeye devam etti. Amun'a adanmış bir tapınağın en eski kalıntıları Senusret I'in saltanatına aittir. [16] Thebes, Orta Krallık'ta zaten hatırı sayılır büyüklükte bir kasabaydı. Karnak tapınağının etrafındaki kazılar, Orta Krallık kasabasının ızgara desenli bir yerleşim planına sahip olduğunu gösteriyor.Şehir en az bir kilometre uzunluğunda ve 50 hektarlık bir alana sahipti. İki saray binasının kalıntıları da tespit edildi. [17]
12. Hanedanlığın sonraki bölümünden başlayarak, bir grup Kenanlı, doğu Nil Deltası'na yerleşmeye başladı. Sonunda c'de Avaris'te 14. Hanedanlığı kurdular. 1805 M.Ö. veya c. 1710 M.Ö. Bunu yaparak, Asyalılar Delta bölgesinin çoğunluğu üzerinde hegemonya kurdular ve bu bölgeleri bu arada 12. Hanedan'ın yerini alan 13. Hanedan'ın etkisinden çıkardılar. [18]
İkinci Ara Dönem Düzenle
Hyksos adlı ikinci bir Asyalılar dalgası ( Heqa-khasut, Mısırlıların liderleri olarak adlandırdıkları "yabancı toprakların hükümdarları") Mısır'a göç etti ve orada 15. Hanedanlığı başlatarak Avaris'teki Kenanlı güç merkezini ele geçirdi. Hyksos kralları, İkinci Ara Dönem'in başlarında (MÖ 1657-1549) Aşağı Mısır üzerinde üstünlük kazandılar. [19] Hyksos, Merneferre Ay'ın saltanatı sırasında veya kısa bir süre sonra (MÖ 1700) Memphis'i aldığında, 13. Hanedanlığın hükümdarları güneye, başkent olarak restore edilen Thebes'e kaçtı. [20]
Theban prensleri (şimdi 16. Hanedan olarak bilinir), Hyksos Delta'dan güneye, Orta Mısır'a doğru ilerlerken, yakın bölgelerinin üzerinde sıkıca durdular. Thebans, Hyksos'un daha da ilerlemesine, aralarında barışçıl bir eşzamanlı kural için bir anlaşma yaparak direndi. Hyksos, Nubyalılarla ticaret yapmak için Thebes'i geçerek yukarı akıntıya binebildi ve Thebans, sürülerini düşmanları olmadan Delta'ya getirdi. Statüko, Hyksos hükümdarı Apophis (15. Hanedan) Thebes'li Seqenenre Tao'ya (17. Hanedan) hakaret edene kadar devam etti. Kısa süre sonra Thebes orduları Hyksos yönetimindeki topraklara yürüdü. Tao savaşta öldü ve oğlu Kamose seferin sorumluluğunu üstlendi. Kamose'nin ölümünden sonra kardeşi I. Ahmose, Hyksos'un başkenti Avaris'i ele geçirene kadar devam etti. Ahmose, Hyksos'u Mısır'dan ve Levant'tan kovdu ve daha önce onlar tarafından yönetilen toprakları geri aldı. [21]
Yeni Krallık ve Thebes'in yüksekliği
Ahmose I, başkenti Thebes olan birleşik bir Mısır için yeni bir çağ kurdu. Şehir, 18. Hanedanlığın (Yeni Krallık) çoğu sırasında başkent olarak kaldı. Aynı zamanda, kraliyet arşivleri hesaplar ve raporlarla dolmaya başladığında, katiplere ve okuryazarlara daha fazla talebin olduğu yeni kurulan profesyonel bir kamu hizmetinin merkezi haline geldi. [22] Şehirde, Nubia'nın seçkin azınlığı, koloninin yöneticileri olarak hizmet etmek için Mısır kültürüyle yeniden eğitildi. [23]
Mısır yeniden istikrara kavuştuğunda, din ve dini merkezler gelişti ve hiçbiri Teb'den daha fazla gelişmedi. Örneğin, Amenhotep III, büyük servetinin çoğunu yabancı haraçtan Amun tapınaklarına akıttı. [24] Theban tanrısı Amun, başlıca devlet tanrısı haline geldi ve her inşaat projesi, Amun'un ve firavunların ihtişamını ilan etmede sonuncuyu geçmeye çalıştı. [25] Thutmose I (hükümdarlığı MÖ 1506-1493) Karnak tapınağının ilk büyük genişlemesine başladı. Bundan sonra, tapınağın devasa genişlemeleri Yeni Krallık boyunca norm haline geldi.
Kraliçe Hatshepsut (hükümdarlık MÖ 1479-1458), ticaret ağlarını, özellikle de Thebes'in Kızıldeniz limanı Al-Qusayr, Elat ve Punt toprakları arasındaki Kızıldeniz ticaretini yenileyerek Theban ekonomisinin gelişmesine yardımcı oldu. Halefi Thutmose III, Mittani kadar uzaklardan gelen savaş ganimetlerinin çoğunu Thebes'e getirdi. 18. Hanedan, büyük torunu Amenhotep III'ün saltanatı (MÖ 1388-1350) sırasında zirveye ulaştı. Amun tapınaklarını süslemenin yanı sıra Amenhotep, Thebes'teki inşaatı benzeri görülmemiş seviyelere çıkardı. Batı yakasında, devasa morg tapınağını ve 364 hektarlık yapay bir gölün önünde bulunan eşit derecede büyük Malkata saray şehrini inşa etti. Uygun şehirde Luksor tapınağını ve Karnak'a giden Sfenks Bulvarı'nı inşa etti.
Amenhotep III'ün oğlu Akhenaten (MÖ 1351-1334) döneminde kısa bir süre için Thebes zor zamanlar geçirdi ve şehir mahkeme tarafından terk edildi ve Amun'a ibadet yasaklandı. Başkent, Thebes ve Memphis arasında, yeni Akhetaten şehrine (modern Mısır'da Amarna) taşındı. Ölümünden sonra oğlu Tutankhamun başkenti Memphis'e geri verdi, [26] ancak Thebes'teki yenilenen inşaat projeleri daha da görkemli tapınaklar ve türbeler üretti. [24]
19. Hanedan ile hükümet koltuğu Delta'ya taşındı. Thebes, gelirlerini ve prestijini, her yılın bir bölümünde hala Thebes'te ikamet eden Set I (1290-1279 BC) ve Ramses II (1279-1213) saltanatları boyunca sürdürdü. [24] II. Ramses, şehirde heykeller ve dikilitaşlar, Karnak tapınağının üçüncü çevre duvarı, Luksor tapınağına yapılan eklemeler ve büyük morg tapınağı Ramesseum gibi kapsamlı inşaat projeleri gerçekleştirdi. İnşaatlar, Yukarı Mısır'dan [27] toplanan vergileri ve Nubia ve Doğu Çölü'ne yapılan seferlerden [28] gelen altınları yoğunlaştıran büyük tahıl ambarları (Ramses çevresinde inşa edilmiş) tarafından finanse edildi. Ramses'in 66 yıllık uzun saltanatı sırasında Mısır ve Teb, III. [ kaynak belirtilmeli ]
Şehir, 20. Hanedanlığın başlarında iyi korunmaya devam etti. Büyük Harris Papirüsü, Ramses III'ün (hükümdarlık 1187–56) Amun tapınaklarına 86.486 köle ve geniş mülk bağışladığını belirtir. Ramses III, Deniz Halkları ve Meshwesh Libyalılar da dahil olmak üzere tüm tabi halklardan haraç aldı. Ancak, tüm Mısır, Teb'in Deir el-Medina köyündeki olaylarda örneklendiği gibi, mali sorunlar yaşıyordu. Saltanatının 25. yılında, Deir el-Medina'daki işçiler ücret için greve başladılar ve tüm sosyal sınıflarda genel bir huzursuzluk ortaya çıktı. Ardından, başarısız bir Harem komplosu, Theban yetkilileri ve kadınlar da dahil olmak üzere birçok komplocunun infazına yol açtı. [29]
Daha sonraki Ramses döneminde, hükümet ciddi ekonomik zorluklara düştüğü için Thebes gerilemeye başladı. Ramses IX (MÖ 1129-1111) döneminde, yaklaşık MÖ 1114, Batı Thebes nekropolündeki kraliyet mezarlarının yağmalanmasıyla ilgili bir dizi soruşturma, belediye başkanı tarafından yapılan bir suçlamanın ardından yüksek yerlerde yolsuzluk kanıtlarını ortaya çıkardı. doğu yakası batıdaki meslektaşına karşı. Yağmalanan kraliyet mumyaları bir yerden bir yere taşındı ve sonunda Amun rahipleri tarafından Deir el-Bahri'deki bir mezar kuyusuna ve II. Amenhotep'in mezarına bırakıldı. (Sırasıyla 1881 ve 1898'de bu iki saklanma yerinin bulunması, modern arkeolojik keşfin en büyük olaylarından biriydi.) Thebes'teki bu tür kötü yönetim huzursuzluğa yol açtı. [24]
Üçüncü Ara Dönem Düzenleme
Yerel işlerin kontrolü giderek daha fazla Amun Yüksek Rahiplerinin eline geçme eğilimindeydi, böylece Üçüncü Ara Dönem boyunca, Amun'un Baş Rahibi Güney üzerinde mutlak güç uyguladı; Delta'dan yönetildi. Tanite krallarının kızları, daha büyük bir güce sahip oldukları Teb'de Tanrı'nın Amun'un Karısı olarak atanırken, evlilikler ve evlat edinme aralarındaki bağları güçlendirdi. Theban siyasi nüfuzu ancak Geç Dönem'de gerilemiştir. [30]
MÖ 750 civarında, Kuşitler (Nubyalılar) Thebes ve Yukarı Mısır üzerindeki etkilerini artırıyorlardı. MÖ 721'de Kushluların Kralı Shabaka, IV. Osorkon (22. Hanedan), Peftjauawybast (23. Hanedan) Bakenranef'in (24. Hanedan) birleşik güçlerini yendi ve Mısır'ı yeniden birleştirdi. Saltanatı, Mısır genelinde, özellikle krallığının başkenti yaptığı Thebes şehrinde önemli miktarda inşaat işi gördü. Karnak'ta Pschent'i (Mısır'ın çifte tacı) takan pembe bir granit heykelini dikti. Taharqa, Asurlular Mısır'a savaş açmadan önce Teb'de (yani Karnak'taki Köşk'te) ve Nubia'da birçok önemli projeye imza attı.
Geç Dönem Düzenle
MÖ 667'de Asur kralı Asurbanipal'in ordusunun saldırısına uğrayan Taharka, Aşağı Mısır'ı terk etti ve Teb'e kaçtı. Üç yıl sonra ölümünden sonra yeğeni (veya kuzeni) Tantamani Thebes'i ele geçirdi, Aşağı Mısır'ı işgal etti ve Memphis'i kuşattı, ancak MÖ 663'te ülkeyi fethetme girişimlerini terk etti ve güneye doğru geri çekildi. [31] Asurlular onun peşine düştüler ve Asurlular tarafından yağmalanan ve yok edilen şehirlerin uzun bir listesine eklenen Thebes'i aldılar, Asurbanipal'in yazdığı gibi:
Bu şehri, tamamını Aşur ve İştar'ın yardımıyla fethettim. Gümüş, altın, değerli taşlar, sarayın tüm serveti, zengin kumaşlar, değerli ketenler, büyük atlar, erkekleri ve kadınları denetleyen erkekler, 2500 talant ağırlığında muhteşem elektrumdan iki dikilitaş, tapınakların kapılarını tabanlarından söküp taşıdım. Asur'a gitti. Bu ağır ganimetle Thebes'ten ayrıldım. Mısır ve Kush'a karşı mızrağımı kaldırdım ve gücümü gösterdim. Ellerim dolu, sağlıkla Ninova'ya döndüm. [32]
Thebes eski siyasi önemini hiçbir zaman geri kazanmadı, ancak önemli bir dini merkez olarak kaldı. Asurlular, MÖ 656'da Teb'e yükselen ve orada Tanrı'nın Amun'lu Karısı'nın varisi olarak kendi kızı Nitocris I'i evlat edinen Psamtik I'i (MÖ 664-610) kurdular. MÖ 525'te Pers Kambyses II Mısır'ı işgal etti ve firavun oldu ve krallığı daha büyük Ahameniş İmparatorluğu'na bir satraplık olarak tabi tuttu. [33]
Greko-Romen Dönemi Düzenle
Thebans'ın kuzeydeki merkezi güçle iyi ilişkisi, yerli Mısır firavunlarının yerini Büyük İskender'in liderliğindeki Yunanlıların almasıyla sona erdi. Opet Festivali kutlamaları sırasında Thebes'i ziyaret etti. Karşılama ziyaretine rağmen Thebes bir muhalefet merkezi haline geldi. MÖ 3. yüzyılın sonlarına doğru, muhtemelen Nubian kökenli olan Hugronaphor (Horwennefer), Yukarı Mısır'daki Ptolemaioslara karşı bir isyan başlattı. Halefi Ankhmakis, MÖ 185'e kadar Yukarı Mısır'ın büyük bölümlerini elinde tuttu. Bu isyan Theban rahipliği tarafından desteklendi. MÖ 185'te isyanın bastırılmasından sonra, rahipliğin desteğine ihtiyaç duyan Ptolemy V onları affetti.
Yarım yüzyıl sonra Thebaililer yeniden ayaklandılar ve MÖ 132'de Harsiesi adlı birini tahta çıkardılar. Thebes'teki kraliyet bankasının fonlarına yardım eden Harsiesi, ertesi yıl kaçtı. MÖ 91'de başka bir isyan patlak verdi. Sonraki yıllarda Thebai bastırıldı ve şehir moloz yığınına döndü. [34]
Roma işgali sırasında (MÖ 30 - MS 349), geri kalan topluluklar Luksor tapınağının pilonunun etrafında toplandı. Thebes, Roma eyaletinin bir parçası oldu. Thebais, daha sonra bölünen Thebais Üstün, şehir merkezli ve Aşağı Thebais, Ptolemais Hermiou merkezli. Nubia'daki Roma seferleri sırasında Luksor tapınağında bir Roma lejyonunun merkezi vardı. [35] İnşaat aniden durmadı, ancak şehir gerilemeye devam etti. MS birinci yüzyılda Strabon, Thebes'i sadece bir köye indirilmiş olarak tanımladı. [24]
Roma Hükümdarlığı Altında Thebes
Sonraki iki yüzyılda Thebes, Yunan siyasetinde rol oynamaya devam etti, ancak o zamana kadar oldukça önemsiz bir şehir devleti haline geldi. Thebes, Roma Cumhuriyeti'ne karşı Achaean İsyanı'na katıldı. Ancak Yunanlılar yenildi ve Thebes, anakara Yunanistan'ın geri kalanıyla birlikte siyasi bağımsızlığını kaybetti ve Roma tarafından ilhak edildi. Roma yönetimi altında, Thebes çok az öneme sahip bir taşra kasabasına indirgendi. Ancak daha sonraki Bizans ve Frank dönemlerinde Thebes müreffeh bir idari ve ticari merkez haline geldi ve özellikle ipek dokumasıyla tanındı. Osmanlı döneminde, 1435-1829 yılları arasında Thebes yeniden yoksul bir köye indirgendi.
Sparta'nın Düştüğü Gün
Efsanevi Spartalı kanun koyucu ve askeri reformcu Lycurgus, aynı düşmanlara karşı art arda Spartalı seferlerini neden yasakladığı sorulduğunda, "Böylece [düşman], kendilerini sık sık savunmaya alışarak, savaşta ustalaşmasın" diye açıkladı. Bu ifadenin gerçeği, MÖ 371'de orta Grek köyü Leuctra yakınlarındaki bir ovada doğrulandı; burada yaklaşık on yıllık tahterevalli çatışmasından sonra, savaşta sertleşmiş Boiotian yeomen, Sparta'nın seçkin akranlarını ezerek, Sparta'nın Yunanistan hegemonyasını sona erdirdi.
MÖ 431-404 Peloponez Savaşı'nda Atina ve onun Delian Ligi müttefiklerine karşı kazandığı zaferin ardından, önceden anti-emperyalist ve müdahaleci olmayan Sparta, hem emperyalist hem de müdahaleci oldu. MÖ 386'da, savaşan Yunan komşularını kontrol altında tutmaya hevesli olan Pers Kralı II. Artaxerxes, Ionia ve Kıbrıs'ın tampon bölgelerini geri aldı, doğu Ege'deki kontrolünü pekiştirdi ve savaşan şehir devletlerine, Spartalılar ile birlikte bir barışı empoze etti. uygulayıcılar. Sparta, hegemon veya lider şehir devleti statüsünü, diğer şehir devletlerini Spartalı garnizonları ve askeri valileri kabul etmeye, hatta bazılarına saldırmaya ve onlara dar oligarşiler dayatmaya zorlamak için kullandı.
Peloponnesos Savaşı sırasında güçlü bir Spartalı müttefiki olan Thebes, neredeyse bir düzine egemen şehir ve kasabadan oluşan Boiotia Birliği'nin dağıtılmasını gerektiren barış koşulları altında acı çekti. Ayrıca, Spartalılar Teb'de bir oligarşi kurdular ve müstahkem akropolisi Cadmea'da garnizon kurdular. Sparta yanlısı hükümet daha sonra potansiyel sorun çıkaranlara boyun eğdirdi, bazılarını idam etti ve bazılarını da sürgüne zorladı.
Atina'ya kaçan Pelopidas adında etkili bir asker-devlet adamı.
MÖ 379'da Pelopidas, bir düzine sürgünün başında gizlice Teb'e döndü. Epaminondas tarafından şehir devleti içinde düzenlenen Theban müdavimlerinin yardımını alarak Theban oligarklarına ve destekçilerine suikast düzenlediler ve Sparta garnizonunu sürdüler. Darbe, Thebes ve Sparta arasında bir başka savaşın fitilini ateşledi; ikincisi MÖ 379 ile MÖ 372 arasında Boiotia'yı üç kez işgal etti. Bu istilalar sırasında Thebans, Sparta'nın Lacedaemonian ordularına karşı gerilla tarzı bir kampanyada savaşmayı seçti ve kayda değer bir istisna dışında, büyük ölçüde sabit parça savaşlarından kaçındı.
Spartalıları kovduktan sonra Gorgidas adlı Pelopidas ve Epaminondas'ın bir meslektaşı olan Thebes'den Kutsal Band'ı kurdu. Birim, Gorgidas'ın yetenekleri ve değerleri nedeniyle her sosyal sınıftan kopardığı 150 çiftten oluşan 300 eşcinsel erkekten oluşuyordu. Bazı çağdaş Yunanlılar bu tür oluşumlarda cinsellik vurgusunu sorgularken, diğerleri erkeklerin duygusal bağlarının onları daha kararlı savaşçılar yaptığını düşünüyordu. Grubun adının kökeni belirsiz olsa da Plutarch, çiftlerin Theban tapınağında Herkül'ün yeğeni ve eşcinsel bir arkadaşı olan mitolojik kahraman Iolaus'a yemin etmelerinden kaynaklandığını iddia etti. Kesinlikle yarı zamanlı savaşçılar olan diğer Yunan hoplitlerinin aksine, Kutsal Grup üyeleri Spartalı düşmanları gibi tam zamanlı profesyonel askerlerdi. Adamlar zamanlarının çoğunu eğitimle geçirdiler - delme, silah kullanma, binicilik becerilerini geliştirme, güreş ve hatta dans etme.
Thebes'in Sparta'ya karşı gerilla kampanyasına yukarıda bahsedilen istisna, Kutsal Birlik'in ilk kez cesaretini kanıtladığı MÖ 375 Tegyra Savaşı'ydı.
Çatışma, Pelopidas'ın Kutsal Grup ve destek süvarileri ile Sparta'nın müttefiki Theban şehir devleti Orchomenus'a baskın düzenlemek için yola çıkmasından sonra geldi. Baskın ekibi duvarlarına yaklaşırken, Pelopidas düşman takviye kuvvetlerine yaklaştığını öğrendi. Evlerine dönen Thebans, 1000'den fazla Lacedaemonlu'nun üstün kuvvetine tokat attı. Plutarch'a göre, bir Theban askeri yüksek sesle umutsuzluğa kapıldı, "Düşmanımızın eline düştük!" Pelopidas'ın yanıtladığı söylenen, "Ve neden olmasın onlar içine bizim?”
Pelopidas, Kutsal Grup yoğun bir falanksa dönüşürken süvarilerine ilerlemesini emretti. İki ordu kapandığında, grup özellikle Spartalı saha komutanlarını hedef aldı, birkaç kaptanı öldürdü ve düşman saflarında bir şerit açtı. Pelopidas daha sonra adamlarını Lacedaemonian arka ve kanatlarında serbest bırakarak Spartalı düzenini paramparça etti. Thebaililer kısa bir mesafe için kovaladılar, ancak düşman takviyelerine karşı temkinli davrandılar, katledilenleri yağmalamak ve gururla eve yürümeden önce ele geçirilen silah ve zırhlardan oluşan bir zafer kupası dikmek için savaş alanında hızla yeniden kuruldular.
Tegyra önemli bir olaydı, çünkü kayıtlı tarihte ilk kez Spartalılar daha küçük bir düşman kuvvetinin elindeki sabit bir savaşta yenilgiye uğradılar. O zamana kadar Pelopidas, Epaminondas ve arkadaşları Thebans da yeni, daha demokratik bir Boiotian Ligi kurmuş ve ekonomik durumuna bakılmaksızın herkese oy verme ve federal meclise katılma hakkı tanımıştı.
Ne olursa olsun, yeni koalisyon sorunsuz değildi. Teb, yedi Boeotark'tan dördünü veya siyasi-askeri şefi seçerek saflarına hakim oldu. Meclis ayrıca Teb'de toplanarak, sakinlerine yargılamalar üzerinde orantısız bir etki sağladı. Buna ek olarak, Thebes isteksiz Boiotia şehirlerinin katılımını zorla zorlamaya hazır olduğu için, lig üyeliği kesinlikle gönüllü değildi. Orchomenus gibi birkaç muhafız Sparta ile ittifak halinde kaldı ve birliklerine garnizon kurdu.
MÖ 371'e gelindiğinde üç büyük Yunan koalisyonu -Sparta'nın Mora Birliği, İkinci Atina Birliği ve Teb'in Boeotian Birliği- savaş yorgunuydu. Zorlu müzakerelerin ardından ortak bir barışa aracılık ettiler. Ancak anlaşma imzalanma ve anlaşmayı sürdüreceğine yemin etme zamanı geldiğinde anlaşma bozuldu. Epaminondas başlangıçta sadece Thebes için imzaladı. Ancak ertesi gün, tüm Boiotialılar adına imzalamayı talep etti. Kıdemli Sparta kralı II. Agesilaus, Epaminondas'ın egemen Boeotian şehir devletleri için değil, yalnızca Thebes için konuştuğunda ısrar ederek güç oyununu reddetti. Agesilaus ayrıca, Epaminondas'ın statüsünü kabul etmemesi halinde, imzacıların hem Thebes hem de Boiotia'yı anlaşmanın dışında tutacağı konusunda uyardı. Epami nondas sağlam durdu. Kuzeyinde güçlü bir Boiotian Birliğinden korkan Atina, Thebes ile ittifakını reddetti. Atina kenardayken, Thebes ve Sparta arasındaki savaş yeniden başladı.
Sparta Kralı Agesilaus II, ayakta, bir anlaşma müzakere ediyor
MÖ 395-387 Korint Savaşı sırasında Pers satrapı II. Pharnabazus ile birlikte. Anlaşma, Agesilaus'u Thebes'i açmak için serbest bıraktı. (Nastasic, Getty Images)
Sparta zaten düşüşteydi 4. yüzyılın başlarında M.Ö. MÖ 480'deki Thermopylae Savaşı'ndan sonraki yüzyılda, homoioiya da akranları -şehir devletinin seçkin askeri kastı- çökmüştü. Sparta, MÖ 480'de yaklaşık 10.000 akranıyla övünerken, MÖ 418'de safları 3.500 erkeğe ve MÖ 394'te 2.500'e inmişti. MÖ 371'e gelindiğinde, Thebes ile savaşın arifesinde, yalnızca 1.000 akran kaldı. Keskin düşüşe birkaç faktör neden oluyor.
Birincil neden, bir asırlık savaşın birçok genç Spartalı erkeğin hayatını, çocuk babası olma fırsatı bulamadan önce talep etmiş olmasıdır.
Sonra Spartalıların özellikle kötü bir çocuk öldürme uygulaması geldi.Yunanlılar genellikle istenmeyen çocukları (genellikle kızları) dış etkenlere boyun eğmeleri için açık havada bırakırken, sert çekirdekli Spartalı yaşlılar erkek yeni doğan bebekleri sağlık ve zindelik açısından inceler ve standardı karşılamayanları lakaplı bir uçuruma mahkum ederdi. apothetae (“Reddedilme Yeri”), oradan ölüme atıldılar.
Hayatta kalanlar zorlu bir yaşamla karşı karşıya kaldı. İçinde ağlamak7 ila 19 yaş arası Spartalı erkekler için sert okul, koğuşlar ihmal edildi ve çoğu zaman vahşileştirildi, bazıları maruz kalma ve kötü muameleden öldü. Gençlerin bir sunaktan peynir çalmak için sopa kullanan büyük oğlanlardan oluşan bir eldivenle koştukları yıllık bir ritüel sırasında, daha yavaş çocuklar bazen dövülerek öldürülürdü. Başka bir dayanıklılık testinde çocuklar, gergin yaz ortası güneşinin altında toplu kavgalara veya uzun danslara katılmaya zorlandılar, bazıları sıcak çarpmasından ölüyordu. Mezuniyeti görmek için yaşayanlar ortak kışlalarda yaşamaya devam ettiler ve 30 yaşına kadar evlenmeleri emredildi.
Spartalı bir akran için, bir akranının rezil durumuna düşmek çok kolaydı. hipomiyoyon ("kalitesiz"). Ortak karışıklık için kaynak sağlayamama bunun bir nedeniydi, öte yandan bir parça korkaklık bile insanı utanç verici "titreyen" etiketine maruz bırakıyordu. Bir adam bir kez aşağı statüye düştüğünde, sistem ona sosyal merdiveni yeniden tırmanması için bir araç sağlamıyordu. Bu nedenle, Sparta 4. yüzyılda savaşa girdiğinde nitelikli akranlar yetersizdi.
MÖ 371'de üçlü barış görüşmeleri bozulduğunda, II. Agesilaus'un genç yardımcı hükümdarı Kral I. Cleombrotus liderliğindeki müttefik bir Spartan-Peloponnez ordusu Boeotia'nın kuzeybatısındaki Phocis'te kamp kurdu. Savaşın yeniden başladığını öğrenir öğrenmez, Cleombrotus adamlarını Helicon Dağı'nın kuzeyindeki geleneksel bir istila rotası boyunca Coronea üzerinden yürüdü. Ancak Epaminondas ve diğer beş Boeotark tarafından yönetilen Thebans yolu kapattı. Güneye çekilen Cleombrotus, ordusunu dağların üzerinden dolambaçlı bir yola çıkardı. Yolda, Korint Körfezi'ndeki Creusis limanına baskın yapmadan ve bir düzine Theban savaş gemisini ele geçirmeden önce bir Boeotian müfrezesiyle karşılaştı ve onu yendi. Cleombrotus daha sonra Thebes'te kuzeye ilerledi, ani bir saldırı, Boiotia'nın içine iyice girene kadar işgal kuvvetinin farkında olmayan Theban liderlerini şaşırttı. Zamana meydan okuyan Epaminondas, tehdidi karşılamak için Boiotian Birliği'nin ordusunu güneye doğru zorla yürüttü. Muhalif ordular, şehir devletinin duvarlarından yaklaşık 7 mil uzakta bir köy olan Leuctra yakınlarındaki bir ovada karşılaştı.
Epaminondas bir zamanlar aradı Boeotia'nın nispeten düz ve açık ülkesi “savaşın dans pisti”. Leuctra, kuzeyde ve güneyde yamaçlarla, doğuda ve batıda nehirlerle çevrili, özellikle düz bir ovada yatıyordu - hoplit savaşı için mükemmel bir alan. Yerini dikkatlice seçen Cleombrotus, ordusunu ovanın güneyindeki etek tepelerinde kamp kurdu. Boiotialılar o gün daha sonra geldiler ve kuzeydeki tepelerde kamp kurdular.
Müttefik Spartan-Peloponnesos ordusu -9,000 hop lite ağır piyade, 1,000 peltast hafif piyade ve 1,000 süvari - "Hieron ve Phocians'ın peltastları ve Heraklea ve Phlius süvari birliklerinden oluşan paralı askerlerden" oluşan bir koalisyon kuvvetiydi. Hoplitlerin yaklaşık 2.300'ü Lacedaemonlu ve bunların 700'ü Spartalı akranlarıydı. 1.000 akranının üçte ikisinden fazlasının bağlılığı, Sparta'nın kampanyayı ne kadar ciddiye aldığını ortaya koydu.
Ova boyunca Spartalılarla karşı karşıya kalan Boeotian ordusu, yaklaşık 6.000 hoplit (4.000 yasak dahil), ayrıca 1.000 peltast ve 1.500 süvari içeriyordu. Bununla birlikte, tek başına yönetilen Sparta koalisyonunun aksine, Boiotialılar bölünmüş bir komuta yapısına sahipti. Yedi Boeo tarchından üçü (Epaminondas, Malgis ve Xenocrates) savaşmak isterken, diğer üçü (Damocleidas, Damo philus ve Simangelus) kuşatmaya hazırlanmak için Thebes'e çekilmeyi tercih etti. Yedinci Boeotark, Brachyllides geç geldi ve Epaminondas tarafından çokça ikna edildikten sonra şahinlere oy verdi ve sonunda güvercinleri de ayakta durup savaşmaya ikna etti.
Muhalif ordular, MÖ 6 Temmuz 371 sabahı kendi muharebe düzenlerine geçtiler. Spartalılar ve müttefikleri, Yunan savaşının sözleşmelerini izlediler. Cleombrotus ve akranları, Sparta liderliğindeki Lacedaemonlular hemen sollarında olmak üzere, hoplit hattının sağ kanadını oluşturuyordu. Diğer müttefikler, azalan beceri ve güvenilirlik sırasına göre daha da sola uzandılar. Cleom brotus, ağır piyadelerini Lacedaemonian süvarilerinin 12 derinliğinde, diğer süvari birimlerini ve her iki kanatta da peltastları oluşturdu.
Savaştan önceki gece Pelopidas rahatsız edici bir rüya gördü; burada Leuctrian kızlarının babası, Spartalıları geçerek tecavüz edip öldüren Sce dasus'un hayaleti, komutandan Boiotialılar için zaferi garantilemek için kumral saçlı bir bakire kurban etmesini istedi. Uyandığında, Pelopidas görücülerine ve kaptanlarına rüya hakkında danıştı. Bazıları tanrıların insan kurbanı talep etmesinde ısrar ederken, diğerleri bu modası geçmiş ve barbar uygulamaları tiksindirici bularak kınadı. Tartışmalarının ortasında, Boiotia sürüsünden bir kükreyen kısrak kampa daldı ve önlerinde durdu. Pelopidas, atı tanrıların talep ettiği sunu olarak kabul etti ve Thebaililer hayvanı zafer umuduyla gerektiği gibi kurban ettiler.
Epaminondas'ın komutası altında Boiotialılar her zamanki oluşumlarını tersine çevirdiler ve Kutsal Grup'un 300 adamı tarafından yönetilen Thebailileri, Spartalıların karşısında, solda 50 kişilik bir falanksa yerleştirdiler. Epaminondas, Boeotian hoplitlerinin geri kalanını, Thebans'ın düşmanla ilk teması kurmasını sağlayarak, çok uzun bir sağ formasyona yerleştirdi. Theban süvarileri derin falanksın arkasında maskeli kalırken, peltastlar her iki yanda da görev yaptı.
Efsaneye göre, savaştan önce Epaminondas büyük bir yılana rastladı ve toplanmış birliklerinin karşısında onun kafasını ezdi. “Vücudun geri kalanının kafa olmadan işe yaramaz olduğunu görüyorsun!” adamlarına bağırdı. “Tam bu şekilde, bu [Spartalı] parçayı ezersek, müttefiklerin geri kalan gövdesi işe yaramaz olur!”
Savaş ilticalarından kaçınmak isteyen Epaminondas, savaşmak istemeyen herkese izin verdi. Komşu Thespiae'den bir birlik teklifi kabul etti. İronik olarak, geri çekilmeleri savaşı açtı, çünkü Thespians ve çeşitli kamp takipçileri hareket ederken, Spartalı müttefik süvarileri ve hafif piyade onları durdurdu ve onları Boiotia kampına geri sürdü.
Cleombrotus daha sonra Lacedaemonian süvarilerini ileri gönderdi ve önündeki devasa sütunu kuşatmak için bir piyade hamlesi yaptı. Ancak üstün Theban süvarileri kısa süre sonra kendi hatlarına geri dönen Spartalı atlıları püskürterek piyade saflarında kitlesel kafa karışıklığına neden oldu. Theban atlıları, saldırılarını bastırarak ve daha zayıf Lacedae monian süvarilerini tamamen sahadan iterek kaostan yararlandılar.
Theban falanksı daha sonra hattan çıktı ve - flüt müziği eşliğinde savaşa yavaş ve sessizce yürüyen Spartalıların aksine - çılgınca bağırarak koşarak geldi. 50 kalkan derinliğinde ve 80 genişliğinde, sertleştirilmiş Boeotian hoplitleri bloğu, kısa süre sonra sadece 12 adam derinliğinde olan düzensiz Spartan falanksına çarptı.
Burada mücadele hesapları farklıdır. Bir hesap, Kutsal Grup'un Theban falanksının önde gelen ucunda ve Spartalıları ilk vuran kişi olduğunu iddia ediyor. Bir diğeri, grubun en solda olduğunu ve Theban hattı düşmanla temas kurduğunda, Pelopidas 300'ü Spartalıların açıkta kalan kanadının etrafında yönetti.
Spartalılar başlangıçta çizgilerini korumayı ve oluşumu sürdürmeyi başardılar. Sonra Cleombrotus ölümcül bir şekilde yaralandı ve Epaminondas Thebans'ı zafere sadece bir adım daha çağırdı. Bir Spartalı komutan birbiri ardına düştükçe, hatları çözülmeye başladı ve kısa süre sonra Spartalı ordu dağıldı ve kaçtı. Kısa, keskin savaş sırasında, Spartalı müttefikler ve karşıt Thebai olmayan Boiotialılar, ova boyunca birbirlerine bakıyor olsalar da, hiçbir zaman temas kurmadılar ve ardından gelen katliama sadece seyirci kaldılar.
O günün ilerleyen saatlerinde hayatta kalan Spartalılar, ölülerini tarladan kurtarmak için izin almak için geleneksel haberciyi Thebans'a gönderdi. Thebans onları ertesi güne kadar bekletti, bu arada ele geçirilen Spartalı kalkanlardan oluşan bir zafer kupası topladı. Ayrıca Spartalı olmayanların önce ölülerini kurtarmalarını istediler, böylece herkes kaç Spartalı'nın ölü yattığını görebilirdi.
Savaşa katılan 2.300 Lacedaemonian'dan en az 1.000'i, yeri doldurulamaz akranlarından 400'ü de dahil olmak üzere öldürüldü. Buna karşılık Thebans, 4.000 kişiden sadece 300'ünü kaybetti. Savaştan bir süre sonra Thebaililer şehir devletlerinde kalıcı bir anıt diktiler - Yunanlıların diğer Yunanlılar üzerindeki zaferini kutlayan ilk anıt. 1960'larda restore edilmiş, bugün hayatta.
Leuctra sonsuza kadar paramparça Sparta hegemonyası. Bir daha asla güçlerini kendi iradelerini dayatmak için kuzeye veya orta Yunanistan'a sevk etmeyeceklerdi. Aslında, takip eden dokuz yıl içinde Spartalıların anavatanını dört kez işgal eden Teb oldu. Bu akınlar sırasında Thebans, Spartalılar tarafından köleleştirilen Messenyalı helotları serbest bıraktı ve onlara boyun eğdirenleri uzak tutmak için müstahkem bir şehir inşa etmelerine yardım etti. Seçkin savaşçı sınıfını desteklemek için gerekli tarım işçileri kitlelerini reddeden Spartan sistemi sonunda çöktü. Bir zamanlar güçlü Sparta, günümüzün turistik cazibe merkezi haline geldiğinden beri askeri bir durgunluğa indirgendi.
Thebes çuvalı üzerinde Diodorus
Sicilyalı Diodorus: Yunan tarihçi, yazar Dünya Tarihi Kütüphanesi. Faaliyetleri MÖ 60 ile 30 arasına tarihlenebilir.
Ekim 336'da Makedonya Kralı Filip, Aegae tiyatrosunda korumalarından Pausanias tarafından öldürüldü ve oğlu İskender kral oldu. Hemen Yunan kasabaları Makedon hakimiyetinden kurtulmak istedi, ancak İskender kışın bunu engellemeyi başardı. 335'te Trakya ve İllirya'da sefere çıktı.
Yazın sonlarında, İskender'in ölümüyle ilgili yanlış bir haber, Thebaililerin #Chaeronea Savaşı'ndan (338) sonra Thebes kalesi Cadmeia'ya yerleştirilen Makedon garnizonuna karşı ayaklanmasına neden oldu. İskender güneye yürüdü ve aşağı şehre saldırdı.
Yunan yazar Sicilyalı Diodorus, kitabının 17.11.1-14.1. Dünya Tarihi. Çevirisi C. Bradford Welles'e aittir.
Thebes çuvalı
[17.11.1] Şimdi kral sadece üç gün içinde her şeyi saldırı için hazırladı. Kuvvetlerini üç kısma ayırdı ve birine şehrin önünde dikilmiş olan çitlere saldırmasını, ikincisine Tebai muharebe hattına karşı karşıya gelmesini ve üçüncüsüne de kuvvetlerinin herhangi bir zor durumdaki birimini desteklemek ve rezerv olarak girmesini emretti. sırayla savaş.
[17.11.2] Thebaililer ise süvarileri çitlerin içine yerleştirdiler, oy hakkına sahip köleleri, mülteciler ve yerleşik yabancılarla birlikte surlara saldıranlarla yüzleşmek için görevlendirdiler ve kendilerini şehrin önünde savaşmaya hazır hale getirdiler. Makedon kuvveti [. ], bu onların sayısının birçok katıydı.
[17.11.3] Çocukları ve eşleri tapınaklara akın etti ve tanrılara şehri tehlikelerden kurtarmaları için yalvardı.
Makedonlar yaklaştığında ve her birlik Thebaililerin karşıt kuvvetiyle karşılaştığında, borular silaha çağrıyı öttürdü ve her iki taraftaki birlikler hep bir ağızdan savaş narası yükselterek füzelerini düşmana fırlattı.
[17.11.4] Bunlar kısa sürede tükendi ve hepsi yakın mesafede kılıç kullanımına yöneldi ve şiddetli bir mücadele başladı.
[Mücadelenin bir açıklaması dahildir.]
[17.12.1] Sonunda İskender, Thebaililerin hala özgürlükleri için yılmadan savaştığını, ancak Makedonlarının savaşta yorulduğunu gördü ve yedek tümeninin mücadeleye girmesini emretti. Bu aniden yorgun Thebans'ı vurduğundan, onlara karşı ağır bir şekilde yüklendi ve birçok kişiyi öldürdü.
[17.12.2] Yine de Thebaililer zaferi kabul etmediler, aksine kazanma arzusundan ilham alarak tüm tehlikeleri küçümsediler. Makedonların artık kendilerinden aşağı olduklarını açıkça itiraf ettiklerini haykıracak cesaretleri vardı. Normal şartlar altında, bir düşman röleler halinde saldırdığında, askerler için takviye kuvvetlerinin yeni gücünden korkmaları olağandır, ancak o zaman, düşman kendilerine karşı güçlerini işaretleyenler için yeni birlikler gönderirken, yalnız Thebaililer tehlikeleriyle daha da cesurca yüzleştiler. yorgunlukla.
[17.12.3] Böylece Thebai ruhu burada sarsılmaz olduğunu kanıtladı, ancak kral, muhafızları tarafından terk edilmiş bir arka kapıyı not etti ve Perdiccas'ı büyük bir birlik müfrezesiyle onu ele geçirmek ve şehre girmek için acele etti. not [Alexander'ın saltanatının tarihinde, Ptolemy bu saldırının planlanmadığını, ancak disiplin eksikliğinden kaynaklandığını yazdı: Perdiccas'ın adamları resmi komuta hattını kırdı. Bu muhtemelen bir hakarettir. Sonuçta, Ptolemy ve Perdiccas 320'de düşmandı.]
[17.12.4] Emri çabucak yerine getirdi ve Makedonlar kapıdan şehre girdiler, Makedonların ilk saldırı dalgasını yıpratmış olan Thebaililer, ikincisiyle yiğitçe karşı karşıya kaldılar ve hala yüksek zafer umutları vardı.
Ancak şehrin bir bölümünün alındığını öğrendiklerinde hemen surların içine çekilmeye başladılar.
[17.12.5] ancak bu operasyonda süvarileri piyadelerle birlikte şehre dörtnala girdiler ve kendi adamlarının çoğunu ayakları altında çiğneyip öldürdüler, şehre düzensiz bir şekilde girdiler ve dar sokaklar ve siperlerden oluşan bir labirentle karşılaşarak güçlerini kaybettiler. ayağına basıp düşerek kendi silahlarıyla öldürüldü. Aynı zamanda, Cadmeia notundaki Makedon garnizonu [Bu garnizon, 338'de Kral Philip tarafından Thebes'e gönderilmişti.] kaleden dışarı fırladı, Thebans'a saldırdı ve onlara kargaşa içinde saldırmak, aralarında büyük bir katliam yaptı.
[17.13.1] Böylece şehir alınırken, surların içindeki yıkım sahneleri çok ve çeşitliydi. Theban bildirisinin küstahlığına öfkelenen Makedonlar, onlara savaşta normalden daha şiddetli bir şekilde baskı yaptı ve zavallı insanların üzerine çığlıklar atarak lanetler yağdırdı, karşılaştıkları herkesi hiçbirini esirgemeden katlettiler.
[17.13.2] Thebaililer ise, umutsuzca zafer umutlarına tutunarak hayatlarını bir hiç olarak gördüler ve bir düşmanla karşılaştıklarında onunla boğuştular ve darbelerini kendilerine çektiler. Şehrin ele geçirilmesinde, Makedonlara hayatını bağışlaması için yalvaran hiçbir Theban görülmedi ve onlar alçakça bir şekilde fatihlerinin dizlerine kapanıp sarılmadılar.
[17.13.3] Fakat ne cesaretin ıstırabı düşmanda acıma uyandırdı ne de günün uzunluğu intikamlarının gaddarlığına yetti. Bütün şehir yağmalandı. Her yerde kız ve erkek çocuklar, acıklı bir şekilde annelerinin adlarını haykırarak esarete sürüklendiler.
Özetle, haneler tüm üyeleriyle birlikte ele geçirildi ve şehrin köleleştirilmesi tamamlandı.
[17.13.4] Geride kalanlardan bazıları, yaralılar ve ölenler, düşmanla boğuştular ve düşmanlarını yok ederken kendilerini öldürdüler, diğerleri ise sadece parçalanmış bir mızrakla desteklendiler, saldırganlarını karşılamaya gittiler ve en büyük mücadelelerinde , özgürlüğü hayattan daha değerli tuttu.
[17.13.5] Katliam artıp şehrin her köşesi cesetlerle yığılmışken, kimse zavallıların durumuna acımaktan geri duramazdı. Zira, sefere krala katılan Thebaililere düşman olan Thespians, Plataeanlar ve Orchomenians ve diğerleri bile, şehri onunla birlikte işgal etti ve şimdi talihsiz kurbanların felaketleri arasında kendi nefretlerini gösterdiler.
[17.13.6] Böylece şehrin başına birçok korkunç şey geldi. Yunanlılar Yunanlılar tarafından acımasızca katledildi, akrabalar kendi akrabaları tarafından katledildi ve ortak bir lehçe bile acıma uyandırmadı. Sonunda, nihayet gece geldiğinde, evler yağmalandı ve tapınaklara kaçan çocuklar, kadınlar ve yaşlılar kutsal alandan koparıldı ve sınırsız öfkeye maruz kaldı.
[17.14.1a] Altı binden fazla Thebaili telef oldu, otuz binden fazlası esir alındı ve yağmalanan mülkün miktarı inanılmazdı.
Kral, sayısı beş yüzden fazla olan Makedon ölülerini gömdü.
Teb yakınındaki en iyi oteller
Dünyanın en güzel ve en uzun kanallarından biri olan harika Korint Kanalı, turistler arasında çok popüler. Kanalın üzerinde, atlama yerinin donatıldığı küçük metal köprü var. Yunanistan'da Bunjee Jumping için daha iyi bir yer yok. &cehennem
Korint Kanalı, her yönden benzersiz olan küresel bir manzaradır. Korint Körfezi'ni Saronik Körfezi'ne bağlayan gezegendeki gezilebilir en dar kanaldır. Batı ucunda bulunan sevgiyle bilinen Yunan şehrinin onuruna adlandırılmıştır. Korint ve cehennem
Mykene'de bulunan Atreus'un hazine evi, MÖ 1250'den sonra inşa edilmedi. Bu yapı ilk kez 19. yüzyılın ikinci yarısında keşfedilmiştir. Akdeniz topraklarında sunulan diğer tholos arasında, &hellip
Yunanistan'da, ağaçların yemyeşil taçları arasında inşa edilmiş muhteşem bir ev de var. Atina'da bulunur. Sıra dışı evin projesi, İngiliz Blue Forest şirketinin uzmanları tarafından geliştirildi. Projenin ana hedefi, benzersiz ve &hellip bir yapı inşa etmekti.
Atina Akropolü, şüphesiz Yunanistan'ın en ünlü ve tanınabilir simgesi olarak adlandırılabilir. 156 metre yüksekliğindeki kayalık kale budur. Eşsiz antik yapılar düz bir tepenin üzerine kuruludur. İlk tahkimatlar orada inşa edildi &hellip
Yunanistan'da en ilginç amfi tiyatrolardan biri Epidaurus'ta bulunuyor. MÖ 4. yy'da inşa edilmiş ve Polykleitos tarafından tasarlanmıştır. Epidaurus'taki antik tiyatro, bugüne kadar korunan en eski tiyatrolardan sadece biri değil, aynı zamanda en büyüklerinden biridir. &Chelip oldu
6. Persepolis: Ahameniş Pers İmparatorluğunun Görkemli Anıtı
Persepolis'teki Apadana Harabeleri, MÖ 331 dolayları, BornaMir/iStock.com aracılığıyla
En yüksek döneminde, Ahameniş Pers İmparatorluğu, Mezopotamya ve Küçük Asya'nın çoğuna hükmeden muazzam bir süper güçtü. Böylesine güçlü bir uygarlığa uyacak şekilde, Pers kralı Büyük Darius, MÖ 518'de Persepolis'te yeni bir başkentin inşaatına başladı.
Geniş Ahameniş yönetimi Susa gibi diğer antik şehirlerden yönetilmeye devam ederken, Persepolis kraliyet gücünün merkezi haline geldi. Darius yeni bir sarayın yanı sıra büyük bir apadana, ileri gelenleri ağırlamak için kullanılan bir giriş holü inşa etti. Bugün hala ayakta kalan kabartmalar, imparatorluğun dört bir yanından gelen ziyaretçilerin Kralların Kralı'na saygılarını sunmak için geldiğini gösteriyor.
Darius'un ölümünden sonra, halefleri külliyeye daha da büyük binalar ekledi. Oğlu I. Xerxes kendi sarayını, bir hazineyi ve ünlü Tüm Milletler Kapısını inşa etti. Bu etkileyici projelerin çevresinde, çevredeki verimli topraklara yayılan tarlalar, imparatorluğun dört bir yanından toplanan malları bir pazarda sattı.
Ancak Persepolis'in görkemi uzun sürmeyecekti.Büyük İskender MÖ 331'de Ahameniş İmparatorluğu'nu işgal ettiğinde, Pers kralı Darius III'ü yendi. İskender Persepolis'i yaktı ve iddiaya göre sarhoşken şehri yağmalama emrini verdi. Ahameniş İmparatorluğu, en büyük şehrini saran alevler içinde öldü.
Kuşatma ve Saldırı
İskender'in 30.000 piyadesi ve 3.000 atlısı vardı. Ona, Thebes'in yeminli bir düşmanı haline geldiği Thebes çevresindeki yerleşimlerin sakinleri olan Boiotialılar katıldı. Thebes yaklaşık 7.000 hoplit ve bine kadar atlıyı bir araya getirmeyi başarabilirdi. Her halükarda İskender'in ordusunun gücü, kadınlar, yaşlılar ve çocuklar da dahil olmak üzere şehrin sakinlerinin tüm nüfusunun sayısına yaklaşıyordu.
Her zamanki sabırsızlığının aksine, İskender acele etmedi, şehrin gönüllü olarak teslim olmasını bekliyordu. İran seferine çıkmadan önce Yunanistan'ı rahat bırakmak istiyordu. Thebaililere iki ana kışkırtıcıyı teslim etmelerini önerdi ve şehre dokunmadı. Bununla birlikte, eski ihtişamlarını göz önünde bulunduran Thebes sakinleri direnmeye karar verdiler ve onları kolayca geri püskürten Makedonlara ilk saldıranlardı. İskender'in kampı şehrin güney tarafında, kuşatılmış Cadmei kalesinin yakınındaydı. Savaşın tanımına bakılırsa, Thebes, üzerine kölelerin ve şehrin diğer vatandaşı olmayanların yerleştirildiği alçak bir duvarla çevriliydi. Thebes'in askeri müfrezeleri, hafif alan tahkimatlarının ve çift çitin koruması altında duvarların dışına yerleştirildi.
İskender üç gün boyunca saldırıya hazırlandı. İskender'in emri olmadan şehri yağmalamak kendiliğinden başladı. Perdiccas falanksından askerler şehrin güney tarafındaki çitlere girdiler. Beklenmedik bir şekilde, Thebans geri çekildi. Sonra İskender tüm orduyu ağır yaralanan ve savaş alanından uzaklaştırılan Perdiccas alayını desteklemek için gönderdi. Savaş uzundu, her iki yönde de çok az hareket vardı. Makedon falanksı güç ve deneyime sahipti. İskender yorgun askerlerin yerine yeni takviyeler getirdi. Thebans surları savunmak için koştu, ancak ezilme ve kargaşada kapıyı kapatmak için zamanları yoktu ve onları takip eden Makedonlar Thebes'e girdi. Theban süvarileri birçok Makedon piyadesini ezdi. Theban müfrezeleri şehrin dışında bulunduğundan ve surlarda savunmasız insanlar kaldığından, Makedonlar surların üzerinden kolayca geçtiler. Cadmei'den bir Makedon garnizonu Thebes sokaklarına girdi ve sakinlerin direnişi kırıldı. Bazıları umutsuzca mücadele etmeye devam etti, ancak birçok Thebaili şehirden kaçtı.
Teb Seferi, MÖ 377 - Tarih
İnsanların ne diyeceğini düşünerek kalbim bir ileri bir geri atıyor -
anıtları görecek olanlar, ben yarattım. Aradan yıllar geçtikten sonra yaptıklarımı anlatacaklar.
Övünüyorum deme, de ki:
"Onun (Majesteleri Hatshepsut), babasına (Tanrı Amon) ne kadar da layık!"
Karnak Tapınağı'ndaki Hatshepsut'un dikilitaşına oyulmuş Eski Mısır'dan çeviri.
Deir el-Bahri'de bulunan Hatshepsut tapınağı, Eski Mısır'ın teknolojik beceri ve kültürünün mimari bir anıtıdır. Adını bu en büyük yapının taşıdığı kraliçe, ülkeyi MÖ 1478'den 1457'ye kadar yöneten bir kadın-Firavun olarak eski Mısır tarihinin kilit figürüydü. Ülkenin Büyük İskender tarafından fethine kadar tarih, Eski Mısır'ın egemen hükümdarları olarak sadece 4 Mısır Kraliçesini bilir: Meritneit, Eski Krallık'ın sonunda Neitikert, Orta Krallık'ın sonunda Nefrusebek ve yüzyılın sonunda Tausert. XIX Hanedanı.
Hatshepsut ("soylu kadın" anlamına gelir) XVIII Hanedanlığının beşinci firavunuydu ve Mısırbilimcilere göre, Eski Mısır'ın diğer kadın hükümdarlarından daha uzun süre hüküm süren en başarılı Firavunlardan biriydi. Amerikalı arkeolog ve tarihçi James Henry Breasted'e göre, "tarihte bize bilgi verilen ilk büyük kadın" olarak tanındı.
Mısırlı rahip ve tarihçi Manetho'ya göre, Hatshepsut'un saltanatı 21 yıl 9 ay sürmüştür. Ölümünden sonra, Thutmose III tahta çıktı ve Mısır'ın etkisini ve gücünü genişleterek toprakları fethetmeye devam etti. Hükümdarlığının 40 yılı boyunca Hatshepsut'un adının tüm tarihi vakayinamelerden ve Krallar Listesi'nden silinmesi kampanyasını sürdürdü. Bu kampanyanın nedeni belli değil. Belki de yeni Firavun'un kıskançlığı, üvey annesinin adının popülaritesi ya da üvey annesinin bir firavun olarak yasal konumunu "çaldığına" inanması nedeniyle teşvik edilebilir. (Hatshepsut'un kocası Thutmose II'nin MÖ 1490'da ölümünden sonra, on iki yaşındaki Thutmose III, tek Firavun ve onun naibi olarak Hatşepsut ilan edildi. Ancak, bir buçuk yıl sonra, genç bir Firavun çıkarıldı. Amun Theban Rahipliği tarafından taht ve Hatshepsut Taht'a yükseldi).
Hatşepsut, MÖ 1458 civarında, saltanatının 22 yılında öldü. Mumyasının 2007 yılında yapılan bir analizi, onun yaklaşık 50 yaşında hastalıktan (şeker hastalığından şiddetlenen kemik tümörü ve karaciğer kanseri) öldüğünü gösterdi. Ayrıca, artrit ve diş problemlerinden muzdaripti.
Kraliçe Hatshepsut'un Morg tapınağı, Orta Krallık'ın kurucusu XI Hanedanlığı'nın Firavunu Mentuhotep II'nin tapınağından kuzeyde Deir el-Bahri olarak bilinen kayalıkların eteğine inşa edilmiştir. Hatshepsut'un Morg tapınağının inşası, yaşamı boyunca başlamış ve 15 yıl sürmüştür (saltanatının 7. ve 22. yılları arasında). Bu mimari kompleks, Mısır'da bu zamana kadar inşa edilen her şeyi aştı. Hatshepsut tarafından tapınağının inşası için seçilen yer, kesin jeodezik hesaplamaların sonucuydu: Batı Tanrıçası'nın kutsal Theban Vadisi'nde inşa edilen Hatshepsut tapınağı, Karnak Amon Tapınağı ile düz bir eksen üzerinde yer almaktadır. Nil'in doğu kıyısında yer almaktadır. Dahası, Hatshepsut tapınağı, dağın diğer tarafındaki Krallar Vadisi'nde inşa edilmesini emrettiği Mezarından sadece birkaç yüz metre uzaklıkta inşa edilmiştir. Yapı, Kış Gündönümünde gün doğumuna azimutta 116½ ° 'de yönlendirilmiştir.
Tapınağın inşası, bilim adamları ve mısırbilimcilerin Mısır'ın en seçkin mimarı olarak kabul ettikleri Sen-En-Mut veya Senmut'un (MÖ 1490-1460) rehberliğinde gerçekleştirildi. Saqqara'daki piramit. Senmut, tüm kraliyet inşaat işlerine başkanlık etti ve Kraliçe Hatshepsut'un şansölyesiydi. Tapınağı, Batı Thebes'in kayalık manzarasına mükemmel bir şekilde sığdırmayı başardı, onu üç teras şeklinde inşa etti, bir rampa yolu ile tepedeki ana Sığınak'a çıktı. İsviçreli arkeolog Edouard Naville tarafından resmedilen, birbiri üzerine yükselen bu terasların şeması aşağıda gösterilmiştir.
Her üç teras da toplam 29,5 metre yüksekliğe ulaşıyor. Şapelin girişini ifade eden proto-Dorik sütunlara sahip merkezi terasın kuzey-batı köşesi dışında, her birinin dikdörtgen sütunlu çift sütunlu dizisi vardır.
Üç terasın tümü, bir zamanlar egzotik bitkilerle dolu bahçelerle çevrili olan uzun rampalarla birbirine bağlanıyor. Hatshepsut tapınağının genel mimarisi, direkler, mahkemeler, hipostil salonları, bir güneş sunağı, bir şapel ve bir kutsal alan içeren klasik Theban stiline uygundur.
Naville tarafından tasvir edilen her bir terasın ayrıntılı şemaları aşağıda gösterilmiştir.
Hükümdarlığı döneminde Hatshepsut, tüm eski Mısır tarihi boyunca diğer Mısır kraliçelerinden daha fazla sayıda mimari anıt yarattı ve restore etti. Bazıları ona Kadim Bekçi diyor. Hükümdarlığından yüzyıllar önce Hyksos işgali sırasında yıkılan binalar da dahil olmak üzere birçok eski bina Hatshepsut tarafından restore edildi. Bu binaların bir kısmı, Karnak Tapınağı ve Hathor Tapınağı da dahil olmak üzere onun tarafından yeniden inşa edildi.
Bölgedeki ilk çalışmalar, Napolyon'un Fransız seferi tarafından gerçekleştirildi ve 1809 tarihli raporunda yayınlandı. Aşağıda, Hatshepsut tapınağının ve çevresinin Teb'e yaptığı sefer sırasında yaptığı genel görünümün bir çizimi yer almaktadır:
Büyütmek için resme tıklayın.
Deir el-Bahri'deki ilk arkeolojik araştırmalar, tüm kompleksin ilk ayrıntılı planını oluşturan Fransız Mısırbilimci Auguste Mariette tarafından yönetilen XIX yüzyılın ortalarında başladı.
Auguste Mariette tarafından Hatshepsut tapınağının şeması. (Büyütmek için resmin üzerine tıklayın)
Howard Carter'ın katılımıyla İsviçreli arkeolog Edouard Naville liderliğindeki Mısır Keşif Fonu tarafından yürütülen tapınak kompleksinin ilk büyük ölçekli kazısı 1890'lı yıllarda başladı.
"Deir el Bahari'deki tapınağı hem kendi eseri hem de en soylu anıtı olan Hatşepsu'nun saltanatı üzerine uzun uzun oturdum."
Edouard Naville,
Ağustos 1894.
Aşağıda, 1893 yılındaki kazıların ilk günlerinde Howard Carter tarafından fotoğraflanan, Deir el-Bahri'deki arkeolojik alanın genel görünümünün bir fotoğrafı bulunmaktadır. Solda - o zamandaki Mentuhotep II tapınağının kimliği belirsizdir.
Deir el Bahri, SE'den görünüm, 1893
Aşağıda, Howard Carter'ın bir grup işçiyi tapınak kazı alanından temizlenen malzemeyi hareket ettirirken gözlemlediğini gösteren bir fotoğraf var.
Deir el Bahri, Kazılar sürüyor, 1893
Deir el Bahri, Kazılar sürüyor, 1893
Eduard Naville (sağda) orta terasın kuzey sütun dizisinin arşitravının kazılarını gözlemliyor.
Deir el Bahri, Kuzey Kolonade bir arşitrav parçasını kaldırıyor
Binlerce yıl boyunca burada biriken tonlarca kum ve çakıl, Hatshepsut tapınağının en önemli kabartmalarını ve yazıtlarını içeren orta terasın sütunlu sırasını tamamen kaplamış ve kadının tarihi faaliyetlerine ışık tutmuştur. -Firavun. Merkezi rampanın güney tarafında (solda), Mısır Kraliçesi'nin Punt'a seferini tasvir eden kısmalar görülebilir. Bunun ötesinde - tanrıça Hathor'un bir tapınağı var. Kuzeyde (sağda), üst sıra, Hatshepsut'un Kral olarak taç giyme törenini, babası I. Thutmose tarafından taç giymesini tasvir ediyor ve alt sıra, Ahmose ve Amun'un evliliğini ve Hatshepsut'un ilahi doğumunu kaydediyor. Daha kuzeyde, Anubis'in güzelce dekore edilmiş tapınağı var.
Deir el Bahri, Orta Platform Kazısı, Aralık 1894
Deir el Bahri, Üst Platform, Pilon ve Kıpti Kulesi içinden Merkez Mahkeme.
Naville ve Carter kazılarından sonra Deir el-Bahri'deki Hatshepsut tapınağının arkeolojik kalıntıları.
|Deir el-Bahari'nin 1892'de çekilmiş fotoğrafı, |
kazılardan önce. Naville 1894: cephe parçası
|Deir el-Bahari'deki 11. Hanedan Tapınağı'nın fotoğrafı, |
Ocak 1905'te alındı. Naville 1907: levha III şek. 1.
|Aşağı kuzey revak fotoğrafı. Naville 1907: levha III şek. 2.||Deir el-Bahari'deki Punt Duvarı'nın orta sütun dizisinin güney kısmını gösteren fotoğrafı. Naville 1894: levha IV.|
|Mart 1906'da alınan sitenin genel görünümü. |
Naville 1907: levha IV.
|Deir el-Bahari'deki 18. Hanedan şapelinin fotoğrafı, |
Hathor tapınağının yeri. Naville 1907: plaka V.
|Deir el-Bahari'de restore edilen 6. Hanedan Tapınağı'nın perspektif bir görünümünü gösteren çizim. Naville 1910: levha XXIII.||Kuzeyden çekilmiş, genel görünümü gösteren fotoğraf |
Deir el-Bahari'deki iki tapınaktan biri. Naville 1913: levha XXXVI.
İlk terasın ana revak 1906 yılında tamamen restore edilmiştir.
1911 yılında Amerikalı Mısırbilimci Herbert Winlock (Metropolitan Museum of Art) Deir el-Bahri'de 25 yıl süren kazı ve restorasyon çalışmalarına başladı. Bu büyük çaplı kazılarda binlerce kırık kabartma ve heykel parçası bulundu. Muhtemelen - ya Amarna döneminde ya da Hatshepsut'un halefi Thutmose III'ün saltanatı sırasında tapınağın yıkılmasının sonucuydu. Bir zamanlar tapınağın topraklarında bulunan Hatshepsut'un heykelleri ve Amun kutsal alanına giden caddeyi çevreleyen sfenksler, Herbert Winlock'un arkeolojik misyonu tarafından granit ve kumtaşı parçalarından özenle restore edildi.
1923 ve 1931 yılları arasında tapınağın mimari unsurlarının on binlerce parçası bulundu ve arkeologlar tarafından dikkatlice sıralandı. Bazı parçalar çok büyüktü, bir tondan daha ağırdı, diğerleri - insan yumruğundan daha küçüktü. Tapınağın mimari kısmı olan restore edilmiş heykeller, bin yıl önce olduğu gibi yeniden cepheye yapıştırılmıştır. Restorasyondan sonra tapınağın çevresinde bulunan bazı tek sfenksler ve heykeller, Mısır Eski Eserleri Servisi ve Metropolitan Müzesi arasında bölündü.
2017 yılında siteye giren ISIDA Projesi'nin keşif gezisinde, seçkin Mısırlı mimar Senmut tarafından büyük Mısır Kraliçesi Hatshepsut için inşa edilen Theban tapınak kompleksinin fotoğrafik bir materyali okuyucularımıza tanıtılıyor.
(Yüksek çözünürlüklü görüntü elde etmek için resme tıklayın).
(Yüksek çözünürlüklü görüntü elde etmek için resme tıklayın).
Tapınak ve çevresinin genel görünümü.
Tapınağın iç mimarisi.
Kısma parçaları, heykeller ve renkli çizimler.
Aradan yıllar, asırlar, binyıllar geçecek. Ama atalarımızdan kalan en büyük anıtlar her şeye rağmen torunlarının ilgisini ve ilgisini her zaman çekecektir.
. Tapınak kompleksinin mimarı ve yaratıcısı olan Sen-En-Mut, eserinin yanına, 353 numaralı mezara gömüldü.
Metni okumak için resme tıklayın.
Mezarının tavanı, Mısır tarihinin Astronomik Takviminde 1. Ama bu kesinlikle başka bir hikaye.
Naville, Edouard 1894.
Deir el Bahari tapınağı: planı, kurucuları ve ilk kaşifleri. Giriş hatırası. Mısır Keşif Fonu Anıları 12. Londra: Mısır Keşif Fonu
Naville, Edouard 1907.
Deir el-Bahari'deki XI. Hanedanlık tapınağı. Bölüm I. Mısır Keşif Fonu Anıları 28. Londra: Mısır Keşif Fonu.
Naville, Edouard 1910.
Deir el-Bahari'deki XI. Hanedanlık tapınağı. Bölüm II. Mısır Keşif Fonu Anıtı 30. Londra: Mısır Keşif Fonu
Naville, Edouard ve H.R. Hall 1913. Deir el-Bahari'deki XI. Hanedanlık tapınağı. Bölüm III. Mısır Keşif Fonu Anıtı 32. Londra: Mısır Keşif Fonu.