Mastering rehberi niteliğindeki bu yazıda mastering aşamasında compressor kullanımına değinildi. Mix bittikten sonra mastering yaparken, standart mastering ayarları nasıl olmalı, mastering için compressor nasıl kullanılmalı, mastering ayarları yapılırken compressor’un masteringe ne gibi etkisi var, şeklindeki sorulara özet şeklinde yanıtlar verildi.
Öncelikle, compressor nedir, ne işe yarar bilmeyenler için Compressor makalelerine bir göz atılması tavsiyedir.
Masteringte compressor kullanımı nasıl olmalı, mastering için compressor kullanımının avantajları veya dezavantajları nedir, mastering yaparken compressor’e ihtiyaç var mıdır, masteringte compressor kullanılmalı mıdır, gibi konulara değinildi.
Compression (sıkıştırma), punchy sesten daha dolgun (etli) sese, artan yüksek ses seviyesine kadar birçok rol oynayabilir.

Compressor ne yapar, Ne işe yarar?
Tek cümle ile açıklanacaksa, Compressor dinamik aralığı azaltır. Daha spesifik olarak, mixin en gürültülü ve en yumuşak kısımları arasındaki farkı azaltır, böylece daha az dinamiği ve hareketi olan bir ses parçası oluşturur. Buradaki esas nokta, daha düşük bir dinamik aralığa sahip miksin, compressor kullanılmamış bir parçadan daha yüksek sinyallere ulaşması.
Masteringte compressor konusu önemlidir. Compressor keskinlik eklemek, ayrıntıyı arttırmak veya sesleri daha dolgun hale getirmek gibi birçok şeyi yapabilir, ancak, kompresörün en yaygın kullanım amacı öncelikle ses seviyesini arttırmaktır.
Mastering mühendisleri mixi daha yüksek sesle yapmak için limiter kullansalar da, tüm mixi sadece bir limiter’a emanet etmek pek güven vermeyen bir seçenektir. Distortion veya pumping (doğal olmayan efekt) gibi istenmeyen etkiler doğuracaktır. İşi compressor ve limiter arasında bölmek daha doğal bir sonuç verir.
Mixte Compressor Gerekliliği Var mı?
Bu soruya verilecek en iyi yanıt, kulaklarınızı kullanmaktır. Bir mixi dinlediğinizde compressore ihtiyaç olup olmadığını fark edebilirsiniz. Compressorler dinamik alanı daraltıp müzikteki duygu yoğunluğunu yok edebildiği için bazı müzisyenler duygu yoğunluğunu öne çıkarabilmek için compressor kullanmaktan kaçınırlar.
Compressor sadece dinamik alanı azaltmak için değil, mesela şarkıya veya şarkının bir bölümünü efektif yapıp farklı bir tat eklemek gibi birçok unsur için de kullanılabilir. Mix sonrası mastering aşamasında şarkıyı dinlerken compressor ihtiyacı olup olmadığına kolaylıkla karar verilebilir. Kullanılan DAW’deki vuMeter pluginleri bu konuda yardımcı olabilir. Bu iş için TBProAudio firmasının mvMeter isimli ücretsiz eklentisi tavsiyedir. Compressore gerek duyulmuyorsa; bu durum, mix sırasında kullanılan compressorun mastering sırasında tekrar kullanılmasının pek fayda sağlamayacağı anlamına gelir.
Compressor Nasıl Kullanılmalı?
Compressor kullanırken ne oranda sıkıştırma yapılacağı ratio ile belirlenir.
Aslında, ses mühendisleri herhangi bir compressor kullanmıyorlar. Kullansalar bile, düşük oranlarda ve yüksek eşiklerde. Mastering sırasında compressor kullanmak istiyorsanız, bazı genel kullanımlar aşağıda belirtilmiştir:
- Ratio, 1.25: 1 veya 1.5: 1 gibi seviyelerde olmalıdır. 2: 1‘den daha yüksek bir ratio ayarlaması tavsiye edilmez.
- Threshold oldukça yüksek bir değere ayarlanmalı, böylece en fazla 2 dB kazanç kaybı elde edersiniz.
- Kulaklarınızı kullanın. Compressor uygulayıp çıkan sonuçtan memnun değilseniz, compressorü deaktif etmekten çekinmeyin.
- Her işlemden sonra kendinize şunu sormayı ihmal etmeyin: “Müziği daha iyi duyurabiliyor muyum?”
Multiband Compressor Kullanmak
Multiband Compressor, parçayı bass, mid ve tiz frekanslarına ayırarak her bir frekansı ayrı ayrı sıkıştırır.
Multiband Compressorün avantajları:
- Bildiğiniz gibi, kompresörler farklı frekanslara farklı tepkiler verir. Örneğin, bas frekansları ses dalgasında daha uzundur ve frekansların geri kalanını etkilemeden düşük sinyali işlemek için ayrı bir bant olması ideal olabilir.
- Multiband Compressor ile, her bant için farklı attack, release ve threshold ayarları yapabilirsiniz. Frekans bantlarını 3 veya 4 gruba ayırabilirsiniz: low, low-mid, mid ve high gibi.
- Multiband Compressor, size her bant için farklı ayarlar yapma imkanı verdiği için, compressoru temel olarak kendi miksinize göre uyarlayabilirsiniz.
Multiband Compressor Kullanmanın Dezavantajları:
- Birden fazla frekansı sıkıştırmak, sese yarardan çok zarar verebilir. Multiband Compressor ile paralel çalışacak filtreler kullanılması gerekir. Aksi durumda sese gürültü ve bozulma ekler. Hiçbir müzisyen canlı dinamikleri yok edilmiş, düz ve monoton bir parça üretmek istemez.
- Aşırı kullanım miksi bozabilir.
- Mastering’te bir numaralı kural, aşırı işlem yapmamaktır. Multiband Compressor ile aşırı işlem yapmak, master’ınızın frekanslarını ve fazını kolayca eğip bükebilir ve doğruluğunu kaybetmesine neden olabilir. Multiband Compressor kullanmak konusunda emin değilseniz veya çok fazla bir fikriniz yoksa, multiband compressor kullanmamanız önerilir.
Compressor, kulaklarınızın mikste kullanmanız gerektiğini söylediğinde yararlı bir araç olabilir. Düşük veya orta kullanımlar idealdir ancak yoğun kullanımdan kaçının. Gain reduction’ı (kazanç azaltma) 2 db’den fazla tutmamaya özen göstermek gerekir.
Son olarak; müzik, duyum ve zevk işidir ve kesin kuralları olmamakla beraber kulaklarınız bu konuda size yardım edebilecek en önemli unsurdur.