1 Uyumsal Davranışlar ve OSB: Yaşam, Güvenlik, Bağımsızlık ve Toplumsal Yeterlilik Peter F. Gerhardt, Ed.D. Peter Gerhardt Associates, LLC and Organization for Autism Research, Behavior Analysis Center for Autism
2 Teşekkürler Bu sunumun hazırlanmasında katkıları olan aşağıdaki kişilere minnetlerimi sunmak isterim: Helen Bloomer, M.S., BCBA; Bobby Newman, Ph.D. BCBA- D; Joanne Gerenser, Ph.D.; Gloria Satriale, J.D, M.Ed., Mary McDonald, Ph.D., BCBA- D, ve pek çok öğrenci, yetişkin ve aileler
3 Otizmli ergenler ve yetişkinlerle ilgilenenlerin Uikirlerinin karşılaştırılmasındaki zorluk deneysel verilerin azlığından kaynaklanmaktadır. (Mesibov, 1983, p. 37)
4 Az gelişmiş ve Birleştirilmiş! Shattuck, ve arkadaşları (2012), yılları arasında 18 ve üstü yaşlardaki OSB li yetişkinlerin iş, eğitim, bağımsızlık ve sosyal katılım alanlarındaki başarısını desteklemek üzere sağlanan hizmetler ve müdahalelerle ilgili kapsamlı bir literatür taraması yapmışlardır.! Araştırmacılar, OSB li yetişkinlere sağlanan hizmetlerle ilgili bilimsel dayanağın az gelişmiş olduğunu ve bu alanın yeni araştırmalar için kullanılabilecek bir alan olduğunu bulmuşlardır. Shattuck, P., et al, (2012). Services for adults with autism spectrum disorders. Canadian Journal of Psychiatry, 57,
5 Ancak, herneyse, bu konuşmanın yıllar içinde nasıl oluştuğunu göstermektedir.
6 1. Bölüm
7 2. Bölüm Nasıl oldu da şimdiye kadar hiç kimse size bunu öğretmedi? Büyük sayıda ergen ve yetişkinle çalıştıktan sonra kim «zehir» sözcüğünün anlamını bilerek hala zehiri içer? Bu bana sizin müdahaleniz ne kadar bilimsel dayanaklı olursa olsun, o müdahaleyi bireye yanlış beceriyi öğretmek için kullanmanın doğru beceriyi zayıf bir şekilde öğretmekten daha iyi olmadığını hatırlattı.
8 3. Bölüm Bir okul için eğitim misyonu olarak «tüm öğrencilerin kendi potansiyellerinin en üst seviyesine ulaşması»nı belirlemenin, öğrenciler için gerçekten küçük hedeuler koymak için geçerli bir mazeret olarak kullanıldığını söyleyebilirim.
9 Öyleyse daha iyi bir misyon cümlesi şöyle olabilir: Otizmlilerin eğitiminin misyonu, mezunlarının tamamladığı programın: q Sadece uygulanabilir değil, haftada 20 saat uygulanmış olduğu; q Bireylerin yaşadığı, çalıştığı ve boş zaman geçirdiği yerlerde bireylere sadece sosyal becerilerin öğretildiği değil, sosyal desteğin sağlandığı; q Sadece yönergeleri takip edebilme becerisi değil, kendiliğinden etkinlikleri başlatma becerisinin öğretildiği; ve q Sadece bizim uyaran kontrolümüzde değil, çevrenin uyaran kontrolünde de kendi davranışlarını kontrol edebilme becerisinin öğretildiği bir program.
10 Bana göre neler IDEA da «Geçiş Hizmetleri» ile oldukça tutarlıdır? «Geçiş hizmetleri» terimi, yetersizliği olan bir çocuk için bir grup etkinliklerin koordinasyonudur: (1) sonuç- hedeuli bir süreçle desenlenir, (2) yetersizliği olan çocuğun akademik ve işlevsel başarısını geliştirmeye odaklanır, (3) çocuğun okuldan okul- sonrası etkinliklere hareketini kolaylaştırır, buna ortaöğretim sonrası eğitim, mesleki eğitim, korumalı işyeri (destekli işe yerleştirme), süregelen eğitim ve yetişkin eğitimi ya da toplumda yer alma da dahil edilir; (4) bireysel çocuğun gereksinimlerine dayanır, çocuğun güçlü yanları, tercihleri ve ilgileri de dikkate alınır ve öğretim, ilgili hizmetler, toplumsal deneyimler, işe yerleştirme ve diğer okul sonrası yetişkin yaşam hedeuleri ve uygunsa, günlük yaşam becerileri ve işlevsel mesleki değerlendirme. [34 CFR (a)] [20 U.S.C. 1401(34)]
11 4. Bölüm BENİM YARI- DENEYİM q Yer: New York ta otizmli öğrenciler için olan özel bir davranış- temelli okul. q Her birinde beşer otizmli yetişkin olan ve her bir öğrencinin UDA- temelli öğretiminin bire- bir şekilde yapıldığı iki sınıf. q Sınıfa bir saat yerleştirilmiş ve tüm eğitmenlere saat çaldığında öğrencilerinden uzaklaşmaları söylenmiştir. q Daha sonra eğitmenler yanlarında yokken öğrencilerin yaptıklarına dair veri toplanmıştır. q Sizce öğrenciler ne yapmıştır?
12 Hiçbir şey Hiçbir şey yapmamışlar
13 Öyleyse, bu bize ne anlatıyor? q Bizim yaptığımız herşey öğretmen tarafından yönlendirilmektedir. Bir başka deyişle, tüm öğrenci davranışları ipuçluydu, yönlendirilmişti ve öğretmen tarafından pekiştirilmişti. q Öğrencilerin ilgisi olumsuz pekiştirmeyle sağlanmıştır, en azından bir bölümünde (örn., Eğer bunu yaparsam, sen de beni badgering yapmayı bırakırsın). q Öğrettiğimiz hiçbir beceri öğrencilerim tarafından değerli görülmüyordu.
14 Bu arada aynı zamanda ülke çapında dens te ve yatak odalarında Ortalama bir Amerikalı yılda 142 saatini (3,5 standart iş haftası) video oyunları oynayarak geçirir. Dünya çapında bu süre toplamda yaklaşık 3.2 milyar saattir yıllık. Bunun, muhteşem oyuncular için MMPGlere ulaşmadan önce kazanılan pekiştireçlere birden fazla yolla ulaşmalarına imkan bulmalarına bağlı olduğunu düşünüyorum.
15 Tarzından kaynaklı farklılıkları ve teknolojik zorlukları göz ardı ettiğinizde, tüm oyunlar özelliği paylaşır: q Bir amaç, q Kurallar, q Dönüt sağlama sistemi ve q Gönüllü katılım. Neden? Jane McGonigal (2011, p. 21) Reality is Broken: Why Games Make Us Better and How They Can Change the World
16 UDA nın 7 Boyutu q q q q q q q Uygulamalı: Sosyal önemi olan problemlerle uğraşır (Bir hedef). Davranışsal: Ölçülebilen davranışlar ya da raporlar geçerli olabilir mi diye araştırır (Kurallar). Analitik: Süreçlerin etkiye neden olduğunu gösteren objektif tepkiler gerektirir (Dönüt sistemi). Teknolojik: Kaynaklar ve eğitimli biri ile uygulanabildiği iyice anlatılmıştır (Kurallar). Kavramsal sistemler: Bir grup paket ya da ipuçlarından çok belirgin ve belirleyici teorik temele dayanır (Bir hedef, dönüt ve kurallar). Etkililik: Güçlü ve sosyal olarak önemli etkiler üretir (Dönüt). Genellenebilirlik: Yeni çevrelerde ve formal müdahaleler tamamlandıktan sonra da işe yarayacak şekilde desenlenir (Bu belki de gönüllü katılımın yerleştirileceği yerdir). Baer, D.M., Wolf, M.M., & Risley, T.R. (1968). Some current dimensions of applied behavior analysis. Journal of Applied Behavior Analysis, 1,
17 Yani, net olarak belirlenmiş hede_lerimiz, kurallarımız ve dönüt sistemimiz var O halde, eğer bağımsız bir şekilde başlatılan, çeşitli ortamlara genellenebilen ve zaman içinde de unutulmayan beceriler ya da beceri setleri öğreteceksek, bizim OSB li ergenler/yetişkinlerle çalışırken genellenebilirliği düşünmemiz gerekir, (örn., gönüllü katılım).
18 Bu özellikle belirlenen bir kaygı durumudur:
19 q Roux, ve ark. (2013) genç yetişkin OSB lilerin sadece yarısının okuldan ayrıldıktan sonra para karşılığı çalıştığını (vurgu eklenmiştir) raporlaştırmışlardır. Çalıştıklarında, aynı yaştaki akranlarından belirgin şekilde düşük ücretler kazanmaktadırlar. Para karşılığı çalışma olasılığının yükseldiği durumlar, daha fazla iletişim becerisine ve daha yüksek uyum becerilerine sahip olan ve daha fazla parasal imkanlara sahip OSB lilerdir. q Verilerin sınırlı olmasına rağmen, gelişimsel yetersizliği olan bireylerden cinsel istismara uğrayacakların oranının yaklaşık %40 düzeyinde olacağı öngörülmektedir. q SınıUlar hem yapmacık hem de sahte görünecek kadar basit, bireylerin hayatlarında bir daha karşılaşmayacakları ortamlar.
20 UDA ve OSB li Ergenler ve Yetişkinler
21 Günümüzde UDA ile ilgili sahip olduğumuz bilgileri ve uygulamaları daha karmaşık olan yetişkinlik çağı ve OSB için genişletiyoruz ve öyle görünüyor ki karışık sonuçlar çıkıyor. Bu belki de bizim OSB Li yetişkinleri hala besit terimlerle anlamaya çalışmamızdan kaynaklanıyordur. Öncül (bağırmak) Davranış (ağlamak) Sonuç (R+ rahatlık OR R- bağırma biter)
22 Karmaşık yetişkinlerle davranışsal- temelli müdahale (ve bütün yetişkinler karmaşıktır) Haydi işe gidelim MOs/Ortam olaylar Öğrenme geçmişi Ergenlik ve onun etkisi İletişim güçlükleri Sosyal güçlükler Akıl sağlığı sorunları { } Fiziksel sağlık İlaç yan etkileri Çevresel stres faktörleri Müfredata dayalı durumlar Sıkılmak Cinsellik Uyku durumları Yaşlanma Yada, yada, yada saldırganlık Uzman Huh?
23 O zaman problem şudur Karmaşık problemlere kolay çözümler aramamak lazım
24 Ancak şunu da unutmamak gerek, bazen basit çözümler en iyi işe yarar. Kolay, değil mi?
25 Olumlu pekiştirme ile ilgili dört slayt
26 Olumlu pekiştirme daha büyük yaştaki otizmli bireylere kullanışlı becerileri öğretirken ve kalıcılığını sağlama sırasında, tartışmalı olarak en etkili ve en az kullanılan davranışsal müdahaledir. Örneğin
27 Pekiştirme Etkili pekiştirme davranışı arttırır. Ne yazık ki, uygulamada güvenilir karar verme ve olumlu pekiştirmenin etkili uygulaması çoğunlukla zayıf kalmaktadır. Eğer siz hiç şunu söylediyseniz: Ne olduğunu anlayamadım, ben sadece pekiştirdim onu, ama o bana vurdu. Sizin bireyi pekiştirme niyetiniz muhtemelen onun sabahtan beri yediği 22. cips zamanına denk gelmiş olabilir. Yaklaşık 13. cipsi yerken susamaya başlamıştır ve sizin ona sunduğunuz cips pekiştirecinin pekiştirme özelliği onun için kaybolmuştur. Chances are pretty good that while your intent was to reinforce him, in actually you presented him with his 22 nd Dorito of the morning and somewhere around his 13 th Dorito he started to get thirsty thereby negating the R+ properties of the Dorito. Dolayısıyla, size vurması onu taciz eden, işe yaramayan ve zaten tekrarlayıp durduğu bir davranışı başka türlü durduramayacağı için yaptığı bir tepkidir.
28 Pekiştirme Ya da: O bunu yapmaması gerektiğini biliyor. Kişinin «kendisinden yapması beklenen» şeyin çok daha az pekiştireç sağlayıcı olduğunu biliyor olma ihtimali çok yüksek. Ben, hız limitinin üzerinde araba kullanmamam gerektiğini biliyorum, ama kullanıyorum. Neden? Önemli çizgi burada, pekiştireçler her şeyin üstünde olmak için yarışırlar ve bence bundan kaçının.
29 Otizmli ergenlerle ve yetişkinlerle olumlu pekiştirmenin etkili kullanımına ilişkin düşünceler q Kendini gözlemleme (örn., kendini pekiştirme) nereye kadar mümkün olabilir, bunu değerlendirmek gerek. q Pekiştirme tarifelerinin yarışı, sizin geliştirdiğiniz tarifenin işlevselliğinin etkisini etkileyebilir, bunu da akıldan çıkarmamak gerekir. q Mümkün olduğunca birincil (kendi kendine verebilecekleri hariç) ve yaşa uygun olmayan ikincil/ sosyal (örn., sarılmalar, gıdıklamalar vb.) ya da etkinlik (örn., çizgi Uilmler) pekiştireçleri azaltılmalı ya da ortadan kaldırılmalıdır. q Yetişkinlikte daha uzun zaman aralıklarıyla verilen pekiştireçler, «değer» olarak da daha büyük olmayı gerektirebilir.
30 Ve uyumsal davranış müdahalesi karmaşık bir problemdir..
31
32 Gerçekte, en beklenen ürünler, Uyumsal Davranışlardır Uyumsal Davranış, kişinin kendi yaşına ve sosyal grubuna uygun, kişisel bağımsızlığını ve sorumluluğunu sağlayabilecek davranışlar olarak tanımlanır. Uyumsal davranış aynı zamanda, yetersizliği olmayan bireylerin çevrelerindeki beklentileri karşılamalarındaki tipik performansları da demektir. Uyumsal davranış, bireyin yaşına, kültürel beklentilere ve çevresel dayatmalara göre değişir (Heward, 2005).
33 Dahası q Tüm ADL becerileri uyumsal davranışlarken tüm uyumsal davranışlar ADL beceriler değildir. q Uyumsal davranış yeterlikleri anlaşılan matematik işlemlerinden daha karmaşıktır. q Uyumsal davranış yeterlikleri hem basit hem karmaşık karar verme becerilerini içerir. q Uyumsal davranışlar her zaman çok tercih edilen beceriler değildir (örn., diş fırçalama), ancak bazen bazıları tercih edilen becerilerdir (örn., boş zaman becerileri).
34 Başka bir deyişle Uyumsal davranış akademik tepki vermeye doğrudan bağlı olmayan yaptığınız tüm davranışlardır. Ancak, uyumsal davranışlar akademik tepki vermeden ayrı ya da uzak da değildir. Örneğin: q Bir kimya formülünü ezbere tekrarlamak akademik bir beceridir, ancak bu formülü bir McGyver ı çekmek için kullanmak uyumsal davranıştır. q «ÇIKIŞ» levhasını tanımak akademik bir tepkidir, ancak bu levhayı kullanarak bir binadan çıkmak uyumsal davranıştır.
35 Yetişkin ürünler (outcomes) en azından kısmen uyumsal davranış yeterliklerinin bir işlevi olarak görülebilir (Mazefsky, Williams, & Minshew, 2008). Şunu söylemek abartı olmayacaktır; uyumsal davranış yeterliklerinin sizi hiç akademik beceriler olmayan zamanlara götürmesi, akademik becerilerin sizi hiç uyumsal davranış olmayan zamanlara götürmesinden daha iyidir.
36 Matson, Rivet, Fodstad, Dempsey, & Boisjoli, (2009) 337 yetişkini Vineland Uyumsal Davranış Ölçeğini kullanarak (1) zihin yetersizliği(zy) olma, (2) ZY ve OSB ya da (3) ZY, OSB ve Axis I akıl sağlığı teşhisi etkileri açısından değerlendirmişlerdir. Uyumsal beceriler ZY grubunda en fazlaydı, bunu ZY ve OSB grubu ve sonra da ZY ve OSB ile psikopatoloji izledi. Yani, tanının karmaşıklığı arttıkça beceri eksikliği de artmaktaydı [ ].
37 Matson, Hattier, & Belva, (2012) otizm spektrumdaki tanıların iş, öz- bakım, boş zaman ve hijyen becerilerinde eksiklikle ilişkilendiğini vurgulamışlardır. Bu yetersizliklere sahip bireylere yardımcı olmak için bir grup müdahaleler tespit edilmiştir. Bunlar arasından en etkili olanları uygulamalı davranış analizine (UDA) dayalı olanlardır.
38 Uyumsal davranış becerileri müdahale sürecinin başlarındaki hedeuler olmalıdır. Çünkü
39 Normal gelişim gösteren çocukların yapabildiği Uyumsal Beceriler YAŞ 2-4 yaş arası 4-7 yaş arası 8-10 yaş arası BECERİ Toz almaya yardım eder, Masaya peçete koyar, Çamaşırları çamaşırlığa koyar, Evcil hayvanı beslemeye yardım eder. Masayı hazırlar (ya da hazırlamaya yardım eder), Oyuncakları toplar, Yatağını toplamaya yardım eder, Bulaşıkları bulaşık makinesine yerleştirmeye yardım eder, Masayı temizlemeye yardım eder, Alış verişten gelen yiyecekleri yerleştirmeye yardım eder, Bahçeyi sular. Yatağını toplar, Masayı hazırlar ve toplar, Toz alır, Elektrik süpürgesiyle evi süpürür, Arabayı yıkamaya yardım eder, Bulaşıkları yıkamaya yardım eder, Çöpü dışarıya çıkarır.
40 Hangi uyumsal davranışlar kritik müdahale hedeuleridir?
41 Kritik öğretimsel hedef nedir? q Öğrenildiğinde bireyin çeşitli toplumsal- temelli günlük yaşam becerilerini bağımsız olarak yapmasına fırsat verebilecek herhangi bir beceridir VE q Bireyin repertuarında kalabilecek kadar sık gerçekleştirilen herhangi bir beceridir. Burada güvenlik becerileri bunların dışında tutulmalıdır çünkü ideal olarak bu beceriler daha seyrek kullanılması söz konusu olan becerilerdir VE q Makul bir süre içinde öğrenilebilen herhangi bir beceridir*.
42 Uyumsal Davranış Müdahalesi Uyumsal davranıştaki parametreler şunları içermelidir: 1. İçerik Öğretimin yapıldığı yer 2. Yoğunluk Öğretimin ne kadar sık yapılacağı 3. Verimlilik Öğretimle ilgili girişim/eşdeğer tepki nedir 4. Kontrolün transferi Uyaran kontrolü nerededir 5. Değer Bu beceri öğrenci için neden önemli olabilir
43 İçerik q q Etkili uyumsal davranış öğretiminin hazırlanmasındaki temel kural, «Davranış çoğunlukla nerede gerçekleşecekse orada öğret»tir. Otizmli bireylerin çoğunun becerileri yeni ortamlara bağımsız olarak genelleyemediklerini ya da birincil çevrelerinde az sıklıkta kullanılan becerilerin kalıcılığını sağlayamadıkları uzun süredir araştırma bulgularında yer almaktadır. Bu yine içeriğin öğretimsel değişken olarak önemini vurgulamaktadır. Dahası, geçiş sürecindeki en küçük yaştaki bireyler bile sınıf ortamında en fazla 7 yıl daha duracaktır. Ancak, mezuniyet sonrasında bir daha hiçbir zaman benzer ortamda olmayacaktır ve tam tersine, yaşamlarının kalan kısmını geçirecekleri ortamlarda işe yarayacak beceriler ve yeterlikler için hazırlıklı olmalıdırlar (örn., komşuları, dini inanç çevreler,i, ev, vb.)
44 Yoğunluk q Yoğunluk, belli bir zaman periyodundaki (gün, hafta ya da ay) öğretim düzeyini anlatır. q Bizim hepimizde de öğrendiğimiz becerilerin belli bir düzeyde gerçekleştirilebilmesi için belli bir miktarda yoğunluk düzeyi olması gerektiğini destekleyen bir araştırma grubu bulunmaktadır.
45 Yoğunluk q q q Örneklendirmek gerekirse, 5 yaşındaki otizmli çocuğu hatırlayın. Bu çocukla renk ayırt etmeyi öğretmek üzere 1000 deneme (20 denemeden oluşan 50 set) gerçekleştirildi. Çocuk bu öğretim sonunda pastel boya kutusundaki 64 rengi tüm öğretmenlerle ve tüm ortamlarda genellemiştir. Aynı çocuğu 15 yaşında Burger King den öğlen yemeği almak hedeui için ele alalım. Eğer bu çocuğa haftada bir (1) öğretim fırsatı (deneme) sağlanacak olursa, benzer bir ayırt etme becerisini edinmesi için 1000 denemenin gerçekleşmesi için 15 yıldan fazla zaman gerekecektir. Benzer şekilde, beceri edinimindeki yetersizlik her zaman öğrenme becerisinin sonucu değildir, daha çok öğretim protokollerimizdeki yetersiz yoğunluktan kaynaklanmaktadır.
46 Verimlilik q q Beceri genellemesi ve kalıcılığı ile doğrudan ilgili olan tepki girişimi ve eşdeğerliktir. Bu birleşim tepki verimliliğini korur, bu da becerinin doğru bir şekilde başarıldığını gösterir. Öğretim programının içine tepki verimliliği kavramını dahil etmek aşağıdaki cep telefonu kullanımıyla ilgili örnekte görülebilir: q İşlevsellik düzeyinin bir işlevi olarak, farklı tepki verimliliği müdahaleleri şunları içerebilir: q Aramayı başlatmayı öğretmek, numaraları akıldan çevirmek ya da ilgili rehberden numarayı bulmak, ya da; q Telefonun rehberinde tanıdık bir fotoğraf ya da ikon bularak aramayı öğretmek ya da; q Telefonun ekranındaki az sayıdaki ikon ya da resime dokunarak arama yapmayı öğretmek ya da; q Sadece telefonu yanında taşıyarak gelen aramalara cevap vermeyi ya da uygunsa GPS görüntülemeyi öğretmek.
47 Kontrolün Transferi q Pek çok UDA- temelli programın genel amacı öğretmenlerin öğrencileri ve sınıf üzerinde uyaran kontrolünü kurmalarına yardımcı olmaktır. q Ancak, her geçiş programının nihai amacı, bu tür kontrolü öğretmenden hem çevreye (kırmızı ışıkta durmak) hem de öğrencilerin kendilerine (kendini yönetme ile) geçirmektir. q Pragmatik olarak, bireyin yaşı ve 1e1 öğretim desteğinden 4e1 oranına geçildiğinde kontrolün transferinin önemi giderek daha da belirginleşir.
48 Değer q Birey için değeri büyük olan beceriler (örn., yüksek oranda tercih edilen, belirgin işlevsel önceliği olan ya da olumlu pekiştirece olanak sağlayan) bir kez öğrenildiğinde küçük ek müdahalelerle zaman içinde kalıcılığı sağlanabilen becerilerdir. q Tersine, daha az değerli beceriler genellikle hem beceri edinimi hem de kalıcılık aşamalarında belirgin yoğun öğretim gerektirir. q Müdahalelerdeki etkili ve uygun programlar hem yüksek- değerdeki hem de düşük- değerdeki hedeuleri birleştirerek ilgili olmayı, yeterliliği, kalıcılığı, zevk almayı ve kişisel güvenliği de dikkate alarak bireyi desteklemelidir.
49 İzleyen tanımları kullanma q q q q q q İşlevsellik: bir becerinin edinildiğinde birden çok ortama uyarlanabilir olması, bireysel tercihlere, ilgilere ve isteklere hitap etmesidir. Bağımsızlık sağlama derecesi: edinilen becerinin farklı ortamlarda başka kişilere bağımlılığı azaltma derecesidir. Kabul edilebilir hata düzeyi: tbir becerinin öğrenildiğini varsayabilmek için normal koşullarda sergilenmesi beklenebilecek hata düzeyidir. [Şimdi Kullanma sıklığı ] Kabul edilebilir risk düzeyi: tkendisine ve başkalarına olan risk düzeyi, eğer hata düzeyi artarsa YA DA eğitim sırasında olabileceklerin sunulmasıdır. Bireysel keyif alma: bireyin beceriyi gerçekleştirme sırasında ya da gerçekleştirildiği ortamda yer aldığında pekiştirece ulaşma olasılığıdır. Bireysel keyif alma: bireyin beceriyi gerçekleştirme sırasında ya da gerçekleştirildiği ortamda yer aldığında pekiştirece ulaşma olasılığıdır.
50 İşlevsellik Kritik - 5 Bağımsızlık sağlama derecesi Toplam - 5 Kabul edilebilir hata düzeyi Yakın 0 5 (< 1%) Risk düzeyi Kritik - 5 Keyif alma Toplam - 5 Toplumsal kaynaştırma Toplam - 5 Çok - 4 Çok - 4 (>5%) - 4 Çok - 4 Çok - 4 Çok - 4 Orta - 3 Orta - 3 Otra 3 (>10%) Orta - 3 Orta - 3 Orta - 3 İdare eder - 2 İdare eder - 2 (>15%) - 2 İdare eder - 2 İdare eder - 2 İdare eder - 2 Hiç - 1 İşlevsellik: bir becerinin edinildiğinde birden çok ortama uyarlanabilir olması, bireysel tercihlere, ilgilere ve isteklere hitap etmesidir. Hiç - 1 Bağımsızlık sağlama derecesi: edinilen becerinin farklı ortamlarda başka kişilere bağımlılığı azaltma derecesidir. Büyük 1 (>20%) Kabul edilebilir hata düzeyi: tbir becerinin öğrenildiğini varsayabilmek için normal koşullarda sergilenmesi beklenebilecek hata düzeyidir. Hiç - 1 Kabul edilebilir risk düzeyi: tkendisine ve başkalarına olan risk düzeyi, eğer hata düzeyi artarsa YA DA eğitim sırasında olabileceklerin sunulmasıdır. Hiç - 1 Bireysel keyif alma: bireyin beceriyi gerçekleştirme sırasında ya da gerçekleştirildiği ortamda yer aldığında pekiştirece ulaşma olasılığıdır. Hiç - 1 Bireysel keyif alma: bireyin beceriyi gerçekleştirme sırasında ya da gerçekleştirildiği ortamda yer aldığında pekiştirece ulaşma olasılığıdır.
51 Yöntem q Survey Monkey aracılığıyla New York ta davranışsal temelli bir okulda çalışan 60 eğitimciye ve davranış analistine dijital ortamda bir anket gönderilmiştir. q Katılımcılardan, 17 yaşındaki otizm ve zihinsel yetersizliği olan bir öğrenci için geliştirilmiş BEP indeki rastgele seçilmiş 8 öğretimsel amacı İşlevsellik İndeksini (İİ) kullanarak puanlamaları istenmiştir.
52 Puanlanan BEP Amaçları q Diş fırçalama q Yazılı sözcükler q Karşıdan karşıya geçme q Bilgi almak için okumak q Matematik unsurları- Toplama ve çıkarma q Kredi kartı/bankamatik kartı kullanma q Video oyunu oynama q SınıUlarına göre gruplandırma
53 Bulgular q 60 anketten 33 ü geri döndü. Bunlardan dördü tamamlanmamış olduğu için kullanılamaz olarak değerlendirildi ve 29 kullanılabilir anketle bulgulara ulaşıldı. q Her bir BEP amacının puanlamaları toplandı ve Ortalamalar İşlevsellik İndeksine işaretlendi. Bulgular bir sonraki slaytta sunulmuştur.
54 İşlevsellik Kritik - 5 Bağımsızlık sağlama derecesi Toplam - 5 Diş fırçalama Kabul edilebilir hata düzeyi Yaklaşık 0 5 (< 1%) Risk düzeyi Kritik - 5 Keyif alma Toplam - 5 Toplumsal kaynaştırma Toplam - 5 Çok - 4 Çok - 4 (>5%) - 4 Çok - 4 Çok - 4 Çok - 4 Orta - 3 Orta - 3 Orta 3 (>10%) Orta - 3 Orta - 3 Orta - 3 İdare eder - 2 İdare eder - 2 (>15%) - 2 İdare eder - 2 İdare eder - 2 İdare eder - 2 Hiç - 1 Hiç - 1 Büyük 1 (>20%) Hiç - 1 Hiç - 1 Hiç - 1 Aralık Aralık Aralık Aralık Aralık Aralık
55 İşlevsellik İndeksi Birleştirilmiş Puanları Karşıdan karşıya geçme İşlevsellik sıralaması Risk 12 Çok yüksek 4.9 Kredi kartı 14 Orta yüksek 3.6 Sınıflandırma 17 Çok düşük 1.5 Diş 18 Orta düşük 2.6 Sözcük tanıma 18 Çok düşük bilgiyi okuma 18 Çok düşük 1.2 Matematik işlemleri 25 Çok düşük 1.4 Video oyunu 25 Düşük 1.5
56 Risk Riskler bizim değer verdiğimiz şeyleri tehdit ederler. Onlarla ilgili ne yapacağımız seçeneklerimizin neler olduğuna bağlıdır, ne tür ürünlere değer verdiğimize ve seçeceğimiz her bir seçenekten dolayı meydana gelebilecek sonuçlara ilişkin inanışlarımıza bağlıdır. Ürünler belirgin ya da belirsiz olabilir ve bizim seçimlerimiz de basit ya da karmaşık olabilir (Fischhoff & Kadvany, 2011). Riskler kaçınılmazdır. Ancak, riskleri görmezden gelmek, güvenlik maskesi altında, sorgulayan kişiye sadece daha büyük riskler yaratır. (Fischhoff, B., & Kadvany, J. (2011). Risk: A Very Short Introduction. New York: Oxford University Press
57 q q q Genelleme ve Uyumsal Davranış OSB li bireylerin edindikleri becerileri bir ortamdan diğerine genellemede zorluk yaşadıkları genel olarak kabul görmektedir (e.g., Handleman & Delmolino, 2005) Ancak, bazı çocuklar DVD/Blue Ray oynatıcıları çalıştırmayı bir cihazdan diğerine, bir evden diğerine ve evden okula hiçbir ek müdahale yapılmadan genelleyebilmektedirler. O zaman soru şöyle geliyor; belli becerileri genellemedeki başarısızlık aşağıdakilerden hangilerinden kaynaklanmaktadır: q Otizmle ilgili nörolojik bir güçlük mü? q Kritik bir değişkeni içeriğe dahil etmememizden dolayı bizim başarısızlığımız mı? q Gerçek başarı için önemli olabilecek yeterli fırsatları sağlayamamamızdan kaynaklanan başarısızlığımız mı? q Bizim becerinin önemiyle ilgili olarak sarf edilmesi gereken çabayla beceriyi tamamlama arasındaki ilişkiyi atlamış olmamızdan kaynaklanan başarısızlığımız mı? q Bizim kontrol transferini sınıf ortamından dışarıdaki dünyaya geçirmedeki başarısızlığımızdan mı?
58 Yüksek Değer + Az Çaba = Yüksek Oranda SA & Belirgin Genelleme Düşük Değer+ Çok Çaba = Düşük Düzeyde SA & Genelleme Yok Yüksek Değerde Beceri Düşük Değerde Beceri Yüksek Değer ve Çok Çaba = Orta Düzeyde SA & Belirgin Genelleme Çok Çaba Sarf edilen Beceri Az Çaba Sarf edilen Beceri Düşük Değer + Az Çaba = Orta Düzeyde SA & Zayıf Genelleme
59 Uyumsal Davranış ve Sosyal Tepkide Bulunma
60 Burada hızlı bir Uikir: Bence sosyal yeterlikler kadar başka hiçbir uyumsal yeterlikler grubu davranış, doğru gerçekleştirilebilmesi için çevresel ipuçlarına bu kadar fazla dayanmıyordur. Öyleyse bu özel durumda, «Uygulmalı» unsuru «Davranış» ve «Analiz» unsurları kadar kritiktir. Bağlam eksik olduğunda, sosyal yeterliklerin büyük çoğunluğu anlamsız olacaktır. Bu nedenle, müdahaleleriniz ne kadar bilimsel dayanaklı olursa olsun, sosyal becerileri çok iyi ama bağlam dışı öğretmeniz, bu becerileri iyi öğretmemenizden daha iyi değildir (ister bağlam içi ister bağlam dışı).
61
62 SOSYAL BECERİLER terimi ile neyi kast ediyoruz? Sosyal beceriler en iyi ulaşma ve hareket etme becerileri olarak anlaşılabilir bu beceriler bizim isteklerimize ne kadar ulaştığımız ve çevremizdeki dünyayı hareket ettirerek olumsuzlardan ne kadar kaçındığımızdır. Sosyal beceriler karmaşıktır, çok katmanlıdır ve hem içerikle hem de bağlamla birbirlerine bağlıdırlar.
63 Walton & Ingersoll (2013) a göre, sosyal beceri müdahaleleri ile ilgili yapılmış çalışmaların çoğu küçük çocuklarla gerçekleştirilmiştir. Potansiyel olarak etkili bir çok müdahale de geliştirilmiştir yazarlara göre. Sosyal beceri müdahalelerinin tanıdan hemen sonra başlatılması gerekliliğine rağmen, sosyal beceri müdahaleleri tüm yaşam boyunca da önemini korumaya devam etmektedir. OSB li bireylerdeki sosyal yetersizliklerin gelişimle birlikte çözülmediğini ve normal gelişim gösteren akranların sosyal beceri repertuarlarını da bilmek çok önemlidir. Watson, K.M. & Ingersoll, B.R., (2013) Improving social skills in adolescents and adults with autism and severe to profound intellectual disabilities: A review of the literature. Journal of Autism and Developmental Disorders. 43,
64 Sosyal Tepkide Bulunmanın İşlevsel Analizi? Olumlu Pekiştirme Olumsuz Pekiştirme Olumlu Ceza Olumsuz Ceza Sosyal selamlaşma Geri çevrilen sosyal selamlaşma formlarına dikkat etme Sosyal izolasyon ortadan kalktı mı? İpucu ortadan kalktı mı? Geri çevrilen sosyal selamlaşma formlarına dikkat etme Sosyal izolasyon ortadan kaltı Yiyeceğini paylaşma Artan akran etkileşimi (yiyecekle pekiştirilenle r). Sosyal izolasyon ortadan kalktı mı? İpucu ortadan kalktı mı? Artan akran istekleri (yemek için). Belli bir miktarda yiyeceğin ortadan kaldırılması
65 Kaldırım Taşı Kesikleri
66 Kaldırım taşı kesiği (n) Kaldırımın kenarındaki kaldırım taşına bir kesik yapılarak özellikle bisikletliler, bebek arabalı yayalar ve Tiziksel engelli bireyler için rampa yapıldı. [sic]
67 Peki, OSB li biri için kaldırım taşı kesiğini neler oluşturmalı?
68 #1 Direnç (ya da bir davranış analisti olarak, ortadan yok olmaya direnç)
69 Bir başarısızlık her zaman bir hata değildir, belki de kişinin sahip olduğu şartlarda yapabileceğinin en iyisidir. Gerçek hata denemekten vaz geçmektir.
70 Direnmek, bir bireyin strese ve güçlüklere tam bir şekilde uyum gösterme becerisidir. Dirençli davranış zaman içinde gelişir ve güçlüklere verdiğimiz tepkileri oluşturan tavrımızın da dahil olduğu çeşitli faktörlerden oluşur. Dirençle ilgili davranışsal yeterlikler şunları içerir: q Azim ya da sorgulanan davranışı yüksek oranda olumlu pekiştirmeler olmadığı durumlarda da sürdürme durumu. q Esneklik ya da belli bir problemi çözmek için yeni stratejiler geliştirme becerisi. q Özel bir öğretimsel amaç olarak hata belirlemesi ve düzeltmesini de içeren bir öğrenme geçmişi olması. q Düşünmeden oluşuveren hareketlerle başa çıkma ve/veya çevresel dikkat dağıtıcıları görmezden gelme becerisi.
71 Davranış analizinde Çok uzun süre öğrenilmiş çaresizliği kabul ettik (Seligman, 1975). Öğrenilmiş çaresizlik, kontrol edilemeyen ve tahmin de edilemeyen olaylarla (çoğunlukla travmatik olaylar) ilgili defalarca tekrarlanan deneyimlerden oluşur ve farklı durumlarda hayatın zorluklarıyla baş etme becerisinde azalmayla sonuçlanır. Seligman, M. E. P. (1975). Helplessness: On Depression, Development, and Death. San Francisco: W. H. Freeman.
72 Davranış analizinde Ancak, öğrenilmiş iyimserlikle ilgili aynı ilgi düzeyinde değiliz henüz (Seligman, 1990). Learned helplessness arises from repeated experience with unpredictable and uncontrollable events (often traumatic events) and results in a reduced ability to cope with life challenges across multiple domains.
73 #2 Uygun Seçim Yapma Öğretimi
74 Etkili seçim yapma yetişkinlikle ilgili pek çok yeterliğin merkezinde yer alır. Ancak basit düzeydeki «bu mu- bu mu» seçimini yapmayı öğretmek yeterli değil
75 Sanırım bir elma isteyebilirim Örneğin: I think I might like an apple Apple Granny Smith Red Delicious Macintosh Yellow Delicious Whole Sliced With Cheese Maybe Applesauce? If you have nothing else
76 #3 Toplumdaki sıradan bireylerin davranışlarını da içine alacak şekilde bizi etkileyen çevreyi genişletmeliyiz Eğer siz nörotipikler tüm becerilere sahipseniz, neden bir süre uyum sağlamaya çalışmıyorsunuz? Neden hep ben hatalıyım? Donna Vickers
77 Bilgi Güçlü olabilir! uygun koşullar altında kişiler arası iletişim, çoğunluk ve azınlık gruplarının üyeleri arasındaki önyargıyı azaltabilecek en etkili yoldur (Alpert, 1954).
78 Bu düzey öğretime toplum ne kadar açıktır? %50 açık ama sinirli %25 Eğitilemez! %25 çok açık
79 Uygulamada böyle görünebilir Öğrenci becerileri Toplumsal beceriler Çevresel destekler q Öğrenci belli bir becerinin %X ini tamamlayabilir. q Toplumun üyeleri bireyi yetersizlik noktasında ele almaktadır ve beklenen yeterlik düzeyine gelmesine yardım ederler. q Öğretim, ürünler, çevreye vb. yapılan değişiklikler beceri yeterliğiyle ilgili olan güçlüğü azaltır.
80 #4 Doğru becerileri doğru bağlamlarda (becerinin sergilenmesi muhtemel olan) öğretin. HERGÜN yaptığınız şeyler ARADA BİR yaptığınız şeylerden daha
81 #5 Bilimsel- dayanaklı müdahalelerimiz olduğunda, bunların sınıularda uygulanması gerekir..
82 Video Model bir EVP q q Video modelde OSB li birey bir yetişkinin, akranın ya da kendisinin davranışı doğru bir şekilde yaparken çekilmiş videosunu izler. Burada, OSB li bireyin videoyu izledikten sonra kendiliğinden olarak gözlediği davranışı sergileyeceği umulur. Video model, otizmli pek çok bireye sosyal, eğitsel, uyumsal ve mesleki becerilerin öğretiminde kullanılmıştır (Bellini and Akullian 2007), ancak sadece bir çalışmada daha büyük yaştaki bireylere sosyal beceri öğretimi hedeulenmiştir (Nikopoulos and Keenan, 2003). Bellini, S., & Akullian, J. (2007). A meta- analysis of video modeling and video self- modeling interventions for children and adoles- cents with autism spectrum disorders. Exceptional Children, 73, Nikopoulos, C., & Keenan, M. (2003). Promoting social imitation in children with autism using video modeling. Behavioral Inter- ventions, 18,
Birlikte Çalışmak Öğretmenler ve Davranış Analistlerinin Otizmli Çocuklarla İlgili Rolleri ve Sorumlulukları William L. Heward, Ed.D., BCBA-D The Ohio State University 1 Otizmli öğrencilerin özel eğitime
WINTER Template Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması Doç.Dr.Serhat ODLUYURT Arş.Gör. Melih ÇATTIK Anadolu Üniversitesi Engelliler
Otizmli Çocuklar İçin Okul Okul Programlarındaki Akran Etkileşimlerini Teşvik Etmek Connie Kasari, PhD University of California, Los Angeles Okullarda Otizm 68 de 1 çocuk otizm spektrumunda! Büyük heterojenlik
Teaching social communication, 46 Book Review/Kitap Kritiği By Emre Ünlü 1 Teaching Social Communication to Children with Autism by Brooke Ingersoll & Anna Dvortcsak Bu kitap kritiğinde, Brooke Ingersoll
Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır. Öğrenme bölümlere ayrılır Öğrenme gerçekleşmediyse ek süre ve ek öğrenme
ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Nurgül Akmanoğlu Doğum yeri ve yılı : Sakarya, 07.12.1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir,
İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması Yalçın Ezginci Selçuk Üniversitesi Elk.-Elt.Mühendisliği Konya ANKET Anket, insanlardan fikirleri, duyguları, sağlıkları, planları,
Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere
YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:
İÇİNDEKİLER ÜNİTE 1 ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİMİ OLAN ÖĞRENCİLER VE ÖZEL EĞİTİM GİRİŞ...1 ÖZEL EĞİTİMİN İLKELERİ...3 YETERSİZLİĞİN NEDENLERİ...4 Doğum Öncesinde Oluşan Nedenler... 4 Doğum Anında Oluşan Nedenler...
MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK Matematik,adını duymamış olsalar bile, herkesin yaşamlarına sızmıştır. Yaşamın herhangi bir kesitini alın, matematiğe mutlaka rastlarsınız.ben matematikten
Ayrık Denemelerle Öğretim Başarı, her gün toplanan küçük çabaların tekrarıdır. Robert Callier Ali Kaymak - Elmas Seyhan Tohum Türkiye Erken Tanı ve Eğitim Vakfı Oturumun Ana Hatları Ayrık Denemelerle Öğretimin
DAVRANIŞ PROBLEMLERİ VE ÇÖZÜMLERİ Özel Eğitim Öğretmeni Seyyar KILIÇ Davranış Nedir? Kişinin çevresiyle etkileşimi sırasında kişide ve çevrede oluşan gözlenebilir ve ölçülebilir değişikliklere davranış
ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Serhat Odluyurt Doğum yeri ve yılı : Kırıkkale, 1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü 26470 ESKİŞEHİR
Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından
Ön Söz...xiv Editörün Ön Sözü...xvii KISIM I ÖĞRENME GÜÇLÜKLERİNE GİRİŞ...1 BÖLÜM BİR Öğrenme Güçlüğünün Değişen Tanımları...3 GİRİŞ...4 Vaka Çalışması 1 4 / Vaka Çalışması 2 5 / Vaka Çalışması 3 5 Vaka
ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR 1)ÖZELLİKLERİ 2)KARŞILAŞMA SIKLIĞI 3)TÜRKİYE VE DÜNYADA YAPILAN FAALİYETLER 4)EĞİTİMLERİ 5)AİLEYE VE ÖĞRETMENLERE ÖNERİLER ÖZELLİKLERİ MOTOR GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ZİHİNSEL GELİŞİM
GÖMÜLÜ ÖĞRETİM GÖMÜLÜ ÖĞRETİM Gömülü öğretimde hedef davranışa ilişkin öğretim uygulamaları, devam etmekte olan etkinliklerin içine gömülür. Gömme işlemi gömülü öğretimin temelini oluşturmaktadır. Gömme
Sekizinci Kurul Poster Çalışması Sayın Öğretim Üyesi, Tıp Fakültesi 3. Sınıf Kardiyorespiratuvar hastalıklara giriş ders kurulu 5. Sınıftaki staj kurulu ve ilave eğitimöğretim etkinlikleri ile birlikte
OYUN VE ÇOCUK Çocuklar oyunla dünyayı keşfederler, diğer kişilerle kuracakları ilişkileri öğrenirler, kendi yeteneklerini ve güçlerini test ederler, yeni fikirleri denerler ve farklı aktiviteleri deneyecek
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı
ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK Prof. Dr. Mustafa YILDIZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ekim 2010
UYGULAMALARI BĠLGĠSAYAR EĞĠTĠMDE Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE) Gündem Eğitimde bilgisayar uygulamaları Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE) BDE in Türleri Avantajları ve Sınırlılıkları Araştırma Sonuçları
İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen
AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME 2 AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME Aktif öğrenme, bireyin öğrenme sürecine aktif olarak katılımını sağlama yaklaşımıdır. Bu yöntemle öğrenciler pasif alıcı konumundan çıkıp yaparak yaşayarak
Ek 1 ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU (Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterliklerine İlişkin) Sayın Öğretmenim, Bu form, sizin kişisel ve mesleki yeterlik düzeyinizi kendi bakış açınızla değerlendirmeniz için hazırlanmıştır.
Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü 2016-2017 Güz Dönemi - Bilişim Teknolojileri ve Öğretmen Yeterlikleri Dersi Eğitsel Oyun Projesi Raporu Otizm Kavram Öğretimi Mustafa UZUN 160805061 firstname.lastname@example.org
ÖZGEÇMİŞ VE BİLİMSEL YAYINLAR LİSTESİ Yard. Doç. Dr. Şerife YÜCESOY-ÖZKAN KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Şerife Yücesoy-Özkan Doğum yeri ve yılı : Eskişehir, 1977 Yabancı dili Yazışma adresi : İngilizce
1 Ders Yazılımlarının Sahip Olması Gereken Özellikler: Amaç Öğesi İçerik Öğesi Yöntem Öğesi Öğretim Öğesi Değerlendirme Öğesi Kullanım Kolaylığı Öğesi Ekran Düzeni Öğesi Genel Özellikler Öğesi Yazılı Belgeler
82. Belgin öğretmen öğrencilerinden, Nasıl bir okul düşlerdiniz? sorusuna karşılık olarak özgün ve yaratıcı fikir, öneri ve değerlendirmeleri açıkça ve akıllarına ilk geldiği şekilde söylemelerini ister.
OKUL ÖNCESİ ve İLKOKUL ÖĞRENCİ ADAYLARI TANIMA, DEĞERLENDİRME ve SEÇME ÇALIŞMASI HİZMET TEKLİFİ ŞUBAT 2015 Bu teklif Özel Nun İlkokulu için 2015-2106 Eğitim- Öğretim Yılı nda okula başvuran okul öncesi
ÖÖY II Yrd.Doç.Dr.M.Betül YILMAZ Herhangi bir eseri, oyunu, işi vb. ortaya koyarken gösterilen başarı 2 Nasıl ölçmeli??? Çoktan seçmeli sorular? Açık uçlu sorular???? Ne zaman lazım? Sınıf içi uygulamalar
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Rehberlik MB 403 7 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin Koordinatörü
Bebeklikten Ergenliğe Gelişimsel Psikopatoloji (PSY 319) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Kodu Saati Saati Saati Bebeklikten Ergenliğe Gelişimsel Psikopatoloji PSY
İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5
Ortaöğretime Öğretmen Yetiştirme Programları (7-12. sınıflar) Program Geliştirme ve Öğretim Bölümü (Divising of Curriculum & Instruction) Prof. Dr. Nuray Senemoğlu Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi
Tam Öğrenme Modeli Tam Öğrenme Kuramı Okulda öğrenme (Tam öğrenme) kuramı, başarıyı normal dağılım eğrisinden üçgen dağılıma götüren ya da okuldaki % 20 oranındaki beklendik başarıyı % 75 ile % 90'a hatta
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU Sevgili U.Ü.Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Programı Öğrencileri, Aralık,2013 Uludağ Üniversitesi
Akademik İngilizce III (ENG201) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Akademik İngilizce III ENG201 Güz 3 0 0 3 3 Ön Koşul Ders(ler)i ENG102 Dersin
İçindekiler Teşekkür, xiii Giriş, xv Kitabın Sundukları, xv Kelimeler Hakkında Bir İki Kelime, xvii Sözlü ve Yazılı Öyküler, xvii Kitabın Yapısı, xviii Öykü 1 Öykünün Öyküsü, xxi kısım BİR Çocuk ve ergenlere
Öğrenme Psikolojisi (PSY 308) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Öğrenme Psikolojisi PSY 308 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili
BDE Avantajlar & Dezavantajlar http://w3.gazi.edu.tr/web/usta 1 BDE in Avantajları Geleneksel öğretim yöntemleriyle karşılaştırıldığında, bilgisayar destekli eğitimin birçok avantajı olduğu görülmektedir.
BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1. Sonuçlar Araştırmada toplanan verilerin analizi ile elde edilen
Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İNGİLİZCE-2 Ders No : 0010070014 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi
Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim
1 ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER Adı-Soyadı : Yasemin Ergenekon Doğum yeri ve yılı : Beypazarı, 1971 Bildiği yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470
Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek Wilson Learning in yaptığı araştırma, Evet e Doğru Müzakere eğitiminin satış performansı üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere geliştirilmiştir.
Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Okuma-Yazma Öğretimi Teori ve Uygulamaları ESN721 1 3 + 0 7 Okuma yazmaya hazıroluşluk, okuma yazma öğretiminde temel yaklaşımlar, diğer ülke
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Onay Budak İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL : 0534 846 46 16 : email@example.com 2. Doğum Tarihi : 01.01.1987 3.
EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası
Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 12(4) Güz/Autumn 2719-2738 2012 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. www.edam.com.tr/kuyeb
Öğrenme ve Öğretim İlkeleri Konular Konu alanı bilgisi Pedagojik bilgi ve beceri Öğretmen deneyimi Sağlıklı öğretmen öğrenci etkileşim ve iletişimi İşbirliği ortamı Hazır bulunuşluk Öğretim etkinliklerini
BİRİNCİ AY EĞİTİMLERİ ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ Düzey Tarih Gün Zaman Seminerin Konusu Eğitimciler 25/10/13 26/10/13 27/12/13 Cuma 18:00-20:00
KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK
Modül 2 Ünitemi Planlama Bu Defter Intel Öğretmen Programı Çevrimiçi Temel Kursu kapsamında kullanılacaktır. Tüm kurs boyunca, düşüncelerinizi çevrimiçi araçlara veya bu deftere kayıt edebilirsiniz. Bu
Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İNGİLİZCE-2 Ders No : 0010030013 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi
AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini
LÜLEBURGAZ REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2013/2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ANALARI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILLIK ÇERÇEVE PROGRAM TASLAĞI EYLÜL 23-27 EYLÜL 16-20 EYLÜL 9-13 EYLÜL
(TANIMI-ÖZELLİKLERİ VE AİLELERE ÖNERİLER) PSİKOLOJİK DANIŞMANI ZEKÂ NEDİR? Bireyin gerek sorunları çözerken gerek çevreye uyum sağlarken var olan tüm yetenek ve becerilerini kullanması ile ortaya çıkan
Okulöncesi Eğitimde Fırsat Eşitliği Uzm. Dilek EROL SAHĐLLĐOĞLU MEB Öğretmenim Anaokulu Müdür Yardımcısı 1 Sunu Planı Okulöncesi Eğitimin Tanımı Okulöncesi Eğitimin Önemi Eğitim Hakkı Sayılarla Okulöncesi
Ders Kodu: FIZ 131 Ders Adı: FİZİK I Dersin Dönemi: 2015-2016 Güz Dönemi 1 Orta 2 3 4 5 Bu ders ile ilgili temel kavramları, yasaları ve bunlar 0% 0% 0% 20% 80% arasındaki ilişkileri anladım Kuramsal ve
DAVRANIŞ KAYDI TEKNİKLERİ Kesin Kayıt Teknikleri Olay Kaydı En pratik ve en kullanışlı kayıt etme süreçlerinden biri sıklık sayma ya da olay kaydıdır. Bu kayıt türünde gözlemci belirlenen gözlem zamanı
TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim
OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların
Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler.
FE EĞĐTĐMĐ DE PROJE TABA LI ÖĞRE ME Yrd.Doç.Dr. Aytekin ERDEM Namık Kemal Üniversitesi Meslek Yüksekokulu PROJE TABA LI ÖĞRE MEDE KAVRAMLAR Proje: Tasarı ya da tasarı geliştirme Taban: Temel, temel ilke,
Özürlülere Yönelik KPSS ve Diğer Kamu Sınavlarına Hazırlık Kursu Amaç ve İçerik 1. Özürlü bireylerin akranlarıyla iletişimini güçlendirmek, öğrencilerimizin özürlüler ile ilgili olarak bilinç ve duyarlılık
Çocuğunuz İlköğretime hazır mı 444 OKAN / okankoleji.com Çocuğunuz İlköğretime Hazır mı? 1. sınıfa ya da Anaokuluna kimler devam edecekler? Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanan 2012/20 sayılı genelge
Doç. Dr. Tülin Güler Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Eğitim Anabilim Dalı Vygotsky Kültürel-Tarihsel Kuramı Erken Çocukluk Eğitimi Zihinsel araçlar insanların karmaşık
Olasılık ve İstatistiğe Giriş-II (STAT 202) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Olasılık ve İstatistiğe Giriş-II STAT 202 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul
Sayın Veli, Yeni bir eğitim öğretim yılına başlarken, öğrencilerimizin yıl boyunca öğrenme ortamlarını destekleyecek, ders kitaplarını ve kaynak kitapları sizlerle paylaşmak istedik. Bu kaynakları belirlerken
A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve
FEN ve TEKNOLOJİ ÖĞRETİMİNDE Temel amaç, öğrencilerin ortak bir amaç doğrultusunda küçük gruplar halinde, birbirinin öğrenmelerine yardım ederek çalışma yapmalarıdır. Heterojen (farklı özelliklerde) bir
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İnsan-bilgisayar Etkileşimi BIL429 7 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli / Yüz
BDE Avantajlar & Dezavantajlar 1 Öğrenme Hızı Katılımcı Öğrenme Çeşitlilik Kayıt Tutma Uygunluk Zamandan Bağımsızlık Görsel Çekicilik Güdüleme Özel Durumlar Tutarlılık Etkinlik ve Etkililik Bilgi Yönetimi
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü MESLEKİ GELİŞİM MODÜLLERİ ANKARA, 2016 İÇİNDEKİLER MESLEKİ GELİŞİM MODÜLLERİ...1 İletişim Modülü.....2 Toplumsal Yaşam Modülü........6
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Bilim Tarihi YDA 314 6 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin Koordinatörü
YAŞAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK SPOR KÜLTÜR MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BİRİMİ VERİMLİ DERS ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ PLANLI DERS ÇALIŞMA Planlı Çalışma Nedir? Amacımıza ulaşmak için hangi dersi ne kadar
ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: AYŞE AYPAY Doğum Tarihi: 24 02 1969 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Bölümü Ankara Üniversitesi 1989 Y. Lisans
Arş.Gör. D. Merve Tuna, Arş.Gör. Gözde Tomris, Prof.Dr. İbrahim H. Diken Erken Çocuklukta Müdahale Programı (ETEÇOM) İle İlgili Bilimsel Çalışmaların Be?msel Analizi Amaç Bu çalışmanın amacı, Erken Çocuklukta