Paranoid şizofreni, şizofreninin en kesin ayırdedilebilen ve niteliği en az değişkenlik gösteren alt tiplerinden biridir. Başlangıcı genellikle sinsidir ve çok kere 30 yaşından sonra görülür. Karakteristiği çok kere perseküsyon içerikli, kesin tanımlanan, inatçı delüzyonların gelişimidir. Bu delüzyonlar sık sık geniş kapsamlı olmakla birlikle birbirleriyle bağlantılıdır. Ancak, bazı hastalarda gelişen "ankapsüle", yani tek bir delüzyon, ideasyonun geri kalan bölümünü etkilemeyebilir. Hasta, durumunun küçümsenmesi veya kıskanılması yüzünden aşağılandığı veya nefret gördüğü duygusuna kapıldığı için, perseküsyon duygularıyla büyüklük delüzyonları arasında bağlantı vardır. Ayrıca delüzyonların içeriğini paylaşan veya genişleten hallüsinasyonlar da belirebilir. Delüzyonların hem emosyonu, hem de davranışı etkilemesi sonucu depresyon öfke, kin, tevekkül veya apati gelişebilir. Delüzyonel inançlar seyrek olarak ciddi nitelikte asosyal eylemlere, daha sık olarak da yalnızca rahatsız edici durumlara yol açar (polise şikâyetlerde bulunma, hükümet başkanlarına, bakanlara yahut öbür önemli kişilere mektuplar yazma) ya da hasta çevreye "egzantrik" bir kişi olarak görünür. Vakalar nüksedicidir ve en azından yarısında delüzyonel inançlar, tuhaf davranışlar yahut sosyal uyumsuzluk kalıcıdır, prognoz ve tedavi, öteki şizofreni tiplerindeki gibidir.