l kitapta: üçüncü selim'in 1808 yılında katledilmesi, yerine geçen 4. mustafa'nın elinden, bacadan kaçırılarak kurtarılan 2. mahmud'un, alemdar mustafa paşa'nın desteğiyle padişah oluşu ve 13 yıllık saltanatı boyunca yaptığı işler, 1826'da icra edilen vak'ayıhayriye, ordu ve donanmaya verilen yeni şekil, 3 mart 1829'da yayınlanan kıyafet kanunu, yeni matbaalar kurulması, posta ve karantina kurumlarının kuruluşu, harbiye ve tıbbiyenin açılışı, idari teşkilatta yapılan değişiklikler gibi.. yenilikler anlatılmaktadır.. sultan mahmud'un türk musikisini himaye etmesi, 1828'de mızıkayı hümayun'un kuruluşu, başına "donizetti"nin getirilişi, orkestra, bando, opera, operet kurumlarının oluşturulması gibi faaliyetler belirtiliyor..
l hacı arif bey, 2. mahmud'un icrayısaltanatı sırasında 1831 de dünyaya gelmiştir.. babası eyüp şer'îye mahkemesi başkâtibi ebubekir efendi'dir.. hacı arif bey, ilâhiciler topluluğunda ilk mûsiki terbiyesini aldı.. eserleri çabuk ezberlemesi ve sesinin güzelliği ile dikkatleri üzerinde topladı.. zamanın klâsik bestekârları zekâî dede ve eyyubî mehmet bey'in müzaheretine mazhar oldu.. mehmet bey, arif bey'i dede efendiye götürmüştür.. onu dinleyen dede efendi, meslektaş meclisinde "bu çocuk hepimizi geçecektir" demekten kendini alamıyor ve ona iltifat ediyor..
l 3. selim, 2. mahmud ve abdülmecid'in ilk zamanlarının tartışmasız en büyük bestekârı olan dede efendi, talebesi olan dellâlzâde ismail ve mutafzâde ahmed efendi'lerle gittiği hac dönüşünde kolera salgınına yakalanarak vefat ediyor (1846).. şu hale göre hacı arif bey, dede efendi'yle dedenin ölümünden bir kaç sene evvel tanışmış olmalıdır..
l eyyûbî mehmet bey, hacı arif bey'i, 1828 de kurulan (mızıkayı humâyun)a götürüyor.. buradaki bando, orkestra bölümlerine fasıl heyeti (faslıatik, faslıcedid) ve müezzinan bölükleri de ilave edildiği için, arif bey bu bölümlerde iyice pişmiş ve yetişmiştir.. dede efendi, dellâlzâde, haşim bey, rifat bey, hacı arif bey, lâtif ağa, ismail hakkı bey, şekerci cemil bey mızıkayıhümayun'dan feyz almış önemli san'atkârlardır.. faslıcedid bölümünde ise, ud, keman, lavta, fülüt, trombon, gitar, mandolin, ney, viyolonsel, dümbelek, kastanyet, zil gibi enstrumanlar öğretilmekte ve çalınmakta idi.. batı müziği ile türk müziğini kaynaştırmak bu bölümün temel amacı idi..
müezzinân bölüğü ise, saraydaki dînî törenlerde cuma ve bayram selâmlıklarında, kandillerde görev alan önemli bir birim idi..
mızıkayı hümayun'un batı müziği bölümleri de oldukça faal olmuştur.. sultan mecid zamanında 1847 de frans liszt, 1851 de de johann straus'un konser verdiği bilinmektedir..
l hacı arif bey, mızıkayı hümayun'da haşim bey'den yüzlerce eser meşketmiştir..
l sevgili okuyucularım; büyük san'atkârın günlük hayatının, san'at hayatının iniş çıkışlarını, saraya defalarca kabul edilip defalarca çıkarılışını, aşklarını, saraydan iki defa evlenişini, padişahlarla münasebetlerini de artık kitaptan okuyunuz.. (fatih salgar: hacı arif bey, hayatı, san'atı, eserleri; ötüken yayınevi; 0 212 - 251 03 50)
l 28 haziran 1885 günü kalp krizinden vefat edip yahya efendi dergâhı'na gömülen hacı arif bey, ölümünden önce şu eseri besteleyerek âdetâ hayata veda etmiştir:
gurubetti güneş dünya karardı
gülübâğıemel soldu sarardı
felek de böyle mâtemler arardı
gülübâğıemel soldu sarardı...
. gökkubbeye bıraktığı yüzlerce, binlerce nağme ile ebediyete kadar anılacak olan büyük bestekâr hacı arif bey'in rûhuna binlerce selam.. binlerce duâ..
16 Mayıs 2011 Yeni Şafak