Rahim ağzı yarası nedir?
Servisit olarak da bilinen rahim ağzı yarası esasen, vajinaya açılan iç kısım olan serviksin iltihaplanması durumudur. Serviksin iltihaplanması tahriş, enfeksiyon ya da serviksi çevreleyen hücrelerde zedelenme sonucu olabilir. Bu tahriş olmuş ya da iltihaplanmış dokular kızarıp şişebilir, irin ya da mukus sızdırabilir, dokununca kanayabilir.
Rahim ağzı yarası belirti ya da bulgu vermeyebilir. Servisit belirtilerinden en sık rastlanılanları kötü kokulu vajinal akıntı ve adet dönemleri dışında kanamalardır.
Rahim ağzı yaraları genellikle bel soğukluğu ya da klamidya gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklardan kaynaklanır. Enfeksiyona bağlı olmayan durumlar sonucunda da gelişebilir. Yaygın görülen bir durumdur.
Rahim ağzı yarası (servisit) belirtileri nelerdir?
Servisit yani rahim ağzı yarası çoğu zaman belirti vermez ve ancak Pap-Smear testi ya da biyopsi sonucu ortaya çıkar. Ancak eğer belirti veriyorsa hasta aşağıdaki durumları yaşayabilir:
- Vajinal akıntıda artış, akıntı renginin yeşil, grimsi, sarımtırak, kötü kokulu ve yoğun dokulu olması
- İdrar yaparken ağrı
- Cinsel ilişki esnasında ağrı
- Cinsel ilişkiden sonra kanama
- Regl dönemi dışında kanama
- Kasıkta, karında ya da belde ağrı
- Kasıkta basınç hissi
Aşağıdaki belirtiler göründüğünde doktora başvurmalısınız:
- Sürekli olarak normalin dışında vajinal akıntı
- Regle bağlı olmayan vajinal kanama
- Cinsel ilişki esnasında ağrı ve acı
Rahim ağzı yarası (servisit) neden olur?
Şiddetli enfeksiyon durumları genellikle cinsel yollarla bulaşan hastalıklar sonucu ortaya çıkar. Rahim ağzı yarasına (servisit) yol açan cinsel yolla bulaşan hastalıklar şunlardır:
- Bel soğukluğu (gonore)
- Klamidya
- Genital uçuk
- Human papilloma virüs (HPV)
- Trikomonas
- Mikoplazma ya da ureaplazma
Ancak rahim ağzı yarası bulunan birçok kadın genellikle enfeksiyon yaşamaz. Enfeksiyon dışında rahim ağzı yarasına (servisit) yol açan nedenler şunlardır:
- Sperm öldürücüler, mikrop öldürücüler ya da kondomda kullanılan lateks gibi kimyasallara karşı alerjik reaksiyon gelişmesi
- Tampon, ovül ya da doğum kontrol aracı olan diyafram gibi maddeler sebebiyle oluşan tahriş ya da yaralanmalar
- Bakteri dengesindeki düzensizlik, bakteriyel vajinozis
- Hormonal dengesizlikler
- Kanser ya da kanser tedavileri
Rahim ağzı yarası nasıl teşhis edilir?
Eğer rahim ağzı yarası (servisit) belirtileri gösteriyorsanız detaylı teşhis için mutlaka doktorunuza görünmelisiniz zira servisit belirtileri diğer vajinal hastalıkların belirtilerine benzerlik gösterebilir. Bazen yapılacak rutin bir muayeneyle, belirti olmamasına rağmen rahim ağzı yaraları teşhis edilebilir. Rahim ağzı yarası tanısında kullanılan birçok yöntem bulunur.
Pelvik (Elle) Muayene
Bu muayenede doktorunuz eldiven takarak, alt karın bölgesine basınç uygular ve parmağıyla vajinanın içini kontrol eder. Böylelikle serviks gibi pelvik organlardaki fiziksel anormallikler tespit edilebilir. Bu yöntem acısız bir yöntemdir.
Pap Smear Testi
Bu test için doktorunuz vajina ve serviks bölgenizden, pamuklu çubuk yardımıyla hücre örneği alır. Alınan örnek laboratuvara gönderilerek incelenir ve anormallikler tespit edilir. Bu yöntem acısız bir yöntemdir.
Servikal Biyopsi
Eğer Pap smear testinde anormallik saptandıysa doktorunuz servikal biyopsi isteyebilir. Bu işlemde doktor vajinaya bir spekulum yerleştirir. Daha sonra pamuklu çubuk yardımıyla vajina ve serviks temizlenir. Doktorunuz kolposkop adı verilen mikroskop benzeri bir alet kullanarak bölgeyi inceler. Anormallik saptanan yerlerden doku örneği alınır, örnek alınırken hafif acı hissedilebilir ama genel itibariyle ağrılı bir yöntem değildir.
Vajinal Akıntı Kültürü
Doktorunuz serviksinizden akıntı örneği almak isteyebilir. Bu akıntı örneği mikroskop altında incelenir ve enfeksiyon bulgusu olup olmadığına bakılır.
Öte yandan cinsel yolla bulaşan hastalıklar için saptayıcı testler de bulunmaktadır. Eğer rahim ağzı yaralarının sebebi cinsel yolla bulaşan hastalıklarsa çeşitli testler uygulanarak altta yatan hastalık teşhis edilir.
Rahim ağzı yarası (servisit) nasıl geçer?
Eğer rahim ağzı yarasının sebebi klamidya ya da bel soğukluğu gibi bir bakteriyel enfeksiyonsa antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Eğer enfeksiyon saptandıysa tedavide amaç enfeksiyonun giderilmesi ve idrar yolu ile yumurtalıklara sıçramamasıdır.
Virüsten kaynaklanan servisitin tedavisinde ise antiviral ilaçlar kullanılabilir.
Rahim ağzı yarasına sebep olan bir mantar enfeksiyonu ise antifungal ilaçlar kullanılarak tedavi gerçekleşir.
Eğer rahim ağzı yarasının sebebi hormonal dengesizliklerse hormon tedavisi uygulanabilir.
Eğer diğer tedaviler işe yaramıyorsa ve rahim ağzı yaraları uzun süredir geçmemişse şu tedavi yöntemleri uygulanabilir:
Koterizasyon (yakma) işleminde, kalem şeklinde bir aletin ucundan elektrik akımı geçer ve bu ısı yaratır. Birkaç dakikalık bu operasyonda rahim ağzı yarasının olduğu doku yakılır.
Kriyoterapi (dondurma) işleminde, azot gazı ile rahim ağzı yarasının olduğu doku dondurulur. 180 derecelik oluşan soğuk, bölgede iltihabın olduğu yeri yok eder. Yakma ve dondurma işlemlerinde doktorun el becerisi çok önelidir. Fazla tutulduğunda ağır hasarlar oluşabilir.
Lazer tedavisi, dokuların lazer ile tahrip edilmesi işlemidir. İşlemden sonra ilk iki hafta vajinal akıntı ve lekelenmeler görülebilir.
Ayrıca tekrar enfeksiyon gelişmemesi için doktorunuz partnerinizin de tedavi olmasını talep edebilir. Tedavi tamamlanana dek cinsel ilişkiye girilmemelidir.
Eğer HIV pozitifseniz tedavi olmanız özellikle önem taşır. Çünkü servisit, serviksten virüs yayılma ihtimalini artıracaktır ve bu sebeple partnerinize virüs bulaştırmanız kaçınılmaz olacaktır. Aynı şekilde rahim ağzı yaraları, HIV pozitif biriyle birlikte olduğunuz zaman HIV enfeksiyonu kapma ihtimalinizin de artmasına sebep olur.
Rahim ağzı yarası bitkisel tedavi
Rahim ağzı yaralarının bitkilerle tedavi edilmesi mümkün değildir, mümkün olduğunu söyleyen kimselere itibar edilmemelidir. Rahim ağzı yarası tedavisi ancak sağlık görevlileri tarafından gerçekleştirilir. Rahim ağzı yarasına sahip olduğunuzdan şüpheleniyorsanız en kısa zamanda bir sağlık kurumuna gidip muayene olmanızı öneririz.
Rahim ağzı yarası (servisit) tedavi edilmezse ne olur?
Klamidya ya da bel soğukluğu gibi enfeksiyonlardan kaynaklanan servisitler, rahme, idrar yollarına ve yumurtalıklara yayılıp pelvik enfeksiyonlara yol açabilirler. Bu enfeksiyonlar da kasık ağrısı, akıntı ve ateşe sebep olur. Tedavi edilmeyen pelvik enfeksiyonlar ise kısırlık sorunlarına yol açar.
Serviks, rahmi bakteri ve virüslerden koruyan bir kalkan görevi görmektedir. Ancak eğer serviks enfekte olursa enfeksiyonun rahme yayılma olasılığı aynı oranda artacaktır.
Rahim ağzı yaraları tedavi edilmedikleri zaman ayrıca cinsel ilişki yoluyla HIV enfeksiyonuna yakalanma ihtimali artacaktır.
Rahimde yara varken ilişkiye girilir mi?
Hayır. Bu durumda partnerinizden virüs ya da bakteri kapma ya da partnerinize virüs ya da bakteri bulaştırma ihtimaliniz artacaktır. Aynı şekilde tedaviniz başladığında da ilişkiye girmeniz önerilmez, zira bu durumda hastalığınız tekrarlayabilir ve tedavi etkisiz kalabilir. Rahim yaralarının tedavisi bitene dek cinsel ilişkiye girilmemelidir ve eğer tek eşliyseniz partnerinizin de tedavi olması gerekmektedir.
Rahim ağzı yarası nasıl önlenir?
Aşağıdaki adımları uygulayarak rahim ağzı yarası (servisit) riskinizi azaltabilirsiniz:
- Cinsel ilişki yaşarken mutlaka korunun.
- Çok eşli olmamaya özen gösterin.
- Cinsel organında siğil, uçuk ya da akıntı bulunan biriyle cinsel ilişkiye girmeyin.
- Cinsel bölgenizi sabunla yıkamayın, genital şampuanları tercih edin. Bu şampuanları yalnızca vajinanın dış kısmında kullanın, vajinanın içine asla sabun ya da şampuan sürmeyin.
- Eğer diyabet hastasıysanız kan şekerinizi kontrol altında tutmaya özen gösterin.
- Vajinal akıntınız varsa, mutlaka kontrol olun. Her yıl 1 defa jinekolog muayenesi olunmalıdır.
- Kokulu tampon, deodorant, pudra gibi maddeleri vajinal bölgede kullanmayın.
- Pamuklu ve ter emen iç çamaşırı kullanın ve sık sık çamaşırı değiştirin. Başkalarının çamaşırlarını kullanmayın.
- Tuvalet sonrası mutlaka, önden arkaya doğru silme işlemi yapın.
Kaynaklar:
https://www.healthline.com/health/cervicitis#overview1
https://www.webmd.com/women/guide/cervicitis#1-2
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cervicitis/basics/definition/con-20026738