İstikbâli Kıble (Namazda Kıbleye Dönmek)
Farz, vâcib ve nafile namaz kılan, tilâvet secdesi yapan, cenaze namazı kılan kimselerden hiç birisinin, bu namazların edaları ve kazaları esnasında, kıble istikametinin dışında başka bir yere dönmeleri caiz olmaz. Ancak, kıble istikametine dönerler. Sirâcü'l -Vehhâc'da da böyledir.
Mekke'de bulunanlar için kıble, bizzat Ka'be'dir. Bu hu-hususta ulemanın ittifakı vardır. Ka"be'nin, bizatihi kendisine dönmeleri lazımdır. Fetâvâyi Kâdîhân'da da böyledir,
Mekke şehrinde namaz kılan kimse ile Ka'be arasında, duvar gibi bir hâilin olmasında veya olmamasında bir fark yoktur. Tebyîn'de de böyledir.
Evinde namaz kılan bir Mekkelinrn, namazı, tam Ka'be'ye dönerek kılması gerekir. Hatta, o kimse ile Ka'be arasındaki duvarlar kaldırılacak olsa, Ka'be'nin, o adamın karşısına çıkması gerekir. Kâfi'de de böyledir.
Bir kimse, Ka'be dahilinde, yüzünü Hâtim'e çevirerek namaz kılmış olsa, o kimsenin namazı caiz olmaz. Muhıyt'te de böyledir.
Mekke'nin dışında olan kimse de, yönünü, Ka'be cihetine çevirir. Ammenin görüşü budur. Sahih olan da budur. Tebyîn'de de böyledir.
Ka'be ciheti işaretle bilinir : Şehirlerde işaret ve köylerde alâmet mihrablardır. Sahralarda deül ile yıldızlardır. Fetâvâyi Kâdîhân'da da böyledir.
İstikbâl-i kıblede mu'teber olan şekil : Kâ'be binasının di şında, beytin mekanına (Kabe'nin yerne doğru) dönmektir.
Fetâvâyi Huccet'de : «Kabe'nin bulunduğu yere dönmek, derin kuyularsa, yüksek dağlarda ve Ka'be'nin dışında da caizdir. Çünkü Ka'be, yedi kat yerin altından, yedi kat semanın üstüne, tâ arşa varıncaya kadar Ka'be'nin hizasıdir.» denilmiştir. Muzmarât'ta da böyledir.
Ka'be'nin içinde veya damında namaz kılan bir kimse, namaz kılarken, hangi tarafa dönmüş olursa, olsun kıldığı namaz caiz olur.
Bir kimse, Ka'be'nin duvarında namaz kılmış olsa, eğer yüzü Ka'be'nin tavanına dönük olursa, namazı caiz olur; değilse caiz olmaz. Muhıyt'te de böyledir.
Yatalak bir hastanın, kıbleye dönmeye gücü yetmez ve yönünü döndürecek bir kimse de bulunmasa, o yatalağın, yüzünü, istediği tarafa çevirmesi caiz olur. Huİâsa'da da böyledir.
Keza, bu kimsenin, yüzünü Kıble'ye çevirecek birisi bulunsa fakat döndürülmek hastaya zarar verecek olsa; bu kimsenin yüzünü, islediği tarafa çevirmesi caiz olur.ZahîrSyye'de de böyledir.
Korkan bir kimse, gücünün yettiği tarafa dönerek namazını kılar. Burada korkmak, ister düşmandan ister yırtıcı hayvandan, ister hırsızdan olsun müsavidir; aralarında bir fark yoktur.
Kıbleye döndüğü zaman denizde boğulacağından korkan kimse de, yönünü Kıbleye çevirmeden namaz kılabilir.
Bir özür sebebi'iîe farz namazı veya özürsüz olarak nafile bir namazı, hayvan üzerinde kılacak olan kimse, de yönünü kıbleye çevirmeden namaz kılabilir. Münyetü'l - Musafll'de de böyledir.
Gemide, farz veya nafile namaz kılmak isteyen bir kimsenin Kibleyedönmesi lâzımdır. Gemide bulunan bir kimsenin, yönünü istediği tarafa çevirerek namaz kılması caiz, olmaz.
Kıbleye dönüp, gemide namaz kılan bir kimsenin, yönü, geminin dönmesi ile kıbleden ayrılmış olsa; o kimse, namaz içinde Kıbleye dönerek namazım tamamlar. Şerh-i Münye'de de böyledir.
Kıblenin hangi tarafta oMuğu hususunda şüpheye düşen bir kimse, soracak bir kimseyi de bulamazsa, araştırır; kalbinin kanaat ettiği yöne dönerek namazını kılar Hidâye"de de böyledir.
Bu kimse, namazım kıldıktan sonra, kıble hususunda hatâ ettiğini anlamış olsa bile, namazını iade elmez. Fakat, hatasini namaz esnasında anlarsa, namaz içinde hemen kıbleye dönerek namazını tamamlar. Zâhidi'de de böyledir.
Bir kimsenin yanında, bulunduğu yerin halkında birisi olduğu halde, ona sormadan fakat kıble istikametini araştırarak namaz kılması caiz olmaz.
Bu durumda, yanında kıble istikâmetini sorabileceği bir kimse bulunduğu halde, ondan sormadan, kendi araştırması ile namaz kılan kimse, şayet kıbleye dönmüşse namazı caiz olur. Fakat kıbleye dönmemişşe, namazı caiz olmaz Münyetü'l - Musallî'de de böyledir.
Saharda, kıble istikameti hususunda şüpheye düşen bir kimse, araştıması neticesi, bir istikamet üzerinde kanaat hasıl edip, o yöne yönelmiş olarak namaza başlasa; sonra iki kişi gelip, kıblenin başka tarafta olduğunu haber verseler, eğer, o adamlar misafir (yo'cu) iseler, sözlerine iltifat edilmez.
Fakat haber veren o, iki kişi, o beldenin halkından iseler, sözlerini kabul etmek gerekir. Aksi halde namaz caiz olmaz. Hulâsa1 da da böyledir.
Bir kimse, kıble istikâmetini araştırır da, vardığı kanaatin haricinde bir yöne dönerek namaz kılarsa, bu namaz caiz olmaz. Hatta, kıbleye isabet etmiş olsa bile... Münyetü'l - Musallî'de de böyledir.
Bir kimse, kıble olduğu hususunda şüphesi bulunmayan bir yöne dönerek namazını kılmış, olsa sonra da, kıble istikâmeti hususunda şüpheye düşse, bu kimsenin kılmış olduğu namaz caizdir.
Fakat, bütün kalbi ile, namazın fasid olduğuna kanaat ge-Urmiş olursa, namazı iade etmesi vacib olur. Huİâsa'da da böyledir.
Bir kimseye, bu husustaki şüphe namaz içinde «durduğum kıblede gerçekten isabet yok» şeklinde gelirse, o kimsenin, hemen kıbleye dönmesi lazım gelir.
Fakat, bu şekildeki şüpheye .rağmen, kıbleye isabeti durmuş olduğu açığa çıkarsa, bu durumda, görüş ayrılığı vaki olmuştur. Sahih olan ise, o kimsenin kılmakta olduğu namazı bozup yeniden kılmasıdır. Fetâvâyi Kâdihân'da da böyledir.
Kıble istikâmetinde şüphesi bulunan bir kimse, araştırır yapmaksızın namaz kılmaya başlamış ve namazın içinde de, kıble istikametine isabet ettiği veya isabet etmediği hususunda, kesin bir kanaate varıp şüphesi gitmiş olsa, bu kimse kıble istikametinde namazına' devam eder.
Eğer, hatası namazdan sonra meydana çıkarsa, veya kıble istikametinde, isabet edip etmediği, hususunda hiç bir şey ortaya çıkmazsa, o kimse, bu şekilde kılmış olduğu namazı iade eder.
Namazı bitirdikten sonra, kıbleye isabet etmiş olduğu ortaya çıkarsa, namazı tamam olmuş olur. Hulâsa'd a da böyledir.
Araştırma yapmış olmasına rağmen, kıble istikâmetinin hangi taraf olduğu hususunda, hiç bir kanaat sahibi olmayan kimse için:
«Bu kimse, namazı tehir eder.» denilmiştir. Veya:
«Dört tarafa da dönerek ayrı ayrı namaz kılar.» denilmiştir. Veya:
«İstediği yöne dönerek namaz kılar.» dlnilmiştir. Bahru'r -Râık'ta da böyledir. En isabetli olanı ise, son kavildir.
Bu kimse, eğer, bir yöne dönerek namaz kılarsa, kıbleye isabet ettiği belli olunca, namazı caiz olur.
İsabet etmediği, belTi olunca veya bir şey belli olmayınca, namazını iade eylemez. Zahîriyye'de de böyledir.
Bir beldeye giren ve orada mihrablar gören bir kimsenin, kıble istikametini araştırmasında bir mana yoktur. Mihrabların yönüne durup namazını kılar.
Çölde olan bir kimse de, gece açık havada, yıldızlara bakıp kıble cihetini tayin etme ilmini biliyorsa, araştırma yapmaz. Serah-si'nin Muhiyt'inde de böyledir.
Mihrabının bulunmamasından dolayı, kıblesi belli olmayan bir mescide giren bir kimse, araştırma yaparak namazını kılmış oîsa, sonra da hatası meydana çıkmış bulunsa, bu kimse, namazını iade eder: Çünkü o kimsenin kıble istikametini sorma imkânı vardı.
Bu kimse, araştırması soncu, kıble istikametim .doğru tayin etmişse, namazı caiz olur. Fetâvâyi KâdÜhâıı'da da böyledir.
Bu dununda, bu kimse, kıbleyi sormuş olsa da, haber ver memiş bulunsalar; sonra da bu kimse, araştırma yapıp namazını kılmış olsa sonradan hatası açığa çıkmış olsa bile bu kimsenin kılmış olduğu namaz caizdir. Serâhsfnin Muhkyt'inde de böyledir.
Karanlık bir gecede mescidde, kıble istikametini araştırarak namaz kılan bir kimse, daha sonra namaz kılarken kıble istikametine dönmemiş olduğunu anlamış olsabüe, kılmış olduğu namaz caizdir. Çünkü, onun, kıble istikametini sormak için, insanların kapılarını çalması gerkmez.
Kıblenin istikametini araştırarak namaza başlamış olan bir kimse, bir rek'at kıldıktan sonra, kıblenin başka istikamette olduğu kanaatine varsa, o tarafa dönerek ikinci rek'ati kılar. Sonra tekrar, kıblenin birinci rek'atta yöneldiği istikamette olduğu kanaatine varırsa, bu durumda ne yapmasının gerektiği hususunda, meşayih arasında görüş ayrılığı meydana gelmiştir. Bazıları: «Bu kimse, namazı bozar ve birinci rek'ati kılmış bulunduğu istikâmete dönerek yeniden kılar.» demişlerdir! Bazıları ise : «...namazına bozmadan devam eder; ancak birinci rek'ati kıldığı tarafa döner.» demişlerdir. Fetâvâyî Kâdîhân'da da böyledir.
Kıble istikametini araştırarak, çölde namaz kılmakta olan bir kimseye, kıble istikametini araştırmamış olan.biş başka kimse, uymuş olsa; eğer, imam olan şahıs, kıble konusunda isabet etmişse, ikisinin de namazı caizdir.
Fakat, eğer imâm kıble konusunda isabet etmemişse, bu durumda, imâmın namazı caizdir; muktedînin namazı caiz değildir. Hulâ-sa'da da böyledir.
Mahpus olduğu için, Mekke'de kıble hususunda şüpheye düşen bir insanın yanında, kıbleyi sorabileceği bir kimse olmasa; kıble istikametini araştırıp, namazını kılmış bulunsa; sonradan da kıble hususunda hata etmiş olduğu ortaya çıksa, İmâm Muham-med (RA.) 'e göre, bu kimsenin namazını iade etmesi gerekmez. En doğru kıyas budur. Aynı durum, Medine'de meydana gelmiş olsa, hüküm yine aynıdır. Zahîriyye'de de böyledir.
Kıble cihetinde şüpheye düşüp, araştırma ile bir rek'at namaz kılan kimse, ikinci rek'atte rey'i, o tarafa dönmüş olduğu için bu rek'ati de o tarafta kılmış olsa; hatta, (her rek'ati kıldıkça kibk jstikameti hususundaki kanaat ve) rey'ini değiştirdiği için dört rek'ati, dört ayn istikamete dönerek kılmış olsa İmâm Muhammed (R,A.) den gelen bir rivayette, bu kimsenin namazı 'şüphesiz caiz olur. Fetâvâyî Kâdûhân'da da böyledir.
Bir kimse, kıble istikametini araştırmış olarak, bir yöne dönüp, bir rek'ati kıldıktan sonra, rey' ve kanaati başka bir yöne dönmüş~olduğu için, ikinci rek'atide o tarafa dönerSk kılmış olsa-fakat, bu arada, birinci rek'atin secdesini unutmuş olduğunu hatırlarsa bu kişinin durumu hakkında, meşayih arasında görüş ayrılığı olmuştur. Sahih olan kavil ise: «Bü kimsenin namazının, fa-sid olmuş olduğudur. Gunye'de de böyledir.
Bİr kimse; araştıma yaparak namaza başlamış olsa ve bilmeyerek kıble istikameti hususunda hata yapış bulunsa; sonra da, namazda hatasını anlayıp yönünü kıbleye çevirmiş olsa; bu kimsenin namazı kılmaya başladığı zamanki halini bilen, başka bir kimse de, gelip ona uyarak namaz kılmaya başlamış olsa, bu durumda, namaza ilk başlamış olan kimsenin namazı caiz, ikinci şahsm namazı ise, fasid olur.
Kör bir adam, kıblenin aksi istikametine dönerek namaza başlamış olsa, başka bir adam da gelerek onun yönünü kıbleye çevirerek ona uysa; eğer, kör olan şahıs, namaza başlayacağı vaki Kible istikametini sorabileceği bir kimse bulduğu halde, ona sormadan namaza durmuş olursa; hem, îmâm olan kor şahsın, nem de kendisine cemaat olmuş bulunan şahsın, namazı fasid olmuş olur.
Fakat eğer kör şahıs, kıble istikametini sorabileceği kimseyi bulamamışsa, kendisinin namazı sahih olur; ona uyan şansın namazı ise, fasid olur. Fetâvâyî Kâdîhân'da da böyledir.
Karanlık bir gecede, karanlık bir evede bulunan kimseler, kıble istikametinde şüpheye düşerek sorabilecekleri bir kimse de bulamasalar ve kıble istikametine delil olabilecek bir alametde olmasa; veya bu şahıslar, aynı1 şartlarla bir sahrada bulunuyor olsalar; hepsi de, araştırma yaparak, ayn ayn istikametlere dönüp namaz kılmış olsalar; kıbleye isabet etmiş olsalar da, olmasalar da namazları caiz olur.
Bunlar, bu namazı cemaatle kılmış olurlarsa; ancak, imâmdan ileri durmayan ve aynca, imâmın.kıblesine muhalif bulunmayanla-namazları caiz olur. Aksi durumda olanlann, cemaatle kıl-malan halinde namazlan caiz olmaz.
Bir cemaat, sahrada, kıble istikâmetini araştırmış olarak namaz kılmış olsa, ve bu cemaat içinde, musbûk ve lâhık olanlar da bulunsa, imâm namazını bitirince, o ikisi ayağa kalkıp, geçirdikleri rek'atleri kaza ederlerken, kıblenin, imâmın dönmüş olduğu taraf olmadığı açığa çıksa, mesbûkun yönünü kıbleye çevirip namazını tamamlama imkânı vardır. Lâhık içinse, bu imkân yoktur.
Tilâvet seödesi için de, aynı şekilde kıble istikameti araştırılır. Namaz kılacak kimsenin kıbleyi araştırmasının caiz olduğu gibi tilâvet secdesi yapacak kimsenin de kıbleyi araştırması caizdir. Sirâcül - Vehhâc'da da böyledir.[17]
Eser: Fetvayı Hindiye
Fetvayı Hindiye
- NAMAZ
- 1- NAMAZ VAKİTLERİ
- 1- Sabah Namazının Vakti :
- 2- Öğle Namazının Vakti:
- 3- İkindi Namazının Vakti:
- 4- Akşam Namazının Vakti :
- 5- Yatsı Namazının Vakti :
- Faziletli Vakitler :
- Namaz Kılınması Caiz Olmayan Ve Mekruh Olan Vlkitler :
- Kendisine Nafile Namaz Kılmanın Mekruh Olduğu Dokuz Vakit :
- 2- EZAN VE KAMET
- Ezanın Sıfatları Ve Müezzinin Ahvali
- Ezan Ve Kametin Kelimeleri, Özellikleri Ve Müezzine İcabet:
- Müezzine İcabet Etmek
- 3- NAMAZIN ŞARTLARI
- Taharet Ve Setrü'l Avret
- Kendisi İle Avret Mahalli Örtülebilecek Şeyler :
- Dokuz Yerde Namaz Kılmak Mekruhtur :
- İstikbâli Kıble (Namazda Kıbleye Dönmek)
- Kâbede Kılınan Namazlar:
- Namazda Nıyyet
- Bilgi Durumları İtibariyle, Namaz Kılan Kimselerin Dereceleri
- Farz mı. Nafile ini Kıldığını Bilmeyen Kimse:
- 4- NAMAZIN SIFATI
- Namazın Farzları
- I - Namazın Farzı :
- Kıyam
- Kıraat
- Rükû
- Secdeler.
- Ka'deî Ahîre (Son Oturuş) :
- Namazın Vacibleri
- Namazın Sünnetleri:
- Namazın Edebleri:
- Namazın Keyfiyyetî (=Nâmaz Nasıl Kılınır?)
- Kıraat
- Zelletü'l Kârî (Namazda Kur'ân Okuyan Kimsenin Hata Etmesi)
- 5- İMAMET
- Cemâat
- İmamete Kimin Daha Çok Hak Sahibi Olduğu
- Başkasına İmâm Olması Caiz Olan Ve Olmayan Kimseler
- İktidânın Sıhhatine Manî Olan Ve Olmayan Hâller
- İmâmın Ve İmâma Uyan Kimselerin Yerleri
- İmâma Tabi Olunacak Ve Olunmayacak Yerler
- Mesûk :
- Lâhık :
- İmamet Ve Cemaat Konusu İle İlgili Bazı Meseleler
- 6- NAMAZDA İKEN HADES VÂKİ OLMASI (=ABDESTİN BOZULMASI)
- Binanın ( = Namazın Kalan Kısmım Tamamlamanın) Şartları
- İstihlâf
- Bu Konu İle İlgili Bazı Meseleler :
- Namazı Bozan Bazı Haller :
- 7- NAMAZI BOZAN ŞEYLER VE NAMAZIN MEKRUHLARI :
- Namazı Bozan Sözler :
- Namazda Mekruh Olan Ve Mekruh Olmayan Şeyler
- Namazın Mekruhları İle İlgili Bazı Mes'eleler
- Mescidlerle İlgili Bazı 'Meseleler
- 8- VİTİR NAMAZI
- 9- NAFİLE NAMAZLAR
- Kuşluk Namazı :
- Tahiyyetül Mescid:
- Abdest Aldıktan Sonra Kılınan Nama:
- İstihare Namazı:
- Hacet Namazı:
- Gece Namazı (=Teheccüt Namazı):
- Teşbih Namazı
- Nafile Namazlarla İlgili Bazı Meseleler
- 10- FARZ NAMAZA YETİŞME
- 11- KAZAYA KALAN NAMAZLAR
- Bu Konu İle İlgili Muhtelif Mes'eleler
- 12- SEHiV SECDELERİ
- Namazın Vacipleri
- İmâmın Yanılması
- Kaç Rek At Kılındığı Hakkında, İmâm İle Muktedî Arasında Çıkan İhtilaf Ve Şüphe
- 13- TİLAVET SECDELERİ
- Şükür Secdesi
Son eklenen ruyalar
- rüya tabiri
- Rüyada beyaz kıyafetli olarak hz. Ali'yi görmek
- Dağdan inerken kurbağadan korkup bağırdım
- Altın yüzük, kar, ölü hayvanlar ve bal ikram ettim
- Rüyamda bulaşık makinası almam ne demek
- devamlı dişlerim elime dökülüyor agrısız
- rüyam da başka kimse nı namaz kıldı nı gormek
- rüyada kar görmek
- rüyamda sigara paketini eşime verdim
- ruyamda sag elımın sarktıgını gordum