Şok, vücuttaki kan akışındaki ani düşüşün neden olduğu ve
düşük tansiyon ile devam eden kritik bir durumdur. Şok travma, sıcak
çarpması, kan kaybı, alerjik reaksiyon, şiddetli enfeksiyon, zehirlenme, ciddi
yanıklar veya diğer nedenlerden kaynaklanabilir. Bir kişi şokta olduğunda,
organları yeterince kan veya oksijen almıyor demektir. Tedavi edilmezse, kalıcı organ hasarına, bilinç kaybına, kalp krizine ve hatta ölüme yol
açabilir. Bu nedenle şoka girebilecek kişilere mümkün olduğunca çabuk
davranmak önemlidir.
Şok belirtileri ve semptomları koşullara göre değişir ve
şunları içerebilir:
- Serin, nemli cilt
- Soluk veya kül rengi cilt
- Dudaklarda veya tırnaklarda mavimsi renk (veya koyu ten
renginde gri)
- Hızlı nabız
- Hızlı nefes alma
- Mide bulantısı ya da kusma
- Zayıflık veya yorgunluk
- Aşırı su ve tuz kaybı – Giderek bilinç kaybı
- Baş dönmesi veya bayılma
- Tepki eksikliği veya bilinçsizlik
- Yüksek ateş
- Anksiyete veya ajitasyon gibi zihinsel durum veya
davranıştaki değişiklikler
Acil tıbbi yardım isteyin:
Bir kişinin şokta olduğundan şüpheleniyorsanız, 112'yi
veya yerel acil durum numaranızı arayın. Ardından hemen aşağıdaki adımları
uygulayın:
- Ağrıya veya daha fazla yaralanmaya neden olabileceğini
düşünmüyorsanız, baş, boyun veya sırt bölgelerinde yaralanma olmayacaksa ve kalça
veya bacak kemiklerinin kırıldığından şüphelenmiyorsanız, kişiyi yere yatırın
ve bacaklarını ve ayaklarını 30 cm kadar hafifçe kaldırın.
- Kişiyi sabit tutun ve gerekmedikçe hareket ettirmeyin.
- Kişi nefes almama, öksürme veya hareket etmeme gibi herhangi
bir yaşam belirtisi göstermiyorsa kalp masajına başlayın.
- Sıkı kıyafetleri gevşetin ve gerekirse üşümeyi önlemek için
kişiyi bir battaniyeyle örtün.
- Kişinin hiçbir şey yemesine veya içmesine izin vermeyin.
- Kişinin başını kaldırmayın.
- Kişide kusma ve ağzında kanama gibi bir durum var ise
hastayı yan çevirin.
- Kişiyi sıcak ve rahat tutmaya çalışın.
Kişinin şokta olduğunu anladığınızda sağlık görevlileri
gelene kadar hasta-yaralıya aşağıdaki gibi bir pozisyon verilmelidir.
Şok pozisyonu nasıl verilir?
- Hasta düz olarak sırt üstü yatırılır,
- Hasta/yaralının bacakları 30cm kadar yukarı kaldırılarak,
bacakların altına destek konulur (Çarşaf, battaniye yastık, kıvrılmış giysi
vb.),
- Üzeri örtülerek ısıtılır,
- Yardım gelinceye kadar hasta / yaralının yanında kalınır,
- Belli aralıklarla (2–3 dakikada bir) yaşam bulguları
değerlendirilir.
Kaynak:
https://www.mayoclinic.org/first-aid/first-aid-shock/basics/art-20056620#:~:text=Lay%20the%20person%20down%20and,not%20breathing%2C%20coughing%20or%20moving.
https://www.webmd.com/first-aid/shock-treatment