Beynimizin yüzde kaçını kullanıyoruz?
Beynimizin yüzde kaçını kullanıyoruz? sorusu neredeyse hepimizin aklına gelmiştir. Hele ki son zamanlarda çıkan film ve kitaplardan sonra bu soru aldı başını gitti, peki gerçekten beynimizin yüzde kaçını kullanıyoruz?
Süregelen bir söylenceye göre, beynimizin yalnızca %10’unu kullanıyormuşuz. Geri kalan %90’ı yedek kapasite olarak boşta bekliyormuş. Hucksters, bu gizli gücü “sinirbilime dayanan” yöntemlerle ortaya çıkarmaya söz verdi; ancak ortaya çıkan yalnız boşalan cüzdanlar oldu.
Toplumun üçte ikisi ve fen öğretmenlerinin neredeyse yarısı yanılgıyla bu %10 söylencesine inanır. 1890’larda, Amerikan piskolojisinin babası olan William James, “Çoğumuz zihinsel potansiyelimizi kullanmıyoruz.” demişti. James’in niyeti, beynin kısıtlı kullanımına dair suçlama yapmak değil, bir zorlama yapmaktı.
Beynimizin yüzde kaçını kullanıyoruz?
Ancak bu yanlış anlaşılma hâlâ sürmekte. Ayrıca bilim insanları uzun süre boyunca bizdeki iri ön lopların ve yan loplardaki geniş alanların amacını anlayamadı. Hasar görmeleri, motor ya da duyusal kayıplara neden olmadığından, uzmanlar hiçbir işe yaramadıkları sonucuna vardılar. Onlarca yıl bu bölgeler işlevlerinin tanımlanması zor olan sessiz bölgeler olarak adlandırıldı.
O zamandan bu yana, bu bölgelerin yönetici ve bütünleştirici yetenekleri vurguladığını öğrendik, ki onlarsız insan da sayılamazdık. Soyut akıl yürütme, tasarlama, karar kıyaslaması ve durumlara uyum sağlama için çok önemlidirler.
Beynin 9/10’unun kafatasınızın içinde öylece beklediği düşüncesi, beynin nasıl enerji kullandığı hesaplandığında aptalca görünür. Kemirgenlerin ve köpeklerin beyni toplam vücut enerjisinin %5’ini tüketir. Maymun beyinleri %10’unu kullanır. Vücut kütlesinin yalnızca %2’sine denk gelen yetişkin insan beyni günlük yakılan glikozun %20’sini tüketir. Bu oran çocuklarda %50, bebeklerde %60’tır.
Beyin-Beden Oranı ve Zeka İlişkisi
Beyin-beden boyutu oranına göre, bu durum beklenenin çok ötesindedir. İnsan beyni 1.5 kilogramdır, fil beyni 5 kg, balina beyniyse 9kg; ancak ağırlıklarına oranla, insanlarda diğer türlerden daha çok nöron bulunur Bizi zeki yapan da, bu nöron yoğunluğudur.
Biz de dahil primatların sahip olabileceği nöron sayısıyla beden boyutu arasında bir takas vardır. 25 kiloluk bir insansı maymun, beynindeki 53 milyar nöronu tutabilmek için günde 8 saat yemek yemek zorundadır. Bir buçuk milyon yıl önce, yemek pişirmenin icad edilmesi bize büyük bir üstünlük sağlamıştır. Pişmiş yemek yumuşar ve vücudun dışında önceden sindirilir. Bağırsaklarımız enerjiyi daha kolay emer. Pişirmek zaman kazandırır ve çiğ çiğ yemeye kıyasla daha fazla enerji sağlar; böylelikle biz de beynimizdeki 86 milyar yoğun dizili nöronu koruyabiliriz. Bu sayı insansı maymunlardan %40 fazladır.
İşler şöyle yürür:
Enerji ve Zekâ
Beyinde yakılan kalorilerin yarısı, beyin zarının elektriksel yükünün sodyum ve potasyum iyonlarının pompalanması yoluyla korunması ve yapının ayakta tutulması için harcanır. Bunun için, beyin enerji oburu olmalıdır. Müthiş bir şekilde, dakikada 3.4 x 10^21 ATP moleküllük enerji harcar. ATP, vücudumuzdaki fırının kömürüdür. Bütün bu 86 milyar nöronun dinlenme potansiyelinin korunmasının büyük maliyeti, sinirlerdeki enerjiyi boşaltan ve asıl işi yapan akson ve sinapslara gönderilecek çok az enerji kalması olur. Herhangi bir zamanda, herhangi bir yerde küçücük miktarda nöronlar bile etkinleşse, beynin her yerinde kıvılcım oluşturacak bu enerji yükü sürdürülemez.
Enerji verimliliği burada devreye giriyor. Aralıklı kodlama olarak bilinen ve az miktardaki hücrenin, herhangi bir anda sinyal vermesine olanak tanıyan yöntemle hem en az enerji kullanılır; hem de en çok bilgi taşınmış olunur. Çünkü az sayıdaki sinyallerin kendilerini dağıtabilecekleri binlerce olası yol vardır.
Çok sayıdaki nöronların varlığında, aralıklı kodlamanın bir sakıncası, maliyetidir. Daha kötüsü, büyük bir miktarda hücre hiç ateşlenmezse, bu hücreler gereksizdir demektir ve evrimin çoktan bu hücreleri başından savması gerekirdi.
Çözüm, beynin aynı anda sahip olabileceği en uygun miktardaki hücre sayısını bulmaktadır. En yüksek verimlilik için, herhangi bir zaman aralığında %1 ile %16 arasında hücre etkin olmalıdır.
Bu enerji sınırı, bilincimizin hep açık olması için sâhip olmamız gereken sınırdır. Kaynakları koruma gereksinimi, beynin birçok işleminin bilinç dışında gerçekleşmesinin sebebidir. Bu yüzden çoklu işlem deli zırvasıdır. Üçü, beşi bir kenara bırakın, iki işi aynı anda yapacak enerjiden yoksunuz.
Yapmayı denediğimizde, her bir işi dikkatle yapacağımıza kıyasla daha da kötü yapıyoruz.
Sayılar bize karşı. Beyniniz zaten zeki ve güçlü.O kadar güçlü ki güçlü kalabilmesi için çok güce gereksinimi var. Ve o kadar akıllı ki, tümleşik bir enerji verimlilik planına sahip. Bu yüzden, düzmece bir söylencenin sözde tembel beyniniz hakkında suçlu hissetmenize izin vermeyin.
Suçlu hissetmek enerji isrâfı olur. Bütün bunların ardından, zihinsel enerjiyi boşa harcamak sizce de aptalca olmaz mı?
Korumanız gereken milyarlarca enerjiye aç nöronunuz var.
Harekete geçin!
Bu içerik 2098 kez okunmuştur
Sitede Ara
Ekibimize Katıl!
Son Yazılar
WK Haftalık Genel Kültür Testi #18
Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün. ...
Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #15
Yazar Kitap Eşleştirme serimizin on beşincisi ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir müptelaları, ille...
Mars Keşif Projesi
Mars Araştırmalarının İnsanlığa (Olası) En Önemli Faydası Son birkaç yılda Mars’a insan gönderme konusunun aniden nasıl da gündeme...
Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz
Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz Wikikültür için röportaj veren Şekersiz’e teşekkür ederiz. 1) Merhaba; öncelikle grup üyelerini ve sizi...
STAR WARS Battlefront 2: Epic Games Yeni Ücretsiz Oyunu
Epic Games’in yeni ücretsiz oyunu STAR WARS Battlefront 2 oldu. 14.01.2020 Türkiye saati ile 19.00’da yayınlanacak olan oyun Epic Games’in alışagelmiş...
Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12
Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Cemal Süreya yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Orhan Veli Kanık’ı tanıtacağız. Kendisi...
En Feci Cem Karaca Şarkısı
En Feci Cem Karaca Şarkısı Düştüm mapus damlarına öğüt veren bol olur Toplasam o öğütleri burdan köye yol olur “Eh!...
Tutkunuz Hayatınız Olsun
Tutkunuz Hayatınız Olsun Hobi kelimesini oldum olası sevmedim. Genel olarak ‘iş dışında eğlence, boş zaman uğraşı’ anlamına geliyor. Yani boş...
Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası
Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası Yazıya başlamadan önce bilinmesini isteriz ki bu kitap özeti ders ödevi olarak hazırlanmıştır. Başka sitelerde...
Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7
Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7 Dil Bilgisi Testi serimizin beşincisiyle karşınızdayız. 10 sorunun doğrularını bulabilecek misin? ...
Genel Müzik Testi
Wikikültür Genel Müzik Testi ile sizlerleyiz! Her konudan müzik soruları için bağlantıya tıklayın ve müzik bilginizi ölçün. Genel kültür...
WK Haftalık Genel Kültür Testi #17
Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün. ...
Mecburiyet: Bir Solukta Okunacak Kitap
Stefan Zweig’ın okuduktan sonra etkisinden çıkamadığımız bir kitabı daha. Mecburiyet: Zorunluluk, yükümlülük anlamlarına gelen bir kelime. Yaşamımızın bütününe baktığımız zaman...
İkinci Dünya Savaşı Filmleri | 5 Film
İkinci Dünya Savaşı Filmleri’nin başlı başına bir tür olduğu konusunda hepimiz hemfikiriz sanırım. Hep alt metinde aynı konunun işlendiği, Amerika’nın...
10 Soruluk Edebiyat Testi Dizeleri Verilen Şiirlerden Şairlerini Bulabilecek Misin?
10 Soruluk Edebiyat Testi Bu 10 soruluk test ile ne kadar şiir sever olduğunu öğren! Diğer testlerimiz için...
Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri
Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri Dünyada var olduğumuz günden beri hep merak içinde olmuşuzdur. İnsanlık, ilk olarak çevresini tanımaya ve...