Kalıtsal Duyusal ve Otonom Nöropati Tip 1E Nedir? Bilinmesi Gerekenler
Kalıtsal duyusal ve otonomik nöropati tip 1E (HSAN1E) nadir görülen bir genetik hastalıktır. Yetişkinlerde başlayan bir bozukluk olarak kabul edilir ve semptomları genellikle 20-30’lu yaşlarda ortaya çıkmaya başlar.
Haber Merkezi / HSAN1E, çoğunlukla periferik sinir sisteminin duyusal ve otonomik nöronlarını etkileyen bir grup genetik bozukluk olan HSAN’ın bir alt tipi olarak düşünülse de, merkezi sinir sistemi de HSAN1E hastalarında, özellikle hastalığın ilerleyen evrelerinde ciddi şekilde etkilenir. hastalık. HSAN1E hastalarında genellikle üç ana semptom vardır; işitme kaybı, duyusal nöropati ve bilişsel gerileme (demans) ve birçoğunda uyku bozuklukları ve epilepsi gibi başka çeşitli semptomlar da vardır. Semptomlar ilerleyicidir ve yaşla birlikte kötüleşir.
Şu anda, her spesifik semptomun (yani işitme kaybı için işitme cihazlarının) yönetimi dışında mevcut bir tedavi mevcut değildir ve şu anda HSAN1E için bir tedavi mevcut değildir. Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre HSAN1E hastalarının ortalama yaşam süresi yaklaşık 50 yıldır. HSAN1E, DNMT1 genindeki bir mutasyonun neden olduğu otozomal dominant bir genetik hastalıktır.
HSAN1E’nin belirti ve semptomları ile başlangıç yaşı, aynı ailenin üyeleri arasında bile değişkendir. HSAN1E genellikle 15 ila 30 yıllık aşamalı bir kurs yürütür.
HSAN1E, ortalama başlangıç yaşı 37 olan, erişkin başlangıçlı bir hastalıktır. Tüm HSAN1E hastalarında üçlü semptom ortaya çıkmıştır: işitme kaybı, duyusal nöropati ve bilişsel gerileme. Bilateral işitme kaybı genellikle ilk semptomdur ve zamanla kötüleşmeye devam eder.
Periferik nöropati, beyin ve omurilikten vücudun geri kalanına mesaj taşıyan sinirler hasar gördüğünde ortaya çıkar. Etkilenenler karıncalanma, yanma, uyuşma ve bıçaklanma ağrısı yaşayabilir. Periferik nöropati ilerledikçe ayaklarda iyileşmeyen yaralara veya enfeksiyonlara, zayıflığa, denge ve yürüme sorunlarına yol açabilir.
Bilişsel gerileme (demans) genellikle kişilik değişiklikleri, zayıf karar verme, hafıza kaybı, sinirlilik, dürtüsellik, ilgisizlik ve uykululuk ile başlar. HSAN1E’nin diğer bazı semptomları nöbetler, işitsel veya görsel halüsinasyonlar, böbrek yetmezliği ve uyku bozukluklarıdır.
HSAN1E, DNMT1 genindeki bir mutasyondan kaynaklanır . Genler, vücudun normal şekilde çalışmasını sağlamak için kritik rol oynayan proteinlerin oluşturulmasına yönelik talimatlar sağlar. Bir gende zararlı bir mutasyon meydana geldiğinde, üretilen protein normal şekilde çalışmaz ve bu durum vücudun belirli bir organını veya birden fazla organını etkileyebilir. HSAN1E mutasyonlarının hastalık mekanizması halen araştırılmaktadır.
DNMT1 geni , 19p13.2 kromozomunun kısa (p) kolunda bulunur. Kromozomlar insan hücrelerinin çekirdeğinde bulunur ve her bireyin genetik bilgisini taşır. İnsan vücut hücrelerinde normalde 46 kromozom bulunur. 1’den 22’ye kadar numaralandırılmış insan kromozom çiftlerine otozom adı verilir ve cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır.
Erkeklerde bir X ve bir Y kromozomu bulunurken, kadınlarda iki X kromozomu bulunur. Her kromozomun “p” ile gösterilen kısa bir kolu ve “q” ile gösterilen uzun bir kolu vardır. Kromozomlar ayrıca numaralandırılmış birçok banda bölünmüştür. Örneğin “11p13 kromozomları”, 11. kromozomun kısa kolundaki 13. bandı ifade eder. Numaralandırılmış bantlar, her bir kromozomda bulunan binlerce genin konumunu belirtir.
Genetik hastalıkların çoğu, biri babadan, diğeri anneden alınan bir genin iki kopyasının durumuna göre belirlenir. Baskın genetik bozukluklar, belirli bir hastalığa neden olmak için anormal bir genin yalnızca tek bir kopyasının gerekli olduğu durumlarda ortaya çıkar. Anormal gen, ebeveynlerden herhangi birinden miras alınabilir veya etkilenen bireyde yeni bir mutasyonun (gen değişikliği) sonucu olabilir. Anormal genin etkilenen ebeveynden çocuğuna geçme riski her hamilelik için %50’dir. Risk erkekler ve kadınlar için aynıdır.
Bazı bireylerde bozukluk, yumurta veya sperm hücresinde meydana gelen kendiliğinden genetik mutasyondan kaynaklanmaktadır. Bu gibi durumlarda bozukluk ebeveynlerden miras alınmaz.
Üç ana semptomun tanımlanmasına, ayrıntılı hasta geçmişine ve aile geçmişine dayanarak HSAN1E tanısından şüphelenilebilir. HSAN1E tanısını doğrulamak için DNMT1 genindeki mutasyonlara yönelik DNA testi gereklidir.
HSAN1E’nin tedavisi semptomların yönetimidir. Tedavi, bir nörolog, odyolog ve ayak hastalıkları uzmanının da dahil olduğu uzmanlardan oluşan bir ekip gerektirebilir.
Etkilenen bölgelerdeki (örneğin ayaklar) yaraların derhal tanınması ve tedavisi kritik öneme sahiptir. HSAN1E’li bireylerin ayaklarındaki ülserasyon, diyabetik nöropatili bireylerin ayaklarında bulunan ülserlere son derece benzer. Bu nedenle ayak ülserlerinin ve enfeksiyonlarının tedavisinde de benzer yönergeler izlenebilir. Bu tedavi, hastalıklı deri ve dokunun tıbbi olarak çıkarılmasını (debridman), yaraya ilaç uygulanmasını ve pansuman yapılmasını ve yaranın temiz ve bandajlı tutulmasını içerebilir. Enfeksiyonu tedavi etmek için antibiyotikler kullanılabilir.
Etkilenen bireyler, ayak ülseri oluşumuna neden olabilecek basınç kaynaklarının (örn. baskı noktalı ayakkabılar) ortadan kaldırılması gibi risk faktörlerinden kaçınmak da dahil olmak üzere, ayaklarının uygun bakımı konusunda eğitim almalıdır. Etkilenen bireylerin bir diyabet kliniğinden veya diyabetik ayak ülserlerinin tedavisini bilen bir ayak hastalıkları uzmanından rutin ayak bakımı alması önerilir.
Atış ağrıları, amitriptilin, karbamazepin ve gabapentin gibi periferik nöropatiler için yaygın olarak kullanılan ilaçlarla tedavi edilebilir. İşitme cihazları işitme kaybında etkilidir. İşitme kaybı ilerledikçe daha güçlü işitme cihazları reçete edilir.
Demansla ilişkili semptomlar (örn. başıboş dolaşma davranışı, aşırı huzursuzluk, sanrılar ve halüsinasyonlar) için sıklıkla sedatifler veya antipsikotik ilaçlar reçete edilir. HSAN1E ilerledikçe ortakların ve bakıcıların destek gruplarının yardımına ihtiyacı olabilir.