Tifo Belirtileri
Tifo başlangıcı belirtileri genellikle bakterilerin vücuda alınmasından yaklaşık olarak bir veya iki hafta sonra başlamaktadır. Durum belirlenir ve derhal tedavi edilirse, belirtiler antibiyotik başlangıcından 3-5 gün sonra düzelmeye başlayabilir. Tedavi edilmediğinde, tifo hastalığı haftalarca hızla kötüye giderek devam edebilir ve hayatı tehdit eder bir hale gelebilir.
Tifo nasıl anlaşılır? Tifo belirtilerinden bazıları şunları içerebilmektedir:
- Tifo, 39-40 ° C gibi yüksek sıcaklıklara ulaşabilen bir ateşe neden olmasıyla tanınmaktadır
- Aşırı terleme
- Özellikle, 5 ile 19 yaşları arasındaki çocuklar ve genç yetişkinler daha çok tifodan etkilenmektedir
- Baş ağrısı ve kas ağrısı
- Karın şişkinliği ve rahatsızlık
- Mide bulantısı ve kusma
- İştah kaybı
- İshal veya kabızlık (Çocukların ishal olma ihtimali daha yüksekken, yetişkinler kabız olmaya daha eğilimlidir)
- Yorgunluk
- Vücuttaki küçük pembe döküntüler, özellikle de göğüs boyunca nokta şeklindeki döküntüler (1)
Tifo tedavi edilmediği takdirde şiddetli bir hal alan belirtileri ise şunlardır:
- Kendinden geçmiş durumda sayıklamak
- Hareketsiz ve bitkin bir şekilde yatmak
- Gözlerin yarı açık şekilde kalması
Buna ek olarak, hayatı tehdit eden komplikasyonlar sıklıkla bu belirtilerle gelişir. Bazı insanlarda, belirtiler ve semptomlar ateş azaldıktan iki hafta sonrasında tekrar yaşanabilmektedir. (2)
Tedavi edilmeyen tifo hastalığının ilerlemesi genellikle dört aşamalı olacak şekilde gerçekleşmektedir. Bunların her biri yaklaşık bir hafta sürmektedir. Doğru şekilde tedavi edilen tifo genellikle bir hafta içinde iyileşir ve bu aşamalar önlenir.
İlk hafta boyunca ateş yavaş yavaş yoğunlaşır. Bu aşamada hasta öksürük, baş ağrısı, yavaş kalp hızı, zayıflık ve rahatsızlık yaşayabilir. Burun kanaması ve karın ağrısı da ortaya çıkabilir. Bu süre zarfında Widal testi yapılırsa, testin hassasiyeti nedeniyle sonucun negatif olması muhtemeldir.
İkinci haftada ateş daha da yükselir ve kalp atış hızı düşüktür. Hastanın kafa karışıklığı ve ajitasyon yaşaması da muhtemeldir. Gül lekesi döküntüsü göğüs ve karın bölgesinde görülebilir. Karın şişliği, ağrı, yeşilimsi ishal veya kabızlık da yaşanabilir. Bu hafta yapılan Widal testinin sonucu genellikle pozitif bir sonuç vermektedir.
Üçüncü haftada bağırsak kanaması gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilmektedir. Yaşamı tehdit eden bağırsak delinmesi gibi diğer durumlar meydana gelebilmektedir. Beyin gibi diğer organlar ensefalit adı verilen bir durumdan etkilenebilir. Buna ek olarak, safra kesesi iltihaplanabilir, kalp ve kemik dokusunun tutulması olabilir ve apseler ortaya çıkabilir. Dördüncü hafta sonunda ateş yavaş yavaş düşmektedir. (3)
Çocuklarda Tifo Belirtileri
Çocuklarda tifo belirtileri hastalığa yakalandıktan sonra yaklaşık 7 ile 14 gün arasında bir sürede ortaya çıkmaktadır. Bazı çocuklar tifo nedenlerine maruz kalsa da 2 ay gibi bir süre hasta olmayabilir. Çocuklarda görülen yaygın tifo belirtileri ise şunlardır:
- 39 ºC ve 40 ºC yüksek ateş
- Baş ağrısı
- Boğaz ağrısı
- Yorgunluk
- Enerji düşüklüğü
- Karın ağrısı
- Kabızlık
- İshal
Çocuğunuz tifo belirtileri gösteriyorsa hemen onu bir doktora götürmelisiniz. Tedavi edildiğinde, tifo belirtileri genellikle antibiyotik kullanmaya başladıktan sonra birkaç gün içinde azalır. Tedavi edilmezse, tifo ateşi ciddi hastalıklarla, hatta ölümle sonuçlanabilir. (4)
Tifo Hastalığı Nedir?
Tifo, yüksek ateş ile karakterize edilen ve Salmonella typhi bakterilerinin neden olduğu bir hastalıktır. Sanayileşmiş ülkelerde tifo oldukça nadirdir. Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde, özellikle çocuklar için ciddi bir sağlık tehdidi olmaya devam etmektedir.
Tifo bakterilerinin bulaştığı yiyecekleri yemek ya da suyu içmek veya enfekte olmuş biriyle yakın temasta bulunmak hastalığı yaymaktadır. Belirtiler ve semptomlar genellikle yüksek ateş, baş ağrısı, karın ağrısı ve kabızlık ya da ishal olarak bilinmektedir.
Tifo hastalığı olan çoğu insan, antibiyotik tedavisine başlandıktan birkaç gün sonra daha iyi hissetmektedir; ancak komplikasyonlar nedeniyle ölümler de yaşanmaktadır. Tifoya karşı aşılar mevcuttur, ancak bu aşılar kısmen etkili olabilmektedir. Aşılar genellikle hastalığa maruz kalmış veya tifo ateşinin yaygın olduğu bölgelere seyahat edenler için ayrılmıştır. (5)
Tifo Nedenleri
Tifo neden olur? Salmonella typhi bakterisi yiyecek, içecek veya su ile yayılır. Bakterilerin bulaştığı bir şeyi yerseniz veya içerseniz, bakteriler kolayca vücudunuza girer. Bağırsağınızda, sonra kanınızda dolaşıyorlar. Bakteriler kan yoluyla lenf nodları, safra kesesi, karaciğer, dalak ve vücudun diğer kısımlarına yayılırlar.
Bazı kişiler Salmonella typhi bakterilerinin taşıyıcısıdır ve dışkılarındaki bakterileri serbest bırakmaya devam ederek tifo hastalığını yıllarca yaymaktadır.
Gelişmekte olan ülkelerde tifo oldukça sık yaşanmaktadır. (6)
Tifo Tedavisi
Tifo nasıl geçer? Antibiyotik tedavisi tifo için tek etkili tedavi yöntemidir. Sıklıkla reçete edilen antibiyotikler ise şunlardır:
- Siprofloksasin (Cipro): Doktorlar sıklıkla bu ilacı hamile olmayan yetişkinler için reçete etmektedir.
- Ceftriaxone (Rocephin): Bu, enjekte edilebilir bir antibiyotiktir. Çocuklar gibi siprofloksasin için uygun olmayabilecek insanlar için bir alternatiftir.
Bu ilaçlar yan etkilere ve uzun süreli kullanım sonucu antibiyotiklere dirençli bakterilerin gelişmesine neden olabilir.
Tifo için bilinen diğer tedavi yöntemleri ise şunları içermektedir:
Sıvı alımı: Bu, uzun süreli ateş ve ishale bağlı olarak ortaya çıkan dehidrasyonun önlenmesine yardımcı olur. Ciddi derecede susuzluk yaşıyorsanız, damar yoluyla sıvı almak zorunda kalabilirsiniz (intravenöz olarak).
Tifo ameliyatı: Bağırsaklarınız delinirse, deliği onarmak için ameliyat gerekebilmektedir. (7)
Tifo için hangi doktora gidilir: Tifo tanısı ve tedavisi için aile hekimi, pediatri (çocuk sağlığı uzmanı) iç hastalıkları (dâhiliye) ve enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (8)