Yoga yapmanın sağlığa sayısız faydası olduğu bir sır değil. Yoganın farklı unsurlarını yaşamınıza dahil etmek, zihinsel ve fiziksel durumunuzda son derece olumlu değişiklikler meydana getirebilir. Peki ya bu yogik uygulamaları pratik etmek, hücresel kompozisyonunuzu gerçekten etkileyebiliyorsa? Bu, swamiler ve adanmış yogiler için şaşırtıcı olmayabilir, ancak şimdi bilim bunun hem kuantum çalışmalarını, hem de fizyolojik çalışmaları kapsayabileceğine dair kanıtları oluşturmaya başlıyor.
Mikro Düzeyde Değişiklikler
Vücudumuzda saniyede kabaca iki milyon gibi bir hızla yeni hücreler doğar. Bir gün boyunca bu, yüz milyarlarca yeni hücre anlamına gelir. Büyümenin yanı sıra, bu hücrelerin çoğu farklı rollere sahiptir ve genellikle gerekli vücut işlevleri için gerekli olan farklı proteinleri üretir. Ancak burada, bu kapasitenin çoğunu hücre büyümesinin gerçekleştirmesiyle birlikte, hataların ve mutasyonların meydana gelmesi için de pek çok fırsat vardır.
Elbette vücudumuzun hatalı hücreleri onarmak için sistemleri var, ancak süreç iki yoldan biriyle yapılabilir. Bir hücrenin mutasyona uğradığı tespit edildiğinde, ona esasen kendisini yok etmesi söylenir. Bu hücreler, nekroz adı verilen bir süreçte aniden dışarı atılırsa zararlı olabilecek maddeler içerir. Bazı hücresel maddeler çevrelerindeki diğer hücreler için toksik olabilir ve bu da iltihaplanmaya ve sitotoksisite olarak bilinen diğer olumsuz yan etkilere yol açar. Ancak bu hücre ölümü, apoptoz adı verilen kontrollü bir süreçte gerçekleştiğinde, hücre, potansiyel olarak zararlı materyallerden hiçbirini sızdırmadan ve bu maddeleri diğer hücrelerle etkileşime sokmadan kendisi bedenden atılana kadar muhafaza olmuş olur.
Hücre nekrozu, fiziksel travmadan toksinlere ve patojenlere kadar pek çok şeyden kaynaklanabilir. Vücudumuz herhangi bir rahatsızlık ya da hastalık yaşadığında, tüm hücre yenilenme süreci engellenebilir ve tıkanabilir. Hücre büyümesi ve onarımı ayrıca ısı ve stresle de engellenebilir.
Sadece birkaç derecedeki bir değişiklik, hücre proteinlerinin çözülmesine ve ardından ölümüne yol açabilir. Çevresel faktörlerden kaynaklanan stres bizi hücresel düzeyde de etkileyebilir ve çocuklarımıza aktarılan kalıtsal özellikler üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Peki bunu önlemek için ne yapabiliriz?
İyi haber şu ki, vücudumuzun hücrelerimizi tehdit eden birçok sorunla kendine has başa çıkma yöntemleri var ve beden sağlıklı olduğunda yukarıdaki gibi sebeplerle tecelli eden hasarı bir dereceye kadar önleyebilir. Ancak bu işlevleri en üst düzeye çıkarmak ve sitotoksik nekrozu önlemek için yoga yapmak gibi proaktif adımlar atabiliriz.
Hücresel Sağlık için Yoga
Yoganın hücresel sağlığınızı ve bilincinizi etkileyebileceği fikri bir süredir ortalıkta dolaşıyor. Aslında, yogi ve guru Sri Aurobindo‘nun temel felsefesiydi. İnsanın zihinsel bir bilinçte yaşayan geçişli bir varlık olduğuna ve amacımızın tezahür edip daha yüksek bir “supramental” bilince evrimleşmek olduğuna inanıyordu. Aurobindo, insanın sahip olduğu bilincin ilahi olanla aynı olduğuna, bu kavrayışa giden yolda bilincin birçok aşamadan geçmesi gerektiğine inanıyordu.
Aurobindo’nun felsefesi, bilincimizin birçok farklı örneğe dağıldığı ve yoga yoluyla yoğunlaştırılarak yeniden birleştirilmesi gereken bir tür ters evrime dahil olduğumuzu ima etti. Bu, uyandırılması gereken bireysel hücrelerde bile bir tür bilinç olduğu anlamına geliyordu. Yoga yaparak hedef, hücresel seviyeden başlayarak bedenlerimizde ilahi bir bilinç seviyesini uyandırmaktır. Ancak bu felsefi, meditatif yoga ile fiziksel, hücresel sağlık arasında doğrudan bir ilişki var mı?
Meditasyon ve hatha yoga üzerine yapılan klinik çalışmalarla, bu iki pratiğin de çok sayıda olumlu etki oluşturduğu kanıtlanmıştır. Bir çalışma, meditasyondan derin gevşemenin doğrudan nöroplastisiteye fayda sağlayabileceğine dair kanıt buldu. Transandantal meditasyon uygulayıcılarının beynin belirli bölgelerinde önemli ölçüde daha büyük gri madde hacimlerine sahip oldukları gösterilmiştir. Bu gri madde, nöronlar, sinapslar ve hücre gövdeleri ile doludur ve sinir sistemimizin işlevi için gereklidir. Gri maddedeki nöronlar, ayrıca konuşma, duygu, hafıza ve kas kontrolünden de doğrudan sorumludur.
Hatha yoganın hücresel sağlık üzerindeki faydaları da şu zamana kadar yapılan bilimsel çalışmalarca belgelenmiştir. Bazı yoga duruşlarıyla pratik edilen esnemelerin, pankreastaki beta hücreleri üzerindeki rejeneratif etkisinin glikoz metabolizmasını ve insülin reseptörlerini arttırdığı gösterilmiştir. Bu pozlarda yapılan esneme, vücuttaki kırmızı kan hücrelerinin seviyesindeki artışa bağlı olarak akciğer refleksleri ve kalp-solunum sağlığı için oldukça faydalıdır.
Akıl, hücreleri nasıl etkiler?
Bilinç sorusu ve onun eylemlerimizi nasıl kontrol ettiği sorusu, bilim adamlarının kafalarını uzun süredir meşgul ediyor. Bazı teorik fizikçiler, bunun kuantum fiziği ile bir ilgisi olabileceği fikrini değerlendirmeye başladılar. Beynimizdeki garip ve bazen açıklanamayan kuantum etkileri ile bilinçli faaliyetin gizemi arasında pek çok benzerlik vardır ve bu da bazı fizikçilerin bu fikri kuantum bilinci olarak adlandırmaya başlamasına yol açmıştır.
Richard Penrose adlı bir fizikçi, beynimizdeki moleküler yapıların bir kuantum olayına tepki olarak durumlarını değiştirebilme olasılığı olduğuna inandığını söylüyor. Düzenlenmiş nesnel indirgeme (orchestrated objective reduction) adını verdiği teorisi, esas olarak atomlardan daha büyük nesnelerin yerçekimi yasalarına ve hepimizin bildiği Newton fizik yasalarına tabi olduğunu belirtir. Ancak atom düzeyinde ve daha küçük nesneler, parçacıkların aynı anda iki yerde var olabileceği, anında kaybolup yeniden ortaya çıkabileceği veya yalnızca onları gözlemlediğimizde meydana geldiği tuhaf kuantum yasalarına tabidir.
Peki bunun hücresel bilinçle ne ilgisi var? Matthew Fisher adlı bir başka fizikçi Penrose ile birlikte, hücrelerimizi ve beynimizdeki nöronları birbirine bağlayan mikrotübüllerin veya protein ipliklerinin, kuantum süper pozisyonunu yani temelde aynı anda iki yerde bulunma yeteneğini sahneleyebileceği fikrini öne sürdü. Fisher’a göre bu, özellikle daha sağlam süper pozisyon elde edebilen ve hücreler için temel enerji birimi olan fosfat iyonlarının anahtarı olan fosfor için geçerlidir. Fisher’ın teorisi, kuantum fiziğini iyi bilenler tarafından kolayca anlaşılabilen çapraşık bir süreç yoluyla, temel olarak, beynimizdeki nöronların, onlar üzerinde bir etki yaratma yeteneği ile, farklı hücrelerle “dolanık” halde bulunabileceğini belirtir. Fisher “Bu teori doğruysa, bu, hemen hemen her zaman olan son derece yaygın bir olay olurdu” diyor.
Kuantum teorisinin ortaya koydukları da göz önüne alındığında, bilinçli düşüncemizin, hücresel bir bilinç aracılığıyla, hücrelerimiz üzerinde derin bir etkiye sahip olması fikri, şaşırtıcı olmayacaktır. Bu olasılık, kuantum mekaniği ile potansiyel olarak açıklanabilecek olan fotosentez gibi biyolojideki diğer fenomenlerle aynı doğrultudadır. Bitkiler, hücresel düzeyde ışığı kimyasal enerjiye dönüştürme yeteneğine sahiptir, bu nedenle bilinçli enerjiyi hücresel bir düzeye dönüştürebileceğimizi hayal etmek o kadar da zor değil. Ve bu bilinçli enerjiyi odaklamak için yogadan daha iyi ne olabilir?
Gaia Ekibi / Ocak, 2020
Çeviri: Burcu Tuncel
Kaynak: gaia.com/article/practicing-yoga-makes-you-healthier-all-the-way-down-to-your-cells