Kürek, dengesiz bir tekne içinde geriye doğru, yanan ciğerler ve kaslara rağmen mümkün olduğunca hızlı gitmek şeklinde tanımlanabilir. Bedenin bütün ana kas gruplarını çalıştıran çok az atletik disiplinden biridir, kürek yarışları fiziksel kuvvet ve kondisyon gerektirir. Spor için hafif sıklet, sprint, mesafe gibi farklı dallar tek kişi veya sekizli takımlarla yapılır. Kürek, Uluslararası Kürek Federasyonu tarafından idare edilir. FISA 1892 yılında kurulmuştur ve Olimpik dallardaki en eski federasyondur. İki elde tek kürekle yapılan yarışlara tek kürek yarışlar, iki elde birer kürekle yapılan yarışlara çift kürek yarışlar denir. Kürekte esas olan dakikadaki kürek sayısıdır, bu bir dakikada çekilen toplam kürek sayısı demektir.
Atlet Profili
Kürek güç, dayanıklılık, denge, teknik yeterlilik ve zihinsel disiplin gerektirir. Kürekçiler herhangi bir sporda olduğundan daha fazla güç tüketirler, 2000 İrilik bir yarış bir sprinterin gücüne ihtiyaç duyarken, laktik asitle yanan kaslarla devam etmeyi sağlayacak zihinsel ve fiziksel dayanıklılığı gerektirir; bütün bunlarla beraber denge, ritim ve teknik kontrolden de taviz verilmez. Uzun boylu olmak bir avantajdır, uzun kollar ve bacaklar daha uzun kürek çekimi demektir. Çoğu üst düzey erkek kürekçi 2 m, çoğu kadın ise 1.80 m boylarındadır.
Yarış Formatları
Sporun uzun tarihini göz önüne alırsak birçok farklı yarış format’ vardır. 2000 m’lik standart yarışların dışında zamana karşı yarışlar, uzun mesafe yarışları, mesela Tour De Leman ve Olimpik olmayan mesafelerde yapılan yarışlar vardır. Birleşik Krallık’ta öndeki tekneye çarpmaya çalışılan “bump” yarışları veya ABD’de yapılan, iki nokta arasında iki tur olan yarışlar da vardır.
Olimpik Yarışlar : Olimpik yarışlar düz bir parkurda yapılır. Takımlar 6 kulvarda eleme ve repechage yarışları (2. şans yarışları) ile finale kalmaya çalışırlar. Her yarı finalde yer alan ilk 3 takım A finaline giderken, son 3 takım 7-12.’ligi belirleyecek olan B finaline gider.
2000 M Yarışları : Olimpiyat, Dünya Şampiyonası ve Dünya Kupası yarışları standart 2000 m’lik parkurlarda yapılır. Dünya Kupası ve Olimpiyatlar, 8 erkekler ve 1976’den itibaren 6 kadınlar yarışına sahne olur. Dünya Şampiyonası olimpik yıllar dışında her yıl yapılır ve toplam 24 dalda (14 erkekler ve 10 kadınlar) madalya dağıtır. Dünya Kupası ise her yıl önceden seçilen 3 farklı yerde yapılır. Engelliler için kürek yarışları Dünya Şampiyonası’na ilk defa 2002’de sokuldu, 2008 Paralimpik Oyunları da Olimpiyatlarda bir ilk olacak.
Hafif Kilo Vermek : Dövüş sanatları dışında kilo kategorisi olan çok az spordan biridir. Bu çok gelişmemiş ülkelerin sporda boy göstermesini sağlar. Erkeklerde ekip ortalaması 70 kg’ken hiçbir üye 72.5 kilodan fazla olamaz; kadınlarda ise ortalama ağırlık 57 iken bireysel ağırlıklar 59 kiloyu geçemez. Dünya Şampiyonasında ilk hafif kilo yarışlar erkeklerde 1974 ve kadınlarda 1985 yılında yer aldı; Olimpiyat programına ise 1996’da dahil oldu.
Baş Yarışlar : Alternatif bir birebir yarıştır, baş yarışlar zamana karşıdır ve yüzlerce takım birbiri ardına start alarak aynı parkurda yarışır, En eski yarış 1926 yılında Birleşik Krallık’ta Thames nehrinde yapılmıştır. En büyük katılımlı yarış ise her yıl Boston Massachusetts’te yapılır.
Diğer Yarışlar : Zamanla çok değişik yarışlar kendini yarış takvimlerine dahil etti. ilki, 1829’da yapılan “The Boat Race”, Oxford ve Cambridge üniversiteleri arasında Thames nehrinde 6779 metre mesafede gerçekleşir. Yale ve Harvard üniversiteleri 1852’den beri New London, Connecticut’ta benzeri bir yarış düzenlemektedir. Bunun dışında üniversite takımlarının yer aldığı sayısız yarış vardır. En ünlülerinden biri “Henley Rüya) Regatta”dır. 1839’da başlayan bu prestijli ve özel yarışta, ekipler 2112 m’lik parkurda yan yana yarışırlar. 1988’de ilk “Henley Women’s Regatta” yapılmış ve 1993’te kadınlar için bir klasman açılmıştır.
Tekli Ve Çifte?
Tekli ve çifte arasındaki fark kullanılan kürek sayısıdır. Tekneler birbirinin aynıdır, sadece değişen kürek sayısına göre düzenlemeler yapılmıştır.
Tek : İki kişiden 8 kişiye kadar -farklı kombinasyonlarda yarışılır, Herkesin yazı yazdığı bir eli olduğu gibi her kürekçinin de tavan bir yeri vardır.
Çifte : Sporcuların iki küreği vardır. Her ne kadar 8 çifte takımlar mevcutsa da, genelde çifte yarışları tek çifteden 4 çifteye kadardır.
Tekneler Ve Kürekler
Kürek ekipmanları pahalı olduğu için genelde tekneler kulüplere aittir ama bazı sporcuların kendine ait kürekleri vardır. Yarış için sporcular genelde bedeni saran tek parça, kendi ülkeleri veya takımları renginde kıyafetler giyerler. Zorlu hava şartlarında nefes almaya engel olmayacak başka kıyafetler de giyilebilir.
Tekneler : Geleneksel tahta tekneler çoktan yerlerini modern olanlara, karbon fiber veya fiberglas teknelere bıraktı. Tekneler uzun incedir ve böylece suyu yararak ilerlerler. Tekne uzunlukları FISA kurallarına bağlıdır ve sınıflara göre değişkenlik gösterir. Genişlikleri ise 59.7 cm ile 62.2 cm’dir. Denge için küçük bir salma kullanılır, tek çifte ve 2 çifte hariç diğer teknelere dümen ilave edilir.
Kürek Kuralları : Bütün ülkelerin kendi federasyonları kendi kurallarını koyar ve bunlar arasında çok az farklılık vardır, sonuçta amaç en adil ve güvenli yarış ortamını sağlamaktır. Her ülke FISA (Uluslararası Kürek Toplulukları Federasyonu) üyesidir ve FISA uluslararası alanda tek yetkilidir.
Yarışlar Ve Regattalar
Regattalar bir başkanın başkanlığında yer alan yarış hakemlerinin oluşturduğu bir komite tarafından yapılır. Herhangi bir takım suya girmeden önce hakemler ekibi ve tekneyi kontrol ederler. Yarış başında bütün tekneler kendi kulvarlarına gelirler ya bir elektronik mekanizma olan starter shoe veya bir görevli tarafından sabit tutulurlar, daha sonra başka bir görevli teknelerin düzgün yerleşip yerleşmediğini kontrol eder. Bir işaret, bir silah, sesli uyarı veya trafik lambası start verilmek için kullanılır. Eğer herhangi bir yanlış çıkış olursa tekneler geri çağrılır ve start prosedürü yeniden işler. Teknelerin diskalifiye edilmeden tek bir hatalı çıkış yapma hakkı vardır.
Bir hakem bütün kulvar boyunca tekneler’ herhangi bir dümen hatası yapmamaları için izler, diğer takımları engelleyen böylesi bir hata diskalifiye nedenidir. Bitiş çizgisinde bir düdük öter ve hakem son tekneden sonra beyaz bayrak sallayarak yarışın düzgün yapıldığını ve bittiğini ilan eder. Kazanan pruvası çizgiyi ilk geçen takımdır. 3 foto finiş hakemi yakın biten yarışlarda sıralamayı kontrol eder. Daha önceden belirlenmiş 3 hakem ise daha sonra yapılan itirazları değerlendirir.
Çiftede Kürek
Her ne kadar üst vücudu ilgilendiren bir spor gibi dursa da esas güç sporcunun bacaklarından gelir. Kürekçiler gidilen yönün tersine oturarak suya kürekleri daldırırlar ve bacaklarıyla küreği çekerler. Hem tekte hem de çiftede teknik tam olarak aynıdır ve 4 ana safhadan oluşur. Esas olan bu safhalar arasındaki geçişi olabildiğince pürüzsüz yapmaktır. İyi bir kürek rahat ve efor sarf edilmiyor görüntüsü verir, ama bunun ardında saf güç vardır. Gereken gücü tekneden pürüzsüz verebilmek, bir yandan dengeyi sağlayıp, bir yandan da diğer takım üyeleri ile doğru bir zamanlamaya sahip olmak büyük bir teknik kapasiteye ve saatlerce süren antrenmanlara dayanır.
Kazanmak İçin Yarışmak
Kürekçiler “rating” (dakikada Çekilen kürek sayısı) ile anlaşırlar. Yarış başına kürek ratingi yüksektir, 8 tek dümencisiz 50’ye kadar çıkar. Bu bölümde kürekçiler iyi çalışıp laktik asit yakmaya başlarlar. Daha sonra gereken yarış hızı yakalanınca ekip bunu korumaya başlar, bu dönemde rating 38-40’a düşer. Bazı taktik noktalarda veya bazı ataklara cevap vermek için • “bir on daha”, “iki güçlü” gibi taktikler verilerek bu rating anlık olarak arttırılır. Son bölüme gelindiğinde bir kez daha sprint başlar ve rating yeniden 46 veya az da olsa üstüne çıkar. Bu arada kürekçilerin kasları ve ciğerleri start anından daha çok yarıar. Yüksek rating her zaman hızı garanti etmez zira teknik yeterlilik çok önemlidir, tekniği yüksek bir ekip, daha yüksek ratingli bir takımı rahatlıkla geçebilir.