Kış Depresyonu, Mevsimsel Afektif Bozukluk ya da Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu olarak da bilinen bu rahatsızlık her yıl sonbahar ve kış aylarında günlerin kısalmasıyla ortaya çıkan bir depresyon türüdür.
Genellikle ilkbahar ve yaz aylarında günlerin uzamaya başlamasıyla birlikte, mevsimsel depresyonu olan hastaların şikayetlerinde düzelme görülür. Ancak bazen ilkbahar ve yaz mevsiminde oluşan bir tipi de görülebimektedir. Yazın son günlerinin yaşandığı bu dönemlerde bedenimiz ve ruhumuz kendini soğuyan havaya uyarlamaya çalışmakta zorlanabilir. Bu durum da sıklıkla depresyonu tetikler.
Hastalığın nedenleri araştırılırken dikkat çeken husus, gözün günlük ve mevsimsel ışık değişikliklerini merkezi sinir sistemine iletme özelliğinde bozulması olarak değerlendirilmiştir. Kışın ışıkta meydana gelen bu değişiklikler, beyne düşük duyarlılıkta veya yanlış olarak iletilmektedir.
Bu hastalarda ışık tedavisinin etkisinin nasıl olduğu, tam olarak açıklanamamış olsa da etkili olduğu gösterilmiştir. Mevsimsel depresyon genellikle hafif ve orta derecededir; hastaların nadiren hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gerekmektedir.
Mevsimsel Depresyonun Belirtileri:
Mevsimsel depresyonun semptomları çoğu durumda, sonbaharın sonlarında veya kışın başlarında ortaya çıkar ve ilkbahar ve yazın güneşli günlerde kaybolur. Daha az yaygın olarak bazı kişilerde, ilkbahar veya yaz aylarında depresyon semptomları gözlenmektedir. Her iki durumda da semptomlar hafif başlayabilir ve mevsim ilerledikçe semptomlar daha şiddetli hale gelebilir.
Belirtileri ve semptomlar şunları içerebilir:
- Neredeyse her gün, günün çoğunda depresif hissediyorsanız,
- Bir zamanlar zevk aldığı aktivitelere karşı ilginiz azaldıysa,
- Düşük enerjiye sahipseniz,
- Uykuya dalmada sorun yaşıyorsanız,
- İştahınızda veya kilonuzda değişiklikler yaşıyorsanız,
- Heyecanınızda azalma hissediyorsanız,
- Konsantre olmakta güçlük çekiyorsanız,
- Umutsuz, değersiz veya suçlu hissediyorsanız,
- Sık sık ölüm veya intihar düşüncesine sahipseniz.
Sonbahar ve Kış Depresyonu
Kış depresyonu olarak adlandırılan, mevsimsel depresyona özgü semptomlar şunlar olabilir:
- Normalden fazla uyumak,
- İştah değişiklikleri, özellikle karbonhidrat oranı yüksek yiyeceklere karşı yoğun istekli olmak,
- Kilo almak,
- Yorgunluk veya düşük enerji.
İlkbahar ve Yaz Depresyonu
Yaz depresyonu olarak adlandırılan, mevsimsel depresyona özgü semptomlar şunlar olabilir:
- Uyku sorunu (uykusuzluk)
- İştahsızlık,
- Kilo kaybı,
- Gergin veya kaygılı olmak.
Mevsimsel Depresyonun Nedenleri
Mevsimsel duygusal bozukluğun spesifik nedeni bilinmemektedir. Bu duruma neden olabilecek bazı faktörler şunlar olabilir.
Biyolojik saat (sirkadiyen ritim). Sonbahar ve kış aylarında azalan güneş ışığı seviyesi, kış depresyonuna neden olabilir. Güneş ışığındaki bu azalma vücudunuzun iç saatini bozabilir ve depresif duruma yol açabilir.
Serotonin seviyeleri. Ruh halini etkileyen bir beyin kimyasalı (nörotransmiter) olan serotonin miktarında azalma, mevsimsel depresyonda rol oynayabilir. Azalan güneş ışığı, serotonin miktarında azalmaya neden olabilir ve bu da depresyonu tetikleyebilir.
Melatonin seviyeleri. Mevsim değişimleri, vücudun uyku düzeninde ve ruh halinde önemli rol oynayan melatonin seviyesinin dengesini bozabilir.
Mevsimsel Depresyonda Risk Faktörleri
Mevsimsel depresyon, kadınlarda daha sık görülmektedir. Ayrıca genç yetişkinlerde, yaşlılara göre daha sık görülebilmektedir.
Mevsimsel depresyon riskini artırabilecek faktörler şunlardır:
Aile öyküsü. Yakın akrabalarında mevsimsel depresyon veya başka bir depresyonu olan kişilerde, bu hastalığın görülme olasılığı daha yüksek olabilmektedir.
Majör depresyon veya bipolar bozukluğa sahip olmak. Bu hastalıklardan birine sahipseniz, depresyon belirtileri mevsimsel olarak kötüleşebilir.
Mevsimsel Depresyonda Komplikasyonlar
Mevsimsel duygudurum bozukluğunun belirtileri ve semptomları ciddiye alınmalıdır. Diğer depresyon türlerinde olduğu gibi, mevsimsel depresyon daha da kötüleşebilir ve tedavi edilmezse sorunlara yol açabilir.
Mevsimsel depresyon tedavi edilmediği taktirde, aşağıdaki durumlara Save yol açabilir:
- Sosyal olarak içe çekilme,
- Okul veya iş sorunları,
- Madde veya alkol bağımlılığı,
- Anksiyete veya yeme bozuklukları gibi diğer ruhsal hastalıklar,
- İntihar düşünceleri veya davranışı.
Mevsimsel depresyon semptomlar kötüleşmeden önce teşhis edilir ve tedavi edilirse, komplikasyonları önlemek daha kolay olabilmektedir. Bu nedenle bu tür belirtileri olan kişilerin, bir psikiyatri uzmanından destek alması önerilmektedir.
Kaynaklar.
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/seasonal-affective-disorder/symptoms-causes/syc-20364651