Türkiye’de ekonominin durumunu nasıl anlıyorsun? Hemen dolar fiyatına bakıyorsun. Artmamışsa “ekonomi iyi” sanıyorsun! Bu göstergeyi sen biliyorsun da İktidar bilmiyor mu?
Nitekim doları baskılarsan, fiyatının artmamasını sağlarsan, batan şirketleri de haber yaptırmazsan, ekonomi gayet iyi... Baksana dolar kıpırdamıyor, yerinde sayıyor. Harika!
★★★
Öncelikle, döviz kurlarının ekonomik performansın tek göstergesi olmadığını vurgulamak gerekiyor. Dolar kuru sabit ya da istikrarlı görünse bile, bu durum ekonominin nefes aldığı anlamına gelmiyor.
Kur kontrolü, yanıltıcı bir refah hissi yaratabilir ve altta yatan sorunları gizleyebilir. İktidar yıllardır buna oynuyor.
★★★
Döviz kurlarının yanı sıra, ekonomik performansı etkileyen ve değerlendirmede bulunulması gereken pek çok faktör vardır. Her ne kadar olumsuz tarafları gizlenmeye çalışsa da bir yerden sırıtır.
Örneğin, iç ve dış borç seviyeleri, ekonominin dış şoklara karşı dayanıklılığını belirleyen önemli göstergelerdir. Türkiye yüksek iç ve dış borcu nedeniyle kırılgandır.
★★★
Merkez Bankası, gerekir diye döviz biriktirir. Bu paraya rezerv denir. Sağlam bir ekonomi nasıl olur? Öncelikle Merkez Bankası’nda borcun kadar dövizin bulunur. O zaman bakacaksın döviz rezervine... Bugünlerde en tartışmalı konu da bu ekonomide...
Net döviz rezervleri geçen yıl çok kötü olan ekonomi ile neredeyse aynı seviyede... Hani düzelme? Kur Korumalı Mevduat miktarı azaldı ama faizler de arttı. Birbirlerini götürseler demek ki hâlâ hata var bir yerlerde...
★★★
Normal bir ekonomide Merkez Bankası’nın ne kadar döviz rezervi olmalı? Eskiler, altı aylık ithalatı karşılasın yeter der... Dünyada tanımlar biraz değişti.
Ödeyeceği yıllık dış borcun kadar olmalı. İşte o zaman kaparsın sağlam ekonomi namını... Bizde kısa vadeli borç ne kadar? Yaklaşık 225 milyar dolar... Brüt rezervde durum ne? O da 130 milyar dolar... Diyorlar ki, sen istiyor daha fazla borç? Bir zahmet rezervini yükselt!
★★★
Sonuç olarak, Türkiye ekonomisinin sağlıklı ve sürdürülebilir bir büyüme patikasına oturabilmesi için, döviz kurlarının ötesine geçen, çok boyutlu bir analize ve kapsamlı politika uygulamalarına ihtiyaç var.
Fakat bunu yapacak zihniyete sahip değiliz...
Makroekonomik göstergeler, ekonomik politikaların şeffaflığı ve yapısal reformların uygulanması, ekonominin genel sağlığının belirlenmesinde kritik rol oynar.
Fakat algı yönetimi bizim her şeyimiz...
Zira yabancılar yemiyor. Sizce neden yatırım gelmiyor? Öncelikle kimse sana güvenmiyor! Sen güveni sağlayamadığın sürece istersen faizi daha da arttır fark etmez. Bu para Türkiye’ye park etmez.