Oligospermi Nedenleri Nelerdir?
Çift çocuk sahibi olmaya çalıştığında, erkek üreme sorunu olan oligospermi gibi bazı zorluklarla karşılaşabilir.
Çocuk sahibi olmaya karar verildiğinde ve bazı koşullar sağlandıktan sonra çiftler bebek sahibi olmaya çalışırlar. Ancak, ilk veya ikinci denemede hamilelik nadirdir. Bununla birlikte, zaman geçtikçe gebelik olmadığı zaman çift, kısırlıkla karşı karşıya olup olmadıklarını merak etmeye başlayabilir.
Çoğu durumda kadın doğurganlığı sorgulansa da gerçekte bu durumlar, oligospermide görüldüğü gibi erkek kısırlığı faktörlerine bağlı olarak da gerçekleşebilir.
Belirli sayıda yumurta ile doğan kadınların aksine, erkekler yaşamları boyunca sperm üretirler. Ancak ortalama olarak erkeklerin üreme kapasitesinin sağlıklı olup olmadığını (kısmen) algılamamızı sağlayan bir sayı vardır.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre bir erkeğin sperm sayısı, mililitrede (mL) ortalama 15 milyon sperm civarında olmalıdır.
Oligospermi Nedir?
Oligospermi, sperm sayısı 15 milyondan az olduğunda teşhis edilir. Başka bir deyişle bu durum, erkeğin menisinde, insan üremesi için “normal” ve sağlıklı kabul edilenden daha az sperm olduğu anlamına gelir.
Oligospermi, ciddiyetlerine göre üç türe ayrılabilir:
- Hafif – sayı 10 ila 15 milyon sperm/mL arasında olduğunda;
- Orta – 5 ila 10 milyon sperm/mL arasında olduğunda;
- Şiddetli – sayı 0 ile 5 milyon sperm/mL arasında olduğunda.
Oligospermi Nedenleri
Bir erkeğin normalden düşük sperm sayısına sahip olmasının bazı hastalıklar ve yaşam tarzı alışkanlıkları gibi çeşitli nedenleri vardır. Bu nedenleri aşağıda başlıklar halinde açıklıyoruz.
Varikosel
Bir erkeğin skrotumdaki damarları genişlediğinde, testislerden kan akışı kesilebilir ve bu da sıcaklığın yükselmesine neden olabilir ve bu da sperm üretimi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Sperm sayısı düşük olan erkeklerin yaklaşık %40’ının bu sorunu yaşadığı tahmin edilmektedir.
Testislerin aşırı ısınması
Bazı günlük davranışlar ve çalışma koşulları, spermi (kalıcı olmayan bir şekilde) azaltabilen testislerin aşırı ısınmasına katkıda bulunabilir.
Bu koşullar şunlar olabilir:
- Uzun süreli oturma;
- Bilgisayarı testis bölgesi üzerine koyma;
- Çok dar giysiler giyinme
- Enfeksiyon
Vücutta cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (örneğin HPV, bel soğukluğu veya frengi) gibi virüslerin varlığı, sperm miktarını azaltabilir.
Boşalma sorunları
Geriye doğru boşalma (spermin dışarı çıkmak yerine mesaneye gitmesi) gibi boşalma sorunları da bu soruna katkıda bulunabilir.
Bazı ilaçlar
Bazı beta blokerler, antibiyotikler ve tansiyon kontrol ilaçları boşalma ile ilgili sorunlara yol açarak sperm sayısını azaltabilir.
Hormonal problemler
Hem beyin hem de testisler, boşalma ve sperm üretiminden sorumlu birkaç hormon üretir. Bunlardan herhangi birinde bir dengesizlik varsa spermde azalma olabilir.
Kilo problemleri
Fazla kilolu veya obez olmak düşük sperm sayısı riskini çeşitli şekillerde artırır. Fazla kilolu olmak vücudun ürettiği sperm miktarını azaltabilir ve aşırı kilolu olmak gibi kilo sorunları hormon üretimini engeller.
Kimyasallara maruz kalma
Pestisitler, temizlik maddeleri ve boya malzemeleri sperm sayısını azaltabilecek kimyasallardan bazılarıdır. Kurşun gibi ağır metallere maruz kalmak da oligospermiye neden olabilir.
Uyuşturucu ve alkol kullanımı
Alkol almak veya uyuşturucu kullanmak sperm sayısını azaltabilir. Ayrıca sigara da sperm sayısını ve kalitesini etkileyebilir.
Sürekli stres
Bu, birçok sağlık koşulu için ortak bir faktördür. Üreme sisteminde sürekli stres, geçici ve kontrol edilebilir oligospermiye neden olabilir.
Oligospermi Teşhisi
Tanı, bir spermogram (diğer sperm özelliklerinin yanı sıra spermin hacmi, pH, konsantrasyon, hareketlilik, morfoloji ve direncinin değerlendirildiği test) aracılığıyla gerçekleştirilir.
Öncelikle sperm çıplak gözle analiz edilir ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından verilen değerler referans alınarak aşağıdaki parametreler değerlendirilir:
- Hacim: 1,5 ml’den büyük
- pH: 7,2 ile 8,0 arası
- Renk: grimsi beyaz veya biraz sarımsı
- Görünüm: topaklar veya dişler olmadan hafif viskozite
- Sıvılaşma: 20 dakika
Hacmi 1.5 ml’den az olan bir meni örneği olursa hipospermi olabilir. Bu, bir oligospermi vakasını ağırlaştırabilir, çünkü daha az miktarda meniye sahip olmak, daha az sayıda sperm anlamına gelecektir.
Oligospermi Tedavisi
Oligospermi nedenleri tedavisi, sorunun kaynağına göre değişir:
Kötü alışkanlıklardan veya yaşam tarzlarından kaynaklanıyorsa, doktorunuz muhtemelen günlük hayatta bazı değişikliklerin uygulanmasını önerecektir.
Oligospermi varikosel sonucu ise en uygun tedavi cerrahi müdahale olacaktır.
Oligospermi enfeksiyon veya iltihaplanma nedeniyle ortaya çıktığında, sperm sayısının azalmaya devam etmesini önlemek için bazı ilaçların alınması önerilebilir.
Hormonal düzensizliğin bir sonucu olarak oligospermi ortaya çıkarsa, yapılacak tedavi haplar, enjeksiyonlar ve/veya yaşam tarzı değişiklikleri şeklinde olacaktır.
Sonuç olarak, oligospermi ile normal gebelik olması zordur. Yukarıda bahsedilen tedavilerin hiçbiri etkili olmazsa, çocuk sahibi olmaya çalışan çift her zaman yardımcı üreme tekniklerine başvurabilir.