Can Dündar/Milliyet
Ergenekon AİHM'ye gider
Kaderin garip tecellisi... Çoğu, Türkiye'nin AB üyeliğine karşı çıkan Ergenekon sanıklarını Avrupa hukuku kurtarabilir. Çünkü Ergenekon yargılaması şimdiden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) hukukuna aykırılık işaretleri veriyor.
Mahkemede yıllarca Türkiye'yi temsil eden deneyimli yargıç Rıza Türmen, Milliyet'te bu ay başında yazdığı üç yazıyla bu konuda çok önemli uyarılar yaptı.
Davanın geleceğini etkileyebilecek bu başlıkları, mahkeme başlarken özetlemek istiyorum:
* * *
1. Makul kuşku var mı? AİHM kriterlerine göre esas, yargılamanın tutuksuz yapılması... Tutukluluk için bireyin suçluluğuna dair makul bir kuşkunun bulunması gerekiyor. Türmen'e göre, Mahkeme, ilkin buna bakacak. Sadece ifadesini almak için birinin özgürlüğü sınırlanmışsa bu, bir ihlal nedeni olabilir diyor Türmen...
2.Tutukluluk süresi makul mü? Sözleşme, tutuklunun makul bir sürede yargılanmasını öngörüyor. Ergenekon davasında olduğu gibi tutukluluk aylarca sürdürülüyorsa bunun nedenini somut kanıtlarla ortaya koymak şart...
Türkiye, AİHM'de her yargılandığında niye tutukluluk süresini uzattığını Sanığın suçlu olduğuna dair güçlü kanıtlar vardı gibi genel gerekçelerle geçiştiriyor ve her defasında cezayı yiyor.
3. Soruşturma özenli mi? Bunları geçtiniz diyelim, 3. aşamada Mahkeme, soruşturmanın özenli yürütülüp yürütülmediğine bakıyor. Soruşturma gereksiz yere uzamışsa ihlal kararı geliyor. Türmen'e göre, Ergenekon soruşturmasında Tutukluluğun aylardır sürmesine rağmen henüz dava açılmamış olmasının AİHM açısından sorun yaratacağı kuşkusuz.
4. Telefon dinleme yasal mı? Telefon dinleme, Avrupa hukukuna göre özel yaşama ve haberleşme hürriyetine müdahale... ancak belli şartlarda kabul edilebiliyor: Dinlemenin hukuki olması, süresi, suçun niteliği, konuşma kayıtlarının değiştirilmeden yargıca ve davalıya sunulması vs...
Ayrıca devletin bu kayıtların gizliliğini sağlama ve imha etme yükümlülüğü var ki Ergenekon'da ortalığa saçılan dinleme kayıtlarıyla bu hüküm çoktan ihlal edilmiş durumda...
Türmen diyor ki: Örneğin, sanık olmayan eski bir milletvekilinin telefonları dinlenmiş, dinleme kayıtları iddianameye eklenmiş. Bir kere bu kayıtlar davayı ilgilendirmiyor. İkincisi, bunların imha edilmesi gerekiyor. CMK'da bu tür kayıtların imhası yönünde hüküm var. Sözleşme açısından özel yaşamın açık bir ihlali...
5. Gizli tanıklar: Kimliği gizli tutulan tanık ifadelerine dayalı suçlamalar da ayrı sorun... Bu ifadeler ciddiye alınıyorsa mahkemede sanığın tanıkla yüzleştirilmesi şart... Ayrıca tanığın kimliğini gizlemesini haklı kılacak ciddi kanıtlar gerekiyor.
* * *
Türmen'in uyarılarından sonra daha ilk duruşmadan başka ihlal alametleri çıktı ortaya...
Prof. Dr. Ülkü Azrak dünkü Cumhuriyet'te Duruşmanın halkın kolayca ulaşamayacağı, hapishane gibi bir yerde yapılmasının AİHM tarafından 'duruşmanın kamusal niteliğine engel' sayıldığını vurguladı.
Ayrıca yer darlığı nedeniyle tutuklu-tutuksuz sanıkların ayrı yargılanma kararının da davanın AİHM'den dönmesine yol açabileceği uyarısını yaptı.
Bu 7 madde, daha başladığı gün Ergenekon davasını Avrupa'ya taşıyacak gibi görünüyor.
Ergenekonu Avrupa'da düşünebiliyor musunuz?