Berlin Duvarı Alman Hükümeti tarafından 1961 yılında yapılmıştır. 1945 yılında sona eren II. Dünya Savaşı’nın ardından Almanlara kalan Rusya destekli Doğu Almanya ile Amerika destekli Batı Almanya arasına örülen Berlin Duvarı tam tamına 155 km uzunluğunda inşa edilmiştir.
Dünya Savaşının ardından Avrupa ve Amerika eksenli batı bloku, Rusya destekli doğu blokuna karşı bir soğuk savaş sürdürüyordu. Almanları birlikte durduran bu iki blok zamanla büyük bir güç savaşına girmeye başladı. I. Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan Almanların sonraki dünya savaşına kadar nasıl bu kadar güçlendiği birçok teze konu olsa da gözden kaçırılan bir şey vardı. O da yine I. Dünya Savaşından Bolşevik İhtilali nedeniyle çekilen Rusya’nın 30 yılda nasıl olur da Almanları durdurabilecek askeri güce sahip olduğudur.
Tarih derin bir mevzu olduğu için konumuz olan Berlin Duvarına dönelim. Doğu Almanya ile Batı Almanyayı birbirinden ayıran ama Almanların gönlünü birbirinden ayıramayan, hatta 136 kişinin ölümüne neden olan bu duvar yıkılırken insanların nasıl sevindiğini televizyonlardan izlemişsinizdir.
Bu yazımızda sizlere Berlin Duvarı’nın neden yapıldığını, neden ve nasıl yıkıldığını anlatıyoruz.
Berlin Duvarının Yapılış Nedeni
Uzun yıllar boyunca, Berlin Duvarı Doğu Almanya’yı Batı Almanya’dan ayırdı ve zamanın politik bölümlerini sembolize eden fiziksel bir engel görevi gördü. Küçük bir kum torbası ve dikenli tel yapısından, bekçi kuleleri ve devriye askerleri ile kalıcı beton monolitine kadar Duvar, yirminci yüzyılın en belirgin politik sembollerinden biri haline geldi.
Potsdam’da dört iktidar kuralına karar verildikten sonra gerginlikler arttıkça, aralarındaki ideolojik farklılıklar, aileleri ve arkadaşları ayıran bir bariyer inşa edilmesine neden oldu, çünkü iki taraf Alman Demokratik Cumhuriyeti ve Federal Almanya Cumhuriyeti oldu.
13 Ağustos 1961’in ilk aylarında, Berlin’in doğu Sovyet İşgal Bölgesi ile batı Amerikan, İngiliz ve Fransız kontrol sektörleri arasındaki sınır geçişleri kapatılmaya başladı. İlk başta Doğu’yu Batı Berlin’den ayırmak için dikenli teller kullanıldı, ancak zamanla bunun yerine beton plakalar ve Berlin Duvarı olarak bilinen yapı inşa edildi. Duvar, bir şehri, bir insanı ve dünyayı böldü, aileleri ve arkadaşları on yıllardır parçaladı ve Doğu ile Batı arasındaki derinleşmeyi fiziksel, politik ve felsefi olarak temsil eden Soğuk Savaş’ın güçlü bir sembolü haline geldi.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra
Anakara Avrupa’nın D Günü işgalinden hemen önce, üç ana Müttefik güç, İngiltere, ABD ve Sovyetler Birliği, Almanya’yı mağlup edildikten sonra nasıl yöneteceklerini belirlemek için üst düzey görüşmelerde bulundu. Sonunda Almanya’nın her biri Sovyetler, Amerikanlar, İngilizler ve Fransızlar için olmak üzere dört idari bölgeye ayrılması kararlaştırıldı. Berlin, Almanya’nın başkenti olarak dört idari bölgeye bölünecekti. Bununla birlikte, Berlin, Sovyetlere tahsis edilen bölge içerisinde, batı bölgelerinden 180 kilometre (110 mil) derinlikte bulunuyordu ve bu coğrafi gerçek, savaş sonrası Almanya’yı yıllarca etkilemek içindi.
Savaştan hemen sonra, idari güçlerin en büyük kaygıları halkı beslemek ve 1947’nin şiddetli kışına ayak uydurmaktı. Başlıca siyasi tartışmalar, Almanya’nın geri kazanılması için yeterli kaynak bırakırken, ödeyebilecekleri tazminat miktarı konusundaki anlaşmazlıklardı. Ancak, bilindiği üzere “Berlin Sorunu” da ortaya çıkmaya başladı.
Dört güç tarafından verilen savaş sonrası askeri yönetim, kısa bir önlem olarak düşünülmüştü, çünkü uygun bir Alman sivil hükümetinin hızla kurulacağı ve Müttefiklerin bu yeni otorite ile barış antlaşması imzalayacakları ve birliklerini geri çekecekleri öngörülmüştü. Sonuç olarak, Berlin’in tuhaf problemleri ile ilgili uzun vadeli bir planlama çok azdı veya hiç yoktu. Batı bölgelerinden giriş yolları Sovyetler ile sadece iki kez kararlaştırıldı. Hem Almanya hem de Berlin’in uzun süre bölünmüş kalacağı fikri henüz düşünülmedi. Sovyetler Birliği ile Batılı güçler arasındaki ilişkiler bozulmaya başladığında, bütün taraflar kendilerini siyasi sorunlara neden olan coğrafi bir sorunla buldular.
Berlin’deki Sovyet ablukasına verilen tepki neydi?
Savaş sonrası Almanya ile ilgili Doğu ve Batı arasındaki ilk büyük kriz, 24 Haziran 1948’de Berlin’e Batı topraklarına erişimin Sovyetler tarafından engellendiğinde başladı. Berlin, nüfusunun gıda ve ilaçtan kömür ve ısınma ve elektrik üretimi için kullandığı hemen hemen her malın gönderisine güveniyordu. İlk başta, Batılı güçlerin muhtemel bir Üçüncü Dünya Savaşı tehlikesiyle ya kendi bölgelerini Berlin’den terk etmek ya da Berlin’e askeri bir çatışma yoluyla toprak yolunu açmak zorunda kalacakları ortaya çıktı.
Almanya resmi olarak nasıl bölündü?
Abluka, Almanya ve Berlin’in yönetiminde dört güç işbirliğinin yürütülmesine etkili bir şekilde son verdi, Sovyet sektörü sonunda Alman Demokratik Cumhuriyeti (GDR) ve Batı sektörleri sonunda Federal Almanya Cumhuriyeti (FRG) oldu. Her iki durumda da, Berlin, bu yeni ülkelerin başkenti olarak kabul edildi, ancak Sovyetler ve Batı arasında bölünmüş bir Berlin. Abluka olayları, Soğuk Savaş’ın bölümlerini daha da tanımlayan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) ve Doğu mevkidaşı Varşova Paktı’nın oluşumunun arkasındaki temel itici güçtü.
Nikita Kruşçev diğer ülkelerden ne istedi?
1950’ler, Berlin’in her iki tarafının da rakip doktrinler için siyasi ve sosyal teşhir salonlarına dönüştüğünü gördü. Batı Berlin, kapitalist bir Mekke’ye dönüşürken, kentin doğusu sosyalist bir şehir haline geldi. İki alan arasındaki sınır 1952’de kapatıldı, ancak bu her gün yarım milyon insanın sınırları geçmesini engellemedi. Pek çok Doğu Berlinli, Batı’da, daha fazla para kazanabilecekleri ve bu nedenle bazılarında kızgınlığa yol açan bir durum olan Doğu’da çalışanlardan daha yüksek bir yaşam standardının tadını çıkardıkları yerlerde çalıştı. Batılı Berlinliler, daha ucuz saç kesimi, kıyafet ve diğer mal ve hizmetler için sınırı geçerek Doğu’da kendi para birimlerinde sunulan ekstra harcama gücünden yararlandılar. Şehrin diğer tarafında yaşayan akrabalar birbirlerini ziyaret edebilir, öğrenciler okullara ve üniversitelere katılmak için geçtiler. birçok insan konserlere ve spor demirbaşlarına katılmak için sınırı geçti. Sınırı geçmeyi zorlaştırıcı ve sinir bozucu hale getirmek için bazı geçiş noktalarındaki polis kontrolleri ve bazı sokakların barikatı gibi bazı önlemler alınmıştı, ancak 80’den fazla erişim noktası hala açık kaldı ve yeraltı demiryolu (S-bahn) hala geçildi düzenli olarak.
Ancak, Doğu’dan geçen ve geri dönmeyen çok sayıda insan vardı. İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru ilerleyen Sovyet ordusunun önünde Doğu’dan Batı’ya kaçan bir mülteci seli vardı. Savaşın sona ermesinden sonra gelgit yavaşlarken, ülkenin doğusundan ayrılan ve batıya yerleştirilen sabit bir Alman akıntısı kaldı. 1946 ve 1961 arasında iki buçuk milyon Doğu Alman’ın Batı’ya kaçtığı, ancak Doğu Almanya’nın tüm nüfusunun yalnızca 17 milyon olduğu tahmin edilmektedir. Doğu Alman makamları vatandaşların geçişlerini kısıtlayarak ve “Cumhuriyete kaçmak” ı dört yıla kadar hapis cezasına çarptırmakla suçlamaya çalıştı.
Mültecileri yönlendiren birçok faktör vardı. Bazıları daha iyi bir iş, daha fazla yiyecek veya daha fazla maddi mal aramak kadar basitti. Gıda ve diğer temel kaynakların kıt olduğu Doğu’da yaşanan sıkıntı dönemlerinde mültecilerin sayısı arttı. Sovyet bölgesinde, eğitim reformları ve birçok yargıcın görevinden alınması gibi sosyal ve politik değişimler, çoğu eğitimli ve zengin insanın Batı’ya taşınmasına neden oldu. Mülteci sorunu büyüdü ve her iki taraf için de utanç verici oldu. Doğu, hainlerin hain olarak ayrıldığını ve Batı’nın gelgit ölçeğiyle baş edemediğini belirtti. 1961’in ilk yedi ayında, 150.000’den fazla Doğu Alman, Batı’ya gitti. Doğu Almanya’nın lideri Walter Ulbricht (1893-1973),
Mülteci sorununun yanı sıra, yalnızca Berlin ve Almanya’nın barışını ve istikrarını değil aynı zamanda dünyayı da tehdit eden politik sıkıntılar vardı. 1958’de Sovyet Lideri Nikita Kruşçev (1894-1971) savaş sonrası birkaç dikenli savaş sorununun altı ay içinde çözülmesini istedi. Sovyetler, Avrupa güvenliği ile ilgili müzakereler, Almanya’nın dört iktidar işgalinin sona ermesi, yeniden yapılandırılmış bir Almanya ile imzalanan nihai bir barış anlaşması ve iki süper güç arasında bir tampon bölge olarak hareket etmek üzere nükleer bir Almanya’nın kurulması için müzakereler istedi.
Sovyetler, talepleri karşılanmadığı takdirde Doğu Almanya ile ayrı bir barış antlaşması imzalayacaklarını, Almanya’yı resmi olarak ikiye bölen (uygulamada zaten olsa bile) resmen Cenevre’de (Mayıs-Ağustos 1959) yapıldı. , Paris (Mayıs 1960) ve yeni seçilen Başkan John F. Kennedy (1917–1963) ile Viyana’da (Haziran 1961) yapıldı, ancak hiçbir anlaşma yapılmayacaktı.
Berlin Duvarı oluşmaya başladığında tepki neydi?
12 Ağustos 1961 gecesi, Berlin’in doğu tarafında, çok sayıda ordu birimi, milis ve Halk Polisi (Vopos) sınırın yakınında toplanmaya başladı. Sabah bir saatten kısa bir süre sonra, birlikler sınır boyunca gönderildi ve Doğu’yu Batı Berlin’den kapatmak için tel ve direkler konuşlandırıldı. Yeraltı demiryolu trenleri de dahil olmak üzere trafik geçişleri engellenmiştir. Berlinliler 13 Ağustos sabahı uyandıklarında şehirleri ikiye ayrılmıştı.
Berlin’in iki yarısı arasındaki sınırın kapatılması, Batı istihbarat teşkilatları için bir sürpriz oldu. Bundan sonra, 13 Ağustos olaylarını öngördüğünü iddia eden çok sayıda rapor ve kişi su yüzüne çıktı, ancak o zamanlar Batı tarafından inanılan güvenilir bir kaynak yoktu. Bazı tarihçiler, o zamanlar çok fazla casus ve bilgi sağlayan bilgi veren çok fazla bilgi olduğunu öne sürdüler. Çok fazla raporun hacmine göre sıralanması bir sorundu, ayrıca yararlı sinyalleri yarı söylenti ve dezenformasyon gürültüsünden ayırmak gibi. Sınır kapatılmadan önce “büyük” bir şey olduğunu fark eden sivillerin raporları, profesyonel casuslardan ve bilgi verenlerden daha az güvenilir olduğu düşünüldüğü için reddedildi. Ulbricht, Erich Honecker (1912-1994) ‘un gizli planlama ve uygulamasına ve 40 kilometrelik dikenli tel ve binlerce yazıyı kuşku uyandırmadan depolamayı başaran güçlerine de kredi verilmelidir. Sınır kapatılırken bile, her iki taraftaki birçok insan, dikenli teli yerleştirenler de dahil olmak üzere nihai amacın ne olduğu hakkında hiçbir fikre sahip değildi.
Berlin Duvarı’nın Sonu: Bu ne anlama geliyordu?
Sonra 9 Kasım 1989’da Politbüro üyesi Guenter Schabowski, Doğu Almanların yurtdışına seyahat edebileceğini söylediği bir televizyon röportajı verdi. Bir muhabir bunun ne zaman uygulanacağını sorduğunda Schabowski emin değildi, ama sonra “derhal” dedi. Birkaç dakika içinde, sınırdan geçmek isteyen kalabalıklar toplandı, ancak gardiyanlar emir almadan geçmelerine izin vermedi. Doğu Alman makamları ertesi gün yeni seyahat koşullarının uygulanmasını istemişti, ancak şiddetli çatışmalardan kaçınmak için sınır açıldı. Büyük kalabalıklar sınırı geçtiler ve Berlin’in her iki tarafında da hazırlıksız bir kutlama yapıldı. Duvar yıkılmıştı ve bir daha kapanmayacaktı.