Bebeğiniz uyumuyor mu?
Rahat Bir Gece İçin 25 Öneri
Dr Esra Çağlar
- Vücudun dinlenmesi, yenilenmesi, bağışıklık sisteminin desteklenmesi için uyku şart. Bebekler 24 saatin yaklaşık 2/3'ünü uykuda geçirir. Bu süre giderek azalır ve 16 yaşındaki ergenler yaklaşık 8-10 saat uyur. Büyüme hormonu akşam 10 sabaha karşı 4 arası salgılanır.
- İlk haftalarda annelerin sık sık emzirmeleri gerektiği için uykusuz geceler geçirırler. En önemli kural bebeğiniz uyurken gece de olsa gündüz de siz de uyumalısınız! Herşey bekleyebilir. Bebeğinize bakabilmeniz için öncelikle siz dinlenmelisiniz.
- Ani bebek ölümü sendromunu önlemek için ilk 6 ay bebeğinizin sizinle aynı odada uyuması, sırt üstü yatırılması, oda sıcaklığının düşük seviyelerde olması ve bebeğinizin yüzünü kapamayan delikli pikeler örtülmesi önerilir. Bebeğiniz sizin nefes alış verişinizi duyarak kendi nefesini sizinkine göre ayarlar. Alkol ya da solunumunuzu baskılayan ilaçlar aldıysanız, bebeğiniz üzerine olumsuz etkisi olacaktır.
- Yine bu sendromu önlemek için anne babaların yeni doğan bebekleriyle aynı yatakta yatmamaları önerilir. Ancak gecenin büyük kısmını emzirerek geçiren anneler bunu mümkün bulmuyorlar. Bazı bebeklerin ten temasına diğlerlerinden daha da fazla ihtiyacı vardır ve bu bebekler ilk haftalarda kendi başlarına daha zor uyur. Eğer bebeğinizle beraber yatmayı seçiyorsanız, bebeğinizin solunum yollarının kapanmamasına ve vücut sıcaklıklarının yükselmemesine dikkat edin.
- Bebekler vücut sıcaklıklarını erişkinler gibi düzenleyemezler. Bebekler ısıyı başlarından atarlar. Ev içi ısısı normalse, bebeğinize şapka takmayın. Bebeğinizin vücut ısısını anlamak için el ve ayaklarına değil ensesine bakın. Doğru oda sıcaklığı ve vücut sıcaklığı, sağlıklı uyku için çok önemli.
- Uyku ritmleri 6. haftada başlar ve 3-6 ay içinde uyku duzeni oluşur. Uykuya dalma sonradan öğrenilen bir beceridir. O yüzden 6. haftadan itibaren bebeğinizle bir uyku ritüeline başlayabilirsiniz. Sıcak banyo, masaj, ninni bebeğinizi rahatlatır.
- Daha uzun süre uyuyan çocukların IQ testlerinde daha başarılı oldukları görüldüğü gibi uykusuzluk çeken çocukların da zihinsel gelişimi ve başarı düzeyleri etkilenir. Yeterince uyku uyumayan çocuklarda ajitasyon, davranış bozuklukları, dikkat bozuklukları, arkadaşlık ilişkilerinde kötüleşme, hiperaktivite görülebilir.
- Iphone ya da Android telefonlardaki beyaz gürültü uygulamaları küçük bebeklerin uykuya dalmalarına yardımcı olur. Su sesi, radyoların parazit sesi, yağmur sesi ve saç kurutma makinası sesi yenidoğanlara muhtemelen anne karnındaki ortamı anımsatır ve sakinleştiricidir.
- Bebeğin yaşı ilerledikçe kendi başına uyumasına teşvik edilebilir. Eğer bebeğinize kendi kendine uyumayı öğretmek istiyorsanız 4-7 ya da 11-18. ayları tercih edin. Bazı bebeklerin 7-9. aylarda kısa süreliğine daha önceden oturmuş olan uyku duzenleri bozulur. 4. aydan önce uyku eğitimine başlamayın.
- Anne babaların stresi çocuğun uykusunu etkiler.
- Bazı uzmanlar 6, bazı uzmanlar ise 9 aylık bebeklerin 12 saatlik uyku süresi boyunca beslenmeden uyuyabileceklerini söylüyorlar. Ancak her bebeğin mizacı, bedeni farklıdır. Bebekler aç oldukları kadar, kendilerini güvende hissetmek için de emerler.
- Bebeğinizin gece emmek istemesinin değişik nedenleri olabilir. Alışkın olmasının dışında, eğer çalışmaya başladıysanız ya da farklı nedenlerden dolayı gün içinde ayrı kaldıysanız, gece emmek ve sizinle daha yakın olmak istiyor olabilir.
- Peki bebeğinizi nasıl uyutacasınız? Bu sorunun herkese uyacak bir reçetesi yok. Her ne kadar bebeğinize kendi kendisine uykuya dalmasını öğretmeniz önerilse de, bir çok anne bebeğini emzirerek uyutuyor. Eğer bebeğiniz ve siz bundan memnunsanız, bebeğiniz gece çok sık kalkmıyorsa bunu değiştırmeniz için hiçbir neden yok. Ama bebeğiniz 6 aylık ve hala her iki saatte bir kalkıp tekrar uykuya dalabilmek için emmek istiyorsa, o zaman yavaş yavaş bebeğinizi de emmeden uyumaya alıştırmanız gerekebilir.
- Uyku eğitimine en olağan zamanlarda başlayın. Tatiller ya da sizin için çok stresli zamanlar bunun için uygun değil.
- Uyku eğitiminin birçok yöntemi var. Bebeğin güvende olduğundan emin olduktan sonra kendi kendisine uyuması için ağlarken saarlerce yalnız bırakılmasını önermiyorum. Bebeğin alacağı mesaj: 'Karanlıktayım. Her zaman annem babam yanımda olurdu. Artık kimse yok. Ne olacak bana?'. Bebeğiniz korku içinde kalacaktır ve size güveni azalacaktır. Kanındaki stres hormonları artacak ve bunun fiziksel etkileri görülecektir. Bu yöntem bebeklerde bağlanma sorunları, ileriki yaşlarda da güven sorunlarına dönüşebilir. Uyku eğitimi sıraısnda bebeklerinize alıştıklarından farklı birşeyler yaptırmak durumunda kalabilirsiniz. Ancak ani bir şekilde onu yalnız bırakmanızı önermiyorum.
- Bir diğer yöntem bebeğiniz ağladığı zaman kucağınıza almak, sırtını çok hafif okşayarak, fazla sallamadan sakinleştirmek ve ağlaması bitince yerine koymak şeklinde. Bunu ilk akşam 100 kez yapmak zorunda kalabilirsiniz. Eğer bebeğiniz küçükse 3 akşamda alışabilir. Ailelerin söylemlerine göre babalar bu yöntemde annelerden daha başarılı oluyor. En azından bebeğin emme isteği olmuyor. Birçok bebek kucağa alındıklarında sakinleşse de bazı bebekler bir kez ağlamaya başladıklarında kucağa alınsalar da sakinleşmiyorlar. Fakat siz yanında olduğunuzdan daha az stresli olacaktır.
- Diğer bir yöntem bebeği ağlatmadan adım adım, her akşam ufak değisiklikler yaparak en sonunda yatakta kendi kendine uyumaya alıştırma. Örneğin emerek uyuyan bebeği, ilk önce uykuya dalmadan emmeyi sonlandırarak başlayabilirsiniz. Bebeğiniz buna alıştıktan sonra emzirmeden kucağınızda uyutma, daha sonra bebek yatağında ama sizin eliniz onun karnındayken uyutma, daha sonra elini tutarak, sonra yatağının yanında, en sonunda da her akşam bir adım geriye atarak kapıdan dışarıya doğru çıkabilirsiniz.
- Seçtiğiniz yöntemle belirli bir yaşta başarılı olamıyorsanız, kısa bir süre sonra tekrar deneyin. Bebeğiniz o an hazır olmayabilir.
- Etrafınızdakilerin hikayelerine kulak asmayın. Her zaman etrafınızda gece hiç uyanmayan bebekler ya da tüm hayatları alt üst olan aileler olacak.
- Erken bebeklik döneminde uykusuzluğun önde gelen nedenlerinden biri infantil kolik. Bu tanı klinik olarak günde 3 saatten fazla ve haftada 3 günden fazla ağlayan bebekler için konur. Bu durum hem bebek hem de aileler için çok streslidir. Bebeğinin ağlama krizi karşısında çaresiz, korumasız ve uykusuz kalan anne babalarda depresyon riski daha yüksek. İnfantil kolik en çok 2 hafta-4 ay arası görülür. Sadece %5'inde organik bir neden bulunur. Nedeni net olarak anlaşılmamıştır. İlk etapta doktorunuza başvurmanız doğru olur.
- Bebeğinizin infantil koliği varsa, atak sırasında yapmanız gereken ilk şey ne kadar zor olsa da sakin kalmak, derin derin nefes almak ve bu drumun geçeceğini, bebeğinize gelecekte bir zararı olmayacağını hatırlamaktır. Annenin gaz yapıcı yiyeceklerden uzak durması önerilir. Fakat bu konuda da kesin bir kanıt mevcut değil Bebeğinize ılık bir banyo yaptırabilirsiniz. Ten teması, emzirme, hafif müzik, beyaz gürültü, yavaş yavaş ritmik bir şekilde sallama da (Asla hızlı sallamayın!) bebeğinize yardımcı olabilir. Kullandığınız yöntemi sürekli değiştirmeyin. İnfantil kolikli bebeklerin ebeveynlerin birbirlerine destek olmaları çok önemli.
- Gün içindeki uyku gece uykusu kadar önemli. Bebekler öncelikle gün içinde 3 kez daha sonra 2 kez uyurlar. Bebekler uyandıktan sonra ilk 2-3 saat içinde uyumak isterler. Gece uykusunda olduğu gibi gündüz uykuları da düzenli, aynı saatlerde ve bir ritüel içinde olmalı. Bebekler aynı yerde, tercihen kendi yataklarında ve karanlıkta uyumalılar. Gün içinde dinlenmiş ve mutlu bebekler istiyorsanız günlük yaşamanızdan ödün verip, kendi programınızı mümkün olduğu kadar bebeğinizin programına uydurmanız gerekecek!
- Bebeğinizin gün içinde yeteri kez uyuması kadar yeteri kadar uzun uyuması ve mutlu uyanması da çok önemli.
- Bebeğiniz gece uzun uyusun diye daha geç yatırmanız işe yaramayacak. Eğer bebeğinizi çok yorgun bir haldeyken gece uykusuna yatırırsanız, kalitesiz bir uyku uyuyacak sabah 5 gibi kallkıp hala yorgun olacağından tekrar uykuya dalmakta zorlanabilir. Gün içinde uyku zamanlarını tekrar ayarlayın. Küçük bebekler son gündüz uykularından gece uyku saatlerinden 2-3 saat önce uyanmalı.
- Hem bebeğinizin sağlığı için hem de eşinizle ilişkiniz için ailece uzun bir uykuya ihtiyacınız var. Ilk baslarda bebeginiz hic duzgun uyumayacak, doğum sonrası ilişkiniz hiç aynı olmayacak gibi hissetseniz de, uyku düzeniyle ilgili emekleriniz boşa çıkmayacak ve sonunda ailece rahat bir gece geçirecekseniz.
İyi uykular, tatlı rüyalar...