Gebelerde Destekleyici Gevşeme Teknikleri
Gebelerde Destekleyici Gevşeme Teknikleri
Kaslardaki gerginlik,(yendidoğan) fetusun pelvis içinde inişine ve annedeki genel yorgunluğa bağlı olarak gittikçe artar. Bu yorgunluk ağrının algılanmasını artırırken, kadının ağrı ile başetme gücünü azaltır. Masaj, anksiyeteyi azaltan teknikler ve kadına enerjisine yoğunlaşabilmeyi öğretmek gibi rahatlama önlemleri kas gerginliğini azaltacak yöntemlerdir. Eylemdeki kadının, kontraksiyonlar arasında istirahatı ve gevşemesi için desteklenmeye ihtiyacı vardır.
Sevdiği bir şeyle uğraşma, eylemdeki annenin rahatsızlık ile başetmesine ve gevşemesine yardım eder. Eylemin erken döneminde kitap ya da gazete okuma, radyo dinleme gibi dikkatini başka yöne çekecek uğraşlar, rahatsızlığın daha az hissedilmesini ve kasların gevşemesini sağlar. Orta dereceli bir ağrıdan kurtulmak için uygulanan diğer bir teknikte, kadının geçmişte yaşadığı güzel bir olaya konsantre olmasıdır.
Dokunma, bir diğer gevşeme tekniğidir. Bunun için hemşire elini annenin uzanacağı bir mesafede yatağın kenarına koyar. Dokunma ihtiyacı duyan kadın ihtiyacı olduğunda uzanarak hemşirenin elini tutar.
Kontraksiyon sırasında hafif ya da orta dereceli abdominal rahatsızlık efloraj ile azaltılabilir. Eylemde gelişen sırt ağrısından kurtulmak için sırtın alt bölgesine ya da sakral sahaya basınç uygulamak oldukça etkili bir tekniktir. Bunun için bir top, el ya da rulo yapılmış bir havlu kullanılabilir.
Bu önlemlere ek olarak hemşire annenin solunum tekniklerini uygulamasını sağlayarak gevşemesine yardım eder.
Gebelerde Solunum Tekniklerinin Uygulanması
Solunum teknikleri doğru olarak kullanıldığı takdirde kadının ağrı eşiğini yükseltir, gevşemesini sağlar, uterus kontraksiyonları ile başetmesini artırır ve uterus fonksiyonlarının daha etkili olmasını sağlar.
Batı ülkelerinde prenatal sınıflarda annelere Lamaze solunum teknikleri öğretilmektedir. Bu tip solunumun üç düzeyi vardır. Kadın solunuma ilk düzey ile başlar ve sonra bir sonraki düzeye geçer. Her egzersizin başında ve sonunda düzgün bir solunum yapılır. Düzgün solunum göğüsle yapılır. Burundan nefes alınıp, büzülmüş dudaklardan nefes verilir (kaşıktaki sıcak yiyeceği üfler gibi).
Solunum egzersizlerinin uygulamasına doğumdan birkaç hafta önce başlanmalıdır. Eğer anne bu egzersizleri doğum öncesi dönemde öğrenmemiş ise, eylemin aktif fazında bu tekniği öğrenmesi güçtür. Hemşire bu durumda sık sık nefes alıp üfleme şeklinde abdominal solunum öğretir. Abdominal solunumda abdominal duvar nefes alırken yükselir, nefes verirken alçalır. Bu yöntemle abdominal duvar yukarı kalkarak uterus kontraksiyonundan uzaklaşır ve böylece daha az ağrı duyulmasına neden olur. Solunum derin ve düzenli olmalıdır. Eylem ilerledikçe kadın daha hızlı nefes alma ihtiyacı duyar. Solunumun çok hızlı olmasından kaçınmak gerekir.
Uzun süre, hızlı solunum yapan kadınlarda hiperventilasyon ortaya çıkabilir. Hiperventilasyon sonucu oksijen ve karbondioksit dengesitilasyon sonucu oksijen ve karbondioksit dengesi bozulur. Bu dengesizlikte nefes verme ile vücuttan fazla miktarda karbondioksit atılırken, nefes alma ile vücuda fazla miktarda oksijen alınır. Hiperventilasyonun belirti ve bulguları burun ucunda, duduklarda, el ve ayak parmaklarında hissizlik ve uyuşma; baş dönmesi; gözönünde benek; el ya da ayaklarda spazmdır. Eğer hiperventilasyon gelişti ise kadının solunum hızını yavaşlatarak yüzeysel solunum yapması sağlanır.
Kadın eylem boyunca solunum tekniğini kullanırken hemşire onu destekler ve cesaretlendirir.
Lamaze Solunum Modelleri
ilk Düzey (yavaş)
Muntazam bir solunum* ile başlar ve biter. Bu modelde burundan nefes alınıp, kaşıktaki sıcak yemeği üfler gibi dudaklar büzülerek nefes verilir. Bu solunum sırasında sadece göğüs duvarı hareket eder ve solunum hızı dakikada 6-9 kez ya da 15 saniyede 2 kez’dir.Uterus kontraksiyonları sırasında kullanılan ilk Düzey. Bu modelin başlangıç ve bitişinde düzgün solunum uygulanır.
İkinci Düzey (orta)
Muntazam bir solunum ile başlar ve biter. Nefes sessizce ağızdan alınıp verilir. Hızı yaklaşık 5 saniyede 4 solunumdur. Tüm vücudu gevşetmek için kullanılır.
Üçüncü Düzey (Hızlı)
Muntazam bir solunum ile başlar ve biter. Tüm solunumlar ritmik olarak ağızdan alınıp verilir. Nefes vermeye “hii” ya da “hoo” sesi eşlik eder. Hızı saniyede 2 kez alacak şekilde ayarlanır
Abdominal Solunum
Nefes alma sırasında abdomen dışa doğru, nefes verme sırasında içe doğru çekilir. Solunum hızı dakikada 6-9 kezdir.
Hızlı Yöntem
Kadın eğer prenatal dönemde solunum yöntemlerini öğrenmedi ise, eylemin aktif fazında hemşirenin anneye öğreteceği solunum şeklidir. Ağızdan iki kısa üflemeyi bir uzun üfleme izler. Nefes verme üfleme şeklindedir ve abdominal solunum kullanılır.
Muntazam solunum: Nefes burundan alınıp, üfler gibi dudaklar bükülerek ağızdan verilir.