Veganlık ya da veganizm, çeşitli nedenlerle hayvan kökenli gıdaları ve diğer hayvansal ürünleri kullanmayı reddetme... Bazen "sıkı vejetaryenlik" diye de adlandırılır. Vegan kişiler, hayvan kullanımı yoluyla elde edilen gıdaları, giyecekleri ve diğer tüm yan ürünleri kullanmayı reddetmektedir. Sözlük anlamıyla bu çıktı karşıma, biraz düşündüm de, evet haklı gerekçeleri var ve çok saygı duyuyorum veganlara, oldukça zor bir beslenme şekilleri var, neden zor, çünkü günümüz dünyasında yemek bulmaları çok zor olabilir. Lakin artık oldukça yaygın veganizm. Pek çok kişi uzun zamandır veya yeni yeni bu yaşam şeklini benimsemekte.
Bir kere çok sağlıklı ve sunduğu alternatifler sebebiyle de değişik. Yıllardır aynı yemekleri yemekten sıkılanlar içinse harika tarifler var. Tabi bizim ege mutfağında vegan yemek ararsanız gırla, tüm sebze yemekleri misal, hayvansal gıda içermedikçe, vegandır. Taze fasulye, yaprak sarma, bakliyat içeren salatalar, humus, fava, mercimek köftesi gibi pek çok rakı mezesi veganlar için oldukça başarılıdır. Bunun yanı sıra kendi alternatiflerini de yaratmışlardır.
Vegan ve vejetaryen arkadaşlarımın sıklıkla karşılaştıkları sorular şunlar oluyor,
- Et yiyor musun?
- Hayır
- Peki ya balık?
- Et yemiyorum dedim ya!
- Hiç mi yemiyorsun?
***
1944 yılında, The Vegan Society'nin kurucularından Donald Watson veganlığı şu şekilde tanımlıyordu: “Veganlık hayvanlar alemine dair sömürü ve zulmün tüm biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur. Et, balık, kümes hayvanı, yumurta, bal, hayvansal süt ve türevlerini dışlayıp bitkiler aleminin ürünleriyle yaşamak ve tamamen ya da kısmen hayvanlardan üretilen tüm ticari malların alternatiflerini kullanmak şeklinde pratiğe dökülür."
Açıklama beni tatmin ediyor, oldukça eskiye dayanan bu akım neden son dönemde popüler oldu bilmiyorum ama bunun korkunç hayvansal gıda endüstrisi, artan nüfus, tuhaflaşan insan gereksinimleri, kirlilik ve teknoloji çağı ile bir bağlantısı var. Misal benim kızım 3 yaşından sonra et yememeye başladı, pek çokları “aa olmaz ama yemesi lazım, ne yapıyorsun, yedir ama” filan dese de takılmıyorum. Hiçbir zaman çocuğuma yemek konusunda baskı yapmadığımdan, içim rahat. Sanki aldığım et çok matah bir şeymiş gibi zorlayamayacağım, hem zaten bir çocuk nasıl zorlanır ki, yemiyorsa yemiyordur. Bunun yanı sıra ayıla bayıla fasulyeleri mercimekleri ve 3. tabak semizotunu götürdüğünde pek mesut oluyorum ne yalan söyleyeyim.
Zincir hamburger dükkanları hamburgerlerinin içindeki etlerin %100 katkısız olduklarını iddia ededursun, gözümüze baka baka yalan söylesin, bu garipliklere kanmadan aynen devam edeceğim bildiğim yoldan. Katkısız olsa dahi -ki böceklerin bile yemediği bozulmayan bir hamburgerden bahsediyoruz- ne acıdır ki hayvancağızların çok iyi koşullarda yaşamadıklarını, ilaçlı yemlerle beslendiklerini bilmeyen kalmadı sanıyorum. Bu koşullarda yaşayan hayvanı düşündükçe etobur o an benim tabağımda duran köfteleri yiyemediğim çok vuku bulmuştur.
Bu sebepten ve değişiklik sevmem dolayısı ile de sık sık sebze köfteleri yapar, burada da paylaşırım. Sebze köfteleri veganların vazgeçilmezlerinden olabilir, şahsen ben vegan olsaydım sanırım sürekli köfte yemek isterdim. Hindistan’da bulunduğum süre içinde de harika bir vegan restoran bulmuştum Bean Me Up adında. Menüsünün zenginliği beni kendimden geçirmiş ve her şeyi tadarak nasıl da etsiz sütsüz yumurta ve peynirsiz harika yemekler yapılabildiğine hayret etmiştim.
Ben vegan değilim, köftelere yumurta koyuyorum ama araştırdığım kadarı ile vegan tariflerde bunun yerine karbonat kullanılıyor. Bu hafta sizi pancar köftesi ile tanıştırmak istiyorum. Pancar rengi ve tadı sebebiyle de çocukların favorisi güzide bir besin.