Hızlı Okuma
DAHA HIZLI VE ETKİLİ OKUMA:Hızlı okunan ve hızlı anlaşılan en azından yayaş okunan ve yavaş anlaşılan kadar iyi hatırlanır. Harry Baylev'e göre ise, "Hızlı okunan bir malzeme bir okuyuştan sonra, yavaş okunandan daha fazla hatırlanır. Yavaş ve dikkatli okunan bir malzemenin daha iyi anlaşılması ancak okumayı yeni öğrenenler için geçerlidir."
Ortalama bir okuyucu dakikada 200 - 300 kelime okur. Yavaş okuyan birinin hızı dakikada 100 - 200 kelimedir. Hızlı okuma ilkeleriyle okuyan bir kimse ise dakikada 600 - 800 kelime okur.
GÖZÜN OKURKEN YAPTIĞI HAREKETLER
İnsanların büyük çoğunluğuna, "okudukları zaman gözlerinin hangi hızla, nasıl bir yol izlediğini" sorarsanız hemen hemen aynı cevabı alırsınız: Parmaklarıyla satır boyunca soldan sağa düz bir hat üzerinde giderler ve satır sonuna gelince hızla bir alt satıra geçerler. Bu işlem yarım saniye ile iki saniye arası zaman alır.
Bu işlem sırasında iki temel hata yapılır: Hareket ve hız.
Gerçekte göz her satırı bir saniyede geçse bile, dakikada 600 -700 kelime okumak mümkündür. Kolay bir konuda bile ortalama
Göz hareketinden habersiz kimselerin okurken gözlerinin yaptığını sandıkları hareket şekilde görüldüğü gibidir. Her satırın yarım ile iki saniye arasında geçildiği varsayılır.
okuma hızının dakikada 250 kelime olduğu düşünülürse, gerçek okuma hızının böyle düşük bir hızdan bile daha düşük olduğu kendiliğinden ortaya çıkar.
Çünkü gözler bir şeyi incak "sabit olursa" net olarak görebilir. Eğer bir obje sabit durursa, göz de onu görebilmek için sabit olmak zorundadır. Aynı şekilde bir obje hareket halindeyse, göz de onu görebilmek için hareket eder.
Yalnız başınıza veya bir arkadaşınızla yapacağınız basit bir deney bunu doğrulayacaktır. İşaret parmağınızı hareketsiz olarak gözlerinizin önünde tutun. Objeye bakarken ya arkadaşınızın gözlerine dikkat edin veya kendi gözlerinizi hissetmeye çalışın. Sabit objeye bakan gözler hareketsizdir. Sonra parmağınızı aşağı, yanlara ve yukarı hareket ettirin ve gözün hareketlerini izleyin... Bundan sonra parmağınızı yine aşağı-yukarı ve sağa-sola hareket ettirin. Ancak bu defa gözlerinizi sabit tutun veya ellerinizi yüzünüzün önünde sağa ve sola geçirirken aynı anda ikisine birden bakın. (Eğer bunu başarırsanız, bize hemen yazın). Bu deneyin sonucu şudur: Hareket eden bir objeyi net olarak görebilmenin tek yolu, gözün de onunla birlikte hareket etmesidir.
Kelimeler sabit olduğuna göre, göz kelimeleri algılayabilmek için, düz bir hat üzerinde hareket etmek yerine, her kelimeden sonra bir duraklama yapması gerekir.
Göz hareketi Kelimeler
Okuma işlemi sırasında gözün sıçrama ve duraklamalarını gösteren şema.
Bu sıçramalar o kadar hızlı olur ki, bu sırada geçen zamanı hesaba katmaya gerek yoktur. Ancak sabitleşmeler yaklaşık 1/4'le 1/2 saniye arasında değişir. Her defasında bir kelime okuyup daha sonra diğerine geçen birisinin hızı, göz hareketlerine bağlı basil bir matematik işlemiyle dakikada 100 kelimenin altındadır. Bu aynı zamanda onun hem fazla bir şey okumasının, hem de okuduğunu anlamasının mümkün olmadığının işaretidir
Göz hareketi Kelimeler
Kötü okuma alışkanlığı olan ve yavaş okuyan birinin göz hareketleri: Gözün her hareketinde tek bir kelime okunur. Elde olmayan (bilinçsiz) geri sıçramalar, görsel gezintiler ve isteyerek geri dönüşler diyagramda açıkça görülmektedir.
Daha ilk bakışta kötü okuma alışkanlığına sahip yavaş bir okuyucunun ne kadar büyük bir sıkıntı içinde olduğu anlaşılmaktadır. Ancak bu problem çeşitli biçimlerde çözülebilir.
1- Geri sıçramalar önlenebilir. Geri sıçramaların % 9O'ı evhamdan (endişeden) kaynaklanmaktadır ve anlamak için gerekli değildir.
2- Her sabitleşme için süre en az 1/4 saniyeye kadar inebilir. Hızlı okumak isteyen birinin, bu süreyi çok kısa bularak çekinmesine gerek yoktur. Göz, yapısı açısından saniyenin yüzde biri kadar bir zamanda beş kelimeyi kaydetme özelliğine sahiptir.
3- Her sabitleşmenin boyutu üç ile beş kelimeyi içine alacak biçimde genişletilebilir.
Her sabitleşme daha çok sayıda kelime üzerine olmakta ve geri sıçramalar, geri dönüşler ve görsel gezintiler azalmaktadır.
Eğer zihnin her defasında tek bir kelimeyle uğraştığına inanıyorsanız önerdiğimiz çözüm size başlangıçta imkânsız gibi görülebilir. Gerçekte göz bir kelime üzerinde olduğu kadar bir grup kelime üzerinde de sabitleşebilir ve bu durum her açıdan daha yararlıdır. Bir cümle okuduğumuz zaman, her kelimenin tek tek anlamını okumayıp, kelimelerin meydana getirdiği cümlenin anlamını okuruz.
Her sabitlemedeki kelime saya
Daha iyi ve etkili bir okuyucunun göz hareketlerini gösteren diyagram.
Örneğin:
"Bir metni yavaş kelimeleri anlaması okuyanın zordur"
cümlesini kıyasla; "Bir metni yavaş okuyanın kelimeleri anlaması daha zordur" cümlesini anlamak daha kolaydır.
Yavaş okuyan birinin, hızlı okuyana kıyasla çok daha fazla zihinsel faaliyet içinde olması gerekir. Çünkü yavaş okuyan biri, her kelimenin anlamını bir sonraki kelimenin anlamına eklemek zorundadır. Yukarıdaki örnekte bu, toplam altı-yedi kelimedir. Hızlı ve etkili okuyucu her defasında anlamlı birimleri özümler ve sonra basit bir toplama yapar.
4- Hızlı okumanın bir başka yararı da, gözün her sayfada daha az fizik iş görmesidir. Yavaş okuyucunun bir sayfada yaptığı sıkışık 500 sabitleşme yerine, hızlı bir okuyucunun gözleri, kaslar açısından çok daha az yorucu olan 100 sabitleşme yapar.
5- Yavaş okuyan biri ağır ve sıçramalı üslubundan ötürü çok çabuk sıkılır ve dikkatini toplamakta güçlük çeker. Böylece zihinsel olarak okuduğunun anlamından sapar. Buna karşılık hızlı okuyan birinin ritim ve akıştan kaynaklanan ve okuduğunun anlamına kolayca ulaşmayı sağlayan bir avantajı vardır.
Bu noktada hem buraya kadar anlatılanları özetlemek hem de okuma konusunda yaygın olan bazı inançları gözden geçirmekte yarar vardır:
OKUMA KONUSUNDA YAYGIN İNANÇLAR
1- Her bir kelime bir kere okunmalıdır:
Yanlış. Çünkü gerek insan gözünün sabitleşme becerisi açısından, gerek tek tek kelimeleri değil de bütünü anlamak için okuduğumuzdan, bu inanç doğru değildir.
2- Dakikada 500 kelimeden fazla okumak imkânsızdır:
Yanlış. Çünkü hem insan gözü her sabitleşmede altı kelime kadar kaydedebildiği, hem de bir saniyede dört sabitleşme yapabildiği için, okuma hızını dakikada 1000 kelimeye kadar çıkartmak mümkündür.
3- Hızlı okuyan biri, okuduğunu değerlendiremez:
Yanlış. Çünkü hızlı bir okuyucu okuduğunun anlamını hem çok daha iyi anlar, hem dikkatini daha uzun sürdürür. Ayrıca hızlı okuyan birinin özellikle ilgisini çeken konulara ve kendisi için önem taşıyan noktalara geri dönme ve zaman ayırma şansı daha fazladır.
4- Yüksek hız dikkat dağılmasına sebep olur:
Yanlış. Çünkü okuma hızı arttıkça hem daha çok miktarda bilgiyi anlamak mümkün olur, hem de dikkat yükselir.
5- Ortalama okuma hızı doğal olduğu için en uygunudur:
Yanlış. Çünkü ortalama okuma hızı doğal, .değildir. Ortalama okuma hızı denilen hız, okuma konusundaki ilk eğitimin eksik olmasından, gözün ve beynin çeşitli hızlarda nasıl çalıştığı konusundaki bilginin yetersiz olmasından kaynaklanmaktadır.
6- İyi anlayabilmek için sesli okumak gerekir.
Yanlış.- Sesli okumak okumayı yavaşlatır. Bu ilkokul döneminden edinilmiş hatalı bir okuma alışkanlığıdır. Ortalama konuşma hızı dakikada 200 kelimedir. Sesli okumak bu hızla sınırlanmaya yol açar.
7- Sessiz okumak hızlı okumak için yeterlidir.
Yanlış. İçinden okumak da, sesli okumanın bir türüdür. Dudak-lar kelimeleri telaffuz etmese de, ses telleri kımıldadığı için okuma hızı dakikada en fazla 500 kelimeyle sınırlanır. Bunu önlemek için çiklet çiğnemek iyi bir yoldur.
Aşağıda okuma hızınızı ölçebilmeniz için parça verilmiştir. Örnek olarak verilen okuma parçasını önce normal hızınızla okuyun. Saat tutun ve bir dakikada kaç kelime okuduğunuzu sayın.
DERLEYEN... (EDİTÖR)
İletişim:[email protected]