Trende Yamyamlık
Samuel Clemens
Geçenlerde St Louis'e gittim ve Terre Haute Indiana'dan
batıya doğru giderken, tren değiştirdim, suskun, nazik yüzlü, kırk beş elli
yaşlarında bir bey ara istasyonlardan birinde gelip, yanıma oturdu.
Kendisiyle belki bir saat kadar bir çok konu hakkında hoş bir sohbet ettik,
onu çok akıllı ve eğlenceli buldum. VVashington'dan olduğumu duyunca bana
hemen çeşitli devlet yetkilileri ve senato ile ilgili olaylar hakkında soru
sormaya başladı; ve kısa bir süre sonra başkentteki politik hayatın
girdisini çıktısını, yöntemlerini ve adaplarını ve Ulusal Yasama Meclisinin
senatör ve Temsilciler Meclisi üyelerinin iş yürütme geleneklerini, çok iyi
bilen bir adamla konuştuğumu anladım. Biraz sonra iki adam bir an önümüzde
durdular ve biri ötekine dedi ki: "Harris eğer benim için bunu yaparsan,
seni asla unutmayacağım ahbap."
Yeni arkadaşımın gözleri parladı. Bu sözlerin ona mutlu
bir anıyı anımsattığını düşündüm. Sonra yüzü değişti ve düşüncelere daldı
adeta keyfi kaçtı. Bana döndü ve dedi ki "Size bir hikaye anlatayım,
hayatımdan özel bir kesiti sunayım o olaylar başımdan geçtiğinden beri hiç
değinmediğim bir kesiti. Beni sabırla dinleyin ve sözümü kesmeyeceğinize söz
verin."
Ben sözünü kesmeyeceğimi söyledim ve o da bana yer yer
heyecanla, yer yer melankoliyle ama hep duygulu ve içten bir edayla şu garip
macerayı anlattı:
19 Aralık 1853'de St. Louis'den akşamüstü kalkan
Chicago trenine bindim. Yalnızca yirmi dört yolcu vardı. Hiç kadın ve çocuk
yoktu. Keyfimiz yerindeydi ve kısa sürede tatlı arkadaşlıklar kuruldu.
Yolculuk iyi geçeceğe benziyordu ve bence bu gruptaki hiç kimse yakında
başımıza gelecek olan dehşet dolu olayları en ufak bir şekilde sezmemişti.
Saat akşam on birde yoğun kar yağışı başladı. Küçük bir
kasaba olan Weldon'dan ayrıldıktan hemen sonra Jubilee Yerleşkesine kadar
uzanan çok çok uzun bomboş çok geniş bir ağaçsız bölgeden geçmeye başladık.
Çıplak kayalıklar, tepeler veya ağaçlar tarafından engellenmeyen rüzgar bu
düz çölde acımasızca esiyor ve düşen karı fırtınalı bir denizin yükselmiş
dalgaları gibi uçuruyordu. Yerdeki kar giderek yükseliyordu; ve trenin düşen
hızından karı giderek artan bir zorlukla yardığını anlıyorduk. Hatta bazen
rayların üzerine dev mezarlar gibi yığılmış büyük birikintilerin ortasında
neredeyse tamamen duruyordu. Sohbetler kesilmeye başladı. Neşe yerini ağır
düşüncelere bıraktı. O boş arazide, herhangi bir evden elli mil uzakta karın
içinde hapsolma fikri herkesin aklına gelmişti ve bu herkesin moralini bozan
bir düşünceydi.
Sabahın saat ikisinde çevremdeki tüm hareketin
durduğunu hissederek tedirgin uykumdan uyandım. Bir anda korkunç gerçekle
yüzleştim kar fırtınasında mahsur kalmıştık! "Herkes yardım etsin!" Herkes
emre uyarak fırladı. Herkes çılgın geceye, sonsuz karanlığa, kar denizine,
devam eden rüzgarın içine atladı, kaybedilen bir anın bile bizim için
felaket olabileceğini biliyorduk. Kürekler, eller, kalaslar karı küreyecek
her şeyi anında kullanmaya başladık. Garip bir tablo çiziyorduk. Korku dolu
adamlardan oluşan küçük bir grup, yarısı en karanlık gölgelerin içinde,
yarısı lokomotif lambasının kızgın ışığında, yığılan karla savaşıyordu.
Bir saat sonra çabamızın hiç bir işe yaramadığını
anladık. Biz bir kar yığınını temizlerken fırtına raylarda bir düzine kar
yığını daha oluşturuyordu. Ve daha da kötüsü düşmana yaptığı son saldırıda
trenin işletme dişlisinin ön ve arka dingilleri kırılmıştı! Yani yol açık
olsa bile yine çaresiz durumda olacaktık. Trene bindiğimizde çabalamaktan
yorgun düşmüştük ve çok üzgündük. Sobaların başına toplandık ve ciddiyetle
durumumuzu tartıştık. Hiç bir yiyeceğimiz yoktu en önemli sorunumuz da
buydu. Donmazdık, çünkü odun vagonu doluydu. Bu tek avuntumuzdu. Tartışma
kondüktörün moral bozucu fikrinin benimsenmesiyle kapandı: Elli mili bu
havada yürümeye kalkışan ölürdü. Yardım çağıramıyorduk ve çağırabilsek bile
gelemezdi. Boyun eğmeliydik ve beklemeliydik, elimizden geldiği kadar
sabırla yardımı ya da açlıktan ölmeyi beklemeliydik! Bence en yüreklimiz
bile bu sözler söylendiğinde bir anlık bir korku hissetmiştir.
Bir saate kalmaz vagonda, fırtınanın azmasıyla ve
dinmesi arasında, orada burada bir iki fısıltı dışında, konuşma kesildi;
lambalar kısıldı ve çaresizlerin çoğu düşünmek, o andan uzaklaşmak ya da
başarabilirlerse uyumak için aydınlanıp kararan gölgelere yerleştiler.
Sonsuz gece bize sonsuz gibi gelmişti sonunda çok zor
geçen saatlerini tüketti ve doğuda soğuk, gri bir gün ışığı belirdi. Etraf
aydınlandıkça yolcular peş peşe hareket etmeye, yaşam belirtileri göstermeye
başladılar ve her biri yüzünü gölgelemek için kullandığı şapkasını kaldırıp,
tutulmuş kaslarını gevşetip, o kasvetli araziyi görmek için camlarından
dışarıya baktılar. Gerçekten iç karartıcıydı! etrafta yaşayan bir tek varlık
yoktu, hiç bir medeniyet belirtisi yoktu; sonsuz beyaz bir çöl dışında hiç
bir şey yoktu; rüzgarın etkisiyle havalanan kar oraya buraya savruluyordu
gökyüzünü bile kaplayan artan kar taneleri dünyasıydı bu.
Tüm gün boyunca vagonlarda surat asarak dolaştık, az
konuştuk çok düşündük. Bitmek bilmeyen bir sıkıcı gece daha ve açlık.
Bir gün daha sessizlik, mutsuzluk, yıpratıcı açlık ve
gelemeyecek yardımı beklemenin umuduyla dolu bir gün daha. Şölenlerin
rüyalarıyla dolu, tedirgin uykuyla geçirilen bir gece açlık hissi ve
rahatsızlıkla uyanmak.
Dördüncü gün geldi geçti, ve de beşinci! Beş gün
korkunç bir şekilde mahsur kalmak! Her gözde vahşi bir açlık vardı. Bu kötü
bir şeye işaret ediyordu her yürekte belirsizce şekillenen bir şeyin
habercisiydi o şeyi hiç kimse daha dile getiremiyordu.
Altıncı gün geçti, yedinci gün doğduğunda bizler
çökmüş, açlık çeken ve ümitsizce ölümün gölgesinde duran bir grup adamdık.
Artık zamanı gelmişti! Sonunda her yürekte beliren istek artık dile
getirilmeye hazırdı! Doğa sonuna kadar sınanmıştı yenik düşmeliydi.
Mirınesota'dan Richard H. Gaston, uzun boylu, ince, solgun bir adamdı, ayağa
kalktı. Herkes ne diyeceğini biliyordu. Herkes hazırdı her duygu, her
heyecan belirtisi bastırılmıştı son zamanlarda o kadar vahşi olan o gözlerde
sakin, düşünceli bir ciddiyet belirdi.
"Baylar: Bu daha fazla ertelenemez! Zamanı gelmiştir!
Geri kalanlara yiyecek sağlamak için hangimizin öleceğini belirlemek
zorundayız!"
lllınoisden BAY JOHN J VVILLIAMS ayağa kalktı ve dedi
ki: "Baylar ben Terınesseeden Rahip James Sawyer'ı aday gösteriyorum."
Indiana'dan BAY WM. R. ADAMS dedi ki: "Ben New York'tan
Bay Daniel Slote'u aday gösteriyorum."
BAY CHARLES J. LANGDON: "Ben St. Louis'den Bay Samuel
Bovven'ı aday gösteriyorum."
BAY SLOTE: "Baylar, ben New Jersey'den Bay John A. Van
Nostrand Jr'ı aday göstererek kendim adaylıktan çekilmek isterim."
BAY GASTON: "Eğer herhangi bir itiraz yapılmazsa,
beyefendinin isteği kabul edilecektir."
Bay Van Nostrand itiraz ettiği için Bay Slote'un isteği
red edildi. Bay Sawyer ve Bay Bovven'ın istifaları da aynı nedenlerle kabul
edilmedi.
Ohio'dan BAY A. L. BASCOM: "Ben aday gösterme
safhasının kapanmasını ve kurulun oylamaya giderek seçim yapmasını
öneriyorum."
BAY SAVVYER: "Baylar, bu tartışmalara içtenlikle karşı
çıkmak zorundayım. Bunlar her açıdan düzensiz ve yakışıksız. Hemen buna bir
son vermeyi ve bir oturum başkanı ve kendisine yardım edecek görevlileri
seçip o zaman işimize devam etmeyi öneriyorum.
Iowa'dan BAY BELL: "Baylar, itiraz ediyorum. Bu
bürokrasiye ve törenlere takılacak bir zaman değildir. Yedi günden uzun bir
süredir açız. Boş tartışmalarla geçirdiğimiz her an rahatsızlığımızı
arttırıyor. Ben gösterilen adaylardan memnunum bence buradaki her beyefendi
de tatmin olmuşturve bu nedenle hemen birini veya bir kaçını seçmeye
başlayalım diye öneriyorum. Ben bir karara varalım diyorum
BAY GASTON: "Buna karşı çıkılırdı ve kurallar gereği
karar bir gün ertelendirdi ve böylece söz ettiğiniz ve kaçınmak istediğiniz
gecikme olurdu. New Jersey'den gelen beyefendi
BAY VAN NOSTRAND: "Baylar, ben aranızda bir yabancıyım;
bana tanınan ayrıcalığı kendim talep etmedim ve bence
Alabama'dan BAY MORGAN (araya girerek): "Ben bir önceki
öneriyi destekliyorum."
Tabi ki karar kabul edildi ve daha fazla tartışmaya
izin verilmedi. Yetkililer seçme kararı kabul edildi ve böylece Bay Gaston
oturum başkanı, Bay Blake yardımcısı, Bay R. M. Holcomb, Bay Dyer ve Bay
Baldvvin seçim komitesi, Bay R. M. Howland komiteye seçim yapmakta yardım
etmek üzere danışman olarak seçildi.
Yarım saatlik bir ara verildi ve bu arada bir takım
kulis çalışmaları oldu. Tokmak vurulduğunda görüşmeler yeniden başladı,
komite aday olarak Kentucky'den Bay George Ferguson'a, Louisiana'dan Bay
Lucien Herrman'a ve Colorado'dan Bay W. Messick'e olumlu baktığım rapor
etti. Rapor kabul edildi.
Missouri'den BAY ROGERS: "Sayın Başkan, artık rapor
kabul edildiğine göre bir değişiklik önergesi sunmak istiyorum; hepimizin
yakından tanıdığı St Louis'den Bay Lucien Harris'in Bay Herrman'ın yerine
aday olmasını öneriyorum. Louisiana'dan gelen beyefendinin ne karakterine ne
de davranışlarına kesinlikle bir itirazım yoktur, bunu yanlış anlamayın.
Buradaki herkes kadar ben de kendisine saygı duyuyorum; ama hiç birimiz bu
birlikte geçirdiğimiz bir hafta boyunca söz konusu beyefendinin en fazla
kilo veren kişi olduğunu göz ardı edemeyiz, hiç birimiz komitenin, ya bir
hatadan ya da daha önemli nedenlerden dolayı görevini eksik yerine
getirdiğini, ve böylelikle biz acı çekenlere, kişiliği her ne kadar mükemmel
olursa olsun daha az doyurucu birini sunduğunu göz ardı edemeyiz.
OTURUM BAŞKANI: "Missouri'den gelen beyefendi lütfen
yerini alsın. Komitenin adilliği ancak kurallar altında belirtilen şekilde
sorgulanmalıdır, başka bir girişime izin verilmeyecektir. Komite üyeleri
beyefendinin önerisi hakkında neler düşünmektedirler?
Virginia'dan BAY HALLIDAY: "Ben raporda bir değişiklik
daha yapılmasını ve Oregon'dan Bay Harvey Davis'in Bay Messick'in yerine
aday gösterilmesini öneriyorum. Beyler çiftlik hayatının zorluklarının ve
yoksunluklarının Bay Davis'i sertleştirdiğini ileri sürebilirler, ama
sertliği bir kusur olarak görme zamanı mıdır? Zaman ayrıntılar konusunda
titiz davranma zamanı mıdır? Zaman lezzet açısından önemli konuları
tartışacak zaman mıdır? Değildir beyler, istediğimiz cüssedir içerik,
ağırlık yük şu andaki acil ihtiyaçlar bunlardır yetenek, zeka, eğitim
değildir. Önerim konusunda ısrar ediyorum.
BAY MORGAN (Heyecanla): "Sayın Başkan, ben bu
değişikliğe kesinlikle itiraz ediyorum. Oregon'lu beyefendi yaşlıdır ve
kemikleri iridir, fazla etli değildir. Virginialı beyefendiye soruyorum, biz
çorba mı istiyoruz yoksa katı yiyecek mi? Bizi gölgelerle mi kandıracak?
Acımızla alay mı edecek? Ona sorun çevresindeki endişeli yüzlere bakıp,
mutsuz gözlerimize bakıp, heyecanlı yüreklerimizin çarpışını dinleyip bize
bu açlıktan çıkmış düzenbazı mı sunacak? Ona sorun, bu çaresiz halimizi,
geçmiş acılarımızı, karanlık geleceği düşünerek bize hala bu yıkılmış, yok
olmuş, titrek, yıpranmış ve cansız Oregon kalıntısını mı sunacaktır? Hayır!"
(Alkış)
Değişiklik oylamaya koyuldu ve ateşli bir tartışmadan
sonra red edildi. İlk öneri göz önünde bulundurularak Bay Harris ileri
sürüldü. Oylama başladı. İlk beş oylama sayılmadı. Altıncıda, Bay Harris'in
kendisi hariç herkes ona oy verdiği için Bay Harris seçildi. Sonra bu
oylamanın başka bir oylama ile desteklenmesi önerildi ve Bay Harris kendine
karşı oy kullandığı için kaybedildi.
Bay Radway komitenin geri kalan adayları göz önünde
bulundurup sabah kahvaltısı için bir seçim yapmasını önerdi. Bu yapıldı.
İlk oylamada oylar iki aday arasında eşit dağılmıştı,
üyelerin yarısı genç adayı tercih ederken diğer yarısı cüsseli adayı tercih
etti. Başkan oyunu kullanarak Bay Messick'in seçilmesini sağladı. Bu karar
kaybeden aday Bay Ferguson'un arkadaşları arasında tedirginlik yarattı ve
yeni bir oylama isteneceği konuşuldu; ama bu arada oturumun kapanması
önerildi ve kabul edildiğinde toplantı anında dağıldı.
Yemek hazırlıkları Ferguson destekçilerine uzun süre
mutsuzluklarını unutturdu ve sonra bu konu tam yine açılacakken Bay
Harris'in hazır olduğu duyurusuyla kapandı.
Vagondaki koltukları ters çevirerek masa yaptık ve yedi
işkence gibi günden sonra hayatımızın en güzel yemeğine kalplerimizde
minnetle oturduk. Birkaç saat öncesinden ne kadar farklıydık! Ümitsizlik,
mutsuzluk, acı, açlık, yoğun bir endişe, çaresizlik ve sonra; minnettarlık,
huzur dile getirilemeyecek kadar derin bir mutluluk. Bu dolu dolu geçen
hayatımda yaşadığım en mutlu saati. Rüzgarlar uğuldadı ve karları
hapishanemizin çevresinde uçuşturdu ama artık bizi rahatsız edemiyorlardı.
Harris'i sevmiştim. Belki biraz daha pişebilirdi ama, hiçbir adam bana daha
iyi gelmedi veya bana bu kadar haz vermedi. Messick iyiydi, biraz fazla
tatlıydı, ama gerçek doyuruculuk ve yumuşaklık açısından Harris'i tercih
ederdim. Messick'in iyi yanları vardı bunu inkar etmiyorum, etmeye de
çalışmıyorum ama o kahvaltı için uygun değildi hem de hiç değildi. Kaslı ve
bir de sertti. Evet çok sertti. Hayal edemezsiniz, kesinlikle hayal
edemezsiniz.
"Yani demek istiyorsunuz ki"
"Lütfen sözümü kesmeyin. Kahvaltıdan sonra Detroit'den
Walker isimli bir beyi akşam yemeğine seçtik. Çok iyiydi. Bunu karısına da
yazıp bildirdim. Tüm övgüleri hak ediyordu. Walker'ı hep hatırlayacağım.
Biraz az pişmişti ama çok iyiydi. Bir sonraki sabah kahvaltıda Alabama'dan
Morgan vardı. Benim bu kadar yakından tanıdığım en iyi adamlardan biriydi,
yakışıklı, eğitimli, rafine, bir kaç dili akıcı konuşuyordu mükemmel bir
beyefendiydi o mükemmeldi ve kesinlikle lezzetliydi. Akşam yemeğine yaşlı
Oregon'lu vardı ve gerçekten bir düzenbazdı, bu sorgulanamaz bile yaşlı,
sarkık, sert, gerçeği bir yaşayan bilir. Sonunda ben dedim ki, "Beyler siz
istediğinizi yapın, ama ben bir daha seçim yapılana kadar bekleyeceğim."
Illinois'den Grimes de "Beyler ben de bekleyeceğim. Buna değecek birini
seçtiğinizde size yeniden katılmaktan memnuniyet duyacağım," dedi. Kısa bir
süre sonra genel olarak Oregon'lu Davis'in genel olarak beğenilmediği ortaya
çıktı ve Harris'den beri süregelen o iyi niyeti koruyabilmek için bir seçim
yapıldı ve sonunda Georgia'dan Baker seçildi. O çok iyiydi! Neyse, sonra
Doolittle ve Hawkins ve McElroy geldiler (McElroy konusunda itirazlar oldu
çünkü kısaydı ve inceydi) ve Penrod ve iki Smith ve Bailey (Bailey'nin bir
bacağı protezdi ve bu bir kayıptı ama yine de iyiydi), ve bir kızılderili
oğlan ve bir müzisyen ve ne arkadaşlığı ne de kahvaltılığı doyurucu olmayan
Buckminster isimli bir bey. Kurtarma ekibi gelmeden onu seçtiğimize
seviniyorduk."
"Ve yani sonunda kurtarma ekibi geldi mi?"
"Evet, açık güneşli bir sabah, seçimlerden hemen sonra
geldiler. John Murphy seçilmişti ve ondan iyisi de olamazdı, ben buna kefil
olurum; ama John Murphy bizi kurtarmaya gelen trene binip bizimle eve döndü
ve Harris'in duluyla evlendi.
"Dulu.. .Harris şu..."
"tik seçimimiz olan Harris. Evet onunla evlendi ve
mutlu ve saygın ve refah içinde. Bu bir roman gibiydi beyefendi, bir aşk
hikayesiydi. Burası ineceğim yer, beyefendi sizinle vedalaşmak zorundayım.
Uygun olduğunuzda benimle bir kaç gün geçirmek isterseniz çok memnun olurum.
Sizi sevdim beyefendi, içimde size karşı bir sevgi doğdu. Sizi Harris'i
sevdiğim kadar sevebilirim, tyi günler beyefendi, iyi yolculuklar."
Gitti. Tüm hayatım boyunca hiç bu kadar şaşırmadım,
korkmadım ve afallamadım. Ama ruhumun derinliklerinde gittiğine
seviniyordum. Tüm nazik davranışlarına, yumuşak ses tonuna rağmen bana aç
gözlü bir şekilde bakınca için için titremiştim; ve onun tehlikeli sevgisini
kazandığımı ve rahmetli Harris kadar gözünde yüceldiğimi duyduğumda
neredeyse kalbim duracaktı!
İfade edilemeyecek kadar şaşırmıştım. Anlattıklarından
şüphe duymamıştım, o içten gelen dürüstlükle anlatılan hikayedeki tek bir
unsuru sorgulayamazdım; ama korkunç detayları beni iğrendirdi ve
düşüncelerim çaresiz bir karışıklığa sürükledi. Kondüktörün bana baktığını
gördüm. "Kimdi o adam?" dedim.
"Bir zamanlar kongre üyesiydi ve çok iyiydi. Ama trenle
seyahat ederken bir kar fırtınasında mahsur kalmış ve neredeyse açlıktan
ölüyormuş. O kadar donmuş ve bir şey yiyemediğinden erimiş ki bu olaydan
sonra bir iki ay boyunca hastalanmış ve aklını kaçırmış. Şimdi iyi ama sabit
fikir hastalığı var ve o eski konu açılınca bahsettiği tüm insanları yiyene
kadar bitiremiyor. Şimdiye hepsini tüketmişti ama burada inmesi gerekti.
İsimlerini alfabe gibi ezbere biliyor. Hepsini yiyip de bir tek kendi
kalınca hep şunu söyler: "Sonra kahvaltı seçimi vakti geldi ve hiç bir
itiraz olmadığı için ben seçildim, ve hiç bir itiraz olmadığı için istifa
ettim. Böylece işte buradayım."
Kana susamış bir yamyamın gerçek anılarını değil de bir
delinin zararsız saçmalıklarını dinlediğimi bilmek beni ifade edemeyeceğim
kadar rahatlatmıştı.