İYİ Parti Yıldırım İlçe Teşkilatı tarafından düzenlenen "Hocalı Soykırımı Anma Toplantısı'na konuşmacı olarak Azerbaycan Kültür Derneği Bursa Şubesi Başkanı Handan Askeran Ton ile Araştırmacı Yazar-Gazeteci Eşref Uzundere katıldı.
Toplantının açılış konuşmasını yapan İYİ Parti Yıldırım İlçe Başkanı Erkan Subaşı, Hocalı'da 26 yıl önce 25'i 26' Şubat'a bağlayan gece soykırım yapıldığına dikkat çekerek "Unutursak kanımız kurusun" dedi...
Ardından söz alan İYİ Parti Danışma Kurulu Başkanı İbrahim Okur ise uluslararası güçlerin hedef ve niyetlerine dikkat çekti.
"Öncelikleri petrol, Süveyş Kanalı, Türkiye'nin Arap dünyasıyla bağlarını kopartıp takoz koymak, Türk dünyası ile bağlarını koparıp araya tampon devlet koymak. Bugünkü konumuz dördüncü husustur..."
Handan Askeran Ton, konuşmasına Karabağ işgaline giden süreci anlatarak başladı... Gorbaçov'un ekonomi danışmanı Ermeni Abel Agangegyart'ın Kasım 1987'de Paris'te Ermeni kuruluşlarıyla yaptığı toplantıda Karabağ'ın Ermenistan'a katılması yönünde hazırlıkların yapıldığı mesajını verdiğini ve ardından da bu yönde mitinglerin başladığını anlattı.
PETROL ANLAŞMASININ FESHİ VE HOCALI KATLİAMI
Ton, Temmuz 1989'da Şaumyan bölgesinin, Dağlık Karabağ ile birleşme kararı aldığına dikkat çekerek şu bilgileri paylaştı:
"1 Aralık 1989'da Dağlık Karabağ Ulusal Konseyi, Azerbaycan'dan ayrılma kararını açıklar. 6 Ocak 1992'de ise Dağlık Karabağ Meclisi'nde Ermenilerin önerisiyle bağımsızlık kararı kabul edilir..."
Ton, bu arada Amerikan şirketleri, Rus ve Azerbaycan devleti arasında petrol çıkarma anlaşması yapıldığını, Gorbaçov'un 25 Aralık 1991 tarihindeki istifasından sonra 30 Aralık'ta anlaşmanın Azerbaycan tarafından feshedildiğini anımsatarak şunları söyledi:
"Bu olaydan iki ay sonra 25-26 Şubat 1992 tarihinde bölgede görevli 366 Rus askeri ve Ermeniler insanlık dışı Hocalı soykırımını gerçekleştirir. Bu petrol anlaşmasından dışlanan Rusya'nın ve Ermenilerin ortak bir intikam eylemidir. Bu olayın ardından Ayaz Muttalipov istifa etmek zorunda kalır.
Hocalı yeni faciaların, yeni olayların gelişmesinin hareket noktası olmuştur. Takip eden süreçte Dağlık Karabağ'la birlikte bütün Karabağ işgal edilmiş, kadim Türk toprakları üstünde ikinci Ermeni Devleti kurulmuş, işgal edilen topraklardan şehitler, esir ve rehineler dışında bir milyondan fazla Azerbaycan Türkü vatanlarından sürülmüştür..."
EN ACIMASIZ EN VAHŞİ KATLİAM
Ardından da Hocalı'da yaşanan katliamı gündeme getirdi:
"Bundan 26 yıl önce, 25 Şubat'ı 26 Şubat'a bağlayan gecede içinden geçtiğimiz dönemin en ağır,en acımasız ve vahşi katliamı Rus askeri güçlerinin desteği ile Ermeniler tarafından Hocalı'da gerçekleştirilmiştir.
76'sı çocuk, 103'ü kadın ve 70'i yaşlı olmak üzere 613 kişi silahsız savunmasız durumda iken, aklı almaz işkencelerle hayatını kaybetmiştir. 487 kişi ağır yaralanmış, 1275 kişi esir alınmış, 150'nin üzerinde kayıp tespit edilmiştir. Hocalı kasabasında 8 aile hiçbir ferdi kalmaksızın yok edilmiş 25 çocuk anne ve babasını 130 çocuk ebeveynlerinden birini kaybetmiştir.
Bu saldırıları yöneten çeteci bir katil olan Rober Koçaryan ödül olarak 1996'da Ermenistan devletinin başbakanlığına, 1998 yılında da devlet başkanlığına getirilmiştir...."
Tarihsel sürece de atıfta bulunan Ton, Ermenistan'ın başkenti Erivan'ın İrevan Hanlığı olduğunu ve Türklerin yüzlerce yıl burada yaşadığını hatırlattı. Rusların, Kafkasya işgalinde, 60 bin Ermeni destekçisine ödül olarak İrevan ve civarını verdiğini ve 1828'de bu topraklarda Ermenistan devleti kurulduğunu söyleyen Ton; "Yani Türk'ün kanına karşı Türk toprağı ile ödüllendirmiştir..." dedi.
KARS, ARDAHAN, IĞDIR, ERZURUM'DA TOPLU MEZARLAR
Eşref Uzundere gazeteci kimliğinin yanı sıra Iğdır, Kars ve Erzurum'da onlarca toplu mezarın ortaya çıkartılmasına öncülük etmiş bir isimdir.
Hocalı katliamını gözler önüne seren belgesel ve fotoğrafları paylaşan Eşref Uzundere şunları söyledi:
"Ben tarihçi değilim, gazeteciyim, Erzurum'daydım. 1982'lerden beri bu konuyla uğraşıyorum. Yurt dışı temsilciliklerimize sürekli bir saldırı vardı. Ben Iğdırlıyım. Ailem İrevan göçmenidir.
Aras nehri kenarındayken dedem karşıdaki kendi köyünü gösterip ağlıyordu. 6 kardeşi varmış, ikisi kurtulabilmiş... Köyde, civar köylerde o günlerde yaşananlara dair bir şeyler anlatıyordu. Kayıt altına almaya başladım. Yıllarca gittim, insanlarla konuştum, ses kayıtları yaptım. Tarihi kaynakların doğrulanmasını istedim. Erzurum Üniversitesi'ne gittim.
Ahmet Hoca bana inandı. İlk kazıyı olaydan 70 yıl sonra Iğdır'da gerçekleştirdik. Iğdır 91 yıl Rus idaresinde kalıyor. Ermeniler Iğdır'da on binlerce kişiyi katletmiş. Kaçıp Osmanlıya ya da İran'a sığınmış insanlar..."
YÜZLERCE TOPLU MEZAR VAR!
Ardından da Karabağ'ın sonradan Ermenileştirildiğine dikkat çekerek "Karabağ işgalinden ateşkese kadar geçen süre içerisinde 30 bin şehit, 95 bin yaralı, 5876 rehin binlerce kayıp ve çok sayıda işgal edilen yer var..." dedi...
Avrupa basınının Hocalı katliamına dair değerlendirmelerini de paylaşan Uzundere.
"İrevan göçmeni insanlar vardı. Iğdır'ın Hak Mehmet köyünde Uzun Hasan su kuyusu var. Orada kazı yaptık, 12 metre derine indik, Avustralyalı ve İtalyan bilim adamları da katıldı. İnsanları kurban gibi kesmişler. Oğlun elini kesip babayı onunla dövmüşler.
Ova köyünde Tandır katliamından 98 kişiyi çıkardık. Köylüler, bir Ermeni kadınının bacadan gazyağı döktüğünü anlatmışlardı. İnsanlar kapının önüne yığılmış ve orada ölmüş. Biz kazıları işgal altındaki bölgelerde yürüttük.
Kars Ardahan yöresinde 200'ün üzerinde toplu mezar saptadık. İrevan şehrinin 1915'teki nüfusunun yüzde 87'si Türk. Savaştan sonra yüzde 4'e düşüyor. Amerikalı tarihçi Mc Carthy soruyor. Bu nüfus ne oldu? Aras nehrinde boğuldu, yakıldı, kesildi, yok edildi."