Crohn hastalığı nedir? Morbus Brohn olarak da bilinen bir barsak hastalığıdır. Cem Yılmaz’ın bahsettiği “bende olsa olsa lejyoner hastalığı olur” tabirinin cuk diye oturduğu bu insanlar için crohn hastalığının tedavisi ne yazık ki henüz bulunamadı. Lakin crohn hastalığı belirtileri ile erken teşhise kucak açabilirsiniz. Crohn hastalığının belirtileri nelerdir?
Crohn hastalığı
Crohn Hastalığı, sindirim sistemi sistemin ciddi bir inflamatuar hastalığıdır. Ağırlıklı olarak ince bağırsağın (ileum) ve kalın bağırsağın (kolon) alt kısmını etkiler, ancak sindirim sistemi sistemin herhangi bir bölümünü etkileyebilir. Crohn hastalığı genellikle ishale, karın kramplarına, bazen ateşe ve rektal kanamaya neden olur. İştah kaybı ve ardından kilo kaybı da meydana gelebilir. Semptomlar hafif ila şiddetli arasında değişebilir, ancak genel olarak Crohn hastalığı olan kişiler aktif ve üretken bir yaşam sürdürebilir.
Crohn hastalığı kroniktir. Nedeninin ne olduğunu bilmiyoruz. Halihazırda mevcut ilaçlar iltihabı azaltır ve genellikle semptomları kontrol eder, ancak hastalığı iyileştirmez. Crohn hastalığı ülseratif kolit gibi davrandığından (bazen birini diğerinden ayırt etmek zordur), iki hastalık inflamatuar bağırsak hastalığı (IBD) kategorisi altında gruplanır.
Crohn hastalığının belirtileri
Crohn Hastalığı’nın ilk belirtileri, genellikle kanlı ve acil bir bağırsak hareketi isteği olan ishalli dışkıdır. İshal yavaş gelişebilir veya aniden başlayabilir ve ayrıca eklem ağrısı ve cilt hasarı olabilir. Eklem ağrısı (eklem ağrısı), iştahsızlık, kilo kaybı ve ateş yaygındır. Crohn hastalığının diğer erken semptomları, hemoroidler, fissürler, fistüller ve apseler dahil olmak üzere anal bölgedeki lezyonlardır.
- İshal
- Karın krampları
- Ateş
- Rektal kanama
- İştah kaybı
- Kilo kaybı
- Eklem ağrısı (eklem ağrısı)
- Hemoroid (Rektumun ve anüsün en alt kısmında, anal kanalın sonunda bulunan genişlemiş damarlar)
- Anal bölgede çatlaklar (lezyonlar)
Bazen iltihaplanma ve ülserler bağırsak duvarlarına nüfuz edebilir ve bir apse (bir irin topluluğu) oluşturabilir. Fistül adı verilen bağırsağın diğer kısımları veya diğer organlarla da anormal bir bağlantı oluşabilir. Diğer belirtiler ise, bahsettiğimiz belirtiler kadar çok görülmüyor.
- Artrit: Eklemler (genellikle dizler ve ayak bilekleri) şişebilir, ağrılı hale gelebilir ve sertleşebilir.
- Canker yaraları: bunlar ülseratif yaralara benzer. Genellikle aktif bağırsak iltihabı dönemlerinde gelişirler. Yaralar genellikle iltihap tedavi edildiğinde kaybolur.
- Ateş: Enflamasyonun bir göstergesidir, bu nedenle semptomların başlangıcında ateş olması yaygındır. Bununla birlikte, ateş, Crohn hastalığının semptomları ortaya çıkmadan haftalar hatta aylar önce mevcut olabilir. Bağırsak iltihabı tedavi edildiğinde, ateş genellikle kaybolur.
- Göz Belirtileri: Gözler iltihaplanabilir, kırmızı, ağrılı ve ışığa duyarlı hale gelebilir. Bu semptomlar genellikle hastalık kötüleşmeden önce ortaya çıkar ve bağırsak semptomları tedavi edildiğinde kaybolur.
Crohn hastalığının nedenleri
Hastalığın neandertal genleri ile ilişkili olduğu konusunda iddialar mevcut (Kaynak: https://www.bbc.com/news/science-environment-25944817) Lakin henüz nedeni kesin olarak bilinmemektedir.
Crohn hastalığı nasıl teşhis edilir?
Klinik muayene ve hastanın öyküsünün alınması ve ayrıca bazı kan testleri Crohn hastalığının teşhisinde önemli araçlardır. Bununla birlikte, hastalık tüm sindirim sistemini tehlikeye atabileceğinden ve diğer sindirim sistemi rahatsızlıklara benzer belirtiler geliştirebileceğinden, etkilenen bölgelerin sindirim endoskopisi , kolonoskopi , bağırsak geçişinin X ışınları (opak lavman) gibi görüntüleme testleri yoluyla belirlenmesi gerekir.
Crohn hastalığının tedavisi
Crohn hastalığının tedavisi henüz bilinmiyor. Kendiliğinden hastalığın var olduğu halde yokmuş gibi olduğu dönemleri meydana gelse bile, ataklar tekrarlayabilir. Tedavi, hafif, orta ve şiddetli olarak sınıflandırılabilen hastalığın evrim aşamasına göre başlatılır. Temel olarak iltihaplanma sürecini kontrol altına almak, belirtileri hafifletmek, yayılmayı önlemek ve beslenme eksikliklerini düzeltmek amaçlanır.
Crohn hastalığının yan etkileri
- Bağırsak tıkanıklığı – Hastalıktan etkilenen sindirim sisteminin gıdaların geçişini engelleyen kalınlaşması ve yara izlerinin (darlık) varlığından kaynaklanır.
- Ülserler – Sindirim sisteminin tüm bölümlerinde görünebilir (ağızdan anüse kadar).
- Fistüller – Bunlar, ülserler bağırsağın duvarını aştığında ortaya çıkar ve bağırsağın iki bölgesi arasında anormal bir bağlantıya (fistül) neden olabilir. Örneğin, bağırsak ile deri arasındaki veya bağırsak ile mesane veya vajina gibi başka bir organ arasındaki fistüller. Bu tip hastalığa fistülize edici Crohn hastalığı denir.
- Kolorektal kanser – Kalın bağırsakta iltihaplanma olan Crohn hastalığı olan kişilerde kanser riski daha yüksektir ve bu risk, hastalığı daha uzun süre ve daha geniş bağırsak iltihabı bölgelerine sahip hastalarda daha yüksektir.
Crohn hastalığı için öneriler
- Sigara içiyorsanız, artık uzak durma vakti geldi.
- Orta derecede kendinizi zorlamayacak şekilde fiziksel aktivite uygulayın.
- Sizin için kötü olan yiyecekleri belirlemeye çalışın ve belirtilerinizi kötüleştirebilecek olanlardan kaçının.
- Kilonuzu düzenli olarak kontrol edin.
- Mümkün olduğunca stresli durumlardan kaçının.
- Hayvansal kaynaklı yağlı gıdaların ve lif açısından zengin gıdaların alımını azaltın.
- Dengeli bir diyet seçerken rehberlik için bir beslenme uzmanına danışın.
- Tuvaleti kullanırken tuvaletinizin görünümünü kontrol edin. Bağırsak alışkanlıklarında kan belirtileri ve açıklanamayan değişiklikler fark ederseniz, bir doktora görünün.
Crohn hastalığı diyeti
Crohn hastalığı, besinlerin emilimini engelleyen sürekli bağırsak iltihabının olduğu bir sağlık sorunudur. Sindirimin kötülük derecesi, bağırsağın ne kadar etkilendiğine veya hastalık nedeniyle bir kısmının çıkarılıp çıkarılmadığına bağlıdır.
Bu nedenle, Crohn hastalığında beslenmenin amacı, bağırsak tahrişini ve yetersiz beslenmeyi önlemek, besinlerin emilimini mümkün olduğunca teşvik etmek, belirtileri hafifletmek, yeni krizleri önlemek ve kişinin yaşam kalitesini doğal bir gıda yoluyla iyileştirmektir.
1. gün
Kahvaltı: Çırpılmış yumurtalı tost + su ile seyreltilmiş süzme meyve suyu
Ara öğün: Tarçın ile pişmiş muz
Öğle yemeği: Biraz yağ harmanlanmış, doğranmış patates ve kabak püresi ile derisiz tavuk göğsü.
Ara öğün: Elma reçelli tost
2. gün
Kahvaltı: Pirinç ile çırpılmış tost+ suda seyreltilmiş ve süzülmüş meyve suyu
Ara öğün: Kabuksuz ve tarçınlı pişmiş elma
Öğlen yemeği: Biraz yağ ile pirinç ve havuç salatası ile ızgara somon.
Ara öğün: Tarçın ile pişmiş muz
Crohn hastalığı hakkında merak edilen sorular!
Crohn hastalığı Türkiye’de oldukça az görülen bir hastalıktır. Dolayısıyla merak konusunu da beraberinde getirmektedir. Kronik bir hastalık olan Crohn hastalığı hakkında merak edilenleri sizler için derledik.
Crohn hastalığı hamileliğe engel mi?
Çoğu durumda, iltihaplı bağırsak hastalığı hamile kalma yeteneğini etkilemez. Birçok kadın, hamileliğin Crohn hastalığını etkileyip etkilemediğini ve tedavilerin bebeğe zarar verip vermediğini sorgular. Bununla birlikte, uygun tedavi ile çoğu kadın normal bir hamilelik yaşayabilir.
Crohn hastalığı iyileşir mi?
Bu hastalık kronik yani kesin bir tedavisi olmamakla birlikte şu anda kontrol altına alınabilmektedir. Böylece Crohn hastalığı olan çoğu kişi aktif ve kaliteli bir yaşam sürdürebilmektedir. Hastalığın kontrol altına alınması, ilaç alınmasını ve bir sindirim sistemi hastalıkları uzmanına düzenli olarak danışılmasını gerektirir.
Crohn hastalığı öldürücü mü?
Bir hastalığın tedavisinin olmaması akıllarda önce ‘Acaba öldürür mü?’ sorusunu uyandırıyor. Lakin Crohn hastalığı kontrol altına alınan bir hastalıktır. İlerlediği durumlarda çeşitli komplikasyonlar oluşturarak ölüme neden olur.
Crohn hastaları ne kadar yaşar?
Crohn hastalığı ile kişinin yaşam süresi arasında hiçbir bağlantı bulunmamaktadır.
Crohn kansere dönüşür mü?
Crohn hastalığı bir kanser çeşidi değildir. Crohn Hastalığı, sindirim sistemi etkileyen ve ince bağırsağın (ileum) ve kalın bağırsağın (kolon) alt kısmını etkileyen ciddi bir inflamatuar hastalıktır. Dolayısıyla başka herhangi bir tetikleyici unsur yok ise, kansere dönüşmez.
Crohn hastalığı en çok nereyi tutar?
Crohn hastalığında aslında ‘En çok nereyi tutar?’ gibi bir soru çeşidi bulunmamaktadır. Crohn hastalığı ağızdan anüse kadar olan sindirim sistemlerinden herhangi birisini tutabilir.
Crohn hastalığı olanlar ne yemeli?
Crohn hastalığı olanlar genellikle protein açısından oldukça zengin, lakin posa açısından da bir o kadar fakir beslenmeleri gerekmektedir. Eğer ki hastalık jejenum adı verilen ince bağırsağın bir kısmında ise süt ve süt ürünleri de tüketilmemesi gerekmektedir.
Crohn hastaları hangi meyveleri yemeli?
Crohn hastaları muz tercih edebilir. Muzla birlikte mango, papaya, kavun ve avokado da tercih edebilirler.
Crohn hastası hangi ekmeği yemeli?
Crohn hastalarının ekmekten yana tercihleri mayasız olmalıdır.
Crohn hastaları süt içebilir mi?
Crohn hastalarında eğerki hasarlı bölge jejenum adı verilen ince bağırsağın bir kısmında ise süt ve süt ürünleri de tüketilmemesi gerekmektedir.
Crohn hastalığında hangi testler yapılır?
- Kolonoskopi: Hasta anestezi altındayken anüsten bir kamera geçirilerek ve müshillerle bağırsak lavajı yapıldıktan sonra kolonun veya kalın bağırsağın iç duvarını değerlendirmek için yapılan muayene. Muayene sırasında iltihaplı bölgelerden biyopsiler alınıp laboratuvarda analiz edilebilir.
- Endoskopisi: Bu muayene kolonoskopiye çok benzer, ancak bu durumda kamera hastanın ağzından girilerek yemek borusu, mide ve ince bağırsağın (duodenum) başlangıcı değerlendirilir. Ayrıca sedasyon altında hasta ile yapılır ve kolonoskopi gibi inflamasyonun değerlendirilmesine ve biyopsilerin performansına olanak tanır.
- Kablosuz kapsül endoskopi: Bu bir olan hasta bir kamera içeren bir hap büyüklüğünde kapsülü yutar ettiği endoskopi türü. Kapsül kişinin bağırsağından geçerken fotoğraf çeker ve rastgele biyopsiler alır. Kapsül dışkı ile elimine edilir, toplanır ve fotoğraflanan ve toplanan materyalin analizi için kliniğe teslim edilir.
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) ve Bilgisayarlı Enterotomografi (CT): İnce bağırsağı (jejunum ve ileum) değerlendirmek için en iyi testler olduklarından, yalnızca iltihabın tanımlanmasına değil, aynı zamanda hastalığın yaygınlığının ve evresinin değerlendirilmesine de olanak tanıdığından, artık Crohn Hastalığı araştırmasında gerekli kabul edilmektedir. Muayeneden bir gün önce müshillerle bağırsak hazırlığı ve muayene günü bağırsağı şişiren bir ilaç içeren bir solüsyonun alınması ve her iki muayenede de venöz kontrast kullanılması gerekir. MR veya BT enterotomografi seçeneği, sorumlu doktorun tercihine, bulunabilirliğe, ekipmanın kalitesine, radyoloğun deneyimine ve hastanın koşullarına bağlı olabilir.
Crohn hastalığı ağrısı nerede olur?
Crohn hastalığının nerede tutulduğuna göre değişiklik gösterir. Genelde yemekten sonra karın ve çevresinde ağrı meydana gelir.
Crohn da CRP yükselir mi?
Crohn hastalığı kronik iltihaba neden olacağı için CRP yükselebilir.
Crohn hastalığına hangi bölüm bakar?
Sindirim sistemi ile ilgili bir durum olduğu için Crohn hastalığı için gastroenteroloji bölümüne başvurmanız gerekmektedir.
Crohn hastaları ne yiyemez?
Crohn hastaları genellikle lif açısından yüksek olan besinleden uzak durmaları gerekmektedir. Kahve, çay, yüksek şekerli gıdalar, derileri, tohumlar, patlamış mısır, yağlı yiyecekler, baharatlı yiyecekler, çiğ gıdalar, kuru erik, fasulye…
Crohn hastalığı kronik hastalık mıdır?
Crohn hastalığı kroniktir.
Crohn hastası askere gidebilir mi?
Crohn hastalığına sahipseniz, askere gitmeniz doğru değildir. Eğerki gitmişseniz, son yoklamada hastalığınızı belirtip hastaneye sevk alın, tüm raporlarınızı ibraz edin. Geçmişinizi raporlarınıza dayanarak anlatın ancak raporların ıslak imzalı olmasına dikkat edin.