Kimya Teknolojisi Biyokimya - 2 ? Dihidroksiaseton aldoz eşdeğeri olan gliseraldehide göre asimetrik karbon atomu içermediği için bundan türeyen ketozlarda izomeri olayı ancak asimetrik karbon atomu ortaya çıktıktan sonra başlar. ? bu nedenle bir ketoheksozda 3 adet asimetrik karbon atomu bulunduğu için var olan izomer sayısı 4ü D, 4ü L izomeri olmak üzere 8 dir (2 3 =8), şekil 1.3. ? Primer alkol grubuna en yakın karbon atomundaki H ve OH gruplarının yerlerini değiştirmek suretiyle L şeker serisi de elde edilebilir.)? Monosakkaridlerde asimetrik karbon atomunun varlığı, bu bileşiklerin polarize ışığı sağa veya sola çevirmelerine yol açar.? Monosakkaridlerin isimlerinin önündeki D ? veya L harfleri her ne kadar dekstro ( sağa çevirme), levo( sola çevirme) anlamına ? geliyorsa da bazı monosakkaridlerin D formunda olmalarına rağmen polarize ışığı ? sola çevirdiği görülür.? Örneğin D-früktoz polarize ışığı sola çevirir. İsimlendirmede bu durum monosakkaridin isminin önüne konmak üzere polarize ışığın sağa çevrilmesi ? halinde (+), sola çevrilmesinde ( ?) işaretleriyle belirtilir, D( ?)- früktoz gibi ? Bir miktar glukoz suda çözülür ve gelişmeler bir polarimetre ile izlenirse polarize ışığın önce sağa döndüğü daha sonra rotasyonun değiştiği ve sonunda sabitleştiği görülür. Bu olaya mutarotasyon denir? Mutarotasyon, aldehid grubuna sahip bileşiklerin hemiasetal oluşturma özellikleri nedeniyle ortaya çıkan bir durumdur ve kelime anlamı olarak değişen rotasyon demektir? Glukoz ilk kez suda çözündüğü zaman tek bir formdadır, fakat zamanla diğer bir form oluştuğu için polarize ışığın rotasyon yönü yavaş yavaş artan bir değişim gösterir. Çözeltide mevcut her iki form arasında bir denge oluşunca da rotasyon sabitleşir. ? Hemiasetaller, aldehidlerin alkollerle birleşmesi sonucu ortaya çıkar. ? Glukoz bünyesinde hemiasetal, 1. karbondaki aldehid grubu ile çoğu kez 5. karbon bünyesindeki sekonder alkol grubu arasında endojen olarak teşekkül eder. ? Böylece 6 elemanlı bir halka oluşur ki bu yapıya piranoz halkası denir. Bazen hemiasetal formasyonu 4. karbon OH ile gerçekleşir. Beş elemanlı bu yapıya ise furanoz halkası ismi verilir.? Altı elemanlı piranoz halkası beş elemanlı furanoz halkasına göre daha dayanıklıdır. Hemiasetal oluşumu ile glukozun 1. karbonu da asimetrik duruma geçer. ? Anomerik karbon atomu denilen bu karbona bağlı H ve OH gruplarının konumu nedeniyle yeni iki glukoz izomeri oluşur.? Altı elemanlı piranoz halkası beş elemanlı furanoz halkasına göre daha dayanıklıdır. Hemiasetal oluşumu ile glukozun 1. karbonu da asimetrik duruma geçer. ? Anomerik karbon atomu denilen bu karbona bağlı H ve OH gruplarının konumu nedeniyle yeni iki glukoz izomeri oluşur.Bunlara glukozun ? ve ? anomerleri denir. ? nomerinde OH grubu Fischer formülüne göre sağda Haworth formülüne göre aşağıda yazılır. ? anomerinde ise OH grubu Fischer formülüne göre solda, Haworth formülüne göre yukarıda yazılır (aşağıdaki şekilde oklara bakınız). ? Bir keto heksoz olan früktoz suda çözününce hemiketal oluşturur? Hemiketaller de bir keton grubu ile bir alkol grubu arasında oluşur ve oluşum mekanizması açısından aynen hemiasetallere benzediği için IUB (International Union of Biochemistry) hemiketal yerine de hemiasetal teriminin kullanılmasını önermiştir. Früktozun sudaki çözeltisinde çoklukla ß- früktofuranoz ve daha az oranda ? -früktofuranoz meydana gelir.