Bilindiği üzere Soğuk Savaş, Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla sona erdi. 'Arap-İsrail çatışması', bir tarafta Suriye ve Mısır, karşı tarafta İsrail arasında gerçekleşen '1973 Savaşı'nın ardından yapılan ateşkes anlaşmalarıyla yeni bir mecraya girdi.
Bu çatışmanın seyri, Filistin Kurtuluş Örgütü ile İsrail arasında ABD'nin gözetimindeki Oslo Anlaşması, son olarak da Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) öncülüğünde, (Bahreyn, Sudan ve Fas'ın katılımıyla) yapılan İbrahim Anlaşması'na kadar oldukça karmaşık yollar izledi.
Kabul etmek gerekir ki şimdiki Ortadoğu, 1969-1977 yılları arasında ABD Başkanı Richard Nixon ve Başkan Gerald Ford'un Ulusal Güvenlik Danışmanı olan ve ardından ABD Dışişleri Bakanı görevin yürüten Henry Kissinger'ın 'mekik diplomasisi' ile 'tasarladığı ve politikalarını inşa ettiği' Ortadoğu'dan oldukça farklıdır.
ABD'nin o zamanlarki Ortadoğu stratejisinin mihengini, İsrail ile olan özel ilişkisi ve Sovyetler Birliği'ne karşı bölgedeki 'istikrar güçleri' ile yaptığı ortaklıklar belirliyordu.
Kissinger'ın Ortadoğu'su, Sovyetler Birliği'ne karşı 'ideolojik şemsiye' altında birleşmiş olan birçok ülke tarafından destekleniyordu. ABD'nin bölgeye konuşlandırdığı askeri üsler aracılığıyla dünyanın farklı yerlerinde sürdürdüğü vekalet savaşları da bu ülkeler tarafından 'Soğuk Savaş' bağlamında destek görüyordu.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Bazıları, Soğuk Savaş'ın bitmiş olması dolayısıyla ABD'nin bahsi geçen Ortadoğu yaklaşımının bugün Çin-ABD rekabetinin doğası itibarıyla geçerli olmadığını öne sürebilir.
Bu sebeple, Washington'ın mevcut çıkarlarının, ihtiyaç ve endişelerinin Ortadoğu'da doğrudan bir ABD rolünü gerektirmediğini iddia edebilir.
Bu kişilere göre kendini dayatan bu yeni şartlar, Kissinger'ın biyografisini tarih kitaplarına konu yapmaktadır ve bu ismin günümüz dünyası için çıkarılacak derslerde bir yeri yoktur. Şahsen bu söyleme katılmıyorum, Kissinger'dan günümüze uygun çıkarılabilecek dersler nelerdir?
Amerikalı diplomat Martin Indyk, Henry Kissinger hakkında 'Oyunun Efendisi; Henry Kissinger ve Ortadoğu Diplomasisi Sanatı' başlıklı bir kitap kaleme aldı.
Kissinger ABD'de kariyer merdivenlerini süper hızla tırmanan bir teorisyen, politikacı ve diplomattır. 'Nazi Cehenneminde' Adolf Hitler'in fırınlarında onun üzerinde yakın akrabasını kaybeden bu şahıs, Almanya'daki soykırımdan kaçıp Yeni Dünya'ya yelken açmıştı.
Kissinger üzerine yazılmış düzinelerce kitap ve yüzlerce çalışma arasında Indyk'in kaleme aldığı çalışmayı benzersiz kılan şey, kitabın yalnızca Kissinger'ın istikrarı korumak için karmaşık bir mekanizma kurguladığı Ortadoğu'daki diplomasisine ayrılmış olmasıdır.
Indyk için kitaptaki anahtar kelime ve en önemli öğe istikrardır. Indyk'e göre istikrar, barışı doğası gereği bir sorun olarak gören Kissingercı aklın önceliğidir. Hedef barış değil istikrardır.
Indyk, Kissinger'ın bir ideal olarak barış fikrinin pratik siyasi değerine ilişkin şüphelerinin, ilk basılı kitabı olan doktora tezinin alt başlığının önerdiği gibi entelektüel ve kültürel olgunluğunun başlangıcından itibaren düşüncesine eşlik ettiğini belirtiyor.
Kissinger'ın 'A World Restored' (Yeniden Kurulan Dünya) başlıklı doktora tezinin alt başlığının; Barış sorunları, Meşruiyet ve Denge (Castlereagh ve Metternich'in Devlet Adamlığı Üzerine Bir Çalışma) olduğuna dikkat çekiyor.
İstikrarı sürdürmek için bir mekanizma olarak 'barış değil, barış sürecinden' yana olan Kissinger'ın zihninde barış, başından beri bir sorundu.
Kissinger 1973 savaşından sonra ikisi Mısır ile İsrail, biri de Suriye ile İsrail arasında olmak üzere ateşkes anlaşmaları imzalamakla yetindi, tüm ihtilaflı konuları ele alan kapsamlı barış anlaşmaları sağlamak için acele etmedi.
Bu nedenle Indyk'in kitabı, efsanevi diplomatın, Mısır ve İsrail orduları arasındaki denge oyununu, çeşitli başarı ve başarısızlıklarla, iki tarafın da barış sürecine girmesini sağlayacak bir askeri denge kurmayı nasıl başardığını ortaya koyuyor.
Kissinger iki tarafı da ulusal haysiyetlerini zedelemeden, makul bir ortak çıkar çerçevesinde barış masasına oturtabildi. Ortaya çıkan sonuç Washington için uygun olup, Sovyetler Birliği ile uzlaşma politikasına ölümcül bir darbe indirmeden, Rusya için rahatsız edici yeni bir Ortadoğu'nun inşasına olanak tanımaktaydı.
Indyk, kitabında birden fazla yerde, Kissinger'ın Mısır Başkanı Enver Sedat'a İsrail ile savaşmasının Washington'ın dikkatini çekerek Ortadoğu dosyasına yeniden dahil etmenin tek yolu olduğu yönünde dolaylı telkinlerde bulunduğunu yazıyor.
Bu, Indyk'in Kissinger'ın 'denge ve istikrar' teorilerini uygulamaya koymak için 1973 Savaşı'nın gerekli olduğuna dair gözlemleriyle örtüşüyor.
Şüphesiz birçok uygun koşul, tek başına bir adamın düşüncelerinin Ortadoğu'nun gidişatına etki etmesine izin verdi. Washington'un dış politikasında tüm o yıllar boyunca tabiri caizse büyük bir kargaşa hüküm sürmekteydi.
Siyasi ve askeri olarak Washington, Vietnam'dan aşağılayıcı bir çıkış yolundaydı. Kurumsal olarak, Nixon yönetimi, Başkan Yardımcısı Spiro Agnew'in istifası dolayısıyla büyük çatlaklarla karşı karşıyaydı.
Medyada ve kamuoyunda geniş yer bulan Watergate Skandalı, Beyaz Saray'ı kuşatmış ve Nixon ekibinin tüm odağını bu meseleye yoğunlaştırmasına neden olmuştu.
Başkentteki bu kaos ortamı sürerken 1973 Savaşı patlak verdi ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) üyesi Arap ülkeleri, petrol ambargosu silahına başvurdu.
Bu arada Sovyet-Amerikan çatışması, Washington'ın dünya çapında en üst düzeyde askeri hazırlığı harekete geçireceğini açıklamasıyla nükleer savaşın eşiğine geldi.
Indyk kitabını Amerikalı politika yapıcılara, 'ABD tarafından desteklenen yeni bir Ortadoğu düzeni inşa etmek için daha geniş bir stratejinin parçası olarak Kissinger'ın kademeli diyalog yaklaşımına geri dönmeleri' yönünde bir çağrı yaparak bitiriyor.
Elbette, kariyerinin çoğunu İsrailliler ve Filistinliler arasındaki 'barış sürecinde' yer alarak geçiren yazar, bu davetiyle başka bir dosyaya değil bu özel dosyaya atıfta bulunuyor. Oysa günümüzde Filistin-İsrail sorunu bölgedeki en öncelikli konular arasında görünmüyor.
Indyk'in Kissinger'dan öğrendiği en önemli husus, 'barışın dayatılması durumunda savaşa yol açacağı ve barış süreceğini bozacağı' yönündeki çıkarımıdır.
Indyk, Bill Clinton'ın son günlerinde Filistinlilerle yaşanan şeyin de tam olarak bu olduğunu ileri sürüyor. Bu yaklaşım, Kissinger'ın barış koşulları olduğunu söylediği şeyleri dikkate almadan BM-İran nükleer barışını zorla dayatmaya çalışan Başkan Joe Biden'ın yönetimi için önemli bir ders niteliğinde olabilir.
Indyk, "Kissinger, güç dengesinin yeterli olmadığını anladı. İstikrarın sürdürülebilir olması için aynı zamanda meşru olması gerekir; bu da sistem içindeki tüm büyük güçlerin bir dizi genel kabul görmüş kurallara uyması gerektiği anlamına gelir. Bu kurallara ancak yeterli sayıda ülkede adalet duygusu uyandırdığı takdirde saygı gösterilecektir. Gerekli olan bütün sorunların çözülmesi değil, düzeni sağlayan öğeleri zedeleyecek şikayetlerin çözüme kavuşturulmasıdır" diyor.
Kissinger, tanımladığı gibi bir meşru sistemin çatışmayı ortadan kaldırmayacağı ancak kapsamını sınırlayacağı sonucuna varıyor.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/304 Aralık 2023 - Filistinliler, İsrail'in bugün erken saatlerde düzenlediği hava saldırılarının ardından Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah'ta meydana gelen hasarı inceliyor. İsrail ordusunun geçen gece, abluka altındaki Gazze Şeridi'nde yaklaşık 200 yeri vurduğu bildirdi. İsrail'in 7 Ekim'den beri düzenlediği saldırılarda Gazze'deki can kaybının 15 bin 899'a, yaralı sayısınınsa 42 bine yükseldiği ve öldürülenlerin yüzde 70'inin kadın ve çocuk olduğu aktarıldı. Ayrıca Gazze Şeridi'ndeki çatışmalarda toplam 75 İsrail askerinin öldürüldüğü bildirildi. Öte yandan Filistin Telekomünikasyon Şirketi Jawwal, süregelen bombardıman sonucu Gazze şehri ve Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki iletişim hizmetlerinin tamamen durduğunu duyurdu (Mohammed Abed/AFP)
-
2/303 Aralık 2023 - Filipinler'de meydana gelen depremin ardından Surigao del Sur ilinde yaşayanlar bölgeden ayrılıyor. Dün geç saaatlerde Surigao del Sur'un bağlı olduğu Mindanao bölgesi yakınlarında gerçekleşen 7.6 büyüklüğündeki deprem sonucu bir kişi hayatını kaybetti. Sarsıntının ardından tsunami uyarısı yapılırken bugün de Mindanao Adası'nın doğu açıklarında 7 büyüklüğünde deprem meydana geldiği bildirildi. Öte yandan Filipinler'in güneyindeki adada yer alan Mindanao Devlet Üniversitesi'nin spor salonunda bugün yaşanan patlama sonucu 4 kişinin hayatını kaybettiği, 50 kişininse yaralandığı aktarıldı (AFP)
-
3/302 Aralık 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te çevre aktivistleri, Paris 2024 mağazasının önünde düzenledikleri eylemde Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları'nda yapay zeka destekli gözetleme sistemlerinin kullanılacak olmasını protesto etti. Fotoğraftaki eylemcinin tuttuğu dövizde "Olimpiyat Oyunları için algoritmik gözetleme yetkilendirildi: Polis Devleti 1, Demokrası 0" yazıyor. Bu teknolojinin insan haklarını çiğneyen bariz bir mahremiyet ihlali olduğu uyarılarına rağmen Fransa, 2024 Paris Olimpiyatları ve Paralimpik Oyunları da dahil büyük etkinliklerde akıllı video gözetiminin kullanılmasını martta yasallaştırmıştı (Stephanie Lecocq/Reuters)
-
4/301 Aralık 2023 - Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı'nda (COP28) bir vakfın düzenlediği sergide gösterilen dijital ekran. Küresel ısınmayı sınırlandırma çabalarını artırma baskısı altındaki dünya liderleri Dubai'de bir araya gelirken, zirve Gazze Savaşı'nın gölgesinde kalıyor. 180'den fazla devlet ve hükümet başkanının yer aldığı konferans 12 Aralık'a kadar devam edecek (Ludovic Marin/AFP)
-
5/3030 Kasım 2023 - Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Oleksandr Sırski ve Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Roman Mashovets, Harkov bölgesindeki Kupiansk'a yaptıkları ziyarette cephenin haritasına bakıyor. Zelenski, Rusya'yla savaşın yeni bir safhada olduğunu, silah ve birlik eksikliğinden dolayı istenen sonuçlara ulaşılamayan karşı saldırılarla geçen yazın ardından kışın, çarpışmaları daha karmaşık hale getireceğini söyledi. Associated Press'e verdiği röportajda Zelenski, aksiliklere rağmen geri adım atmayacaklarını belirtti (Efrem Lukatsky/AP)
-
6/3029 Kasım 2023 - Finlandiya'nın kuzeyindeki Inari'de bulunan Raja-Joseppi uluslararası sınır karakolunda kırmızı ışıklar görülüyor. Finlandiya, düzensiz göçmen akışını engelleme gerekçesiyle Raja-Joseppi hariç diğer üç sınır kapısını kapatma kararı almıştı. Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, ülkenin Rusya'ya açılan son sınır kapısı olan kuzeydeki Raja-Joseppi'yi kapatacağını 28 Kasım 2023'te söylemişti. Kapatma 30 Kasım Çarşamba ve 1 Aralık Perşembe 2023 tarihleri arasında yürürlüğe girecek ve 13 Aralık 2023 tarihine kadar sürecek (Otto Ponto/AFP)
-
7/3028 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'ndeki Han Yunus kentinde yerinden edilmiş Filistinliler, yıkılmış binaların yanından geçiyor. Şeridin kuzeyinden gelenlerle Han Yunus'un nüfusu iki katına çıktı. Gazze’deki hükümete göre, 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi’nde İsrail saldırılarında öldürülen Filistinlilerin sayısı 15 bini aştı. Öte yandan Gazze Savaşı'na verilen 4 günlük insani ara, iki gün daha uzatılmıştı (Mohammed Abed/AFP)
-
8/3027 Kasım 2023 - Kırım'daki fırtınanın ardından sular altında kalan Pribrezhnoe köyü sakinleri bölgeden ayrılıyor. Kasırga şiddetindeki rüzgarlar ve şiddetli yağışların hafta sonu boyunca Rusya'nın ilhak ettiği yarımadayı vurmasının ardından Kırım'da 400 binden fazla kişi elektriksiz kaldı. Fırtına sırasında saatte 140 kilometreden hızlı rüzgarlar kaydedilirken Kırım'ın bazı belediyelerinde olağanüstü hal ilan edildi (AFP)
-
9/3026 Kasım 2023 - Red Bull'un Hollandalı pilotu Max Verstappen, Abu Dabi'deki Formula 1 zaferini lastiklerini yakarak kutluyor. Formula 1'de sezonun son yarışı Abu Dabi'nin Yas Marina pistinde düzenlendi. Verstappen, üst üste üçüncü kez galibiyet alırken Abu Dabi Grand Prix'sinde onu Charles Leclerc ve George Russell takip etti. Verstappen, Abu Dabi'de kariyerinin 54. Grand Prix zaferini elde etti. 7 kere dünya şampiyonu olan, Mercedes'in Britanyalı pilotu Lewis Hamilton, son iki sezonda podyumun zirvesine çıkamadı (Hamad I Mohammed/Reuters)
-
10/3025 Kasım 2023 - Kurtarma görevlileri Ukrayna'nın başkenti Kiev'e Rusya'nın düzenlediği drone saldırısının ardından yangın söndürme çalışması yürütüyor. Ukrayna, sabaha karşı başlayan saldırıda 75 Rus drone'undan 74'ünü düşürdüklerini açıklarken, bunun istilanın başından beri başkente gerçekleştirilen en büyük drone saldırısı olduğunu belirtti. Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, Telegram'dan yaptığı açıklamada saldırı sonucu biri 11 yaşındaki bir kız çocuğu olmak üzere 5 kişinin yaralandığı söyledi (Ukrayna Acil Servisi/AFP)
-
11/3024 Kasım 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un maskesini takan protestocular, cinsel saldırı mağdurlarına desteklerini sunmak için Eyfel Kulesi civarında eylem yaptı. Göstericiler Fransa'yı tutumunu değiştirmeye, Avrupa Birliği tarafından önerilen ve bloğun 27 ülkesinde tecavüzü rıza olmaksızın seks olarak tanımlayacak bir yasayı onaylamaya çağırdı. AB'nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu geçen yıl, rıza temelli tecavüz yasalarını blok genelinde tutarlı kılmak ve ortak bir dizi ceza getirmek için mevzuat önermişti. Kadın sünneti ve siber zorbalığın suç sayılması önerisini de içeren direktifin diğer ayrıntıları 27 üye ülke arasında bir uzlaşma sağlamış gibi görünse de rıza eksikliğine dayalı tecavüz tanımı son derece ayrıştırıcı bir nokta (Dimitar Dilkoff/AFP)
-
12/3023 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah kentinde çocuğunu tutan bir kadın, İsrail saldırısından kaçıyor. Gazze Savaşı'nda İsrail'le Hamas arasında varılan ateşkesin cuma günü sabah 8'de başlayacağı duyuruldu. Aynı zamanda Hamas'ın tuttuğu rehinelerle İsrail'de tutuklu bulunan bazı Filistinlilerin de takası gerçekleştirilecek (Mohammed Abed/AFP)
-
13/3021 Kasım 2023 - Liberya'da yurttaşlar, Joseph Boakai'nin devlet başkanlığı seçimini kazanmasını kutlayan destekçilerine dalan arabanın son haline bakıyor. Polisler ve hastane görevlileri, Liberya'nın seçilmiş devlet başkanı Joseph Boakai'nin destekçilerine bir arabanın dalması sonucunda iki kişinin hayatını kaybettiğini ve en az 20 yaralı olduğunu belirtti. Dün akşam gerçekleşen olayın sebebi henüz açıklanmazken, Boakai'nin lideri olduğu Birlik Partisi'nin bir sözcüsü, bunun kasten yapıldığına inandıklarını söyledi. Polis, şoförün olay sırasında kaçtığını açıkladı (Evelyn Kpadeh Seagbeh/AFP)
-
14/3020 Kasım 2023 - Arnavutluk'un en büyük muhalefet partisi Arnavutluk Demokratik Partisi'nden bir milletvekili, başkent Tiran'daki meclis oturumu sırasında protesto amacıyla renkli bir sis bombasını ateşliyor. 2024 bütçe görüşmelerinin yapıldığı oturumda muhalefet milletvekillerinin, sandalyelerini kürsünün önüne yerleştirip sis bombası atması sonucu genel kurul salonunda küçük çaplı yangın çıktı. Yaklaşık 5 dakika süren oturum, yaşanan gerilimin ardından başka bir tarihe ertelendi. Mecliste daha önce de protesto eylemleri yapan muhalefet milletvekilleri, bu eylemlere devam edeceklerini belirtiyor (Florion Goga/Reuters)
-
15/3019 Kasım 2023 - Arjantin'de yapılan ikinci tur başkanlık seçimleri sırasında başkent Buenos Aires'teki bir oy verme merkezinde çalışan seçim görevlisi. Güney Amerika ülkesi bugün devlet başkanını seçmek için sandık başına gitti. Yarış, 22 Ekim'deki birinci tur seçimlerinde en yüksek oyu alan Ekonomi Bakanı Sergio Massa'yla radikal sağcı Javier Milei arasında yapılıyor. 35 milyondan fazla seçmenin oylarıyla seçilecek ismin, 10 Aralık'ta görevi devralacağı bildirildi. Arjantin basını, anketlere göre iki aday arasında az fark olduğunu aktarmıştı (Agustin Marcarian/Reuters)
-
16/3018 Kasım 2023 - İsrail'in, Gazze'nin güneyinde yer alan Han Yunus şehrindeki Hamad'a düzenlediği saldırısının ardından bir Filistinli, bir binada oluşan hasarı inceliyor. Han Yunus kentindeki saldırılarda yaralanan Gazzeliler, tahta arabalarla Nasr Hastanesi'ne götürüldü. Nasr Hastanesi'nin yöneticisi, Hamad şehrindeki bir yerleşim yerine düzenlenen hava saldırısının ardından ağır yaralı 23 kişinin yanı sıra 26 kişinin cesedinin hastaneye getirildiğini söyledi (Mahmud Hams/AFP)
-
17/3017 Kasım 2023 - SpaceX'in Starship roketi ABD'nin Teksas eyaletindeki Boca Chica'da yer alan Starbase üssünde ikinci uçuş denemesini gerçekleştirmeyi bekliyor. Şirketin CEO'su Elon Musk, uzun zamandır beklenen ikinci fırlatmanın bir gün ertelendiğini 16 Kasım'da duyurmuştu. Uzay camiası halihazırda 18 Kasım'da yörüngede gerçekleştirilmesi planlanan uçuşu dört gözle bekliyor. Nisandaki ilk denemede muazzam bir patlama yaşanmıştı (Timothy A. Clary/AFP)
-
18/3016 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin Han Yunus kentinde Filistinliler, İsrail saldırısı sonucu ağır hasar alan El Seka Camisi'nin önünden geçiyor. İsrail ordusu bugün Gazze Savaşı'nda iki askerinin öldüğünü açıkladı ve Hamas'ın İsrail'e saldırı düzenlediği 7 Ekim'den beri hayatını kaybeden İsrail askeri sayısı resmi rakamlara göre 371 oldu. Filistinli yetkililerse aynı tarihten itibaren ölen Filistinli sayısının yaklaşık 7 bin 900'ü kadın ve çocuk olmak üzere 11 bin 500'ü aştığını belirtti. Öte yandan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Gazze'de çatışmalara "acil ve uzatılmış ara verilmesi" talep edilen karar tasarısını kabul etti (Mahmud Hams/AFP)
-
19/3015 Kasım 2023 - Londra'daki Westminster Sulh Mahkemesi'nin girişinde iklim protestocuları tarafından şarkılar ve pankartlarla karşılanan İsveçli çevre aktivisti Greta Thunberg, mahkeme çıkışında da basın mensuplarından büyük ilgi gördü. Ünlü çevre aktivisti, Londra'da enerji sektörüne karşı düzenlenen bir eylemde asayişi bozmak suçundan gözaltına alınmıştı. Aldığı tehditler nedeniyle İsveç'in başkenti Stockholm'deki adresi mahkemede okunmayan Thunberg, kendisine yöneltilen suçlamayı reddetti (Henry Nicholls/AFP)
-
20/3014 Kasım 2023 - Madagaskar'ın başkenti Antananarivo'nun Ambohipo mahallesinin sakinleri içme suyu çeşmesinin başında. Ülkenin başkentindeki pek çok evin suya erişimi yok ve bu da bazılarının 16 Kasım'da gerçekleşecek başkanlık seçiminden daha önemli ihtiyaçları olduğuna dair düşüncelerini pek de şaşırtıcı kılmıyor. Öte yandan başkanlık yarışındaki 12 adayın neredeyse hepsi bir aydan uzun süredir hemen hemen her gün başkentte eylem düzenliyor ve halkı, "müesses nizam darbesi" olarak gördükleri seçimi boykot etmeye çağırıyor (Rijasolo/AFP)
-
21/3013 Kasım 2023 - Lübnan'ın güneyinde, İsrail sınırında yer alan Ayta Aş Şab köyü yakınlarına İsrail'in düzenlediği hava saldırısının ardından siyah dumanlar yükseliyor. İsrail ordusuyla Hizbullah arasında 8 Ekim'den beri süren saldırılarda Lübnan'da öldürülen sivillerin sayısı, bugün iki kişinin daha ölmesiyle 16'ya çıktı. Lübnan'ın dün İsrail'in kuzeyine yaptığı saldırılar sonucundaysa bir sivil öldürülmüş, 5 kişi de yaralanmıştı. Hizbullah bugün yaptığı açıklamada Lübnan'ın güney sınırındaki İsrail askerlerine güdümlü füzelerle saldırı düzenleyerek hedefleri "tam isabetle" vurduğunu belirtmişti. İsrail ordusuyla Hizbullah arasında 5 haftadır süren çatışmalarda 74 Hizbullah mensubu ve 4 İsrail askerinin öldüğü bildirildi (Hussein Malla/AP)
-
22/3012 Kasım 2023 - İsrail tankları Gazze Şeridi'nin iç kesimlerine doğru ilerlerken Filistinliler, Gazze'nin kuzeyinden güneyine gidiyor. İsrail'in Gazze'ye saldırılarında en az 4 bin 500 çocuğun öldürüldüğü bildiriliyor. Birleşmiş Milletler, Gazze'deki hastanelere yönelik saldırıların durması için "acil uluslararası eylem çağrısında" bulunduğunu açıklarken, elektrik ve yakıt ablukası nedeniyle Şifa Hastanesi'nde kuvözde oksijene bağlı iki bebeğin öldüğü bildirildi. Öte yandan İsrail'le Hamas arasındaki çatışmalar hastane çevresinde yoğunlaşırken, İsrail burada çatışmayı "Hamas militanlarının tercih ettiğini" öne sürüyor (Ibraheem Abu Mustafa/Reuters)
-
23/3011 Kasım 2023 - Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'da "Filistin İçin Ulusal Yürüyüş"e katılan protestocular, taşıdıkları döviz ve pankartlarla Gazze Savaşı'nda ateşkes ilan edilmesi çağrısında bulundu. Başbakan Rishi Sunak, I. Dünya Savaşı'nda hayatını kaybedenlerin anıldığı Anma Günü'nde düzenlenen bu eylemi "provokatif ve saygısızca" diye nitelemiş ve Londra Polis Teşkilatı'na yürüyüşü engellemesini önermişti. Londra Polisi, Filistinlilere destek yürüyüşünün hükümetin engelleme talebinde bulunmasını sağlayacak yasal sınırda olmadığını belirtti ve yürüyüş gerçekleşti (Henry Nicholls/AFP)
-
24/3010 Kasım 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te Greenpeace aktivistleri Eyfel Kulesi'nin civarına yerleştirdikleri dev ahtapotun yanında eylem düzenledi. Aktivistler Paris Barış Forumu'na katılan Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store'un Arktika'da derin deniz madenciliğine izin verilmesi yönündeki açıklamasını protesto etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çağrısı üzerine düzenlenen, Gazze'deki sivil nüfusa yönelik uluslararası insani yardım konferansına yaklaşık 80 ülke ve uluslararası kuruluşun temsilcisi katıldı (Geoffroy Van der Hasselt/AFP)
-
25/309 Kasım 2023 - Güney Asya ülkesi Bangladeş’te, tekstil işçilerinin düşük ücrete karşı isyanı sürüyor. Yetkililer bugün 25 bin kadar tekstil işçisinin polisle çatıştığını açıkladı. Geçen hafta düzenlenen protestolar sonrası hükümet asgari ücrete yüzde 56'lık bir zam teklif etmiş, sendikalarsa bu oranı reddetmişti. Yaşananlar üzerine zam oranını beğenmeyen işçiler yeniden sokağa çıktı. Polisin göz yaşartıcı gaz ve plastik mermi kullanarak bastırmaya çalıştığı olaylarda dün bir kadın işçi ölmüş ve çok sayıda işçi yaralanmıştı (Muniz uz Zaman/AFP)
-
26/308 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta İsrail'in gerçekleştirdiği saldırı sonrasında kent sakinleri enkazda hayatta kalanları ve ölenlerin cesetlerini arıyor. İsrail, Gazze'deki yerleşim bölgelerini hedef almaya devam ederken son 24 saatte 214 kişi hayatını kaybetti. 7 Ekim'den beri Gazze'de 10 bin 500'den fazla, İsrail'de ise 1400'ten fazla kişi öldü. Adını vermediği bir İsrail yetkilisini alıntılayan Reuters, İsrail'in Gazze'yi işgal etmek ya da şeridi uzun süre kontrol altında tutmak gibi bir niyetinin olmadığını aktardı. Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant çarşamba günü yaptığı açıklamada savaşın sonunda İsrail ordusunun Gazze'yi tamamen özgürleştireceğini söylemişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da savaş sona erdikten sonra İsrail'in "ucu açık bir süre boyunca" Gazze Şeridi'nin "genel güvenlik sorumluluğunu" elinde tutacağını açıklamıştı (Mahmud Hams/AFP)
-
27/307 Kasım 2023 - Pakistan hükümetinin ülkedeki tüm yasadışı göçmenleri sınır dışı etme kararı almasından sonra, ülkenin Çaman kentinde Afganlar, Pakistan-Afganistan sınırını geçmeye hazırlanıyor. 1,7 milyon kişiye ülkeyi terk etmeleri, aksi takdirde tutuklanacakları ya da sınır dışı edilecekleri söylendiğinden beri 200 binden fazla Afgan, Pakistan'dan çıktı. Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı istila etmesiyle 1970'lerin sonunda ve 1980'lerde onbinlerce Afgan, Pakistan'a kaçmıştı. 11 Eylül saldırılarından sonra Afganistan'a bu kez ABD saldırmış, çok sayıda Afgan yine Pakistan'a sığınmıştı. 2021'de Taliban'ın iktidarı ele geçirmesiyle de 600 bin ila 800 bin kişinin Pakistan'a geçtiği düşünülüyor (Banaras Khan/AFP)
-
28/306 Kasım 2023 - İsrail'in Lübnan'a düzenlediği hava saldırısında öldürülen 4 kişinin akrabası olan gazeteci Samir Eyüb, öldükleri arabaya çiçek koyuyor. İsrail'in dün Lübnan’ın güneyindeki Aynata beldesi yakınlarındaki sivil bir araca düzenlediği saldırıda üç çocuk ve Eyüb'ün kız kardeşi olduğu bildirilren büyükanneleri ölmüştü. Çocukların annesinin de saldırıda ağır yaralandığı aktarılmıştı. Bu saldırının ardından Lübnan'dan İsrail'e saldırı düzenlenirken, Lübnan'daki Hizbullah'ın üstlendiği bu saldırılarda İsrailli bir kişinin öldürüldüğü bildirilmişti. 8 Ekim'den bu yana İsrail-Lübnan sınırındaki çatışmalar devam ederken öldürülen Lübnan Hizbullahı mensubu sayısının 61'e yükseldiği aktarıldı (Mohammed Zaatari/AP)
-
29/305 Kasım 2023 - Filistinliler, İsrail'in Gazze Şeridi'nin merkezindeki Magazi Mülteci Kampı'na düzenlediği saldırının ardından yıkıntıların arasında ölenleri arıyor. Filistin resmi haber ajansı WAFA, İsrail'in dün düzenlediği saldırı sonucu çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 51 kişinin öldürüldüğünü ve çok sayıda yaralı olduğunu bildirdi. 30 gündür devam eden Gazze Savaşı'nda binlerce kişi hayatını kaybederken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bugün yaptığı açıklamada Filistinli grupların elindeki esirler serbest bırakılmadıkça ateşkes yapmayacaklarını söyledi (Mohammed Fayq Abu Mostafa/Reuters)
-
30/304 Kasım 2023 - Nepal'in Jajarkot bölgesinde meydana gelen 5.6 şiddetindeki depremden sonra ortaya böyle bir görüntü çıktı. 150'den fazla kişi hayatını kaybederken, kurtarma görevlileri dağlardaki yerleşim yerlerine ulaşmak için heyelan ve enkazla kapanan yolları açmaya çalışıyor. Gece vuran depremin sarsıntısı yüzlerce kilometre uzaktan, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'den de hissedildi. Yetkililerin ilk tahminlerine göre Nepal'de yaklaşık 5 bin ev yıkıldı ya da ağır hasar aldı (Harihar Singh Rathor/AFP)
İran ile yapılan anlaşmanın sorunu, bölgede İran'dan kaynaklanan temel şikayetleri ele almamasıdır. Böylelikle ilgili ülkelerin anlaşmayı desteklemesi ve memnuniyetle karşılaması mümkün olmayacaktır.
İsrail, sınırlarında on binlerce İran füzesi konuşlandırılmışken bu anlaşmayı dikkate almayacaktır. Keza Körfez ülkeleri, İran Arap toplumlarında mezhep çatışmasını körüklüyorken ve bazı Arap ülkelerinde milis güçleri destekliyorken bu anlaşmayı kabul etmeye yanaşmayacaktır.
Bugün bölgedeki istikrar sorunu İsrail veya Soğuk Savaş kapsamındaki kamplaşmalardan değil, sürekli oyunun kurallarını ve dengeleri değiştirmeye çalışan devrimci bir rejim olan İran'dan kaynaklanmaktadır.
Ortadoğu'da istikrar sağlama vizyonu olmadan, barışı zorla dayatma ve zaman kazanma girişimleri, 1973'te olduğu gibi Washington'ı Ortadoğu'ya geri çeken yeni bir savaşa giden en kısa yol olacaktır.
O zaman savaşı başlatan Enver Sedat, savaş aracılığıyla barış ve adil bir çözümü hedefliyordu. Zira nükleer silahlara sahip olan İsrail'e karşı yapılacak savaşın konvansiyonel bir çerçevede kalacağını bilmekteydi.
Devrimci İran ise İmam Mehdi'nin ortaya çıkmasını hazırlamak için yıkımı yaygınlaştırmayı hedefliyor. İran'la nükleer barış yapma konusunda saf bir ısrarla sürüklendiğimiz bu savaşın nasıl seyredeceğini ise kimse bilmiyor.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Independent Türkçe için çeviren: Sema Sevil