Kanser yapan nedenler nelerdir? Bu hastalığı tetikleyebilecek her şeyi kesinlikle bilmemekle birlikte, bir çok insanın bu hastalıkla uğraştığı açıktır. Ulusal Kanser Enstitüsüne göre, erkek ve kadınların yaklaşık yüzde 39,6’sı hayatlarının bir noktasında kansere yakalanıyor. Önceki araştırmalar, genetiğin tüm kanserlerin yalnızca yarısını oluşturken, çevresel maruziyetler ve sosyoekonomik faktörler ise diğer etkenlerdir. Kanser önde gelen ölüm nedenlerinden biri haline dönüştü, ancak riskleri bilmek bu yıkıcı tanıdan kaçınmanıza yardımcı olabilir.
Obezite, zayıf beslenme, hormonal dengesizlik ve kronik inflamasyon, kanserin nedenlerindendir. Ancak bazı kanser nedenleri bu koşullara bağlı olmayabilir. Ya günlük maruziyetlerin ve görünüşte zararsız alışkanlıkların aslında kanser riskinizi artırabileceği söylenirse? İşte kanserle bağlantılı en şaşırtıcı şeylerden bazıları…
Kanser Nedenleri Nelerdir? Beklenmedik Kanser Nedenleri
1. Yaşadığınız Yer
Journal dergisinde yayınlanan bir 2017 araştırması, Birleşik Devletler’de en fakir hava, su, toprak, yapılı çevre ve sosyodemografik faktörlere sahip ilçelerin kanser oranlarının arttırdığını ortaya koymuştur. Kötü hava kalitesi ve yapılı çevre (büyük otoyolların varlığı, toplu taşıma ve barınmanın mevcudiyeti) en yüksek oranda yüksek kanser oranlarıyla korelasyon(bağlılaşım -iki ya da daha fazla sayıda değişken arasındaki ilişki) göstermiştir. Bu bulgular hem erkek hem de kadınlara uygulandı, prostat ve meme kanseri en çok kötü çevre ile ilişkiliydi. Diğer araştırmalar, azınlık mahallelerinin hava kirliliği nedeniyle daha yüksek bir kanser riskiyle karşı karşıya olduğunu göstermektedir.
2. Kokulu Mumlar ve Hava Spreyleri
Araştırmacılar, beş gün boyunca İngiltere’nin New York şehrindeki altı evde “uçucu organik kimyasal” düzeylerini ölçtüler. Her bir sakinden, kullandıkları kokulu mumları, odadaki kokuları ve temizlik ürünlerini, ne sıklıkla kullandıklarını da belirtmelerini rica ettiler. Sonra, her evdeki havayı test ettiler. Limonen – narenciye kokusunu oluşturmak için kullanılan sentetik bir kimyasalın, tespit edilen bir numaralı suçlu olduğu ortaya çıktı. Şaşırtıcı olmayan şekilde, en kokulu ürünleri kullanan evler, testlerde en yüksek miktarlarda limonen maddesine maruz kaldıkları ortaya çıktı.
Bu veriler kesinleşmeden önce daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır, ancak limonen havaya salınırken, ozonla reaksiyona girerek, mikoid lösemi ve nazofarenks kanseri gibi bir dizi farklı kansere bağlı formaldehit(kimyasal) oluşturur. Sentetik kokuların tehlikeleri de kanserin nedenlerindendir. Sahte kokular, hormon kaosuna, astıma ve diğer ciddi sağlık sorunlarına neden olurlar.
Bunu nasıl önleyebiliriz: Kokulu ürünlerinizi azaltarak limonen (ve dolayısıyla formaldehit) miktarını azaltabilirsiniz. Limonen, yıpratacak tek madde değildir. Koku, parfum, ftalat, DEP, DBP veya DEHP’yi bir bileşen olarak listeleyen herhangi bir üründen kaçınmayı deneyin. Meme Kanseri Fonu’na göre, sentetik kokulardan kaçınmak, kendinize yardımcı olmanın başlıca yollarından biridir.
3. Mutlu Saatler (Happy Hour)
2016’da Danimarkalı araştırmacılar artan alkol tüketimi ve meme kanseri riskini ilişkilendiren bir çalışma yayınladılar. Araştırmacılar, beş yıllık bir süre boyunca içtikleri alkol miktarını arttıran kadınların daha yüksek meme kanseri riskiyle karşı karşıya kaldıklarını buldu. Ancak, aynı çalışmada daha fazla alkol tüketen kadınlarda daha düşük kalp hastalığı riski bulundu. Neyse ki, günlük egzersiz, besin açısından zengin, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi gibi kalp hastalığınızın riskini azaltmanın daha iyi alternatif yolları var.
Meme kanserinin yanı sıra araştırmacılar ayrıca, baş ve boyun kanserini, özofagus kanserini, karaciğer kanserini ve kolorektal kanseri alkole bağladılar. Alkol neden bu kadar olumsuz etkiler yaratıyor? Vücutlarımız alkollü içeceklerde etanolü, vücuttaki DNA ve proteinlere zarar verebilen asetaldehite dönüştürür. Alkol ayrıca vücutta oksidasyonu tetikleyebilir, DNA, protein ve yağlara daha fazla zarar verebilir. Bozulmuş besin emilimi ve artan östrojen seviyeleri de neden olabilir.
Bu yazımız ilginizi çekebilir: Günde Sadece Bir Kadeh Alkol Bile Meme Kanseri Riskini Artırıyor
4. Talaş
Daha önce hiç duymamış olabileceğiniz bir neden. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), ahşap tozlarını insan kanserojenleri olarak sınıflandırdı. Bir çalışmada, mobilya işçilerinin ve ahşap tozuna maruz kalan diğer işçilerin, adenokarsinom adı verilen bir burun kanseri formunu geliştirme olasılıkları daha yüksek olabileceğini buldu. Kayın ve meşe gibi sert ağaç tozları en yüksek riski oluşturur. İyi tasarlanmış havalandırma sistemleri ve / veya solunum koruması ile maruz kaldığınız odun tozunu kontrol altına alabilirsiniz.
ABD’de Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü (NIOSH), farklı ahşap işleme ekipmanları için yerel havalandırma sistemi kılavuzları geliştirdi. Önceki çalışmalar, günümüzde görülen seviyelerden daha yüksek maruz kalma seviyeleri olduğunu göstermektedir. Ancak, ne olursa olsun, sizi ince ahşap tozu parçacıklarından korumak için sertifikalı bir maske taktığınızdan emin olun.
5. Gıda Ambalajları
Kansere neden olan nedenler nelerdir? Yemek, değil mi? Genellikle beslenme seçimlerimizin kanser riskini etkilediğini duyarız, ancak ambalaj da önemli bir rol oynayabilir. Sargılar ve kutular gibi fast-food ve fast food ambalajları genellikle perflorlanmış kimyasallar içerir. PFC’ler ve PFAS’ler olarak da bilinen bu yağ ve leke tutmayan astarlar, gıdalarda kolayca kullanılabilirler. Bu kimyasallar kanser ve gelişimsel sorunlardan üreme sorunlarına, bağışıklık fonksiyonunun bozulmasından ve diğer sağlık sorunlarına neden olabilir.
Nasıl önlenir: Dışarıda yemek yerken, perfluorinli kimyasallardan kaçınmak son derece zor olabilir, ancak evinizde mümkün olduğunca taze yemek yemeyi deneyebilirsiniz. Aynı zamanda kağıt tabaklardan ve diğer yemek gereçlerinden kaçının – çoğu kez aynı yağ geçirmez kimyasallarla kaplanırlar.
6. Bazı Güneş Koruyucular
Çok fazla güneş ışığına maruz kalınması, kansere yol açarken, yanlış tipte güneş koruyucularının aşırı kullanımı da kendi risklerine sahiptir. Güneş kremlerinde yaygın bir madde olan benzofenon-3 (veya oksibenzon), DNA hasarı ve kanser büyümesini tetikleyebilen serbest radikaller üretir. FDA, benzofenon-3’ü % 6 ile sınırlandırıyor.
Nasıl önlenir: En iyi güneş kremlerinin listesine bakın. Ve güneş koruyucu etiketlerini okuyun, para amino benzoik asit, oktil salisiklat, kinokt, dioksibenzon, fenilbenzimidazol, homosalat, mentil antranilat, oktokirilen, metoksisinamat, parabenler ve tabii ki, oksibenzon gibi sert kimyasallar içeren herhangi bir ürünü satın almaktan kaçının. Bu zararlı bileşenlerden kaçınmak için, kendi ev yapımı güneş koruyucularınızı uçucu yağlar, hindistancevizi yağı, shea yağı ve non-nano çinko oksit ile bile yapabilirsiniz.
7. Güneş Işığının Olmaması
Kaliforniya Üniversitesi, San Diego’daki Moores Kanser Merkezi’nde ki araştırmacılara göre, yaklaşık 250.000 kolorektal kanser vakası ve 350.000 meme kanseri vakası, D3 vitamini düzeylerinin artmasıyla dünya çapında önlenebilir. Araştırmacılar güneş ve bulut örtüsünün uydu ölçümlerini kullanarak D vitamini ve kanser arasındaki ilişkiyi inceledi. Bu bilgiyi aldılar ve D3 vitamini kan serum düzeylerini analiz ettiler. Sonunda, araştırmacılar serum D vitamini ile kolorektal ve meme kanseri riski arasında ters bir korelasyon buldu, yani D vitamini az, risk daha yüksekti. Çok fazla güneş ışığı cilde zararlı olsa da, güneş en iyi D vitamini kaynağıdır. Sadece aşırıya kaçmayın ve D vitamini seviyenizi düzenli olarak kontrol etmeyi unutmayın.
Bunu nasıl önleyebilirsiniz: Güneş ve günlük D vitamini dozunuzu almanın bir kaç yolu vardır. Kampın avantajlarından faydalanmak için bir hafta sonu kaçamağı yapabilir, dışarıda bir koşuya çıkabilirsiniz, sadece topraklama yapabilir, bahçe, bisiklet, açık yüzme havuzunda yüzmek için egzersiz yapmanın faydalarından yararlanabilirsiniz.
8. Virüsler ve Bakteriler
Virüsler ve bakteriler ciddi kısa vadeli riskler oluştururken, bazıları da uzun süreli sağlık etkileri göstermektedir. Epstein-Barr virüsü ve HIV gibi virüsler bir dizi çalışma ile kansere bağlanır. Araştırmacılar, popülasyonun en az yüzde 95’inin genellikle Epstein-Barr virüsünün (EBV) yetişkinlikten etkilendiğine inanmaktadır. EBV en çok mononükleoz veya “mono”, “öpüşme hastalığı” na neden olduğu bilinmektedir, ancak çoğu EVB enfeksiyonu, vücutta aktif olsa bile farkedilmezdir. Çoğu insan herhangi bir semptom veya ani bir sonuç yaşamaz. EBV, maruz kalma pestisitlerinden veya küflerinden herhangi bir şey tarafından tetiklenene kadar, yaşam boyunca uykuda kalır.
Beslenme kusurları, yaralanma, ağır metal maruziyeti ve zihinsel travma da uykuda ki bir virüsü hayata döndürür. 2016 yılında yapılan bir çalışmada, araştırmacılar meme hücrelerinin Epstein Barr virüsüne bağlandığını ve agresif bir kansere dönüştüğünü bulmuşlardır. Bu nedenle, araştırmacılar EBV’nin malign meme kanserinin büyüme oranını artırabileceğini belirtti.
Araştırma ayrıca, HIV’li bireylerin Kaposi sarkoması, non-Hodgkin lenfoma ve serviks kanseri geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Aslında, bunlar genellikle “AIDS’i tanımlayan koşullar” olarak adlandırılmaktadır, çünkü eğer HIV’li bir kişi de bu koşullardan birine sahipse, AIDS gelişimi gösterebilir.
9. Gece Vardiyasında Çalışmak
Amerikalıların yaklaşık yüzde 15’i gece vardiyasında çalışıyor ve bir dizi büyük çalışmaya göre, bu gece geç saatlerde yapılan çalışmalar bazı insanlarda kanser riskini artırabilir. Bir fare çalışmasında, MIT araştırmacıları hücrenin sirkadiyen ritmini kontrol etmekle görevlendirilen iki genin – uyumaya başladığımızda ve uyandığımızda düzenlenen 24 saatlik bir döngünün – tümör baskılayıcıları olarak işlev gördüklerini buldular.
Vücudun merkezi sirkadiyen ritminin (aynı zamanda vücudun “ana saati” olarak da bilinir), esas olarak çevredeki ışık ve karanlığa tepki olarak çalıştığından, gece vardiyaları vücudun doğal sirkadiyen ritmine müdahale eder. Araştırmada, araştırmacılar fareleri iki gruba ayırdılar; Bir grup fare normal ışık programından (12 saat aydınlık ve 12 saat karanlık) geçti. Araştırmacılar diğer grubu her 2 ile 3 günde bir 8 saat daha fazla ışığa maruz bıraktılar. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, anormal ışığa maruz bırakılan fareler, daha hızlı ve daha agresif tümör büyümesi yaşadı.
10. Yanmış Yiyecekler
Kanserin kızarmış yiyecekler ve iltihapla olan bağlantısı sürpriz olmayabilir, ancak hikayenin daha fazlası var. Akrilamid, nişastalı gıdalarda (patates ve tost gibi) daha yüksek sıcaklıklarda pişirildiğinde oluşan bir kimyasaldır. 120 derece üzerinde nişastalı yiyecekleri kızartmak, pişirmek veya kaynatmak, akrilamid oluşumunu tetikler. Çalışmalar akrilamidin DNA’ya zarar verebileceğini ve hayvanlarda kansere neden olabileceğini düşündürmektedir. Bu nedenle, Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı araştırmalarına göre, akrilamid olarak adlandırılan bu bilişen bir olası kanserojendir ancak henüz, akrilamid içeren gıdaların tüketilmesi insanlarda artan kanser riskine doğrudan bağlı olmadığını gösterdi
Beslenme dünyasında kansere neden olan akrilamidin ötesinde ne olur? Yanan et. Ama iyi haberler. Basit pişirme gereçleri kullanarak ızgara kanserojenleri yüzde 99’a kadar azaltabilirsiniz. Hawaii Kanser Araştırma Merkezi’nden yapılan araştırmalar, genellikle fazla şeker ve yüksek fruktozlu mısır şurubu içeren mağazadan satın alınan marinatlar kullanılarak pişirme etini bulmuştur, sigara dumanında da bulunan heterosiklik aminler (HCAs), toksik, karsinojenik bileşiklerin miktarını üç katına çıkarabilir.
Nasıl önlenir: Güvende olmak için uzmanlar, bu nişastalı yiyecekleri sadece yakmadan tüketmeyi önermektedir. Kızartma, fırınlama veya yüksek sıcaklıklarda uzun süre bekletmeden kaçınmak da akrilamiti oluşumunu engelleyebilir. Ham, dilimlenmiş ya da kesilmiş nişastalı ürünleri 30 dakika bekletmek, akrilamid seviyelerini yüzde 38 oranında azaltır. Daha fazla zamanınız varsa, 2 saatlik bir ıslatma neredeyse akrilamid seviyelerini yarıya indirir. Ancak hızlı bir durulama bile, seviyelerin yüzde 23 oranında azaltılmasına yardımcı olur.
Tabii ki, patates kızartmasından kaçınarak akrilamid ve aşırı kaloriyi ortadan kaldırabilirsiniz.
Pişmiş etin içindeki kanserli hücrelerin azaltılması söz konusu olduğunda, HCA seviyelerini şekerli olanlar yerine sirke bazlı marinatlar kullanarak ve zerdeçal, sarımsak ve biberiye gibi otları dahil ederek azaltabilirsiniz.
11. Hareketsiz Yaşam Tarzı
Ulusal Kanser Enstitüsü Dergisi’nde yayımlanan Almanya Regensburg Üniversitesi tarafından yapılan bir 2014 araştırması, TV izleme süresi, dinlenme zamanı, meslek oturma zamanı ve toplam oturma süresi arasındaki ilişkiyi kanser riskine bağlı olarak değerlendirdi. Araştırmacılar, hareketsizliğin en yüksek seviyelerini, en düşük seviyeyle karşılaştırdıklarında, katılımcı olmayanların daha yüksek kolon, endometriyal ve akciğer kanseri riskiyle karşı karşıya kaldıklarını bulmuşlardır. Kanser riski, oturma zamanının her 2 saatlik artışıyla daha da artar. Fiziksel aktiviteye bakılmaksızın, fiziksel olarak aktif olsa bile, oturmak için harcanan zamanın büyük miktarlarda olduğunu ima ediyor.
Amerikan Kanser Topluluğuna göre, yetişkinler için en son tavsiye, haftada en az 150 dakika, orta aktivitede ya da 75 dakikalık güçlü aktivitedir. Buna asansör veya ev işi yerine merdiven kullanmak gibi günlük aktiviteler dahil değildir. Çocuklar için tavsiye, her gün, haftada en az 3 gün şiddetli aktivite ile, en az 60 dakika orta veya şiddetli aktivitedir.
Bunu nasıl önleyebiliriz: Saatlerce oturmak bazen ofis çalışanları için kaçınılmaz olabilir, hareketsiz bir yaşam tarzının tuzağına düşmekten kaçınmak, ayakta duran bir masayı ya da bir egzersiz için geleneksel ofis koltuğunuzu değiştirmek. Gün boyunca, kendinizi ayağa kalkma ve esneme hareketleri için hatırlatma yapabilirsiniz.
Kanser Nedenleri Nelerdir? Beklenmedik Riskler
- Kanser vakalarının en az yarısının çevresel veya sosyoekonomik faktörler tarafından tetiklendiği göz önüne alındığında, kanser teşhisi ile daha iyi mücadele edebilirsiniz. Başka bir deyişle, etkili olan sadece genetik değildir.
- Aktif bir yaşam sürmek, doğru gıdaları tüketmek, toksik kimyasallardan kaçınmak, sağlıklı bir yaşam sürdürmek ve sağlıklı bir çevrede yaşam sürerek birçok kanser riskini azaltabilirsiniz.
- Nihayetinde, zehirli böcek ilaçlarını ve ev kimyasallarını gıda ve günlük ürünlerden uzak tutmak için üst düzey bir politika değişikliği, maruz kalmaya karşı daha yaygın bir koruma için gereklidir.
Bu yazılarımız ilginizi çekebilir:
- Neden Kanser Oluyoruz? Ellerimizle Kendimizi Nasıl Hasta Ediyoruz?
- Kanser Nedir? Neden ve Nasıl Oluşur? Özetle Tüm Süreç!
- Biyolojik Kanser Terapileri Nedir? Faydaları ve Yan Etkileri
- Kanser Önleme: Beta Karoten, İnositol, B6, C, D Vitaminleri
- Ailesel, Kalıtsal ve Sporadik: Kanserde Sıklıkla Karıştırılan Kavramlar
- Kanser Tedavisi ve Araştırmalarında Yeni Bir Ufuk: Metagenomik! Bakteri ve Virüs Gibi Mikroorganizmalar Kansere Nasıl Yol Açar?
- Genlerimiz Bencil Olabilir mi? Kalıtsal Kanserler ve Genleri