Spermiogram Testi Nedir, Sonuçları Nasıl Yorumlanır?
Sperm, insanların üreyebilmesi için gereken önemli unsurlardan biridir. Başarılı bir döllenmenin gerçekleşmesi için sperm; yüzme, yumurtayı delme gibi özelliklerle birlikte genetik özelliği taşımak zorundadır.
Bir infertilite çalışmasında yer alan çiftlerin en büyük endişelerinden biri, erkeğin sperm değerlendirmesinin durumu ile ilgilidir. Herhangi bir infertilite değerlendirmesinde sperm ve sperm fonksiyonlarının tam olarak değerlendirilmesine öncelik verilmektedir. Spermiogram testi, spermlerin incelenmesine olanak tanımaktadır.
Spermiogram testi nedir?
Bir çiftin bebek sahibi olamamasındaki en yaygın nedenlerinden biri, erkeğin spermlerinde var olan olumsuzluklardır.
Sperm olgunlaşması, testislerde yaklaşık 35 °C’de gerçekleşir. Bütün gelişme döngüsü, üç ay sürmektedir. Testislerdeki sıcaklık çok yüksekse, üretim durur veya sperm hücreleri tahrip olur. Sperm hücreleri tahrip olmamasına rağmen, düşük bir sıcaklıkta bile inhibitör etkiler vardır.
Spermlerin olgunlaşması ergenlik döneminde başlar ve ileri yaşlara kadar devam eder. Bu süre zarfında, sperm kalitesi olumlu veya olumsuz yönde değişebilir. Spermiogram testi; sperm sayısını, hareket kabiliyetlerini, morfolojisini (büyüklüğü ve şekli), ejaküle edilen numunenin hacmini ve kıvamını doğru bir şekilde ölçen analizdir. Semen analizi veya sperm testi adlarıyla da bilinen spermiogram, erkek kısırlığını teşhis etmedeki önemli testtir.
Spermiogram nasıl yapılır?
Spermiogram testinden 2-3 gün önce, erkeğin cinsel uyarımdan uzak durması ve ejakülasyonda bulunmaması gerekmektedir. Test için gerekli olan sperm numunesini vermeden önce mesane boşaltılmalı, gerekli vücut hijyeni sağlanmalıdır. Bu aşamada sperm öldürücü özelliğe sahip hiçbir maddenin kullanılmaması gerekir. Steril bir kap içerisine toplanan spermler, vakit kaybetmeden laboratuvarda analiz edilmelidir.
Spermiogram ne zaman yapılmalıdır?
Yaklaşık 1 yıl süreyle gebelik elde edememiş çiftler için kısırlık tanısı yapılmalı ve tedaviye başlanılmalıdır. Hangi etkenin gebeliğe engel olduğunu belirlemek için kadına birtakım testler uygulanırken, erkek için yapılacak en önemli test spermiogramdır.
Spermlerin üç ayda bir kez yenilenebileceği ve özelliklerinin değişebileceği göz önüne alındığında, sperm kalitesini tahmin etmek için üç aylık bir süre boyunca en az iki sperm analizinin yapılması gerekmektedir. Enfeksiyonlar, sıcaklık, yaşam tarzı, kullanılan ilaçlar ve daha birçok faktör; sperm özellikleri üzerinde olumsuz etki oluşturabilmektedir.
Spermiogram testinde neler belirlenebilir?
Spermiogram testi sonucunda, sperme ait olan nitel ve nicel birçok özellik belirlenebilir:
-
Hacim:
Normal bir sperm numunesinin hacmi yaklaşık 1 çay kaşığı kadardır ve 1.5 ile 5.0 mililitre arasında değişmektedir. Düşük hacim, ejakülatör kanallarda bir tıkanıklık belirtisi olabilir. Spermlerin, vücudun dışına değil de mesaneye girdiği retrograd ejakülasyon (geri boşalma) problemi, düşük hacime neden olan etkenlerdir.
Semen hacmi 1.5 ml’den düşükse hipospermi, 5.5 ml’den yüksekse hiperspermi, hacimin olmaması ise aspermi olarak tanımlanır.
-
Semen içeriği:
Araştırmacılar, spermanın içeriğini ve yapısını analiz ederek insan vücudu hakkında bilinmeyen gerçekleri öğrenebilmektedir. Çıkan sonuca göre diğer bulgularla ilgili sağlık sorunlarının belirlenmesi gerekmektedir.
-
Sperm sayısı:
Sperm sayısı, numune içerisindeki sperm sayısıdır. Tipik olarak, 70-80 milyon sperm/mL arasında tespit edilebilmektedir. Spermin iyi kalitede olması durumunda, düşük sperm sayısına sahip erkeklerin eşlerinin gebe kalma şansı mevcuttur.
Aşırı yüksek sperm konsantrasyonu polispermi, düşük sperm konsantrasyonu ise oligospermi olarak tanımlanır.
Göz atmanızda fayda var: Erkekte Sperm Sayısı Kaç Olmalı?
-
Sperm motilitesi:
Motilite, spermin yumurtadan geçerek rahim ağzı, rahim ve fallop tüplerinden geçmesi için ne kadar iyi yüzdüğünü belirten terimdir. Sperm motilitesi, normal olarak spermin %50’si hareket ettiğinde ortaya çıkar. Bir laboratuvar teknisyeni; spermin hızını ve kalitesini spermin düz bir çizgide yüzmesini gözlemleyerek kontrol etmektedir.
Azalmış sperm motilitesi astenozoospermi olarak tanımlanır. Anormal sperm üretimi, sperm olgunlaşma problemleri, transport anormallikleri ve varikosel gibi rahatsızlıklar; sperm hareketsizliğine neden olabilir.
Nekrozoospermi ise hareketli sperm yokluğu olarak bilinir. Sperm görülüyorsa, ancak hareket etmiyorsa görülen spermin canlı olup olmadığını tespit etmek için çalışmalar yapılmalıdır. Motilite üretmek için gerekli olan faktörlerin bir veya birkaçında eksik olan normal üreme genetiği ile sperm elde etmek mümkündür. Sağlıklı, hareketli olmayan spermler, mikroenjeksiyon yöntemiyle doğrudan yumurta içine aktarılarak başarılı hamilelikler elde edilebilir.
-
Sperm morfolojisi (şekil):
Sperm şekli, genellikle sağlıklı spermin belirlenmesine yardımcı olabilir. Herhangi bir nedenden ötürü yanlış şekillenmiş spermlerin; toksinlere veya enfeksiyona maruz kalındığının işareti olabilir.
Normal spermler; oval kafa şekillerine, sağlam bir orta kısma ve tek bir kuyruğa sahiptir. Birçok farklı sperm başı anormallikleri görülebilir. Büyük başlılar (makrosefaliklik), küçük başlılar (mikrosefali) ve tanımlanabilir kafa yokluğu sonuçlarıyla karşılaşılabilir.
Kuyruğun kıvrılması ve bükülmesi bazı durumda anormal kabul edilmemektedir. Çift, üçlü ve dörtlü kuyruklar ise anormaldir. Kuyruk boyunca sitoplazmik damlacıkların bulunması, olgunlaşmamış bir spermi işaret edebilir.
-
Kimyasal ve biyokimyasal özellikler:
Semenin asit-baz dengesi (pH), normal durumlarda 7.2 ila 7.8 arasında değişen hafif alkalidir. pH’daki değişiklikler, spermlerdeki işlev bozukluğunu yansıtabilir. Spermin görünümü normalde saydam veya beyazımsı gri renklidir. Renk değişiklikleri ve parçacıklar anormal kabul edilir. Sperm numunesi genellikle 30 dakika içinde sıvılaşır. Bir saat içinde sıvılaşamaması anormaldir.
Spermiogram sonuçları nasıl yorumlanır?
Spermiogram testi ile elde edilen sonuçlar; kişinin tıbbi geçmişi, fiziksel muayenesi, yaşı gibi birçok etkenle birlikte değerlendirilir. Mutlaka bir uzman tarafından yorumlanması gereken spermiogram sonuçları, oluşturulacak tedavi planının en önemli parçalarındandır. Sonuçlara göre bazı durumlarda hiçbir yardımcı üreme tedavisine gerek duyulmazken, bazı durumlarda ise tüp bebek tedavisi gibi seçeneklere başvurulabilir.