Ahmed Hikmet Müftüoğlu
1870'de İstanbul'da doğmuştur. Ailesi dönemin ulema sınıfındandır. Babası Basılmamış bir divana sahip Şair ve Kethüda Müftüoğlu Sezai Beydir. Müftüoğlu Sezai Bey, tasavvuf konulu şiirler yazmış [1]basılmamış bir divana sahip bir şairdir. Dedesi ise Yunanılılar tarafından şehid edilen Mora Müftüsü Abdülhalim Efendidir. Dedesinin müftü olması sebebiyle şair ve ailesi "Müftüoğlu" adı ile anılır olmuş, soyadı kanunu çıktıktan sonra da şair bu adı soyadı olarak seçmiştir.
Ulema sınıfından bir aileden gelen şairin ceddi. Şiirle ve Tasavvufla ilgilenmişdir. Müftüoğlu yedi yaşında iken babasını kaybetmiş, ağabeyinin himayesinde büyümüştür. Şair, ilköğrenimini Süleymaniye Mahalle Mektebi'nde, başlamış, Dökmeciler'deki Taş Mektep'te, devam etmiştir. Babasını erken yaşta kaybetmiş olması ile de ilgili olarak sık sık hastalanmakta tahsil hayatı da aksamaktadır. Bun rağmen, Aksaray’daki Mahmudiye Vakıf Rüşdiyesi'nde ve Soğukçeşme Askeri Rüşdiyesi'nde [2]okuduktan sonra Galatasaray Mekteb-i Sultanisi'nde idadiye başlamıştır. Galatasaray Sultanisi’nde Tevfik Fikret ile tanışıp arkadaşlık kurmuş olur. Tevfik Fikret onun ağabeyinin kayınbiraderiydi. [3] Bu okuldaki yıllarında edebiyata merak sarmaya başlamıştı. O yıllarda okulda çok tanınmış simalar vardı. Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci, Muallim Feyzi bu okulda öğretmendi.[4]
Edebiyat merak lise yıllarında başladı. İlk eseri olan “Leyla Yahut Bir Mecnun’un İntikamı” lisede iken Asır Kütüphanesi neşriyatı [5] tarafından yayımlandı. [6] Dördüncü sınıftayken ilk eserinin basılışı edebiyata ilgisini artırdı. Ahmet Hikmet Müftüoğlu Galatasaray Lisesinden Tevfik Fikret ile aynı senede 1888 yılında mezun oldu. Lise birincisi ise Tevfik Fikret ’ti. [7]
1888'de sultanideki eğitimini bitirmiş, Hariciye Nezaretinde Umur-ı Şehbenderi Kaleminde çalışmaya başlamıştı.[8] 18 yaşındayken 1888 de Namık Kemal’in ölümü üzerine yazdığı “Namık Kemal’e Mersiye” adlı şiiri, şairin edebi gücünü kanıtladığı ilk şiirlerinden biri olarak dikkatleri çekecektir. Bu şiir şairin bilinen ilk şiiridir.
Bu görevine devam ederken Galatasaray Lisesinde öğretmenlik yapmayı sürdürüyordu. Bu yılarda ilkönce Marsilya şehbenderliği ile elçilik katipliği ve vekaleti görevine başladı. Pire (Yunanistan) ve Poti (Kafkasya) şehbenderliğine vekâlet etmişti. Şehbenderlik vekâleti yıllarındaki boş vakitlerinde tercümeler yapıyordu. Bu yıllar arasında birçok eser ve Fransızcadan roman tercümeleri yapmıştı.1891'de İstanbul'a geri dönmüş ve eski işi olan Hariciye Nezaretinde Umur-ı Şehbenderi Kalemine ve Galatasaray Sultaniisndeki edebiyat hocalığına devam etmeye başlamıştı.[9] 1896'da İstanbul'a dönerek Umur-ı Şehbenderi Kalemi Ser-halifeliğine getirildi. Meşrutiyete kadar Hariciye Nezareti merkezinde çalıştı. Bir yıla yakın Nafia Nezaretinde, Ticaret Müdiriyet-i Umumiyesinde vazife aldı.
1908’de II. Meşrutiyet ilan edilince görevinden alındı. Ticaret ve Ziraat nezaretinde Umur-ı Ticariye umum müdürlüğüne getirildi.[10] Galatasaray Lisesindeki hocalık görevini Tevfik Fikret bu liseye müdür olunca bırakmıştı. Bu defa Darülfünun, Edebiyat Fakültesi Fransız ve Alman edebiyatları müderrisliğine başlamış oluyordu.
1908’de Yusuf Akçura, Necip Asım ve Veled Çelebi ve Mehmet Emin Yurdakul ile birlikte ve Türkçü aydınların da içinde bulunduğu bir grubun önderliğinde Türk Derneği’nin kurulmasına öncülük etti.[11] 1911 yılında da Türk Yurdu'nun kurucu üyesi olarak hizmet verdi. Türkçü bir cemiyet olan, Türk Yurdu Cemiyeti 31 Ağustos 1911'de Mehmet Emin Yurdakul ,Ahmet Hikmet, Ağaoğlu Ahmet, Hüseyinzâde Ali, Doktor Âkil Muhtar gibi şahsiyetler tarafından kurulmuştu.[12] Bu cemiyetin yayın organı olarak çıkarılan Türk Yurdu dergisinde de yazıları çıkmaya başlamıştı. Bu dernek ve dergi daha sonra Türk Ocakları derneğine dönüşecekti Böylece Türk Ocaklarının kuruluşunda da öncü isimlerden birisi olmuş oluyordu. Böylece Türk Yurdu Cemiyeti ile Türk Ocağı'nın kurucuları arasında yer almıştı.
1912'de Peşte ( Pera) başşehbenderliği görevine getirildi. 1918'de İstanbul'a dönen yazar, Mütareke döneminde İstanbul'a döndü. Halife Abdülmecid Efendinin Ser-karinliğine, Baş mabeyinciliğine getirildi. Daha sonra da Hariciye Vekâleti Müsteşarlığına getirildi. Harp malzemeleriyle ilgili bir komisyonun başkanı sıfatıyla iki yıl süresince Peşte, Viyana ve Berlin'de kalmıştı. 1922 yılında karısı Suat Hanım’ın ölümü üzerine tekrar İstanbul’a döndü. Kurtuluş savaşından sonra Ankara 'da Hariciye Müsteşar vekâletini üstlenmiş, Anadolu-Bağdat Demiryolları İdare Meclisi Azalığı ve Elektrik Şirketi İdare Meclisi Azalığı görevlerini de üstlenmişti. Fakat artık hastalanmıştı. Hastalığından dolayı görevinden ayrılmak ve emekli olmak zorunda kaldı. Nitekim Ahmed Hikmet 19 Mayıs 1927 günü karaciğer kanserinden öldü. İstanbul Maçka Şehitler Mezarlığına gömüldü. [13]
EDEBİ HAYATI VE EDEBİ KİŞİLİĞİ
Ahmed Hikmet'in Edebiyat merakı lise yıllarında başlamış, bu alandaki merakının, “aileden gelen bir haslet olduğunu ifade “etmiştir. İlk olarak Asır Kütüphanesi neşriyatı arasında çıkan Leyla Yahut Bir Mecnunun İntikamı adlı eseri lise dördüncü sınıfta iken yayımlanmıştı. Bu küçük hikâyesi bir taşra hikâyesiydi ve konusu Sivas’ın köylerinden birisinde geçen bir aşk hikâyesiydi. Bilinen en eski şiir ise Namık Kemal’in ölümü üzerine yazdığı bir mersiyedir[14]. Daha sonra şehbenderlik görevi ile yurtdışında iken Fransızcadan Tuvalet ve Letafet ve Bir Riyazînin Muaşakası adlarında iki eser tercüme etti. Fakat doğu ile batı kültürünün çok farklı olduğunu görerek bir daha eser tercüme etmedi.
Şair Tevfik Fikret ile de arkadaş olması vesilesi ile ilk önce Servet-i Fünun ilkelerini benimseyerek 1896 yılında Servet-i Fünn Topluluğun'a katıldı. Bu topluluk içinde iken İkdam ve Servet-i Fünun dergilerinde yazdığı hikâye ve nesirlerini hikâyelerini 1901 yılında Haristan ve Gülistan adlı eserlerinde toparlayarak yayımladı. Haristan ve Gülistan adlı eserleri kendi ifadesiyle “ daha iyi tesir yapmak, gönülleri heyecanlandırmak için” mübalağalı bir üslub kullanarak, “ağır ve anlaşılması güç Servet-i Fünun dilini işleyerek ve hayal mahsulü konular anlatarak” yazmıştı. Servet-i Funun dönemindeki yazılarında her yönden bu topluluğun dil sanat ve zevk anlayışı içinde eserler vermişti.
Buna rağmen "Haristan ve Gülistan" adlı kitabı onun Ahmet Hikmet'e Edebiyatçı şöhretini kazandıran bir eser olmuştu. Küçük hikâyeler içeren bu kitabın içinde Avrupalıların "Comte" dedikleri masal çeşidinin Yeni Türk Edebiyatındaki ilk güzel örneklerli bulunuyordu. Bu eser eski Edebiyat tarzı zevki ile yazılmıştı.
Türkçülük Akımını Benimsediği Dönem
İkinci Meşrutiyetten sonra, zamanı Türkçü ve Turancı düşünceler içine girmiş Tevfik Fikret’le de yollarını ayırmıştı. Milli Edebiyat hareketine katılarak Türk Yurdu Derneği, Türk Yurdu Mecmuası ve Türk Ocaklarının kuruluşlarında görev aldı. Bu süreçte Servet-i Funun dönemindeki zevk, dil, sanat, konu ve diğer tüm edebi tutumlarını değiştirdi. Zaten 1900- ile 1908 yılları arasında hiçbir şey yazmamıştı. Bu süreç aynı zamanda fikir değişim süreci de olmuş oldu.
1908 yılından sonra değişen fikir yapısıyla Türkçü ve Türkçeci yazarların başında gelmeye başlamış, Türkçü ve Turancı yazarlarla birlikte faal görevler alamaya başlamıştı. Bu düşüncelerini edebiyatına da yansıttı. Bu akıma bağlı olarak yazdığı yazıların büyük kısmını Çağlayanlar (1922) adlı eserinde toplamıştır. “Çağlayanlar” adlı eseri Milli Meseleleri Türkçü ve Turancı düşünceleri dile getiren yazılarının toplandığı bir eser oldu. Bu eserinde yazar arı Türkçeciliğe yönelmiş, fakat bu defa da kelime uydurma ve Serveti Fünundan kalma hayalcilikten kendini yine de kurtaramamıştı. Çağlayanlar tamamen Milli hikâyeler ve nesirler kitabıdır ve 1908' den sonraki Türkçülük hareketlerinin, Milli kültür ve Milli heyecanla yoğrulmuş zengin verimlerden biridir. Çağlayanlarda yazdığı on altı öykü ile Türk hayatının özelliklerini, kabiliyetini, Türk tarih ve medeniyetini anlatmıştır.
Gönül Hanım adlı romanı Tasvir-i Efkâr Gazetesinde tefrika edilmiş ve 1970'de kitap olarak bastırılmıştır.[15] Ahmed Hikmet, yazılarında daha ziyade kelime bulmaya ve üsluba dikkat ettiği için, konulara dikkat etmemekle suçlanmıştır. Buna rağmen 1908 den sonra yazdığı eserlerinde çerçeve konular, Türkçülük Turancılık, Milliyetçilik ve milli davalardır.
Gönül Hanım romanı Ahmet Hikmet'in Türkçülük idealini sembolleştiren bir romandır. Gönül Hanım daha çok bir tarih araştırması, ilmi bir inceleme niteliğinde yazılmış bir roman özelliği taşır. Teknik yönden ve anlatım metotları açısından eleştirilere açık kalmıştır. Olaylar zincir birbirine iyi bağlanmamış, olay örgüsü zayıf kalmıştır. Gönül Hanım adlı romanın konusu irinci Dünya Savaşı sırasında Kafkas cephesinde geçer. Romanda, Ruslara esir düşen bir asker, Türkistan’daki esir kampından kaçarak Gönül adlı bir Tatar kızının rehberliğinde, eski Türk ülkelerini dolaşır. Bu asker ile Gönül Hanım bir ülkü birliği yapar ve bu kız ile asker arasında büyük bir sevda oluşur.
Kültürel manada Turancı olan yazar Turnacılık düşüncesini: " Bence Türk birliği hatta İslam Birliği demek Türk Kültürünün, İslam İlminin Birliği demektir." Şeklinde izah etmiştir.
Türkçü ve Türkçeci yazarlarımızın önde gelenlerinden Ahmet Hikmet Müftüoğlu Milli Edebiyatcılarımızın milliyetçi hareketini temsil etmiştir.Türkçülüğü siyasi sahada savunan bir yazardır. Müsbet ilimlerle ilgili tercümeler de yapmış ve Hazine-i Fünun ile Servet-i Fünun dergilerinde yayımlatmıştır
DİĞER ESERLERİ
Leyla Yahud Bir Mecnunun İntikamı (1890), Haristan ve Gülistan (1890), Çağlayanlar (1922), Gönül Hanım (Tasvir-i Efkar’da tefrika, 1920, yeni yayını 1971), Salon Köşeleri, Bir Tesadüf, Bir Safha-i Kalb, Kadın Ruhu, Silinmiş Çehreler, Beliren Simalar adlı kitaplardır.
“İslâmın gözü, Türkün kalbi olan bu renk ve nur durağı memleket pek temiz, pek mamur, pek güzeldi. Onun çarpık kavuklu, yangesli harap mezarları, buraların darülfelasefelerinden, kütüphanelerinden daha manalı, daha düşündürücüdür. Oranın hamalları, fakirleri buranın lordlarından, milyonerlerinden daha asil, daha civanmerddir”.
Gönül Hanım adlı romanı Tasvir-i Efkar Gazetesinde tefrika edilmiş ve 1970'de kitap olarak bastırılmıştır. Ahmed Hikmet, yazılarında daha ziyade kelime bulmaya ve üsluba dikkat ettiği için, konulara dikkat etmemiş ve bu yüzden zamanındakilerin ayarında bir edebiyatçı olamamıştır.
Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.
BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM veya firstname.lastname@example.org
VIP – EDİTÖR VE YÖNETİCİLERE SONA KADAR ÖNEMLİ
VIP – EDİTÖR VE YÖNETİCİLERE SONA KADAR ÖNEMLİ
Değerli arkadaşlar, zaten Edebiyat ve Sanata dair kaynak yazılarımız ile birkaç yıldır Google Türkiye’nin otorite sitesi kabul ediliyorduk. Lakin Google’nin olmasını istediği teknik özelliklere sahip olamıyorduk. Temmuzdan 2018 den beri devam ede...
ÖNEMLİ UYARI
Hızlı ve yeni sunucuya taşındıktan sonra sitemizde gözüken sorunlar veri tabanında yapılan iyileştirmelerin bir kısmının tamamlanması ile giderilmiş, tıklama ve sayaç sorunları da çözülmüştür.
Şu andan itibaren bilgisayar tarayıcılarınızın tarama geçmişini temizleyerek veya ctrl +F5 tuşlarına ay...
ÜYELERİN DİKKATİNE
Sitemiz yeni ve hızlı bir sunucuya taşınmış, taşınırken de on gün önceki veri tabanı ile yeni sunucuya geçmiştir. Bu nedenle on günden beridir eklediğiniz paylaşımları yeniden ekleyebilirsiniz.
Vip Üye Nasıl Olunur
Vip Üyelere Sunulan Ayrıcalıklar
ÜYE OLMAK İSTEYENLERE
Edebiyat sanat kaynak yazıları, edebi bilgiler, sanatçı öz geçmişleri vb normal üyelere de kısıtlı, sadece ücretli olan VİP üyelere açıktır. Şiir yazı ve yorum paylaşmayacak iseniz lütfen normal üyelik de açmayınız
UYDURUK NİCKLER
Lütfen, sitemize uyduruk adlar, anlamsız kelimeler saçma kullanıcı adları ve nickler ile üye olmayınız. Şair, yazar veya okurların adlarını gizlemelerini mantıksız bulduğumuzdan vb bu tip üyelikleri fark ettikçe siliyoruz.
Siteye yazı ve şiir ekleme işlemi
Siteye yazı ve şiir ekleme işlemleri ESAya üye girişi yaptıktan sonra sırası ile şu şekildedir.
1. Bölüm seç ( Örneğin Şiirler)
2. Kategori seç ( örneğin- Lirik şiir)
3. Yeni Konu Aç ( Kategori seçtikten sonra sağ üstte kırmızı renkli çıkar )
4. Yazı Editörüne ( Başlık içerik ekle kaydet...
Aramıza yeni katılan üyelerimiz;
Edebî yâd ederek, edebiyat ve sanat için sağladığımız kaynaklarımız ve paylaşımlarımızla,ülkemiz kültür ve sanatı adına yola çıkan bu kervana katılmanız bizleri mutlu etmiştir. hedeflediğimiz her menzilde birlikte olabilmeyi temenni ederiz sevgilerimizle...
© edebiyatvesanatakademisi.com 2018 - Tüm Hakları Saklıdır.