Genel Bakış
Birçok kişi için klinik laboratuvar testi sağlık hizmetlerinin görünmeyen yanıdır. Ancak doktorunuzun sağlık durumunuz hakkında verdiği kararların birçoğu- örneğin tanı koymak, tedavi için bir hareket planı oluşturmak veya tedaviye vücudunuzun verdiği yanıtı izlemek gibi- laboratuvar verilerine dayanmaktadır.
Doktorunuz laboratuvardan gelen sonuçlara güvenir. Bu güven tam olarak yerindedir. Klinik laboratuvar testlerinin kalitesi çeşitli standartlarla çok yüksek düzeylerde tutulur.
- Laboratuvar test yöntemlerinin tümü klinik pratikte kullanılmadan önce bilimsel açıdan güçlü kriterleri karşılamak zorundadır. Ticari testler için resmi kuruluşlar bilimsel kanıtları gözden geçirerek :
- Testin tespit veya ölçtüğü iddia edilen maddeyi tespit veya ölçme yetisini ve
- Bu maddenin ölçüm veya tespitinin bir rahatsızlık veya sağlık durumu hakkında tanı, tedavi veya hasta takibine yardımcı olacak önemli bilgiler sağlayıp sağlamadığından emin olmak ister.
- Bir laboratuvar söz konusu testi klinik açıdan kabul edilebilir yöntemle gerçekleştirebildiğini göstermelidir. Bu standartların bir bölümü:
- Laboratuvarlar genellikle her gün rutin kalite kontrol testlerini gerçekleştirerek test metodunun ve cihazların gerekli standartları sağladığını kontrol eder. Bunun için değeri bilinen numuneler analiz edilir ve bu yolla laboratuvarın güvenilir sonuçlar ürettiğinden emin olunur.
- Laboratuvarlar kalite kontrol testlerinden başka Dış Kalite Kontrol Programlarına da katılırlar. Dış Kalite Kontrolü için bir dış kuruluştan “test” numuneleri gönderilir. Laboratuvar değerlerini bilmediği testleri bu numuneden çalışır ve çıkan sonuçları bu kuruluşa rapor eder. Kuruluşta o laboratuvarın kullandığı cihaz ve test metodları ile elde edilen sonuçları aynı cihaz ve metodları kullanan diğer laboratuvar sonuçları ile karşılaştırarak objektif ve bağımsız veriler sağlar. Bu veriler ışığında bir laboratuvar performansı hakkında bilgi sahibi olur ve varsa gerçek veya potansiyel problemleri belirlemiş olur. Ülkemizde halen Klinik Biyokimya Uzmanları Derneği tarafından yürütülmekte olan bir Dış Kalite Kontrol Programı mevcuttur.
- Laboratuvarlar numunenin uygun biçimde toplanması, nakli, değerlendirilmesi ve sonuçların rapor edilmesini sağlayan yazılı uygulama politikalarına ve prosedürlerine sahiptir.
Bu gereklilikler klinik laboratuvarlar tarafından hasta tedavisi amacıyla uygulanan testlerin tekrarlanabilir ve güvenilebilir sonuçlar vermesini temin eder.
Hem test yöntemi hem de testi uygulayan laboratuvarın kabul edilebilir standartları karşıladığından emin olmak için kullanılan istatistiksel göstergelerin bir kısmıyla birlikte laboratuvarların diğer güvenilirliği sağlama yöntemleri sonraki sayfalarda tanımlanmıştır. Ayrıca Lab Tests Online sitesindeki başka bir makalenin aşağıdaki bağlantısı laboratuvar testlerinin kalitesine katkıda bulunan spesifik kavramlar ve uygulamalara ilişkin ilave ayrıntılar sunmaktadır.