Multipl skleroz hakkında bilmeniz gerekenler
Multipl skleroz, optik sinirleri, beyni ve omuriliği etkileyen, ciddi rahatsızlıklara ve sakatlıklara yol açan karmaşık bir kronik hastalıktır. Multipl sklerozun neden oluştuğu henüz kesin olarak bilinmemektedir. Aynı zamanda sorunun erken evrelerde saptanması alevlenmeyi önler ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatır.
Multipl skleroz nedir?
Multipl skleroz, beyin ve omuriliğin beyaz maddesine zarar veren merkezi sinir sisteminin heterojen, kronik, inflamatuar ve demiyelinizan bir hastalığıdır. Basitçe söylemek gerekirse, beyni, optik sinirleri, omuriliği etkileyen ve ciddi fiziksel değişikliklere ve sakatlığa yol açan bir hastalıktır.
Dünya çapında 2,5 milyondan fazla insanda multipl skleroz var. Son yıllarda bu hastalığın görülme sıklığı artmıştır. Sebepler çeşitli faktörler olabilir, özellikle – hastaların daha uzun yaşam beklentisi, zamanında teşhis: erken evrelerde artan sayıda vaka tespit edilir.
Multipl sklerozun nedenleri ve semptomları
Multipl skleroz gelişiminin nedenleri hala bilinmemektedir. Hastalığın genetik olarak yatkın kişilerde geliştiğine inanılmaktadır. Bir noktada, bağışıklık sistemi belirli bir dış uyarana (bulaşıcı hastalık virüsü gibi) “yanlış” yanıt verir – virüse saldırmak yerine, bağışıklık sistemi sinir lifi kılıflarına (miyelin kılıfları ve miyelin üreten hücreler) saldırmaya başlar. Böylece, bağışıklık aracılı akut ve daha sonra – kronik inflamasyon vardır.
Her zaman olmasa da genellikle multipl skleroz semptomları 20-40 yıl içinde gelişir. Kadınlar erkeklerden 2-3 kat daha sık hastalanırlar.
Multipl skleroz semptomları genellikle erken evrelerde fark edilmez. Bu nedenle, multipl sklerozun aşağıdaki erken belirtilerini fark ederseniz mutlaka doktorunuza görünün:
- Göz küresini hareket ettirirken ağrının eşlik ettiği bir gözde bozulma veya görme kaybı;
- Gözlerde ikiye katlama;
- İlerleyici duyu bozuklukları ve/veya uzuv zayıflığı;
- Denge, istikrarsızlık veya beceriksizlik ile ilgili sorunlar;
- Başın öne eğik olmasıyla bazen ekstremitelere geçişle birlikte sırttan yukarıdan aşağıya doğru yayılan patolojik duyumlar (Lermitt’in semptomu).
Multipl sklerozun seyri ve tedavisi
Multipl skleroz için tek bir “senaryo” yoktur. Hastalığın en yaygın şekli , tekrarlayan-düzelten multipl sklerozdur (RRRS). Bu durumda, istikrar dönemleri (remisyon), semptomların alevlenmesi (nüksler) bölümleriyle değişir.
Hastalığın PPPD ile başladığı üç hastadan ikisinde zamanla sekonder progresif multipl skleroz gelişebilir. Hastalığın bu formu ile hastanın sakatlığı kademeli olarak ve nükslerden bağımsız olarak artar. Bu durumda nüksler daha az sıklıkla meydana gelir veya tamamen kaybolur.
Semptomlar yavaş yavaş geliştiğinde, multipl sklerozlu yaklaşık on hastadan birinde primer ilerleyici multipl skleroz vardır. Yani, bu tür insanların hiç nüks ve remisyonları yoktur: durum sorunsuz ve amansız bir şekilde kötüleşir.
Multipl skleroz tanısı genellikle zordur. Aynı zamanda hastalık ne kadar erken tespit edilir ve tedaviye başlanırsa prognoz o kadar iyi olur. Erken evrelerde multipl skleroz tanısının ve yeterli patogenetik tedavinin erken atanmasının alevlenmeleri önleyebileceğine ve hastaların ilerlemesini ve sakatlığını yavaşlatabileceğine dair klinik olarak doğrulanmış kanıtlar vardır.
Multipl skleroz tedavisine yönelik mevcut yaklaşım, semptomatik tedaviyi, akut nükslerin tedavisini ve hastalığın seyrini değiştiren ilaçların kullanımını içerir. Semptomatik tedavi, yorgunluk, spastisite, ataksi, yürüme bozuklukları, halsizlik ve daha fazlası gibi hastalığın neden olduğu semptomların ve komplikasyonların şiddetini azaltmak için kullanılır.
Büyük dozlarda kortikosteroid ilaçlarla nüks tedavisi gerçekleştirilir. Bu tür nabız tedavisinin etkinliği, alevlenmenin başlangıcından sonraki ilk iki hafta içinde başlanırsa daha yüksektir.