AMERİKAN YAKIN DOĞU YARDIM HEYETİ’NİN İZMİT’TEKİ FAALİYETLERİ, 1919-1922 (Sağlık, Yetimhane ve Diğer Yardım Faaliyetleri)
Türk Amerikan ilişkilerinin seyrini incelediğimizde, ilk ilişkilerin 18. yüzyıl sonlarına doğru ABD’nin Osmanlı Devleti’nin Garp Ocakları (Cezayir, Tunus, Trablusgarp) denilen Mağrip bölgesiyle geliştirdiği ticari ilişkilerle başladığını görürüz1 . Diplomatik ilişkilerin kurulması ilk etapta ticari olmuş ve ilk resmi anlaşma 1830 yılında imzalanmıştır2 . Anlaşmadan sonra ülkenin birçok yerinde konsolosluklar açılmıştır. Osmanlı Devleti de ABD’ye konsoloslar göndermiştir. Diplomatik ilişkilerin seviyesi ilk Osmanlı elçisinin 1867 yılında orta elçi olarak Washington’a gönderilmesiyle yükselmiştir. ABD hükümeti temsilcisi ise 1882 yılında orta elçilik seviyesine çıkarılmıştır. 1906 yılında ise Washington ve İstanbul sefaretleri karşılıklı olarak büyükelçilik düzeyine çıkarılmıştır3 . I. Dünya Savaşı sırasında, 1917 yılında, ABD’nin Almanya’ya savaş ilan etmesi ve Osmanlı Devleti’nin de Almanya’nın müttefiki olması nedeniyle diplomatik ilişkiler kesilmiştir. Ancak ABD, Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmemiştir. Diplomatik ilişkilerin tekrar kurulması 1927 yılını bulmuştur. 19. yüzyılda Osmanlı Devletinde giderek artan Amerikan varlığının oluşmasında iki faktör araçsal rol oynamıştır; donanma ve misyonerler4 . Osmanlı Devletinde misyonerlik çalışmaları 1820’li yıllardan itibaren Amerikan Protestan misyonerlerinin ülke topraklarına akın akın gelmeleriyle başlamıştır. Protestan örgütlerin dünyayı aralarında paylaşmaları sonucu Osmanlının payına American Board of Commissioners for Foreign Missions (kısaca ABCFM veya American Board) adlı Amerikan misyoner örgütü düşmüştür5 . American Board’ın iki elemanı, Pliny Fisk ve Levi Parsons, Kasım 1819 tarihinde görev yerleri Filistin’e gitmek üzere yola çıkan ilk Amerikalı misyonerlerdir6 . Bu yıllardan itibaren Amerikalı misyonerler yoğun bir şekilde faaliyette bulunmuşlar; okullar, hastaneler, yetimhaneler gibi kurumlar açmışlardır.