

| Bursa
ve İtalyanlar


(Bursa and the Italians)


İtalyanların Osmanlı ülkesinde konsolosluk açması Fatih Sultan Mehmet
devrine kadar gider. Önce Venedikliler, ardından Floransa ve Cenova bu hakkı
elde etmişti. İtalyanların Bursa'da konsolos vekili bulundurmaları 19.
asırda, iktisadi sebeplerle oldu.
Zira İtalya da ipek üretiminde önemli bir merkezdi. Özellikle 1877
yılından sonra İtalyada dutlukların arttırılıp kozacılığın daha
da gelişmesi, dokumacılıkta ipek yerine daha da ucuz kumaşların üretilmesi
nedeniyle Avrupanın Bursadan ipek talebi azalmaya başlamıştır.
İngiliz seyyah Mary Adelaide Walker, Bursa'daki en güzel dutların İngiliz
konsolos Bay Sandison tarafından İtalya'dan getirtilenler olduğunu yazar.
1885de gelen Fransız seyyah Charles Bigot'un yazdıklarından o tarihte
İtalyan konsolosluğunun Balaban Bey kalesinin olduğu yerde bulunduğu
anlaşılıyor. 19. asırda Bursa'da az sayıda İtalyan yaşıyordu.
Bunların çoğu da demiryolu inşaatında çalışmak için 1889'da gelmişlerdi.
Konsolosluğa kayıtlı olmadıkları için sayılarını bilmiyoruz, yüz kişi
civarında olmalılar. Şeflerinden birinin adı Picolotti idi. 1895de büyük
kısmı ülkesine geri döndü. 1904'e gelindiğinde sayıları ona kadar düşmüştür.
Bu saptamayı
Floransada kurulu İtalya Coğrafya Derneği'nin görevlendirdiği Lamberto
Vannutelli yapar. Aynı seyyah Bursa pazarında İtalyadan gelen
pamuklu dokumaları ve üzerindeki Lombardiya Cemiyeti yazısını görür.
Bursa ve İtalya arasında benzerlikler görenler çoktur. En çok Irgandı
Köprüsü ile Ponte Veccio köprüsü benzetilir. 1849da Bursaya gelen Rus
ilahiyatçı Andrey Muravyov Bursa'nın batı kısmını (kaplıcalar bölgesi)
zengin bitki örtüsü ve volkanik doğası sebebiyle Roma civarındaki Tivoli
veya Albanoya benzetmiştir (Bursa sıkça İspanya'daki Granada ve Suriye'deki
Şam'a da benzetilir). 1915'te Bursa'dati İtalya konsolosunun yardımcısının
adını bililyoruz: Giovanni Miozzi. 1931'de Bursa'yı gezen İtalyan gazeteci-yazar Corrado
Alvaro, Türkiyeye Yolculuk adlı kitabında asil olarak nitelediği
Bursayı İtalyanın yeşil kalbi olarak anılan Umbria bölgesine benzetir.
Bursayı İstanbul ile kıyaslar, istanbul'a göre daha emniyetli bulduğunu
söyler. Meşhur tarihçi Hammer ise Orhan Gazi'yi adil olduğu, devlet
sistemini yerli yerine oturttuğu için Antik Roma Krallığı'nın ikinci kralı
Numa Pompilius'a benzetmiştir.
Günümüzde Bursa/Oulu
Caddesi'nde İtalya'nın fahri konsolosluğu faaliyete devam etmektedir.
Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi şu
makalede bulunabilir: "1860'lı Yıllarda Hüdavendigar Vilayetindeki İtalyan
Varlığı", Funda Düvenci Karakoç, Uludağ Üniv. Sosyal Bilimler Dergisi, sayı
26: 51-69
Bu sitenin son güncelleştirilme tarihi
27/06/23