Kurdeşen Hastalığı ( Ürtiker )
Kurdeşen Hastalığı ( Ürtiker )
Ürtiker
denince ne anlaşılır?
Ürtiker deride şiddetli kaşıntı yapan küçük kızanklık ve kabarıklıklardır. Belli bir bölgede görülebileceği gibi tüm vücuda yayıldığı da olur. Yüzde anjiyonörotik ödem veya Quincke ödemi biçiminde görülür. Mukozalarda görülmesi özellikle tehlikelidir, çünkü glottis ödemi boğulmaya neden olabilir.
URTİKER
Kurdeşen olarak da bilinen ürtiker bir deri hastalığıdır. Belirleyici özelliği yoğun kaşıntının eşlik ettiği deri döküntüleridir. Genelde erken yaşlarda görüdür. Sonraki yıllarda sıklığı azalırsa da, 30 yaşından başlayarak yeniden artar. Kadınlarda daha yaygındır. Bu özellik hormon dengesizliğine bağlı dancakr olaylarının ortaya çıkmasına bağlı olabilir.
BELİRTİLERİ
Ürtikerin en önemli belirtisi kabartılı kızarıklıklardır. Deriden kabarık olan ürtiker plağı, sınırlan belirli ve yuvarlakça bir görünüm taşır. Kabarcığın çapı birkaç milimetreden birçok santimetreye kadar değişebilir. Açık kırmızı olan rengi ortada beyazlaşır. Yoğun bir kaşıntıyla birlikte belirir.
Kabarcıklar tüm vücuda yayılabileceği gibi, vücudun herhangi bir bölümüyle de sınırlı olabilir. Gözkapağı gibi birtakım bölgelerin özellik gösteren anatomik yapısı nedeniyle, ürtiker bu bölgelerde yaygın bir şişkinlik yaratabilir. Ödemler bazen büyük boyutlara ulaşabilir. Çoğunlukla inatçı bir kaşıntı görülür.
Ödemli kabarcık birden ve çok hızlı oluşur; birkaç dakika veya saat içinde kaybolur-. Bazen döküntüler gece ortaya çıkar; hasta sabah hekime ve aile bireylerine böyle bir döküntü geçirdiğini söyler, ancak lezyonlan gösteremez.Hastalık çoğunlukla kabuklu deniz ürünleri veya çilek yendikten sonra ortaya çıkar. Birtakım olgularda ise, çoğunlukla ishalle birlikte görülen mide-bağırsak veya mide İltihabı öyküsünden sonra hastanın vücudunda ödemli kabarcıkların oluştuğu gözlenir. Müshil vb ilaçlar da ürtikere neden olabilir. Gereksiz müshil alımı birçok olguda kalıcı bağırsak örselenmesine neden olur. Böylece vücudun duyarlılığım artırıcı birtakım maddelerin bağırsaklardan emilimi ve dolaşıma katılımı kolaylaşır.
Başta ürtiker olmak üzere alerjik hastalıkların oluşum sürecini başlatabilen sayısız madde vardır. En iyi bilinen ürtiker nedenleri yiyecekler ile ilaçlardır. Bunlara enfeksiyonlar sonucunda gelişen ürtikeri de ekleyebiliriz. Enfeksiyon etkenleri bademcikler veya dişlerde odaklanan mikropların toksinleri veya bağırsak asalakları (tenya, oksiyür, aska-ris vb) olabilir. Ayrıca fiziksel etkenlerle ortaya çıkan ve oldukça sık görülen bir ürtiker tipinden de söz edilebilir. Deri yüzeyinde sürtünmeye veya sürekli zedelenmeye uğrayan yerlerde ödemli kabarcıklar ortaya çıkar. Fiziksel etkenlere bağlı ürtiker olgularında, çizgi biçimli veya yaygın kabarcıklar banyo sonrasında, ayak tabanlarmdaki kabarcıklar ise uzun yürüyüşlerden sonra görülür. Bunlar kaygılandırın olmakla birlikte gerçek anlamda hastalık değildir. Ayrıca deriyi etkileyen zedelenmeler sonucunda sağlam deri üstünde kalıcı ürtiker kabarcıkları oluşabilir; bu olaya yapay ür-tÜcer veya dermografizm adı verilir.Dermografizm birtakım olgularda ömür-boyu sürebilir, birtakımlarında ise aşancaklı olarak kaybolur. Kanancaklı (hemorajik) ürtiker oldukça ender görülen bir tiptir;dancakr yatağının aşın kırılganlığı sonucunda kanın dokulara sızmasıyla ortaya çıkar.
NEDENLERİ
Ürtiker genelde alerjiden kaynaklanır. Hastalığın oluşumu ana hatlarıyla şu süreci izler: Antijen denen belirli bir madde (örneğin bir protein) vücuda girer. Vücudun savunma sisteminde bu maddeye karşı antikor denen maddeler üretilir. Antikorların görevi antijenin istenmeyen olası etkilerini engellemektir. Bu nedenle yalnız antijene karşı etkili olma özellikleri vardır. Antijenin yeniden vücuda girmesi ve bunu izleyen antijen-antikor karşılaşması ürtiker belirtilerini başlatır. Alerjen olarak da bilinen antijene karşı antikorlar üreten vücudun duyarlılığı artar. Vücudun tüm sistemleri bu tür hastalıklardan etkilenebilir. Solunum sisteminde sancakn nezlesi ve bron-şiyal astım, sindirim sisteminde mide-bağırsak iltihabı görülebilir. Alerjenin araştırılarak belirlenmesi tedavi açısından büyük önem taşır. Alerjen maddenin ortamdan uzaklaştırılması en etkin tedavi yöntemidir. Böylece hastalığı başlatan süreç engellenmiş olur.
Alerjik ürtiker dışında rastlantıyla oluşan ürtiker olgularına da rastlanır. Bunlar özellikle örseleyici maddelerle temastan sonra ortaya çıkar. Isırganotu gibi bitkiler, böcek sokması gibi uyaranlar ve soğuk veya sıcak etkisi ürti-kere yol açabilir. Bu olgularda Ödemli kabarcık yalnız temas bölgesinde belirir. Ama daha önce belirtildiği gibi, aşırı duyarlı kişilerde döküntüler hızla yayılarak tüm vücudu kaplayabilir.Ürtikerde kabarcığı oluşturan biyokimyasal süreç antijen-antikor birleşmesiyle başlar. Bu süreçte iki kimyasal bileşik ortaya çıkar: Histamin veya his-tamin benzeri maddeler ve serotonin. Bunlar derialtı dokusundaki dancakrları etkileyerek dancakrlarda genişlemeye (kızarıklık), ayrıca dancak