Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi ile ilgili MAKALE ÇEVİRİSİ-1
Rasyonel Duygucu Terapi ve Lise Öğrencileri Arasında Kişilerarası Anksiyetenin Azaltılması
Ricks Warren, Ph.D., Greg Smith, Ph.D. and Emmet Velten, Ph.D.
Çeviren: Psikolog Deniz Dirin (Albert Ellis Enstitüsü Türkiye Merkezi – Externship öğrencisi)
Özet (Abstract)
Bu çalışma rasyonel-duygucu terapi ve rasyonel hayalleştimenin geçerliliğini değerlendirmektedir. Elli dokuz ortaokul öğrencisi gönüllü olarak rasgele bir biçimde kişilerarası anksiyete tedavisi kapsamında rasyonel-duygucu terapi (RET), rasyonel hayalleştirme (REI), ilişki yönetimli danışma ( ROC), bekleyen listesi kontrol (WLC) grupları olarak katılım sağlamıştır. Gruplar üç hafta boyunca her seansı 50 dakika olmak üzere yedi tedavi seansında buluşmuşlardır. Değerlendirmeler tedavi öncesi, tedavi sonrası, üç haftalık takip olarak üç bölümde yürütülmüştür. Tedavi sonucunu değerlendirmek için hem kişinin kendi kendini rapor etmesi hem de sosyometrik ölçüler kullanılmıştır. Son değerlendirmede; RET ve REI gruplarında WLC gruplarına oranla sosyometrik ölçülerde önemli derecede az kişilerarası anksiyete gözlemlenmiştir. Ortalama değerler RET ve REI gruplarından daha avantajlı, fakat iki grup arasında önemli bir fark saptanmamıştır ve ROC grup elde edilmiştir. Kişinin kendi kendini raporlaması ölçüleri gruplar arasında önemli bir ayrışmaya neden olmamıştır, fakat REI grubu tedavi öncesinden takip evresine kadar önemli derecede değişim olduğunu kanıtlamıştır. RET ve REI grupları, ROC ve WLC gruplarınından büyük oranda daha fazla irrasyonel düşünceyi azaltmayı başarmıştır. Ek olarak; sonuçlar rasyonel duygucu terapinin bir parçası olan rasyonel hayalleştirmenin faydasını desteklemiştir. Bulguların pratik çıkarımları tartışılmıştır.
Rasyonel Terapi’nin Etkililiği
Son çalışmadaki bulgular, rasyonel-duygucu terapinin (RET) duygusal bozuklukların üzerindeki yararlılığını desteklemektedir. (DiGiuseppe, Miller, & Trexler, 1977; Rachman & Wilson, 1980). Ek olarak, RET çeşitli okul ayarlamalarında uygun bir müdahele olarak gösterilmiştir. RET, anksiyetenin karakteristiğini ve nevrotikliğini ( DiGiuseppe & Kassinove, 1976), anksiyete testini (Warren, Deffenbacher, & Brandig, 1976) düşürmüştür, ve benlik algısını geliştirmiş ve ilkokul çocuklarının anksiyetesini düşürmüştür (Knaus & Boker, 1975). Ayrıca RET, GPA ve derse katılımı artırmış ve siyah, İspanyol lise öğrencilerinin yıkıcı davranışlarını azaltmıştır (Block, 1978). Ek olarak, RET’in kuralları ve teknikleri uygulaması okul personellerinin eğitimi için de kullanılmasındaki faydayı ispatlanmıştır (Forman & Forman, 1980). Bu bulgular Ellis’in (1975), RET’in okul ortamlarında faydalı psikoeğitimsel müdahele olabileceği görüşünü desteklemiştir.
Okul-odaklı Rasyonel Duygucu Yaklaşım
Bu çalışamanın öncelikli amacı RET’nin okul-odaklı müdahele kapsamında ortaokul öğrencilerinin bu populasyonda çok sık raslanan kişilerarası anksiyeteleri üzerindeki faydasını değerlendirmektir (Warren,Good, & Velton, 1981). Çalışmanın ikincil amacı da rasyonel-duygucu terapinin bir bileşeni olan rasyonel hayalleştirmenin (REI) (Maultsby, 1971; Ellis & Harper, 1975) katkısını değerlendirmektir. Son zamanlardaki literatür değerlendirmelerine göre psikoterapide zihinsel hayalleştirmenin kullanımına (Sheikh & Panagiotu, 1975; Singer & Pope, 1978), ve okul danışmanlığı için önerilen çeşitli hayalleştirme kullanımlarına (Pulvina & Hossman, 1976) büyüyen bir ilgi olmaktadır. Ek olarak, son zamanlardaki çalışmalar rasyonel hayalleştirme çalışmalarının faydalarını değerlendirmiştir (bkz Warren (1978) rasyonel-duygucu tanımlamaların potansiyel değerinin teorik rasyonelleri tartışması). Rasyonel hayalleştirme; RET’nin ayakta tedavi gören yetişkin hastaların tedavisindeki faydayı önemli bir derecede artırmış (Lipsky, Kasssinove, & Miller, 1980), ve davranış tekrarı ile eşit fayda sağlayarak öğrencilerin test anksiyetesini azaltmıştır (Davis, 1976). Hymen and Warren (1978), öğrencilerin test anksiyetesinin düşmesi kapsamında uygulanan RET’i hayalleştirme ile uygulanması veya hayalleştirme olmadan RET’in uygulanması arasında ciddi bir fark bulunmamıştır.
Uyumsuz Duygular ve İrrasyonel İnanışlar
RET teorisine göre, uyumsuz duyguların irrasyonel inanışlarla ve alakalı öz sözelleştirmeler ile alakalı olduğu savunulmaktadır . Terapinin amacı da bu bilişsellikleri mantıksal argüman, tartışma ve davranışsal ödevlerle düzeltmeyi amaçlamaktır. REI;s rasyonel düşünme, duygulanım ve davranışın imajinal pratiğini içermektedir. Hastalar kendilerini rasyonel düşünerek problemlerinin üstesinden geldiklerini resmederler ve aşırı duygular yerine uygun olanları deneyimlerler. Örneğin, birisine çıkma teklif ederken aşırı anksiyete yaşayan utangaç bir öğrenci kendini başkasına çıkma teklif ederken hayal ettiğinde “Reddedilebilirim, ancak bu dünyanın sonu değil” düşüncesini benimsemesidir ve aynı zamanda zarar verici anksiyeteyi, başetmeyi kolaylaştırılan endişeye çevirmeye yeltenmesidir.
Rasyonel Duygucu Hayalleştirme Tekniği
Bu çalışma ortaokul öğrencilerinin kişilerarası anksiyetesi tedavisindeki RET ve REI’nin faydalarını değerlendirmektedir. Ek olarak, alternative ilişki-odaklı danışma programı ve bekleme listesi kontrol grubu kullanılmıştır. Şöyle hipotez edilmiştir 1)İlişki bazlı danışma ve bekleme listesi kontrol grubu ile karşılaştırıldığında hem rasyonel hayalleştirmesiz hem rasyonel hayalleştirmeli RET kişilerarası anksiyetenin düşmesinde daha çok etkili olmuştur, 2) rasyonel hayalleştirmeli RET, rasyonel hayalleştirmesiz RET’e göre kişilerarası anksiyetenin daha çok düşmesine neden olmuştur ve 3) ilişki-bazlı danışma ve bekleme listesi kontrol grupları ile karşılaştırıldığında hem rasyonel terapi hem rasyonel hayalleştirme irrasyonel düşüncelerin daha çok azalmasına neden olmuştur.
Tartışma (Discussion)
Bulunan sonuçlara göre, rasyonel-duygucu terapi ortaokul çocuklarının kişilerarası anksiyetelerini ve irasyonel inanışlarını tedavi etmek için etkili bir tedavi yöntemidir. Önceki araştırmalardan beri kişilerarası anksiyete, irrasyonel inanışlar ve psikopatolojinin çeşitli formları birbiriyle bağlantılı olduğu belgelenmiştir, son zamanlardaki sonuçlar da rasyonel-duygucu terapinin kaydadeğer bir müdahele olabileceğini gösteriyor. Şimdiki çalışma, kişilerarası anksiyete yaşayan öğrencilere fayda sağlayarak uygulanım alanını genişletmiştir ve Ellis’in (1975) rasyonel-duygucu terapinin okullarda psikoeğitim kapsamında faydalı olabileceği düşüncesini desteklemiştir. Rasyonel-duygucu terapi didaktik formata tam tamına uygun olmasıyla eğitim sistemine benzerdir ve kısa tedavi süreciyle önemli sonuçlar elde edilmiştir.