BEŞ VAKİT NAMAZIN TESBİTİ
İmandan sonra İslam dininin en temel meselesi olan namaz, günde beş defa kılınması emredilen bir farîzadır. Yüce Allah,
Niyazi Beki(Doç. Dr.)
2017-12-22 19:35:50
İmandan sonra İslam dininin en temel meselesi olan namaz, günde beş defa kılınması emredilen bir farîzadır. Yüce Allah,
إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَّوْقُوتاً
"Şüphesiz namaz müminler üzerine vakitleri belli bir vecibe olarak farz kılınmıştır"(1) mealindeki ayette, namazı belli vakitlerde kılınması gereken bir vecibe olarak ortaya koymuştur.
Namazın beş vakit olduğu hususunda ümmetin icmaı vardır. İman esasları dışında İslam'ın belki de hiç bir meselesi, on dört/on beş asır boyunca pratik hayatta varlığını sürdürerek kendini ispat eden beş vakit namaz kadar açık değildir.
Kur'an'da Beş Vakit Namaza İşaret Eden Ayetler
أَقِمِ الصَّلاَةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُوداً
"Gündüzün güneş dönüp gecenin karanlığı bastırıncaya kadar (belli vakitlerde) namaz kıl; bir de sabah namazını (kıl). Çünkü sabah namazı şahitlidir"(2) mealindeki ayette beş vakit namaza işaret edilmektedir. Kurtubî'ye göre, bu konuda müfessirlerin icmaı/ittifakı vardır.(3)
İslam âlimlerine göre, ayette –meal olarak-zikredilen"Güneşin dönmesi" tabiriyle zeval vaktinden sonra kılınan öğle ve ikindi namazına; "gecenin karanlığı bastırınca" ifadesiyle, güneşin batmasından sonra kılınan akşam ve yatsı namazına işaret edilmiştir. Sabah namazı ise, ayrıca zikredilmiştir.(4)
Bu ayet, namazla ilgili ilk inen ayettir. Bu ayette önce öğle namazına yer verilmiştir. Çünkü Hz. Peygamber tarafından ilk kılınan farz namaz, öğle namazıdır.(5)
Yine pek çok İslam âlimine göre
فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ {*} وَلَهُ الْحَمْدُ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَعَشِيّاً وَحِينَ تُظْهِرُونَ
"Haydi Siz akşama ulaştığınızda (akşam ve yatsı vaktinde), sabaha kavuştuğunuzda, gündüzün sonunda ve öğle vaktine eriştiğinizde (namaz kılın), ki göklerde ve yerde hamd O'na mahsustur"(6) mealindeki ayet de beş vakit namazı bildirmektedir. Nitekim İbn Abbas da, beş vakit namazın Kur'an'da söz konusu olduğunun delili olarak bu iki ayeti göstermiştir.(7)
Namazın Beş Vakit Olduğunu Bildiren Bazı Hadisler:
بُنِيَ الإسْلامُ عَلى خَمْس: شَهَادَةِ أَنْ لاَ إلهَ إلاَّ الله، وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ ورَسُولُهُ، وَإقامِ الصَّلاَةِ، وإيتاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ البَيتِ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ .
"İslam dini beş temel- esas üzerine kurulmuştur; Allah'tan başka ilah olmadığına, Muhammed(s.a.m)'in Allah'ın Resulü olduğuna şahadet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, oruç tutmak ve – bu işe gücü yeten kimseye mahsus olarak- hac yapmak."(8)
وعن طَلْحَةَ بنِ عُبَيْدِ الله، رَضِيَ الله عَنْهُ، قالَ: جَاءَ رَجُلٌ إلى رَسُولِ الله ، مِنْ أهْلِ نَجْدٍ، ثَائِرُ الرَّأْسِ، نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوته، وَلا نَفْقَهُ ما يَقُولُ، حَتى دَنَا مِنْ رَسُولِ الله ، فإذا هُوَ يَسْأَلُ عَنِ الإسْلاَمِ، فَقَالَ رَسُولُ الله: خَمْسُ صَلَوَاتٍ في اليَوْمِ وَاللَّيلَةِ قالَ: هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَ ؟ قالَ: لا، إلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ فَقَالَ رَسُولُ الله: وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ قَالَ: هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ ؟ قَالَ: لا، إلاَّ أنْ تَطَّوَّعَ قَالَ: وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ الله ، الزَّكَاةَ فَقَالَ: هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا؟ قَالَ: لا إلا أَنْ تَطَّوَّعَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ: وَاللّه لا أَزِيدُ عَلى هذَا وَلا أَنْقُصُ مِنْهُ، فَقَالَ رَسُولُ الله،: أَفْلَحَ إنْ صَدَقَ
Talha b. Ubeydullah anlatıyor: Saçı-başı dağınık bedevî bir adam Hz. Peygamber (a.s.)'in yanına gelip "Ey Allah'ın Resulü! Allah'ın bana farz kıldığı namazdan haber verin" dedi. Hz. Peygamber (s.a.m), '(günlük farz namaz) beş vakittir. Sünnet olarak kılacağın namazlar bunun dışındadır' buyurdu. Adam: "Allah'ın bana oruç olarak neyi farz kıldığını haber verin' dedi. Resulullah: "(Farz orucun sadece)Ramazan ayın olduğunu, sünnet olarak senib tutacağın oruç bunun dışındadır' buyurdu. Adam: 'Allah'ın zekât olarak bana neyi farz kıldığını da haber verin' deyince, Peygamberimiz: İslam'ın (farz olan) hükümlerini ona söyledi. Bunun üzerine adam: 'Seni şereflendiren Allah'a yemin ederim ki, sünnet olarak hiçbir şey yapmam, ancak Allah'ın bana farz kıldığı şeylerden de hiç bir şey eksik bırakmam' dedi. Hz. Peygamber de 'Eğer adam bu sözünde doğruysa kurtuldu/veya cennete girdi demektir' diye buyurdu"(9)
Diğer bir rivayette, Hz. Peygamber (a.s.) şöyle buyurdu: "Ben, her gün beş vakit namazı kılmakla emrolundum."(10)
Abdullah. b. Abbas anlatıyor: Muaz (b. Cebel)'i Yemene (vali olarak) gönderen Hz. Peygamber (s.a.m.), ona şu talimatı verdi: "Onları (oradaki insanları), Allah'tan başka ilah olmadığına ve benim Allah'ın Resulü olduğuma şahadet (edip iman) etmeye davet et. Eğer bu davetine icabet ederlerse, onlara (bu defa), Allah'ın, her bir gün ve gecede beş vakit namaz kılmayı kendilerine farz kıldığını bildir. Eğer bunu da kabul ederlerse (bu kez), Allah'ın –zenginlerinden alınıp fakirlerine verilmek üzere- mallarından sadaka/zekât vermelerini farz kıldığını kendilerine bildir" buyurdu.(11)
Bu hadis-i şerifte Allah'a ve Hz. Peygamber(s.a.m)'e imandan sonra, ikinci sırada namaza yer verilmiştir. Bu da namazın gerçekten –İslam'da- imandan sonra en birinci ve en öncelikli meselesi olduğunu göstermektedir.
Namazın Beş Vakte Tahsisinin Hikmeti:
Allah'ın lütuf ve ihsanının azamet ve genişliğine bakılırsa insanın da melekler gibi gece, gündüz bütün vaktini namaz ve duaya sarf etmesi yerinde olurdu. Fakat insanın, yaratılışının gereği var olan zaruri ihtiyaçları nedeniyle bunu yapması mümkün değildir. Bu zorunluluğu göz önünde bulunduran İslam, her konuda olduğu gibi, bu konuda da kolaylık getirerek, namaz için birkaç münasip vakit tayin etmiştir.(12)
Çünkü, her bir namazın vakti mühim bir inkilâb başı olduğu gibi, Allah'ın kâinatta icra ettiği büyük faaliyetlerinin birer aynası, sonsuz lütuf, ihsan ve ikramlarını yansıtan birer projektör hükmünde olduğundan, yüce Allah, kullarının özellikle bu vakitlerde kendisine karşı kullukta bulunmalarını istemiştir.
Bu konuyu kısaca şöyle açıklamak mümkündür:
Sabah namazının vakti: Kâinatın yokluk karanlığından varlık aydınlığına çıkarıldığı zamana; altı günde (iki kozmolojik ve dört jeolojik; toplam altı ontolojik devrede) yaratılan göklerin ve yerin yaratılışlarının ilk gününe; mevsimlerin ilkbaharına; insanların anne rahmine düştüğü ilk anlarına benzer ve onlara işaret eder ve söz konusu yaratışlardaki Allah'ın sonsuz ihsanlarını hatırlatır.
Öğle namazının vakti: Kâinatın geçirdiği yaratılış merhaleleri içerisinde, insanların yaratıldığı zamana; yaz mevsiminin ortasına; gençliğin kemâline benzer ve o nimetlerdeki ilâhi lütufları hatırlatır.
İkindi namazının vakti: Ahir zaman peygamberi (s.a.m)'in asrına, son bahar mevsimine, insanların ihtiyarlık zamanına benzer ve oradaki Allah'ın değişik nimetlerini, sonsuz kudretinin tecellilerini ve nihayetsiz ilminin tezahürlerini gözler önüne serer.
Akşam namazının vakti: Sonbaharın son zamanlarına, o mevsimde pek çok canlıların adeta gurup edip kaybolmasına, insanın vefatına, dünyanın kıyamet vaktindeki yıkımına işaret eder ve o dönemlerdeki Allah'ın celâl sıfatlarının tecellilerine dikkat çekerek insanları gaflet uykusundan uyandırır.
Yatsı namazının vakti: Karanlığın aydınlık dünyayı siyah bir örtü ile kaplamasını, kışın beyaz kefeniyle ölmüş yeryüzünü örtmesini, ölmüş insanların gittikçe izlerinin de unutkanlık perdesi altına girmesini ve nihayet bir imtihan yurdu olan bu dünyanın kapılarının bütün bütün kapanmasını hatırlatmakla Kahhar-ı Zü'l-celâl'in celâlli tasarruflarını hatırlatarak, insanı ikaz eder.(13)
Dipnotlar
1-Nisâ, 103
2-İsrâ,78
3-Kurtubi Muhammed b. Ahmed, el-Cami' li Ahkâmi'l-Kur'an, Beyrut, 1407/1987, X/303.
4- Kurtubî, a.g.y.
5-Kurtubî, ,XIV/15
6-Rûm,17-18
7-Kurtubî, a.g.e,14/14
8-Buhârî, İman,1; Müslim, İman, 19; Tirmizi, İman, 3; Nesâî, İman,12.
9-Buhari, Savm, 1.
10-Buharî, Menakıbu'l-Ensar, 42.
11-Buharî, Zekat, 1.
12-Krş: Süleyman Nedvî, Asr-ı Saadet (Tebliğat), trc. Ali Genceli, İstanbul, 1384/1964, III/1087.
13-Nursi, Sözler, 72-73.
Bu yazıya yorum yazın
Bu yazıya gelen yorumlar.
DİĞER YAZILAR
TENBİHLER VE TAVSİYELER
1. Önce, sapık ve bidatçıların aksine, sağlam bir itikada (inanca) sahip olmalısın. Sonra ş
MEVLANA VE BEDİÜZZAMAN’DA TEMSİL, TEŞBİH VE HİKÂYELER-1
Mevlana Celâleddin-i Rumî’den ve eserlerinden, sitayişle bahsederek, “kudsi Üstatlarımdan b
TAZİYE-2
1.İSLAM FIKHINDA TAZİYE Burada taziye konusunu fıkhi (İslam hukuku) açıdan ele aldığımızd
ÇEŞİTLİ İLİMLERDEN EN ÖNEMLİ MESELELER
. Ömrünü faydalı şeylerde harcamak: Bil ki; iman sahiplerinin ömürlerini dini ilimler gibi
DÜNYA-AHİRET KAVŞAĞINDAKİ İNSANIN KONUMU
İnsanın benliğinde biri dünyaya biri de ukbaya bakan iki yöneliş vardır. İmtihanın bir sır
TAZİYE-1
Taziye, yakını vefat eden bir kimseyi ziyaret ederek baş sağlığı dileme, tesellide bulunma an
BEŞ VAKİT NAMAZIN TESBİTİ
İmandan sonra İslam dininin en temel meselesi olan namaz, günde beş defa kılınması emredilen
YAKÎN
Yakîn; dinen zorunlu olarak veya kat’î bir delil yahut ümmetin hüsn-ü kabul gösterdiği habe
SEVİNCİNDEN AĞLAYAN ENGELLİ ÖMER VE ENGELLİLERE MÜSLÜMANCA BAKIŞ
Esen Yalı’da bir derse davet edilmiştim. Ayaklarından engelli bir genç de derse gelmişti. Lis
YALNIZLIĞIN VE MUTSUZLUĞUN İLACI!
Yalnızlıktan dert yanan ve söylediklerimden çok memnun kalan bir dostumun hali, benim bu makaley
ÇEŞİTLİ MESELELER
1. Ömrünü faydalı şeylerde harcamak: Bil ki; iman sahiplerinin ömürlerini dini ilimler gibi
- FASIKLAR VE SILA-İ RAHİM
- ÖNEMLİ MESAJLAR İÇEREN BİR DÜĞÜN KONUŞMASI
- MÜSLÜMANLAR ARASINDA HUZURU SAĞLAMANIN FORMÜLÜ
- KÂİNAT DERGÂH, HAK MÜRŞİD ALLAH, HER ŞEY ZİKİRDE, VALLAH VE BİLLAH.
- BAYRAMA GİRERKEN ALMAMIZ GEREKEN İLAÇLAR VEYA İLAÇ GİBİ MADDELER
- KADİR GECESİNDE YAPACAKLARIMIZ VE ÖZEL DUAMIZ
- GÜZEL AHLAK, HUZUR VE BARIŞIN GARANTİSİDİR
- NİYET VE NAZAR
- İLMİN ÇEŞİTLERİ VE İLİM ÖĞRENMENİN HÜKMÜ
- VAAD ETTİKLERİYLE ÜÇ AYLAR
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-3
- BAKARA SURESİNDEKİ ÜÇ ZÜMRENİN ÖZELLİKLERİ
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-2
- İRŞATTA ÇAĞIN GEREKLERİ
- HADİSLERİN DİLİYLE IŞİD
- İLİMLERE TEK GÖZLE BAKMAK
- İRŞAD’DA MUHATABIN DURUMUNU NAZARA ALMAK
- USTALARIN REDDETTİĞİ KÖŞE TAŞI
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-1
- VAAZIN ÜÇ TEMEL VASFI
- SÖZÜN GÜCÜ VE DİLİN ÂFETLERİ-3
- ÇAĞIMIZDAKİ İRŞAT METODU
- IŞİD’İN FİKRİ KÖKENLERİ
- SÖZÜN GÜCÜ VE DİLİN ÂFETLERİ-2
- ÇAĞIMIZIN İNSANINI ETKİLEYEN OLUMSUZ ÂMİLLER
- KUR’AN-I KERİM’İN İKTİDAR OLMA ŞARTI: ÇİLE ÇIKARMA!
- SÖZÜN GÜCÜ VE DİLİN ÂFETLERİ-1
- DAVETİN İLKELERİ
- İSLAMİ HAREKETLER VE TARİHİN SONU
Kim Rabbine kavuşmayı arzu ediyorsa güzel bir amel işlesin ve Rabbine kullukta hiç bir ortak koşmasın.
Kehf, 110
GÜNÜN HADİSİ
Kur'an'ın Faziletine Dair
"Bir grup, Kitabullah'ı okuyup ondan ders almak üzere Allah'ın evlerinden birinde bir araya gelecek olsalar, mutlaka üzerlerine sekinet iner ve onları Allah'ın rahmeti bürür. Melekler de kanatlarıyla sararlar. Allah, onları, yanında bulunan yüce cemaatte
SON YORUMLAR
- Bu kıymetli eserin dilimize tamamıyla çevrildiğini öğrendim. İlgilenenle...
- Kıymetli ziyaretçimiz eserin tercümesine Abdüvehhab hocamız başlamıştı ...
- cevherül kelemiye kitabının tercümesinin tamamına nasıl ulaşabiliriz. sit...
- Eymen bey gerçekten çok teşekkür ederim.Ben o yeri, gerçekten hatırlayamad...
- Selamun aleyküm Şener Ağabey'in bahsettiği yer sizin de bildiğiniz ama h...
- Çok enteresan pazartesi doğması. Efendimiz'in kutsal bir ayda (recep, şaban,...
- Arabistanda giyilen kıyafetlerin bel üstü olanına rida yani gömlek; belden ...
- "Ömer b. Hattab'ın başucuna dikildim. Kendisi beline izar (fota) tutunmuştu....
- Hakperest âlimin tavrı bu... Etrâfındakiler her ne kadar haber verici konumu...
- “Bir ulu’l-emr idin emrine girdik Ezelden biatlı hakanımızsın. İdris ...
TARİHTE BU HAFTA
*Akşemseddin Hz.lerinin Vefatı(15 Ocak 1459) *İstanbul Erkek Lisesi'nin Açılışı(15 Ocak 1884) *Körfez Savaşı'nın Başlaması(17 Ocak 1991) *Galiçya Zaferi(19 Ocak 1917)
ANKET
Sitemizle nasıl tanıştınız?
Yükleniyor...