Çerkeşî Mustafa Efendi Hazretleri
(d.? / ö.1813)
Çankırı'nın Çerkeş ilçesinde doğdu. Kaynaklarda doğum tarihi ve hayatı hakkında ayrıntılı bilgi yoktur. Sadık Vicdanî Bey, Çerkeşî Mustafa Efendi'nin vefatını Hicri 1224 (m.1813) olarak bildirmektedir. Müridi olan Akif Paşa, hazretin 73 yaşında vefat ettiğini kaydetmektedir. Mustafa Efendi Hazretleri, Saranbolu'ya bağlı büyükçe bir köy olan Zora'da yetişen Halvetî-Şa'banî şeyhlerinden Şeyh Mehmed Efendi'ye intisap etmiş ve kendisinden hilafet almıştır. Türbesi, Çerkeş'te, kendi adıyla andan caminin içindedir. Çerkeşî Mustafa Efendi Hazretleri'nin bir süre İstanbul'da bulunduğu, şöhreti İstanbul ve daha geniş çevreye yayıldığı anlaşılmaktadır. Kastamonu'da çıkan Tahmisçioğlu isyanını bastırmak için, II. Mahmud, Mustafa Efendi’nin nüfuzundan yararlanmak istemiştir. “Risale fi Tahkîki't-Tasavvuf” adında küçük bir de risalesi bulunmaktadır. Bu risalede, kendisine sorulan bazı sorulara cevaplar bulunmaktadır. Risale basılmıştır. Çerkeşî Mustafa Efendi Hazretleri'nin Mehmed, Mesud ve Osman Vehbi adlarındaki oğulları, irşad faaliyetlerini kendisinden sonra da sürdürmüşlerdir. Osman Vehbi Efendi'nin oğlu Mehmed Tevfik Efendi, Beşiktaş, Halep, Çankırı, Bursa ve Balıkesir'de naiblik, Mısır'da da mevleviyet görevlerinde bulunmuş, daha sonra Medine kadısı olmuş, sonra Ankara'ya dönerek on iki yıl müderrislik yapmıştır. Çerkeşî Mustafa Efendi'nin on üç halifesi kendisinden sonra tarikatını yaymaya devam etmişlerdir. Bunları şöylece sıralamak mümkündür:
1- Beypazarlı Ali Efendi. Vefatı 1235 (m.1819). Bu zatın yetiştirdiği tek halifesi Kuşadalı İbrahim Efendi Hazretleri'dir. O da Mehmed Tevfik Bosnavî Hazretleri'ni yetiştirmiş, sonra Fatih türbedarı Ahmed Amiş Efendi'ye kadar ulaşmaktadır.
2- Geredeli Abdullah Efendi, Halil Efendi II. Mahmud'un dikkatini çektiği için İstanbul'a davet edilmiş ve Padişah tarafından kendisine hayli iltifatta bulunulmuştur. Halil Efendi'nin halifesi, Yazıköylü Emin Efendi, onun halifesi de Bulgaristan sınırlan içinde bulunan Nevrekoplu Ahmed Efendi'dir.
3- Tespit edilen halifelerinden biri de İbrahim Efendi'dir. Bu zat İstanbul-Zeyrek'te, Kilise Camii yanındaki Akşemseddin dergâhı şeyhi olarak görev yapmıştır. Daha sonra aynı dergâhın şeyhliğini halifesi, Halil Efendi yerine getirmiştir.
4- Halifelerinden biri de Ankaralı Tiritzâde Hüseyin Efendi'dir. Bu zatın da İstanbul ve Karadeniz bölgesinde salikleri olmuştur.
5- Tespit edilebilen bir halifesi de Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri soyundan Ahmed Nuri Baba'dır. Bu zatın melamî meşrebi üstün geldiğinden zahirde fazla faaliyeti gözükmemektedir.
Yüce Allah ruhunu takdis buyursun.