Yüzyıllardır süregelen Avrupa sömürgeciliğinin, ülkeler içinde ve arasında eşitsizliklerin şekillendirilmesinde muazzam bir etkisi oldu ve bunların çoğu henüz etkin bir şekilde ele alınmadı. Bu önemsiz bir ifade gibi görünebilir, ancak son zamanlarda AB ülkeleri tarafından kabul edilmektedir.
2019’da Avrupa Parlamentosu , Afrika Kökenli Kişilerin Temel Haklarıyla ilgili bir Karar kabul etti . Afrika kökenli insanlar üzerindeki tarihsel ve çağdaş olumsuz etkilerini kabul eden, sömürgecilik ve kölelik üzerine kapsamlı bir bakış açısı çağrısında bulundu.
Benzer şekilde, geçen yılki iddialı ırkçılık karşıtı eylem planı 2020-2025, sömürgeciliğin Avrupa tarihine gömülü olduğunu ve bugün toplum için derin sonuçları olduğunu ilan ediyor.
Yine de AB’nin, sömürgeciliğin yapısal mirasını ele almak bir yana, tamamen tanımak için gidecek bir yolu var – örneğin, AB içindeki beyazlar ve beyaz olmayan insanlar arasındaki ırksal ayrım çizgileri. AB genelinde toplumun tüm önemli alanlarında, beyaz olmayan insanlar en çok ayrımcılığa uğrayanlar olma eğilimindedir. Yine de beyazlarla beyaz olmayan insanlar arasındaki ırk ve farklılıklardan bahsetmek AB’deki siyasi ve yasal söylemin bir parçası değil.
Örnek olay olarak İsveç
Avrupa’nın sömürge mirasını tanımasına gelince, İsveç buna bir örnektir. İkinci dünya savaşından sonra, sömürgecilik ve ırkçılıkla ilgili hiçbir sorunu olmayan bir “ahlaki süper güç” olarak kendini gösterdi. Eşit haklar, küresel adalet ve dayanışmanın şampiyonuydu.
1960’ların başından itibaren, BM’de sömürgeciliğe karşı çıktı ve sömürge karşıtı mücadeleleri aktif olarak destekledi. Güney Afrika’daki ANC’yi finanse etti.
Bugün İsveç , nispeten küçük bir ülke olmasına rağmen, dünyanın en büyük kalkınma yardımı bağışçıları arasında yer almaktadır. Yakın zamana kadar İsveç, Avrupa’da kişi başına en cömert mülteci kabulüne sahip ülkeydi. İyi Ülke Endeksine inanacaksak, dünyada insanlığın ortak yararına İsveç’ten daha fazla katkıda bulunan hiçbir ülke yoktur.
Ancak İsveç, sömürgeciliğin uluslararası ırksal bölünmelerine her zaman katıldı, bundan yararlandı ve hatta katkıda bulundu . Birinci ve ikinci dünya savaşları arasında İsveç parlamentosu, ulusun ırk biyolojisini incelemek, teşvik etmek ve korumak için bir devlet enstitüsünün kurulmasına oy verdi. O zamanki yaygın görüş, etnik İsveçlilerin üstün İskandinav tipi beyaz Avrupalılara ait olduğuydu.
Seyirci kalmadı
İsveç, 15. yüzyılın sonlarında Avrupa’nın yayılmasıyla başlayan dünya meselelerinin ırksal düzenine sadece bir seyirci değildi. Yaklaşık bir yüzyıl boyunca Karayipler’deki St Barthélemy adasına tutunarak denizaşırı koloniler için yapılan mücadeleye katıldı. Bu, köleleştirilmiş Afrikalılara uygulanan muamelenin komşu adalardan farklı olmadığı önemli bir serbest liman haline geldi.
Bugün, Avrupa kökenli olmayan insanlar, beyaz İsveçlilerden çok daha yüksek işsizlik oranlarına sahip bir toplum kesimi olan İsveç nüfusunun yaklaşık % 15-20’sini oluşturuyor. Yerli İsveçliler için istihdam oranı% 100’e yakınken , Asya ve Afrika’da doğanlar için bu oran % 55-60’tır .
İsveç toplumundaki bu hiyerarşiler, ortak bir sömürge tarihinin bir sonucu olarak ortaya çıkan küresel bir modelin parçasıdır.
Sömürge mirasına hitap etmek
Bazı açılardan çabalara rağmen, İsveç ve diğer Avrupa ülkeleri sömürgeciliğin mirası olan birçok küresel eşitsizliği tam olarak tanımıyor. Birleşmiş Milletler genel sekreteri António Guterres’in belirttiği gibi, sömürgecilik hâlâ toplumsal adaletsizliklere, küresel ekonomiye ve uluslararası güç ilişkilerine yansıyor.
Örneğin, eski sömürge güçleri BM, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu üzerindeki hakimiyetlerinden vazgeçmeyi reddediyorlar. Pek çok Avrupa ülkesi, BM Genel Kurulu ve İnsan Hakları Konseyi tarafından ezici bir çoğunlukla kabul edilen ve demokratik ve eşit bir uluslararası düzen çağrısında bulunan BM kararlarına sürekli olarak karşı çıkmış ve kararlarını görmezden gelmiştir .
Bu yıl, Güney Afrika’daki Dünya Irkçılıkla Mücadele Konferansı’nın 20. yıldönümü ve ırk ayrımcılığına karşı dünyanın en kapsamlı insan hakları aracıdır. Diğer şeylerin yanı sıra, bu Durban Deklarasyonu ve Eylem Programı, sömürgecilik tarafından kurulan ırksal yapılara son verilmesi ve ilgili devletlerin transatlantik köle ticaretinin kalıcı sonuçlarını durdurması ve tersine çevirmesi çağrısında bulunuyor.
İngiltere, Fransa ve diğer Avrupa ülkeleri Durban Deklarasyonu’nun uygulanmasına karşı çıktılar ve İsveç onları destekledi. Örneğin, 2020 yılbaşında BM Genel Kurulu geçirilen bir karar da Afrika kökenli insanlara yönelik BM daimi platformu oluşturmak üzere karar onaylamadan, beyanının kapsamlı uygulanması için. Oylama yapıldığında 106 ülke kararı destekledi . Aralarında İngiltere, Fransa ve Hollanda olmak üzere yalnızca 14 kişi aleyhte oy kullandı. İsveç dahil 44 kişi daha çekimser kaldı.
Yine de, AB ülkeleri sömürgeciliğin küresel etkisini tanımaya yavaş yavaş geliyor gibi görünüyor. Aralık 2020’de Avrupa Parlamentosu , Köle Ticaretinin Kaldırılması için bir açılış Avrupa Günü düzenledi . İsveç’te, bir hükümet kurumu , İsveç’in Avrupa sömürgeciliğinin ırklaştırılmış düzenine katılımı konusunda kamuoyunu bilinçlendirmek için çaba gösteriyor. Bu, Avrupa’nın tek tanınmış yerli halkları olan Saami’yi kolonileştirmesini de içerir.
Şimdiye kadar, telafi için hiçbir adım atılmadı, ancak belki de geçmişin dürüst bir hesaplaşmasının başlangıcına ve bugünkü etkilerine tanık oluyoruz.
Kaynak: The Conversation