Başarılı fotoğrafçı Lynsey Addario dünyada sıcak çatışmaların yaşandığı yerlerde kareledikleriyle tanınıyor. Savaş odaklı fotoğrafları birçok ödüle layık görülen sanatçı, biri Irak’ta 2004 yılında biri de Libya’da 2011 yılında olmak üzere iki kez kaçırıldı.
Şubat başında yayınlanan anı kitabı “It’s What I Do” ise işinin diğer tarafını, ağırlıklı olarak Afrika’daki insanlık dramından sahneleri içeriyor.
2004 yılında New York Times’tan gelen bir çağrıya cevap vererek Afrika’ya gitmeyi ve Darfur‘daki savaşı fotoğraflamayı kabul etti. Kongo, Somali derken Afrika’nın başka sıcak noktalarında buldu fotoğrafçı kendini. “Yalnızca bir fotoğrafçı olarak değil, bir gazeteci ve bir insan olarak bu bölgeye aşık olduğumu söyleyebilirim.” diyor kendisi.
“Yaşananlar o kadar büyük şeylerdi ki bir şekilde onları tanımlayabilmek, bunu yaparken de bir nevi olayların içine girmek istiyordum. Kadınların hikayelerine odaklandım tam o aşamada.” Böylelikle Darfur ve Kongo’da tecavüze uğramış kadınların hikayelerini anlatmak için fotoğraflar çekerken buldu kendini.
Kongo’da Güney Kivu’da yaşayan Bibiane‘i yanağından yaşlar süzülürken kareledi. Bibiane, ormana kaçırılmış ve üç gün boyunca kendisine tecavüz edilmişti. Serbest bırakıldığında kocası çoktan tecavüzden haberdar olmuş ve kendisini terk etmişti. Bibiane daha fazlasıyla tanışmak zorunda kaldı: vücudunda HIV virüsü vardı ve üstelik hamileydi. Fotoğrafçı Lynsey, Bibiane’e yeterince ilacı olup olmadığını sorduğunda bir çanta içerisinde gösterilen birkaç hap ve bir patates kendisini göz yaşlarıyla baş başa bıraktı. Fotoğrafını çektiği insanların karşısında göz yaşlarını tutamıyordu.
2011 yılında en yoğun mülteci hareketinin yaşandığı yerlerden biri olan Somali’ye gitmeye karar verdi. Kararı verdiğinde beş aylık hamileydi.
“Kimse bana hamileyken Somali’ye gitmemem gerektiğini söylemedi. Aklımda hep, her gün bir sürü doğumun yaşandığı, hamile kadın sayısının oldukça yüksek olduğu bir yer vardı. Eğer şartlar onlar için yeterince uygunsa benim için de uygundu.”
Protein barları, muzlarla, haşlanmış yumurtalarla beslendi. Fotoğraf çekmeye bir hastanede başladı. O anları da şöyle not etti: “İfadesiz yüzleriyle Somalili kadınların ve çocukların oluşturduğu kalabalık hastane koridorlarında, odalarda, her nerede boşluk yakalarsa orada.” Bir odaya girdiğinde gıdasızlıktan ölmek üzere olan küçük bir bebeğin etrafında dua eden iki kadını gördü ve o anı fotoğrafladı.
“Hiç adil değildi.” diye hatırlıyor sanatçı o dönemi. “Çünkü içimde bir başka yaşam var iken dışarıda, etrafımda çocuklar ölüyordu.”
Lynsey Addario Orta Doğu’daki kadınları da fotoğrafladı. 2000 yılında Taliban yönetimi altındaki Afganistan’a gitti. Her ne kadar Taliban, fotoğrafı tamamen yasaklamış olsa da sanatçı oradaki kadınları fotoğraflamak istedi. Kitabında yazdığına göre insanlar fotoğraflarının çekilmesini dert etmiyordu çünkü o çekilen fotoğrafların ülkeye asla geri dönmeyeceğini biliyorlardı.
Sanatçı kendisinin özellikle kadın fotoğrafçılar arasında bir rol model olarak gösterilmesiyle ilgili olarak biraz gergin hissettiğini söylüyor. “Fotoğrafçı olmak isteyen kızımla oturup konuşmanızı çok isterim.” diyenlere birkaç kez emin olup olmadıklarını sorduğunu ekliyor.
[NPR aracılığıyla]
Görseller: Facebook