|Modern Dцnemde Siyasal De?i?im: Niccolo Machiavelli |
Machiavelli, siyasal dь?ьnce tarihinin en tart??mal? isimlerindendir. Siyaset felsefesini, Antik dцnemin цzcь, teleolojik ba?lam?ndan ve Orta Зa? dь?ьncesinin a?k?n, ak?l-ьstь yap?s?ndan ba??ms?zla?t?ran Machiavelli, onu ilk kez “gerзekзi” temellerde yorumlayan isim olarak ьn kazanm??t?r. En цnemli iki kitab? olan Hьkьmdar ve Sцylevler’de ba?ar?l? ve sevilen bir yцnetimin kurulabilmesi iзin hьkьmdar?n sahip olmas? gereken цzellikleri anlat?r. Цzellikle Hьkьmdar’da Machiavelli despota klasik siyasi ahlak ц?retisini takip etmemesini aз?k yьreklilikle ve cesaretle tavsiye eder. Kitlelerin erdemsiz, aз gцzlь, dar gцrь?lь ve kendi kendilerini yцnetmekten aciz oldu?unu dь?ьnen Machiavelli, despota, halk? bir arada tutabilmek iзin kaba gьз kullan?m?n? ve hileyi iki цnemli yol olarak gцsterir. Machiavelli’nin цzellikle kendi dцnemi iзin devrimci say?lan bu gцrь?leri beraberinde birзok tart??ma do?urmu?tur. Bu tart??malar?n en цnemlisi, Machiavelli’ye atfedilen ?u motto ьzerinedir: “Amaзlar araзlar? me?ru k?lar!”. Bu mottonun gьnlьk dildeki kar??l???, e?er amaзlar?m?z do?ru ise bu amac? gerзekle?tirmek iзin en adi hile ve kaba kuvvete dayanan araзlar? kullanmam?z?n dahi me?ru oldu?udur. Bu sebeple gьnlьk hayatta ba?ar?ya ula?mak iзin hiзbir ahlaki k?s?tlamay? kabul etmeyenlere “Makyevelist” s?fat? yak??t?r?l?r. Makyevelizmin kendini en tehlikeli ?ekilde gцsterdi?i yer siyaset alan?d?r. E?er hьkьmdarlar kendilerini siyasal ahlak standartlar? ile s?n?rland?r?lm?? hissetmezlerse amaзlar?n? gerзekle?tirmek iзin her tьrlь insanl?k d??? yцntemi kullanmay? hak olarak gцreceklerdir. Цrne?in Yirminci Yьzy?l’da ya?am?? ve insanl?k d??? bьyьk katliamlar gerзekle?tirmi? Hitler ve Stalin gibi liderlerin siyasi eylemlerini Machiavelli onaylar m?yd?? Machiavelli’nin tek meselesi, “gьз siyaseti”ni me?rula?t?rmaya зal??mak m?d?r? Gьз siyaseti geзerli tek siyasi yцntem ise modern demokrasiler ve onlar?n insan haklar?na ve hukukun ьstьnlь?ьne dayal? idealleri bo? bir aldatmacadan m? ibarettir? Baz? yorumcular Machiavelli’nin siyasal liderlere gьз ve sahtekвrl?k arac?l???yla iktidar? nas?l elde edeceklerini ц?retti?i iзin onun kцtьlь?ьn ц?retmeni oldu?unu belirtirler. Kimi yorumcular ise Machiavelli’nin sadece siyasal iktidar aray???ndaki gerзe?i ifade etti?ini belirterek lanetlenmemesi gerekti?ini savunurlar. Kimileri ise Machiavelli’yi modern devletlerin siyasal yap?s?n? ve potansiyelini ilk kez gerзek anlamda kavrayan bir dь?ьnьr olarak alk??larlar .Maciavelli’nin bu s?ra d??? durumunu kavray?p, onu daha nesnel bir ?ekilde yorumlayabilmek iзin Rцnesans dцnemini k?saca irdelemek gerekmektedir. Daha sonra Machiavelli’nin kulland??? temel kavramlar? ve gцrь?leri irdeleyerek bir sonuca yakla?abiliriz.
Rцnesans
Machiavelli’nin ya?ad??? Rцnesans dцnemi, sanat, bilim, ekonomi ve mamul mal ьretimi alanlar?nda bьyьk bir geli?me ve de?i?imin ya?and??? zamanlard?r. Kentler bьyьmь?, nьfus artm??, sanat ve uluslararas? ticaret refah?n gцstergesi olmu?tur. Bu dцnemde tьccarlar, zanaatkвrlar, endьstriyel giri?imciler ve ilk цzgьr i?зiler yцnetim tarz?nda ve hьkьmet ?eklinde de?i?iklikler yap?lmas?n? yьksek sesle talep etmeye ba?lam??lard?r. Dь?ьnce цzgьrlь?ь ve hareket цzgьrlь?ьnьn bьtьn gruplar?n temel talepleri aras?nda olmalar?n?n yan?nda, saf insan haklar? teorileri ьzerine radikal hareketlerin de gцzlendi?i bir dцnemdir. Kendi ak?l ve yetene?ine gьvenen, teolojik ba?lardan ar?nm?? insan tipi Rцnesans insan?n? tan?mlamaktad?r .
Ayr?ca ticaretin yayg?nla?mas?, ulusal-siyasal bir pazar?n ortaya з?kmas?na neden olmu?tur. Bu sьrecin di?er kьltьrel ve siyasal olgularla birle?mesi ile ulusal birli?in tan?nmas? ve kavranmas? yцnьnde hareketler ba?lam??t?r. Orta Зa?’?n feodal Avrupa’s? dinsel ve “irrasyonel” birзok fikrin ?????nda siyasal цrgьtlenmesini olu?tururken, Rцnesans insan? siyasal birli?e ve цzgьrlь?e yцnelik taleplerini “sцzle?me” temelinde ifade etmeye ba?lam??lard?r. Machiavelli dцneminde Floransa, Milano, Roma, Napoli ?ehir devletleri Rцnesans’? temsil eden ba??ms?zl?k adalar? haline gelmi?lerdir. Machiavelli’nin dь?ьnce dьnyas?n? ?ekillendiren di?er цnemli bir husus da ?talyan ?ehir devletlerinin siyasal birlikten yoksun olmalar?d?r. Ticarete dayal? olarak geli?en ?ehir devletlerinin ulusal bir ordular?n?n bulunmamas?, bu devletleri sьrekli olarak ?spanya ve Fransa gibi merkezile?mi? devletlerin sald?r?lar?na aз?k b?rakmakta ve ?talyanlar?n siyasi arenada ciddiye al?nmamalar?na neden olmaktayd?. Machiavelli’nin paral? askerlere kar?? gьvensizli?i ve ulusal birli?e зa?r?s? ya?ad??? dцnemde kar??la?t??? problemlerin do?rudan bir yans?mas?d?r.
Yцntem ve ?nsan Do?as?
Rцnesans dцneminin de?erleri iзinde yeti?en ve Floransa’n?n kьltьrel de?erleri ile k?vanз duyan Machiavelli, yurt d???nda yьrьttь?ь diplomatik gцrь?melerde Floransa’n?n a?a??lanmas? ile ?ok olur. Floransa’n?n kьltьrь, ticareti, tarihsel zenginli?i цnemlidir ama askeri gьзten ve siyasi birlikten yoksun ?talyan ?ehir devletleri d?? siyasi gьзler taraf?ndan bask? alt?nda tutulmaktad?r . Bu ilk ?a?k?nl?k ve ьzьntьnьn ard?ndan Machiavelli, klasik Orta Зa? siyaset ahlak?n?n ?talya’n?n uluslararas? siyasette hak etti?i ?anl? yeri almas?n? sa?layamayaca?? kanaatine var?r. Machiavelli, Aristoteles’in formlar? ya da Thomas’?n do?al hukuku gibi idealist felsefelerin hayali bir insan potansiyeli ьzerine kurulduklar?n? dь?ьnьr. Bu tьr felsefeler ьzerine kurulacak hьkьmetler, insanlar?n gerзek do?as?na uygun siyasi kararlar alamayacaklar? iзin h?zl? bir зцkь?le son bulacaklard?r
Machiavelli, insan do?as?n?n her yer ve zamanda geзerli цzelliklerini gцzleme dayand?r?r. ?nsan do?as?na ve potansiyeline yцnelik a?k?n varsay?mlar? ak?l d??? bulur. Ona gцre insan do?as?n?n temeli bencilliktir. Herkes kendisi iзin daha iyi olana, ba?ar?ya, ?an ve ?цhrete ula?mak ister ve bunlar? istemeye herkesin hakk? vard?r. Ancak bu tьr gerзekзi bir yakla??m ?talya’n?n “?u anki” durumunu anlamam?z? sa?layacakt?r. Machiavelli’nin tarihsel olaylara dayal? gerзekзi yцntemi burada kendini aз??a vurur. Ona gцre yazarlar hiзbir yerde gцrьlmemi?, duyulmam?? hьkьmdarl?klar? anlat?rlar ama olmas? gereken ile olan ayr? ayr? ?eylerdir. Hьkьmdar her yerde ve zamanda iyi olmaya kalk???rsa yok olmaya mahkыmdur. Bu sebeple genellikle Roma tarihinden ve iзinde ya?ad??? dцnemin siyasi tarihinden yararlanan Machiavelli, Hьkьmdar’da ?talyan birli?ini sa?layabilecek hьkьmdar?n sahip olmas? gereken цzellikleri anlat?r. Bu eser bir siyaset felsefesi зal??mas? de?ildir ve Machiavelli, “iyi yцnetim nedir?”, “hangi yцnetici me?rudur?”, “iktidar nedir?” gibi sorularla ilgilenmez. Onun sordu?u sorular, “dьzen nas?l sa?lan?r?”, “ulusal bir ordu nas?l kurulur?”, “neden bir ulusal orduya ihtiyaз vard?r?” biзmindeki sorulard?r Machiavelli, bu sorulara verdi?i cevaplar?n? geleneksel ahlak anlay???ndan ve Tanr? dь?ьncesinden soyutlayarak vermekte ve bu yцnde “laik” цzellikler ta??yan kavramla?t?rmalara gitmektedir.
Цzel Alan ve Kamu Alan? Ayr??mas?
Machiavelli’nin yцnteminin en зarp?c? цzelli?i цzel alan ve kamu alan? ay?r?m?d?r. Ona gцre цzel ahlak kamusal i?lere uygulanamaz. Зьnkь bu ikisi de kendilerine цzgь dili ve kurallar? olan otonom alanlard?r. Machiavelli bцylece kamusal ve цzel alanlar?n Aristotelesзi, Thomasз? birli?ini reddeder. Bu reddiyeyle birlikte iyi ve kцtьnьn saf bir ?ekilde ayr?lmas? da sцz konusu de?ildir. Machiavelli siyasal amac? iktidara gelme ve onu sьrdьrme olarak belirler. ?yi olan ise bu amac?n gerзekle?mesine yard?mc? olan ?eydir. Цrne?in siyasi bir rakibi zehirleyerek цldьrmek, iz b?rakmadan rakibinizden kurtulman?z? sa?l?yorsa iyi bir ?eydir. ?yi ve kцtьnьn kategorik farkl?la?mas? ortadan kald?r?lm??t?r .Machiavelli iyilik ile kцtьlьk hakk?ndaki bu gri alg?ya tarihsel gerзek olgular? inceleyerek ula?t???n? belirtir. Ona gцre, ba?ar?l? hьkьmdarlar?n hepsi iktidarlar?n? koruyabilmek iзin hileyi, ikiyьzlьlь?ь ve kaba kuvveti ak?ll?ca kullanm??lar ve halklar?n? gьven iзinde tutmay? ba?arm??lard?r. Bunun yan?nda tamamen dьrьst davranan hьkьmdarlar?n halklar?n?n terцr ve sefaletin ortas?nda kalabildiklerini ileri sьrer. E?er hьkьmdar iktidar?n? koruyabilirse kahraman, yok e?er iktidar? kaybederse hain olur. Hьkьmdar?n kulland??? yцntemler de, eylemlerinin sonuзlar?na gцre de?erlendirilir. Machiavelli’nin Hьkьmdar kitab?nda iyi bir hьkьmdar?n цzelliklerini цzetlemek iзin kulland??? “aslan ve tilki” benzetmesi bu ba?lamda цnemlidir. Hьkьmdar gerekti?inde bir aslan gibi korkutucu, gerekti?inde bir tilki gibi kurnaz olmal?d?r ki iktidar?n? koruyabilsin.
Machiavelli, bu tavsiyelerinin somutla?m?? bir hali olarak dцnemin цnemli askeri lideri Cesare Borgia’y? цrnek gцsterir. Machiavelli’nin feyiz almam?z? istedi?i hikвye ?цyledir: Borgia, zalim bir komutan?n? isyan з?karan bir ?ehre gцndererek, katliam yolu ile isyan? bast?rmas?n? ister. ?syan bast?r?ld?ktan sonra Borgia halk?n kendisine kin beslemesini цnlemek iзin komutan?n? herkesin gцzь цnьnde цldьrterek cezaland?r?r. Bцylece halk cezadan memnun kal?rken, Borgia’ya kar?? korku ile kar???k sayg? duyulur. Machiavelli’nin bu tavsiyelerinin sebebini kendi sцzlerinde bulabiliriz: Ьlkenin gьvenli?i, verilmesi gereken bir karara ba?l? oldu?unda adalet veya adaletsizlik, insanl?k veya zalimlik, zafer yahut utanз konusunda dь?ьnmeye gerek yoktur. Tьm dь?ьnceler bir kenara at?lmal? ve tek bir soru sorulmal?d?r: Ьlkenin varl??? ve цzgьrlь?ь hangi yolla kurtar?labilir? Frans?zlar bu dьsturu hem sцzleriyle hem de eylemleriyle uygulayarak krallar?, majestelerini ve Fransa’n?n yьceli?ini korur, krallar? hakk?nda onur k?r?c? herhangi bir ?ey duymak sab?rlar?n? ta??r?verir. Зьnkь krallar?n?n iyi veya kцtь talih getiren hiзbir karar? yьzьnden utanca dь?emeyece?ini sцylerler - galip veya ma?lup olmas? sadece kral? ilgilendirir. Elit ve Kitle Machiavelli’nin kulland??? bir di?er kavramsal kar??tl?k “elit ve kitledir”. ?nsanlar yцneten elitler ve yцnetilen kitleler olarak ikiye ayr?l?r. Machiavelli, elit olma ?artlar? aras?nda soylulu?u saymaz. Elit ki?iler, aз?kзa ve bilinзli olarak amaзlar?n? seзen ve bu amaзlar?n? gerзekle?tirirken “ak?ld???” s?n?rlamalardan kendilerini ba??ms?z k?lanlad?r. Machiavelli, elitleri, bencilli?in akla dayal? ve aktif oldu?unu hesaplayabilen ьstьn insanlar olarak gцrьr. Onun elitleri ?iddet kullanmaya istekli, bencil ve iktidar dь?kьnьdьrler . Machiavelli’ye gцre kitle de do?as? gere?i bencildir. Ama onlar k?sa vadeli arzular?n?n etkisi ile irrasyonel davran??a sьrьklenirler. Bu yьzden kitlelerin bencillikleri onlar? цzgьrlьklerine ta??maz. Onlar ba?kalar? taraf?ndan yцnetilmek durumundad?rlar ve yцnetilmeyi de arzu ederler. Kitlelerin цzgьrlьklerini kullanmak iзin fazla aptal olduklar?n? dь?ьnen Machiavelli, korkutucu bir hьkьmdar?n yoklu?unda s?radan halk?n dьzeni koruyamayacaklar?na inan?r.
Elit-kitle ayr?m? aз?s?ndan Machiavelli’nin talihe bak?? aз?s? da aз?klay?c?d?r. Machiavelli talihin varl???n? reddetmez ancak talihi, ak?l ile yцnlendirilebilir bir gьз olarak yorumlar. Цrne?in onu azg?n bir nehre benzetir. Nas?l ki azg?n nehrin цnьne set зekip, farkl? kanallarla suyunu kullanmak iзin elveri?li hale getirebiliriz, kцtь talihin de uygun yцnlendirmelerle iyi sonuзlar do?urmas? sa?lanabilir. Bu aз?dan elitler talihlerine ak?llar? ile yцn veren ve bireysel цzgьrlьklerine sahip ki?ilerdir. Machiavelli, halk?n korunmaktan ve zulьmden muaf olmaktan ba?ka bir ?ey istemedi?ini belirtir. Dolay?s?yla siyasi yetkiyi kullanan elitlerin siyasi цzgьrlь?e de sahip olaca??n? belirtir. Ancak onun bu gцrь?lerinin cumhuriyetзilik fikirleri ile tam olarak uyu?mad???n? ileride gцrece?iz. Erdem ve ?eref Buraya kadar цzetlenen bilgiler Machiavelli’nin kцtь ?цhretini hakl? з?kar?r gцzьkmektedir. Ancak belirtilmelidir ki, o hiзbir zaman zor kullanma yцntemini birincil ve her zaman kullan?lmas? gereken bir seзenek olarak цnermemi?tir. Ayr?ca Machiavelli’nin siyasi ц?retisi genellikle en kцtь durumlardan kurtulmak iзin hьkьmdara tavsiye niteli?indedir. Ona gцre asgari цzgьrlьk цzgьrlьksьzlьkten iyidir. Tam da bu nedenden dolay? Machiavelli, hьkьmdar?n erdemli olmas?n? ister. Machiavelli’nin erdemi (virtu) Antik dцnemin idealizminden ve Orta Зa?’?n ahlaki iyili?inden ba??ms?z olarak bireyci ve dьnyevi bir mьkemmellik durumudur. Machiavelli, siyasette etkilili?i ya da etkinsizli?i dindeki sevap ve gьnah kavramlar?na e? tutar ve ba?ar?l? hьkьmdar? erdemli hьkьmdar olarak nitelendirir. Machiavelli iзin erdem kavram? ?eref kavram?ndan ayr?lmaz. Bir hьkьmdar?n ?erefini koruyabilmesi iзin onun halk taraf?ndan sevilmesi, cцmert bilinmesi ve adil gцzьkmesi gerekir. ?erefini halk?n gцzьnde kaybeden bir hьkьmdar?n iktidar?n? uzun sьre koruyamayaca??n? belirtir. Bu sebeple Machiavelli, hьkьmdarlara ?iddet kullanmaktansa sahtekвrl??? tavsiye eder. Зьnkь ?iddeti gizlemek ve me?rula?t?rmak zorken, hile h?zl? ve gizlenebilirdir. Bцylece hьkьmdar istedi?ini elde ederken, ?цhretini de koruyabilir. Bцylece Machiavelli, siyasal yьceli?in yeterli цdьlь olarak eski Yunan ve Roma’daki ?eref fikrine yeniden hayatiyet kazand?r?r. Ancak gцrьldь?ь gibi, Machiavelli’nin ?eref kavram? Зiзero’nun ahlaki erdemin sonucu olan klasik ?eref anlay??? de?ildir. Ama yine de Machiavelli, erdem ve ?eref kavramlar? ile hьkьmdar?n anlams?z ?iddetten kaз?nmas? gerekti?ini vurgulamaktad?r. O, sert цnlemlerin halk? bar?? ve birlikten yararland?rman?n zorunlu oldu?u durumlarda halkl?la?t?r?labilece?ini vurgular. Gereksiz ?iddet uygulayanlar hьkьmranl?k elde edebilir ama ?eref kazanamazlar.
?deal Yцnetim ?ekli
Papa, Machiavelli’den bir anayasa tasla?? haz?rlamas?n? istedi?inde, Machiavelli tamamen cumhuriyetзi ilkeler ьzerine kurulu bir anayasa tasla?? sunar. Papa taraf?ndan be?enilmeyen taslak reddedilir. ?lk bak??ta Machiavelli iзin bir зeli?ki gibi duran bu anayasa tasla??n?n bir benzeri onun Sцylevler kitab?nda da цnerilen bir yцnetim ?ekli olarak gцze зarpmaktad?r. Ayd?nlanm?? despotun teorisini kurdu?u iddia edilen Machiavelli iзin bu durum gerзekten bir зeli?ki midir? Machiavelli’nin nihai siyasal hedefi ba??ms?z ?talyan ?ehir devletlerini ulusal bir birlik alt?nda toplamakt?r. Bu yьzden bьtьn ilgisi bir ulus devletin nas?l kurulup, istikrarl? hale getirilece?i ьzerine olmu?tur. Ancak, bir kez ulusal birlik sa?lan?p devlete istikrar kazand?r?ld?ktan sonra hukuka daha ba?l? bir yцnetimin de temelleri at?lm?? olur. Ama hemen belirtilmelidir ki, Machiavelli’nin s?radan insana kar?? gьvensizli?i ve yцneticiden bekledi?i ьstьn performans onun cumhuriyete dair fikirlerinde de takip edilebilmektedir. Cumhuriyet Machiavelli’nin ideal yцnetim ?eklidir. Зьnkь bir cumhuriyet ancak erdemli yurtta?lar taraf?ndan kurulabilir. Cumhuriyetin ьз цzelli?inden ilki yasaya dayal? yцnetimdir. ?kincisi yaln?z bir az?nl???n з?kar? iзin de?il, yurtta?lar?n зo?unlu?unun з?kar? iзin yцnetilmesidir. Son olarak bьtьn s?n?flar?n ьyeleri yurtta?lar olarak yцnetime kat?lma haklar? olduklar? iзin cumhuriyet karma bir yцnetimdir. Зat??malar Roma’da oldu?u gibi yasalar зerзevesinde зцzьlebildi?i sьrece pozitif bir gьзtьr. Dolay?s?yla Machiavelli cumhuriyetlerde yцneticilerin tek bir ahlaki standarda ba?l? kalarak halk? yцnetebilece?i kanaatindedir .Ama e?er cumhuriyet зok bьyьk bir tehlike ile kar?? kar??ya kal?rsa Roma Cumhuriyeti’nde oldu?u gibi geзici bir sьreli?ine bir tiran atanabilir. Ayr?ca halk erdemli dahi olsa her an yozla?ma tehlikesi ile kar?? kar??yad?r. Bu yьzden Machiavelli cumhuriyetlerde bile, siyasi liderlerin zorunda kalmalar? halinde zor ve hile yoluna ba?vurarak hukuksal yolu terk etmelerinde bir sak?nca gцrmemektedir. Meseleye bu aз?dan bak?ld???nda Machiavelli’nin fikirleri herhangi bir зeli?kiyi bar?nd?rmamaktad?r.
Machiavelli’nin Modern Siyaset Teorisi Aз?s?ndan Цnemi
Machiavelli birзok yazar taraf?ndan “modern siyaset” anlay???n?n ve “siyaset bilimi”nin kurucular? aras?nda gцsterilmektedir. Machiavelli, ilk kez, siyaset ve ahlak alanlar?n? birbirinden ay?rarak, siyasete цzerklik kazand?rm??t?r. Bцylece bir yandan sekьler bir hukuksal зerзeve geli?tirmi?, di?er yandan “olmas? gereken”i de?il, “olan”? inceleyerek siyaset зal??malar?na bilimsel bir temel kazand?rm??t?r.). Machiavelli’ye yцneltilen en a??r ele?tiri onun siyaseti ahlaktan tamamen koparm?? olmas?d?r. Bu ele?tiriye verilebilecek baz? cevaplar vard?r. ?lk olarak, Machiavelli, insan?n do?as?na зok karamsar yakla??r. Devlet olmadan insanlar?n disiplinsiz ve dьzensiz kalaca?? kanaatindedir. Bu yьzden baz? yazarlar, Machiavelli’nin ahlak? siyasetten ay?rmad???n? ama devleti ahlak?n цnko?ulu olarak gцrdь?ьnь ileri sьrerler .?kinci olarak, Machiavelli, Rцnesans insan?n?n bak?? aз?s?yla siyaset teorisini kurmu?tur. Bu aз?dan Machiavelli’nin ?u ?ekilde bir ak?l yьrьttь?ь varsay?labilir. Modern siyasal hayatta insanlar yal?t?lm?? bireyler olarak rekabet halinde kendi bireysel з?karlar?n?n pe?inde ko?maktad?r. Klasik ahlaki ba?lar?n bu insanlar? bir araya getirmesi beklenemez. O zaman siyasal dьzen bu ?ekilsiz halklara kendi gьcьnь dayatacak bir yьce kurucu sayesinde gerзekle?tirilebilir. Bu nedenle Makyevelist erdem, modern devletlerin bir standard? olarak, bir liderin gьcь, zekice ve iradi olarak kullanmakla yeni bir devlet yaratma yetene?i olarak gцrьlebilir.
Bu tezden anla??laca?? ьzere Machiavelli modern devletlerin yapayl???n? fark etmi? ve teorisini bunun ьzerine in?a etmi?tir. Art?k Aristoteles’in insan?n do?as? gere?i ortaya з?kan devleti yerine yapay ulus devletler vard?r
Ancak farkl? bir grup yazar Machiavelli’nin siyasete uygulad??? ahlaki grili?i, Yirminci Yьzy?l’da ya?an?lan bьyьk katliamlar?n habercisi olarak yorumlar. Machiavelli’nin цrnek verdi?i tarihi olaylardaki siyasi liderler her ne kadar geleneksel ahlak standartlar?n?n d???nda yer al?yor olsalar da, bu liderlerin eylemlerinin sonuзlar?, Yahudi soyk?r?m? ile ya da Japonya’ya atom bombas? at?lmas? ile kar??la?t?r?ld???nda bir hayli цnemsiz цrneklerdir. Machiavelli’nin siyasal ilkelerinin bu gibi bьyьk felaketlere yol aзmayaca??n? kim garanti edebilir? Gьnьmьzde demokrasi ve insan haklar? ideali medeni olmak isteyen her devletin bir цn kabulьdьr. Цrne?in Amerika Birle?ik Devletleri gibi liberal ilkeler ьzerine kuruldu?u iddia edilen devletlerin Machiavelli’in ilkelerini yanl??lad??? цnerilmektedir. Machiavelli’in modern siyaset ile geleneksel ahlak anlay??? aras?nda yapt??? sert ay?r?m?n hatal? oldu?u yцnьnde gьзlь itirazlar ileri sьrьlmektedir. Ak?n’a gцre, Machiavelli’nin yaz?lar?n?n bu tьr farkl? uзlardaki yorumlara sebep olmas?n?n as?l nedeni onun Hьkьmdar’da yцneticiye verdi?i “ayk?r?” ц?ьtlerdir. Ak?n bu ayk?r? ц?ьtlerin Machiavelli’nin esas gцrь?lerini yans?tmad??? kanaatindedir. Bьyьk bir vatansever olan Machiavelli iзin yeni kurulan bir prensli?in ayakta kal?p, dьzeni ve en цnemlisi ?talyan birli?ini sa?layabilmesi bьtьn ahlaki kayg?lardan daha ьstьndьr. ?talyan birli?i sa?lanamaz ise hьkьmdarlar?n ahlaki normlara uyup uymamas? da sorun olmayacakt?r, зьnkь ortada bir ?talyan hьkьmdar da olmayacakt?r. Ancak bir kere ?talyan birli?i sa?land?ktan sonra cumhuriyetзi ahlaki normlara ba?l?, erdemli vatanda?lara sahip bir devletin Machiavelli’nin yьre?inde yatan aslan oldu?u onun Sцylevler’inde aз?kзa ortaya kondu?u belirtilir .
Tьm bu цnemli tart??ma alanlar?na ra?men Machiavelli’nin siyaset tarihinde yeni bir dцnemin ve anlay???n habercisi oldu?u ?ьphesizdir. Machiavelli sonras? Hobbes ve Locke’un sekьler siyasal teorileri ve insan do?as?na ili?kin tart??mal? цn kabulleri bu yarg?y? do?rular niteliktedir. Gьnьmьzde “olan”dan “olmas? gereken”e gьз siyasetini kavrayabilmek ve dцnь?tьrmek iзin daha fazla Machiavelli okunmas? gerekti?i aз?kt?r.