Çocuklar, çevrelerinde başlarına gelen olaylara yetenekleri ölçüsünde uyum sağlarlar. Bununla birlikte, tamamlanmamış gelişimleri ve yaşam deneyimlerinin eksikliği, onları travmaya karşı yetişkinlerden daha savunmasız bırakır. Bir saldırı gibi hissettiren şeyin yarattığı duygular, olay anında ya bir bakıcının yardımıyla ya da bir bakıcı yokken kendi başlarına işlenmezse, olayın deneyimi bir travmaya dönüşebilir.
Potansiyel olarak travmatik bir olay, sizin veya vücudunuzun başa çıkması için çok fazla olan bir şeydir. Travmatik olaylar, kendini korumaya yönelik duygular, dürtüler üretir ve travmatik bir olayı işlemenin sağlıklı akışı herkes için; travma meydana geldiği anda ihlali tanımakla başlar. Ardından, takip eden doğal duyguları deneyimlemek için güvenliği bulmayı gerektirir ve sonunda, kendimiz hakkında olumsuz bir kişisel ifade olmayan bir anlam bulmakla sonuçlanır. Bu doğal akış tamamlanırsa, deneyimin gitmesine izin verebilirsiniz, travma olarak kalmaz.
Çocuklukta bu akış kesintiye uğrama veya tamamlanmama eğilimindedir. Bu çeşitli sebeplerden dolayı olabilir. Çocuğa deneyim boyunca yardımcı olmak veya deneyimi anlamlandırmak için genellikle destek yetersizdir. Diğer bir neden de, öfke ve üzüntü gibi duyguların acı verici ve rahatsız edici olması ve genellikle bastırılmasıdır. Onları bastırmak, travmayı beyninizin bilinçsiz kısmına iter ve çözülmez hale gelir.
Travma çocuklukta ortaya çıkar ve çözülmemişse, yetişkinliğe de taşınabilir. Danışmanlık arayanlar, mevcut sorunlarının kökeninin çocukluk döneminde olmasına genellikle şaşırırlar. Bu, farkında olunması gereken önemli bir fikirdir çünkü bu, çocukluğunuzda olan şeylerin çoğunun, farkında olsanız da olmasanız da, bugün ebeveynlik şeklinizi etkileyebileceği anlamına gelir.
Çocukluk travmasının bazı etkileri bariz olabilir. Ancak çoğu zaman bu etkiler gizlenir ve günlük yaşamınıza gizlice girebilir. Bunun nedeni büyük ölçüde travmanın beyninizde normal anılar gibi depolanmamasıdır, bunun yerine parçalar halinde, bilişsel olarak farkında olmak yerine vücudunuzda daha güçlü bir şekilde hissedilir.
Travma, tehlikeyi nasıl algıladığınızı, duyguları nasıl yönettiğinizi ve strese nasıl tepki verdiğinizi etkileyebilir. Bu belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, muhtemelen çözülmemiş bir travma yaşıyor olabilirsiniz:
- Tekrarlayan geçmişe dönüşleri ve kabusları deneyimliyorsunuz.
- Sebepsiz ortaya çıkan aşırı korkularınız var.
- Tekrarlanan panik ataklar yaşıyorsunuz.
- Siyah beyaz düşüncelere sahipsiniz.
- Aşırı tetiktesiniz, o an normalde bu tür davranışları gerektirmese bile her an tehdit bekliyorsunuz.
- Kendinizi aşırı derecede suçluyorsunuz.
- Depresyon ve değersizlik duygularını deneyimliyorsunuz.
- Bağımlılık, yeme bozuklukları veya kendine zarar verme benzeri davranışlarınız var.
Çözümlenmemiş travmayla yaşamaya devam etmek, travmanın sizi ve potansiyel olarak ailenizi de olumsuz etkilemesine izin vermeye devam edecektir ancak, acıyı hissetmek için kendinize izin verebilir, kesintiye uğrayanları tamamlayabilir, deneyiminize hayat veren bir anlatı oluşturabilir ve bunun sizin için ne anlama geldiğini anlamaya çalışırsanız, yaşam boyunca sizi takip etmeye devam etmeyecektir. Olanları işlemek, duygularınızı düzenlemenize, çocuklarınızla daha iyi ilişki kurmanıza ve ihtiyaç duydukları beslenmeyi sağlamanıza yardımcı olacaktır.
Çocukluk travması ebeveynlik tarzlarını nasıl etkiler?
İşte çocukluk travmasının ebeveynlik tarzlarını etkilemesinin bazı yolları:
1. Kaçınma
Kaçınma, çözülmemiş travmanın en belirgin semptomlarından biridir. Size geçmiş travmanızı uzaktan bile hatırlatan duygulardan, anılardan veya durumlardan bilinçli veya bilinçsiz olarak kaçınabilirsiniz. Çocuğunuzun hayatına karışmayarak bunlardan kaçınabilir veya duygularını madde veya diğer uyumsuz davranışlarda boğmayı seçebilirsiniz.
Alternatif olarak, çocuğunuzun kaçınmayı tercih ettiğiniz etkinliklere katılımını da sınırlayabilirsiniz. Bu, deneyimlerini veya zevk aldıkları bir şeye katılımlarını potansiyel olarak sınırlandırır.
2. Aşırı korumak
Çocuğunuzu dünyadan aşırı derecede koruma arzusu, doğrudan kendi travmanızdan kaynaklanabilir. Özünde, onları sizi olanlardan korumak için. Çocuğunuzun hayatta kalmasını istiyorsunuz ve onu koruyacaksınız.
Bununla birlikte, çocuğunuzu aşırı sakınmak, hayattaki deneyimlerini sınırlayabilir veya çocuğunuz sizin için “tabu” olan şeyleri kendi başına keşfetmeye başladığında sizden bir engel oluşturabilir. Çocuğunuz riski bağımsız olarak değerlendirme fırsatına hiçbir zaman sahip olmadığı için, aşırı endişeli ve kaçınmacı bir şekilde büyüyebilir.
3. Aşırı kontrolcü olmak
Travma, korkunç ve güvensiz bir durumda kontrolün tamamen kaybedilmesi gibi hissettirir. Çocukluk çağı travması, aşırı kontrol edici hale gelerek aşırı telafi yoluyla ebeveynlik tarzlarını etkileyebilir. Aşırı kontrolcü ebeveynlerin çocukları asi olabilir veya bağımsızlık için gerekli becerilerden yoksun olabilir. Birçoğu, yeme bozuklukları veya madde bağımlılığı gibi duygularını yönetmek için uyumsuz davranışlar da geliştirir.
4. Duygusal ihtiyaçlarını ihmal etmek
Araştırmalar, çözülmemiş travması olan ebeveynler için ortak bir tepkinin, çocukları için duygusal olarak ayrılmak ve genellikle duygusal ihtiyaçlarını ihmal etmek olduğunu gösteriyor. Ebeveynlik doğal olarak sizin ve çocuklarınızın üzüntü, suçluluk, sevgi, öfke gibi pek çok hassas duyguya maruz kaldığınız bir ortam yaratır. Çözümlenmemiş travması olanlar genellikle bu duygulardan kaçınır.
Duygusal olarak müsait olmayan ebeveynleri olan çocuklar, savunmasızlığa tahammül etmekte veya kendi duygularını düzenlemekte zorluk çekme eğilimindedir. Bu çocuklar, muhtaç, ilgi arayan veya duygusal olarak geri çekilmiş olma eğilimindedir.
Araştırmalar, birinin nasıl ebeveyn olacağına dair güçlü bir tahminin, geçmişinizi ne kadar anlamlandırdığınızla doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Çocukluğunuzdan gelen acıyı hissederek ve yetişkin deneyimlerinizde, hislerinizde ve ilişkilerinizde nasıl hala canlı olduğunu öğrenerek, travmayı işlemeye başlarsınız. Travmanızı ve çocukluğunuzu anladığınızda, çocuğunuzla daha iyi ilişki kurabilir ve ihtiyaç duyduğu beslenme ve istikrarı sağlayabilirsiniz.
Bu nedenle, ebeveyn olarak çeşitli durumlarda "içgüdüsel olarak" nasıl tepki verdiğinize dikkat edin. Bu içgüdüsel tepkiler aslında ebeveyn olmak istediğiniz şekilde mi? Yoksa kendinizi tekrar tekrar yukarıda anlatılan travma kaynaklı kalıplardan birine mi gidiyorsunuz? Eğer öyleyse, bu tepkiler çözülmemiş travmadan kaynaklanıyor olabilir. Anahtar, bu kalıpların farkındalığını geliştirmektir. O zaman çocuğunuzun veya belirli durumların neden sizi tetiklediğini anlamaya başlayabilirsiniz.
Travmadan kurtulmak anne babanızı suçlamakla ilgili değildir. Onların da sizin ve benim gibi kusurları olan insanlar olduklarını ya da geçmişte olduklarını anlamak önemlidir. Geçmişinizi keşfetmek ve çocukluk travmanız hakkında neler yapabileceğinizi anlamak, hayatınızın olumlu ve olumsuz deneyimlerini ortaya çıkarmanıza ve nasıl yetiştirildiğinizi anlamanıza yardımcı olur. Bununla, başkalarında gördüğünüz olumlu ebeveynlik özelliklerini taklit etmeye ve geride bırakmak istediklerinizi azaltmaya çalışırsınız.
Genellikle kendi çocukluk travmalarınızı iyileştirerek, olmak istediğiniz ebeveyn olmak için kendinizi özgür bırakabilirsiniz.
Referans: Rhonda Kelloway. "How Childhood Trauma Affects Parenting Styles" Şuradan alındı: https://life-care-wellness.com/how-childhood-trauma-affects-parenting-styles/ (10.01.2021).