This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
elveda gülsarı Kapak Düzeni: Nur-Olcay Okan Dizgi-Tertip: Ötüken Kapak Baskısı: Birlik Ofset Baskı: Özener Matbaası Cilt: Yediğim Mücellithanesi İstanbul - Aralık 1997 1 Yaşlı adam kırık-dökük bir arabaya binmiş geliyordu. Arabayı çeken taypalma yorga1 Gülsan da çok yaşlı ve bitkindi. Bir deri bir kemik kalmıştı. Önlerindeki yokuş yol, açılmış ince bir bağırsak gibi, ta belin oraya kadar uzanıyordu. İşte bu engin, çıplak ve ıssız bozkırda, kış günleri bora, kasırga eksik olmaz, yaz günlerinde ise cehennem sıcağı ortalığı yakar kavururdu. Bu dik yokuşu ağır ağır çıkmak, Tanabay'ın pek gücüne giderdi. Hiç sevmezdi yavaş yürümeyi. Yavaş yürümek bir işkence idi onun için. Gençliğinde, ilçe parti komitesi toplantılarına katıldığı günlerin dönüşünde, bu yokuşa geldiği zaman, kamçıyı basar, atını dörtnala sürerdi. Ama bir öküz arabasına binmiş ise, yoldaşlarını arabada bırakıp yere atlar, şekpenini2 omuzuna atar, başlardı koşarcasına yokuşu 1 Taypalma yorga: Yorga atlaryorgalama biçimlerine göre "yol yorga", "kiytin yorga", "şaldır yorga", "sapkın yorga", "koy yorga", "su yorga" ve "taypalma yorga"... gibi adlar alırlar. "Su yorga" ve "taypalma yorga" dünyanın en değerli binek ve yarış atlarıdır. "Taypalma yorga" ve "Su yorga" dörtnala koşmasını bilmeyen ama dörtnala giden yarış atlarını geçen, güzel yürüyüşlü, hızlı, binicisini hiç sarsmayan, su gibi akıp giden, uzun mesafe koşusunda eşsiz bir at cinsidir (çevirenin notu). 2 Şekpen: tnce yün kumaştan, elle dikilmiş, uzun, bol bedenli üst giyimi. 6/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/7 tırmanmaya. Sanki düşmana saldınyormuş gibi öfkeyle ileri atılır, yokuşun beline varıncaya kadar hiç durmazdı. Sonunda nefes nefese yokuşun beline, artık inişin başlayacağı tepeye varınca, "oh be!" derdi kendi kendine. Ciğerleri körük gibi şişip inerek, yüreği kafesinden çıkacakmış gibi çarparak, orada oturup biraz dinlenir, ta aşağıda ağır ağır gelen arabaya bakardı. O bir türlü ilerlemek bilmeyen arabada oturmaktansa, böylesi çok daha iyiydi onun için. Rahmetli Çora, o zamanlar, arkadaşının bu sabırsızlığına, tezcanlılığına güler: - Senin işlerin neden uz gitmiyor biliyor musun Tana-bay? derdi. Çok tezcanlı, çok sabırsız oluşundan. Vallahi ondan! Aynı anda 'hem havadakini kapmak, hem yerdekini yalayıp yutmak' istiyorsun. Dünya çapındaki bir devrimin hemen gerçekleşmesini diliyorsun. Öyle bir çırpıda olmaz bu işler. Dünya devrimi şöyle dursun, sen bizim şu eski Aleksandrovka yokuşunu bile araba ile ve araba yolundan tırmanmaya tahammül edemiyorsun. Arabadan atlayıp iniyor ve arkanda seni kovalayan iri bir aç kurt varmış gibi başlıyorsun koşmaya. Ne yararı oluyor bu telâşın? Tepeye ilk varan sen olunca ödül mü veriyorlar? Yine ©rada oturup geriden gelenleri
2
bütün bunlara dayanarak yürümeye çalışıyordu. zaman zaman kapkara. son günlerini yaşıyorlardı. Aleksandrovka yokuşuna nasıl çıktığının farkında bile olmamıştı. Aleksandrovka yokuşunu son defa tırmanmakta. Bu defa Tanabay.www. Yeni sürülmüş ve yağmur emmiş bir tarlada yürür gibi. Dokuzyüz otuzlu yıllarda hep birlikte yürüdükleri. seninle beraber olmalarını beklemek zorundasın. Sonunda nasıl olsa varacaklardı eve. Itakırdıyordu.. yola beraber çıktıkları arkadaşlarından kimse kalmamıştı. belki bir çivi ucu. İleride uzayıp duran ulu mor dağlar ise koyu-kara bir bulut idi. hayvanları sarhoş eden otsu bitki. köşelerine çekilmiş.com. ank yüreği sızım sızım sızlıyor. bazıları eceliyle ölmüştü.enginel elveda gülsarı bekliyorsun. başkalarının da gelmesini. belki bir diken. ne de hızlı. Arık hayvan. Hayvanın menduvana1 otu yemiş gibi başının döndüğünü. dünya devrimini tek başına gerçekleştiremezsin. Artık yola yalnız çıkıyordu. o da dayanılmaz bir acı veriyordu. çok eskiden. dağların eteğinden döne dolana gideceklerdi. Şunu iyi bil dostum. Gülsan'ya. boynunu sıkan hamut nefes almasını daha da güçleştiriyordu. çevresindeki her şeyin birbirini kovalarcasına akıp geçtiğini Tanabay nereden bilecekti? Önündeki uzun yol. Tanabay atın yorulmaya başladığını anlamıştı ama. ayaklarını da zor kaldırıyordu bastığı yerden. Uzayıp giden bozkırı aşacak. Omuzundaki nasırın üzerinde açılmış küçük bir 1 Menduvana: Güzel kokulu. 8/Elveda Gülsan yara ateş gibi yanıyor. Taypalma yorga Gülsarı'nın. Bir kısmı da iyice kocadıklan için evlerinden çıkmaz olmuş. Kocayınca insan uysallaşı-yor.cizgiliforum. eskimiş hamutun keçesini delip çıkan sivri bir şey. Ne zaman söylemişti Çora bunları? Çok. sarı-beyaz çiçekleri olan. yavaş yürümeyi alışkanlık haline getiriyordu. Kötü-rüm bir atın çektiği eski bir arabaya binip Tanabay'a eşlik edecek kimse kalmamıştı artık. son adımlarını atmakta olduğunu Tanabay elbette bilmiyordu. Ne olurdu yorulmuşsa? Bundan daha kötü seferleri. gözlerinin karardığını.. sonra kanala gelecek. daha zorlu yolculukları da olmuştu. Bugünün gençleri ise otomobile biniyorlardı. Atın. Karamsar düşüncelere dalmış Tanabay ara sıra dizginleri sallayıp 3 . beynini dplduran. Bunları da bilemezdi Tanabay. yüreğini sızlatan ağır düşüncelere dalıp gitmekten* kendini alamamıştı. göğsünün sol yanını pek acıtıyordu. çoktan gücünü yitirmiş. Bu eski ve bozuk yolda arabanın tekerlekleri gıcırdıyor. dipsiz bir uçurum gibi görünüyordu. yaşlı. Varsın biraz yorulsun-du. Bunların bazıları savaşta. Bu uzun yolda at yorulurdu elbet. dünyanın çember gibi yuvarlanıp üstüne üstüne geldiğini. Daha epeyce yol vardı önlerinde. Aslında ne yavaş yürüyordu. Atı kendi haline bırakmıştı. Ters dönmüş paldımın kenarı sağrısına batıyor.
Gülsan'nın uzun yeleli anası da ona sıcacık bir süt bulutu gibi görünürdü. göle yansıyan gölgeler gibi. yüksek dağlan. son koşusunun bitiş noktasına ulaşmak için zorlanıyor. Oysa bugün "At başına kün tavsa avızdıkpen su işer. bütün ilgisi bundan ibaret kalıyordu. sütü nasıl da tatlıydı! Anasının sütü boldu ve kuluncuk sütten boğulacak kadar çok içerdi. düş kadar güzel o dünyayı. ama bir adım attıkça çizgi de bir adım geriliyordu sanki. Ah ne güzeldi o günler! Anasının bir yudum sütünde.. Gökyüzündeki güneş de artık dağdan dağa kişneyerek koşan bir kızıl aygır değildi. Bir türlü sıyıra-mıyordu kendini o ağır düşüncelerden.com. Hepsi geçip gitti. O bozuk yolda arabanın tekerlekleri takırtılarla döni meye devam ediyordu. o bitiş çizgisine hiç böylesine yavaş. biraz daha. hep batıya bakıyor ve batıdan batıyordu. Şimdi. ne kadar dolgun. O taypal-ma yorgalığı sayesinde çok güzel günler yaşadı.www. i Doğuştan taypalma yorga bir at idi Gülsan. kulaklarını kısarak gelen üyir1 aygırı daha fazla uzaklaşmasını engeller. güneş ışıklannı kovalardı. O Gülsarı denilen saf kuluncuk da. Başını karnının altına sokup o sütü içmek. güneş ve ışınları gözünün önüne geliverdi. Sonra. Böyle düşünmek Gülsan'ya küfretmek olurdu. Yılkılar da 4 . Gülsan da o haline rağmen. er başına gün vursa çizmesiyle su geçer? Elveda Gülsan/9 mesi. O günlerde yılkılar. bir mut-: luluktu onun için. yeryüzü. Kara toprağın toynaklarının altında kaydığım hisset1 At başına gün vursa ağzındaki gemiyle su içer. sanki yakalayacakmış gibi. kendine özgü o '• güzel yorga gidişini hiç bozmamıştı. ama çok kötü günleri de oldu. er başına kün tuvsa etigimen su geşer'^diyen atasözünü doğruluyordu Gülsarı'nın durumu. Bütün bunlar eskidendi. Bu san kuluncuk. Yemyeşil çayırları. Bugüne kadar. takırdıyor-du. belli belirsiz anılarını uyandırdı: Çok gerilerde kalan o güneşli yaz günlerini hatırladı.. o taypal] ma yorga yürüyüşüyle devam ediyordu yoluna. taypalma yorga Gülsan. Oh. ayakları yukarıda. böylesine ağır varmamıştı. dört ayak üstüne kalkıp onun peşinden koşmaya başladığı günden beri. bayırlan. gövdeleri aşağıda yürürlerdi sanki.. dünya ve onunla birlikte her şey değişmişti.enginel elveda gülsarı atı yüreklendirecek bir şeyler söylüyordu ama. ne tatlıydı anasının sütü! Yazık ki o günler göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçmiş. anası.. Gülsan'nın sönmeye başlamış bir mum gibi cılız ışıklı belleğinde. . anasımn bir süt bulutuna dönüşmesini nasıl da severdi! Memeleri ne kadar yumuşak. bir yudum daha içerdi. Hey güzel günler hey! Bir dağdan öbür dağa kişneyerek koşan aygır gibi. kendisi. bütün dünya vardı. Hep doğudan doğuyor. gökyüzü.cizgiliforum. onu geri çevirirdi. Uzun yeleli anasından ilk sütünü emdiği. yine de anasının memesini bırakmaz. Bozuk yol üzerinde tekerlekler takırdıyor. doyulmaz bir zevk. Bu güzel yürüyüşlü yorganın bir gün arabaya koşulacağını o zamanlar hiç kimse aklından bile geçirmezdi. Çizgi hep bir adım ötesindeydi. çırpınıyordu. Karnı iyice doyardı da.
Artık. birer birer yok oldular. Ulu dağlar. nice nice insanları taşımıştı. ama o. otlamayı.com. bacakları titriyor. O uzun ömür boyunca sırtından eyer düşmemiş. başı dönüyor. nice nice yollar tepmiş. Onu bırakıp gitmek istemiyordu anası. Gülsan. ama görüntü ondan uzaklaşıyordu. Gülsan. ama bu öyle halsiz bir kişneyiş idi ki sesini kendisi bile duyamadı. o tuhaf eski dünyaya yeniden dönebilmek için boynundaki hamutu silkip atmak. onu iki yanından arabaya bağlayan kayıştan koparmak istiyor. oraya varmak için canını dişine takarak ilerlemeye çalışıyordu. Toynakları. Gülsan. Sulanan gözleri karan-yor. birer birer gözlerinin önüne geliverdi. Ama. gerçek değildi.cizgiliforum. Tekerleklerin gıcırtısı duyulmaz oldu.www. o bir üyir yılkı. kulunlar. San yorga olduğu yerde durdu. kulakları uğulduyordu. gözlerine ve burun deliklerine kar taneleri giriyordu. Gülsarı'nın anası uzun yeleli kısrak da artık ona pek yüz vermiyordu. öyle güzel geçen bir yaz mevsimini bir daha ömrü boyunca hiç görmedi. Zaten sütü de kalmamıştı.enginel elveda gülsarı ayaklan yukanda. Bu da ona dayanılıriaz bir işkence oluyordu. Ama gözlerinde canlanan o dünya bir görüntüden ibaretti. Ancak şimdi. yaklaşıyorum samyor. 10/Elveda Gülsan na sokulacak olsa. Onu çağıran. O. gözlerinde kıvılcımlar parlayıp güneşi dağdan dağa atlarken görünce. o eşsiz güzellikteki yaz günleri bir daha canlandı gözlerinde. Hamutun altındaki yaranın zonklamasını da hissetmiyordu şfmdi. tipiler arasında kayboldu. bir zamanlar yemyeşil olan çayın ezip çiğniyor. dişi atlar ve erginleşmemiş dişi ve erkek taylar. sürü başı aygırdan başka. canını yakıyordu. yılkılar kuyruklanyla ona sürtü-nerek geçiyor. gövdeleri aşağıda yürümüyordu artık. o görkemli. gözlerinin önüne çöken sis perdesini delip geçecek gücü bulamıyordu kendisinde. O erişilmez yazın güzel dünyası ağır ağır batıp gitti. Yavaşça arabadan indi. güneşli günler. iyi-kötü günleriyle uzun yıllar sürecek bir hayat yolu böyle geçecekti ve şimdi de bu yolun sonuna gelmiş bulunuyordu. bir yandan da soğuk rüzgâr karşısında tiril tiril titriyordu. çöpler yüzüne çarpıyor. ayağının altında yer sarsılır gibi olunca. karnını otlayarak doyurmayı öğrenmek zorunda kaldı. Bir yandan ateş gibi yanıyor. Kan ter içinde kalmıştı. O ulu ve dumanlı dağlar. Sonra birden tipi dindi. Emmek için yanı1 Üyir: Başında bir aygır bulunan ve en çok elli kadar attan oluşan yılkı sürüsü. şanltılı dereler. Yılkılar da dörtnala uzaklaşıp gittiler. kaba yeleli anası tavlı kısrak. hiç gelmemişti o yollann sonu. onu bekleyen anasına sesini duElveda Gülsan/11 yurmak için olanca gücünü toplayarak kişnedi.:. Ve. cabağılar bulunur. çakıllann üzerine basınca garç-gurç sesler çıkarıyordu. uzun yeleli anasının karaltısını hâlâ görüyordu. yeşil çayırlar. Savrulan otlar. o yemyeşil çayırlar. Uyuşan bacaklannı gererek ve 5 . sırtını ısırıyor. Bu sürüde. Küçücük bir kulun olduğu zamanlardaki gibi anası onu kişneyerek çağınyor. Tanabay dizginleri bıraktı.
Ne oldu sana? İncecik boynunu dik tutamayan at. "Şimdi ne ileri gidebilirim ne de geri. Güneş uzakta. Taypalma yorganın dudaklan kımıldadı ama otu ağzına alamadı. hamutunu. Tanabay atın gözlerinin içine bakınca üzüntüden yüzü sapsan oldu. cılız ışığını belli belirsiz gösteriyordu. Tanabay telaşlandı. Bir zamanlar altın şansı olan tüyleri.www. hiçbir canlılık. karnından ba-caklanna. yüreği sızladı.cizgiliforum. Ka-burgalan inip inip kalkıyor. Ama hiçbir şey yoktu görünürlerde. Geç vakitte yola çıkacağına. Sonra kolanını çözdü. döke saça atın önüne getirip koydu. yamaçlarda karlar erimişti. yola erkenden çıkması gerekirdi. Yolun ortasında kalakaldım. Onu oğlunun evinden bir an önce çıkmaya mecbur eden duruma da. yolda gelip gidenlere rastlayabilirdi. Dağlara kadar uzanan bozlar yolunda ise İ 12/ElvedaGülsarı ne bir gelen vardı. Toprak daha çözülmemişti ve rüzgâr sazlıklardan eski karın hafif kokusunu getiriyordu. bir hayat izi göremedi. Yalnız vadilerin kuytusunda ve kamışların gölgesinde. karışık kır sakalını yukarıya kaldırarak. Geceyi orada geçirmeli. O kirli ter. Şubatın sonuydu. Tanabay bir avuç otu hayvanın ağzına uzatü: . Gocuğunun eskimiş yenini gözüne siper ederek.enginel elveda gülsarı suratım asarak atın başına gelip durdu. Uzaklarda çep-çevre dağlar vardı. Issız kalmış bir qyin pencereleri gibi olan o gözlerde Tanabay. Çaresiz arabanın yanına döndü. Ama o evde mi! 6 . toynaklanna kadar çizgi çizgi iniyordu." Gerçekten de iyi etmemişti. Ama Gülsan ota ağzını bile sürmedi. Hemen arabaya koşup yiyecek aradı. Yıbn bu mevsiminde gelip gidenler çok az olurdu zaten. Hayvanın. şimdi ter ve kirin kan-şımıyla koyu kahverengindeydi. Tanabay. O zaman. " O kadar da zorlamamıştım" dedi Tanabay. Bozkır hâlâ donuk. "Böyle olacağını bilsem hiç bugün yola çıkar mıydım?" diye hayıflandı. ne oluyor sana? dedi. sabahı beklemesi. Yorganın haline bakarak: Vah vah! dedi. kaldıramadığı başını hamuttan sarkıtmış. Yanm kucak kuru otu. Oysa Tanabay yola öğleden epeyce sonra çıkmıştı. kurt yelesi gibi görünen erimemiş kar kalıntıları vardı. yan yumuk gözleri yuva-lanna gömülmüş. Gocuğunun yeniyle hayvanın burnunu ve boynunu sildi.com. sert ve cansızdı. Düzde. atı dinlendirmeliydi. çevresine bakındı. batıya doğru baktı. Yapış yapış salya içinde olan gem sımsıcaktı. Güçsüzlükten ve soğuktan zangır zangır titriyordu. Hava bozacak gibi değildi ama yine de soğuk vardı ve insana güven vermiyordu. Aü iyice yorup bu hallere düşmesine sebep oldum. ince bir bulutun üzerinde.Al. kendi aceleciliğine de kızıyordu şimdi. ank böğrü körük gibi şişiyordu. gemini çıkardı. pek acıklı bir halde duruyordu. Tanabay bu durumu görünce ürperdi. ne giden. Bı» mevsimde yapılacak iş miydi bu? Belki bir motorlu araç görürüm diye bir tümseğe çıkıp baktı. feri sönmüş ve bomboştu. ye biraz.
Ömür boyu koyun çobanlığı. Ne diye nefes tüketiyo-rum|ki! Bugünkü gençlerin hepsi öyle! İnsanlar çok değişti artık. Kadın: Babanı istemiyorum. nasıl olursam olayım. yola yayan çıkar yine de geceyi o evde geçirmezdim" diye söylendi. iş isterlerdi. babamızın. konuşursun elbet! Okutup adam ettik çünkü sizi! Oysa bizden lâf değil.cizgiliforum. çıkaran da. hele şu koI Elveda Gülsan/13 camış çağımda. hırslandıkça da bir ateş basü ve gömleğinin yakasını çözüp derin derin solumaya başladı. Ama şimdi patlamıştı. dostumuzun. Benim partiden çıkanlmamla ilgili söz söylemek sana düşmez! Bu benim bileceğim iş ha gelincik. onun da karısından geri kalır yanı yok! Karısı konuşurken o yere bakıyor ve ağzını açıp tek kelime bile söylemiyor. sana ne bundan!" Arabanın etrafında dolanarak bir kez daha tekrarladı: "Bu seni hiç ilgilendirmez. Sonunda. gece yansına doğru çay kenanndaki orman kulübesi ne 7 . Basbayağı korkuyor karısından. düşmanımızın.. gece yakın.Ne oldu sana? Neyin var? diye hayvana iyice sokulunca.Bak sen şu ka-nnın dediğine! Oğluma gelince. Baş olmak. . kurumuş ağaca benzeyen ayaklarını birleştirmiş. onun ağır ağır inlediğini işitti... Atı ve arabayı orada bırakıp yayan yürürse. Oysa varacağı yer uzak. sen çeneni açma!" diyordu durmadan. Ne yapacağını bilemiyor. çok! Tanabay söylendikçe hırslandı. hepimizin sonu bu" diye söylendi. Gelini burada olsa. Sonra ne yapacağını bilemeden arabanın çevresini hızlı adımlarla dolandı. "Bir kadın kaynatası ile öyle mi konuşur? Ne olursam olayım. iyice büzülmüş. yılkı çobanlığı yapacak olduktan sonra. aklından geçen bütün bu acı sözleri şamar gibi patlatırdı suratına: "Beni partiye kabul eden de sen değilsin.. iş! İş yaparken de babamızı yüzüstü bırakmazdık biz.. hepimiz yaşlandık. gün boyu arabanın etrafında dolanıp dura14/ElvedaGülsan mayacağını. neyin var?" Parmaklarını yelesinin altından sokup kulak dibini tuttu. Buz gibi soğumuştu kulakları. Gülsan.com. anamızın. bilmediğin konularda çeneni açma sen!" Başka söz bulamadığı için "Sen karışma. "Asla! Asla kalmazdım. dese. başkarma olmak istiyor. vakit geçirmemesi gerektiğini düşündü ve yine atın yanına gitti. koşumu yine üzerinde. Hay haddini bilmez hay! Gözü hep yukarılarda. yelen iyice seyrelmiş. ne akılla partiye üye olursun?. öylece duruyordu. at bitkin. Yelesinin bu kadar seyrelmiş ve hafiflemiş olduğunu görünce içi burkuldu: "Çok kocamışsın. 'artık işe yaramazsın1 diye kovulacak olduktan sonra. Bütün bunları unutmuştu o anda. saygıda kusur etmezdik. "Uyukluyor müsün. Oğlunun evindeyken gelini ile tartışmamak için kendini tutmuş.www. hatta komşumuzun köpeğinin bile yaptıklarından sorumlu tutulurduk. vallahi ağzını açmaz. Hee. çok mu hastasın? Neyin var arkadaş. ağzını açmamıştı.enginel elveda gülsarı Tanabay öfkeyle elini kaldırdı. O zaman işlerin nasıl olup bittiğini sen nereden bileceksin a budala gelin! Şimdi dilin bir karış. hiçbir şeye karar veremiyordu. kocasının babası değil miyim? Ama çenesi durmuyor! .
İstediğini yap. olduğu zaman birinci eş. hem ahır. At korası. açlıktan ölüyorum ben! . Bu kulübenin bir buçuk kilometre yakınında su işlerine bakan görevlinin kulübesi de vardı.Niye dikilip duruyorsun. Tanabay da Tanabay idi. baybişe yemeği ısıtmaya 1 Baybişe: Evin hanımı. Bacadan duman tütmeye. Yaşlı bir at ama işinizi görür. Tanabay gözlerini karısından kaçırarak: . Karısının o olayları unuttuğunu sanıyordu.Amaan sen de. Kansına karşı işlediği bazı kusurları olmuştu. Onun için konuyu değiştirmek istedi ve kansına çıkıştı: . Geçen güz Tanabay. Birden fazla e. onu tanırsınız. "Demek kader bizi bir kez daha bir1 Kora: Hem ağıl. at korasına1 bir uğrayın. yemek ısıtsana. ifadesidir. koyun korası. Elveda Gülsan/15 leştirdi" dedi. bir zamanlar siz biniyor-muşsunuz ona. o binile binile binilmez hale gelen yorgaya bakarak. nelerden söz ediyorsun? diye elini sallayan Tanabay konuyu kapadı ve dışan çıktı. Bunlan kurcalamanın hiçbir yaran olmazdı şimdi. atın yemiyle uğraşıyordu. Kansı ile beraber orada oturuyorlardı. o ünlü yorgayı o halde görünce yüreği sızladı.. hem tavla anlamına gelen hayvan barınağıdır. Buranın yeni başkarması genç tarım mühendisi onu görünce: .enginel elveda gülsarı ulaşırdı. yaz günlerinde otların biçilip demetlenmesine gözcülük ediyor. Sonra alaylı bir gülümseme ile ekledi: Belki yine yorgaya binip gece seferlerine çıkmak istersin. unutmamıştı demek.Ben de onu demek istiyorum zaten.com. .Haa! Bu gerçekten Gülsan mı? diye şaştı kaldı. hanımefendisi. Karısı kapının önüne çıkarak seslendi: 8 . kış günlerinde ise çobanlann bu otlan vaktinden önce almalanna engel oluyordu.cizgiliforum.Aksakal. örtülü kora. Yaşlı kadınlara saygı hitabı. Ama Tanabay bir türlü dönmüyor. olarak belirlenir. Bizim durumumuz ondan farklı mı sanki? Zaman kimseyi kayırmaz. Orada. Nesi varmış tanınmayacak? diye bir şeyler geveledi.Gidin görün. anı gitmiş vahi kalmış bir iskelet mi? . Ata ot vermek için samanlığa gitti. bir iş için hayvanlann kışlağı olan merkeze uğramıştı. 16/ElvedaGülsan başlamıştı. Hayvana çok acımış "Ben bu atı almam" diyememişti. size bir at vereceğiz.www. Gülsan'yi zor tanıdı: . Tanabay burada. Atı yedeğine alıp evine doğru yola koyuldu.. her canlı yaşlanır. dedi Tanabay'ın baybişesi1 dalgın dalgın başını sallayarak.Bunda şaşılacak bir şey yok. Gülsan Gülsan iken. Sen söylemesen onu asla tanıyamazdım.. Karısı.. Bu atla ilgili bazı anılan vardı.Gülsan'nın ta kendisi. Gençti. Tanabay oraya yöneldi. benden sana izin! . açık kora.Şaştım kaldım doğrusu. demişti. .Nasıl bir at vereceksiniz. her şey eskir. ..
satıcı kadınlar onu "Hey ihtiyar. Kadınlann 'ihtiyar' demelerine aldırmadı.Hadi Gülsanm.Ne yapacağız Gülsan? Burada böyle kımıldamadan duracak mıyız? dedi. . Kansı yolda yemesi için pişi koymuştu o çıkına.. O zaman Tanabay kırıntıları kendi eliyle soktu hayvanın ağzına. zor yiyordu yemini. Bir defasında araba ile gelirken mayına çarpmışlar. Sonra yorgayı eliyle hafifçe dürttü. ye Gülsanm. Tanabay'ın titreyen eline atın salyası aktı.enginel elveda gülsarı . öbür yansım da ufalayıp atın ağzına tuttu. onun şoku ile epey sarsılmıştı.. takılmak için söylüyorlardı çünkü. Onbaşı Tanabay Bakasov. O çuvalla gelinine patates götürmüştü. Kansı o geçmiş olaydan bir daha söz etmedi. böyle bir iş gelmişti başlarına. gel artık! dedi.Hey. kış boyunca ata baktı. Bizim baybişe ile ben seni yine iyileştiririz. dedi. Yaşlı adam ve yaşlı at. At kımıldadı. bak aklıma ne geldi.. ecel gelmeyince ölmezsin" diye.cizgiliforum." Tanabay kamçının sapı ile arabayı karıştırarak dipteki boş çuvalı çıkardı. tekerlekler gıcırdadı. Şimdi ne yapacaktı? Atı yolun ortasında bırakıp gitmeye gönlü elvermiyordu. O zaman Tanabay. Ne gereği vardı artık. "Dur hele. Salya sıcaktı ve bu Tanabay'ı sevindirdi. Tanabay da ölmemiş. Başka bir sefer de göğsünden yaralanmış ve hastahanede iki ay tedavi gördükten sonra kendi birliğine yetişmişti. gayret et yavrum. Bundan sonra atı yularından tutup yürüttü.www. Çuvalın içindeki küçük bir çıkını aldı. yirmiden fazla senin yaşın. ağır ağır dağ yoluna koyuldu. Sonunda yurduna dönüp trenden indiği zaman. işte bugün.. . biraz gayret edersek. bir durup bir giderek eve varırız değil mi? Bir vardık mı.. Durmak işimize gelmez. Tann onu korumuştu.com. Cepheden cepheye koşarak tam altı yıl askerlik yapmıştı. Tanabay ve Gülsan ilk kez savaştan sonra karşılaştılar. Japonya'nın tesliminden sonra terhis olup yurduna dönmüştü. Evet evet. . Gülsan biraz durduktan sonra ağzındaki kırıntılan çiğnemeye başladı. Yine de onu canlandırıp güçlendirdiğini sanıyordu. Tanabay güz boyunca. Gülsan pişinin kokusunu derin derin içine çekti ama ağzına alıp yiyemedi. Gülsan'nın dişleri iyice aşınmıştı. Elveda Gülsan/17 . Boşuna dememişler "Kırk yıl kırgında kalsan. yemek ısındı da soğudu bile. yürü! At hareket etti. bir ayağını kaldırıp ağırlığım öteki ayağına verdi. Pişinin yarısını kendisine ayırdı. Ama Tanabay onu yemeyi unutmuştu. Savaş yıllannda 9 . Batı Cephesinde de. korkulacak bir şey kalmaz. Tanabay atla beraber yürürken "artık gücü kalmadı zavallının" diye düşündü. araba sarsıldı. yürü. Ama.. Gerçi artık genç değildi ama yaşlı da sayılmazdı.Hadi yavrum. at elini cüzdanına!" diye karşılamışlardı. Onu kepek lapası ve kıyılmış pancarla besledi.. Doğu Cephesinde de çarpışmış. "Kaç yaşındasın Gülsan? Yirmi yaşında mı? Yoksa daha mı fazla..
Dünyaya yeniden gelmiş gibiydi ve artık yalnız geleceği düşünüyordu: Çoluk-çocukla kaygısız bir hayat yaşamak için önce başlarını sokacak bir ev yapacaktı. gücükuvveti yerinde. bu işin ustası olmuştu.com. geleceği toz pembe görmekte pek acele ettiğini şimdi çok iyi anlıyordu. gönlü gençti. Ne var ki oğlu hayırsızın biri olup çıkmıştı. usta yoldaşı o kor gibi madeni çevirecek zaman bile bulamıyordu bazen. karısı da kızlarından çok memnundular. Çalışırken o çekiç sesleri arasında günlük sıkıntıları unutup gidiyordu Tanabay. * Ama Tanabay öyle düşünmekte. Şimdi ikisi de evliydiler ve çocuklan vardı. düşmanı yendik. O sesleri. çıplaktılar. Bunun için savaşmamış mıydı? Kan ve ateş arasında canını dişine takmamış mıydı? Savaş bitmiş. gerçek ve tatlı hayat asıl şimdi başlayacaktı. saygılarını sunmak ve gönül almak için gelirlerdi. Onları unutacak. Tanabay her darbeyi indirişte. nice nice güçlüklere göğüs germesi gerekecekti. Tanabay kendisi için asıl hayatın yeni yeni başladığını düşünüyordu. O güne kadar olup bitenlerin. Savaştan sonra aynı işi yapıyor. Doğrusu kendisi de. kızgın demirden kıvılcımlar saçılıyordu. Kılık kıyafeti. Sonra bu yuvada herkesin mutlu olması için çalışacak.www. önünde hiçbir engel kalmamıştı. dik. tadını unutmuşlardı. sabahtan akşama kadar. hafif kırlaşan sakalı bıyığı ile biraz yaşlanmış görünse de. Büyük istasyonlarda maksimkalan (asker getiren katar) bando-mızıka ve coşkun bir neşe ile karşılamışlardı. çocuk başı kadar büyük bir çekiçle. Bundan başka bir amacı yoktu. O zamanlar açtılar. Kolhoz.cizgiliforum. Ve çekiç cevap verir gibi tekrarlıyordu: "Yendik. hep çalışacaktı. diyordu. Öyle hızlı dövüyordu ki. Bu damadı bütün ev halkım kamyo18/ElvedaGülsan na bindirir. Büyük kızının kocası kamyon sürücüsüydü. Evde hasretle bekleniyordu. Kadınlar eskimiş oto lastiklerinElvedaGülsan/19 den yapılmış ayakkabıları giyiyorlardı çıplak ayaklarına. yendik. yaklaşma!" der gibi çekici indirdikçe bütün bu sıkıntıları da uzaklaştınyordu sanki. zaferi kazandık. hu-ha! hu-ha! diye nefes alıp veriyor ve bir yandanJla düşünüyordu: En önemlisi savaşı kazanmış olmamız. Çocujdar nice zamandır şekerin yüzünü bile görmemiş. demir dövmüş. Gelecek için daha yıllar yılı kan ter içinde kalıp fedakârlık etmesi. Savaş bittikten. yüzü kınşmıştı. Gönlü hoş ve iyimserdi. Terhis olduktan bir yıl sonra kansı ona güzel bir kız çocuk doğurdu. Örs çın çın ötüyor. zafer kazanılmış olduğuna göre. gırtlağına kadar borca batmış ve banka bjr kapik bile vermiyordu artık.. çektiği sıkıntıların önemi yoktu artık. Oğlu sekizine basmış ve okula başlamıştı. zafer kazanıldıktan sonra köyüne dönerken. 10 . Yazlan sik sık ve topluca kendisini ziyaret ederlerdi..enginel elveda gülsarı güneş ve soğuktan yanmış. ara sıra bugün bile duyar gibi oluyordu. Ondan sonra doğan çocuğu da kızdı. yaMaşma! Dur. Gençliğinde bir demirci yanında çalışmış. Ama bu başka bir hikâye. Ama Tanabay "Dür. örsün üzerindeki kızgın demiri hiç durmadan dövüyordu. dağda yaşayan kocamış kaynata ve kaynanasını görmek.
demir atölyesinin yakınındaki arkın kenarına çö-mellp oturmuş. Çora iyice zayıflamış. eskiden beri iki can dost idiler. yaz-kış demeden at üstünde dolaşmak. bir kolhoz kurmaya. Tanabay Çora'nın gençliğini hatırlamıştı. hatta böyle oluşuna kızardı. . Sağ kalanların hepsinin döndüğünü söyledim. yani komünizm idealine karşı çıkanlara gereksiz bir hoşgörü göstermekle suçlardı. Bazen öyle sözler söylerdi ki. Kalbi zayıf olduğu için çürüğe çıkarılmıştı. kimileri iş yerlerinde. dedi. dik!" O günlerde böyle düşünen yalnız Tanabay değildi. Temmuzun sıcağında bile o eski yün yeleğini çıkarmıyordu üzerinden. her türlü işlerde çalışıyorlar" dedim. Söylediklerinin hemen hemen hepsini. Gece-gündüz. Çora. onların bu işin üstesinden gelemeyeceğini sen de bilirsin. ne zaman çalışmaya başlayacaklar?" dedi ihtiyarlar. karşıt görüşte olanlara. Beli 20/Elveda Gülsan bükülmüş. Eskiden. gazetelerden okuyup öğrendiği cümlelerle ve acımasız bir şekilde atıp tutardı. O zamandan beri çalışıyorlar orada. O zamanlar Çora köyün yakışıklısıydı. Tanabay'ı razı etmek için demirci dükkânına kendisi gelmiş ve arkadaşını razı ettikten sonra ona: . "Peki yılkıya kim bakacak? Biz ölelim diye mi bekliyorlar? Zaten bir ayağımız çukurda!" Ben çok üzüldüm ve utandım. Tanabay onunrişte bu yumuşaklığını beğenmez. Orduya at gerektiğinde o 11 . pek yaşlanmış. bir deri bir kemik kalmıştı. "Onu biliyoruz" dediler. Tanabay daha savaştan döndüğü gün anlamıştı bunu.www. İkisi. Hatırlıyorsun değil mi? Savaş başlayınca biz bu ihtiyarları yılkıya bakmaları için dağlara göndermiştik. Savaş yüzü görmemiş olsa da. kimileri tarlada. koşturmak kolay mı? Dervişbay'ı hatırlıyor musun? At üstünde donup öldü zavallı.com. Daha sonra Tanabay yılkıcı oldu ve dağlara çıktı. Merhum Çora o zamanlar kolhozun başkanı idi. ta komsomol oldukları günlerde.İki gün önce dağa gidip geldim. Onu. Yılkılara bakmanın aksakalların işi olmadığını. Çora'dan başka hiç kimse Tanabay'ı demirci dükkânından aşırıp yılkıcı olmaya razı edemezdi. zenginlerin. konuşmuşlardı.cizgiliforum. Savaşın başından sonuna kadar ve savaştan sonra da hep bu görevde kaldı. Mallarına el koyacakları kişilerin listesini beraber hazırladılar. Görgü ise görgülü. dedi Çora İhtiyarlar. Tanabay bu konuda büyük çaba gösterdi. kulakların (toprak sahiplerinin) mal ve mülklerini bu kolhoza katmaya birlikte karar vermişlerdi. Çora ile o. koparıp ayıramam diye korkuyordum. zayıflamıştı. O günlerde herkes savaşı kazanmış olmanın gururuyla avunuyor ve zafer ekmeğin yerini tutuyordu. "Çalışmaya çoktan başladılar. Can dostu Çora razı etmişti onu bu işe. dinlediği siyasî nutuklardan öğrenmişti. herkese iyi davranan bir gençti.Ben senin çekice yapışıp kaldığını sanıyor. Yumuşak huylu. Bu yüzden toplantılarda sık sık yerinden fırlar. Ama söyledikleri pek etkili olurdu. bilgi ise bilgili bir delikanlıydı. askere giden gençlerin dönüp dönmediğini sordular. kendisi bile ürkerdi söylediklerinden. yüzü kırış kırış olmuştu.enginel elveda gülsarı dik. "Peki nerdeler.
Eyerden eğilip arkadaşının yüzüne baktı: "Bana da-rılmadın değil mi? Başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum. şimdi dağda at çobanlığı ağırlarına gidiyor. bekle biraz! diye atını sürüp onun yanına geldi. Zaman akıp gitti. İkisi birden ayağa kalktılar.. İkisi başbaşa verip konuşmak. O konuşmadan bir süre sonra Tanabay dağa çıktı. Savaşta biz neler görmedik ki! Bizim de yumuşamamız gerekmez miydi? Belki insan hayatında asıl önemli olan budur" diye düşünüyordu. Kılını çeksen yağ çıkar demiyorum ya ben de. dağda taşta at koştur da anlarsın. aydınlık günler gelmiş olmalıydı. Bir daha da birbirlerini hiç göremez oldular. Oysa işler azalmadı. Görüşmeyeli çok oldu. yaşlı Turgay'ın baktığı yılkı içinde ilk kez gördü. dedi Turgay. eskisi gibi uzun uzun dertleşmeyi ne kadar isterdim. hep düşünüyorum: İşleri nasıl yoluna koyarım. . buruşuk yüzlü. Ülke için istediğin bu coşkulu iyilik ateşinde yanıp gitmesen bari. Çora arkasından seslendi: . İş üstüne iş biniyordu. Tanabay da yumuşadı: . dedi Tanabay. ufacık ve köse bir ihtiyardı. Tanabay demirci dükkânına doğru yürüdü.cizgiliforum. Bakacak göreceksin. Halkımız aklını başına topladı. halkı nasıl doyururum.Şaka yapıyorum aksakal. bunu utanç verici bir iş sayıyorlar. Uzak yerlere gidip medeniyet öğrendiler ya.İşte. Başındaki kocaman börk. kolaylaşmadı..com. artık savaş bitti. . Belki doğru olartçda budur. O sarı tayı. kusura bakma.Tanabay.. Boş bir zaman bulup sana gelmeyi. atlar koradan çıkarılıp sayım yapıldıktan sonra ihtiyar Turgay'a sitem etti: I 22/Elveda Gülsan . Şimdi yılkı bakmayı askerden dönen gençlerimiz hor görüyor.Pekâlâ Çora.www. Bazı geceler gözüme uyku girmiyor. gözlerine düşen kocaman börkü yukarı doğru kaldırıp üzengide doğrularak bir 12 . böyle işte! Sen bir düşün Ta-nahafy. atların hali hiç de iyi değil! Turgay. dağlıç türü kuzunun kuyruk ucunun üzerindeki yağlı top kısmı gibi duruyordu. Sağ olsunlar! Onlara şükran borçluyuz. plan hedefine nasıl ulaşırım?. Sanki.Vere vere bana bunları mı veriyorsun aksakal. Tanabay. baybişemle bir görüşeyim. dedi alttan alarak. hizmetlerini Elveda Gülsan/21 ödeyemeyiz.. İçinden "bizim başımıza gelmeyen kalmadı oysa sen hiçbir şey görmedin.Ama içlerinde bir tanesi var. o zaman daha iyi anlarsın.. hep aynısın Çora. Konuşmaları bitmişti. artık herkes daha iyi yaşamak istiyor. Genel olarak bunun gibi ihtiyarlar alıngan ve acı dilli olurlar: Ama Turgay kızmadı: . Sen gidersen peşinden başkalarını da göndeririz.. Düşünüyorum da.enginel elveda gülsarı atları terbiye edip yetiştiren de yine bu aksakallar oldu. Yaşın yetmişe dayanınca. elin serçe parmağı gibi büyümeden kalmıştı. ne görüyorsan o. Yaa. uzun uzun dertleşmek fırsatını hiç bulamadılar.
. Yine yılkıya katılmak için kocaman bir yanm daire çizerek koşuyordu. dedi ihtiyar yılkıcı övünerek.Bak Tanabay! dedi. Eski devirde olsa.cizgiliforum.Merak etme aksakal. Çok güzel yetiştirmişsin bu tayı.Epey geç doğdu da ondan.Demek ona Gülsan diyorsunuz? 13 . Oyun için yanşan çocuklar gibi neşe ile coşarak tayın J|peşinden kendi atlarını sürüyorlardı. gül gibi olur. şu sağ kanatta otlayan san tayı görüyor musun? İşte o bir harika!" . sana çok teşekkür ederim. bindikleri atlann terlerini soğutmak için bir hayli gezdirmek zorunda kaldılar. Atlarını mahmuzlayıp yılkının çevresini dolandılar. . uçan bir kuş gibi rahat uçuyordu. Sesimi de tanır ha! Bir nâra atayım da seyret hele: Ayyyyt! Ayyyt! Ayyyt! Gördün mü? San tay dönüp dolaşıp yılkıya katıldı. Başını kaldırdı. Onların sesini duyan > tay hızını arttınyor. dedi ihtiyar. Ama kötü birine düşerse solar gider.Yorga at az mı yani? . . Güzel yorga güzel kız gibidir. sesimi duyunca usturanın keskin ağzı gibi her şeyi yarıp geçer. böyle bir yorganın değerine paha biçilemezdi.Söyledim sana. Sonra ensesini kaşıyarak ciddi bir tenbihte bulundu: "Ama dikkat et. bir kız iyi bir ere düştüğü zaman daha da güzelleşir.Hangisi? Şu tostoparlak görünen küçük tay mı? Ufak tefek bir şey. ama hiç dörtnala kalkmıyor. dile düşürme. şöyle bir silkinip perçemini geri attı. San tay da koşmak için fırsat arıyordu zaten. Atın iyisi de öyle olur. dedi Tanabay. kan dökmekten çekinmezlerdi.. Çocuk değilim.Turgay ağam. çok güzel taydır o. Baktıkça yüreğin sızlar. Büyüyor. Kırgız atalar böyle bir yorga için birbirlerine düşer. hınldadı ve sonuna kadar kurulElveda Gülsan/23 muş bir oyuncak at gibi ileri fırladı. oysa sarı tay hep yorga koşuyordu. gözleri yaldır yaldır parlar.Peki.Ben bunun gibisini görmedim. özelliği ne onun? . gelişecek.İyi öyleyse..Doğuştan yorga. yetişecek. .Hele bir görelim. sarı tayın yolunu kesip ileriye doğru sürdüler. Taya yetişmek için bindikleri atlan dörtnala kaldırdı-¦ lar ama yetişemediler. hayran kaldım doğrusu. Turgay börkünü başından çıkarıp Tanabay'a: .com. San tayın yorgalamasını keyifle seyreden Tanabay sevinçle bağırı-¦ yordu: .Evet. Bakmasını bilmezsen onu mahvedersin.enginel elveda gülsarı kamçısının sapıyla ilerisini göstererek "Bak. . Ama onlar. . . Bilirsin. sırtı da pek kısa. 24/Elveda Gülsan . ben de biraz anlarım bu işten. Adı 'GÜLSARI1 unutma. olduğu yere düşüp kalır! . çöp gibi kalır.www.. nazar değmesin! Kimselere bir şey söyleme. elde etmek için peşine düşenler çok olur.Ooo! Şuna bak! Şu koşmanın güzelliğine bak! Harika bir şey bu! .
Yine başına buyruk bir taydı. Sahiplerinin ağzı yüzü soldu. sırtına gocuk giymeye başladı. idi. Değişen tek şey yılkının efendisiydi. Şimdilik yalnız idare edecekti işleri. tepinmeye başladılar. Cabağı Gülsan'nın tüyleri uzadı ama özellikle geceleri yine üşüyordu. uzunca boylu. Canı gibi sevdi onu. şişti. San tay o zaman henüz bir cabağı1. ama uzun süre yerde kalmıyordu. Bunun se1 Cabağı: At yavrusuna altı aylık oluncaya kadar 'kulun'. 1 Elveda Gülsan/25 kalın. O söylenince yahut öksürünce.enginel elveda gülsarı . onu yadırgamadı. adı Gülsan.. Atlar toynaklanyla kan eşelemeye. gür idi. kendisi için neler söyleneceğini ve ileride başına neler neler geleceğini!. Tanabay da ses çıkarmadan dinledi. eşya-lannı yükledikleri deveyi yedeklerine alıp gittiler. Sonra kar yağdı. Eskisi gibi koşup duruyordu üyirin arasında. Yaşlı yılkıcının yerine.www. Yol başında aynlırken Turgay aga son bir öğüt daha verdi: .Evet. yüzünü ovuşturarak dolanıp duruyordu yanlarında. o zamana kadar sağ kalırsam. yadsınmadı. şınl şırıl akan sular hep aynı. bir yaşına gelince 'tay' denir (çevirenin notu). birbirlerine iyice sokularak.cizgiliforum. eldivenli ellerini birbirlerine sürterek. Turgay aga yaşlanınca çenesi düşük bir ihtiyar olmuştu. başında asker kalpağı olan bir efendi gelmişti. Unutma. kulaklarını kabartıyorlardı: Efendilerini yanıbaşlarında görmek güven veriyordu onlara. vücutları kırağından bembeyaz olu-yordu. Şimdilik ağzına gem. fısıtlısı ile yine uykuya dalıyorlardı. atından inmeden. Bundan sonra boş kalan keçe çadıra döndü. Artık ayağına çizme. sırtına eyer vurulmamıştı. Yardımcısı için de bir çadır vardı ama.com. ona bir yardımcı vermemişlerdi daha. Çayırlar.. onları yolun başına kadar yürüyerek uğurladı. Zamanla yılkı ona alıştı. Hiçbir şey değişmemişti. Sabırla yetiştir onu. Kansıyla buraya yerleşeceklerdi. Turgay'la yaşlı karısı oradan aynlırlarken. Geçen yaz kız torunum gelmişti. Ara sıra bir yerlere gidip sonra yine geliyordu. Onu iyice terbiye ettikten sonra.Sahipleri onlan yalnız bırakmıyor. Bütün gece Tanabay'a öğüt verdi. gemini fazla çekme. yoksa yorga gidişi bozulur. 14 . getir göster bana.San taya şimdilik hiç dokunma. zayıf. Ne bilsindi Gülsan nasıl bir ömür süreceğini. Terli iken suç içmemesine de dikkat et. Ayazlı gecelerde atlar bir kuytuda kümeliyor. Keçe çadır. Hiç kimseyi de bindirme. sabaha kadar kımıldamadan duruyor. Bundan sonra Turgay ve kendisi gibi >%şlı kansı. Dağlar yine o dağlardı. atlar başlarım hafifçe çeviriyor. altı aydan bir yaşına ulaşıncaya kadar 'cabağı'. elleri morardı. Sık sık ve lapa lapa yağıyor. yılkı ve dağlar Tanabay'a kaldı. Tanabay. Eyer vurulacak ve binilecek hale geldiği zaman pek zorlama. Adını o koydu. Bende biraz kaldı. Gece rüzgârının hışırtısı.
yılkıyı bir arada tutmak için etrafında dolanıyor. İçinde bir şeyler kopmuş gibi sarsıldı ve güç doğruldu. güçlü toynaklanyla kan eşeliyor. Sonra önden duyulmaya başladı. Uğursuz. Sahipleri neredeydi? Böyle korkulu bir zamanda o neredeydi? Hiç olmazsa sesini duysalar. iterek koşuyorlardı. Bir gün dağlarda bora koptu. Aralarına giremeyince daha da uzakta tek başına durdu ve bu yüzden üyir aygırının hışmına uğradı. hınldayarak. Hayvanlar gözlerini açamaz oldular. hışımla üzerine yürüdü. olanca güçlerini ayaklarına vererek. Gülsan yine ortaya girmek için yaşlı atlan itmeye. Gülsan'nın nefesi kesilecekti ner-deyse. İyice rahatsızlanıp korkuya kapıldılar. isli gocuğunun kokusunu alsalar.cizgiliforum.com. Yılkı sesin geldiği yöne koştu. yandan gehyordu. Atlar sessiz. O sesin ve kendilerinin sahibi şimdi yanlannda. Ulumayı duyunca bir an olduğu yerde donmuş gibi kaldı. Aygır. biraz rahatlayacaklardı. bazılarını çiftelemeye başladı. zaten korku içinde bekleşen atlar ürktü. Gülsan'yı hâlâ kümelenmiş yılkıdan uzakta tek başına duruyor görünce. Gülsan o güne kadar kurt ulumasını hiç duymamıştı. Kar savrula savrula. İşte o zaman. Şimdi çıt çıkmıyordu. arada bir dörtnala koşarak. ama ne kendi görünüyor ne de sesi duyuyordu. Atlar büyük bir gürültü çıkararak koşsalar da sahiplerinin öfkeli bağırmalannı duydular. başına üsır usır düşerek yığılıyordu.www. önlerindeydi. Gülsan. başlarıyla vurarak kulunları. Yaşlı dişi atlar. Karanlıkta. Titreye titreye birbirlerine sokuluyorlardı. Gülsan da neye uğradıklannı anlayamadan çılgınca koşuyordu yılkının ardından. Hiç unutamayacağı o çiftenin acısıyla yılkıya yanaşıp kenarda ama onlann yanında durdu. İşte bu gelişlerden birinde. faltaşı gibi açılan gözlerle çevresine baktı ve korkudan donup kaldı olduğu yerde. ardından bir silah sesi daha. acı acı kişneyerek. uzaktan uzağa bir uluma duyuldu. kann üzerinden bir karaltının süzülüp geçtiğini ve sonra kaybolduğunu görünce artık yerinde duramayıp ürkerek geri sıçradı. Gülsarı'yı ortadan sürüp kenara çıkardılar. Bir türlü giremiyordu aralanna. hınltısız dururken. Ama yılkı onun harıltısını. öfkeli bir halde geri 26/Elveda GQIsan geliyordu üyer aygın. cabağıları ortalarına aldılar. ayak seslerini duyuyordu. felaket habercisi bir sessizlik idi bu. kuyruklarına yapıştı. onu yılkıya katmak için karnına müthiş bir çifte indirdi. Atlar irkildi. kulak kabarttılar. kafasını eğip kulaklarını kısıyor. belirsiz bir yöne doğru koşmaya başladılar. O sırada bir silah sesi duyuldu. ağır-laştı. Sesler önce geriden. Sonra yine sinirli.enginel elveda gülsarı Gülsarı Tanabay'ın sesini işte bu kış tanıdı ve bir daha ömrü boyunca unutmadı. Artık hiçbir kuvvet durduramazdı onlan. göz gözü görmeyen karanlığa dalıp uzaklaşıyordu. iğne-leye iğneleye. atlann yelelerine. O müthiş çifteden sonra bir daha yılkıdan aynlıp tek başına durmaya kalkışmadı. Dağdan yuvarlanan kayalar gibi birbirlerini sürükleyerek. Kar yağıyor ve Gülsan'nın burun deliklerine giriyor. Elveda Gülsan/27 15 .
. Kalın kar eridi.. Atlar ofaya gelince durdular. unutmamıştı. Ateş gibi yanan dudaklanyla kar yutuyorlardı.www. Ama hâlâ korkudan titriyor. cıdavlanndan.. Ama Çora'nın 16 . Atlar tüylerini döktüler. sanki demirden olan bu kabuğu tepinen atların toynaklarının bile kıramadığını. o bo-ranlı günleri at üstünde geçirdiğini..enginel elveda gülsarı Sesi kısılmıştı ama bağırmaya devam ediyordu: Kayyt! Kayyt! Kayt! (Dön! Dön! Dön!) diyordu efendileri. ana okulu ne olacak? dedi anbarcı. kirli-san bir su gibi. demeyi geçirdi aklından. . sulann kalın bir buz tabakası olup toprağı örttüğünü. Tan atarken Tanabay yılkıyı eski yerine getirmişti. sonra avuç avuç yuttu o soğuk kan. otu nerde? Tuzu nerde? Ağzımızı açıp yel yutarak geçiriyoruz 28/Elveda Gülsan günlerimizi. suskun bakışını da unutmamış-tı. Yılkının kışlık korası nerde? Yemi. O pek şiddetli kış ve zorlu günleri sanki hiç yaşamamışlardı. bembeyaz kan yüzüne götürdü. Sen beni bağışla. gövdeleri şişip şişip iniyordu. itinkurdun uluduğu o soğuk geceleri. kolhozun başkanına ölen atlann hesabını verirken. kara toprak göründü. Gülsan da toparlandı ve eski gücüne kavuştu. acımdan konuştum böyle. Tanabay önce unu almamayı düşünmüştü.Bana niye öyle bakıyorsun! Karşında bir faşist mi var! diye bağırmıştı. Tanabay da kar yedi. dedi Çora.Asıl sen beni bağışla. körük gibi soluyor. bir süre yüzüjıdeki yangını söndürmek için öylece durdu. atların sıcak sırtında eriyor. ölüp gittiklerini de unutmamıştı.Sonra öfkeye kapılıp böylesine ağır sözler söylediği için kendisini affettirmeye çalışmasını da.. bahar geldiğinde.Peki. ürün zamanına kadar dayanırız.cizgiliforum. üzüntümden. Yeni tüyleriyle sırtlan parlamaya başladı. çadırın tamtakır içini bir gör! Kuru ekmek bile bulamıyoruz. at sütünden kımız da yaparız.Ona beş kilo un ver! Onun bu davramşı karşısında Tanabay'ın utancı daha da arttı. Sen de orada oturup.. Yere çömelerek iki eliyld aldığı soğuk.. diye kekelemişti. Savaş cephesinde durumumuzu bundan yüz kat daha iyiydi.. Atlar o günleri hatırlamıyorlardı ama. bu atlan kendi elimle öldürmüşüm gibi bakıyorsun bana! Bu sözler karşısında kolhoz başkanının kül gibi olan yüzüyle kendisine şaşkın. sonra yeşillendi. ağlamamak için dudaklannı ısırdığını. öfkeyle bağırmasını da unutmamıştı: . O zorlu kışa dayanamayan zayıf atların düştükleri yerden kalkamadıklarını. Hâlâ dinmeyen.Hay Allah! Onu ne karıştırıyorsun? Her şeyi birbirine karıştırır yokuşa sürersin zaten! Ver! diye kestirip attı Çora. sağrılanndan süzülüyordu.Sen. Yakında inek doğuracak. Böyle mi yapacaktık bu işleri? Gel de nasıl bir keçe çadırda yaşadığımızı. elini ayağını ısıtmak için çalı-çırpı yaktığını. Sonra dağdan inip.com. adam unutmamıştı. seyrekleşme-yen kar taneleri. dişimizi biraz daha sıkar. Dondurucu ayazı. . . Bulut gibi buhar çıkıyordu sırtlanndan. Yılkı onun sesiyle biraz yüreklendi ve peşinden koşmaya başladı. Sonra anbar memurunu çağırıp emretti: .
. yılkı uykuya dalınca. onun ardınca dörtnala gelen efendisi de o kadar keyiflenirdi. hatta keyfinden şarkı söylemesi pek hoşuna giderdi Gülsan'nın. koşu temposunu onun türküsüne uydururdu sanki. Böyle zamanlarda. Canı yanmazdı ama yine de şaşınr. dar geçitlerden dik yokuşlara koşuyor. Yılkıcıların da rahaEI veda Gülsarı/29 ü kaçmıştı bu yüzden. Gülsan'nın keyfine diyecek yoktu. büyük bir tay olmuştu. Bahar yağmurlarından sonra güneş pırıl pınl parlıyor. Bütün bunları işitiyor. onların arasında sarı bir yıldız gibi akıp gidiyordu: Çakıllı dere boyundan düzlüğe. Sahibi Tanabay da onu. sözlü. O bahar san yorga gençliğinin en güzel dönemini yaşadı. fıldır fıldır dönen tabak gibi yuvarlak birbirinden uzak gözler. Bazen de yanından geçerken kamçısıyla arkasına hafifçe vururdu. ne kadar çok koşarsa. Mayıs gelmişti. koşup oynadığı yerleri görüyordu. Hava karanp yıldızlar ışıldayınca. ne kadar çok kaynatmışsın bunu! diye kaşığı elinden bırakmıştı. kalın kıvnk dudaklar. Gülsarı bu kez de düşünde koşuyordu: Toynaklarıyla taşlan çınlattığını. Karısının işte o undan yaptığı lakşa çorbasını içerken ağızını nasıl yaktığını da unutmamıştı. duygulu. demişti karısı. düzlükten bayıra.com. 17 . bazen bu yüzden kamçılarını savurarak birbirleriyle kapıştıkları da oluyordu. düzlükler.. kalçası dar. şimdi. Aygırlar birbirleriyle dövüşmeye.. doruklarda hâlâ erimeyen karların beyazlığı göz ka-niaştınyordu. oynuyor. ayaklarının altında toprağın kaydığını. onları belledi: Bazıları hüzünlü. yadırgamıyordu.Beni yakıp öldürmeye mi niyetlisin.Biraz soğut da iç. Gülsarı ne kadar hırslanır. tümsek burnu. Onun işi gücü koşmak.cizgiliforum. genç kısrakları kovalamaya başlamıştı.enginel elveda gülsarı anbarcıya söylediklerini duyduktan ve yüzünün aldığı rengi gördükten sonra düşündüğünü söylemekten vazgeçti. küçük bir çocuk değilsin ya. yaşadığı ortamın bir parçası gibi görüyordu. kısa. Koşuyordu. yine koşmaktı. uzun. ürperir ve başlardı koşmaya. Öteki tayları da koşturup peşinden sürüklüyor. yıl30/Elveda Gülsan kıya doğru akan bir yıldız gibi gelirse. . omuz arası geniş.. şımarıyordu. Gülsarı'nın bu niteliklerinden haberi yoktu elbet.www. sı-nm gibi ince. hayatının. Karısına: . yavaş yavaş iç. Bazen koşup uzaklara gittiği zaman onun küfürlerini işitmiyor değildi. Onu yadsımıyor. Topaç gibi ve kabank tüylü bir cabağı iken. yamaçlar yemyeşil uzanıyor. Bunların hiçbirisini unutmamıştı. Boyu uzun. Bu yüzden sahibine bir rahat nefes aldırmıyordu. Dilediğince koşuyor. kulaklannda rüzgârın uğuldadığını. Atlara sert davranmıyordu Tanabay. En çok sevdiği şeydi koşmak. kara toprak yeşeriyor. tozlann savrulduğunu. Tanabay'ın onu yüreklendiren sesi. başı ise soylu yorgaya yaraşır biçimdeydi: Bir tutamlık fazla yağı yok. YıUacılar aygırları ayırmaya çalışıyor. Zamanla bu türkülere iyice alıştı.
Ama gözlerinde bir kızgınlık. Korkma. Bir gün Tanabay boş bir kovaya vurarak "po! po! po!" diye atlan tuz yalamaya çağırdı. Hırıldadı. nefesi kesildi. Sahibinin yılkıya tuz yalatmasından da çok hoşlanırdı Gülsan. dağa sonradan gelen yılkıcılann çocuklanydı. Kam sızan dudaklannı kımıldatarak. gemi ver bana! 18 . ilmekde o kadar boynunu sı: kıyor. toz toprak içinde kalmıştı. Sahibi önünde. Gülsan hiç umursamadı.ha çok sıkmaya başladı. Soluk soluğa • kalmıştı. Hiç böyle bir şey gelmemişti başına. Ama adamlar tekrar ayağa kalktılar ve ilmek Gülsan'nın boynunu yine ve da-. yavaş yavaş ve olabildiğince yumuşak bir sesle onu yatıştırmaya çalışıyordu. Öteki atlar kaçıştılar. Kurtulmak için tekrar tekrar şaElveda Gülsan/31 ha kalkıyordu. .cizgiliforum. * Sahibi. bir öfke yoktu. Yorga dehşete düştü. Çünkü bu kementler binek atlan-nı. tılmış. Atlann arasından kendine yol açıp su içmek için çaya gitmek istedi. Öteki atlar boyunlanna kıl kement geçirilince huysuzlaşır.com. Sonunda adamları uzaklaştırmak için kendini onlann üzerine attı. insanlar birbirlerinin üzerine yığılıyordu sanki.Gel Gülsan. Gülsan tek gözüyle gördü onu. şaha kalktı. sağılacak kısrakları yakalamak için kullanılırdı. Bunlar. ipi sımsıkı tutan yardımcısı da geldi. Tanabay bir elini atın başına uzattı. onu okşadı ve geriye bakmadan yardımcısına seslendi: . Ama o ne kadar çırpınsa. Gülsan da onlann arasındaydı ve tadını çıkara çıkara tuz yalıyordu. soluk almaşım zorlaştırıyordu. İşte o sırada sahibi ve onun yardımcısı. tuz yalamaya devam ediyordu. Birden her yanım saran koyu karanlığı ön ayaklanyla delmeye ça•. Bu arada çocuklar da koşup geldiler. ağzı yüzü berelenmiş.. Epeyce tuz yaladığı için susamıştı. hiç korkma. yer sarsılıyor. Dağlar yıkılıyor. Ama. Kadınlar bağırıp çağırarak çocuklanm çadırlara doğru kovaladılar. İşte o zaman boynundaki ilmik sıkıldı ve Gülsan neye uğradığım anlamadan irkildi. Her zaman ata biner. Tanabay upuzun bir ağaç tekneye parça parça kaya tuzu dökerdi. Sonunda kendim tuzağa düşürenlerle başbaşa kaldı. gözünü kamaştıran halkalar oluşuyordu önünde. Ama onun yanına sokulup. şaha kalkarlardı. başını okşadılar ve at kuyruğundan yapılmış ilmiği boynuna geçiriverdiler. Güneş gözüne vuruyor. ama Gülsan hâlâ kılım kıpırdatmıyordu. yardımcısı da ardındaydı.Yuları.. Gülsarı tuzağı anlayamamış. başı döndü. ellerinde ucu kementli sopalarla yaklaştılar. Atlar tuz yalamayı pek sever ve bunu bir ziyafet sayarlardı kendileri için.enginel elveda gülsarı sözsüz bütün türkülerini.. lışü. Adamın üstü başı yır. rahat dur! Efendisinin ardından. işte bu tuzu yalamak Gülsarı'ya bir felâket getirdi.www. tepindi. tuttuğu ipi koluna dolayarak yan taraftan yaklaştı. oralarda dolamp Gülsarı'yı rahatsız ederlerdi. O sırada bovjnunu sıkan ip biraz gevşedi ve Gülsan ipip ucunu tutan ¦ adimlan sürüklemeye başladı. Ona hiç dokunmazlardı. . Atlar koşup geldiler ve başladılar tuz yalamaya.
enginel elveda gülsarı Yardımcısı atın başına geçirilecek takımı verdi. Bu acıdan. Gülsarı'nın gözleri kararıyor. Gemin dizgini iki taraftan gerilip eyerin başına bağlandığı için başını dik tutmak zorunda kalıyor. Bir an yine başı döndü ve sonra donup kaldı. yavaşladı. çizmesinin topu-ğuyla durmadan karnına vuruyordu. eziyetli koşu sürüp gitti. yine döndü. üzerine oturmuş adamın topukları kanuna batıyordu. çözülmüyordu. O adamı silkinip atmak istedi sırtından. Adamlar şimdi sırtına bir şeyler koyuyor. Yorga acılar içinde arka ayaklarının üstüne çöktü ve artık direnemedi. tepinmeye başlamıştı ama Tanabay onun üst dudağım sımsıkı yakalamıştı.Bükmeyi ver! dedi yardımcısına. sonra kilitlenmiş gibi çakılıp kaldı ağzında. Yalnız kolanlarım gevşeterek bir ağa-¦> ca bağlayıp bıraktılar.www. O zaman o adamın çevresinde bir daire çizmeye başladı. sağa sola çeviremiyor ve uzanıp yatamıyordu. kaçıp gitmesini engelliyordu. eyeri sırtına vurmak gerekiyordu. Ter içinde kalmış. merada otlayan atlar dönüyor. Döndü. silkindi. Bu acı ile gözleri yuvalarından fırlayacaktı nerdeyse. keçe çadırlar dönüyor. göğüs altından kayışlar geçirip sıkıyorlardı. yürümeye başladı. dünya dönüyor. o demir ağızlık idi. Yine de kişne-yerek olanca gücüyle şaha kalktı. Kayış sıkıldıkça canı yanıyordu ama asıl acı veren ağzındaki o bükme. Kıpır-dayamıyor. ama çember açılmıyor. canı müthiş yanıyordu. sırtına bir ağırlık çökmüştü. Bu zorlu. Çaresizdi. dağlar. Sahibi kamçısını şaklatıyor. Akşam olunca eyerini de almadılar üzerinden. Şimdi gemi ağzına geçirmek. başı dönüyor. o buruklukça acıtan şeyi çıkardıkları zaman biraz kendine geldi. soluk alamıyor. Sonra başını öne eğip arka ayaklarım havaya kaldırdı. ne zaman bindiğini anlayamamıştı. gökteki bulutlar. durmadan döndü. Ama o zıpladıkça ağızlık ağzını yırtıcak kadar sıkılıyor. sahibinin üstüne nasıl bindiğini. Adamların isteği de buydu zaten. Üzengiler toplanıp eyerin kaltağına bağlanmıştı.cizgiliforum. Yorga yoruldu.com. . sakin ol! Korkma! Yorganın gözünü bir avucu ile kapatıp başlığı kafasına geçiri verdi. Ama başka bir atın üzerinde olan ikinci adam yularının uzun ipini çekiyor. dönüyor. i Sakin ol Gülsan. her şey dönüyordu. Yorga. sırtında bir adamın oturduğunu gördü. Yan gözle geriye bakınca. Kafasına başlık geçirilince yine hınldamaya. 32/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/33 Yardımcısı yorganın üst dudağının altına hemen kayış bükmeyi geçirdi ve çevirmeye başladı. O çember yolun bir noktada açılacağım ve oradan son hızla uzaklaşacağını umuyor. dönüyor. çok da susamıştı. Her yanı kayışlarla sarılmış. Yalnız ağzından o bükmeyi. yana sıçradf. onu sırtından iki kez atmayı başardı. 19 . Adamlar ona su içirmediler. ama iki defasında da adam kalkıp yine bindi üstüne. O anda soğuk demir ağızlık dişlerine çarparak şıngırdadı.
Ağzının kenarları yara bere içinde kalmıştı. Serin suyun kokusunu da getirmiş oluyordu böylece. Alnındaki ak sakar ay ışığında parlıyordu. onunla otlayan. yılkı. hep onun yanında olurdu. Gülsarı onun kişnemesini işitti.cizgiliforum.. 34/Elveda Gülsan Gülsan'yı arıyordu. Kolanların vücudunu sıktığım yerler ve eyerin vurduğu sırtı acıyor. Bu. oynaşan. çocukların köpek gibi ses çıkararak onları havlattıklarını. Gülsan onun neler söylediğini nereden bilecekti? 20 . Sabah erkenden sahibi geldi yanına.www. Keçe çadırların yanında ateşi. omuzlannı. ağır ağır kımıldamaya büyümeye başladılar. boynun omurgasını kütürdetiyordu. Sonunda doru tay onu buldu. ateş başında oturup sohbet eden adamları. her şeyi duyuyordu. Sanki herkes unutmuştu onu. Yıldızlar yeryüzüne iyice yaklaşrnış.com. Onunla kimse ilgilenmiyordu. öylece duruyordu orada. Dişi tay yine Gülsan ile olmak. sevgi dolu ses tonuyla konuştu. Bu kez dişi tay onun boynuna asıldı. Dereyi geçip geldiği için ayaklan ıslaktı. Öyle de susamıştı ki! Ah doru tay ona içecek su getirebilse! Gülsan'dan hiçbir karşılık görmeyen genç kısrak koşup gitti. Yorga da onun boynuna dokunup aynı şeyi yapmak istiyordu ama. ufak-tefek alnı sakarlı bir doru kısrak idi. İkisi de henüz tam ergin çağa gelmiş sayılmazlardı. Derenin öbür yakasına geçip gözden kaybolunca-ya kadar Gülsan ona baktı durdu. o onlardan kaçıyor. . Yumuşak. Yenik. otluyor-du. Başını Gülsarı'nın boynuna koydu. Onların kişnemelerini. Sonra. atlara gece bekçiliği yapan yılkıcıların bağırışlarını da duyuyordu Gülsarı. sızım sızım sızlıyordu. başıyla dürtükledi. başını bile oyna-tamıyordu. Hırıldayarak ve başını sallayarak Gülsan'yı çağırdı. buz gibi olmuşsun. Gülsan olsa yine onunla koşar. hatta yere inmiş gibi daha çok panl-dıyordu. kulun oldukları zamandan beri onunla koşup zıplayan. gözünden iri iri damlalar düşmeye başladı. sımsıcak dudakla-nnı onun tüylerine dokundurdu. Öylece duran Gütearı'yı o sırada bir arayan vardı. Pekâlâ! Tanabay Gülsan'nın boynunu okşadı. oynar. sesini hemen tanıdı. Kendisi. dişleriyle onu kaşımaya başladı. Derenin öbür yakasında.enginel elveda gülsarı jGülsan bütün gece öyle durdu. her zaman olduğu gibi yayılmış. Dağlar gecenin karanlık kuşağından sıyrılıp ay ışığında kendilerini göstermeye. O da kişneyerek cevap vermek istedi ama. Aygırlar onun peşine çoktan düşmeye başlamışlardı ama. toynaklarından çıkan sesleri. Susuzluktan da ölecekti nerdeyse. Biraz sonra ay doğdu. Gülsan doru tayın sesini pek yakınında işitti. Yorga Gülsîtfı ömründe ilk kez ağlıyordu. Ne oldu? Çok mu üşüdün? Ee. Bahara uyanmış dağlara bakıp gülümsüyor. Dün beni çok yordun.. ağzını açmak istediği zaman müthiş canı yandı ve kişneyemedi. yılgın. üzüntülüydü. Yanına sokuldu.Oy Gülsan oy! dedi. Oysa Gülsan kımıldayamıyordu. Başını hafif oynatacak olsa gem ağzını yırtarcasına acıtıyordu. tabii. Ağzındaki o demirin tadı da pek kötüydü. yükseldi. Başına nîden böyle bir felâket geldiğini anlayamıyordu. onunla koşmak istiyordu.
çok canın yandı. sonra yine dizginlere yapışıyordu: . tıngır mıngır dönüyordu. yürek atışları da kulaklarındaydı: Tıp. Benim de aklım başımda değil. Ah. ağır ağır. Sarı yorgayı. koşumlara. soyun sopun dert görmesin. hiçbir engel çıkmaz. Kendi başı kendine ağır geldiği için boynunu aşağıya doğru eğmiş.tıp. sonra onu yedeğine alıp dereye götürdü. iyi günler göreceksin. adım atacak gücü kalmadığı için olduğu yerde durunca tekerlek gıcırtısı. hayat bu işte! Merak etElveda Gülsan/35 me.Ne oldu Gülsarı sana? Bak hava iyice kararıyor! Ama at artık onu arılamıyordu. Tanabay. Bugüne kadar başı boş koşup oynadın. her şeye lanet! Yeter ki san sağ salim eve ulaştırayım.www. ürperdi.Aşkolsun! diyorlardı. Sarı yorga son bir kez daha durdu ve bir daha adımını atamadı. koşmak. Sahibi sırtına bindiği zaman. Gülsarı suya girince titredi. Ama hala arabaya koşuluydu. Tanabay telaşlanıp atın bir o yanına bir bu yanına geçti. bağışla! dedi Tanabay. her şey yoluna girecek. Böyle.enginel elveda gülsarı . Böyle sürüp gidecek değildi elbet. yürü yavrum.Bağışla beni Gülsarı.tıp. bu defa hayvan kendi yürek atışlarını duyuyordu: tum-top. binicisini hiç sarsmadan. daha önce düşünmeliydim. Çok iyi yetiştirmişsin Gülsan'yı. Yaşlı Tanabay Gülsarı'nın biraz soluklanmasını.cizgiliforum. 21 . Kırık dökük arabanın tekerlekleri.Bana darılma. çok geç oldu.Sağ olasın Tanabay.Hadi Gülsan. kolonlara da iyice alıştı. ağzındaki gemi ûSulca çıkardı. fırlatılan ok gibi dümdüz giderken görünler ona hayran kalıyor ve kenara çekilip seyrediyorlardı: . bacakları titriyor ve güçlükle durabiliyordu ayakta.. Sen bu haldeyken arabanın ne önemi var. Alışacaksın. Artık yolundaki taşlara ayağın sürçmez. tumtop!.. ama ne yaparsın.com. Üzerindeki ağırlığı hissetmez oldu. asıl bundan sonra parlayacak onun yıldızı! demişti. ileri atılıp başını derin suya daldırdı. kuş gibi uçmak istiyordu ama. Öylesine bitikti. At durunca ve tekerlek sesleri kesilince. dura kalka birbuçuk saat kadar gittiler.. Yalvardı: . ah! Ne güzeldi bu serin su! Ne güzeldi suya kavuşmak! Ve şimdi efendisine nasıl da şükran duyuyordu! -^ ݧte böyle. üstüne su dolu bir kap koysan damlası bile dökmeden götürür! Eski yılkıcı ihtiyar Turgay. diyordu Tanabay. Gülsan'yi böyle görünce Tanabay'a teşekkür etmişti: . taypalma yorganın o güzel gidişini bozmamak için dizginleri çekip onu yavaşlatıyordu.. Bir süre sonra Gülsan eyere de. Doğru. kızma dostum.. . Lanet olsun arabaya. İşte şimdi bunu öğrendin. din36/Elveda Gülsan lenmesini bekliyor. Çok mu acıktın? Çok mu susadın?. eski bozuk yolda. Ara sıra at. Bak görürsün... Tanabay Gülsarı'nın başlığını çözdü. o tıngır-mıngır sesleri de kesiliyordu.. diye atıyordu yüreği. diyordu.
arkadaşlarını bir bir hatırlıyordu: "Hepimiz böyleyiz işte.Hadi Sangül.İşte. ben de arkandan geliyorum. yapmamız gereken buydu. . son demlerini yaşayan sarı yorgayı yedeğinde götürürken. Bu ağır düşünceler sanki bir ormandan ansızın çıkıp. karardık bozkırın ortasında bir hayal gibi duruyordu. ne eşsiz bir insan olduğunu. Tanabay yürürken sarı yorga ile ilgili uzak geçmişi. dağların üzerine kanadını düşürmeye. Tanabay'ın kendisi de pek şaştı. sen önden bildiğin gibi yürü. onların ve sonra bozkırın üzerine geceyi sermeye başlamıştı. Demek ki düşünmemek unutmak demek değilmiş. Karanlık. Hadi. birbirimizden pek farkımız yok. seni bırakıp gitmem. O güne kadar hiç düşünmemişti bunları.. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye kadar Tanabay da yanında bekliyordu.enginel elveda gülsarı Gocuğunu çıkardı. diye düşünüyordu. batman batman doluyordu kafasına. Aslında Tanabay unuttuğu için değil. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Yaşlı bir at. vah! ne hale gelmişsin! Turgay merhum seni böyle görse. kolu uyuşunca dizginleri omuzuna atıyordu. dedi ve gocuğunu tekrar giydi. Sonra atı biraz dinlendirmek için durdu. O yitirdiğimizin ne iyi. I Elveda Gülsarı/37 olayları. Başlığı. İşte Gülsarı da ağzı var. hamutu da atın başından usulca çıkarıp. Düşünmemeye çalışırdı o acı veren geçmişi. yaşlı bir adam. tartma kayışlarını çözdü. dedi. Şu haline bak zavallının.. Tanabay atın dizginini eline aldı. Korkma. mezarından doğrulup kalkardı" dedi. ah o eski günler ah! Ne eşi bulunmaz bir yorga idi o!. sönmeye. Yalnız ikisi. "Vah Gülsarım. ancak o son demde anlıyoruz. Yola koyulup yavaş yavaş yürüdüler: Yaşlı bir at ve yaşlı bir adam: Arkalarıda terkedilmiş kırık-dökük bir araba. yürüyorlardı. karanlık yolda. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Gülsan ara sıra duruyordu. Ama bugün. onun başhğını ve dizginini omuzuna atan Tanabay arkada. dili yok bir hayvan! Onu kim düşünüp hatırlayacak? Kimleri taşımadı sırtında kimleri gururlandırmadı? Ama yaşlamp bu hale gelince herkes unuttu onu. gelinin o acı sözlerini dinledikten sonra.." Geçmişe uzanan günlerin anılarını bir bir aklına düşürmesine.cizgiliforum.. istemediği için düşünmüyordu geçmişini. koşumları arabanın içine attı. geçmiş yıllarını hatırlayıverdi. oğlunun ve gelininin 0 davranışlarını görüp. dizginleri de çıkardı hayvanın başından: . kara yolun üzerine inen. Ancak ağır hastalandığımız ya da öldüğümüz zaman hatırlıyoruz birbirimizi.com. yürümeye çalış. Yorga gittikçe yavaşlıyordu. Hamutsuz koşumsuz kalan cılız gövdesine göre kafası kocamandı ve soğuk. batı taraflarında.. kararmaya başlamış bir kızıllık vardı. At önde. önlerinde. Gülsarı ara sıra duruyordu. ne büyük iyilikler yaptığını. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye 38/Elveda Gülsarı kadar Tanabay da yanında bekliyordu. Tanabay önden gidip dizginleri çekiyor.www. 22 .
ranHk bastığı halde Tanabay atın gözlerine bakmaya korkuyordu. sakın yatma! diye dizginle kafasına hafifçe vurdu. bir Kırgız genci için gerçekten büyük mutluluk sayılırdı. yolu aydınlattı. Gözlerine bakmadan boynunu. dura takıla ve pek düzensiz vuruyordu. nice nice kolhoz başkanı görmüştü. sağrısını okşadı. kalk. kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi. Ka-. az sonra. İhtiyar adam öyle düşünürken. ama eve ulaşmak için en kestirme yol da bu idi.cizgiliforum. Ama Tana. Hava rüzgârlı değilse. Sonra. dudaklarında acı bir gülümseme belirdi. Yaşlı at ve yaşlı adam." Gülsan.Dayan Gülsan. ince uzun bir toz bulutu bırakırlardı. bu Gülsarı'dır.enginel elveda gülsarı Tanabay. ağır ağır yürüyerek. başkası olamaz!" derdi ve onun sırtındaki adama imrenirdi. Sonra da ona vurduğu için kendine kızdı. Yere uzanıp yatmak için ayaklarını kırpmaya başladı. Gülsa-rı'nın toynaklarından çıkan o toz izi. Gerçi dağ içinde şaşırması da mümkündü. uzaktan bir motorlu aracın farlan şavkıdı. dördü dört tarafa açılan ayaklannı güçlükle toplayarak doğruldu. bu uzun yolun üzerinde. Bunların içinde akıllı olanı da vardı. doğruldu. Kalk. Yine de. Namuslusu da vardı. Bu patika dağa doğru tırmanıyordu. Tanabay be-lini" püküp.. Tanabay ve yorga. elini alnına götürüp gözüne siper yapar. ahmak olanı da. Hayvanın yüreği yosun kaplamış değirmen taşlarının dönüşü gibi.com. gerilerinde. Gerçi o aracın onlara bir yardımı olamazdı. Bir yatarsa bir daha kalkamazdı çünkü. gecenin karanlığını yırttı. haydi kalk!. O zaman. Çok beklemeden beline ağrılar girmişti. Bu 23 . "Bu ıssız yolda nihayet birileri göründü" diye düşündü. yakınlarında olan bir çoban. Işık saçan iki göz.• bay buna izin vermedi. Tanabay'ın Gülsan ile o yolda gitmekte olduğunu hemen anlarlardı. bağırmaya başladı: "Anlaşana be hayvan! Ölmek mi istiElveda Gülsan/39 yorsun sen! Hayır. çaresiz hayvanın yanında öylece bekledi. ine-kalka. Yorganın geçtiği bu yolda. tepkili uçağın gerisinden çıkan gaz çizgisi gibi uzun süre havada asılı kalırdı. Gülsan Gülsarı olalı. ana yoldan çıkıp çay kıyısında uzanan dar yola sapacaktı. sebebini kendisi de bilmeden bekledi orada. yine de tercih ediyordu o yolu. Ama hepsi de. "Neredeydiler şimdi o başkanlar. Kadere boyun eğmekten başka ne gelirdi elinden? Tehlikeyi göze alıp şimdi köprüyü geçecek. uyuşan boynunu salladı. O talihli adamın yerinde olmak isterdi. Gülsan'ya binmişlerdi. köprünün başında durup bekliyorlardı. yola bakarak "Aa. Yeter ki at dayansıridı. bir zamanlar Gülsa-rı'ya binmiş olarak ve tozu dumana katarak gittiği günleri hatırlayınca. başkarmalar? Sabahtan akşama kadar üzerinden inmedikleri Gülsarı'yı düşünüyor. Bunu uzaktan görenler de. Böyle bir ata binmek. kötüsü de. titreye titreye. böyle ölmene izin vermem. .www. akıllarına getiriyorlar mıydı hiç?" diye geçiyordu aklından.. çayın üzerindeki köprüye ulaşabildiler. Sonra kulağım göğsüne yapıştınp yürek atışlarını dinledi. Evvelce buradan çok geçtiği için doğru yolu hatırlardı. İnleye inleye olduğu yerde durdu. kolhoz başkanlıklarının ilk gününden son günüae kadar. Yorga orada durdu.
Kamyon hareket etti. İstersen yardım edelim sana? . gece orda kalır. .Eve. Sürücü. Yapması gerekeni söyledim ona. Sürücünün yanında oturan ince uzun boylu ve kalpaklı delikanlı. Adam az ileride durup şarıl şarıl işemeye başladı. 24 .Boş versene sen! Benim başıma gelmeyen kalmadı zaten. . Kamyon geçerken eski köprü sarsılıp gıcırdadı. . ormanın içine ha? Ama ben o tarafa gitmiyohım. Arkada lambalar kızıl bir ışıkla köprüyü aydınlattı.Hadi bas git! dedi Tanabay kaşlarını çatarak. Tanabay hiç sesini çıkarmadı. Anı gitmiş vahi kalmış o attan ne hayır gelir artık. Peki nereye gidiyorsun? .Evet.At bitkin. Ta oraya dağın..Tahmin etmiştim. şoföre: 40/Elveda Gülsan . benim.Pek acımasızsın. . çok yaşlı.Sağ ol. Kamyonun şoför mahallinde iki kişi vardı.enginel elveda gülsarı bir kamyondu. . Elveda Gülsarı/41 . Başhksız.Hımm.com.Uff! diye bir ıslık çaldı şoför. Bunlar yaşlı adama ve kötürüm ata hayretle baktılar. . bembeyaz iki hayalet gibi gösterdi.Ne diye aşağıladın o ihtiyarı. Sarıgov ' vadisine. Nefesindeki keskin votka kokusu Tanabay'ın burnuna kadar geliyordu.Kapat çeneni! dedi sürücü. Savaşta da öyleydi. Sonra kamyonu durdurup başını pencereden uzatarak sordu: "Hey ihtiyar ne oldu? O arabayı yolda bırakıp giden sen misin?" . seni sovhozda bırakayım. dedi şoför alaylı alaylı gülerek. yanında yakınında kimseler yok. dedi şoför. Belki koşum işe yarar diye baktık ama o da beş para etmez. "Govsarı" da denir (çevirenin notu).Peki ne oldu arabaya. tekniktir.. . üzerine düşen parlak aşık. yaşlı adamla yanındaki atı. . dönemeçte direksiyonu kırarak ve esneyerek cevap verdi: •• " . aynı şey senin başına gelse ne yapardın? dedi sürücünün yanındaki adam. sabah evine gidersin.Her yerde tek-nojbji geçiyor artık. sen bilirsin.www. dedi gecenin bu vaktinde.Çok tuhaf. burada ne işi var bu adamın? . Atla kamyonun arkasına. Bir an. eyersiz ve sıska yaratık attan çok bir köpeğe benziyordu.Bu ölüyü mü? İtiver dereye gitsin. Bugün önemli o^n makinedir.cizgiliforum. çekemedi. Şoför kamyondan indi.Gelirken gördüğümüz terkedilmiş araba onun olmalı. niye bıraktın? diye sordu adam. dedi Tanabay. Atı bırakıp gidemem..Eh. Sonra da marşa basıp yanındakine: Bunamış bu ihtiyar! diye mırıldandı. . 1 Sangov: Bir Kırgız aşireti. hayvansın sen! dedi delikanlı . Zaten at-araba eskiden kalmış.. Onun gibi kartların damatların da zamanı geçti artık. Terkedilmiş kınk-dökük bir araba. Yaklaşınca farlar gözünü kamaştırdı ve Tanabay ellerini gözlerine siper etti.
eyerin üzerinde daha da dikleşir. Tanabay'ın savaştan sonra geçirdiği en güzel dönem belki o yıldı. atı. önünü keserlerdi. iter kakalar. Büyülenmiş gibi kımıldamadan.com. dursana biraz! der ve ardından gülüşür-lerdi. Tam hizalarına gelince seslenirlerdi: . Gerçekten de yakaladıktan olurdu. soğuk gökyüzünde henüz cılız ve donuk parıltılarıyla yolu pek aydınlatmıyordu. yaşlılık dönemine girecekti. atın geçiş hızına göre başlannı çevirerek hayran hayran bakarlardı ona. ne güzel eklenirlerdi! Bu şakacı kadınların alaylanna karşı gelmek ne mümkün! Tana-bay'ı yaka paça attan indirir. o erkeklik gururunu pek tatmin edemeyecekti. Gülsarı'nın terbiye edildiği yıl yılkılar yaylada her zamankinden fazla kaldılar. Elveda Gülsarı/43 25 . Altında Gülsan gibi bir yorga olunca.Hadi Sarıgül. O yıl güz uzun sürdü. sen öyle san bakalım! Tanabay'ı yine tartaklamaya başlarlardı. Kuyruğunu yukarı doğru kaldırarak sallar. patırdı gürültü arasında elinden kamçısını çekip alırlardı: . Pek görkemli görünürdü. gidelim artık! Köprüyü geçtikten sonra Tanabay. Çünkü siz dağlarda soğuktan donup kalırsınız! . hemen eriyordu. yıldızlar. yorgaya yol vermek için ekinlerin arasına kaçışır.Hey. Bu yüzden ot sıkıntısı çekmediler ve hayvanlar da kışı kolay atlattı. kendilerine daha genç başka kadınlar bulsunlar. Beyaz kırmızı başörtülü kadınlar. Saçı sakalı ağardıktan sonra bir kır ata benzeyecek. orada dizilip onu seyrederlerdi.Sizi yılkıcı olmaktan alıkoyan mı var. el-âle-me gösteriş yapmaktan da kendini alamıyordu. rüzgârda yelesi savrulur. Karanlıkta.Yaa. ana yoldan patikaya çevirdi. Onun bu coşkusunu sezen Gülsarı da daha bir alımlıçalımlı yürümeye başlardı. bize ne zaman kımız getireceksin? Biz sabahtan akşama kadar tarlada iki büklüm olup çalışıyoruz. Onun tam olarak doğmasım bekliyorlardı.cizgiliforum. yüreği coşkuyla dolardı. yılkıcı. Tanabay'ın gözü karanlığa biraz alıştıktan sonra tekrar Sarıgül'ün başına geldi: .enginel elveda gülsarı Kamyon gitti ve bulundukları yer bir an kapkaranlık • /¦ oldu. çalışmaya giden kadınlarla karşılaşınca. . Ahh. canımız çıkıyor sen ise yorgaya binip çalım satıyorsun! derlerdi. Gelin siz de yılkıcı olun bakalım! Ama o zaman kocalanniza söyleyin. Dağların ardından Ay başına kaldırıyor. ayaklan yerden kesilir ve binicisini kuş gibi uçurmak isterdi. Bahar gelince yılkılar dağa çıktılar. Böyle bir yorgaya binenin gösteriş yapmaması da biraz zordu doğrusu. Genç yorga onun haya42/Elveda Gülsan tına iki-üç yıl geç girmiş olsaydı. belki o yorgaya binip gezmenin keyfini süremeyecek. Hele. "Elbet bir gün yakalarız seni!" derlerdi. kış da hafif geçti. dedi oğlum. bozkır çiçeklenince yine düze indiler.www. dağdan köye gitmek için tarlaların arasından geçerken. El ele tutuşup yola dizilir. çay boyunca uzanan ve güçlükle görünen patikada ağır ağır yürüyorlardı. Kar yine yağıyordu ama yerde kalmıyor.Söyle bakalım.
sığır koralarının hali de pek perişandı. kendi bahçelerinde yetiştirdikleri azbuçuk sebze ve kolhozdan aşırabil-dikleri yiyeceklerle kıt kanaat geçinebiliyorlardı. kınlıyorlardı. . Yarım yamalak bir ev kurabilenler. birden neşesi yerine gelirdi. pek az ürün almışlardı. güzel günler ne zaman gelecek? Halk daha ne kadar sıkınü çekecek?. bu işte.com. paylarına düşenden daha fazla tahıl. etlde sütü de devlete maliyetinin çok aşağısında bir para karşılığında vermek zorunda kalıyorlardı.. Tanabay onlann hiçbirini bin-dirmemişti Gülsan'ya." derdi. Gülsan onun bu halini gözlerinden. yavaşlatırdı. Ot-yem saklayacak yerleri. Kolhozcular ne zaman gün göreceklerdi? Zaman geçip gidiyordu. yolda o kadına rastladıkları zaman sevinirdi. yıkık-dökük durumları. Savaş yılları ve zafer avuntusu gerilerde kalmış. ama kış gelince açlıktan ölüyor. yönetimdekileri sıkıştırırdı: "İşler niye kötü gidiyor. ne zaman düzelecek. bu sıkıntıları Gülsarı nereden bilecekti? Bir yıl önce havalar kurak gitmiş. Yazın hayvanlar yayılıp otluyor. Bazan hiç konuşmaz. ancak açık-pazarda hayvanlarını patateslerini satabilenlerdi. Kolhoz devlete. eli yumuşardı. Bibican'ı bile bir kez olsun bin-dermemişti. daha fazla hayvan vermek zorunda kalmıştı. unutulmaya başlanmıştı. Elde edebildikleri tahılı da. Onu her görüşünde yüreği kafesinden çıkacakmış gibi heyecanlanır. Bibi-can't'görünce Tanabay'ın yüreği hoplar. bazen de fısıltı halinde konuşurlardı. ağıl anbar yapacak malzemeleri bile yoktu. Ne ot vardı ne saman. göz göze gelirlerdi. Bunları bulup buluşturup verebilecek kimse çıkmıyordu. Koyun. Ev yapmak için gerekli malzemeyi ancak onlar bulabiliyordu. Bu böyle sürüp gidecek miydi. O günlerde kolhozdaki işlerin pek kötü gittiğini Gülsarı nereden bilecekti? Orada çalışanların eline hiçbir şey geçmiyordu. Böyle zamanlarda sahibinin sesi tathlaşır. el hareketlerinden sezerdi.*büyük bir kusur işliyoruz! diyordu kurul 26 . olabildiği kadar besleniyor. Hemen her defasında o kadınla karşılaşır. Yine bu yüzden. böyle olmayacaktı. işi gereğLsık sık köye inmek zorunda kalıyordu. sesinden. Kolhozcular. Kadın önde. Denetim kurulu üyesi Tanabay Babasov. onlar hemen arkasında giderlerdi. Kendisinden başka kimseyi bindir-mezdi. Onunla karşılaşınca atın dizginlerini çeker.Hayır yoldaşlar. * "X) yıl Tanabay köy denetim kuruluna üye seçilmişti. Bu yüzden.Yavaş ol bakalım Gülsan. neşesi yerine gelirdi. şimdi daha da beterdi. Kadınla karşılaşınca Tanabay: . merkeze her gelişinde durmadan sorar. Sahibinin bunu derdini. Büyük bir yanlışlık var. bu böyle olmamalı. yavaş ol biraz! derdi. Kolhozun kasası tam-takırdı. Başkaları bir yana. Belki o da binmek istememiş olabilirdi. Bu yüzden Gülsarı sahibinin rahatladığını sezerdi.enginel elveda gülsarı Ne denli yalvarsalar da.cizgiliforum.www. Çünkü kolhozun tembellikle suçlanmaması için komşu kolhozların eksiğini 44/Elveda Gülsart de kapatmak zorunda kalmışlardı. Savaş yıllarında bakımsız kalan evlerinin perişan hali.
nefret ediyorlardı. Bunlardan biri ağabeyi Kulıbay idi. malımıza mülkümüze el koyarsın ha! Al. Nefret etmelerinin bir sebebi vardı elbet. gördün mü işleri ne hale getirdiniz!" der gibi kıs kıs güldüklerini. Kulıbay'ı. Kulıbay'ın çocukları da babalarına ben-zemişti. Kırgız töresine göre. 46/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/47 O bu düşünceler içinde yüzerken yoldaşları onu dürtüp uyandırır: Ey. Aradan çok zaman geçmiş olsa da.www. işte ürettiklerimiz. O kişiler Tanabay'ı gördükleri zaman içlerinden "Yaa. uyuyor musun yoksa? derlerdi. kendisinin canla başla çalışması değildi yalnız. kavgaya varan tartışmalar başlardı. niye sesin çıkmıyor. dalıp giderdi. Kasaya giren bu. zaman zaman bu olayı uzun uzun düşünürdü. Tanabay başını iki eli arasına alır "Nasıl oluyor. Ya biz çalışmasını bilmiyoruz ya da siz yönetmesini. Sibirya'ya sürülmüş ve savaşa kadar yedi yıl orada kalmıştı. kendisiyle alay ettiklerini biliyordu. kulakız diye.. sonra da götürüp tarlalara atmak 27 . Sizi aç gözlüler sizi! Aç gözlü it. itten artanı yalar işte böyle. Yalnız sen komünistsin de biz hepimiz halk düşmanı mıyız? Söze başkaları da karışır. Onun yolundaydılar. işte devlete verdiklerimiz. Muhasebeci bir tomar kâğıdı Tanabay'ın önüne sürerek cevap veriyordu: . dedikodusunu yapmıştı. Daha ne istiyorsun? Önce durumu öğren. kolhoza da boş yere düşman kazanmış değil miyim?" derdi kendi kendine. Ama böyle mi yapmalıydı? Böyle yapması mı gerekirdi? Önceleri haklı olduğundan hiç kuşkusu yoktu.com. sizin de hakkınızdan geleceğiz!" diyordu. Tanabay. idare et bakalım.. hırsız. Belki onların çocukları da akrabaları Ta-nabay'dan nefret edeceklerdi. çıkan bu. Onu bu Elveda Gülsarı/45 kadar üzen. çok başka yargılara varıyordu. Tanabay ne yapmışsa kolhozun iyiliği için yapmıştı. Buna göre Tanabay öz kardeşine el kaldırmış.enginel elveda gülsarı üyesi Tanabay. Canını sıkan başka durumlar da vardı. Tanabay'ı itten aşağı görüyor. Sonra yine başlardı o gürültülü tartışma: Kış ortasında ev ev dolaşarak gübre toplamak. kalan bu! Kâr-kazanç yok. öz kardeşine kötülük etmişti. y Tanabay da onlara sert sert bakıyor ve içinden cevap veriyordu: "Durun hele! Önünde sonunda bizim dediğimiz olacak. "Kendime de. Tanabay ise daha küçük ikinci karısından doğmuştu. sonra konuş. Bazı insanlara diş biliyordu. yanlış olan neymiş göster! İşte plan.ama savaştan sonra. nasılmış. ona yaptıkları Kulıbay'ın ve oğlunun yüreğini kanatmış. bir babadan olan çocuklar.Al işte! Bunlara bak da doğru olmayan. "Toprak sahibiyiz. babasının birinci kansından. Çek cezanı! Sa-valta geberip gidemedin!" der gibiydiler. "Sen bir kulaksın!" diye sürdürmesi gerekir miydi? O. İşlerin bu kadar kötü gitmesini aklım almıyor doğrusu. O günlerde herkes bu olayı konuşmuş. neden böyle oluyor?" diye düşünür. Bugün geriye dönüp şöyle bir bakıyordu da. Üstelik o adamlar kendisine yabancı da değildi.cizgiliforum. taş gibi oturmuştu. bir anadan doğmuş gibi kanndaş sayılırlar. orta halli iyi bir çiftçi değil miydi? Kulıbay. Ama.
ot toplamak.. Bahar gelince yapılacak ertelenmez başka işler vardı. Bu.. Her şey ondan sorulurdu. Oysa Çora kolhozun bütün işlerinden sorumluydu. kolhozun işlerini yürütmüştü. kendini asardı. Peki.cizgiliforum. kıtlık. Tanabay'ın işi yalnız yılkılara bakmaktı. Durum böyle de olsa. onun hangi ağır düşünceler ve dertler içinde olduğunu Gülsan bilemezdi. yine de öyle olduğu günlerde ondan korkardı. döl alma zamanı için gerekli kapalı korayı nereye. Daha nice işler nice sorunlar vardı! Bütün bu işleri düşününce insan ürperiyordu. bir hışımla ata bindiği. bel-bo-yun eğmeden. Ama.enginel elveda gülsarı gerekiyor. Yalnız bir defa. dizginlere sıkı sıkı asıldığı zaman. insanlarla nasıl konuşacağını. ideallerinin gerçekleşeceğine olan güveni tazelenmiş olarak ayrılmıştı. Çora. halka ve hayvanlara yakacak. Oysa Çora. yenilerini açmaları gerekiyordu. Tanabay onun yerinde olsa. cesaretlerini yitirmeden. kısa iple atılamayan bir düğüm. soruyor. Kış günlerinde toprak donar. Kolhoz başkanlığından sonra iki yıl da partiyi örgütleme işinde çalıştı.com. O zaman kadın parmaklarıyla onun yelesini tarar. Tanabay kaç kez öfkeli bir şekilde hesap sormak için gelmiş. (Delik büyük. O yalnız öyle zamanlarda sahibinin mutsuz olduğunu sezerdi. azarlıyor. yalnız yılkıdan sorumluydu. Bu yüzden kimseyi çalıştıramazlardı. Döllenecek hayvanları ayırmak.www. parasızlık onun sorunu oluyor.. akıyor. Çöra'ya olan güveni sarsıldı. onarmak için kereste ve demir çember gerek. Bütün bu işlerden yeni arklar açmaya vakit kalmıyordu. parti toplantılarında ve kolhoz başkarmasın-da (idaresinde) sorunları dile getiriyor. Sağıcılar da süt sağmaya yanaşmıyorlardı. nasıl kuracaklardı? Koranın damı delinmiş. çare arıyorlardı. Tanabay. İşler uz gitmeyince çalışanlar onun yakasına yapışıyor. koyun korasını. onları nasıl ikna edeceğini çok iyi bilirdi. Eski sulama arkını da onarmaları. ama her defasın-di.. başlıbaşına büyük bir işti ve üstesinden gelemezlerdi. çıldınr. toplantı odasından kaşları çatılmış. okşayıcı değildi. Hiç kimsenin elleri o kadının elleri kadar yumuşak. yama küçüktü). merkezdekiler sık sık çağırıp ondan hesap 1 Kirmev düğüm: Gemicilerin izbarc bağına benzeyen ama ondan daha sağlam. ama arabaların tekerlekleri yok. sırtındaki ağırlığın birdenbire hafifleyeceğini. Çora'yı dinledikten sonra sakinleşmiş. Yetecek kadar ne ot var ne de başka yem. kazma batmazdı. Sabahtan akşama kadar çalışacaklardı da ellerine ne geçecekti? Kısası kısa iple kirmev1 düğüm bağlanamıyordu. Bunları almak için para nerde? Kim borç verir? Verse bile sonra nasıl öderiz? Banka boş sözlere güvenip kredi vermezdi. yol üstünde o kadına rastladıkları zaman. tohum ekmek. Ak sakarlı doru kısrağın dudakları 28 . onu durduracağını. kaskatı olur. suratı asılmış olarak çıktığı. Tanabay onun değerini çok sonra anlamıştı. kadınla fısıldanarak konuşacaklarını bilirdi. sahibinin yumuşayıp dizginleri çekeceğini. Kolhozun başkarması (başkanı) Çora idi. Eleştirmek kolaydı. boynunu okşardı. Ama bunda da asıl suçlu yine kendisiydi. hasta kalbiyle sonuna kadar direnmiş. Tanabay ona hiçbir zaman kırbaç vurmuş değildi. ama o yine de yılmıyor. gece gündüz çalışıyordu.
Gözleri. O kadını da severdi kendince.com. Özellikle kokusundan anlardı o olduğunu.Kaybedecek neyim var ki? Ben bir dulum. çayı geçerek ta yaylaya götürürdü sahibini. Gülsarı öyle zamanlarda sahibini çok severdi. Sahibinin eyer üstünde olduğunu unuturdu. Dikkat et ha! . Gülsarı beni seviyor. Onun kokusunu. başım sallardı. Bıraksam aygırlarla it gibi dövüşür. Tanabay hafif sesle bir türkü söyler. sözleri pek anlaşılmazdı. Elveda Gül sarı/49 . sevdiği. . biz unumuzu eledik. bazen de 'olmaz!' anlamında başını sallıyordu. Ayrılıp uzaklaşırken kadın bir kez daha arkasına bakar.. bekle biraz! . karşılaştık. şınl şınl bir derenin dibinde ayışığı vuran taşlar gibi parlar. . 48/Elveda Gülsarı Dizginleri gevşetir. acılarını anlatan sözlerdi bunlar. Bu kadının gözleri de yeryüzünde başka hiç kimsede yoktu..Çünkü sen başkasın.. ama herhalde anılarda kalmış yiğitlerin yaşadığı dönemi ve onların aşklarını. Ne var bunda? .enginel elveda gülsarı kadar sevimli.cizgiliforum. Kadın. bir açılır..www.. . İkisi birbirlerinden habersiz kendi kendilerine giderlerdi sanki. dur. eleğimizi astık artık. Bundan sonra Tanabay derin bir düşünceye dalardı. diye işi şakaya vurmak istemişti Tanabay..Niçin durayım Tanabay? Neye yarar? Sen akıllı adamsın. Cephede ölen bir askerin karısı.Bu benim her zamanki yolum. dalgın bir cevap vermişti: . Yılkıda olsa hiç böyle sakin durmaz. Konuşmaya vaktim yok.. çok iyi bildiği hoş bir otun kokusuna benzetir ve öyle algılardı... Ama bırakmıyorum.Evet. Gül-sarı. şimdi seni denetliyorum. Sonra hafiften bir yır duyulurdu. ama şimdi asıl yoluma sapıyorum.Öyle demek istemedim. Kadın bazen gülümsüyor. ne de olsa daha pek genç. Kadın imalı. yürüyüşünden.Bibican. Bak kulağını nasıl buzağılar gibi indiriyor. hadi hoşça kal. görüyor musun Bibican! Seni nasıl da seviyor. duruşundan hemen tanırdı. . .Benim için üzülecek ne var ki? . Hadi. Sık sık eyerleyip binişim de bu yüzden zaten. yorgayı kendi haline bırakırdı. Tanabay eyerin üzerinde yana doğru eğilerek konuşurdu onunla. Benim derdim zaten başımdan aşıyor.Bak.Ben de denetim komisyonunda üyeyim. bir koyulaşırdı. kurumuş karanfil tanelerini boncuk gibi dizerek bir kolye yapmış. Onu uzaktan görür görmez. hafif hafif yorgalardı. onu taşıyordu boynunda. İşte. Ama sen. bazen kaşlarım çatıyor. çok iyi bildiği yoldan. ben yalnız senin adına üzülmek istemiyorum. O da bildiği yoldan. Karanfil kokuşuydu bu. ..Ne suçum var ki? Buradan geçiyordum. O kadar. sen de geçiyordun.Ama çok sık denetler oldun. biraz daha okşa onu! demişti Tanabay. aygırlar bir yerini incitir diy^ korkuyorum. 29 .Peki sen? . sıcak ve yumuşaktı onun elleri.Ne yani? Başkaları sevmiyor mu demek istiyorsun? . sonra çok üzülürsün..
Onur-. neylersin!" der. el üstünde tutulan bir şöhret olur. koyu renkli başörtüsünün içinde daha beyaz görünen yüzünü. Kadının her halini seviyordu Tanabay: Yürüyüşünü.www. çocuğunu yıkayıp temizliyordu. ama her şey zamanında olmalıydı. Ancak yorga. sonra karşıda yola nasıl devam ettiklerini hiç farketmezdi. döne dolaşa kadının kaynanasının evinden çıkmasını bekliyordu. Aslında gözünü belli bir yönden ayırmıyor. Artık. o da kendi ineğini karşılıyordu.Beni ne sanıyorsun. Sonunda Bibican kendi evinin avlusuna girip kaybolurdu. kapkaranlık ve sessiz evde yatağına girdiği zaman. geleceği. bütün gerçekleri.. Kadın. her şeyi. Gol 30 . futbolcunun ününe benzer. her şeyi. dostu.. mutsuzluğa sokardı: "Kaderimiz böyleymiş. işten çıkınca da gelip onu alırdı.. göievi gereği dolaşıyormuş gibi. öylesin. Dediğim gibi.Nedenmiş o? Nasıl böyle düşünürsün? . Daha düne kadar mahalle arasında top peşinde koşan bir bacaksız bir de bakarsın bütün ülkeye nam salar. çolukçocuğu.. köyün kenannda bulunan kendi evine gidişini görmeden. O zaman her şeyi unuturdu: Kolhozu. kadın yine hayalinde. Ve kadın kendi yoluna yürüyüp gitti. Tanabay için de. biliyor ama ona bakmamaya çalışıyordu.enginel elveda gülsarı . yorga için de çok güzel bir dönemdi o. bir sokaktan öbür sokağa geçti ve sonra atın başım değirmenden yana çevirdi. Bibican işe giderken küçük kızını kaynanasının evine bırakırdı. . zaman zaman düşlerine girip onu kan ter içinde yataktan fırlatan savaş günlerini.Trrr Gülsarı! Telaşın ne? derdi. geçmişi.düşmanı. peşlerinden koşup gelen küçük köpeği bile sev lyordu.. oradan okulun önüne gidip bakü. kendisini ve Tanabay'ı işte bu gerçeklere inandırmaya çalışıyordu. onu bir kez daha seyretmeden ayrılmak istemiyordu oralardan.Hayır. Üstelik Tanabay'ın iyi bir karısı vardı ve onu incitmemeleri gerekirdi. Tanabay. düşmanın mı? . Uzun yıllardan beri kendisine dargın olan üvey ağabeyi Kulıbay'ı. Bibican ela onun uzaktan kendisine baktığını seziyor. Bundan sonra Tanabay da kendi yoluna devam ederdi ama. İyi bir insandı o..cizgiliforum.. kolundan tutup götürdüğü kızım. Bibican. gözlerini çayın karşı yakasındaki sisli havaya çevirir ve yanık bir türkü tuttururdu. üyire yaklaştıklarını sezince yürüyüşünü birden hızlandırır ve Tanabay da kendine gelerek dizginlere asılırdı: . Atın çayı nasıl geçtiğini. Sonra ateşi yakıyor.Sen ne dersen de. ama kendinin düşmanısın sen. Onun yaşında birine âşık olması doğru olmazdı. kızının elinden tutup evden çıkışım..com. gözlerimin önünde olurdu: İşte şimdi Bibican evinin kapısını açıyordu. her şeyi. Tanabay'la kendisinin birbirlerini sevemeyeceklerini düşünürdü: Tanabay evli barklı bir adamdı. İşte şimdi köyün sığırları meradan dönüyor.. su ısıtıyor.. yama üstüne yama 50/Elveda Gülsan vurulmuş iş elbisesini çıkarıp. Yürük atın ünü. Kadın böyle düşünürdü ama bu düşünceler Tanabay'ı umutsuzluğa. entarisiyle kuyuya su almaya gidiyordu.
.www. Hay aü kıskanan zavallı hay! Neyse. belki yanı-lıjpruz. İhtiyar Turgay'ın dedikleri oldu.enginel elveda gülsarı atmaya. onun nasıl bir yücelik. Atlar bu konuda kıskançlık nedir bilmezler. baksana şuna. Gülsan'nın ben olduğumu söyle! Hadi Gülsan. sarı yorga. yeşil havlular. güçlülük getirdiğini. heyecanla! bekliyorlardı.. Atla insan arasındaki tek fark. yüzümü! kara çıkarma. Komşu çiftliklerden gelenler atlarını eyerlemeye başla. Gülsan sahibinin gözlerinin parıltısından ve ellerinin titremesinden olağanüstü bir şeylerinf olacağını seziyordu. meraklıydı. Bilmeyen kalmadı: "Gülsan!" "Tanabay'ın yorgası!". "Hayır. deeeh! Zuvvv!" Şöhretin ne olduğunu. Çocuklar.cizgiliforum. Kazaklar kendi atlarıyla katılacaklardı yarışlara. Tanabay o sabah erkenden kalkıp aünı eyerledi. beni küçük düşürme. kimisi yaya. "Köyün övüncü. Kızıl. üzengileri. Gülsan. yarışın bir an önce başlamasını istiyor. insanlar da atlan kıskanmayı henüz öğrenemediler.. böyle büyük kalabalık ilk kez görülüyordu. öteye beriye | koşuyor. kızıl bayraklar dalgalanıyor. onca atı bir arada görünce. atın atı kıskanmamasıdır. Kendini rezil mi edeceksin? Göreyim seni! diyordu. Çok büyük bir kalabalık toplanmıştı. sana güveniyorum. Göğün altı şimdi azan-kazan1 idi." diyor.! daha özenli olarak taktı.Hadi bakalım Gülsan. sonunda unutulup gider. heyecanlı. henüz koşup tozlu topraklı sokaklarda atçılık oynamaya başlayan çocuklar bile hep "Gülsan" olmak isterlerdi. Üzengi-) ler 31 . başı döner gibi oldu. çevreler. O anlı-şanlı futbolcunun yerini başkası alır. Sahibi çok heyecanlıydı: . genellikle vaktiyle ona övgüler düzüp göklere çıkaranlar olur. Böyle diyoruz ama. Onu ilk unutanlar da. onu dillerinden düşürmü-yorlardı. O gürültülü kalabalıkta sabırsız. komşu kolhozlardan ve Kazakistan'dan pek çok insan gelmişti. Gülsan benim!" diye itiraz ederdi öteki: Annee. Daha 'R' sesini bile telaffuz edemeyen. Atlann takınılan da pek süslüydü. başlıo2/Elveda Gülsan ğını. Kıskançlığın doksan türlüsü varmış. Bayram töreninden sonra çayın karşı kıyısındaki düzlükte gösteriler başladı.. » Yanş kazanan atın ünü de öyle başlar. Savaştan sonra böyle büyük bir şenlik. kolanlan her zamankinden daha dikkatli. kimisi at üstünde.] dılar. göz kamaştırıyordu. Tanrıya şükür. gururu. Bir Mayıs'ta yapılmıştı o yarış. öyle biter. Dağlardan.. Genci yaşlısı herkes tanıdı onu. Ama giderek yıldızı sönmeye k Elveda Gülsan/51 başlar. Sonra atlılar çayın karşı tarafında bir araya] geldiler.com. o büyük yarıştan sonra öğrendi. ağları dalgalandırmaya devam ettikçe ismi de yayılır. o büyük kalabalığı. bırakalım bunu. "Ben Gülsarı'yım" derdi biri. O yılın baharında yorganın yıldızı iyice parladı. Yarış kazandıkça ünü yankı yankı yayılır. Sahibine düşmanlık etmek için atının maytabanına (toynağın yumuşak ortasına) çivi çakanları da biliyoruz.
ne yana gideceğini bilemeden. aynı bayrak altında toplanmak ve savaşmak için millî parola. Genellikle boyların ya da eski.j diler. Sonunda aksakallar yarışçıların beklediği işareti ver. biraz yana açılarak elindeki beyaz mendili havaya kaldırdı ve büyük yarış başladı. Yansı düzenleyen ve yöneten aksakallar da atla.com. Önce. Onların boş bıraktıklan alanda başka gösteriler başladı: Güreşiyor. atlarım dörtnala sürüyor. gücünün arttığını hissetti. Atların hepsi birden ok gibi fırladılar. başlama çizgisinde başlarını bir hizaya getirerek dizildiler. Yüzlerce el kalktı. hayır dua edelim. şöyle bir kendi ekseninde döndü. eyerden sarkıp yere bırakılan paraları topluyorlardı. şenliği. Ama Gülsarı dörtna1 Toybaşı: Toyu. her türlü sesin birbirine karışmasından meydana gelen büyük gürültü. yarışı yönetenlerin başı 2 Uran: Aynı dâva uğrunda. Yarışa katılacak biniciler atlarını bir araya getirdiler. uğul uğul bir ses çıktı kalabalıktan: "İşte Gülsan! Gülsan! Gülsan!" Yarışa katılacak elli kadar atlı vardı. kayışlara. Toybaşı. toynaklarıyla 1. Daha nice hünerler gösteriyor. Gülsan da fırlamıştı elbet. ellerini açarak seyircilere doğiu biraz ilerlediler. olanca gücüyle¦] koşmak istiyordu. seyircileri coşturuyorlardı. diliyle itiyor. Boyların ayrı ayrı uranları da vardır. sahibinin dizgini serbest bırakıp kendini niye salıvermediğini ani ay amıyordu. gerilerinde bir toz bulutu yükseliyordu. Sonunda.enginel elveda gülsarı şıngırdıyor. Toybaşı1 yarışçılara seslendi: -"Haydi şimdi bir Fatiha okuyalım. ünlü bir batınn adı söylenerek çağrılır.¦] yorlardı. açıldı. topraklan sıçratarak. Bundan sonra yarışçılar atlarını dokuz kilometre ilerideki başlama noktasına doğru dörtnala sürdüler. ön ayaklarının j toynaklanyla yeri eşeliyor. Elveda Gülsarı/53 anda. Başlama noktasına giderken Gülsarı gemi dişliyor. saçlarını ustura ile kazıtıp. yarışçıların bir ucundan öbür ucuna giderek son denetimini yaptı. başlıklara takılan gümüşler parlı--'¦ yor. birbirlerini düşürmeye çalışıyor. Vücudunu odlara salan bir ruha bürünmüştü. bir an önce fırlayıp koşmak isti. Ve o 1 1 Azan-kazan: Her ağızdan çıkan ayn sesin. Oniki Kazak boyunun ortak uranı 54/Elveda Gülsarı 32 . Bundan ı bir an önce kurtulmak için ok gibi fırlamak. dua edildi vellütün kalabalık "Amiin!" diye yüzlerini sıvazlayarak ellerini indirdiler. Gülsan kaslarının gerildiğini. Şimdi toynaklar yeri dövüyor.j rıyla dolanıp duruyorlardı onların yanında. cirit oynuyor. j toplu halde durdular.cizgiliforum. göz alıyordu. Atlar sahırsızlanıyor.j taya. dedi. Yarışçılar uran salıp2.www. başlarına birer beyaz çevre geçiren biniciler. yer sarsılıyor. Bunun üzerine. uçuyorlardı. atıyla. Tanabay atın gemini gevşetti ve yorga fırlayıp çıktı or.
Şimdi atbaşı gidiyorlardı. sonra aralanmaya.enginel elveda gülsarı la gitmesini bilmiyor. O yalnız öbür atların kendisini geçip gittiğini. Sağından so. Çok hırslıydı Karakök. ikisi iki yanından onunla bir hizada koşmaya başladılar. vb. Bu öfke ve yüzüne çarpan rüzgârdan gözleri kararıyor. gemlerini. bu-zakşı oyunlarında. patırtı dinmiş gibiydi. kızgın tarladan ve taze pelinlerden çıkan bir koku kaplamıştı. 'Abak'tır. Gülsarı'nın Karakök'ü geride bırakması hiç de kolay olmadı. atların toynaklarından sıçrayan kilin.com. dev bir dalganın köpükleri gibi taşıp tırmandı ve sonra. Kanatlanıp uçmak istiyordu. yorga gidişini hızlandırıyordu sade-j ce. Sanki koşmuyor da. Gülsarı. Binicilerinin saklayan kırbaçları altında hırsla koşuyor. Sıcak ter içinde kalmıştı. gem kayışlarını görüyor--.www. İyi atlardı. Birden sahibinin "Haydi Gülsarı!" dediğini duydu. gürültü.. Koşu. " . günümüzde daha çok kökpar. 33 . Oysa yorga gücünü harcamamıştı daha. açıl-! maya başladılar. Ötekiler Gülsarı'dan da gerideydiler. bir an. yanya-' na öylece donup kalmış gibiydiler. Sonunda. O atlara binmiş olanların yüzlerinden öfke fışkırıyor. ağırlığını tamamen yitirmiş gibi oldu. heyecanla. Atlar. az sonra ardından toynakların sesini yine duydu. tarladan ana yola \ çıktıklarını. On kadar at ileriye doğru arayı iyice açmış. Onun güçsüzlüğü de. Gülsarı'nın onlara yetişmesi epeyce uzun sürdü. Gülsarı'nın yeüşemeyeceği kadar uzaklaşmışlardı. spor gösterilerinde yaygın olarak devam etmektedir (çevirenin notu). Havayı. Sonunda ciyren atın hızı kesildi. sahibi ise dizginleri hâlâ sıkı tutuyor. yolun yansına kadar böylece sürdü. Uran salmak ya da uran çağırmak. öbürü ciyren2 donlu iki at daha vardı. Ciyren at. uzanıp duran başlarını.»Ama bir yokuşa geldiklerinde yetişti onlara. önde giden atlarıa yavaşladıkları.\ lundan geçen atlıların uranlarını. kamçı şaklatmalarını du-! yuyordu. Yokuş aşağı giderken güneş daha çok ka-. Karakök inatçıydı.maştınyordu gözlerini. ama birbirlerini bir baş kadar bile geçemiyorlardı. yorulmaya başladıkları göründü. bu da Gülsarı'yı çileden çıkarıyordu.. _. at yarışlarında. O yokuşu. Gülsan iki aün gözlerini. O andan itibaren de güneş topu üzerine daha hızlı düşmeye başlamıştı sanki. ağızları açılıp dişleri görünen atları geçip gidiyordu. Gülsarı kendini geçip giden atlan görüyor. Karakök ve ciyren peşin-'den yetiştiler. Soluğu kesilmişti. birsüre yan yana idiler. kuşkuyla iki yanına bakınıyordu. du. Ama ne kadar ter atarsa o kadar hafifliyordu sanki.cizgiliforum. İçini saran yarış hırsı onu bir Düldül yapmıştı şimdi. yerle gök arasında. çamurun. Onları geçmişti ama. gücü de bu yorga gidişiydi işte. kamçılar saklıyor. çakılın yüzüne gözüne geldiğini farkediyordu. binicisinin ve eyerin ağırlığını duymaz olmuştu. Gülsarı bu durumu pek farketmedi. karışıklık. Elveda Gülsarı/55 Ama önünde biri karakök1. Gülsarı öndeki atlara bir bir yetişip onlan geride bırakıyordu. güneş başına vuruyor ve onu üzerine yuvarlanan ateşten bir top gibi görüyordu. Artık. Bir an sağına soluna suçlu suçlu bakü ve sonra Sanğül onu göremez oldu.
güçsüz kalan ayakları üzerinde ölürcesine koşuyordu.. demiri andıran tonuna "temir karakök". "Tanabay! Tanabay! Tana-bay!" diye de sahibini alkışlıyorlardı. sevinçliydi. Ama. Gün ışınlarıyla dere dibinde ışıldayan küçük taşlar gibi gözlerini. Sonunda çaresiz o da yenilgiyi kabul etti. yorga Gülsan. her zamankinden farklı olarak. Sahibi onunla konuşsun. kadın da. Düşüp bayılacaktı nerdeyse.. Gülsarı onu da geçmişti. Şimdi ileride çayın panltısını. başörtüsü beyazdı. Gülsan'yı da. iki kola açılıp ona yaklaşıyordu. Doğrusu pek acıklı bir durumdu bu. Şimdi. Bütün kalabalık ellerini kaldırarak ona uydu ve akansular gibi yüzlerini sıvazlıyarak bir ağızdan "Amin!" dediler. insanların 1 Karakök: Güvercin donlu (gri) atlara genellikle "kök at" denir. Tam al olanına "kan ciyren". Şimdi daha. Ön sırada duruyordu. Gülsan biraz soluk alıp kendini toparlayınca. daha önceleri yaptığı gibi. kızılımtırak olanına "Kızıl kök". 2 Ciyren: Al donlu attır. İş bu kadarla bitmiyordu. Coşkulu. ak sakarlı kısrağın dolgun ve sıcak dudaklarına benzeyen 34 . Şu insanların verdiği güce bir bakın! San yorga. coşkun naralar atıyor. biraz açığına "açık ciyren". "Gülsan! Gülsarı! Gülsan!" diye yorgayı. güçlü ve ünlü olduğunu anlamıştı. gidip onun yanında durmak istiyordu. Elveda Gülsan/57 onu. Onlan kendi hallerine bırakmıyorlardı. Zaferi kazanan Tanabay ellerini kaldırarak şükür duasını yaptı. ağız ve kasık kısımları sarımtırak olanına "şabdar" denir. yeri göğü inleten ve etrafını bir çit gibi çeviren insanların önünden koşarak çayırı bir dolandı. güzel. 56/Elveda Gülsan haykınşlannı duydu. Yanş alanına gözleri alev alev yanarak. Derken. Gerisinde neler olduğunu.. "Gülsan! Gülsan! Gülsan!" diye bağınyorlardı. ondan ve Tanabay'dan ayıramıyordu. yakından. o kadar uzak görünüyordu ki o uzun yolun sonu! Birden soluğu kesildi. Gülsan.cizgiliforum. daha açık seçik duyuyordu onların sesini. Önündeki atları geçip geride bıraktıktan sonra Gülsan rahat bir soluk aldı.www. Artık. o iki atın kendisine yetişip yetişmediklerini bilemiyordu. sahibini de aralarına almıştı.com. Büyük ödülü kazanan tulpar1 ile binicisine yer açtılar.enginel elveda gülsarı Öfkeden gözleri donuk-laşmış. ufak benekleri olanına "tarlan kök" denmektedir. biraz koyusuna "küren ciyren". Ama önündeki kalabalık dalgalanıyor. Sonra. o coşkun kalabalık. o kadar büyük kalabalığın içinden o kadım görüp tanıdı ve ona doğru yürüdü. • Bu sesler atın üzerindeki etkisini yine gösterdi. Bu donun koyusuna "karakök". çayırı görüyor. Yüreklenip ok gibi atıldı ileri doğru. çevresini saran kalabalık biraz açıldı. Kadın "Amin" diye ellerini yüzünden indirirken görüp tanımıştı 1 Manas destanında geçen çok hızlı koşan savaş atlarına tulpar deniyor. O sesler Gülsan'ya yeni bir güç verdi. büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla girdi. Bu defa. bunlar gözünde halkalamyordu.
rakiplerinin çekiştirmesinden parça parça olmuş bir Kazak yiğidi. Kazak bozkırının ufkunda batacağı yere yaklaşıyor ve yusyuvarlak bir yumurta sarısı gibi görünüyordu. nedense. çoğunluk kökparın sonlarına kadar yine fazla koşturmadı. O sırada bir ses yükseldi: "Kazaklar kaptı! Tutun. kurnaz ve güçlü ise.www. akın akın doluyordu oyun alanına. kim daha hünerli. sırtındaki asker gömleği. At yarışlarının. kadına yaklaşmasına izin vermiyordu. açığa çıkmak istiyordu. dişlerini göstererek oldukları yerde dönüyorlardı. Ama. aksakallar 'alaman-bâyge'ye izin verdiler. atlı oyunların. o kadar atlının arasından oğlağı çekip almış. Taraflar. onu kapanın elinden almak için at koşturuyor. dağ göçüyormuş gibi bir gürültüyle. Kökpar serke''yi alanın ortasına bırakan toybaşı "Alaman!" diye bağırdı. yormadı. eyerinin üzerine atıp onu kendi köyüne götürür. itişip kakışma başladı. Atlar birbirlerini sıkıştırarak. geleneklere uyup uran salarak. O zorlu. Işığı azaldığı için artık gözleri kamaştırmıyordu. boynunu okşasındı. meydana bırakılan. Kırgız ve Kazak atlılar. Böylece epey vakit geçti. kökparı o kapar. Bir gün önceki yarışı kazanıp bâygeyi (birincilik ödülünü) kazanarak halk arasında nam saldığı için. şaşıp kalıyor. böylece 'alaman bâyge'yi kazanmış olma şerefini de götürmüş olurdu köyüne. yarış meydanına. Mayısın ikinci günü.. kökparın başlamasını heyecanla beklerken. Kimin atı deneyimli ve hızlı. Güneş. çabuk!" 35 . 1 Kökpar: At üstünde oynanan bir takım oyunudur. boğuluyor gibi oluyor. Kökparı kapan. Çekişme. Bu oyuna herkes katılabilir. Onunla konuşması gerekmez miydi? Onu nasıl görmüyordu? Ertesi gün. "Tanabay! Onu ancak sen yakalayabilirsin. Gülsarı sahibinin niçin böyle yaptığını anlamıyor. "alaman bâyge" denilen ödülü kazanmış olurdu. en meraklısı kökpar idi. Gülsan yine en güçlü at olduğunu gösterdi. Atlılar. şansını sınayabilirdi. Ve Tanabay o oğlağı bir türlü ele geçi-remiyordu. Tanabay onun dizginlerini başka tarafa çekiyor. gücünü. Güneş batmak üzere olduğu ve gölgelerin iyice uzadığı bir sırada.enginel elveda gülsarı parmaklarıyla onun yelesini tarasın. itişip kakışıyor. . Kökparcılar bir anda kökpar serkeyi kapmak için atıldılar. içi saman doldurulmuş oğlak veya buzağı tulumunu kapmak. Gülsarı idi. en heyecanlısı. o büyük çekişmede Gülsan atların arasında eziliyor. nâra atarak. engelleyin!" Heybetli bir küren2 aygıra binmiş.cizgiliforum. Böyle güçlü ve çok rakip arasından kökparı yerden kaldırıp almak hiç de kolay değildi. atının ve kendisinin hünerini. Kökpar Oyunu''nda. kızıyordu.Tutun! Küren atı yakalayın! diye bağırıyordu Kırgızlar. baüya doğru gi-• diyordu. kendi takımına kazandırmak için mücadele ederler. kalabalığın olduğu yere indiler.com. bacağının altına sıkıştırmış. 58/Elveda Gülsarı Halk. Bunlar meydana bırakılan bir kökparı eyerden eğilip kapmak. Bu defa da yıldızı parlayan.. geniş meydanda asıl mücadeleyi verecekleri "alaman-bâyge" için hazırlanıyorlardı. herkesin gözdesi.
36 . İkisinin de birkaç tırnağı sökülmüş.malar ve öbür atların toynak sesleri gittikçe geride kalıyor ve küren aygırla aralarındaki mesafe kapanıyordu. . Onlar böylesine bir çekişme. 2 Küren: Koyu al donlu at.ye başladı. Kazak uzaklaşmak istedi ama Gülsarı'yı geçmek ne mümkün! Ta60/Elveda Gülsarı nabay. kızıl dumanlara.www. Yırtık asker gömlekli Kazak da kökparı bu kez sağa geçirmekte gecikmedi. kökparı öbür tarafına geçirecekti.com. şimdi baldırlarının üzerine aldığı kökpara abanmış. Gülsarı uçtu. kapışma içindeyken. Bir avı paylaşamayan iki kartal gibiydiler. Asıl çekişme. Kırgızları da geride bırakmaya başlayınca Tanabay sarı yorganın dizginini salıverdi. Kazak hemşehrileri onun bindiği aygırın çevresini sarıp ona siper olurlarsa bir daha onu yakalayamaz ve kökpar Kazaklara gi-deıdi.cizgiliforum. O alev topun içine girecek. „ * Ama Tanabay işini biliyordu. İtişip kakıştılar ama yine de kökp arı yakaladı ve çekm . Onun için Gülsarı'yı küren aygıra yapışırca-sına yaklaştırdı ve bir anda Kazağın eyerine asıldı. . Şimdi ikisi birden asılıyordu kökpara. Bu yüzden biraz geride kalıp bu kez solundan yetişti küren aygıra.Aferin! Gerçekten çok iyisin! diye bağırarak onu övmekten kendini alamadı Tanabay. batmak üzere olan güneşe doğru 1 Kökpar serke: Kökpar oyununda kullanılan oğlak (tulumu). Şimdi bağnş-. Gülsarı'nın hızı ve kendi çevikliği sayesinde küren aygırının boynuna kapandı. Kazak aynı şeyi yapacak. Gülsarı ile küren aygır atbaşı hizaya gelince Tanabay kökparı yakalamak için uzandı. Birbirlerinin ellerine ve kökpara pençe gibi geçiriyorlar-dı tırnaklarını.enginel elveda gülsarı Küren aygıra binmiş Kazak. Gülsarı. .Tanabay şimdi onun soluna geçmek zorundaydı. Kollarını birbirlerine dolamışlardı. hırıldıyor. Tanabay.Hadi Kazak kardeş. Kökparı da taşıdığı için küren aygırın yükü ağırdı ve Gülsarı'nın ona yetişmesi zor olmadı. güneşe doğru koşmaya devam ediyordu. Gülsarı'yı yeniden geriletip sağa geçmeyi göze alamadı. Kazak yiğit kökparı o tarafında tutuyordu. Tek kazanma umudu teke tek çekişmeydi. Kaçan güneşi yakalayacakmış gibi bir hızla süzüldü. Tanabay Gülsarı'yı küren aygırın sağına geçirdi. ¦ Kazak yiğidin bindiği küren aygır ok gibi fırlayıp Kazakları da. kendini kovalayan Kırgızlardan ve yardımına koşacak Kazak hemşehrilerinden uzaklaşması için zaman bırakıyordu. İki at yan yana. bağınşıyorlardı. Ama Kazak hemen sol yanına geçirdi kökparı.Körük gibi soluyor. sahibinin hâlâ dizgini niçin gevşetmediğini anlayamıyordu. elleri kan içinde kalmıştı. kolla kendini! diye bir nara attı Tanabay. Elveda Gülsarı/59 uçuyordu. itişip kakışma şimdi başlamıştı. ışınlara karışıp yok olacaktı sanki. Kazak yiğide.Yok arkadaş! Alamazsın! dedi Kazak. Tanabay'ın iki eli de boş olduğu için daha kolay hareket etmişti.
kendi takım arkadaşlarına doğru koşuyordu. Yarışçılar şimdi bağırıp çağırmayı bırakmış. o engin bozkırda kanatlarını gererek kavisler çizen kuşlara benziyorlardı.Yakalayın! Tutun! Bırakmayın! diye bağınyorlardı birbirlerine. toynak sesleri ve başka gürültülerle. canlarını dişlerine lakmış. kovalanan da yoktu.com.Bir o yana bir bu yana koşturan atlılar. Kazak yiğidi güçlüydü.Sıkı tutun! diye bağırdı. kolları uzun ve çekiç gibiydi. Artık bağıran çağıran yoktu. uğul uğul ve yeri sarsarak devam ediyordu.enginel elveda gülsarı iki at ds olanca güçleriyle ve hırsla koşuyor. Güneş topunun büyük bölümü batmış. böyle bir oyunda bütün bunlar olurdu. kökp. sadece ucu görünüyordu. olanca gücüyle kökpan çektiği ve küren aygın da ittiği için.cizgiliforum. Tanabay bunların. dalga dalga. ayağı ile küren aygırı itmeye başladı. Atını olduğu yerde bir kez daha çevirdi ve Kazaklardan kaçmaya başladı.www. Nara atanlar vardı. akşam serinliğinde. Gülsarı onun her hareketinden ne istediğini hemen anlıyor ve isteneni yapıyordu. Şimdi Kırgızlara. Arkadaşları yetişip çevresini sardılar ve hep birlikte koşmaya başla-dılar. Böyle bir yarışta. * Atlı arkadaşları bağrışıyordu: . Alaca karanlık çökmüştü. Kimse kimseyi suçlayamazdı bu yüzden: Erlik göstermek ve er meydanında başa gelene razı olmak! Bunlar bir anadan doğmuş kardeşler gibidirler. Gülsan bir kez daha olduğu yerde dönüp koşarken.Sonunda Kazak gencinin parmakları çözüldü. Kovalayan. Alaman-bâyge. güneşi yakalamaya gidiyorlardı! Bir batırlık.düşenler. salıverilen kökparla birlikte aü-run öbür tarafına düşmekten güç kurtuldu. Tanabay birden sağ ayağını üzengiden çıkardı. üzengi kayışının altına almak ve sonra fırlayıp uzaklaşmaktan başka bir şey düi ünmüyonan ı. rı bütünüyle ele geçirip. Bir yandan kök-parı sımsıkı tutarkeı. atlarının peşinden sendeleyerek koşanlar vardı. "Sağ ol Gülsanm! Canım ciğerim benim! Sağ ol" dedi Tanabay. Yine de oyunu bitirmek istemiyor gibi koşturuyor62/Elveda Gülsarı 37 . yiğitlik ve beceri oyunu olan kökpara bize armağan eden atalarımız nur içinde yatsınlar! Ruhları şad olsun! İki at yanyana koşuyor ve kökpar serke ikisi arasında gerilip hırpalanıyordu. Ama kökpar elinElveda Gülsan/61 deydi artık. Kazak kökparı bırakırken hasmını uyarmaktan geri kalmadı: . Bunlar: J. Tanabay takım arkadaşlarının korumasına girmişti.Gülsarı! Gülsan aldı! Kazak takımından bir grup Tanabay'ın önünü kesmek için atıldı. Gerçekten de Tanabay. Onu kolu ve ayağıyla sağlama aldıktan sonra bir zafer narası attı ve yorgayı olduğu yere çevirerek küren aygırdan uzaklaştırmaya başladı. Devrilen atlar . Artık varış çizgisinapek yakındılar. Ana Tanabay'ın da tecrübesi vardı. yardımına gelecek kendi takım arkadaşlannın önünü kesmelerine fırsat vermemeliydi.
Binicisi Kazak yiğit de öyle. Gülsarı çok yorgundu. Göz gözü görmüyordu. . kara bir dalga gibi bir tepeden inip başka bir tepeye tırmanıyorlardı. İki yanında iki yiğit başlığından tutup götürüyordu onu. İşte. .Yarış için çok teşekkür ederiz. Tanabay ve onu çembere alan kök-parcı arkadaşları. çakıllı geniş geçit oracıktaydı. çay hemen önlerindeydi. Tanabay da çok yorgundu. Kazandı hayvan. Yanında kollayanlar olmasa. Bacakları titriyor. Belki eski zamanlarda. Gülsarı ortada amiral gemisi. Gem vurulmaya ve binilmeye alıştırıl-dığı günden bu yana hiç bu kadar yorulmamıştı. yaralanan hatırları da. Güz gelince yine karşılaşırız! dediler ve atlarının başını çevirip kendi köylerine yollandılar. Karanlıkta bile parlıyor. Görürsünüz. 38 . sağ olun! diye seslendiler. Elveda Gülsarı/63 Kazaklar çayı geçmeden kıyıda durup onları uğurladılar. Gülsan'nın önünü kesmek için Kazak atlarından kaçışı gözümün önünden gitmiyor. Ne gam! Yenmişler. Öbürleri de Tanabay'ın yanlarından ve ardından gelerek onu kolluyorlardı. dışarıda bağlıydı. Gülsarı da.www. vuruşarak büyük zafer kazanan. köpürüp kaymadı. Şarıl şarıl akan çaya yaklaşmışlardı. Bozkıra yayılıyor. ama küren aygır da arslan gibiydi doğrusu. Grup grup. İki yiğit. Sonuna geliyorlardı artık..cizgiliforum. Yorga da öbür atlarla birlikte. yıkılacak gibi oluyordu. niçin suskun ve yüzleri niçin gergindi? Bir ezgi mi dinliyorlardı? Kazak tamburası ile Kırgız kopuzu gümbürdediği zaman. Yeşil çayır. O olmasa bâygeyi kazanamazdık! . Su çalkalandı. bây-geyi almışlardı. öyle süzülüyordu ki karnı otlara değiyordu. yine birlikte koşuyorlardı.Haydi Tanabay. Gülsarı'yı ye-dekleyip karşı tarafa geçirdiler.. ileride o da nam salacak. öbürleri de onu korumakta görevli refakatçilerdi sanki. Atlılar. Eyere attığı serkenin üzerine abanmış başı ileri geri sallanıyor. Ama o zaman daha küçüktü. Yiğitlerden biri Tanabay'ın elinden serkeyi abp köye koşturdu atını. Gür çalıların arasından onun parlak köpüklerini görüyorlardı. tıpkı böyle bir uyumla at koşturuyor. Tana-bay'ı bir eve konuk etmişlerdi. Çok zor. kendini zor tutuyordu. Ayaklarını öyle açıyor.Doğru.com. görünüyordu. çok ağır bir gün geçirmişti. kurtarıyorlardı.Evet öyle.Siz de sağ olun hoşça kalın.enginel elveda gülsarı lardı atlarını. şimdi ise anlı-şanlı bir tulpar olmuştu. buyur Gülsan'nın şerefine içelim. Kökparcılar bir evde toplanmışlardı ve herkes Gülsa-n'dan söz ediyordu. atlarını çaydan sürüp geçtiler. Hava çok karanlıktı. . Atların nallan suyun dibindeki çakıllara çarparak sağır edici sesler çıkardı. Yarışçılar niçin bağırmıyor. Kırgızlar ise: . Tanabay da adım atamazlardı. ama tam bir uyum içindeydiler. dağlardan sel gibi iniyorlardı. Çayın öbür yakasındaki Kırgız köyüne varacaklar ve oyun bitecekti. düşman eline düşmesin diye savaşçı arkadaşları böyle getiriyor..
Yarışın. Oysa onun nefesinden böyle pis bir kokunun yayılması pek nadir görülürdü. dağların yukarısına çıkmıştı. çekişmenin nasıl geçtiğini.www. hele tam gelişsin de. Karanlıkta sallanıyor. . Alaman-bâygenin gürültüsü hâlâ çıkmamıştı kulaklarından. Tanabay atın kulaklarım sıkıştırdı. Geç saatlere kadar içki sofrasında alaman-bâyge'den 64/Elveda Gülsarı söz ettiler. silkinmek. başının altını sıvazladı: . Bütün köy uykudaydı. Eski batırların savaşa giderken bindikleri atlar herhalde böyle idiler.. terin soğudu mu biraz? Çok mu yoruldun? dedi. titriyordu. Yalnız uzaktan.. Az içtim. keskin bir koku yayılıyordu nefesinden. Orada bir güzel dinleneceğiz. darılma bana. Bülbülün şakımasından başka çıt yok. yine şakıyordu. gemini dilinin altından üstüne çıkararak terini soğutuyordu.cizgiliforum.. işte gidiyoruz kendi evimize.Ah ne güzel bir sessizlik bu! dedi yüksek sesle. Evden çıkanlar!. Adamlar evde onu överlerken Gülsan da dışarıda. Tanabay yorganın yanına geldi. Önümüzdeki baharda üyirin içine salacağım.. Teri kuruması için sabaha kadar ona ne su vereceklerdi ne de yem.com. çayırda yuvarlanıp sırtını kaşımak. Ne demek istediğimi anlıyor musun Gülsarı? Nereden anlayacaksın! Sen üyire git-rriâk istiyorsun. senin şerefine içtim biraz. At değil. Hırıldıyor.Kısrakların peşinde dolanmaya başladı bile.. Ayakları beton gibi kaskaü olmuştu. Şakıyor. Düldül o! Düldül! .. ben ise. ama biraz daha vakti var. Şimdi asıl istediği. Gülsarı'yı kısrağa ne zaman salacaksın? . Sonra atlara binip her biri kendi yollarına gittiler. saçtığı o pis kokudan da tiksinecekti. Ama sahibi hâlâ gelip bakmıyordu ona. biraz konuştu. şakıyor sonra kendi se-siiti dinler gibi duruyor. Kökparcıların naralarını hâlâ duyuyordu. Cephedeyken bile sarhoş olacak kadar içmezdim. Bahçelerde elma ağaçlan tepeden tırnağa çiçek açmıştı ve dallardan birinde bir bülbül ötüyordu.Öyle. Gülsan ne bilsindi bir yıl sonra yeni bir efendisi olacağını ve onun hep böyle kokacağını! Sarı yorga adamdan da. Ben de ölüyorum yorgunluktan. Ay yükselmiş. pencereler ışıksızdı... Zaferi kutluyoruz. Omuzları sızım sızım sızlıyordu. Gülsarı'mn üstün niteliklerni anlatıp durdular.enginel elveda gülsarı ..Nasılsın bakalım. kararımı bilirim ben. Hadi Gülsarı. Neyse.Ey Tanabay. Bu terkedilmiş sessiz köyde ne işi vardı bu bülbülün.. kendini toplasın biraz. Bana öyle bakma. Elveda Gülsarı/65 yordu. yelesini okşadı. Bu güz onlarla otlasın. ama canını sıkan açlık değildi. Tanabay dizginleri çekerek atı yavaşlattı. 39 . Ayaklarının maytabanı1 ateş gibi yanıyordu. Sonunda sahibi çıkageldi. hafif hafif bir traktör sesi duyulu1 Maytaban: At toynağının altında ve iç ortasındaki yumuşak yer. Sokaklar sessiz. üyir atlarıyla dolaşmaktı.
geldikleri yolu yeniden aştılar ve yeniden o evin önüne gelip durdular. biliyorsun yılkı çok uzakta.Benim Bibican. Kapının kanadını itti. 40 .Affedersin Bibican. Kadının kendi vücudunun kokusu ile o otun. Kara saçları omuzuna dökülmüştü. eğrilmiş.enginel elveda gülsarı Demirci dükkânının önünden geçtiler. Tanıdığı kadımn oturduğu evin avlu kapısıydı burası. At. İçeride bir ışık yandı ve cam hafifçe aydınlandı.Uff! Dışarısı çok soğuk! dedi titreyerek. Aslında kapının kanadı kınk döküktü. Kurumuş. Tanabay aün başını çaya doğru çevirdi ve o yolda Gülsan'yi mahmuzladı.kadının yanına gelip yelesini okşamasını istedi ama kadın gelmedi. yoluna devam etti. Terini soğutmam gerek. Sahibi eyerin üzerinde pek huzursuz duruyordu. Su buz gibiydi. kokusu geldi Gül-san'nın burnuna. . Evin küçük kızının yanındaki hiç ayrılmayan küçük köpek havlayarak karşıladı onlan. Sahibinin bir yanlışlık yaptığını düşünen Gülsarı geri gitmek istemedi. oradan saparak üyi-rin bulunduğu yere doğru gitmeleri gerekiyordu. Çok bitkinim. ama sahibi başka tarafa çevirdi atın başını. Çayırı geçip suyun kıyısına geldiler.com. Sonunda derin bir iç çekerek dizginleri oynattı ve oradan uzaklaştırdılar. 66/Elveda Gülsarı Bol otlu çayın yeniden geçtiler. Gemini hırsla garş-gurş dişleyerek çaresiz geri döndü. o sokağın sonundaki bir kapının önünde durdular. benim. Pencereye yaklaşıp hafifçe camı tıklattı. Ev sessiz ve pencereleri ışıksızdı.cizgiliforum. iyi yalan uyduruyorsun ve güldü: Bir karar veremeyip at üstünde dolaşıp duracaksın sanmıştım. Sahibi eyerin üstünde sessiz duruyor..www. dedi Tanabay. Orta yarı açıktı. .Sen misin? Bu saate kadar neredeydin dedi. ne yapacağını bilemiyordu. . Üzerinde yakası açık beyaz bir gece entarisi vardı. Bibican bir şey söylemedi. Tanabay kırbacını Gülsarı'nın göğsüne indirdi. bir bu yana çekiyor. Dizgini bir o yana. Kuyruğunu sallayarak sustu. Ama atı ve binicisini tanıyınca kuyruğunu sallayarak sustu. ay ışığı vurmuş dere dibindeki taşlar gibi parladı. suları sıçratıyordu. Gülsarı 'run nalları çakılları dövüyor. Geri dönmelerine ne gerek vardı? Bir gün içinde kaç defa koşacaktı? Onun bu düşüncelerine cevap olarak. Bibican kapıyı açarak. ağzı ile dizgini çekip ileri doğru gitmeye çalıştı.havlayarak yanlanna geldi. En kenardaki sokaktan geçip dere kıyısına inmeleri. Çocuk gibisin. Aüm da çok yoruldu. . Sahibinin ona kırbaçla vurmasından hiç hoşlanmazdı Gülsan. Gülsarı'yı yularından tutup avluya girdi. . madem ki geldin gir içeri.Kim o? dedi içerden bir ses. karanfilin. karar veremeden düşünüyordu. Aç kapıyı. Tanabay birden dizgini çekip atı geriye çevirdi. Çay geçidinin ortasına gelince. iki direği kalmıştı yalnız kapı olduğunu gösteren. Ne dikilip duruyorsun. kökpardan çok geç döndük. Bibican'ın gözleri güldü. San yorga. Köyün ortasındaki sokaktan geçip.. .Bir an önce üyerin yamna varmak istiyordu. Tanabay attan indi. Köpek yine . Gülsarı'mn istediği de buydu zaten.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Şimdi geliyorum, atı bağlayayım da. - Şu tarafa, fırının yanına bağla. Sahibinin elleri hiçbir zaman bu kadar titrememişti. Gemini ağzından alırken, kolanları çözerken, bu işi ilk kez Elveda Gülsarı/67 yapıyormuş gibi eli kolu titriyordu. Kolanın birini çözmüş, öbürünü çözmeyi unutmuştu. Bibican'la birlikte içeri girdiler ve lamba söndü. At, içinde bulunduğu bu avluyu yadırgıyordu. Ây, göğün ortasında, ışıl ışıl. Gülsan başını kaldınp uzaklara bakınca, o mehtaplı gecede sisler içine gömülmüş görkemli dağlan gördü. Hassas kulaklannı en ufak sese kabartıyor, çıt çıksa duyuyordu. Sulama arkının şarıltısını, az önceMi traktörün uzaktan uzağa yayılan sesini, meyva bah-çesinge o yalnız bülbülün yanık yanık şakımasını, her şeyi... Oralardaki bir elma ağacının beyaz çiçekleri uçuşup yorganın başına, yelesine dolmuştu. Gecenin karanlığı yavaş yavaş açılmaya, aydınlanmaya başladı. San yorga vücudunun ağırlığını bir o ayağına bir bu ayağına geçirerek sahibini bekleyip duruyordu. Bundan sonra aynı yerde nice nice geceleri sabahlara kadar bekleyerek geçireceğini bilmiyordu henüz. Şafak sökerken Tanabay evden çıktı. Sımsıcak olmuş elleriyle Sangül'ün gemini takıp kolanlanm sıkmaya başladı. O güzel karanfil kokusu onun ellerine de sinmişti. Bibican Tanabay'ı uğurlarken ellerini onun beline doladı. Tanabay da onu uzun uzun öptü. - Bıyıklann diken gibi batıyor, diye fısıldadı kadın. Hadi acele et, ortalık iyice aydınlanmış çabuk bin atına. Kadın dönüp eve girerken Tanabay fısıldadı: - Bibican, gelsene biraz, dedi atı göstererek, "Onu da okşa biraz.yoksa üzülür". "Ha, doğru ya, unuttum. Bak, başı elma çiçekleriyle örtülmüş... dedi gülerek. Ve sonra onu, ak sakarlı doru kısrağın dudaklan gibi dolgun ve yumuşak parmaklarıyla okşadı. Çayı geçtikten sonra Tanabay bir türkü tutturdu. Gülsan bir an önce üyirin bulunduğu yere, oradaki atlara ulaşmak için hızını arttırdı. 68/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/69 O Mayıs geceleri Tanabay için çok güzel geçen geceler oldu. O ay atlara gece bekçiliği yapmak sırası onundu. Gülsan için de yeni gece hayatı başlamıştı. Gündüzleri öbür atlarla otluyor, dinleniyordu. Akşam olunca sahibi sırtına atlıyor, birlikte yılkıyı bir kuytuya götürüyor, ortalık kararınca Bibican'ın evine gidiyorlardı. Sabaha doğru, ortalık iyice aydınlanmadan ve kimselere görünmeden, güçlükle seçilen dar patikaları aşıp, yılkıyı bıraktıkları yere geliyorlardı. Sahibi yılkıyı topluyor, sayıyor, bir kayıp olmadığını anlayınca rahat bir nefes alıyordu. Gülsan için pek kolay bir hayat değildi bu. Sahibi Bibican'ın evine giderken de, oradan dönerken de pek acele ediyordu. O
41
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karanlık gecelerde, geçit-çayır demeden hep koşuyordu. Ne yapsın, sahibi öyle istiyordu. Gülsan'ya kalsa yılkıdan hiç ayrılmazdı. Canı başka şeyler istiyordu. Artık o da tam bir aygır olmuştu. Üyir ile şimdilik geçiniyordu ama kısrak yüzünden birbirlerine düşmanca bakmaya başlamışlardı. Güllsan zaman zaman kaz gibi havaya uzatarak, kuyruğunu kaldırarak kısraklann yolunu kesiyor, yüksek sesle kişniyor, sağnlanna sokulup diş atmaya çalışıyordu. Dişi atlar da bunu üyir aygının kıskandırmak için fırsat biliyor ve ona sokuluyorlardı. Gülsarı'yı uzaklaştırmak için koşup gelen aygır onun epeyce canını yakıyordu. Çünkü hem daha büyük, hem de dövüşçüydü. Yine de Gülsan, geceler boyu Bibican'ın avlusunda bağlı durmaktansa, üyir başının hışmına uğramak pahasına kısrak peşinde koşmaya razıydı. Orada bağlı durduğu gecelerde hep kısraklan düşünüyor, canı onlan istiyordu. Durduğu yerde eşiniyor, tepiniyor, sonra yatışıyordu. Eğer o tatsız olay olmasaydı, kimbilir o geceler daha ne kadar sürerdi... Gülsan her zamanki gibi o gece de, o kadının avlusunda, bağlı olduğu yerde, üyirdeki atları düşünerek sahibini •bekliyordu. Uykusu geldiği için biraz kestirmek istiyor, ama yulan yüksek bir yere bağlı olduğu için uzanıp yatamıyor, biraz başını indirecek olsa bu defa da gem ağzını yırtar-casına acıtıyordu. Yine de olduğu yerde dalıp gidecekti neredeyse. Sessiz, ağır bir hava vardı ve gökyüzü bulutluydu. "jGülsan, dalıp gider gibi olduğu bir sırada, birisi sallıyor, dallannı çekip eğiyormuş gibi ağaçların hışırdadığını duydu. Bu arada bir rüzgâr çevrintisi oldu ve avluda boş bir kova devrilip tangur tungur ses çıkararak yuvarlandı. İpteki çamaşırlar savrulup uçtu. Köpek korkudan havlamaya ve oradan oraya koşarak sığınacak bir yer aramaya başladı. At ürktü, hınldadı, sonra kulaklannı dikerek bir süre şaşkın durdu. Başını kaldırdığı zaman ufukta kapkara, korkunç ye kaynayan bir şeyin bozkıra, yılkının bulunduğu tarafa gelmekte olduğunu gördü. Bir an sonra koyu karanlık şimşeklerle yanldı. Gök, bütün ağaçlar yıkılıyormuş gibi gümbürdedi. Hemen ardından gür bir sağanak boşanmaya başladı. Şimdi Gülsan, sırtına kamçı yiyormuş gibi tepiniyor, ipini koparıp yılkının yanına koşmak istiyordu. O korkunç felaket yılkının, onun cinslerinin üzerine geliyordu ve içgüdüsü onu cinslerini korumaya çağınyordu. Mutlaka gitmeliydi at kardeşlerini kurtarmaya. Ama ipi koparamıyor, bu yüzden de çılgına dönüyordu. Yuları, geme, onu oradan bırakmayan her şeye düşmandı, sağa sola atılıyor, tepiniyor, eşiniyor, yılkıya sesini duyurmak ve onlardan ses almak için acı acı kişniyordu. Ama cevap olarak ancak fırtınanın uğultusu geliyordu kulaklarına. Ah, o gece ipini bir koparabilse, yıl' kıya bir varabilseydiL. Sahibi beyaz fanilesiyle evden fırladı. Ardından kadın da çıktı beyaz gece entarisini giymiş olarak. Ama bir anda 70/Elveda Gülsan ikisi de sınl-sıklam oldular. Çakan şimşeğin ışığında, ıslak yüzleri, korkulu gözleri görünüp silindi. Sundurma bir an için aydınlandı. Sonra korkunç bir gürleme oldu.
42
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Dur! Sakin ol! diye bağırıyordu Tanabay an çözmeye çalışarak. Ama at onun sesini duyamıyor, onu o kılıkta tanı-yamıyordu. Hiddetle üzerine atıldı. Bu arada toynaklarının darbesi altında kalan finn çöktü. Tanabay koluyla başını koruyarak, duvara sürüne sürüne ona yaklaştı, başlığını tuttu ve kadına: - Çabuk, çöz yuları! diye bağırdı Kadın yuları çözer çözmez, Gülsan kapıya doğru atıldı ve Tanabay'ı sürüklemeye başladı. - Çabuk kamçıyı! Bibican kamçıyı uzattı. - Dur! İnatçı hayvan! Dur yoksa gebertirim ha! diye kamçıyla atın başına vurdu. Ne yapıp yapacak, eyere atlayacaktı. Üyire ulaşmak, onların başında olmak zorundaydı. Fırtına onları kimbilir nereye kaçırmış, nereye sürüklemişti! San yorganın amacı da bundan başka bir şey değildi zaten. İçgüdüsü, o ilâhi.sezgi, bu kıyamet saatinde mutlaka onlann yanında olması gerektiğini söylüyordu ona. Bu yüzden kişniyor, şahlanıyor, kurtulup koşmak için ipini koparmaya çalışıyordu. Yağmur sel gibiydi. Şimşekler çakıyor, gök gürlüyor, fırtına uğulduyordu. -Tut şunu! diye bağırdı Tanabay. Kadın başlığı tutunca o da sıçrayıp eyere atladı. Ama o daha eyere yerleşmeden Gülsan kadını su birikintileri içinde sürüklemeye başlamıştı. Gülsan ne efendisinin sesine, ne kamçı darbelerine aldırıyor, yalnız içgüdüsüne uyarak, şimşekli geceyi ve amansız fırtınayı yanp kuş gibi uçuyordu. O güne kadar ne büyük yanşlarda, ne ödüllü koşularda böylesine hızlı koş-mamışü. Kabanp taşan çaydan, kara çahlann arasından, deElveda Gülsan/71 reden tepeden, artık hiçbir emrine boyun eğmediği efendisini alıp götürdü. Tanabay, çılgına dönmüş atın kendisini nereye götürdüğünü anlayamıyordu bile.Yağmur yüzüne, gözüne.bütün gövdesine vuruyor, ama içi alev alev yanıyordu. Tek bir düşünce vardı kafasında: "Yılkı nerede? Aman Tannm! Vadiye inip demiryoluna doğru gitmesinler, demiryoluna düşmesinler! Mutlaka kaza olur! Allahım, sen koru onlan! Ey Albak! (ervah, atalar ruhu) siz koruyun yılkıyı! Sakın aya-ğîfı sürçmesin Gülsarı! Sakın düşme! Beni yılkıya ulaştır" diyordu Düzde, yokuşta, şimşekler karanlığı bıçak gibi yanp beyazlaüyordu, sonra yine koyu karanlık oluyordu. Fırtına yine uğul uğuldu, yağmur ise fırtınanın şiddetiyle kırbaç gibi iniyordu. Gece, göz kamaştıran bir ışıkla aydınlanıyor, sonra ka-fanyor, sonra yine ışık, yine karanlık... San yorga şahlanıyor, ağzını yırtacak gibi kişniyordu. Üyiri anyor, kendince onu bulmak, görmek için yakanyor-du: "Neredesiniz! Neredesiniz! Kişneyin, ses verin bana!" demek istiyordu. Ama onun sesine karşılık gök gürlemesi duyuluyordu yalnız. O yine ileri atılıyor, koşuyor, koşuyordu. Bir karanlık, bir aydınlık oluyordu. Sonra yine karanlık, yine aydınlık...
43
Fırtına çadırlara yıktı. toprak canlanıyordu.. Birbirlerne tek söz etmediler. Ta uzakta. Gece boyu koşmaktan canı çıkan yorganın üstünde.. Kara toprak bir koyun sürüsü. bozkınn bir ucunda. Yolunu yitirdiğini sandılar.enginel elveda gülsarı Fırtına şafağa kadar sürdü. 72/Elveda Gülsan Birkaç yılkıcı bozkırda at koşturarak dağılıp kaybola-lan yılkılarını arıyorlardı..com. Tanabay hiçbir şey demedi.. Caydar apa2 ise atını kımıldatmadı bile. Tanabay yılkıya. bir başka türlü yolunu şaşıran kocasının gelişiu seyretti. Tanabay'a dönüp yavaş sesle: 1 Taneke: Tanabay aka'nın kısaltılarak söylenişi 2 Apa: ana Elveda Gül san/73 . Ah çocuk ah...Yolumu şaşırdım. Ne diyebilirdi ki? Vadiye inen çocuk atlan toplamış geliyordu. kulun ve taylardan yitip giden yoktu. Hepsi tamamdı. . Ama karısı Caydar onun yolunu şaşırmadığını biliyordu. Onlarla beraber olan komşu çocuğu birden bağırdı: "İste Caydar apa.Yürü eve gidelim Altıke. Tanabay'ın önünde yepyeni bir dünya açılmıştı. kansı yumuşak sesle: • .cizgiliforum. Tanabay'ın yardımına koşmak için komşularla birlikte atlanmış. Çocuklar boyuna yetişti! Sen ise. . diye mınldandı Tanabay. yılkıyı aramış ve bir kuytuda bulmuşlardı. Hiç sesin' "îkarmadan. Tanekem1 geliyor bak!" diye atını dörtnala sürdü. dedi. yiyecek ve giyecek bir şeyler getireyim. Sonra yavaş yavaş bulutlar seyrelmeye başladı. hava ısınıyordu. diye Caydar çocuğu çevirdi.Sen burada kal.www. otlağa doğru sürdü. dumanını savura savura bir tren geçiyordu. Karısıyla böyle karşılaştılar.Giyinmeye de mi vakit bulamadın? Talihin yokmuş! Çizmenle pahtolununun ayağında olmasına şükür. acınacak bir durumdaydı. Kaz kanadı renginde bulutlar şimdi ufukta kaz katan gibi görünüyordu ve çok yükseklerdeydiler. çocuk sevinçle. Bozkırdan buğular çıkıyor. Atlardan. Yalnız çocuk atlan getirmek için vadiye inince. fırtına ve yağmur ise bir sürüye dalan kurtlardı sanki. Bugün hepimizin çok işi var. Güneş açılmış. şapkasız başı ve asık suratıyla. . dedi Tanabay. Tanabay yoktu. pek perişan.Ben aşağıda beklerim. Caydar apa çok merak etti. Bu halinle insanlara görünmen hiç iyi olmaz değil mi? . Yılkılar açılıp koşarak ve çamurlu yeri toynaklarıyla çiğneyerek çayı geçtiler ve bir bayıra çıktılar. gidip onaralım bari. Dişlenmiş koyunlar gibi kara yerden buğular yükseliyordu. Tanabay'ın karısı ise Tanabay'ı anyordu. ıpıslak fanilesi. Hiç utanmıyor musun? Artık genç de değilsin. 44 . Ama doğu yönünde gök gürlemeleri devam ediyordu daha. İkisi de atlannı sürdüler.Biz de sizi anyorduk Taneke.
yankılanan tepeye doğru sürdü. Şimdi köy gerilerde kalmıştı. ku-laklannı dolduruyor ve başka bir ses duyurmuyordu. Yüreği kafasının içindeydi. ele geçirdiği artık yitirdiğini bildiği için bu ağlaması. Bir yıldız sessizce kayarak kayboldu.. Ayaklannın dibinden bir boztorgay cik cik öterek pırr diye havalandı. Üşüyor. başını bir o yana bir bu yana çevirerek inlemeye devam etti.. Tanabay başını eğmiş.Gücün kuvvetin kalmadı değil mi? Çok mu kötü durumdasın? Bittin. dinlene dinlene çay yatağına kadar gelebilmişti ama oradan öteye gidemiyordu. oradan geçerken. Yılkılar. Hoşça kal avıl! Önlerinde dağlar vardı. koyun-kuzu meliyor. Gülsan sahibini hiç böyle görmemişti: Tanabay yattığı yerde sarsıla sarsıla ağlıyordu. Gülsan sahibinin bir türkü tutturmasını istiyordu o anda. Ömründe bir kez.Belki gerekir diye çakışım da yamna alıp dere kenanna indi.. durs? tump. biraz öteye kondu. Orada kurumuş fidanlar bulunca pek sevindi. Oysa Gülsan.com. Şimdi iyi bir ateş yakabilirdi. hızlı adımlarla ilerliyorlardı. 45 . Ellerine diken batmış kamyordu.. Sonra birden yüzükoyun uzandı. Boztorgay ise hâlâ ötüyordu. titriyordu. Çevrede dolanıp geçen yıldan kalma kuru ot saplannı topladı. her zaman yaptıklan gibi köyün ke74/Elveda Gülsan nanndaki o eve doğru yönelmiş. Bir gün sonra dağın yolunu tuttular. diye. bunları kucaklayıp getirdi.enginel elveda gülsarı Tanabay atından inip yeşil otlann üzerinde biraz yürüdü. her türlü ses çıkıyordu. At. gece yarısına az bir zaman kalmıştı. çocuklar. Vakit ilerlemiş.. Yürek atışları. Gelecek bahara kadar hoşça kal bozkır!. ata binmiş kadınlar. Kovalanan bir atın yüreği gibi hızlı atıyordu yüreği: Dur-durs. Gülsarı'nın daha ileriye gidecek gücü yoktu. Ama Tanabay susuyordu.. bu yüzden de sahibinden bir kamçı yemişti.. son kez. Gelecek bahara kadar dönmeyeceklerdi Göç kafilesi de çay boyunca yürüyerek köyden uzaklaşıyordu. Ayağını büküp uzanmak isteyince Tanabay bu defa engel olmadı. .. yanlannda koşuşan uzun tüylü köpekler.. Oysa eskiden hiç üşümezdin sen.cizgiliforum. durs-tump.www. Ay doğdu. Ve dağlar önlerinde uzanıp gidiyordu. bir insan gibi inim inim inliyordu. ağır ağır yürüyordu.. mahvoldun Gülsan. Tanabay durup düşündü. Gülsarı.. daha geçenlerde büyük bir yanşta şenlenen. atlar kişniyor. Tanabay üzerindeki gocuğu çıkanp hayvanın üzerine örttü. durs tump. Yan tarafta kalan köye bakmamaya çalışıyordu. şavkı dağlara vurdu ve sonra kendi halesinin ortasında gökyüzüne asılıp kaldı. Elveda Gülsan/75 . çevik. Alnı sakarlı kısrağın dudakları gibi dolgun ve yumuşak parmakları olan kadının evine uğramadan geçip gittiler. Dura kalka. soğuk yere uzanıp yattıktan sonra da. üyir üyir yılkı. Tanabay yılkıyı düz ovadan geçirip. kafasını. dedi Tanabay ben biraz çalı-çırpı topla-yayım.. İnsanlar bağırıyor. Yük taşıyan beygir ve develer..Sen biraz yat. Sürü sürü koyun. Tanabay söylenip durdu ama artık at onu duymuyordu.
Yatılı okulda çocukları başarılı olanlar sevinecek olamayanlar üzülecekti. et ve süt bollaşacakü. Kış yirminci yüzyılda da olsa. bir süredir unuttukları sıkıntıları. burnuyla. yaylaya çıkmanın pek de kötü bir şey olmadığını göstermek istercesine.www. Çobanlar nerede olurlarsa olsunlar. Kimisi âşık olacak. bir kulun anasından biraz ayrılacak. Ateşin ısısı ve dumanı onun vücudunu yalayıp geçiyordu. güçlükle nefes alıyordu. bozkırda çılgınca koştuğunu. Tanabay bu baharda Gülsarı'yı üyire saldı. yarışlar.cizgiliforum.bir çuvalın üzerinde oturuyor. sonra yine ışık. Aygır olmuştu artık. çok az biniyordu. acıları yeniden yaşamaya başlayacaklardı. Bir cabağı. Şimşeklerin çakıp çakıp sönmesini de. O.. damgalan vurulacaktı.enginel elveda gülsarı Gülsan eskiden yanında ateş yakılınca pek ürkerdi. birileri dünyadan göçüp gidecekti. yılkılar. gereğinde yavrular iki anadan süt emecek. Gülsan koşup geliyor. Yiyecek kıtlığı. iyice zayıflayan hayvanlar baharda bozkıra inip yayılmışlardı. Tanabay ateşin ba-şında. gücünü kısraklara saklamalıydı artık. kış onları dağda kırda arayıp bulacak. Göğsü sıkışmış. ak buğrasına binip yine gelecekti. Gülsarı'nın çok iyi bir aygır olacağı belliydi. Alevler bir yükseliyor. çok yağışlı bir gecede. ödüllü oyunlar düzenlenecekti. Yılkılar döllenecek. Ama gözlerinin önündeki san perde kalkmamıştı. cin gibi çarpacaktı. Pek çok işleri olacaktı ama kış ve kışın çekilen sıkıntılar bir süre unutulacaktı. kış gelinceye kadar tutanaklarda unutulup kalacaktı. Gülsan biraz ısınınca titremesi kesildi. Arada bir kalkıp atın üstünden kayan gocuğu düzeltiyor. birileri dünyaya gelecek. Kulunları. Ona pek eyer vurmuyor. tekrar örtüyor ve yine ateşin başına geçip ellerini ısıtıyordu. başıyla. ateşin başında oturan ve bir zamanlar sahibi olan yaşlı adam da gözüne bir görünüp bir kayboluyordu. bir alçalıyor. hayvanların kırılıp gitmesi... Ve çobanlar. üyirden uzaklaşacak olsa. yıkık ve soğuk koralar. ateş zayıfladıkça kuru ot ve dallan üstüne atıyordu. Aftıa bu kez o alevlerden hiç korkmadı. kış çekildi ve yerini altı ay sürecek yaza bıraktı. Kışı sağ salim atlatmışlar.com.. O yılki kış da işte böyle gelip gitmişti. koyunlar kuzulaya76/Elveda Gülsarı cak. sonra kararıyor. kişneyip şahlandığını. göz kamaştıncı bir ışıkla aydınlanyor. Gece. yine karanlık.. kış. cabağılan nasıl kollayıp koruduğunu bir görmeliydiniz. Kendinden geçmiş olan at şimdi. yok olan yılkısını bulmak için uçtuğunu görüyordu. kimisi sevdiğinden ayrılacak. yün kırkılacak. çadırlar.. "Derslerin-nin iyi gitmediğini bilseydik ya da bizim yanımızda okusa-lardı daha başarılı olurlardı" diye söyleneceklerdi. sürü besleyerek göçebe hayaü yaşayanlar için. Hayvanlar yeşeren yaylaya yayıldılar. fırtınalı. Bu aydınlık dünyada. Yine bayramlar olacak. Havalar ısındı. Herbiri-nin hayatında değişiklikler olacaktı. sahibiyle birlikte. onları iterek üyirin 46 . Et kombinasına hayvan götürecekler. bakımları yapılacak. çok eski zamanlardan beri nasıl idiyse yine öyleydi. Sonra. sıskalaşan. sıkıştıracak.
Yanında genç biri de var. Tanabay istemeye istemeye kalktı. onlann ona sahip olma emellerini arttırıyordu. Ücretler hiç de öyle tamah edilecek bir şey değildi ama yine de iki kişinin kazancı. Karısı evden çıktı ve döndü: .www. madem ki durum böyle. Yorga Gülsan'nın ünü. Bir üstün özelliği de şu idi: Birileri gelip atlan rahatsız etmeye kalkışsa. Tanabay at çiftliği başkanı İbrahim'i hiç sevmezdi. Ama kansı Caydar'ın süt çağında bir bebeği vardı kucağında. bu son. Malcı. Tanabay karısına: . sabah çayım içmek için evine dönmüştü.com. Güleryüzlü bir adam olmasına 47 . 'gidersin. dedi. Yardımcı çekip gidince..cizgiliforum. ' Elveda Gülsan/77 yatıyordu. iki ayn musluk sayılırdı. Üstelik artık yardımcısı da yoktu. aynlamıyordu. dedi.enginel elveda gülsarı içine sokuyordu. O kış kolhozda bazı değişiklikler oldu. . Ama gelen konuğu geri çeviremez. "Oraya 78/Elveda Gülsan kadar gitmişken istasyon yakınında kurulan pazara da uğrar. İşi hiç bitmez. Kahvaltı sofrasında kızını dizine oturtmuş. çocuklara ve hanıma üst-baş alırım" diye düşünüyordu. Tanabay her gün hastahaneye gidip arkadaşının hatınnı sormak istiyordu ama işten vakit bulamıyor. Çora'nın hastahaneden çıkıp evinde yattığını öğrendi. bir yandan da kansıyle aile sorunlannı konuşuyorlardı.İbrahim. O zaman onu daha sonra. kendisi hastahanede . Ne var ki.Yeni bir başkan gelmişti. karışım yardımcı kadrosuna geçirmişti. Çora görevi ona devretmiş. Kısacası Tanabay hastahaneye arkadaşını gör-Jmeye gidemedi.. Yılkıya nasıl baksın? Bu yüzden bütün işler Tanabay' a kalıyor ve o da gece gündüz attan inmiyordu. dağdan indikleri vakit kansıyle birlikte ziyaret etmeye karar verdiler.. Kalbi iyice teklemeye başlamıştı çünkü. biraz daha fazla para geçerdi ellerine. biri geliyor galiba. O gün Tanabay yılkıyı erkenden çayıra salmış. Hayvanlara bakmak bir motorlu araca bakmak gibi olmuyordu ki! Elindeki motor olsa.. dedi karısı. At çiftliği başkanı. yorgaya eyer vurmayacağım artık. Ünü arttıkça üst düzey yöneticilerinin gözüne batıyor. bir yandan kahvaltı ediyor. aynı zamanda bir felâket getirmişti ona. Komşu yılkıcılara: "Biraz benim yılkıya da göz-kulak olun" diye gitmek istediği zaman.Caydar. durdurur. i yılkıcı dediğin. Kasabaya inip yatılı okulda okuyan çocuklannı görmek istiyordu.. çok çocuklu bir aile reisi gibidir.Çık bak bakalım. ağırlaması gerekirdi. Tanabay'ın her hatırlayışında yüreğini yakan bir olaydı bu. hemen üyi-ri toplayıp başka bir yere götürüyordu. Bu sırada dışarıdan toynak sesleri işitildi. ovaya inip yerleşmelerine zaman kalmadan o korkunç olay geldi başlanna. bir daha vakit bulamam. Özellikle ilkbahar ve kış mevsimlerinde başını kaşıyacak vakit bulamaz. ben yorgayı eyerliyorum.Sen bilirsin. Kızını da kucağına alarak dışarı çıktı. Çayını yudumlarken karısına: . Bu adamı niçin sevmediğini de bilmiyorduTana-bay.
İyi.İyi misiniz Caydar baybişe? Sağlığınız nasıl. işleri tamamlamak için hiçbir şey yapmazdı. ona nedense hiç güvenmiyordu. Elveda Gülsan/79 .cizgiliforum.diyordu İbra-. Tanabay hiçbir şey söylemedi. İbrahim atından indi. Buğdayı onlar yetiştiriyor. içeri girin. Böyle şey olur muydu? Hak mıydı bu? Toplantı üstüne toplantı yaparak. Başta İbrahim'in kendisi olmak üzere oradakiler bu yapıcı eleştirilerinden dolayı ona teşekkür eder. İbrahim Caydar'a da gülümsedi: . . I.Bu zamanda en iyi iş hayvan beslemek. herkesin et ve süt işiyle uğraşmasında ülkenin pek yararı olmayacağını söylemek istiyordu. vaad üstüne vaad vererek. dedi.beyini-ze iyi bakıyor musunuz? . . Adı var da kendisi yok gibiydi. Parti toplantılarında Tanabay onun bu davranışını dobra dobra eleştiriyor.com. Öyle değil mi Caydar baybişe? Caydar başını salladı. Hayvancılığın nasıl bir iş olduğunu kendisi de biliyordu ve bunu İbrahim'in ağzından ilk kez duymuyordu. . başlarını sallardı ama sonunda değişen bir şey olmazdı. 48 . işlerin görülmediğinden yakınıyordu. Şöyle buyrun. sözler söylemekten başka elinden bir şey gelmediği içir hasta yüreği dayanamamış. ortalıkta görünmezdi. üzerine de yu-1 muşak postları koydu.İyiyiz.Allah razı olsun. Ya şimdi? Herkes koltuğunda boş çuvalla dolaşıyordu. Çora onları kendi eliyle seçip almıştı.Esselamü aleyküm. Neyse ki yılkıcılar işlerini bilen adamlardı. . bütün gününü büyük deftere birtakım sayılar yazmakla geçirir. İbrahim her fırsatta söylerdi bunu. . siz varken benim gözüm arkada kalmaz. Caydar konuklara yeni yaygıyı serdi. büsbütün kötüleşmişti. Tanabay. halkı ne zamana kadar oyalayabilirsiniz? Çora ağır iş yapan 80/Elveda Gülsarı insanlara emeklerinin karşılığını veremediği. O yılkıcıların hepsine 'bay' diye hitab ederdi. rahat edin. Belki hiçbir şey yapmadığı için hoşlanmıyordu ondan. iyiyiz. onlara güzel. Adam. İki kolunu birden havaya kaldırarak: . Kımız içtiler ve biraz havadan sudan söz etiler. him. En iyisi yılkıcılık. Tanabay karısına: .www.Mallar canlar iyiler mi? Nasılsınız? dedi İbrahim ablak yüzüyle her zamanki gibi gülümseyerek.enginel elveda gülsarı rağmen kanı ısınmamış-tı.Kımız getir. koyunculuktur. Hiç olmazsa et süt eksik olmaz. ekinle ya da başka bir işle uğraşacak olsan eline pek bir şey geçmez. aç ve açıkta kalan yine onlar oluyordu. Oysa tarlayla. diye onun elini sıktı.Aleykümselam. Tanabay biraz soğuk davranarak.Buyrun. Yılkı çiftliğini iyileştirmek. çok şükür. Öteki işlerde çalışanlar o yokluğa daha ne zamana kadar dayanabilirlerdi? Savaşa kadar durumlar böyle miydi? O zamanlar güz gelince her evin kapısına iki-üç araba buğday getirilirdi. Yılkıcılar kendi bildikleri gibi hareket ediyorlardı. bay! dedi.
Tanabay.cizgiliforum. çeşitli bri-dlara.Seni pek çıkaramadım evlat. huzuru kaçmaya başladı.Evet Taneke. onun oğluyum. Al. niçin bakıyor.com.O yılkıyı. . niçin yetiştiriyordu ki? Kolhoz için yetiştiriyordu onlan. Yılkı yetiştirdiği bu uzun yıllarda. sonra binek atı olarak ya da başka işlerde kullanılmak üzere kolhoza veriyordu. Sordu: ..Elbette olur..Hayır. 49 . gözlerini yerden kaldırmadan öylece durdu. İri iri harflerle şunlar yazılıydı: "Buyruk.Zaman dediğin nasıl da çabuk geçiyor? Yılkılara bakmak ister misin? Seyretmesi güzeldir doğrusu. önce işine dönmek istiyordu. merhum Abalak'ın oğlu musun yoksa? . Bir süre. diye onun sözünü kesti İbrahim. .. Aslına bakarsa bunda pek şaşılacak bir şey de yoktu. Yetiştiriyor. Ah Gülsan! Onu vermeye dayanamazdı. Bu zorlama sohbet sırasında Tanabay tatsız bir haber alacağını seziyor ama ne olduğunu bilemiyordu. yorgaya binip kasabaya inmek-ve yine bir. Mis gibi kokuyof. yüreği parçalanıyor. Ama bu adamlar buraya niçin gelmişlerdi? Bunu sormak da pek yakışık almazdı. dedi İbrahim alttan alarak. eski asker gömleğinin göğüs cebine koydu. Tanabay kâğıttaki yazıyı okuyunca gözlerine inanamadı. .Taneke. Ama Gülsarı başkaydı. biraz daha verir misiniz? Kımız içerken yine şundan bundan söz ettiler. oku. Onları bir an önce başın-| dan savmak.Pekâlâ İbrahim. iş yerlerine birçok at göndermişti. Yılkıcı Bakasov'a Gülsarı yorga. Sonunda İbrahim cebinden bir kâğıt çıkardı: . İşte..enginel elveda gülsarı Ama Tanabay'ın yüreğini sızlatan bu gerçekleri İbra-] him'e anlatmanın hiçbir yaran yoktu. biraz daha kımız içip sohbete devam etsek olmaz mı? . Kâğıdı dörde katlayıp. İçi. Tanabay serinkanlılığım korumaya çalışarak başını hafifçe kaldırdı ve cevap verdi: . bu küçük iş için geldik buraya. üzüntüden ne yapacağını bilemiyordu. İbrahim'in yanında hiç konuşmadan oturan delikanlının kim olduğunu pek çıkaramıyordu. Ne etse de vermeseydi Gülsarı'yı? Çok iyi düşünmeli.. Zaten o anda sohbeti uzatmak da istemiyordu Tanabay. İbrahim sabırsızlanmaya.. Hele şu kımızımızı bir içelim de. Görevi Eydu onun. O düşünüp durdukça. kâğıtta yazılı iş için. Kımız da çok güzelmiş Caydar baybişe. biz buraya şu iş için geldik. ama onu sonra konuşuruz.İşte Taneke. . binek atı olarak kullanılmak üzre at korasına gö'nderilsin. işiniz kaçmaz nasıl olsa. sen çok anlayışlı bir adamsın. Kolhoz başkanı (İmza okunamıyordu) 5 Mart 1950" Elveda Gülsan/81 Tanabay'ın beti benzi atmış.www. emre karşı gelmiş olmalıydı. kendi durumunu da dikkate almalı. şaşıp kalmıştı.Bu delikanlı benimle geldi. Bir iş için geldik buraya. biz.
artık acele etmelerine gerek kalmamıştı.O beş aygırın bana gereği yok. kolhoz başkanına Gülsarı'yı veremeyeceğimi söyle. kolhozlann ufak oluşundan ileri geldiğini. Gülsarı'yı hemen götüreceğini sanıyordu. Onun nasıl bir adam olduğunu çok iyi biliyor. Kardeşini bile kayırmadığını. Sonra sabırsızlanıp çizmelerini çekiştirmeye.com.enginel elveda gülsarı "Seni kurnaz tilki seni! Bu sözüne kanacağımı mı sanıyorsun!" dedi Tanabay içinden. İlk yaptığı toplantıda oradakilere gözdağı vermiş. 82/Elveda Gülsan bunları mahkemeye vereceğini söylemiş.. herkesin gözü onda. Sık sık bölge merkezine gidiyor. hiç dinlemez. hürmette kusur etmemeye çalışmalıydı. Gerçekten de çok geçmeden afişler asıldı. Daha önce yüksek mevkilerde bulunduğu. Bütün sıkıntıların.www. Ama o kurslarda çobanların uyuklamaktan başka bir şey yapmamış olmaları ayrı mesele. Tanabay'ın yüzüne bakarak: . Halkın arasında dolaşıyor.Bak Zavferma (at çiftliği başkanı).Ne olmuş yani? Başka ata binse gözden mi düşer? Oraya buraya gidiyor diye ille de yorga ata binmesi mi ge- 50 . gönlünü hoş etmeye. tembellere.cizgiliforum. . uzaklardan onu görmeye geliyorlar. Ama birdenbire. güçlüklerin. O Çora'nın yerine atandığı zaman Tanabay dağa çıkmış bulunuyordu... tek kısrağın bile kısır kalmaz. Sorunun çözüldüğünü. Senin başkan binecek 1 Tebetey: ince kürklü kalpak. Karşısında Tanabay'dan başka biri olsaydı. Elveda Gülsan/83 başka at mı bulamadı? Korada at mı yok? Niçin Gülsan'yı istiyor? Gülsarı'dan başkasına binemez mi yani? . Hepimizin başkam. .. Çünkü o benim damızlık aygırım. bunu da kendisinin yöneteceğini bildirmiş. Tanabay alnındaki teri kuruladı. İbrahim şaşırmıştı. Alttan almaya.Biz artık gitsek iyi olur Taneke.daha doğrusu onun okunamayan imzasıyla ilk karşılaşması işte böyle oldu. bunun sözü bile olmaz. Kolhozda bundan böyle modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin kullanılacağını. gözünün yaşına bakmadığını unutmaması gerekirdi.. Kısraklara saldım onu. kendisinin bunun için atandığını da söylemiş. İbrahim. kurslar başladı.Aman Taneke. Bunun için de kolhozcular tarım tekniği ve hayvan yetiştirme tekniği kurslarına katılmak zorunda kalacaklarmış. Veririz be^ aygırı. Yine havadan sudan söz ettiler. Saygı duymamız gerek. dedi. Başkanın yüzünü görmemişti daha.. Ağzına ilk geleni söylemekten vazgeçerek: . . alıp götürürdü Gülsarı'yı. geçimsiz bir kişi olduğu söyleniyordu kulaktan kulağa. Ama karşısında Tana-bay vardı. onun yerine beş aygır veririz.. görevini gereği gibi yerine getirmeyenlere asla hoşgörülü davranmayacağını. Tanabay'ın yeni kolhoz başkanıyla.Nasıl anlamazsınız Taneke? Başkan bizim önderimiz. "dediğim dedik" der. tilki postundan yapılmış tebeteyini' düzeltmeye başladı. ama artık bütün kolhozlann büyüyüp gelişeceğini..
İbrahim derin derin iç çekerek Caydar'a döndü ve yalvarır gibi: . Ben eşeğe de binerim. onu merkezden gönderdiler.. Niçin başka olduğunu açıklamadı. yakışmıyor doğrusu.Hiç doğru değil bu davranışınız. Delikanlı "evet. bütün köy bilsin. Bu meseleyi gidip Çora ile konuşurum.Gerekir yahut gerekmez. Çetin cevizdi Tanabay. Başkan yeni geldi. dedi. İşte. Caydar derin bir iç çekerek kocasına: . çok teşekkür ederim Caydar baybişe. artık başkan olmayan eskisine gidelim diyorsunuz. bizim konuğumuz sayılır.Orada siz otomobille. istediğine binersen.Siz söyleyin Caydar baybişe.cizgiliforum. ona bu atı elleriyle teslim edeceğini söyleyen kendisiydi. Şimdi İbrahim'e sinirlenmeye başlamış. general ise kamyonla mı dolaşıyordu? General. asker de askere yakışana biner.Ee. mahvolmamı istiyorsunuz benden.. .Kendim binecek değilim ki.com.Yeni başkan dururken. Başkana yorgayı tavsiye eden. Hiç olmazsa orada elimdeki balyozu çekip alamazsınız! . Ben küçük bir adamım.. Onu kendi haline bırakalım.Ver gitsin. ne olmuş. bir at nedir ki? Yılkıda her çeşit at var. İbrahim iki kolunu yana açarak kekeledi: . Bu onun bileceği iş.Demir-ci dükkanına gider. orada çalışırım. . Atın kemente takılmak üzere olduğunu sezdi ve kestirip attı: . sizi seviyoruz.Çekip gitmemi. Şimdi onu götüremezse rezil olacaktı. öyle" anlamında başını salladı.. Ne olur bunun sonu. Kendi kendinize bela yaratıyorsunuz.enginel elveda gülsarı . hop oturup hop kalkıyordu. İbrahim sözüne devam etti: .sen ne diye bu kadar ısrar ediyor. Ablak'ın oğlunu da ata binip getirsin diye gönderdiler benimle.. keski ta başından söyleseydiniz. Söz konusu Çora olunca Tanabay sustu..O başka. adamları bekletme. Başkanla onun arasını açmaya ne gerek var? Çora parti komitesinde çalışacak artık. generale yakışana.Halk da her şeyi öğrensin. O halletsin bu sorunu. Halk ne der buna? Kırgızlara yakışır mı bu? . Ama bu bir emir.Kızmanıza. yeni başkanla iş görecek.www. bana emredilmiş bir görev. inan84/Elveda Gülsan <j: madiğin şeyleri söyleyerek yaranmaya mı çalışıyorsun? dedi Caydar. kendisine sorun.. Ama çocuk gibi davranıyorsunuz.Vermiyorum! Beni beğenmiyorsanız kovun. dedi Tanabay. Hepsi sustu. koca bir köy adamın altına binilecek gibi bir at bulup veremiyoruz. Yellisini başkan saymamak demektir bu! Çora zaten hasta. mesele bu değil ki. sinirlenmenize ne gerek var Taneke?Bi-zim size saygımız var. dedi İbrahim. Haklı olup olmadığımı o söylesin. Açıklayamazdı zaten. Siz savaşta bulundunuz Taneke.Durumumuza bakın.Siz Çora'nın 'verme' diyeceğini mi sanıyorsunuz? O razı oldu bile. Öyle değil mi? .İşte akıl bu. Onu bize başkan diye göndermişler. 51 . . biraz duraklayarak. yorga bile olsa.
. Büyük bir boşlukta. Yüksek sesle haykırarak peşlerinden koşmak için atım mahmuzladı. her şeyini. o da yetim kalmış 52 . Akşama kadar yılkının yanında kaldı.. ama bakmasa da her şeyi görüyordu.böğrünü. gözElveda Gülsan/85 lerini yerden kaldırmıyor.. Nasıl da beklenmiştim ben bahtsız! Ne ettiğimi. o karanlık gecelerdeki macerası için yorgadan öcünü alıyordu! Sert bir çekişle atın başını çevirdi... savrulan yelesini. kısraklardan niçin ayiçdıklarını anlamadığım belirten korkulu bakışlarını görüyordu. Sen niçin?. sahibinden. Tanabay dayanamadı. üzüntüler içinde öylece oturuyordu.. İbrahim'in. Tanabay birden ürpertici bir kuşkuya kapıldı: Caydar. daha güzel. çaresizlik içinde. kulunlardan. Başkan... Ama sen sağ-salim döndün. Ne istersen onu yap. Ablak'ın oğlunun elindeki dizginlere asılıp var gücüyle çektiğini. Aradan çok geçmeden. Şimdi beni iyi dinle: Gülsan senin kendi malın mı? Kendinin olan. Atın her yanını. Niçin ver dedin atı? diye sordu soluk soluğa. Yine de yeri gelmişken söyleyeyim: Beni bırakıp gitmek istiyorsan hiç durma! O benden çok daha iyi. bir at korasının başkanlığından Kolhoz Başkanı yardımcılığına terfi ettirildi ve bütün at koralarının sorumlusu oldu. Neden sonra başını kaldırdığı zaman. sana özel olan 86/Elveda Gülsan neyin var? Bizde olan her şey kolhoza ait. Daha da yararlı olutsana. Ama aynı anda çadırdan çıkan Caydar ona doğru koştu: . sağrısını görüyordu. Onları ne yapacaksın? Onlara ne söyleyeceksin ve onlar ne diyecek? Ben onlara ne diyeceğim? Karar senin. Yine yok. hayatımız böyle. açık san donunu. Onunla ilgisi yok. hatta sağ ön ayağında bukağımn bıraktığı ufacık nasın bile görüyordu. İçindeki kuşkuyu anlamıyor muyum sanıyorsun! Ama boşuna.. başına başka başlık geçirildiğini gördü (Kendine ait olan başlığı ölürdü de vermezdi). ne yaptığımı söyleyecek değilim. her tüyünü. Çadır evin önüne gelince atlayıp indi. tamam. sağrısında İbrahim'in vurduğu kamçı izlerini görüyordu. Kişnediği-zaman ağzından çıkan buharı. Sert sert bakarak: .Sen.Pekâlâ. Yorga da kolhozun. Başkan ne derse o olur. Önce kollarım indir bakalım! dedi Caydar her zamanki serinkanlılığı ile. Tanabay başka bir atın üzerinde eyerde oturuyor. Gülsan'nın üyirden ayrılmak istemeyişini.İbrahim'in Caydar'a tekrar tekrar teşekkür etmesi boşuna değilmiş. her şeyini görüyor ve acılar. Gülsarı'yı götüren adamlar bayın aşıp gözden kaybolmak üzereydiler. Tanabay atını sürüp gitti. kırbaçlaya kırbaç-laya geri döndü. Bizim halimiz. Bunların hiç önemi yok artık. Ben de onun gibi dul kalabilirdim. Gülsarı'nın bu yabancı adamlann onu üyirden niçin kopanp aldıklarım. Kim yönetiyor bu kolhozu. ama yine sinirlerini yatıştıramadı. Sapsarı bir benizle ve koşarak kansının karşısına dikildi. Sırtında. daha genç. Gülsarı'nın bir o yanına bir bu yanına geçerek kamçısını kaldırıp kaldırıp hayvana indirdiğini görüyordu. belinde.. Onun yürüyüşünü.Dur! Sakın gitme! diye bağırdı. Yalnız şunu unutma: Üç çocuğun var. Bütün üyir yetim kalmış gibiydi. Gülsan'mn yakalandığım.
com. bir daha ona ak sütünü emziremeyeceğini söylüyordu gözyaşları içinde: "Neredesin kara gözlü botacı-ğım? Ses ver bana! Damla damla süt akıyordu memelerinden! Sıcacık süt süzülüp akıyor. bozlaya bozlaya yavrusunu arıyordu. kopuz çalarken tanımış..enginel elveda gülsarı gibiydi.www.. Güneş değişmiş. gözü kapalı olarak dinliyordu onu. Tanabay onu.. Tanabay şimdi onun. bana botasını yitiren akmayanın bozlağını çalsana bir. bozlağı idi. o da değişmiş gibiydi. Kopuzunu. göçebe atalarının şanlı geçmişinden kalan o yanık bozlağı çalıp söylemeye başladı: Bu küçücük beyaz botasını (yavrusunu) yitiren ana devenin yakarışı. . O şimdi kopuzun dalga dalga sesine. Sonra o kırışıklar arasında koybolup giden gençliğini. gökyüzü değişmişti. • Hava kararınca çadır evine döndü. Kızları uyumuşlardı. kendi gençliğini. Tanabay'ın kendisi de eskisi gibi değildi. kumlar üzerinde beraber yürüyeme-yeceklerini. soğuk demeden her işte çalışıp yıpranmış ellerini. dedi. Neredesin kara gözlü küçüm botam? Memelerinden süzülüp süt aktı. başını kaldırmadan. her şeyi kendisiyle birlikte alıp götürmüştü. boynundaki ağzının kenarındaki. genç ve güzel Caydar'ı: Saç örgüleri beline kadar inen esmer güzeli o şirin kızı. birlikte gezip tozdukları o güzel günleri.Her şey. Neredesin? Ses ver bana! memelerinden anamn ak sütü akıp süzülüyor. ağıdı. her şey değişmişti.. Neredesin? Ses ver bana! Mis kokulu memelerinden anasının ak sütü süzülen botam. Şimdi Tanabay. Anne deve günlerce botasını aradı. Sonra önüne yemek getirdi Canım yemek istemiyor. günlerce bozla-dı.... O anda Caydar Tanabay'ı unutmuş bile. ağarmış saçlarını. San yorga gönül çırağını söndürmüş. Caydar şankopuzunu (demir kopuzunu) eline aldı. 8 53 ." k Caydar güzel kopuz çalardı. nefesini ayarladıktan sonra. gencecik t|r kız iken.. her şey gözlerinin önündeydi. Solgun.. dedi Tanabay. Çadır evin dışında. kendi düşüncelerine dalıp gitmişti. suskun olarak eve girdi. Karısı ellerine ibrikle su döktü. beraber otlayamayacaklannı.cizgiliforum. Gülsarı at korasında... Sımsıcak ve güzel kokulu memelerinden. şafak sökerken onunla otlamaya çıkamayacağını. Kora denilen o at hapishanesine ilk kez kapatılmıştı. Artık her şey başka. Artık Elveda Gûlsan/87 akşam üzerleri botasını yar kıyısında gezdiremeyeceğini. gözlerinin çevresindeki kırışıkları.. kendisindekine benzer dertleri ve özlemleri paylaştığını. Ocakta ateş yanıyordu. 88/Elveda Gülsan Tam o sırada.. çırpımp duruyordu. karanlık gecenin koynunda. o hayaller içinde yüzdüpnü de görüyordu. Kızlar birbirlerine sarılmış yatıyorlardı.. Gözü kapalı ama herşeyi görerek: Yıllar yılı sıcak demeden. Sonra yumuşak bir sesle: Sen şu kopuzunu eline alsana. Ana deve bütün gün kırlarda dolaşarak. Ev sessizdi. sevmişti. uçsuz bucaksız bozkır uzanıyordu.
54 . Pis pis kokan bir meyhanenizi önünde beklediğini. Tanabay yılkıyı eski yerine getirdikten sonra köyden iki atlı geldi. Yeleleri rüzgârdan savruluyor." dedi Tanabay. Atın yanına gelince başında başka bir başlık. Yorga eyerliydi. sonra yeni efendisinin arkadaşlarıyla o meyhaneden çıktıklarını. o çamurlu yolda gelirlerken yarıştaymış gibi koşarak yeni efendisini nasıl zıp zıp zıplattığım. Hadi koş. havayı kokladı. üyirin bir o 1 Biye: Dört yaşını geçmiş dişi at. süt kokusu. Gülsarı'yı aramaya çıkanlar oraya gelmeden Gülsan biraz keyfine baksındı. bir bu yanına geçiyordu. Bunlar.com.enginel elveda gülsarı Tanabay bir sabah Gülsan'yı üyirin içinde koşup gezerken görünce çok sevindi.. iyi misin? diye yorganın yanına koştu. Çünkü onun aklı kısraklardaydı. kulun kokusu... Yorgayı tutmak. keyfine bak. Gülsan silkindi. o gülünç kadife minder umurunda değildi. Kulunları olan biye1 atlar onlan çağırmak için kişnedi-ler. Genç kısraklar zıplayarak. Ama Gülsan çok geçmeden yine kaçıp geldi. hayvana yaklaştı ama Gülsan kaçıp kurtuldu. Kısrak kokusu. Yeni sahibi güçlükle eyere tırmandıktan soma nasıl hırıltılar çıkardığını. Daha dün... Çok iyi etmişsin. İki yanım bereleyen ağır • üzehgelere da aldırış etmiyordu. şahlanarak koştular. Yılkıyı biraz harekete getirmek istedi. bu gülünç takımı alıp atmak geçti aklından. havaya kansan pelin kokusu başını döndürmüş. Hınldıyor. süt kokusu. kopuk yuları boynundan sarkıyordu. Sonra yılkının önüne çıkıp yeni aygın arkalara iterek onun yerini aldı. Evet. büyük gürültülerle yakınından geçen kamyondan ürkerek gemi zorlayıp dişlediğini unutmuştu. güldü. boynunu kız gibi uzattı. başını dikti. pelin kokusu başım döndürüyordu. Tanabay bunu görünce yine sevindi. . "Demek yularını koparıp kaçtın ha? Aferin sana. sırtında ağır bir üzengi. mest olmuştu. Tüh! tiye tiksinerek tükürdü. Sanki ata bir erkek değil de koca kalçalı bir kadın binecekti. Kısrakları çok özlemişti ve o yüzden sahibinin yüzüne bile bakmıyordu. Ben kimseye bir şey söylemem.www. hepsinin o tiksindirici kokuyu saçtıklannı da unutmuştu. Elveda Gülsarı/89 yanına. Onu aramak için peşine düşenlerin yolda olduklannı bilmiyordu elbet. ona hiç de yakışmayan bir eyer gördü. Eyerin üzerinde kalın kadife bir minder görünce çok kızdı. yorga üyirin arasına girince herşeyi unutuver-mişti: Kısrak kokusu. ağzım yırtarcasına geme asıldığım ve kırbacı kafasına kafasına indirdiğini de. Gülsan'yı bir kez daha üyirden ayırarak alıp gittiler. Bu defa başında başlık sırtında eyer yoktu.cizgiliforum. yeşil ova gün ışığında pınl pırıl parlıyordu. bu yüzden onun. bölge merkezinde gemi çıkanlmadan büyük bir ağaca bağlandığını. kulun kokusu.Gülsarı! Gülsarı! Nasılsın. Üzerindeki o gülünç eyer. Tanabay bindiği atın üzengilerinde doğrularak bağırdı ve yılkıyı uzaklara sürdü: -Ayt! Ayt! Ayt!. sıçnyor.
Seyisleri de bezdirmişti Tanabaylı da.Ne oluyor? Ne var? . . Hava ağarmaya başlamıştı.. Gülsan'nın o haline yüreği sızladı. Aman Tanrım! O ne? Yorganın ayağına zincir köstek vurulmuştu. Bir yere gidip ellerini yıkamak istiyor. 55 .Yine mi? Hay başımın belası. Her fırsatta kaçıp geliyordu. alay ediyorlardı onunla: "Ey Tanabay.Tek başına. gözlerinden yaşlar aktı.Ne biçim insanlarsınız siz! Eliniz ayağımz yok mu? Başkamn atına bakamıyor musunuz? Daha iyi bağlayın onu! Gülsarı üçüncü kez kaçıp gelince Tanabay kızdı: 90/Elveda Gülsarı . sersemin tekisin sen! Onu bir kere daha yakaladı.enginel elveda gülsarı Biraz durup düşündükten soma. tepiyor. yoksa şehirde bir mezbahada mı. Yılkım yeni aygırı da onun bu halinden Elveda Gülsan/91 yararlanıp basıyordu çifteyi. aygırlar dövüşüyor. . "Tanrım! Ne kötülük etmişler sana! Kim vurdu bu zinciri ayaklanna? Buna rağmen o kadar uzaklardan ta buraya geldin ha! Ah zavallı sersem ah!. dereyi tepeyi aşarak nasıl gelebilmişti buraya? Bütün gece seke seke geldiği belliydi. Başına bir yular taktı. Ucu kementli sopasını kaparak kavga yerine koştu. Çok yorulmuştu.Dinlesene. cephede miydi. elleri de kana bulanmıştı. Bir kere daha ağzına geleni söyledi onlara.. Her yanı kan içindeydi. ne olacağı bilinmez" diye bir yılkıyı çadırın yakınında bıraktı. pranga vurulmuş bir hapishane kaçkını gibi buraya kadar koşmuştu hayvan. geç yatmıştı. Elindeki sopayı var gücüyle o aygırın sırüna indirdi ve • sopa ikiye bölündü. beni rahat bırakmayacak bu hayvan! Tanabay alelacele giyindi. düzü bayırı geçerek. Hiç de iyi yorumlanmayacak bir düş gördü o gece: Savaşta. Uyur-uyanık kendi kendine 'kan görmek iyi değildir' dedi. ama birileri gelip onu iteliyor. Komşu yılkılardan olan bir delikanlının da yardımıyla atı geri götürürlerken. Ama Gülsan'nın akıllanmaya niyeti yoktu.Sen akıllanmayacak mısın hiç? Ne diye ikide bir kaçıp geliyorsun? Ahmağın. Onu ısırıyor.cizgiliforum. Yaklaşıp bakınca Gülsan'yı gördü. O gün Tanabay otlaktan geç gelmiş. öc alıyordu. bir kere daha kement geçirdi boynuna. Onca yerden..com. kemendi alıp atın boynuna geçirdi.www. Tanabay Gülsarı'yı onlara teslim ederken çıkıştı: . Gülsarı yine kaçıp geldi galiba. zincir bacaklarına vuruyor ve hayvan inliyordu." 1 Doğrusu inanılır gibi değildi.yan yolda Gülsarı'yı arayanlarla karşılaştılar.. bağırıp çağırıyor. • -Tanabay! Tanabay! Uyan! diye sarstı karısı. zor uyudu..Ay it herif ay! diye bağırarak koştu Tanabay. ." diyorlardı. "İyi ile kötü birbirinde ayrılmaz. pek anlayamıyordu.. . Sonra kendi elleriyle götürüp bakıcılarına teslim etti.. elini kanla yıkıyorsun! Kan bu kan! ha! ha! ha! hi! hi! hi!. yılkıda bir şeyler oluyor. Onu kovup uzaklaştırdı.. Talihsiz yorga olduğu yerde dönüyor.
cizgiliforum. Sonra aletlerini topladı. Artıfc zincir kösteklere gerek kalmadığı için bu işçilik unutulup gitmişti. O paslı zincire evirip çevirip baktı ve ustalığına hayran kaldı. ne güzel deri işleri yaparlardı.enginel elveda gülsarı Tanabay üzgün üzgün başını sallayarak "Vah! Vah!" dedi. Zincirin keçe kaplaması da eski ve çürümüş olacak ki. Atı iple bağ-lasan ipi keserler. Nereye gitsen hep aynı şeyleri görüyorsun. yüzünü dudakla-nna yaklaştırdı. Buna rağmen Gülsan onca yerden kaçıp gelebilmişti. Yalnız o muydu unutulup giden. künyesi vardı.. Çok üzüldü. Sonra hayvanın başını tutup okşadı. çünkü köstek kilitliydi. kaşığı. ne zaman yapmış. Herbiri eşsiz bir sanat eseri olan şeyler vardı. Ne eyerler yapılırdı eskiden! Her eyerin bir tarihçesi. Tanabay bir süre oturduğu yerden kalkmadı. Gümüşten. elini kolunu yaralamak pahasına zincir kösteği çıkarabildi.. Gülsan'nın ayağındaki zincir kösteğin çıkarılmasına bütün aile yardım etti. Tanabay atın orasına burasına baktı. Atın yara beresine merhem sürdü. ne olduğunu ne olduğunu sen de bilmiyorsun elbet. . başka biri de 92/Elveda Gülsan bunu İbrahim'in kulağına fısıldamıştı. hayvan suyu geçerken yırtılıp çıkmıştı. Aldığı yaralar iyileşirdi. Ah zavallı Gülsanm. bakırdan. Kim yapmış. sürahiyi. akıllılıklarının bir belgesiydi. Gülsan da dudaklarını onun gözüne sürüp sevinçle gözlerini yumdu. Ablası küçük kardeşini sırtına alıp evin yolunu tuttu.com. Yaşlılardan biri bu kösteği hatıra olarak saklamış. O zalim ise gidip bu kösteği almış. Ağır ağır giderek attığı zinciri getirdi.. her şeyi. kime yapmış. Caydar yorganın başını tutup elleriyle gözlerini gölgeledi. Eski zamanlarda. "Şimdi her şeyi alüminyumdan yapıyorlar: Tencereyi.. "İbrahim bu zinciri yaşlı birinden bulup almıştır. küçük kız ise çevrelerinde merakla dolanıp durdu. Artık böyle köstek vurulmuyordu atlara. Kan ter içinde kalarak. Çok yorulmuştu. yapan kişi karşılık olarak ne almış? 56 . ama köstekli atı çalamazlardı. kendine işkence ediyorsun. tahtadan ne güzel oymalar.www. leğeni. Bütün bunlar yol olup gitmişti. demirden ne güzel aletler.. Bunu yapan kişi gerçekten büyük bir usta idi. Böyle keçe kaplamalı zincir köstekler eskiden kullanılırdı. hırsızlar çalıp götürmesin diye böyle köstekler vurulurdu. Caybar yorganın yularından tutup evin önündeki bağlama direğine bağladı. Onu geri vermezse başı derde girerdi çünkü. ne yapacağız şimdi? Aklını başına topla artık. Bu yüzden de demir Gülsan'nın ayak derisini sıyırmıştı. değerli yürük atlara.. Zinciri var gücüyle uzağa bir yere fırlatıp attı. büyük kız yuları tuttu. Ondan başka kimse bu kadar acımasız olamaz. bunu mutlaka o yapmıştır" diye düşündü. atın ayağına geçirmişti.Peki. ne güzel süslemeler. Ama ayağında zincir kösteğin bağlandığı yer cılk yara olmuştu. Bugün böyleşini kimse yapamazdı. Hem ne kadar kaba şeyler! Yazık! O ünlü eyer ustaları yok artık. tabağı. Eski Kırgız ustalarının hünerlerinin. Eski bir demirci olması ve o işi yaparken kazandığı tecrübe Tanabay'ın işine yaramıştı.
kendi milletinin. el hüneri. bugün-yann bu işi halledeceğim diye onu oyalıyordu. her şeyi değerlendirilmiş. çadırların yıkılmasını istemek gibi bir sözü ağzına nasıl almış. Caydar baybişe. Keçe çadır. göz nuru değil midir?. Ama işte. göçüp konanlar için. Ama bir yerini onarıyor. Yüzyıllar boyu geliştirilmiş. atalannın en güzel buluşlanndan biriydi. İnsanoğlu bugüne kadar bu durum için. dağlarda sürü otlatanlar. gençlerin 57 . Bir de şu ağaç çatkılara bak! Nesi çatkı. halk sanatının.Ama bir gün köye inip yöneticilere yeni bir çadıra ihtiyacı olduğunu söyleyince. el hünerlerinin yok olup gitmesine üzü-lür. kışlatanlar. Keçe kaplamalar da kesilip evlerde kullanıldı. kar giriyor.Allahım.. sınanmışü. Keçe değil. Günlerce çuvaldız ve kalın ip düşmüyordu Caydar'ın elinden. Avrupa ülkelerinde olduğu gibi. İlk zamanlar Tanabay karısını avutuyor. Pişmanlık içindeydi. her tarafı isle kaplanmış keçe çadırda oturuyordu. Çok eski bir çadırdı. Hatta bazıları yakıldı." Tanabay zaman zaman bunlan düşünür.. demişti. bir-iki hafta sonra başka bir yeri dağılıp yırtılıyor. Keçe evlerin yok edilmesini istemişti. Böylece çadır evler gerçekten yıkıldı. Bu gerçek iyice anlaşılmıştı. otomobille dolaşacakmış! Hepsi birElveda Gülsan/93 birinin aynı olan otomobillerle.cizgiliforum. onanma başlardı.bunda kimin suçlu olduğunu. On-lann yerine kış evleri yapılmaya başlandı. yorulmak bilmeden. dalıp giderdi. daha ne kadar sürüp gidecek bu azap! diye yakınırdı Caydar. Keçe evin direkleri kınldı. yatıştırıyor. Yalnız plaka numaralan farklı olacakmış. Oysa gençliğinde kendisi de eski törelerin mezan-i* kazanlardan biri olmuştu. Hatta birkomsomol toplantısında. ihtiyar Turgay'dan kalan eski. olmayacak mı?. O deliklerden rüzgâr giriyor. durup 94/Elveda Gülsan oturmak. Bunlardan ağıl çitleri. deliniyordu. Keçeleri parça parça olmuştu. neden böyle olduğunu bilemezdi. Sen bu evin sahibi misin? Nesin? Bizim de insan gibi yaşamaya hakkımız olacak mı. eski çadır ustalarının bu dünyadan çoktan göçüp gittiklerini. yama üstüne yama vuruyordu da. Tanabay o sözleri nasıl söylediğine bugün hayret ediyordu. nesi ağaç bunun! Gidip şu yöneticileri biraz sıkıştır da bize de yeni keçe versinler. yağmur giriyordu. kurum mübarek! Kum gibi de dağılıyor. Çadır evler devrim öncesinin evleridir ve bunlardan vazgeçilmelidir.. çadırsız yapamazlardı.com. daha iyisini bulamamıştı. el sanatları kaybolup gitti.enginel elveda gülsarı Hepsi bilinirdi. Oysa insan ruhunun aynası. Ne var ki. keçe çadırlardan. ata-babalarımızın ustalıkları unutulup gidiyor! El işleri.www. Herhalde yakında herkes. . yok edildi. Bunu nasıl anlayamamış. bahçe parmaklıklan yapıldı.. o sayede oturabiliyorlardı içinde.. Aslında bunu birilerinden duymuş ve kendi görüşü olarak söylemişti: "Yok olsun çadır evler! Eski usuller yok olsun!" demişti. Caydar yeniden çuvaldızı ve kalın ipi eline alır. hayvancılıkla geçinenler. nasıl dili vanp söylemişti! Şimdi Tanabay. çadır evlerden söz etmişti.
Bu işler niye böyle gidiyor.com. Yazın güneşin bütün sıcağı.her şeye. • .Ne yapağısı? Aklını mı oynattın sen? Elde ettiğimiz bütün yapağıyı plan gereği devlete veriyoruz. » Tanabay bir gün Çora'ya rastladı. Bir komşu. diye diretti Caydar. Tanabay sustu.. Yoo. Ve. yararı yokmuş!" Bu çok acı sözler uzun zaman aklından çıkmadı. öylesine soğuk. Ama.www. biz o yapağıdan keçeyi kendimiz yaparız. kışın ise it bağlasan durmaz. yırtık. havanın tozu toprağı içerde.Yoo. O günlerde birçok yılkıcı palatka denilen o bez çadırda oturmak zorunda kaldılar. hırsla dişlerini gıcırdattı. dökük keçe evde oturmaya devam etti. Her şey için dilekçe yazıp bekliyoruz. bez çadırdan barınak olur muydu hiç? Otursan kalkamıyorsun? Tepesi alçak ve adım atacak yeri yok. çok da kıtmış...Palatkada oturacağıma elek gibi delik deşik keçe çadırda otururum daha iyi! dedi. o yama üstüne yama vurulmuş. Tanabay o zincir kösteği keçeden evine götürdü. yorganın ayağını parçalayan zinci-re. Yünü kolhozun kendi işleri için kullanmanın hiçbir yararı yokmuş. niye düzelmiyor başkan? dedi. Yu-karıdakilerin de düşünmesi gerekirdi. bir eş-dost gelecek olsa. O bez çadır keçe çadırın yerini asla tutamazdı. Tanabay'a çadır ev yerine palatka denilen bez çadır vermek istediler ama Caydar buna şiddetle karşı çıktı: . kesinlikle olmaz. "Kolhoza gereği. kendisi de suçlu sayılırdı. onlara da oturacak bir yer yok. İçinde ateş de yakamıyorsun... ben palatkada oturmam. Oysa o keçe çadırı onarmak için biraz yapağı yeterdi ve bu çok gerekliydi. yabancı ülkelere satılıyormuş. ne dersen de. kendine baktı. bakımı gfcrek. . ne kap-kacak Elveda Gülsan/95 koyacak yeri var. öfkeyle.. asla oturmam palatkada!. O zamanlar ne aptallıklar ettiğini anlayıp acı acı gülümsedi: "Gereksiz! ha! ha! ha!". Nasıl cevap vereceklerini Tanrı bilir. Çora üzgün üzgün başını salladı: ..enginel elveda gülsarı ise bu işi hiç bilmediklerini öğrendi.cizgiliforum. Ne eşya. Evin içine baktı. dedi Tanabay. onların yıkanmaları gerek.Öyleyse bana yapağı verin.. Ama ne evdi! Yürekler acısı bir görünümü vardı çadırın. o da geçici bir süre için. Yapağı çok değerli bir malmış. . Ona bütün sıkıntılarını anlattı: . kolhozda bir gram yün kalmıyor!. kolhoza gereksizmiş. O böyle hid96/Elveda Gülsan 58 . Oysa biz bir aileyiz. Zaten kolhozda keçe de yoktu.Öyle diyorlar. Palatka denilen o bez çadırda ancak bekâr bir adam oturabilir. kolhoz ürünlerinden her yıl tonlarca yün kırkıyorlardı. Tanabay ailesi. Bir bakıma kendisi de sorumlu. Çocuklar kalkıp dolaşacaklar. Ne yaparsan yap.. çocuklarımız var.Bu konuyu zamanında ikimiz de düşünemedik.
Yeniden çocuk ise ağlayacaktı nerdeyse. diye sevinçle bağırmaya başladı. sonra var gücüyle çomağıyla vurdu ve çelik çok uzaklara düştü. bahar gülüyordu. Öbür çocuklar. bakın. (Gökbay. Çünkü şimdi kaybeden onu başlangıç yerine kadar eşek gibi sırtında taşımak zorundaydı.Yüz oldu.. geçitlerde ve yamaçlarda biten otlarda. Çocuk elindeki uzunca. on.. o zincirle onun kafasını ezerim! Bunu söylemeyi-sakın unutmayın!. üç. başı dönüyordu. Üç vuruş hakkı vardı.. . doğru ölçsün diye yanına geliyor. hırsından dudakları titreyerek bağırdı onlara: .Kazanan çocuk bağırdı: "Ne duruyorsun? Hadi koş bakalım zırlayarak. yedi. Güneşli.. Dobra dobra konuşmasınını.. bozlayarak!" Kaybeden çocuk derin bir soluk aldı ve ağıdını söyleyerek koşmaya başladı: I Gökbay. iki. kural gereği... onu denetliyorlardı.Daha önceki toplam yetmiş sekiz idi.oynap Ay.. başka zaman bulamamışlar gibi.enginel elveda gülsarı det içindeyken... bir adım bile ara vermeden söyleyerek koşması gerekiyordu. Kazanan çocuk sevinçten uçuyordu..." 59 . onbeş. bu kadar ağır konuşmamalıydı. Gülsan'nın peşine düşen atlılar çıkagelmesinler mi! Tanabay. Yirmi iki! dedi çocuk.com.. At korasının yanında çocuklar çelik-çomak oynuyorlardı. hile yapmasın diye. Hepsi Elveda Gülsan/97 çeliğin düştüğü yere koştular. Kazanan çocuk çeliğin düştüğü yere bir işaret koydu.Tam yüz! Şimdi kaybeden çocuğun üzüntüsünü belirtmek için ağıt yakması gerekiyordu. bir yandan da çocuklara sesleniyordu: "Hey çocuklar. çok güzel bir gündü. Bu sözleri söylememeli. Akbay A Buzavındı bakpay Kayda cürsin.www.. çomakla vurduğu yerden çeliğin düştüğü yere kadar olan mesafeyi ölçmeye başladı: Bir.Yaşasın! Tam yüz sayı yaptı! Ne eksik ne fazla..Deeeh! Haydi hızlan bakalım! diyor. aklına geleni söylemesinin cezasını hep çekecekti.yirmi iki daha eder yüz.Ay.. Çocuklardan biri çeliği havaya attı. Zuvv!) Ağıdı hiç kesmeden. Akbay Buzağını bakmıyor Nerede yürüyorsun oynayıp Ay ay ay karabay. o kadar yerden. Şimdi. Üçüncü vuruşa sıra geldi. Kazanan kaybedenin sırtına bindi: .Alın götürün! Bu zinciri de başkana verin ve deyin ki: Bir daha bu zinciri yorganın ayağına vurmaya kalkarsa.. geri dönüp yeniden başlayacaktı koşmaya. Yeşeren yapraklarda. İşaret yerine varmadan dinlenmek zorunda kaldı. hiç durmadan ağıt söyleyerek koşacaktı. Oradan çeliği bir kere daha havalandırıp olanca gücüyle vurdu. Kazanmıştı.. Çünkü. Bu yüzden nefesi yetmedi.. mahmuzlar gibi topuklanyla vuruyor. Yirmi iki çomak boyu uzağa düşürmüştü çeliği. Ne yaparsın? Oyunun kuralı böyleydi işter.cizgiliforum. tüten toprakta. Ama ikinci defa da başaramadı. tam yüz! Öteki çocuklar da bağırdılar: .Karabay zuvvv. görün! Bu benim Gülsarım! Gördünüz mü nasıl yorga gidiyor!.
telaşlı telaşlı dolanmaya başladı. çırpınıyordu.Herkes onutmuştu onu. Gökyüzünde ve yılkının tepesinde uçan kazlar da kanat çırparak onu çağırıyorlardı. Atçılar ahırları temizliyor. gübre yığını üzerine 60 . Ağzından dünkü gibi yine o pis koku yayılıyordu. Bağlıydı. bazıları eyer vurularak binilmiş. Süvari pantolonu giymişti. havayı dövmeye başladı. kayışla değil. Yeşil yaprak kokusu. nasıl parıl parıl parlayan bir gündü! Yorga. İple. Madenler parlıyor. hayvanın güzünü alıElveda Gülsan/99 yordu. Nasıl koparsın! Bağırsa belki duyarlardı.www.Tebetey yere. o kollarını sıvamamış-tı. Ah. .Ne kişneyip duruyorsun? Rahat dur. Adamların hepsi birden . Başkan başını saljadı. ka-barıyordu. Huysuz-lanıyordu. geniş taraklı ayaklarını iki yana açmış. koşabilsey-di! Çifteler savurmaya. tepiniyor.küt. onu kendi bölmesinde tek başına bırakmışlardı.Yavaş ol.Dışarı çıkarayım mı? .enginel elveda gülsarı Bu sırada Gülsan at korasında hapsedilmişti. Bugün Gülsarı'nın çevresinde niçin bu kadar çok adam vardı? Adamlardan biri. Gülsan yularını koparmaya çalışıyor. iki yanından zincirle bağlamışlardı onu. Damarlarındaki kan taşar gibi akmaya başladı. Sonra tilki derisinden tebe-teyini ahır kapısındaki bir çiviye astı. Ah şimdi geniş bozkırdaki üyirin yanına bir varabilseydi Gülsan! Gözünün önüne engin bozkır. Öteki adamlar iplerle Gülsarı'nın çevresini sarmışlardı. boz renkli bir tulum giymiş olanı. Ah bir kaçabilse. burun delikleri titreye litreye bahar havasını içine çekti. Bazı atlar arabaya koşulmuş.Dışarıda çocuklar oynuyordu. İbrahim ötekilere "Hadi hazır olun!" dedikten sora. 98/Elveda Gülsarı At korasında ondan başka hayvan yoktu. yoksa karışmam ha! dedi. * Bunun üzerine iki bakıcı.com. Yeni başkan da oradaydı! Kısa bacaklı. bir elini beline dayamış. rahat dur! diye bağırdılar. bozkırda yayılıp otlayan yılkılar geliyordu. Başını ahırın yukansmdaki küçük penceresine doğru kaldırdı. Sırtına eyer de vurmamışlardı.Hadi ne duruyorsunuz. Sabahtan beri ne yem vermişler ne de su içirmiş-lerdi. Ötekilerden farklı olarak. sonra dışarıdaki adamlara seslendi: . Ah! Ne güzel. parlak madenden bir şeyleri beyaz bir bezin üzerine yerleştiriyordu. başlayın! Başlayalım mı Co-ul Aldanoviç? dedi İbrahim saygıyla başkana bakarak.cizgiliforum. öbür eliyle gömleğinin düğmeleriyle oynayıp duruyor. nemli toprak kokusu vardı havada. ayağının altındaki samanları çiğneyerek ve korayı inleten bir sesle acı acı kişnedi: Neredesiniiiz! Neredesiniiiz? Dışarıdaki bakıcılardan biri küreği kaparak içeri girdi ve ona bağırdı: . Gülsan'yı iki yandan bağlı olduğu zincirlerden tutarak avluya çıkardılar.Çıkar! dedi dışarıdakiler. tezekleri dışarı çıkanyorlardı.
Akbay Buzavındı bakpay. yok! Olur şey değildi bu! Gülsarı başını salladı. oldu işte. Ama adamlar yine abanıyor. kollarıyla sımsıkı bastırdılar.Artık traktör bile gelse yerinden kımıldayamaz! O zaman. yeni başkan. bakarsınız çifte atar.enginel elveda gülsarı düştü. bir havlu ile durmadan ağzını yüzünü silen İbrahim de başkanın yanına gelip çömeldi.Yine başkana döndü: "Siz şöyle biraz kenarda dursanız iyi olur Corakul Aldanoviç. Atın düğümü! Adamlar yorganın dört ayağını bir araya getirip sımsıkı bağlamışlardı. .Bastırın. Bütün vücudu zangır zangır titriyordu. çırpınıyor. Ne olmuştu? Neden yana düşmüş yatıyordu? Ağaçlar niçin gökyüzüne doğru uzanıyorlardı? Yerde böylesine uygunsuz. onu neden böyle bağlıyorlardı? Gülsarı hırıldıyor.Başını tutun! Yere bastırın! Bağla! Çek! Eh. Dizleriyle. Gülsarı hâlâ çırpınıyor.Tamam bitirdik işini! . Çabuk bitirin işinizi. Niçin yapıyorlardı bunu? İpi neden arka bacaklarına doğru çekiyor. Akşam içtiği votkanın pis kokusunu hayvanın yüzüne savurarak baktı. Güneş de yuvarlanıp üstüne düşmüştü sanki. Sonra kasları kasıldı. İpler derisini çiziyor. zuvvvv! 61 . İbrahim yine bağır bağır bağırıyordu: . Ter içinde kalan. Önünde yatan at değil de baş düşmanı olan bir insanmış gibi kin kusarak bakıyordu ona. Bir daha silkindi.www. acıdan 100/ElvedaGülsan bacaklarını karnına çekiyor. acılar içinde kıvranıyor. Kora avlusunun dışında çocuklar çelik çomak oynamaya devam ediyorlardı: Elveda Gülsarı/101 Gökbay. böylesine rahatsız yatışı neden? Yok. Onu oradan alıp silkeleyerek tekrar as-tı. Şimdi şuradan da bağlayın. burnunun dibine çömeldi. "Yıkın yere!" dedi. bastınyorlardı. Ay. ne yapacağı hiç belli olmaz" dedi. at denen hayvan akılsızdır. gözlerini dört yana çevirip ürkek ürkek bakıyordu. ay Karabay. Ne yapacaklardı bu adamlar? .cizgiliforum. bir daha gerindi.Amma da güçlüymiş ha! . Kayda kettin oynap. Sonra.com. bundan sonra olacakları görmek için beklediler. Gülsan gövdesinin bütün ağırlığıyla ve büyük gürültüyle yere yıkıldı. Boynuna at kuyruğu kılından yapılmış kement geçirilince Gülsarı'nın tüyleri diken diken oldu. Yer sarsıldı. toynakları vücuduna batıyordu. ayakları uyuştu. boşta kalan arka ayaklarından biriyle tekme savurmaya başladı. üstüne çıkın! Sıkı tutun! Hepsi birden yorga atın üstüne abandılar. başına ve boynuna basanları silkeleyip atıyordu. Ve kendini bırakıverdi. Kolları güçlü adamlar ipe asıldı. yere yapıştırılan atın başına sokuldu. İkisi de birer sigara yakıp tüttürerek. Apan seni soymak. İp çatır-dayarak gerildi. Kalın bir ipi dü-ğümleyip ucunu sırtından aşırıp uzattılar.Çabuk olun! Çabuk olun! diye bar bar bağırıyordu İbrahim. . Atın ter içinde kalan vücudu.
. Böyle acımasız adamın kime hayrı dokunur zaten.Hey. orasını burası düzeltti ve ter içinde kalan kafasına geçirdi. Herkes kımıldadı. her şey tamam.Hey. İbrahim yine sordu: .cizgiliforum. ay. karabay.. İbrahim yaptığı işten gururlanıyordu. İşaret noktasına ulaşamadın. ay. Kanın dinmesini bekliyorlardı. Bunun üzerine İbrahim ayağa kalktı.bakıyorlardı: .. Beni sırtında taşıyacaksın. Zuvvv Gülsarı'm! Güneş parlıyordu. Akbay . 10 62 . Yeni efendisi tam gözlerinin önüne çömelmiş bakıyordu. Buzavındı bakpay Kayda cürsin oynap Apan seni soymak Ay. ne işiniz var orada? Haydi defolun! Gidin oynayın! Çocuklar çitten atladılar ve koşarak gittiler. bakın! Bakın ne yapıyorlar?. Tilki postundan yapılmış tebeteyini asılı olduğunu çividen aldı. bir daha kaçamaz. Üyirin üzerinden kazlar kanat çırparak onu çağırıyor. Birden korkunç bir acıyla canı çıkayazdı.Hayır. Dizleri ve gövdeleriyle. burnuna sinekler konuyor ve o.. 102/Elveda Gülsan Gülsarı etine değen soğuk bir şeyle ürperdi. Şimdi yanaş bakalım şöyle. . Dünya başına yıkıldı ve sonra zifiri bir karanlık oldu.com.. Olanlar olduktan sonra da Gülsan bir süre öylece bağlı kaldı. sımsıkı bağlanmış atın üzerine abandılar. Akbay Buzağını bakmıyor Nereye gittin oynayıp Anan seni dövecek Ay. Kora dışındaki çocuklar hâlâ çelik-çomak oynuyorlardı: Gökbay..Toynaklarını düzeltiyor.www.Amma da bildin ha! Hiç de değil! Onların konuşmalarını duyan İbrahim elini havaya kaldırarak bağırdı: . Rahatlamıştı. bir de Sibirya'ya sürdürdü. Şimdi çıt çıkmıyordu. İbrahim ellerini oğuşturarak: . Gözlerinde şimşekler çaktı.Başlayalım mı Corakul Aldanoviç? Başkan yine bir şey söylemeden başını salladı. Karabay. sinekleri kovamıyordu. yine olmadı. Kafasını yere iyice yapıştırdılar. o gidemiyordu. silkeledi. Kora dışında çelik-çomak oynayan çocuklar şimdi çite tırmanıp serçe gibi dizilmiş. Başına.İşte Corakul Aldanoviç.. Öz kardeşine bile acımadı da malına mülküne el koydu. Ah! Kıpkızıl bir alev içine düşmüş gibi yandı. Dünya pırıl pınldı.enginel elveda gülsarı (Gökbay. Kaça kaça vardığı yer bu oldu! Tanabay'ın söylediklerine de aldırmayın. temizliyorlar. unutun gitsin! O öyle kötü bir adam işte. zuvvvv! . zuvvvv!) Güneş yine her zamanki gibi parlıyordu. Engin bozkırı ve orada yayılıp otlayan yılkıyı Gülsan son bir kez daha gördü. Birilerinin eli Gülsarının kasıkları üzerinde dolanmaya başladı.
Köstekli ayaklarla yürüyünce yol bitmiyor... Sır dolu bir gece... bir yükselip bir alçalıyordu.Geçenlerde çok kötü bir düş gördüm. Çay kenarında alev alev yanan bir ateş.Neyin var senin? diye soruyordu durmadan Caydar. Ama bir gün konuştu: .enginel elveda gülsarı Geceydi. dedi. ta bahara kadar hep orada kalacaklardı. Hapishaneden kaçmış bir mahkûm gibi. Ay çıkmış. O zamanki gibi şimdi de adım atacak hali kalmamıştı. yerinden kımıldamasına engel oluyordu. yorga atın toprağa değen yanını donduruyordu.. Göçüp konmak için pek çok hazırlık gerekiyordu: Un öğütmek için değirmene. At. kış boyunca. Kırgızlar boşuna söylememişler: "Bir yerden bir yere taşın da. Bu yüzden de bitkindi.Soru sormayayım diye mi söylüyorsun bunu? 63 . Yaşlı bir adam ve yaşlı bir Elveda Gülsarı/103 at. Bir sıçnyor.yine o kaçış yolunda olabilseydi. göğsünü gerip temiz havayla ciğerlerini şişirerek rüzgâr gibi uçabilseydi! Yankılar yapan kişne-mesiyle dağ arkaçlanndaki yılkıyı çağırabilseydi! Kulunların. bir sekip bir sıçrayarak. yılkıya gidiyor. sonra rüzgârlı açık gökte tekrar kaybolmuştu.. seke seke. O zamanki gibi şimdi de zincirleri koparamı-5lördu. kansı ona bir çift söz söylecek vakit bulamıyordu. Sabah erkenden kalkıp atına atlıyor.. Bir evden başka bir eve taşınmak çok zahmetli bir iştir. Çay kenannda alev alev bir ateş yanıyordu. Yaz boyunca.. bir daha... Köstekle yürümek bir cehennem azabı!.. O zaman tek başınaydı. kısrakların kokusunu ala ala.cizgiliforum. bir şey bekliyor gibiydi. yine karanlık. Soğuktan kaskatı olan kara yer.com. haline şükredersin" diye. Öyle çok. Soğuktan kaskatı olan kara yer. hayvanın toprağa değen yanını donduruyordu. Büyük bir ağırlık inen boynunu kaldıramıyordu hayvan. Tanabay hep telaşlıydı. . ayak bilekleri kanıyordu.. yeni otlaklar bulmak için dağ arkaçla104//ElvedaGülsan rında konuşlanmaları gerekiyordu. bir daha. şaşkındı. Ay başının üzerinde bir görünüyor. bir yukan bir aşağı gidip gelen başı ağrıyordu. bir karanlık. . sonra yine sekip yine sıç-rayarak. öyle zor işler çıkar ki şaşakalırsınız. Bu ışık atın gözlerini kamaştırıyor. her yer karanlık ve sessizdi. Çok gerilerde kalan bir dönemde. İki hafta sonra.. dağ arkaçlarım dan inen üyire ulaşabilseydi! Oysa o zincir onu tutuyor. alış-veriş için pazara. her yer ıssız.. zincirli ön ayaklarını şaha kalkar gibi yukan kaldınnca. Ah bir kalkabilse. ayakkabıcıya gidilecekti. Tanabay cevap vermiyordu. iki sıçnyor. biyelerin. ayağındaki zincirleri şangırdatarak. Kansı da pek şaşıyordu onun bu haline. Yatılı okulda okuyan çocuğu da gidip görmeliydi.. Tedirgindi. güz boyunca.. Alevler rüzgârdan oynuyor.. Her yer karanlık. acıtıyordu.. Öğle olunca. Zincir köstek şangırdıyor. ayaklannı yere basınca da fırlatılmış bir taş gibi gidip kayboluyordu. ayağına zincir köstek vurularak yılkıya döndüğü zamanki gibi. bacaklarını oynatıp toynakları ya-riarcasına koşabilse. düşünceli asık suratlı olarak geri geliyordu Tanabay. sonra yine ışık. Bir ışık. Oysa Tanabay üzgündü.www.
İşte o zaman gördü günlerdir olacağını sezdiği o büyük felâketi. bugün-yann göç edeceğimizden haberin yokmuş gibisin.com. yatsam da kalksam da aklımdan çıkaramıyorum. diye surat asü Tanabay. hemen döneceğim zaten. . gerçekten kötü bir düş gördüm. Aynca at nalı ve bazı demir parçaları alacağım. demirciye uğramadan dosdoğru at korasına gitti. ses-seda çıkmıyordu.Bekle biraz. dedi. Caydar ise küçük kızı kucağına oturtmuştu. çocuklan da götürelim. sokaklarda karşılaştıklan insanlarla selamlaştılar. 64 . ama cesaret edemiyordu. büyük bir acı duyarak inledi. Kansına: . Sonra büyük kızını kucaklayıp attan indirdi.Daha sonra ne zaman? Köye gitmeye niçin korkuyorsun? İstersen yann beraber gidelim. kapalı koraya girdi. Sessizce ve kimseye görünmeden.Vay itler vay! Vay hainler vay! Biliyordum kötü bir şey yapacağını! diye yumruklannı sıktı. herşey. Çora'ya benim de yolda olduğumu söylersin. onu annesinin bindiği atın arkasına oturttu. Sonra. geleneğimizdir. bir çardağın altında bağlı duruyordu. iğdiş edilmiş yorga.. Göçe çıkmadan önce gidip hastalan yoklamak bizim töremiz.Ayn ayn gitmemiz doğru olur mu? . . tövbe etmen gerek. Yorganın yanına varmak istiyor.. Tanabay büyük kızlannı atın terkisine. ıssız avlu ve tek başına bırakılmış. bir iple ucunu kaldınp boynuna bağlamışlardı. sen gidedur.Hemen döneceğim Cyadar. yaşlanıyorsun artık Tanabay. Köye geldiler.Ne zaran var.Yine ne oldu? Nereye gidiyorsun? . parçalıyordu sanki..Aman Allahım. kımıldamadan duruyordu zavallı hayvan. Elveda Gülsan/105 Ertesi gün üyiri genç bir yılkıcıya emanet ederek atlara binip yola koyuldular. Tanabay atından indi. Atlann hepsi işe götürülmüştü.enginel elveda gülsarı . Ben tek başıma bütün işlerin hangisine bakayım? Hiçbir şey yapamıyorsan bari git de Çora'yı gör. . Kora loş olduğu için bir süre gözlerinin karanlığa alışmasını bekledi. Tanabay etrafa bakındı. gönlünü al. Tanabay demirci dükkânının önünden geçerken atını durdurdu.. . her şey korkunç görünüyordu şimdi. Başım hafifçe eğmiş.www. Issız ahır. merak etme. . Tanabay öfkeyle dudaklarını ısırdı..Daha sonra giderim. Yüreğini bir aç kurt 106/ElvedaGülsan ısınyor.. Aklı başından gitmiş gibiydi. . kadere kısmete. Bir zamanlar düşlere. Ahırda canlı yoktu. Kuyruğunu da sarmış. Öğle tatili olmadan daireye uğrayıp bitirmem gereken bir iş var.cizgiliforum.. at bakıcılanndan birini bulmak için öbür avluya çıktı. Ben de görmeliyim. hatırını sor. Tanrıya inanmayan sen değil miydin? Kocakarıların 'kâfir!' diye beddua ettikleri kişi sen değil miydin? Ee. sırtından büyük bir yük atmış gibi biraz rahatladı. Aralık duran arka ayaklannın arasında küp gibi şişmiş bir yara görünüyordu. gece-gündüz yılkının başından ayrılmıyorsun..Hayır. Gülsarı.
Peki ama. Yılın oniki ayında yılkı peşinde koştuğum için çok şeyleri göremez. korkulacak ne var bunda? Tanabay katısına cevap veremedi. O uğursuz savaş olmasaydı belki daha da düzelecekti. O akşam. buranın yabancısı sayılır.www.Bırak şimdi başkanı..Yıldan yıla yaşlanıyorum elbet. sonuncusu da olmayacak. At korasında gördükleri gözünün önünden gitmiyordu. buralara gelemeyecek. Çora'nın kendisi söyledi. O arman uğrunda canla başla didindikleri günleri de.nasıl vaadettikleri-ni.. dedi. ne zaman gün göreceğiz? Nutuklardaki sözlere göre her şey yakında düzelecek. Küçük bir çocuk değilsin ya! Bu ilk değil ki.Çora'nın evinde söylemek istemedim.Bu bizim yeni başkan çok kötü bir adam. Çok gerilerde kalan o günlerde. Ona ne yapmışlar biliyor musun? O itler.Ne oldu? . Ama biliyorum ki başkaları da benim gibi düşünüyor. ama istese de unutamıyordu o korkunç olayı. umutlan hatırlıyordu. küfürler savuruyor. keçeden evlerine döndükleri zaman Tanabay karısına." Tanabay bozkırda dolanıp duruyor. Hadi ben yaralıyorum diyelim. yeni yardım gelecekmiş. Tanabay.Biliyorum.enginel elveda gülsarı Tanabay olduğu yerde geri döndü. boztorgayların koyunların üzerine yuva kurup --.Gördüğüm korkulu düş çıktı.. Kendi kendine Elveda Gülsan/107 konuşuyor. Bizler dağda. üzüntün de çabuk geçer diye düşündüm. dedi. bilemez oldum galiba. Her şeyi alt üst ederek eski düzeni nasıl yıktıklarını. ne zamana kadar böyle sürecek bu hayat.cizgiliforum. büyük bir üzüntü içinde olayı anlattı: . .. Bindiği aü sürüp yılkıyı toparlarken düşünüyordu: "Belki yeni başkam kötülemekle haksızlık ediyo--rum. merada yaşayan insanlarız. Gerçekten de başlangıçta işler biraz düzelmişti. o parlak hayalleri.. Şaşıracak. bilmediğimiz çok şey var. Artık kimsenin yapabileceği bir şey yoktu. Yalnız: . asıl köklere nasıl balta vurduklarım da. Sen ise işin aslını dinleyip öğrenmeden konuşuyorsun. .com. çok iyi olacakqmış. kolhozun işleri düzelecekmiş. Ama. Daha yeni başkan oldu. senin yorgayı iğdiş ettirdi diye hemen kötülemeye kalkma adamı.. kolhozu nasıl kurduklarım. dilerim ki yanılmış ola-'yım. yumurtlayacaklan o mutlu barış çağını. sendeleye sendeleye ayrıldı oradan. Belki saçmalıyorum.. içini çeke çeke yemeğini yedikten sonra yılkıya gitti ve geç saatlere kadar orada kaldı. derin derin düşünüyor. işte bunu da biliyorum ve bunda yanılmıyorum. savaş biteli onca yıl oldu da durumlar niçin düzelmiyordu? Onlar. sessiz. İşleri çok ve zor. Atalarımız bu işi yapa-gelmiş. o parlak armanı (ülküyü). Artık Gülsan hiç kaçmayacak. Bunu herkes bilir. Bir an önce görürsen. halka. onu iğdiş etmişler! . ne var ki bu düşüncelerden hiçbir sonuç çıkaramıyor-du. Yeni bir plan yaptıklarını söylüyor. bunu can-yüreğimle seziyorum. eskimiş çadırlarının üstüne nasıl yama üstüne yama vuruyorlarsa kolhozun işleri de öyle gidiyordu: Yama 65 . seni köye götürmek isteyişimin sebebi de buydu zaten.
ben de kendi fikirlerimi söylerim" diye düşündü Tanabay. Oysa bugün toplantılarda alınan 108/ElvedaGülsan kararların hiçbir önemi kalmamıştı. Tanabay ona kolhozun durumun anlatmaya.. O zaman I çok konuşuyordun. biri şöyle. konuşmuyor/ onları dinlemeye tenezzül etmiyorlardı. uygulamaları gerektiğini ve uygulandığını bilirdi. beğenmemişti. ihtiyacını bildirse. bu-j nun başka hiçbir mesele yokmuş gibi dilbilgisi üzerine bhj nutuk çektiğini hatırladı. köylünün kendisiyle görüşmüyor. I Kimse kimseyi dinlemiyordu.! Herkes düşüncesini söylese. Parti toplantılann-j da ise daha çok uluslararası durumlardan söz ediliyordu. onu kuran çiftçiler tarafından yönetilmiyor. Hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çalışın. sonra d*ona bağırıp çağınyorlar-l di.! plan gereğini yapın ve plan hedefine ulaşın. Halk yararına bir karar alındıktan sonra. toplantılarda alınan her karar bir yasa yerine geçer ve uygulanırdı. bazı meseleleri açıklamaya kalkışınca da. "Eğer yanlış düşünüyorsam söylesin. konuşulmaya değmezdi. onların! soru yağmuruna tutulmaktan korkar olmuştu. Yukarıdakiler benden daha akıllıdır herhalde. söyleyeceklerini başkana söylüyor. Ya yanlış düşünmüyorsam? Ne olacak o zaman? Yoo.com. Ama yok! Olmuyordu bunlar! Nasıl olsun? İlçe merke-l zinden bir takım temsilciler geliyor.! önce onlarla konuşurdu...enginel elveda gülsarı üstüne yama vuruyor. Ben kimim ki? Sıradan bir yılkıcı." Tanabay gecenin ilerleyen saatlerinde evine döndü. sorular sor-1 sa. Ona. şimdi anlat bakalım.www.. ama bunlar da eskileri-1 ne hiç benzemiyordu. dosdoğru halkın arasına girer. savaştan ve kolhozun kurulmasından önce. ac ona tuhaf ve küçümseyerek bakmıştı. jâna uzun süre gözüne uyku girmedi. O başkalarının da biri böyle diyor. hiçbir gediği kapatamıyorlardı. Kolhoz. Dışarıdan gelenler ve hiç gelmeyen dışarıdakiler yönetiyordu.birini tıkamaya vakit kalmadan bir başka gediğin açıldığım görünüyorlardı.[ du. I sen parti üyesisin. Ne oluyordu böyle? Elveda Gülsan/109 "Çora iyileşir iyileşmez onu konuşturur. Bugünküler ise kolhoz bürosundanl dışarı çıkmıyor. Tanabay daha geçenlerde bir yetkilinin geldiğini. sora-l caklannı ondan soruyor. Halkla.. Eskiden biri temsilci." Hepsi bu ka-[ dardı. kolhozu kuranlardan birisin.Hepsi boş sözlerdi.] Onlara göre. cahil bir çoban. Bunun da hiçbir yararı olmuyor. "Bak. kolhozun meseleleri önemsizdi. Neden böyle oluyordu? Şimdi neden kolhozu eskiden olduğu gibi kendi malı değil de bir başkasının malı olarak görüyordu? Eskiden. Elbette benim şu günlerde kafam çok karışık. Tanabay artık halkın arasında görünmekten.cizgiliforum. başkaları tarafından yönetiliyordu. neden bu durumla-1 ra düştük?" diyecek olsalar ne cevap verebilirdi onlara? Bü-I tün halkı toplayıp bir açıklama yapsalar iyi olurdu herhalde. çok çalışın. Kolhozun durumunu düşünmekten kendini 66 . bu da mümkün değil. işin aslını öğrenirim. Onun görüşlerini fikirlerini tutmamış. hiçbir verimli sonuç alınamıyor. Bambaşka insanlardı. bir yetkili geldi mi.
parti örgütlenme dairesinde idi.kavuşma dileğinde bulunan genç kızlarla kafile ilerliyordu. Yüreği. 12 O yılın sonbaharında Tanabay Bakasov'un hayati birdenbire değişiverdi. yine işlere yumulacak hale gelmişsin" dedi içinden. Yanına gelip gidenler pek çoktu. Çora bir süre sustu ve asıl konuya geçti: "Mesele şu Tanabay. solgun dudakları ve zayıflığı. hastalığı tam atlatamamış olduğunu gösteriyordu. solgun ve buruşuk yanaklarını oğuşturarak arkadaşına bakıp gülümsedi: . Burada kısa bir süre konaklayacak. Tam o günlerde kolhozdan bir haberci geldi: "Beni Çora gönderdi. Tanabay bu çağrıya uyarak ertesi gün kolhoz bürosuna gitti. zuv-şuv sesleri doldu-ruyordu havayı. nice nice geceler geçirdiği o eve. O zaman Çora. dedi haberci. Neşesi yerine gelmiş gibiydi ama yine de işten başını kaşıyacak vakti yokty.Şimdi Tanabay o kadından da. sonra birlikte ilçe merkezindeki toplantıya gide-cekmişsiniz". İlkbahardaki durumuna göre biraz daha iyi görünüyorsa da. o akmaya.. Sonunda dağ arkaçlarına göç başladı. Oysa benim bir ayağım çukura düştü bile. kulunlar. 'Turnaya beylik versen tepende 67 .. "Çok iyi. Sonunda başbaşa kalabildiler. bozla-ya bozlaya. Sonumuz geliyor işte. Göç öncesi yapılacak işler pek çoktu. taylar kişniyor. sonra kışı geçireceği dağ arkacına çıkacaktı. Geçidi aştıktan sonra. Çora ile başbaşa oturup bir dertleşme fırsatını bulamadı... terslik nerden geliyor?"'diye düşündü durdu. günlerce ve günlerce. kuzu-koyun meliyor.Ey Tanabay. O ana deve.cizgiliforum.www. yitik botasını arıyordu: Neredesin kara gözlü 11 O/Elveda Gülsan botacığım? Ses ver bana! Memelerim sütle dolup akıyor.. Kalabalığın çın çın. gözden kaybolan yaban kazları gibi uçup gidiyorlardı onun için iç dünyasında..com. sonra gökte sıra sıra dizilip uzaklara giden.. yarın köye gele-cekmişsin. yamaçlardan. içinde bir şeyler kopmuş gibi sızladı. o yorgadan da ayrılıyordu. dağ eteğindeki otlakta yılkıyı durdurdu. yine eskisi gibisin. Kızıldan yeşile renk renk entarilerini giymiş gencecik gelinler. sürü sürü koyun. köyün uzağından geçirdi... Baharda gelen. Üyir üyir yılkı. Çora da orada. Altı ay süren yaz ve güz çabuk geçerdi. Ama onlar kışı da orada geçirecekler ve ancak ilkbaharda döneceklerdi.. Mis gibi kokan ananın ak sütü. İnsanlar bağırışıyor.. Görüşmeyeli ne kadar oldu? Bahardan beri görüşmüyoruz değil mi? Kımız ve dağ havası yarıyor tabii. helâlelleşiyordu. Tanabay arkadaşını öyle görünce sevindi. böğüren sığırlar ve yük kervanı çay boyunca dağ yoluna düşmüşlerdi. ayrılık türküsü söyleyen. Tanabay kendi yılkısını büyük çayırdan.. .enginel elveda gülsarı alamıyor "Uz gitmeyen nedir. dostlar vedalaşıyor. Yine bir cevap bulamıyordu. o avluya şöyle bir baktı: Yorgasına binip gittiği.. Her şey geçmişte kalmıştı. Köyün kıyısındaki o eve. sen hiç yaşlanmıyorsun.
Yarın hayvan üreticilerinin toplantısına gideceğiz. Çora da telaşlıydı ve saatine bakıyordu. Çok büyük yardımın oldu. ben şimdi gidiyorum.Düşün elbet.cizgiliforum. Gülsarı'ya sen mi biniyorsun? Demek başkan sana çok iyi davranıyor? diye şaşkınlığını belirtti Tanabay. . Dağlardan çağrılan çobanlar gelmeye. çok geçmeden bunu yapacağını. Ne yaparsa yapsın onu sevmiyor. ben yılkıcılığı öğrendim. ben de öyleyim işte. dedi. Biliyor musun bir kamyonumuz var artık? Yakında bir tane taha alacağız. Bazen yüreğime bir ağrı saplanıyor. . kamyondan geri kalmaz o. "Gülsan nedense başkam hiç sevmedi. diye kollannı açarak güldü.. Sabah erkenden herkes kamyona binip gidecek. başedemediği için. bütün sorumluluğu üzerime alırım. Akıllı kadındır o. -Yaa. büroyu doldurmaya başlamışlardı. Çok iyi yetiştirmişsin onu.Başının etini yiyeceğimden hiç kuşkun olmasın. Vakti gelince. "Caydar olmasa sen çoktan bir yerlerde boynun altında kalıp giderdin" diye takıldı Çora. Fırsat bulursam ben de gider anlatırım. "Bu çobanlık işini bir düşüneyim. İşte o zaman yorgaya binince ne ağrım kalıyor. Başka çaresi de yok. Parti böyle emrediyor.Hemen karar verme Çora.. Senden bir ricam daha olacak. Caydar'la sonra konuşursun. Koyun gütmek ve bakmak çok zor bir iş. Hiç bu kadar kötü olmamıştı. bu durumda sen de yardım etmek zorundasın. Öldürse bile uysallaşmaz onun altında Şimdi ben biniyorum.com. . havadan sudan konuşmaya başladılar. Emir böyle.Bunu çok istiyorum Tanabay. Ben yorgaya binip gideceğim.Demek öyle. Tanabay biraz düşündü: . Böyle dese de. Saat yedide Raykom'da (ilçe merkezinde) olmam gerek. O işi becerip beceremeyeceğim hiç belli değil. Eşsiz bir at. karımla da görüşüp tartışmalıyız" diye ekledi. Şimdi de yardım edecek. Yılkı bakımını üstlendiğin zaman beni zor bir işten kurtardın. 112/Elveda Gülsan . Eee. Başkanı yanına bile sokmak istemiyor. Ben de bütün suçu. Başkan oraya vardı bile. Hayvancılık işlerinde. Yarın kurul üyelerine bir cevap vermem gerek. ne 68 . dedi Çora. Elveda Gülsan/111 Bu konuda en kötüsü de bizim kolhoz. kurtulmak için verdi onu bana. beni bu güç durumdan kurtaracaksın: Bir koyun alıp çoban. onu canından usandırdı hayvan. Rahat ede-ceğiz. Çora'ya pek ağır sözler söyleyeceğini o anda bilmiyordu. Sen atını ahıra bırak. kıvranıyorum. derdini.Sayıp sevdiğini bilmem.Hadi. Partinin ilçe yönetim kurulu bütün komünistlere ve komsomollara emir çıkardı. sıkıntılarını anlatırsın. ama sabaha kadar kararını ver. her şeyi anlatırsın.enginel elveda gülsarı gagalayıp durur' derler ya. en kötü durumda olan sürülerin bakımı ve bu işlerin düzeltilmesi için yardımcı olmalarını istedi.www. . diye güldü Tanabay.ı|k edeceksin". Kızma gücenme. hastalıktan sağlıktan. Tanabay kendisini çok düşündüren bir meseleyi ortaya atmak istiyordu ama buna fırsat bulamadı. özellikle de koyunculukta işler çok kötü gidiyor. Caydar nasıl? Çocuklar iyi mi? Böylece çoluk çocuktan.
. 114/ElvedaGülsan . Köyde bayram sevinci yaşandı. Onu kolhozun kamyonu sanmıştık. Tanabay Çora'ya. Gülsan'mn ayağına zincir vurarak ne hale getirdiğini. Büyüyünce adam olacak mı." diye güldü Çora.. orada çalarlardı gramafonlan. dedJ.Bilmiyorum. ilacım da Gülsan. Ah. hepsi hatırımda. türkülerimizi söyledik. Sen onun üzerine çıkıp bir konuşma yapmıştın: "İşte yoldaşlar. . büijsosyalizmin meyvesidir!" demiştin.Ah Tanabay.. gençlik gitti. türküler söylemekten sesimiz kısılmıştı..Onu ben de sevmiyorum. Evlerinin bahçesine çıkanr. Giderken de gelirken de şarkılar söyledik. neylersin! O zaman bizimle beraber olan yiğitlerin çoğu savaşta öldüler.Hey Allah! Sana bir şey beğendirmek de çok zor.Neden sevmiyorsun? . Yeni yeni şarkılar dinliyorduk.Yok. İkisi de sustu..www... Suskunluğu uzatmamak için yeni öğrendiği sevindirici haberden söz etmeye başladı. nasıl bir adam 69 . Çok sevinmiştik. Ben şoför mahallinin hemen arkasında duruyor... Tanabay o günleri hatırlayıp konuştukça coşuyordu: .com. "Kimi sevmiyorsun? dedi Çora gülmekten sulanan gözlerini silerek? .. Herkes aracın başına toplanmıştı. elimde kocaman bir kızıl bayrak dalgalandırıyordum. Ama Tanabay gülmüyordu.cizgiliforum. Şimdi yeni başkanı da beğenmiyorsun. "En çok çalışan kırmızı başörtülü kızın şarkısı" nı tekrar tekrar dinlemişti. Otomobil de neydi ki! Hani 'Şu' kanalında çalışmaya gidenler dönüşlerinde gramafon getirmişlerdi. Hepsi. peki.Başkanı. bu da sosyalizmin meyvesi idi. Yaa. nasıl bir adam olduğunu daha anlayamadım. Bir yırlarımızı yırladık. Çora ciddileşti: .. ne diyeyim bilmem ki. Vakti çoktan gelmişti. Artık neden yüzümüz gülmüyor. Demek artık kolhozun bir kamyonu var? Doğrusu kolhoz için çok gerekliydi.Hatırlıyor musun Çora. Sonra onu. aptalın teki ve kötü yürekli olduğunu düşünüyorum. tamam şarkı söylemek.nara atmak zamanımız geçti. naralar attık. İşe yeni başladı. hatırlıyor musun? Ben kızıl bayrağı gece bile elimden hiç bırakmadım. savaştan az önce bir kamyon almıştık. sonra da iğdiş ettirdiğini Elveda Gülsan/113 anlatmak istiyordu. Oradaki parkta bira içmiştik. Gramafo-nu olanlann evleri gece yanlanna kadar dolup taşardı..Bize kamyon vermiş olmalan çok iyi. İş-güç yoktu. 'orduya gerek' diye almışlardı bizden. neden eskisi gibi türkü söylemez olduk Çora? . O keyifle şöyle bir istasyona vardık. . bugünün gençlerine ne oluyor? Oğlumu görmek için yatılı okula gittim.bu yaşta bize yakışır mı?. . Güneşin pırıl pınl doğuşu gibi. Yaz sonlarına rastlayan bir gündü. toplantıdan sonra hepimiz kamyona doluşmuştuk. yaşlanıyoruz artık. Artık bunlan söylemenin yersiz ve gereksiz olduğunu düşündü. Beni her zaman yumuşak başlı olmakla suçlardın. Hatırlıyor musun.. Bâğınp çağırmaktan. benim söylemek istediğim o değil. Sırf bu yüzden ömür boyu parti örgütçüsü olmaya razıyım. benim doktorum da. Güzel günlerdi hey.enginel elveda gülsarı sızım.
kötü giden işleri onlar düzeltecek. başkana yaltaklanmayı. viran olmuş evin.com.www. oğluma bakıyorum da. umut onlarda. fırsat bulursak. bu kötü günler geçecek.Ev gerçekten öyle. Okuyup bir şeyler öğreniyorlar. Caydar çok iyi bakıyordu. Avluda dolaşü. hatırladığı şeyi söyledi: -Bak ne diyeceğim. Bu 70 . Bilgili gençler yetişiyor. Öbür yılkıcılar dağa çıktıkları zaman evlerinde ya akrabalarım oturtuyor. Sen canını sıkma bunlarla. Sanırım fena okumuyor.. Bugün bizim çocuklarımız sahneye çıkıyor. ellerini hazır-ol durumda yanlarına yapıştırıyorlar. Ne olacaklarını zaman gösterecek. Çok eskimiş.Bahar gelince elbirliğiyle onaralım onu. serçeler çöpleniyor.. bir gün sokaktan geçerken. Ben çok gerilerde kaldım galiba. seninle uzun uzun konuşuruz Tanabay. tozlanmıştı. Sen evine bir bak. Tanabay da boş duran evine bakmaya gitti. * Çora kâğıtlarını toplayıp çantasına yerleştirirken: . hiçbir şey anlamıyorum bu olanlardan. hoşuma da gitmiyor. onunokuduğu enstitüde gençlerin hepsi iyi okuyormuş. hepimiz birden kalkınacağız. O Rus beni bir "Kızıl yumurta bayramında" (Paskalya) kiliseye götürmüştü. Sen cephedeyken Caydar yapayalnızken bile o ev bakımsız değildi. Sıvalan düşmüş. iyi okuyor mu? . Suratları asık. Sen genç-lerijdç beğenmiyorsun ama..enginel elveda gülsarı olacak bilemiyorum. Ben inancımı yitirmedim. ya da bir bekçi bırakıyorlardı. Tanabay'in da iki kız kardeşi vardı ama onlar başka köyde oturuyorlardı. neler gerektiğini söyle. Zaten bugünlerde anlamadığım çok şey var. Öyleyse niçin istiyor kımız getirmemi? Nasıl konuştuklarını bir görseydin! Ben çocukken Aleksandrovka'da Efremov adında bir Rus'un yanında çalışıyorum. odaların içinde. Bana: "Okul müdürüne sık sık kımız getir baba" dedi. günlerin dağda geçiyor. cam. Samansur'un anlattığına göre. uçuşuyormuş. diye düşünüyordu. söylediklerinin hepsi birbirine benziyor. harman yeriymiş gibi. Bakımsız ev böyle olur elbet. Dersleri nasıl. Ağabeyi Kulıbay'la araları açıktı. Bizim Samansur yaz tatilinde bura-[ İl Elveda Gülsarı/115 ya geldiği zaman senin evin halini görmüş.evini bir bekleyen. senin evin dikkatimi çekti. at korasına doğru yola koyuldu. Çora'mn öğrenci oğlunun biçtiği otlar kurumuş. Samansur'a da teşekkür ederim. Yürürken kurumuş saplar ayaklarının altında çatırdıyordu.cizgiliforum. bir söylediklerini bin kere söylüyorlar sanki.çerçeve kırılmış. gidip biçeyim. iyi okuyor.. her şeye aldırma. Anlamıyorum. şarkı söylüyorlar.. dedi.. bir bakan yok. Tıpkı o kilisedeki ilâhileri söyleyenler gibi. bugünün gençlerini pek de fena görmüyorum.... Biliyorum. Caydar'ın akrabaları yoktu. Hiç ilgilenmiyorsun.İkinci sınıfa geçti.Başka bir sefer. Çora. pek üzülmüştü. Eline orağı aldı: "Tanabay ağanın bahçesini yaban otları sarmış.Da-ha şimdiden öğrenmiş büyüklerine. Başbaşa oturup dertleşmek istiyordum seninle. Çora eşikte bir an durdu. Niye getirecekmişim? Aslında kötü bir öğrenci de değil. . ayıklayayım" dedi..
bakarsın işler düzelir. dedi söyleyin de dinleyelim. bağıra bağıra müşteri çağırıyorlardı.Merhaba Gülsan! Nasılsın bakalım! İyi misin? Halin nice mübarek hayvan? Yorga gözlerini çevirip baktı. yuvarlak sağnsı. "İşte böylesi çok iyi" dedi Tanabay içinden. şiş kebapçılar. Binanın önündeki alan kamyonlarla. Çora orada onları bekliyordu: . Bahardan beri görmediği yorganın yanına koşuyordu. bize akıl verirle?.Hey gençler. Ah. Studebaker. şarkı söylesenize! Bizim gibi yaşlılara bakmayın.www. . 71 .Şimdi geliyorum. Ey Tanabay. Çevredeki alanları da binek atlan doldurmuştu. güçlü cıdavı. Önce biraz isteksiz davrandılar. Ertesi sabah kamyona binip ilçenin yolunu tuttular.com. seyyar çaycılar. Tanabay "Bizda de böyle kamyonlar olsa!" diye pek hayıflanmıştı. sonunda böyle bir toplantının yapılıyor olması. Altın şansı donu. sen nereye gidiyorsun? . "Savaş bitince böyle maşınlar bizde de olur. "Hele dağlık yerlerden ekin taşımak ne kadar kolay olurdu! Çamur. salona girip yerlerinizi alın.cizgiliforum.Çabuk olun. Ortalığı duman ve et kokusu sarmıştı. yavaş yavaş birbirlerine uydular ve sonra coştular. ne güzel bir attı o! Tanabay öbür atların arasından geçip ona sokuldu: . Büyükler bizden iyi bilirler elbet. Çobanlar "Kral gibi gidiyoruz" diye sevinmişlerdi. Bu. Gerçi kesin kararım henüz vermiş değildi ama. toplantı hemen başlayacak. Bu defa da Çora'mn dediği olacaktı. Herhalde herkes bildiğini anlatacak. üç akslı ve çekişi güçlü bir kamyondu. Savaşta çok binmişti. Amerikan Studebaker kamyonlarıyla Slovakya. İşte şimdi de yılkıcılıktan çobanlığa geçecekti."Ama işin en iyi yanı. tepinen atların arasına dalıp gitti. Mırıldayan. ayaklarım oynatıp hınldadı. Avusturya yollarını bir baştan bir başa geçmişti. Ömrünü dağda kırda geçiren bizim gibiler ne bilir ki? Onlar gerekeni söyler. ömrünü yine dağlarda geçirecek demekti. Üç tonluk yeni 'Gaz' marka kamyonu hepsi çok beğenmişti. biz de yeni bir şevkle işe sarılırız". dedi Tanabay. eski sahibini hemen ta-nıİı.bilmediğini soracak. batak dinlemeden gidiyor bu kamyonlar!" gidiyoFdu. kolhozun ne durumda olduğunu. Merkez kalabalıktı. mutlaka olur!".enginel elveda gülsarı yüzden Tanabay'ın evi başsız-gözsüz kalmış ve harabeye dönmüştü. öteki atların arasında eyerlenmiş olarak duruyordu. dedi Tanabay. Daha kamyondan inmeden o atların arasında Gülsan'sını görmüştü. Gençler şarkı söylemeye başladılar. kalkık burnu ve kapkara parlak gözleriyle. Kamyonun üstü açık olduğu için rüzgâr yüzlerine vuruyor. neler yapılması gerektiğini söyleyecekler. öbür atlann arasında bir bakışta farkediliyordu. Ta savaş116/ElvödaGülsan tan bu yana ilk kez biniyordu kamyona. at arabalarıyla dolup taşıyordu. Çora'mn kendisini razı edeceğini biliyordu. Elveda Gülsan/117 Yorga. bu yüzden konuşamıyorlardı.
adamlar sıkıştıkları için birbirini itip kakmaya başlamışlardı. her koyundan üç kilo yün çıkaracağına. Çora elindeki listeye bakarak: .Bu da söz mü. Çora havayı yumuşatmak istedi: .Hiç de fena durumda değilsin Gülsan. Onun için konuşman gerekiyor. Ayrıca iki genç komsomolu da yardımcı alıp onları yetiştireceğini söylersin. şimdilik esen kal.Ne inatçı adamsın! Onlarla konuşmana ne gerek var? Konuşmasan olmaz mı yani? İtiraz edecek halleri mi var.enginel elveda gülsarı ^ .Unutmadım! Unutmadım! diye öfkeyle bağırarak Tanabay salona girdi. çok hareket ediyor olmalısın. . Sovyet Gençliğinin Öncüsüdür" gibi sözler vardı bu pankartlarda..Kimmiş onlar? Salon dolmaya. "Komsomol.. Ama şimdi iyi ellerdesin. biraz buraya gelir misin? dedi Aldanov. . istediğin koyunları alacaksın. kabul ederler mi bakalım? Başkan sinirlendi: • . Tanabay kapıdan içeri adımını atınca Çora ile kolhoz başkanı Aldanov onu durdurdular: . 13 Toplantı akşama kadar sürdü. onlara söz mü düşer? Onları yetiştirme görevini sana biz verdik.Neden söz edeceğim? Konu ne? .O kadar olur mu hiç? Bu görevi isteyerek üstlendiğini söyleyecek ve söz vereceksin. pankartlarla donatılmıştı: "Komünistler en önde!".Dur hele. dedi Çora kolunu tutarak. "Hadi Gülsan.Hiç merak etme. Görmeden nasıl söz veririm? . dersin. ona da şükür. düşümde bile görmedim. Demek Çora onu aç bırakmıyor." Toplantı yapılacak binanın cephesi baştan başa kızıl bayraklarla. Cıdavlann genişlemiş.cizgiliforum.Madem ki mesele halledilmiş. Önce geldiğini belli eden imzayı at. Başından çok kötü olaylar geçti değil mi? Hepsini biliyorum. Toplantıya gelenler salona dolmaya başlamışlardı.com. .Hepsi o kadar mı? .Tanabay. yulaf tanelerini gördü. . Karar verildiğine göre mesele halledilmiştir! . hem de başarılı bir yılkıcı. Seni konuşmacılar listesine aldık. dedi. iyi bakıyordu.Ben bir komünistim. . Her yüz koyundan yüz on kuzu elde edeceğine. sonra kalabalık dağıldı: Elveda Gülsan/119 72 . benim konuşmama ne gerek vardı? diye yürüyüp gitti Tanabay.Ama onlarla konuşmadım. Elini atın torbasına sokup baktı. Uslu olursan bir kötülük etmezler sana. Hem parti üyesisin. bir komünist olarak geri 118/Elveda Gülsarı kalmış koyunculuk işinde çalışmaya karar verdiğini söylersin. Çok koşuyor.Ama ben o sürüyü görmedim bile. Sonra şu defteri al eline. ben gidiyorum.Bulatbekov Âsim ile Zarlikov Bektay. partinin ve halkın huzurunda söz vereceksin^ . her şeyi anladın mı? Unutma sakın! . sen istediğin koyun sürüsünü seçersin.www.
Şikâyet etmezsin. bu dünyada yaşadıkça. toplantı böyle bitmiş oldu. Hava ka-raYmış.. nasıl elde edildiğini de bilmiyorlardı. Güz mevsimindeydiler.. Kendisi dişe dokunur bir şey söylememişti ama başkalarısın söylediklerini dinlemişti hiç olmazsa. çalışacaklardı. aklını kurcalayıp duran şeylerin hiçbirini söyleyememişti.com. yalmz kendi yapacağın işler için söz ver. Öyle ince ve hafifti ki. 'size şeker alırım' diye umutlandırmışü onları. çok zor bir iş. Yün mü dedin? Yün dediğin dallardan toplanmıyordu. her şey onun düşmanıydı. nasırların hiç önemi 120/ElvedaGülsan yok. bir aşağı gidiyorlardı. üflesen uçar. kızlara tatlı-şeker gibi şeyler almak için bir dükkâna girecek kadar bile vakit bulamamıştı. yani Bölge Yürütme Kurulu sekreteri. Bu derdi başına saran Çora idi.. rüzgâr çıkmıştı. ne çileler çekmişti. memnun olursun. Eh. Şimdi ise başka düşünüyordu: Sıkıntılar bitmiyor ve amaç da ulaşılacak gibi görünmüyordu artık. rüzgâr. bedende can taşıdıkça. Nasıl olacaktı bu iş? Yağmur.. Tende beden. kusurlar da olmuştu ama. işte kendisinin de •saçları ağarmıştı. Ne söz ya! Her koyunun en az bir kuzu doğurması. Neler neler gelmişti başına. yolumuzu kendimiz açacak. savaştan sonra hayat kendiliğinden düzgün bir akışa yönelmezdi. kaldırmaya çalışacaksın. İşte. arkadan omuz vereceksin. Kürsüye çıktığı zaman cesaretini yitirmiş. Tanabay hemşehrileriyle birlikte kamyona bindi Aleksadrovka yokuşunu. Tanabay kamyonun içinde kuytu bir köşeye oturup yakasını kaldırdı ve kendi düşüncelerine daldı. madem ki çalışmak zorundaydılar. her omuz vuruşta.. Oysa. Otuzlu yılların başlarından itibaren hep böyle olmuştu: Bir yukan. umudunu yitirmemişti. O gözlüklü konuşmacı. gençliği yitip gitmişti.enginel elveda gülsarı Kimi dağa. kendilerini bir anda yine aşağıda buluyorlardı. kendimiz yapacağız" demişti.. Şimdi işleri yoluna koyabilmesi için pek çok ter dökmesi gerekiyordu. hayat yolunun önündeki engelleri aşmaya. nasıl alacaksın kilolarca yünü? Kumdan altın çıkarmaktan daha beter bir iş bu. derken omuzu nasır tutuyor.www." Tanabay da onun söyle dediğinden başka bir şey söylememişti. kuzuların sağ kalması gerekiyordu. Bu arada birçok yanlışlıklar. yara üstüne yara. hayat arabasının tekerleği omuzunu bıçak gibi yaralıyor. ha ulaşıyoruz" diye düşünmüş. Eğer yaptığın işi seviyor. O büyük 73 . Tanabay. kimileri de köylerine gittiler. ne yapsınlar.. Toplantıdaki konuşmasında ise daha büyük sözler vermişti: "Yüz koyundan yüz on kuzu. her koyundan üç kilo yün alacağım" demişti. Kolhoz diye diye. Kolhoz dedikleri herhalde zor bir işti. meyvasını da alıyorsan. konuşmasında doğru bir söz söylemişti: "Hiç kimse bize yol döşemedi. Nereden. Herhalde bazı yöneticiler yünün nerden. soğuk. Başka türlü olmuyordu. "amacımıza ha ulaştık. İşte... sana söylediklerimden başka bir şey söyleme. Tepedeki hedefe tam ulaşacaklarını sandıkları zaman.cizgiliforum. şimdi de koyun çobanı olduk bakalım bu işle nasıl başa çıkacağız? Cay-dar buna ne diyecek?.. demişti. kimileri kolhoza... Sekreter doğru söylemişti: Tanabay'ın da düşündüğü gibi. "Kısa kes. sonra yaylayı geçtiler. kimi sürülerinin başına. Ne var ki.
Yüreğinde-ki ağrı dindi. Günboyu bağlı duran at. çok düzenli ve hızlı bir koşu tutturdu. Toplantıdan sonra Çora ile tek kelime konuşmadan kamyona binmiş. Oysa Tanabay onun öğütlerini istemeye istemeye kabul etmişti. Çora.com. Hele bölge yönetim kurulu sekreterinin sözlerini çok beğenmişti. burada nelerin söylenip nelerin söylenmemesi gerektiğini çok iyi öğrenmişti.www. O da bir an önce evine ulaşmak isti-yirdu. başın derde girmez. onun kötü durumlara düşmesini istemezdi. ne söyleyeceğini. "Pekâlâ dostum. bir gün bütün bunları yüzüne çarpacağım. taypalma bir yorga olduğunu gösterdi. Evvelce o adam hakkında çok şey duymuş. Ama hiçbir zaman ulaşamıyordu onlara. kimlerin önünde nasıl konuşacağını bilmen gerek. ne yazılmışsa onu okuyacaksın. bunları anlamıyor. Toplantıdan memnun ayrılmıştı.cizgiliforum. Böyle bir adam değildi o! Çora değişmişti. herkese ayak uydurmayı öğrenmişti galiba. Başka yoldaşları beklemeden tek başına gitti. O zaman her şey iyi gider. Çora'ya yakışan bu değildi. Şimdi o sözlerinden utanç duyuyordu. O.. Sonra da gocuğuna sıkıca sarındı. parti örgütçüsü Çora'nın içi pek rahat değildi. Bir belânın sinsi sinsi geldiğini seziyor gi-. Başka tutkularının hepsi yok olmuştu. hava iyice soğumuştu ve eve de daha çok vardı. ona bir şeyler olmuştu.. Bu konuda tecrübeliydi. Rüzgâra karşı at sürmek Çora'ya iyi geldi. Neden böyle çekimserdi? Neden bu kadarla yetinmişti? Hastalığı mı onu bu hale getirdi? Yoksa. okşayıcı konuşacaksın. insanlar onu başka her tutkudan mahrum bırakmışlardı. Şimdi Gülsan'nın tek tutkusu koşmaktı. Rüzgâr şiddetleniyordu. Karanlık yolda. yukarıdakilere kendini beğendiremediği için olsa gerek. kolhozun başkanlığından ayrıldığı için mi böyleydi? Tana-bay'ı sıkı sıkı uyarmasının sebebi neydi? Yoo. Çora bu tür toplantılardaki konuşmalann asıl amacını. Çünkü o Çora'nın bildiklerini bilmiyor. Eski tutku ve özelliklerinden kala kala bu taypalma yürüyüşü kalmıştı. sonra indi kürsüden. Kalbi sıkıştırıyordu yine. Atın dizginlerini serbest bıraktı. Ah Tanabay! Tanabay! Hayat sana hiçbir şey öğretmemiş. bir 122/ElvedaGülsarı köşede suratını asıp oturmuştu. onları yakalayacaktı sanki. Ya ev nasıldı? Evde onu neler bekliyordu?. Gençliğinde nasılsan şimdi de öylesin. Belki de.enginel elveda gülsarı sözleri geveledi. pek saf kalmışsın. anlamak da istemiyordu. ama o gün kendisini ilk kez görmüştü. Böyle hızlı koşarak insanların ondan aldıkları şeylere yetişecek. O da işleri oluruna bırakmayı. Tanabay'a bir kötülük edilmesini. Yumuşak. Artık nerede. hızını kesmeden koşuyordu. Sırtındaki biniciden ve yürüdüğü yoldan başka bir şey düşünmesin diye. kurulmuş bir oyuncak araba gibi fırlamış.biydi. sağ kalırsak. Başkaları nasıl konuşursa sen de öyje konuşacaksın. Yine de. onların havasına uyacak. O 74 . Oysa Çora pek beğenmişti. kolhoza ömür boyu emek verdiği halde. fırsat bulursam. yorga ata binerek döndü. Bütün meseleleri kestirmeden bir çırpıda halletmek istiyorsun! Oysa zaman çok değişti..." diye düşündü Elveda Gülsan/121 Tanabay. pekâlâ.
Bir daha kalktı ve gidip Gülsan'nın başucunda oturdu. Ah şimdi yorga yanında olsa. Tanabay oturduğu yerden sık sık kalkıyor. yamaçlar gölgeli. ne de güzel yaraşıyordu görkemli" dağlara! Tanrı onlan sanki o gece yaratmıştı. Ama bu durum pek Elveda Gülsan/123 uzun sürmedi. gelir gelmez giden o baharda neler olmuştu?" 15 Ekim ayı geldiği zaman dağlar sonbaharın altın sarısı rengine bürünmüştü. düşlerle geçiyordu işte. mutlu olamayacağını düşündü. Hava soğudu ve her yeri sis kapladı. sevinçten. aydınlık bir yanı gölgeli. dağlara kar yağdığını görünce belki beni düşünmüştür. Ah Tanabay! Tanabay! 14 "Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı.. Kar. bu nasıl başıboşluk!" derlerdi.. duygulandı. 75 . tertemiz.. Uzayıp giden o maviliklerin derinliklerinde.www. Ama bu bir hayaldi artık.cizgiliforum. bu güzel hayaller yüzünden hayat bu kadar tatlıydı. evrenin sonsuzluğu ve onun sırları vardı. ama gönlü yaşlanmak istemez. ama her şey elle çizilmiş gibi belirgin. Çoban olup koyun sürüsünün başına geçtiği o yılda. o kadının karşısına çıkıverir-di. Belki bu ormanlar. coşkular içinde. bitik bir at. ölümle pençeleşen atın üzerindeki gocuğu ile onu ıkı sıkı sarıyordu. o güz sonunda.mutluluk ve acıyı beraber getiriyordu: Bir yanda kıvanç.. pırıl pınl ve görkemli. Tanabay. Gülsan'ya binip geceleri evine gittiği Bibican'ı hatırladı. Seni kendi haline bıraksam. yüreğinde bir acı duydu. Aydınlık ve gölge nasıl yanyana ise. her şeyi berbat edersin... ters bir şey söyler. bunun hesabını vermek bize düşerdi.. Doruklar bembeyaz. bir silkinir. arada sırada. Bir gün içinde sis dağıldı ve güneş açıldı. Tanabay. mutluluktan uçarak. Ertesi sabah Tanabay çadır evinden çıkıp etrafa bakınca gözlerine inanamadı: Doruklan karla kaplanmış dağlar daha da yaklaşmış gibiydiler. karası kara. Yıllar yılları çağrıştırıyor ve tıpkı taypalma yorganın düzenli adımlan gibi birbirine ekleniyordu. o pırıl pırıl aydınlık ve tertemiz hava karşısında. düzelir. Herkesin kaderi ayrıydı. Çay kıyısında alev alev bir ateş yanıyordu. insanın kaderi de öyle. birden doğrulup koşmak ister. baştan ayağa ürperdi. insanların hepsinin birden talihli. Hayatının bütün olayları gözünün önünden gelip geçiyor. ama kimbilir. İşte öyle. Bunu biliyorum." İnsan yaşlanır. İnsan ömrünün yansı böyle hayallerle. Ayın başlarında iki gün yağmurlu geçti.. ona binip türküler söyleyerek.com. Sonra da bunun cevabını. ansızın dağla-nn doruklarına düşen kar gibi.. "Siz kendi örgütünüzün üyesini nasıl yetiştiriyorsunuz!" derlerdi bize. Karşısında uludağlar vardı: Bir yanı pırıl pırıl. Hayat dediğin böyleydi işte. "Bu nasıl disiplin. Karla kaplı dorukların yukarısında sınırsız bir mavilik uzanıyordu gökyüzüne doğru.. bir yanda kaygı. gelip geçiyordu.. "Artık Bibicanbeni beklemiyordur. akı ak.enginel elveda gülsarı zaman her şey yerine oturur. dağlara ve gökyüzüne bakarken.
Sürüler. Şimdi. onları otlağa bırakıp hemen dönerim. sinema filmi 76 . Tana-bay'ın beş yüz baş koyundan oluşan iyi bir sürüsü vardı. sürü oradan uzaklaştı. bahane ile onu başından savmıştı. Bu gidişle beni mahkemeye verecekler.sözde büyük bir üzüntü içinde. Allah korusun! Ona radyo almalı. Ancak. Varsın yılkıcılığın eski önemini yitirdiğini söylesinlerdi. insan yılkıyı yarım gün bırakır. beş yüz ayrı dert. Kuzulamadan sonra hayvanlar da. okumayanlar ise koyun sözünü duymak bile istemiyorlar. ayrı iş idi. Şimdi kolhozun bütün Elveda Gülsan/125 koyun üretme birimlerinden sorumlu İbrahim'e defalarca başvurmuş. Tanabay bunların doğru. yardımcı istemiş. ama olayı böyle takur-tukur bir hesapla değerlendirmek onun onuruna dokunuyor. .cizgiliforum. Ama beş yüz koyun. demiryollarında. Üyirin başında iyi bir aygır varsa. yamacın orasında burasında ve dağ eteklerinde bir ırmak gibi kıvnla kıvrıla ve dalgalanarak akıyor. güz dağlarının sararmış otlaklarında. Bazen kızını sırtına alarak koyun gütmeye de giderdi. Başıma bela aldım. anlarsınız. anlaşmak mı. çobanların gerçek sınavı olacak. Ya ben ne yapayım? Kolhozdaki bütün hayvanlardan beni sorumlu tutuyorlar.Caydar. ak-boz adacıklar gibi görünüyorlardı. Ben de '\he yapacağımı şaşırdım. kara toprağın yeşil nimetini otluyorlardı. Sonra Tanabay devralırdı nöbeti.Taneke. Bugüne kadar her şey yolundaydı çok şükür. ama Tanabay çobanlığa alışamamıştı daha. size yardımcıyı nerden bulayım? diyordu İb. et. ben koyunları çıkarıyorum. hatta daha uzak yerlere gidip çalışıyorlar. işler de bir kat artacaktı. Hepsi şehre gidiyor. Motorlu araç çıkınca. Koyun üretme işi daha kazançlıydı: Yün. Koyunlara bakmak atlara bakmaktan elbette daha kolaydı. ama kolhoz yardımcı vermemişti. ama İbrahim her seferinde bir. deri alınıyordu koyunlardan. günboyu başlarında bulunacaksın. Bu da Tanabay için durup dinlenmeden çalışmak demekti. Caydar sürünün gece bekçisi olarak maaşa bağlanmıştı. Ona göre atların yerini hiçbir şey tutamazdı.com. "Siz akıllı bir adamsı¦ nız. Gebe koyunların çoğu daha önce bir-iki kez doğurmuşlardı. başka işlerle meşgul olabilir ya da bir yere gidebilirdi. keski bu görevi başkasına verseydiler! Sizin arka çıktığınız komsomol çobanı Bektay gibileriyle iş yapmak mı. onların sabrını ölçecek kuzulama mevsimine daha epeyce vakit vardı. Komşu çobanlar da sürülerini otlağa salıyorlardı. Oysa koyunları bırakıp gidemezsin. Gençler okuyor.enginel elveda gülsarı Tanabay atını eyerledi. ağılın kapısını açtı ve çadır evdeki karısına seslendi: 124/ElvedaGülsan . Sürüde çobanın bir de yardımcısı olması gerekirdi. yılkının nah dama atılmış görünüyordu. akla yatkın olduğunu kabul ediyor. Ağılın kapısı açılınca. Akşam olunca eline çifteyi alıp gece yansına kadar ağılın çevresinde dolanırdı.www. canını sıkıyordu. süt. Siz yalmz bir sürüye bakıyor ve T>öyle yakmıyorsunuz.
com. Kasım ayında kış birden bastırdı. O akşam Tanabay koyunları otlaktan sürüp getirdi ve hiçbirine zarar gelmeden açık koraya soktu. hiçbir şeyi beğenmiyor. Ama. Bana akıl verenler hiç de az değil. Hava karanlık ama yer bembeElveda Gülsarı/127 yazdı. . Bir yandan da mert. kendi adını bile unuturdun. Kar yağıyor.. Ölesiye-bitesiye çalışan bizdik.enginel elveda gülsarı getirtmeli. Hazırlıksız. kükreyerek.Olsun olmasın. Kış erken bastırdı. Kasabada karşılaştıkları zaman bile Tanabay Bektay'la konuşmaz. haftada bir dağa gidecek çerçi bulmalıymışım. Ekim ayı yağışsız geçmişti. Sizler urra! urra! diye avaz avaz bağırdınız. gazete istemek şöyle dursun.. onun yanlış yolda olduğunu görmek onu üzerdi. gürleyerek bir anda ortaya çıkü. Tanabay nöbete çıktı. diyor.. sen değil. • Ak buğranın sırtında. Sinema. yüzüme bakıp öyle öfkelenme. darılma ama boş yere nefes tüketiyorsun. Sen git bu vaktini evinde. Tanabay dişlerini sıkarak cevap verirdi: . Bunlar olmazsa ben de başımı alıp giderim. Buz gibi soğuyan tüfeği de ıpıslak olmuştu. Tanabay sözde himayesine aldığı komsomoUarla görüşmek istiyor ama buna vakit bulamıyordu? Asim Bulatbekov pek becerikli olmasa da geçinilmesi kolay bir delikanlıydı. yakışıklı bir delikanlı olan Bektay'la anlaşmak hiç de kolay değildi. Parıl parıldı. ben dondum. öksürüp aksınyor. açık sözlü bu delikanlıya yazık olduğunu düşünür. suratını asar. bir şiddet okurdunuz. içten içe ona saygı duyardı. senin gibi insanları hiç sevmiyorum ben. ölesiye bi126/Elveda Gülsarı tesiye çalışünız.. Sizler için çalıştık biz. Sonraları yollan ayrıldı.. Sana sadece "köle" derlerdi.Ee. Bütün bunları istiyor benden. çoluk-çocuğunla geçir. Ama gece yansı Caydar onu yatağından kaldırdı: . O zamanlar biz canımızı dişimize takarak çalışmasaydık. Yeni keçe çadır. başlanın o yana bu 77 . benim gelişim bir ziyan mı? Zararı mı var sana? . Karısının elleri buz gibiydi. Tanabay Bektay'ı sevmezdi. Bunun için pişman da değiliz. Kar lapa lapa yağıyordu.www. nasıl konuştuğunu. Onunla bir görüşüp biraz öğüt verseniz. Pek geçimsiz.Sözüne dikkat et evlat. Bektay'ın söylediklerini de dinlemezdi. insan gibi yaşamamıza engel olmak istiyorsunuz. Tanabay'ı görür görmez. ona çıkışırdı: . yetiyor da artıyor bile. Aslında İbrahim'in söyledikleri doğruydu.Kalk Tanabay. Çekik kara gözlerinde her zaman bir öfke. gazete bulup vermeliymişim. Üzerine yağan karın kendisine özgü kokusu yayıbyordu. diyorum Taneke.. üzerlerine düşen karı silkeleyerek. görürdüm şimdi senin ne durumda olduğunu.cizgiliforum. insan gibi yaşamadınız.Taneke. tedbirsiz yakaladığı çobanların iki ayağını bir pabuca soktu. Koyunlar tedirgin oluyor. ama dobra dobra konuştuğu için takdir eder. Sadece uşaklık ederdiniz. boylu-boslu. şimdi de bize nefes aldırmak istemiyor..
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı yana sallıyorlardı. Kar dinecek gibi değildi. "Hele durun bakalım, başımıza bundan beteri de gelecek" diye düşündü Tanabay gocuğuna daha sıkı sarılarak. "Ay kış baba, erken geldin, çok erken geldin. İyiye mi, kötüye mi işaret bu? Belki de güz sonuna doğru biraz yumuşarsın... Yumuşarsın değil mi kış baba? Kuzulama mevsiminde çekip gitsen iyi olur. Senden bütün dileğimiz bu. Şimdi ne istersen yap, o zamana kadar vaktin var kış-baba..." Kış baba cevap vermiyordu. Sabahleyin herkesi erkenden ayağa kaldırıp telaşlandırmak, şaşkına çevirmek için, gece boyu yağarak her yanı örtmeye, kar tepeleri oluşturmaya devam ediyordu. Dağlar gecenin karanlığında, kıpırdamadan duran hayaletler gibiydiler. Dağların umurunda değildi kış. Didinip helak olacak, ordan oraya koşacak olanlar çobanlardı. Dağlar her zamanki gibi dimdik, hareketsiz ve sessiz idiler. Unutamayacaklan o kış işte böyle başladı. Erken gelen bu kışın insanların başına daha neler açacağını kimse bilmiyordu henüz. İlk kar gece boyu dinmeden yağarak her yeri kapladı. Birkaç gün sonra yine yağdı, sonra yine... ta çobanları güz otlaklarından kaçınncaya kadar. Koyunlar artık dereboyla-rında, karın az olduğu yerlerde yayılmaya başladılar. Sıra, çobanların yüzyıllar boyu edindikleri tecrübelerine, hünerlerine başvurmaya gelmişti: Bilmeyen birinin 'burada kardan başka bir şey yok' diye çekip gittiği yerde, çobanlar koyunlara ot bulmak zorundaydılar. Bunu yapamayanlara çoban mı denirdi?.. Ara sıra kolhozun yöneticilerinden biri çıkagelir, çevreye ve duruma göz atar, bir yığın soru sorar, büyük vaadlerde bulunur, sonra alelacele döner, sıcak evinin başköşesine kurulurdu. Çoban yine amansız kışla başbaşa kalıverirdi. 128/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/129 Tanabay, kolhoz merkezine inip durumu anlatmak için fırsat kolluyordu: Kuzulama zamanı için neler düşündüklerini, ne gibi tedbirler alındığını öğrenmek istiyor, bunun için çırpınıyordu. Ama boşunaydı bu çırpınışı. Başını kaşıyacak zamanı yoktu. Bir defa Caydar yatılı okulda okuyan çocuklarını görmek için gitti, ama hiç gecikmeden dönüp geldi. Dağdaki durumları çok güçtü. Tanabay küçük kızlarını evde bırakıp bir yere gidemezdi. Küçük kızını atın üzerinde kucağına oturtuyor, kürkünün uçlanyla sanp sarmalıyordu. O üşümüyordu ve halinden memnundu. Büyük kız ise babasının arkasında oturuyor ve üşüyordu. Tanabay Caydar'ın yokluğunda işte bu halde gidiyordu. Caydar yokken ocaktaki ateş bile alevsiz, korsuz, bir yetim gibi kalıyordu. Ertesi gün anaları dönüp gelince nasıl sevindiler, nasıl! İkisi iki taraftan analarının boynuna sarılmış, bırakmıyorlardı. Zor ayrıldılar annelerinin boynundan. Babalan baba idi, ama analarının yerini tutamazdı.. Vakit böyle geçip gidiyordu. Kışın ne yapacağı, nasıl geçeceği belli değildi daha. Bir bakıyorsunuz bıçak gibi bir ayaz oluyor, bir de bakıyorsunuz ytımuşayıveriyordu. İki kez kar fırtınası oldu, ardından fırtına dindi ve hava ısındı, karlar eridi. Bu ani
78
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı değişiklikler Tanabay'ı endişelendiriyordu: Kuzulama döneminde havalar ısınırsa iyi, ama ya ısınmazsa! Hali nice olurdu? Gebe koyunların karnı şişmeye başlamıştı. Kuzusu iri ya da ikiz doğuracak koyunların karınları iyice şişmişti. Çok zayıflamış, omurgaları iyice dışa vurmaya başlamıştı. Bunda da şaşılacak bir şey yoktu. Ağıza alınacak otlar kar altında kalmıştı ve hayvanların karnındaki kuzular da analarının kanıyla büyüyordu. Çobanlar bu durumdaki koyunlara yem yedirmek zorundaydılar. Sürülerin bulunduğu dağlara yem götürmeliydiler ama kolhozun anban yılan yalamış gibi tamtakırdı. Ağır işlerde çalıştırılan atlara verilecek birer avuç yulaftan ve tohumluk tahıldan başka bir şey yoktu. Tanabay her sabah erkenden sürüyü koradan çıkarırken, gebe koyunların karnını tutup bakıyor, memelerini elliyordu. Eğer her şey uz giderse, kuzularla ilgili olarak verdiği sözü yerine getirebileceğini hesaplıyordu ama yün konusunda verdiği sözü yerine getirmesi mümkün olamayacaktı. Kışın tüyleri az uzuyordu. Uzaması şöyle dursun bazı koiunlar tüy dökmeye başlamıştı bile. Açlıktı.koyunların yeterince beslenememesiydi bunların sebebi. Yem verebilse, ot verebilse yün'de alabilirdi. Tanabay üzülüyor, elinden bir şey gelmediği için kendi kendisine kızıyordu: Ne diye dinlemişti Çora'yı! Ne diye vermişti o sözleri! Büyük büyük sözler eder, vaadde bulunursun ha! Böylesine salak adamın biriyim ben! Partiye söz verirsin, millete söz verirsin ha! Hiç olmazsa böyle büyük sözler vermeseydi ya! Partiyi, vatanı bu işe karıştırmanın ne gereği vardı? Sıradan bir eski kolhoz işçisi değil miydi?.. Yoo, bunları söylemeliymişim! Yerli yersiz söylenecek sözler miydi bunlar! Neden herkes böyle yapıyor, birilerine yaranmak için yapamayacağa şeyleri vaadediyor?.. Suç kendisinindi. Ne yaptıysa kendisine yapmıştı.Dü-şünmeden konuşmuştu.Onlann söyle dediklerini söylemiş, onların istediklerini yapmıştı. Ama, onların umurunda mı? Söz veren onlar olmadığına göre kolayca kurtarırlardı kendilerini. Yalnız, Çora için üzülüyordu Tanabay. Çünkü o da iyi durumda değildi. Bir gün iyi olsa, iki gün hasta oluyordu. Ömrünü başkalarına dert anlatmakla, onları inandırmaya çalışmakla geçirmişti. Ama neye yaramıştı bütün bunlar? Artık o da ihtiyatlı davranıyor, söyleyeceği sözleri düşünüp taşınıp söylüyordu. Sonunda hasta oldu işte. Hasta olduğuna göre emekli olsaydı ya... Kış hükmünü sürüyor, çobanlan bir ümitlendirip bir ümitsizliğe düşürüyordu. Tanabay'ın sürüsünden iki koyun 130/ElvedaGülsan açlıktan öldü. Kendisinin yardım sözü verdiği genç çoban- | lann sürülerinden de birkaç koyun ölüp giti. Bir sürüde ölen koyunların bulunması elbette olağandı. Bir kış içinde on ka- J dar koyun yitirmek pek önemli bir zarar sayılmazdı. Asıl sıkıntı, asıl kırım, ilerde, baharın başlangıcında olacaktı. Sonra havalar birden ısındı. Koyunların memeleri de süüe dolup şişmeye başladı. Ama pek zayıftılar-, bir deri bir kemik kalmışlardı.Yine de memeleri, her gün, her saat, biraz daha pembeleşerek şişiyordu. Böylesine zayıf oldukları halde,
79
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karmlarındaki yavrularını ve süt dolu memelerini nasıl taşıyordu bu zavallılar? Başka bir sürüden birkaç koyunun kuzuladığı haberini duydular. Demek çiftleştirme döneminde zamanlama hatası yapılmıştı ve bu da bunun ilk belirtisiydi. Bir-iki hafta sonra, ağaçtan elma düşer gibi, kuzularda dökülüvereceklerdi. Şimdi hazırlıklı olmalı, acele tedbir almalıydılar. Çobanın en zorlu günleri olacaktı o günler. Zavallı çoban, koyunların sağ-salim doğum yapmaları için hepsiyle tek tek uğraşır, çobanlık yaptığına bin pişman olurdu. Aynı anda hangisine yetişecek, hangisine bakacaktı? Ama kuzular esenliğe kavuşunca, hele büyüyüp kuyruklarını sallaya sallaya koşmaya başlâVınca, çobanın keyfine diyecek olmazdı. Zor olsun, zâr olsundu da,tek o günleri görsündü. O zaman utancından el âlemin yüzüne bakamaz duruma düşmezdi. Kuzulama zamamnda kolhozdan yardımcı kadınlar geldi. Bunların çoğu yaşlı ya da çocuksuz kadınlardı. Köyde bu durumda olan kadınlar güçlükle razı edilmiş, onlar da nazlana nazlana gelmişlerdi.Tanabay'ın sürüsüne iki yardımcı verildi. Bunlar yatak yorganlarını, bez çadırlarım ve kullanacakları eşyayı da kendileri getirmişlerdi.Yardımcı-lar gelince işler biraz yoluna girmeye başladı. Aslında bir Elveda Gülsan/131 sürü için en az yedi yardımcı gerekirdi. İbrahim, sürü kuzulama yerine geçer geçmez bu kadar yardımcıyı göndereceğine yemin etmiş, kesin söz vermiş, şimdilik iki yardımcıyla idare etmesini istemişti. Sürüler, dağ eteğindeki kuzulama merkezine inmeye başladılar.Tanabay sürüyü kuzulama merkezine götürür-ken.kadınlann eşyalarını taşımaya ve yeni konak yerine ça-dıdannın kurulmasına yardım etmesini Asim Bulatkov'dan riö(a etti. Onların kafilesini sabah erkenden yolcu ettikten sonra, kendisi sürüyü toplayıp arkalarından gitmeye başladı. Koyunlar hem yüklü, hem zayıf oldukları için onlan yormak istemiyor, ağır ağır gidiyordu. Kuzulama yeri Beş Ağaç Vadisi idi. Acemi çobanlara bu yolu göstermek için daha iki kez vadiden dağa gidip gelecekti. Koyunlar pek ağır ilerliyordu ve Tanabay da onlan zorlamıyordu. Fakat bu ağır gidişe köpeğin cam sıkılmış olacak ki sürüden ayrılmaya başladı. Oraya buraya gidiyor, sonra dönüp geliyordu. Güneş batmak üzereydi ama hava hâlâ ılıktı. Sürü dağın eteğine indikçe ısı da artıyordu. Vadinin güneş gören yamaçlarında yeşil otlar çıkmaya başlamıştı. Yolda koyunların biri kuzuladı. Bu kadar erken doğmaması gerekirdi diye düşünen Tanabay, yeni doğmuş kuzunun kulağım, burnunu temizledi. İlk kuzuların en az bir hafta sonra doğması gerekirdi ama işte ilk kuzu doğmuştu bile. Bu da nesi! Al sana beklenmedik bir olay! diyordu Tanabay. Ya yolda ardı ardına kuzulamaya başlarlarsa? diye endişelenen Tanabay öteki koyunları yokladı. Ondan başkaları doğuracak gibi görünmüyorlardı. Tanabay biraz rahatladı. Küçük kızları bu ük kuzuyu görünce pek sevineceklerdi. İlk kuzu her zaman en sevimlisi olurdu. Bu kuzu da gerçekten pek sevimliydi. Kapkara kirpikli,
80
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı kara tırnaklı.bembe-yaz bir kuzucuk. Sürüde kaba tüylü birkaç koyun vardı, ku132/ElvedaGülsan zulayan koyun da bunlardan biriydi. İnce tüylü koyun-lar.tüysüz denecek kadar pek ince kürklü kuzular doğururlardı. Oysa kaba yünlü koyunların kuzuları bunun gibi tüylü ve sağlıklı olurdu. - Hoşgeldin kuzucuk, demek acelen vardı, gel gör öyleyse aydınlık dünyayı! dedi Tanabay. Doğuşun kutlu olsun dölbaşı! Senin gibi birçok kuzumuz olsun, o kadar çok olsun ki toprak görünmesin. Melemeler kulağımızı doldursun ve hepsi yaşasın... Tanabay kuzuyu başının üzerinde dolandırdı: "Ey koruyucu Çoban Ata, koyunların koruyucu ruhu! İşte sürünün ilk kuzusu! Onu kolla, bütün kuzuları kolla! Biz çobanları da kolla!..." Onları çepeçevre dağlar sarıyordu ve dağlar kımıldamadan, suskun, öylece duruyorlardı. Tanabay kuzuyu koynuna alıp kürklü paltosunun içine yerleştirdi. Koyunları sürmeye başladı. Ana koyun onun peşinden ayrılmıyor, acı acı meliyordu. Tanabay eğildi, koyuna yavrusunu gösterdi: "Gel bak, dedi kuzucuğun sapasağlam, kaybolmuş değil, korkma!" Kuzu Tanabay'ın kucağında ve kürkünün arasında kurumuş, ısınmıştı. Akşama doğru sürüyü kuzulama korasına getirmişti. Konak yerinde büyük keçe çadır kurulmuş, duman tütüyordu. Yardımcı kadınların palatkalan da dikilmişti. İşler yolunda görünüyordu. Yalnız Asim yoktu görünürlerde. O da yarın sürüsünü getirmek zorundaydı. Onun için deveyi alıp geri gitmiş olmalıydı.Görünüşe göre bir terslik yoktu. Ama biraz sonra Tanabay, gördükleri karşısında, kızgın çölde başını güneş çarpmış gibi, beyninden vuruldu. Her şeyin kolhoz yöneticilerinin söylediği gibi olmayacağını biliyordu ama yine de bu kadar kötü bir durumla karşılaşacağını beklemiyordu, sözde kapalı kuzulama korasımn saz damı çökmüş, duvarı yıkılmış, delik deşik olmuş, kapısı penElvedaGülsan/133 ceresi çürümüş, çatının tartmaları, kirişleri iyice bel vermiş. Rüzgâr her yerden girip çıkıyor ve içerisi sanki bir kar deposu! Dışarıdaki karlar eridiği halde içeride öbek öbek kar var.. Böyle bir durumla karşılaşacağını aklına bile getiremezdi. Eski, açık koranın duvarları da yıkılmıştı. Tanabay neye uğradığım şaşırmış, aklı başından gitmişti.Kızlannın ilk doğan kuzuyu görüp sevinç çığlığı atışlarım bile gözü görmedi. Kuzuyu alelacele onların ellerine tutuşturup kuzula-mi korasına ve çevreye bakmaya gitti. Nereye gitse, neye baksa, yıkılmışlık, bakımsızlık görüyordu.Besbelli savaş yıllarından beri buraya hiç el sürülmemiş, hiç onarım yapılmamıştı. Her yıl kuzulama mevsiminde çobanlar ellerinden geleni yaparak o dönemi atlatmış, sonra da kapalı kuzulama korasım yağmurun, rüzgârın, insafına bırakarak çekip gitmişlerdi. Koranın sözde çatısında yana düşmüş, çürümüş bir balya ot, şuraya buraya savrulmuş saman yığınları da vardı. Her nasılsa iki yarım çuval arpa unu ile bir sandık tuz da vardı bir köşede.Koyunlara verilecek yem, kuzuların altına serilecek
81
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı saman ve kuru otlar bunlardan ibaretti.Yine o köşede cam kırılmış birkaç fener, paslı bir gaz tenekesi,iki kürek ve kırık bir tırmık görünüyordu. O anda Tanabay'ın aklından, hepsinin üzerine gazyağı döküp ateşe vermek, yakıp kül etmek, sonra da elini kolunu sallaya sallaya çekip gitmek geçiyordu. Tanabay, geçen yıldan kalan ve kaskatı olan gübre ve kar yığınlarına takılıyor, tökezleniyor, ne diyeceğini, ne yapacağını bilemiyordu. Durmadan aym şeyi tekrarlıyordu kendi kendine: "Aman Tanrım, bunu nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar!..." Sonra koradan fırlayıp çıktı, atını eyerlemeye başladı, elleri titriyordu atı eyerlerken. Hemen kolhoza gidecek, gece yarısında herkesi ayağa kaldıracak, onlara günlerini gösterecekti! O İbrahim denen adamın, o başkan olacak Alda134/ElvedaGülsan noviç'in ve Çora'nın yakalanna yapışacak, canlarına okuyacaktı! Hiç acımayacaktı. Madem ki Tanabay'a böyle bir itlik etmişlerdi, onlar da kendisinden başka türlüsünü bekleme-sinlerdi! Bu kadarı da olmazdı. Canına tak! etmişti artık! Caydar dizginlere yapıştı: - Dur! Nereye gidiyorsun! dedi. Sakın gitme, in aşağı! Hadi beni dinle de in aşağı! Tanabay'ı durdurmak ne mümkün! - Bırak! Bırak dizgini! diye bağırıyor, atı kırbaçlayarak karısının üzerine doğru sürüyordu. "Bırak beni, geberteceğim onları! Geberteceğim!" - Hayır olmaz! ille de birini öldürmek istiyorsan beni öldür! İki yardımcı kadın onların yanına koşup geldi. Kız da gelip ağlamaya başladılar. - Baba! Baba, gitme! diyorlardı. Tanabay'ın hiddeti biraz geçti, ama yine de gitmek istiyordu. - Tutma beni! Görmüyor musun doğuracak koyunlar? Görmüyor musun burasının nasıl bir yer olduğunu? Yarın onları nereye sokacağız, hani kuzu barınağı? Nerde yem? Hepsi ölüp gidecek, sonra cevabını kim verecek! Bırakın da gideyim! - Dur da dinle biraz! Diyelim ki gittin, hepsini ayağa kaldırıp bağırdın, çağırdıaNeyi halletmiş olacaksın? Bugü-. ne kadar bir şey yapmamışlarsa, çaresini bulamadıkları içindir, güçleri, imkânları olsaydı, kolhoz yeni bir kora yaptırmaz mıydı? -Hiç olmazsa damı onarmahydılar. Hani bunun kapısı, hani pencereler? Kora değil, bir yıkıntı bu- içi kar dolu. On yıldan beri el sürmemişler! O çürümüş otlar neye yarar, hangisine yeter? Kuzuların altına ne sereceğiz? Sen, kuzular da, koyunlar da kırılıp gitsin mi istiyorsun? Hadi bırak beni! • Elveda Gülsan/135 - Yeter Tanabay, yeter! Kendini herkesten üstün mü sanıyorsun? Herkese ne olursa bize de o olacak, biz de herkes gibi idare edeceğiz. Madem ki durum böyle, hiç vakit yitirmeden yapmamız gereken işleri düşün sen! Bırak onları! İşin sorumlusu biziz, işleri de bizim yapmamız gerekir. Yolda gelirken yar dibinde sık çalılar gördüm. Çok dikenli ama yine de damı onlarla örtebiliriz, üstüne de gübre atanz, bastırırız. Kuzuların altına sermek için de
82
Sonra da bir hafta durup dinlenmeden korayı onarmak için çalıştı. ama bu yere adını veren beş ağaçtan bir kütük bile kalmamıştı. Tanabay'ın nerede boynunu kırıp kaldığını bir Allah bilirdi. tereyağlı çayı içmeye başladılar. sürükleye sürükleye getirebildiler. Yardımcı kadınları çağırdı ve hep beraber sofraya oturdular. Çayını içtikten sonra dışarı çık-tı.www. Hava bozuverirse! diye ikide bir başını kaldırıp bulutlara bakıyordu. Uzun süren bir hastalıktan sonra yeni ayağa kalkmış gibi. "Acaba doğuran koyun var mı?" diye büyük kızını ikide bir sürünün yanına yolluyordu. Sonra yıkanması için kocasının ellerine su döktü. Evde kimse ağzını açıp bir laf söylemeye cesaret edemiyordu. bütün ordu çalışıyordu.Hayatı boyunca bu kadar çok çalışıp yorulduğunu hatırlamıyordu. Ah bu kadınlar! Allah canlarını almasın! Sanki çay içmek için gelmiş konuklar gibi. bir de kendisi..enginel elveda gülsarı kurumuş otlan biçe-rk. Caydar tezek ateşinden çaydanlığı aldı. Oysa şimdi yalnız kendisi. genç çobanların sürülerini kuzulama yerine getirmelerine yardım etti. Kazmayla. belle çıkardıkları o çalıları bir demet haline getiriyorlardı ama çok dikenli oldukları için ne ata yükleyebili-yor ne de sırtlarına alabiliyorlardı.. Tu! diye yere tükürdü ve keçe çadıra girip oturdu. kimsenin yüzüne bakmadan duvarı örüyordu.Temiz bir yaygı serdi. Hepsinden zoru korayı temizlemek ve o çok dikenli yabangüllerini kesmek oldu. Tanabay istemeye istemeye indi atından. Öyle çok yapılacak iş vardı! Ama hiç olmazsa o gece koyunlan kapatacak bir yer gerekiyordu. Yardımcı kadınlar da Caydar'dan yana olarak gitmemesi için Tanabay'ı zorlamaya başladılar.com.Hava bozmazsa bütün bunları yaparız. 16 Ertesi gün Tanabay. İki büklüm olarak. çayı koyu koyu demledi. geçtikleri yeri tırnak gibi çizerek o dikenli çalıları kan ter içinde koraya kadar getirebildiler.Koranın yıkılmış taş duvannı onarmaya başladı.Kızlar bile taş taşımaya başladılar. Küçük parçalar halinde sapsarı tereyağı da koydu sofraya. Başka ne yapabiliriz zaten. Ço136/ElvedaGülsan ra'nın hakkı vardı doğrusu: Caydar olmasa. Öyle bir hiddete kapıldığı için şimdi kendisinden utanıyor. keyifli keyifli çaylarını içiyor ve sohbet ediyorlardı. başka çare yoktu.cizgiliforum. 83 . karısı ve yardımcı kadınlardan biri vardı. Tanabay kadınlara acıyordu ama. Belki ancak savaşta gece gündüz demeden siper kazdıkları günlerde bu kadar yorulmuştu. Tanabay "Atasına lanet bu yerin!" diye kargışlar okuyor. başı düşüyordu. Koraya kadar çeke çeke. Orası Beş Ağaç Vadisi idi. İkinci yardımcı koyunları güdüyordu. O çalıların arasında Tanabay'ın çizmeleri parçalandı. Tana-bay'ın hiç sesi çıkmıyordu. Kadınlar da yardıma geldi. bütün alay. küfürler savuruyordu. Kaybedecek bir dakikaları da yoktu. Kar bir başlarsa bütün bu çabalar boşa gidecekti. asker kaputu lime lime oldu. Ama o zaman bütün bölüm.Hadi siz eve gidin! diye onlan çadıra gönderdi.. Babalan: .Şekerlemeler çıkardı. ne yapsın.
îki gün iki geceden beri durup dinlenmeden yapıyorlardı bu işi. Tanabay da bunları kucakladı. Bu yetmiyormuş gibi camlan kınk fenerleri rüzgâr sık sık söndürüyordu. Hepsini yapmaya kalksan alü ayda bitmezdi. bir koyun daha kuzuladı. başlamıştı! Güneş doğmadan bunlar da doğuracaklardı. M Koranın dışına taşıyıp yığdıkları gübre dağ gibi olmuştu ama içerisi .Caydar kuzuyu kucaklayıp eteğine sardı.cizgiliforum. endişeliydi. Duvardaki. Doğum sancısından inliyorlardı. ku-zucuğu donup ölmekten kurtarmışlardı. Fenerin titrek ışığıyla doğan kuzuyu aramaya koyuldular. Sonra bir gece. soğuk mu soğuk bir yerde. Başlan dönüyor. içindeki gübre de kuru olsa. hepsi önemliydi yapılacak işlerin. Koyun tezeğinin sıcaklığı çok güzeldir. pis mi pis ve cıvık cıvık gübreyi sepetlerle dışarı taşıyorlardı. Ve. Neredeydi kuzu? tşte. Cıvık cıvık pis kokulu gübreyi. kendi eteğine sarıp sarmaladı. koradan çıkardığı sepeti dışarı taşırken. "Başladı! Başladı!" dedi Tanabay yüreği hoplayarak. Sürüye bakınca. zaman durmuyor. Bütün gece. mideleri bulanıyordu ve kollan uyuşmuştu. Tanabay. Çiğnenip tezek olmuş kuru gübreyi kalJ Elveda Gülsan/137 dınp keser çıkarıp atarlardı. Neye yarardı sadece düşünmek! "Umutsuzluğun 84 . sözde kapalı koranın bir köşesine saman döşedi.yine doluydu. îkiz doğurmuştu. altın gibi saf ve parlak olur. Kuzuları buraya yatırdı ve üzerine bir çuval örttü.www. taşıyanlara yardım ederken ve sonra yine koraya dönerken "Ne olacak? Ne yapacağız?" sorusu çıkmıyordu aklından. Hava soğuk olduğu için analarını da oraya getirdi. sonra bir gün bir gece daha. Bir gün bir gece. Ama buradaki gübre kar ve yağmur altında kalmış ve onu oradan çıkarıp korayı temizlemek çok zor bir işti. İkisi birden ellerindeki yükü bırakarak sürünün yanına koştular. henüz 138/ElvedaGülsarı doğmuş ve titreyip duran kuzusunu yalıyordu. Bugün yarın doğacak kuzular için hiç olmazsa koranın bir köşesini temizleyip hazır hale getirmek istiyorlardı. kulağına bir kuzu melemesi geldi. anasının da ayaklannı yere vurarak ona cevap verdiğini gördü.enginel elveda gülsarı Hepsi zor. Yardımcı kadınları sürünün başına çağırdılar. Tam zamanında yetişmiş.. koranın az çok temizlenmiş köşesine götürdüler. tan ağarıncaya kadar taşıyordu. Oysa bütün korayı temizleseler koyun ve kuzular buraya sığmazdı.Duydun mu? diye seslendi karısına. Durmadan dudaklarını ısınyordu. Durmadan taşıdılar. hiç yakınmıyorlardı. Düşünceli. . akıp gidiyordu. biraz ötede. Kuzulayan koyunları sürüden ayırarak. öbür uçta! Ana koyun. çatıdaki delikleri tıkamaya çalıştılar. Eğer koranın damı açık olmasa. temizlenmesi de çok daha kolay olacaktı. is kokan fenerlerin cılız mı cılız ışığında. Her gün yirmişer.com. O bir tek köşe neye yarayacaktı? Tanabay zembillerle gübreyi doldururken. gece boyu. Çobanlar kışın bu tezekle ısınırlar. Neyse ki yardımcı kadınlar da Tanabay ve Caydar gibi canla başla çalışıyor. otuzar koyun doğuracaktı. Evet. O sırada. Dört-beş koyun daha doğurmak üzereydiler.
Yıkık koranın içinde ilk kuzuların ve analarının acı acı melemesi geliyordu kulağına. kara bulutlar kaplamıştı. Tanabay bu korkunç durum karşısında bir kez daha ürperdi. size han sarayı veremem ya. Suyu iyice azalmış bir derenin yatağı. bir çalının arkasında bunlardan biri kuzulayıverir. Analarına da aynı numaraları yazarak belirledi. çabayı bırakmamak. ikizlerin sırtına da (3) sayısını yazdı. o kargaşada onlan birbirleriyle buluşturmak çok zor olurdu. Bari yeterince saman olsaydı şu kuzulama günlerinde. Geri çekilecek. Tepelerin ardında karlı dağlar. Yapılacak iş. Siperler bozulmuş. • "Ne olacaksa olsun!" dedi sonunda. tek canlı yoktu.enginel elveda gülsarı canı cehenneme!" diye. Çadırdan bir şişe siyah boya alıp geldi. ayazın şiddeti artıyordu. Böyle yapmazsa.com. Elveda Gülsan/139 az ilerideki bir tepenin üzerine çıkarak sessiz sessiz çevreye baktı. kolhozun kuzu140/ElvedaGülsan 85 . Bir süre sonra İbrahim geldi. Gökyüzü soğuk. O yamaçta onlan bir an bile yalnız bırakmağa gelmezdi. Sürüden. yavruyu aramaya başladıkları zaman. İbrahim buna da bir bahane buluyordu. ne gibi savunma tedbirleri alacağını düşünüyordu. sabahleyin sürüyü otlağa çıkarmadan önce.cizgiliforum. Soğuk bir rüzgâr toprağı yalayarak esiyor. O da yoktu. Oralan ıpıssızdı. Ve bu defa. Onu göremez ve kendi haline bırakır-san.Bu ölüm-kalım savaşında ya bir mucize olur sağ kalırsın ya da ölürsün! Tanabay. henüz bitmiş kısa otlan güçlükle kopanp otlaya-rak ağır ağır ilerliyordu. pek acımasız başlamıştı. çaresizlik anlamında kolunu salladı ve koraya doğru yürümeye başladı. Ne utanmaz adamdı bu İbrahim! "Eee. Ellerinden geldiği kadannı yapmalıydılar. kuzulamak üzere olan on koyun daha ayrılmıştı. koyun korasına el uzatsanız tutulacak gibi yakın görünüyordu. pek ani. savunma hattı çök-müştü. Tanabay tepenin üzerinde bu düşüncelere dalmış gitmişti.www. kaça-cafc*bir yer yoktu. umutsuzluğa yenilmemek dileğinden başka ne gelirdi elinden? Ama öyle çok iş vardı ki. yüreği yandı.Yine de direnmek zorundaydı. Doğuracak her koyunun yardımına koşmalıydı. Ve orası.kuzu yaş topraktan soğuk kapar ve çok geçmeden ölürdü. Biraz daha yaklaşırsa o vadi bulutların karanlığına gömülüp kaybolacaktı. Sürü. Arazi keşfi yapıyor. başındaki kıllann sayısından da çoktu. Birden bire kendini savaş meydanında bulmuştu sanki: Tanklar üstüne üstüne geliyordu ve onun elinde savunması için hiçbir şey yoktu. Sonra. buz tutmuş bayırların üzeltine kış bütün ağırlığıyla abanıyordu. Bir bakarsın. O gün doğan ilk kuzunun sırtına (2). iki tepe arasında kıvnla kıvrıla uzanıyordu. Çıplak yarlar beyaz yamaçların üzerine kara bulutlar gibi çöküyor. Çobanın iki ayağı bir pabuca girerdi öyle günlerde ve şimdi o günler başlamıştı bile. onların da ardında daha yüksek ve doruklan bembeyaz dağlar vardı. bitecek gibi değil. Dört yanı da ulu dağlarla kuşatılmıştı. "Yollar açılmadan dağa nasıl saman yollayabilirim?" derdi mesela.
Bir şeyler yapmak gerektiğini söylüyorum. Birden sopuk bastırmış. henüz komünizme tam anlamıyla ulaşmış değiliz" diyordu. Kuzular birbirlerine sokularak titreşiyor.. soluk alacak vakitleri kalmamıştı. Bu iki yüzlü adam. ama hiç de Tanabay'ın beklediği.. Tanabay. Çobanların gündüzü gecesine karışmış. Buranın sorumlusu benim.. koyunlar 86 . aç ka.Şakanın hiç sırası değil. Her yer kapanmış. sisle geldi.. i ." diye düşünüyordu. Sizden. titreyen bacakları üzerinde dik durmaya çalışan kuzuları alıp kurulamaktan. paramparça et! Yine de yapabileceğim bir şey yok. Beni oyunda.cizgiliforum. analarından ilk sütü emzirmekten ve onları eldeki imkânlarla sıcak tutmaya çalışmaktan.Ben durumu bilmiyorum. . Kapalı koranın çürüyen damından yağmur doldu içeriye. her şeyden sorumluyum. i Bir gün önce çok büyük bir korku geçirdiler.www. ötekilerden.." Bunları söyledikten sonra oldjuğu yere yığılırcasına çöktü. dünya karanlığa gömülmüştü. yarın benden hesap soracaksınız! . Her zaman sürünün başında bulunan yaşlı kadın yardımcı ile Tanabay'ın altı yaşındaki büyük kızı hesaba katılmazsa. hapse! Hiçbir yerden hiçbir şey bulamıyorum. Ama Tanabay onları bekleyen felaketi seziyordu. Kuzular peş peşe doğuruyorlardı.Koyunlar zayıf olduğu için sütleri yetmiyor. anlatıyorum. İstersen öldür beni. bu belayı niye sardım başıma! Niye!. Bunlar da yeni doğmuş. Zayıf koyunları besleyecek yem yoktu.enginel elveda gülsarı lama korası bunlar işte. Nemli bir bahar kokusu sardı ortalığı. Koyun-kuzu ayağını yere basamaz oldu. Geçici bir süre için de olsa kimse çalışmak için buraya gelmek istemiyor.. Bahar gelmesine geldi. hayvanlarla ilgili her şeyden ve tek tek her hayvandan sorumluyum. eğlencede mi sanıyorsunuz?. Tanabay'ın sürüsünden yüz kadar koyun kuzulamıştı. Vadinin biraz yukarısına konuşlanan Asim ve Bektay'ın sürülerinde kuzulama henüz başlamamıştı. umduğu gibi değil! Bir gece ansızın yağmurla. Akan ve biriken sular buz tuttu. koranın içindeki gübreElvedaGülsarı/141 leri atıp kuzuların altına saman taşımaktan başka iş yapmıyorlardı. sana durumu gösteriyor. Şükürler olsun. bahar gerçekten gelsin. kara bulutlar gökyüzünü kaplamış ve lapa lapa kar yağmıştı. dedi İbrahim.com. Ah sersem kafam! Bu görevi niye aldım. Bir daha da onu kuzulama korasında hiç gören olmadı. hava tekrar bozmasın! Ah bahar gelse! Havanın durmadan değişmesi çok kötü.. ben ise bütün sürülerden. Zavallı saf Tanabay da onun içtenliğine kanıp kendi söylediklerinden utandı. İleride daha kimbi'?. düşünmüyorum mu sanıyorsunuz. iki eliyle yüzünü kapatıp ağlamaya başladı ve Tanabay'ı hayretler içinde bıraktı. "Aman Tanrım. "Beni hapse atacaklar. karla. keçe çadırın ve her şeyin üzerine dondurucu ıslaklığıyla geldi. geriye asıl işleri gören üç kişi kalıyordu. Başka bir şey bekleme. Açık ve kapalı koranın. başka da yok. hava ısınmaya başlamıştı. Bundan sonra İbrahim atına binip gitti. lan kuzuların acı acı melemeleri kulakları dolduruyordu. çok geçmeden bulutlar dağılmış. lir neler olacaktı?. Tanabay adamı bir yumrukta yere sermemek için kendini zor tuttu.
Yağmur tepelerine tepelerine iniyor. Çadırın her tarafından su sızıyordu.. Bir damla uyku uyuyamıyor. Yine kar.. Kendileri de yardımcı kadınların palatkalanna sığındılar. Gaz lambasını yaktı.Kuzuları çadıra getirin! dedi. donup kalan ölü hayvanlan sürüyerek çıkanyor. üzerine branda bezi sermişlerdi. Karanlıkta cıvık cıvık gübreye. Yağmurluğun etekleri. Yağmur dinmek bilmiyordu.. kabir gibi soğuk korada donan kuzuların arasında çabalayıp duruyordu. Kısa bir süre diner gibi oluyor. İki ayağı. Tanabay onları yataklanyla birlikte kucaklayarak çadırın daha iyice bir yerine yerleştirdi. çeneleri kilitleniyor. Üstü başı sınl-sıklam ve çamur içinde. Tanabay keçe çadıra koştu. iğne atsan yere düşmezdi. su birikintilerine batıp batıp çıkıyordu.enginel elveda gülsarı o soğukta ayakta doğururken inim inim inliyorlardı. kadınlara seslendi: . ağlıyorlardı. herkese lanet okuyordu. Yağmurluklara sarılıp ellerindeki fenerle oradan oraya koşturuyorlardı. ana sütü yerine soğuk su ile karşıladı. yine yağmur. Çadır kuzularla tıklım tıklım dolmuştu. Boğuk sesiyle kendine de.Zavallı çoban. ağzına bir lokma yiyecek alacak vakit bulamıyordu. kendisi de yardıma koştu. karanlıkta kıstırılmış iki hayvandı sanki. yaralı bir kuşun kanatlan gibi yeltek yeltek savru-luyordu. Bugün yarın doğuracak koyunlardı bun-lar. sonra yine kar. Kar yağdı. Bu soğukta. Tanabay başına gelenler için kargışlar yağdırıyor. yığıyordu.Işık getir! Şuraya tut! Dikilip durma öyle! Gece sis bastırdı. Bunları hiçbir güç engelleyemezdi. Böylece kuzulara da yer açmış bulunuyordu çadırda. Yine de kapalı koradaki kadar kötü değildi. Hepsi meleşiyordu ve kokulan da dayanılır gibi değildi. istediği yerden. Ama çadıra kaç kuzu alabilirlerdi ki! Elden geleni yapacak... Kızlar uyuyordu. yine yağmur.cizgiliforum. Tanabay bitkindi. bu yağmurda. kapılardan. Girin-ci de zayıf koyunları ve yeni doğmuş kuzuları kırıp geçiriElveda Gülsan/143 yordu.Çabuk demir çubuğu ver! Kürek! Şuraya gübre dök! 142/ElvedaGülsarı Suyun önünü kes! Koraya doğru akan suyun yönünü değiştirmek için kaskatı olmuş toprağı kazarak arklar açmaya çalışıyordu. Çocuklar üşüyor. su birikintileri içinde nasıl yürüyecek.. dışarıda bir yere yığıyor. Soluk alamıyordu insan. bir sürü hayvan vardı. ötekilere de durmadan bağırıyordu: . Şafak söktü. Dışanda. Çobanların kara günleriydi bunlar. yağmur ve kann altında. ne bulacaklardı 87 .www. Yorgan ıpıslak olmuştu. Ölüm kolayca giriyordu koraya: Yıkık çatıdan. Bahar. j Koyunlar artık otlağa gitmek istemiyorlardı. karına kadar suya batmış vücutlanndan keçeleşmiş tüyleri avuç avuç dökülüyordu. . Yorganın üzerine bir keçe örttü.com. yeni doğan kuzuları işte böyle. kurtarabildiği kadarını kurtaracaktı. açık ağılda. Ayağında ağır çizmelerle her yere yetişmeye çalışıyordu. Gökyüzü kalbura dönmüştü sanki. Eşyaların hepsini bir köşeye yığmış. kırık pencereden. Dışarı fırladı. yağmur yağdı.
Bu öfke büyüdü. Değneğini sırtlannda kıracak kadar kızıyordu koyunlara. "Bunun hepsi kim için? Ne için? Bakamayacak olduktan sonra neden koyun yetiştiriyoruz? Bunun suçlusu kim? Kim? Söyleyin suçlu kim? Suç sende elbet. dizboyu çamur ve sidikle vıcık vıcık olmuş gübrelerin üzerinden geçerken aklına geliyor. Gözünün gördüğü herşeyden tiksiniyordu. Bütün duyulan uyuşmuş gibi bir süre dalıp gitti. güzünün önünde kınlıp giden kuzuların sayısını şaşırmıştı. Oy o kuzulama döneminin uykusuz geçen geceleri oy! Ayakları pislik deryasında yüzerken. gecesini gündüzüne katarak çalıştığı. Sağ kalanlar ise öksürüyor. tepelerine günboyu yağmur boşanıyor. Bütün bu olanlarda tabiî olmayan. bütün hayatından. ilerde olanlara yetişecek. kuzulama döneminin biraz gecikmesinden başka bir şey istemezdi.. kimmişsin sen. Tanabay. Nedendi bu erken kuzulama!.karanlıkta gözleri görmeyenler gibi el yordamıyla yolunu 88 . kendinden.!" Bu düşünceler daha çok geceleri. hatta üçüz doğuran koyanlar vardı ki! Bunlar bir servetti ve bu servet gözünün önünde yok olup gidiyordu. dışarıya at! Şuradaki su birikintisinde boğulup yatan hayvanı çek çıkar!. ruhunu sıkıyordu o düşünceler. senin gibi konuşanda: Ooo. Bu âfet başladığı andan itibaren Tanabay zaman kavramını yitirmiş. Hep beraber sürüyü otlatmaya çıkarabildiler. koyunlar birbirleriyle sözleşmişler gibi. Sonra türlü türlü düşüncelerle aklını oynatmaktan korkarak. her şeyden nefret ediyordu. Zavallı yaşlı kadın.. peşi peşine kuzuluyorlardı. göster kendini!. güçlükle nefes alıyor. onları geride bırakacağız! Söz veriyoruz! Yaa. Ama gitmiyor. bu düşünceleri kafasından kovmak istedi. Şimdi yıkık-dökük koradan.. fenerleri söndürüyordu. doğurmak üzere yatan koyunların üzerine basıyorlardı. çaresizlikten ağlayarak koyunları yeniden toplamaya çalışıyor ama koyunlar yine geri dönüyordu. zulmet gibi. 144/ElvedaGülsan Ama. işler yolunda! Çok ilerleyeceğiz. çamurun içinde ölüyorlardı. Öbür kadınlan da yardıma çağırdı. uğruna helak olduğu işlerden. kırılıp giden koyunlardan. Hadi bakalım. nefrete dönüştü. güzel sözler söylüyor.com.www. sözde kapalı koranın içinde rüzgâr uğul uğul esiyor.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı otlamak için? Başına bir çuval geçiren yaşlı kadın elindeki değnekle koyunları dışarı çıkarmaya çalışıyor.. yaradılışa aykın ve akıl almayan. sürgün olup birbirlerinin üzerine sıçratıyorlardı. işkence gibi bir şey vardı. Tanabay küfürler savurarak ağıla çıktı.Hadi bakalım.. Kuzusundan aynlmış koyunlar aklını yitirmiş gibi acı acı meleşerek dolaşıyor. nini yiyor. biz her şeyi biliyoruz.. Tanabay. canından bezdiriyordu. onu öfkeden kudurtuyor. bülbül gibi şakıyordu. birbirlerine çarpıyor. Öyle de çok ikiz. bey-. Karaya vurmuş balık gibi çırpınarak. Yeni doğan kuzular aynı gün vıcık vıcık gübrenin. Bütün emekleri boşa gitmişti. ama sanki ağıl daha iyiymiş gibi koyunlar çıkış kapısına varmadan geri dönüyorlardı. Tanabay'ın damarları öfkeden mosmor oldu. büyüdü. şimdi git de ölüp kalan kurulan koradan çıkar.
Günlerden beri üzerlerinden yağmurluklarını hiç çıkarma-mışlardı. Koyunlar o kuzuların kendilerinin olmadığını kokularından anlıyor.. Akşama doğru geldiği zaman yüzü ve dudaklan soğuktan mosmor olmuş. Yardımcı kadın gitti. Kendine de. Çora'yı bul. Rüzgâr dindi.. emzirmek istemiyor.www. kocamış biri olarak tanınacağını da bilmiyordu ama. Parmağınızı çekip kuzuları öteye beriye itseniz. bitkin bir durumda kayarak indi: . yakanıp temizlenmeye vakti yoktu. Eğer bunlara sağ demek doğruysa. küçücük ve soğuk dudakları meme arıyor. Olan olmuş. bu defa da yağmurluğun eteğini ağızlarına alıyor. hava düzeliyor derken bir talihsizlik daha geldi başlarına: Bir sabah uyanınca toprağın kaskatı olduğunu. iliklerine kadar ıslanmıştı. hemen buraya gelmesini söyle. tos vuruyorlardı. İnsan bakmaya korkuyordu. su birikintilerinin donduğunu gördüler. kocadığı-nı bilmiyordu. Ağlayana sızlayana meme yok.Çora hasta Taneke. Bundan sonra ona herkesin 'ihtiyar' diyece-< ğinif yaşlı. bir deri bir kemik kalmışlardı. .Yine de "İki-üç gün içinde yolda öleceksem bile gelirim" dedi.Koştura koştura git. Yemek yemeye. omurgaları. Bu hayvanlar 146/ElvedaGülsan otlağa çıkamayacak demekti. yatıyor. kımıldayacak güçleri yoktu. süt yoktu. kuzuları ölen koyunların ajtına götürmeliydiler. Gün açıldı. zembille çamur taşıyıp açık ağılda bir yol açtılar. emmek istiyorlardı. Ayaklan çivi gibi ince.com. insanların parmaklarına yapışıyor. Eyerden. Sepetle.Hay kalkamaz olsun da gelemez olsun! dedi Tanabay öfkeyle. fırlamış. Bu yüzden son günlerde saçlarının iyice ağardığını. şimdi kendisine ne diyecekleri umurunda değildi.enginel elveda gülsarı buluyor. Bulutlar dağıldı. kan içinde kalmış ellerini gördü. Caydar kocasım susturmak istedi ama kocasının çok kızdığını görünce buna cesaret edemedi. yardımcı kadınlardan genç olanına atını eyerlemesini söyledi: . Yeniden küreklere. yeni doğmuş kuzuları ezmemek için dört ayak olup emekliyor. sağ koyunlar böyleydi işte! Kuzulamış koyunlardan ve bunların kuzularından kaç tanesi erişebilirdi bahar bereketine. Şimdi. Eğer gelmezse bir daha gözüme görünmesin! Bunu da söyle.Tanabay onlara hiçbir şey 89 . çekiştiriyorlardı. Neyse ki öğleye doğru don çözüldü. vakit kaybediyorlardı çünkü.cizgiliforum. Açtılar. O büyük felâketin karşısında çaresiz kalınca. sağ kalan gebe koyunlar iyice zayıflamış. Tanabay "Umutsuzluk şeytan başına" diye rahat bir nefes aldı. Zavallı yavrular süt diye acı acı meliyor. O çamurda yürünmüyordu. O zamana kadar ölmeden kalsalar bile bunlardan ne et alınabilirdi ne de yün. Ama bunun pek yaran yoktu artık. tırmıklara sarıldılar.. iyice çöktüğünü. yanındakilere de bir dakika dinlenme fırsatı vermiyordu. Zavallı kadınlarla ufacık kızımı daha ne zamana kadar böyle çalıştırabilirim? diye yakınıyordu. anasız kalan kuzuları. sis dağlara yükseldi. feneri güçlükle bulup yakıyordu. O gece feneri yakarken şişmiş. Elveda Gülsan/145 Çoktan beri aynaya bakmamıştı. karınlan şiş. Açlıktan ağlaya ağlaya peşinizden gelen yetim çocuklar gibiydiler. Üçüncü gün hava açılmaya başladı.
www. Çok kızmıştı ama kızına vurduğu için yüreği de paramparça olmuştu.Hayır. Yaşlı yardımcı kadın bir gün.Tanabay kızının becereksizliğine dayanamadı ve yüzüne şaman indirdi. memelerine yapışmak istiyor ama anaları süserek. emerler ama sen onlan tutamıyorsun. . Orada kuzuları analarına kabul ettirmeye çalıştılar. . Tanabay çok korktu. Oysa çocuklanna. Yürüyüp de nereye gidecekti? Tekrar döndü.. bu.Baba. Çocuk burnunu çeke çeke sessizce ağlıyordu. kızı da kuzuları tutup analarının memesine yapıştırdı.Sen analarını tut. bak ayakta duramıyor. Asıl büyük felaketle uğraşırken daha küçük aksilikler de olmuyor değildi. ikiz doğuran koyun da önce kendini düşünüyordu. onun elinden kurtululup kaçmaya başladı. onları emzirmiyordu. Koyunların ağıla getirildiklerini görünce kan beynine sıçradı: Koyunlar birbirlerinin yünlerini yiyor. ememiyorlar. bu işi beceremiyordu.cizgiliforum. Tanabay koyunu tuttu. dönüp dönüp tos vuruyor ve silkiniyordu. Tannm! Bacak kadar kızın ne gücü olabilirdi ki! Tanabay kuzulan anasının memesine yapıştırmış. onlan ben emzireyim. tabiat da canlılarda sağ kalma içgüdüsünü uyarıyor olmalı. İkiz doğuran koyunlardan biri yavrularını istemiyor. dilini tutamadı. O sırada Tanabay da sürüye bir bakmak için dışarı çıkmıştı. Biraz yatışmcaya kadar yürüdü. hiç vurmazdı. salgın hastalık gibi bütün koyunlara geçer. Yaşlı kadına hiddetle bağırdı: . telaşa kapıldı. Küçük kız kuzuları tutamıyor. Tanabay'a yardım edtrim düşüncesiyle. Sürüde bir koyun böyle bir davranışta bulunur-şfe. yoluyorlardı. kıtlık hüküm sürerken. baba.enginel elveda gülsarı söyleyemiyordu.com. Tanabay hepsine lanet okur gibi oradan uzaklaştı. . Acımasızların. Ama koyun direniyor. O sırada kızı da koşup onu karşıladı: 150/ElvedaGülsan 90 . öğle zamanı koyunları ağıla doğru getiriyordu. . düşe kalka analarına sokuluyor. koyun başıyla kızı itip yere yıktı. Hiç durdurma! Birbirlerinin yünlerini yeme-sinler! Bir dakika daha gecikirsen öldürürüm seni! "Düşman yakana yapışınca kurt da bacağını ısırır" derler ya. Kızıyla birlikte açlıktan gözü dönmüş. Kuzular meleElveda Gülsan/147 ye meleye. düşüyorlar! dedi kız ağlamaklı bir sesle. Açlık.Emerler. tekmeleyerek uzaklaştı-nyordu onlan.Kızından nasıl özür dileyeceğini bilemiyordu. kuzular emmeye başlamışlardı ki. yavrularını bile iste-miyen koyunu ve kuzularını yakalayıp koradan çıkardılar açık ağıla getirdiler. O koyunu gjören öbür koyunlar da aynı içgüdü ile yavrularına süt vermeyi reddedebilirlerdi. uğursuzların "Ben sağ kalayım da başkaları ölürse ölsün" demeleri gibi.Bu da ne demek oluyor cadı kadın! Ne yaptıklarını görmüyor musun? Niye bağırmıyorsun onlara! Çabuk otlağa sür onları. Demek açlıktan ölmek üzereydiler ve ne bulurlarsa yiyeceklerdi. Yalnız bir defa kendini kaybetti.
Tanabay ise Aleksandrovka'da Efre-mov adında bir Rus'un yanında ırgat olarak çalışmaya başladı. Köylülerin yeni hayata geçişleri için bu uğurda toprak. Yeni. geçmişin bazı olayları. her şeye ortak olmak için Tanabay çalışmayacaktı da kim çalışacaktı? Gözleri çıksındı kulakların (toprak sahiplerinin). Her şey altüst oldu.. ta çocukken koyun güdüyordu. Sabah eritenden akşam karardığına kadar o da bir ırgat gibi çalışırdı. Yeni. Efremov sert bir adamdı ama âdil idi. yakındılar ama onları dinleyen olmadı. toprak sahipleri. Toprak ve sürü sahibi olmayı. her şeye. Tanabayların günü de böylece doğmuştu. Ağası Ku-lıbay ile birlikte.. burunlarını çeke çeke gitmişlerdi. Bundan sonra devrim yapıldı.Gün TaElveda Gülsan/151 nabaş'ın günüydü artık. Buğday ektiği bir tarlası. Buğdayı Evliya-Ata kasabasındaki değirmene götürdü. uzaktan akrabaları olan bir zenginin koyunlarını güdüyorlardı.com. kendilerinden olan ağalardan memnun olmadıkları için Rus ağaların yanında çalışmayı yeğ tutarlardı. Yoksullar yükseliyor. bilgilenmek zorundaydı.Tanabay bütün gün at üstünde dolaşıyor. Kulıbay ağzını bile açmamıştı. Yok olsunlardı! Her şey bir anda ve çabuk çabuk ol-malıydı.. Bu yenilik Tanabay'ın başım döndürüyor.. bölük pörçük aklına gelip gidiyordu. Tanabay'ın asıl işi onun öküzlerine ve atlarına bakmaktı. zengin bir çiftçi değildi. Ağabeyi ile birlikte söylendiler. konuşmalara katılıyordu. görgüsünü arttırdı ve gözü açıldı.enginel elveda gülsarı lerinde. "Ben zengin olursam çobanın hakkını yemem" demişti kendi kendine. Paralarını alamadılar. O Tanabay'dan beş yaş daha büyüktü. iki öküzü.www. O yıl ikisinin yollan ayrıldı. Çora okumuş. Tanabay köyüne dönüp yerleşti. hukuk. onları bilgilendirmeye çalışıyordu. kendi ufak tefek eşyalarını koydukları torbayı omuzlarına atmış. Partiye de beraber girdiler. Kolektifleştirme başladığı zaman Tanabay kollarını sıvadı. Araba da sürüyordu artık? EvliyaAta kasabasına gide gele. Aradan ancak bir yıl geçtikten sonra sadece karın tokluğuna çalıştıklarını anladılar. Çora ile işte o zamanlar karşılaşıp tanıştılar. onu coşkulara gömüyor.Sonra bir kom-somol hücresine katıldı. O devirde yoksul Kızgızlar. Bu Efremov. hayvan. canla-başla çalıştı. Burada da Çora ile beraber çalıştılar. Tanabay ayrılırken zengin adama: "Hele bir büyüyeyim de gösteririm sana!" demişti. emek ve büyük ideal. sürükleyip götüriiyordu. erkinlik^ıak. Tanabay da öğrenmek.cizgiliforum. O zengin mal sahibi onları aldatmıştı. Hak yemiyordu. bambaşka bir hayat başlamıştı. Bunun üzerine iki zavallı. iki aü vardı. Tanabay "Irgatlar ve Yoksul Köylüler Komitesi"ne üye seçildi. Gençlere okumayı öğretiyor. Zenginler. gece toplantılarına. mollalar.Her şeye birden kavuştu: Toprak. işler nida ilerliyordu. Bir zaman. ağa olmayı o zaman koymuştu kafasına. zararlı otlar gibi köklerinden sökülüp atılıyordu. Ne de olsa artık Irgatlar Komitesinin üyesiydi. Kulıbay başka bir ağanın çobanı oldu. Tanabay Rusçayı o zaman öğrendi. O zengini böyle korkutamayacaklannı biliyordu. yepyeni fikirlerin kök salması için tarlayı 91 . kültürlü bir adamdı..
Hasat zamanı bir ırgat tutuyordu. Çok çalışıyor ve iyi yaşıyordu.com. o oturumdan bu oturuma koşarken.Onlar eski hikâye. çeşitli görüşler ortaya atıldı. Bu durumda zengin sayılmazdı ama yoksul da değildi. ağabeyi de kendi hayatını bir düzene sokmuştu. Benim ağabeyim diye kayırmayın. Ne de olsa Kulıbay ağabeyi idi. Herkes onun ağzına bakıyor. Neydi o. Ertesi gün Kulıbay onu görmeye geldi.enginel elveda gülsarı temizlemek gerekiyordu. o meclisten bu meclise. koymayacak mıyız? Kulıbay gibilerin kol152/ElvedaGülsan hoza yardımı olabilir. onun ne diyeceğini bekliyordu ve bu da onun çok canını sıkıyordu. bir inek. Devrim aleyhinde de değil.Bunları çok görüyorsan hepsini alın. berisini düşünür. Ev kendisinindi. Kimi Çora'nın dediğini kabul ediyor. sen hep böylesin! Gazetelerde okumuş adamlar için. ondan yararlanabiliriz. nız neden? Sen hiç Allah'tan korkmaz mısınız Tanabay? "-¦ t . tırmık ve yaba gibi bazı tarım araçlan da. dedi. Korkarsın. Tanabay ayağa kalktı: .Benim zengin bir ağa olduğumu. bu işin sonu ne olur? diye bir karar veremez. korkaklıkla suçlayabilirlerdi. entelektüel. Tanabay bir horoz gibi mağrur. kimi karşı çıkıyordu. "Kulıbay'a dokunmayın" dese. Ağabeyine karşı gelmek zorunda kalmıştı. Ötesini düşünür. . Söz sırası Tanabay'a geldi. O zaman ne olacaktı. Uzatmaya ne gerek var. Sovyet iktidan uğruna ben öz babama merhamet etmem. Kulakların listeleri hazırlandı ve bu listeye Kulıbay da alındı. ağa grubuna sokma-.. Bu tarladaki bütün zararlı otlar yok edilmeliydi. İkisi de kendi işlerine dalmışlardı. Tabiî sabanı. Listede adı var mı? Var. kestirip atamazsın.Yoldaşlar.www. gece gündüz çalışarak alın terimle elde ettim. Birkaç koyun. Köy Sovyeti toplantılarında sıra Kulıbay'ın adına gelince Çora şöyle konuştu: . şey diyorlar. Benim ağabeyim diye çekinmeyin. hiç karşı çıkmadı. Anneleri ayrı olsa da babalan birdi. burada iyi düşünmemiz gereken bir durum var: Kulıbay'ı kulaklar arasında sayıp mallarına el koyacak mıyız. Tanabay ağabeyini soğuk karşıladı ve elini de uzatmadı. Öyleyse o da bir kulaktır. 92 ..Eski zengin. Gerçi o günlerde birbirlerini seyrek görüyorlardı ama aralan fena değildi. ağa akrabalan olan başkaları da çıkabilirdi. sessiz oturuyordu. iki koşum aü bir de taylı biyesi (kısrağı) vardı. onu samimiyetsizlikle. kulak olduğumu naElvedaGülsan/153 sil söylersin? Neyim varsa kendi emeğimle. Çiftçilik yapıyordu..Beni neden toprak ağası saydınız? Neden malıma el koyuyorsunuz? İkimiz beraber ırgatlık etmedik mi? Kulak denen o zengin toprak sahipleri ikimizi birden kovmadılar mı? . Ha. Bunun üzerine çeşitli fikirler. . "Kendiniz karar verin" dese. Mallarına siz el koymazsınız bunu ben kendim yapanm. Ama beni kulak grubuna..Bak Çora. Sen de bir entelektüelsin. Bu gün sen de bir zenginsin.cizgiliforum. Bir dulla evlenmişti. O da yoksul bir aileden geliyor. Tanabay gece gündüz attan inmeden.
Evet. "Düşmanlarımın içi bu kadar yanmışsa üzerine tuz yalasınlar! Ne dedikleri umurunda değil!" diye savunmuştu kendisini.. Yine köylülerin anlattıklarına göre.. O günlerde Tanabay'dan yana olanlar. birden kolhozun buğday tarlasına dalmış." diye savunuyordu kendini. İşte bütün bunlar dolaşıyordu ağızdan ağıza.cizgiliforum. Taneler başaklara. kolhozun ekinlerine bakmaya gitmişti. Köyden uzaklaştıktan sonra. Yooo.. bu engeli kaldırmalıyız. Açıktan açığa olmasa da. tarlanın içinde çiğnenmiş yeri gördü. ekin biçme zamanından az önce. kökünden söküp çıkarmaya. kargışlanmış olmama sevinmek için uyduruyorlar" demişti.Bazılan bunu Tanabay'ın yüzüne karşı da söylüyordu. hiç kimseyle vedalaşmadan gitmiş. Kulıbay'ı kulaklar sınıfına kaüp Sibirya'ya sürdükleri zaman. 93 . Birden. o günlerde köy halkı onu dışladı.... Kulıbay'ın saplan kökünden çıkardığı. Kolhoz kurabilmemiz için önce bu sınıfı yok etmemiz gerek. Çoğu onu kınıyordu: "Tann insana böyle bir akraba vermesin! Böyle bir kardeşin olacağına hiç olmasın daha iyi!" diyorlardı. yeşil buğdaylan yolmaya.. kapana kısılmış bir kurt gibi can havliyle. Kulıbay tutuklanıp götürülürken hüngür hüngür ağlıyormuş. en önemlisi de kolhozlarda işler düzelmeye başladı. " Bu son konuşmalan oldu.. hayır. beni kötülemek için. Kendini savunmuyor değildi: "Kulaklar kohhozlan yakıp yıktılar. Kulıbay başını öne eğerek. bunlar Kulıbay'ı önlerine katarak götürmüşler. ileride. Bu olayın üzerinden yirmi jj| yıl geçmiş ve bu süre içinde birbirleriyle tek kelime konuş-\* mamışlardı. ezip çiğnediği yeri. Sen bizim yolumuzun üzerinde bir engelsin.. işçileri öldürdüler. ardına bile bakmadan gitmiş ve olaya inanmıştı. onu haklı bulanlar pek azdı. düşman sınıfındansın. sağa sola bakmadan. Tanabay bunlara pek inanmıştı: "Bana düşmanlıkla-nndan. Kulıbay orada.. başaklar ka154/ElvedaGülsan vuzlanna sığmıyordu. köyde ne dedikodular olmuş.www. Yavaş yavaş bütün görevlilerden uzaklaştırıldı. Tanabay'ın gayretleri hiç de de boşa gitmedi.Yıldan yıla daha iyi oluyor* kalkmıyoruz.enginel elveda gülsarı yeni zengin hepsi bir bizim için. yola zor çıkarmışlar. neler neler söylemişlerdi! Öteye beriye koşup bu konuyu konuşanlar çoktu ve herkes başka başka şeyler söylüyordu: .O yıl ürün boldu.Vay zalim vay! Vay hain vay! Demek kolhoz ekinine zarar verirsin! Sen gerçekten bir kulaksın! Bunu yapan kulak değildir de nedir!" Sonra atından inmeden.Köye iki atlı milis gelmiş.. yolduğu. sel gibi söz yaşı dökmüş ve "Allah Tanabay'ı ondurmasın!" diye kargışlamış. Ezilmiş ve çiğnenmiş yerde buğdaylar sa-rarıp solmuş ve bunu gören Tanabay öfkeden kudurarak kükremişti: .. Onu götürmekte olan milisler zor zaptetmişler. kolhozun güz buğdayı ekilmiş tarlalan boyunca ilerlemeye başlamışlar. Hayat tarzı tamamen değişti. Sanki boğalar güreşmiş gibi yer alt üst olmuş.Tanabay bir gün. seçimlerde ona oy vermez oldular. çiğneyip ezmeye başlamış. Sen . başka bir şey söylemeden.com.
Tanabay'ın uykusu bir anda açılıver-di. dolanıp duruElveda Gülsan/155 yordu. kara tahtaya kimlerin adıi'azılmış. kolhozun ilk kamyonetini. Hiç bir mesele çözülmüyor. nereye gideceklerini bilemiyorlardı.Caydar! diye haykırdı. . gözlerinden uyku akıyordu. olamazdı. O da duvara yaslandı. Herkes kızıl tahtaya kimlerin. Kirişin bir ucu duvardan kurtulup kaymış. başı yavaş yavaş kaydı. Artık bunların hepsi gerilerde kalmıştı. eskimemişi nerede.. Ürken koyunlar Tanabay'ın ayağına basa basa kaçıyor.enginel elveda gülsarı Tanabay o geçen günleri en küçük ayrıntılarına kadar hatırlıyordu. başı ağnyor. kayıtsız. bir uyuşma başlamıştı. O ilanlar okunur. Acıdan inliyordu. işler nasıl? diye soran. Ne var ki bütün hayaü. Bir de ne görsün! Tavan kirişi çökmüş ve Caydar altında kalmıştı. Neden böyle olmuştu? Suç ve kusur kimdeydi.Tanabay! Tanabay kurtar! diye bağırıyordu kansı -aydar. Eskimiş bir usul olduğu söyleniyordu. tuttukları yol yanlış değildi. halin nicedir. öbür ucu da çatının ağırlığını taşıya-madığı için çökmüştü. bunlara bakardı. bir yandan da ayrı bir azap veren geçmişi düşünmekten kendini alamıyordu. Caydar sürünerek kirişin altından çıktı. o kamyonetin arkasında elinde kızıl bayrakla nasıl durduğunu da hatırlıyor. düşüne düşüne yorgun düştü.Herkes çok etkilenirdi bundan.. Kolhozda işler neden yürümüyordu. O sırada genç yardımcı kadının duvara yaslandığını gördü.Peki ne olmuştu öyleyse? O doğru yolu mu yitirmişlerdi? Ne zaman ve nasıl başlamıştı bu? Başarma. kırmızı ve kara ilan tahtalan vardı. tartışılırdı. gözünün önüne getiriyordu. Sonunda dizleri büküldü. taşıyamadığı. Tanabay ne olduğunu anlayamadan yerin-ien sıçradı. üzgün. Çöken kirişin altına girip omuzu ile kaldırdı. Kadınlar Caydar'ın yüzünü gözünü sıvazlayarak ağlıyorlardı.cizgiliforum.yerine getirilemeyecek vaadlerden ibaret kalmıştı her şey. arayan yoktu. karşı koyamadığı bir ağırlığın altında yavaş yavaş çöktü ve gözlerini yumdu. O günlerin "Kızıl baş örtülü emekçi kız" şarkısını. Tanabay onu uyandırmadı. Peki yenisi. hareketlerinde de bir gevşeme. Ama o defterde kalıyordu o sözler. Boş sözlerden. . Uyur-uyanık bir ürperti geçirdi. kolhozlann yeni yeni güçlenmeye başladığı o güzel günlere asılıp kalmıştı sanki. Verilen sözler bir deftere yazılıyordu.. Boğuk bir çığlık ve gürültüyle uyandı. Ne oluyor. ya da kimler yazılmalı diye düşünür.iş bitirme yansım ele alalım mesela. Kızarmış gözlerinin kapanıp açılışından onun uykusuzlukla savaştığı pek belli oluyordu.. hiçbir işin sonu alınamıyordu. neden herşey darmadağın olmuştu? Yanlış yola mı girmişlerdi? Hayır.com. Bezgin. Kendini bir türlü işe veremiyor. 156/ElvedaGülsan Yardımcılar Caydar'ın sesinin geldiği yöne koştular. Tanabay. Eskiden. Düşüncelerinde de.www. Tanabay bütün gece koranın içinde bir yandan o pek zahmetli işleri yaparken. Tanabay da koştu peşlerinden. 94 . olduğu yere çöktü ve uyuyakaldı.
çöken kirişin altına bir destek koyup. şükretti. Değneğiyle koyunların sırtına vura vura.Sen neler söylüyorsun Caydar. Tanabay gelen çobanı uyarmak için ona doğru yürüdü.cizgiliforum. Ama o kalın kiriş çok sert inmişti sırtına. Ağlamaya başladı: . bir büyük felâketi bu kadarla atlattıklarına şükrederek ve sendeleye sendeleye koraya doğru yürüdü. Caydar da bu tatlı sözler karşısında ve gözyaşları arasında gülümsedi: . ateşi yaktılar. Caydar'ı üzerine yatırdılar ve koradan çıkardılar. Kadınlar ona bir döşek serdiler. Öksüz kuzuyu kucağına aldı ve ona bir süt anası aramaya koyuldu. Çok şaşırmıştı. \ Şafak sokmuştu. ince pardesüyü çıkarıp yere serdi.Nereden geldiğimi sorma. karısının gövdesini elle yoklamaya başladı: . nereye geldiğimi de görüyorsun. yıkılmasın diye duvara da bir direk dayadı. 95 . Tanabay da.Ne oldu? Neren acıyor? . Az önceki telaş ve korkudan onu görmemişlerdi.Aman Tanrım! dedi Tanabay. Ağlama! Sen iyileşmene bak. ölü anasının memesine yapışmış. . . başka bir şey düşünme! İşlerin yüzüstü kalması.Hey Bektay! Sen misin? Bektay cevap vermedi. üzme kendini. gece yağan karla bembeyaz olmuştu.enginel elveda gülsarı Tanabay korkudan aklını kaçıracaktı nerdeyse. Bir de ne görsün! Karların üzerinden bir koyun sürüsü ağır ağır beriye doğru geliyordu! "Bu da ne oluyor? Kimin sürüsü? Çoban sürüyü neden buraya getiriyor?. biriki gün içinde kalkarım.. nereden gelip nereye gidiyorsun? İyi misin?! .j rin yıkılıp gitmesi umurumda değil. Tanabay bunu görünce ne büyük bir tehlike atlattıklarını bir kez daha düşündü ve karısının sağ kaldığına sevindi. Ah benim zavallı kan-1 çığım ah! Böyle derken karısının yüzünü gözünü okşuyordu.www. Bundan sonra yine Caydar'a bakmak için koradan çıktı.Oy sırtım! Sırtım! . görürsünüz. çekiştirip duruyordu. Her şey düzelir. ona doğru sürüyordu.Çok mu fena? Hani neresi? Hadi yardım edin bana! Üzerindeki uzun. Sonra. Görünürde yara bere yoktu.Hey. "Gebe koyunlara böyle vurmak da ne oluyor. Hiçbir şey senin sağlığından daha önemli değil. Yer. dedi Bektay. Elveda Gülsan/157 Tatlı söz hazineden değerlidir derler ya. düşen kirişin altında ezilip ölen bir koyun buldu orada. Zavallı kuzusu. ama sakın bana gücenmeyin. Tanabay. Çok yatmam. Artık şaşkınlık ve korkuyu atlatmışlardı. . Yaklaşınca çobanı tanıdı: Bektay idi bu. deli mi bu?" diye düşündü Tanabay. Sen sağ kaldığına şükret. Hepsi Caydar'ı avutmaya başladı. Kadınları yana itip. Çadıra gelince Tanabay bir daha bütün vücuduna baktı.Şimdi ne yapacaksınız? böylesine zor ve önemli günlerde işte kalkamıyorum! Ne yapacaksınız şimdi? . Caydar kımıldayamıyordu. Olan oldu." İki sürü birbirine karışacaktı ve bu da hiç iyi olmazdı.Pekâlâ..com. her ye.
Başını yukarı kaldır di. Eldivenlerini muşambasının alüna. Selamına karşılık ver158/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/159 medi..Ayaklarım nereye çekerse.Dur! Bekle biraz! diye peşinden koşmaya başladı.Bektay. seni dinleyecek başka aptallar bul! 96 .Ne olmuş yani? Dur. Şu haline. Bu koyunlarla ömrümü niye tüketeyim. Tanabay donakalmıştı. Orada pisliklere bata bata ölüp gideceksia Sana o da az! Yine de herkese bağırır durursun.cizgiliforum. Yürüyüp gitti. Ayaklarını yeri döver gibi hızlı basıyor. Yem yok. neye 'benzediğine de bir bak! İnsana benzer yanın kalmamış. .Peki ne oluyor? . yüzü kapkara olmuştu. göğsüne sokmuştu. nasıl yaparsın bunu! .İşte böyle yaparım. . ağıl yok. Sakalı büyümüş.Gidiyorum.Git başkasına anlat. her yanını ateş bastı ve boğulacak gibi oldu. Yakışıklı yüzüne o kara sakal yakışmıyor. biz de onlara öyle yaparız. konuşamıyor-du. yapıştırılmış gibi duruyordu. çocukluk etme! Ne yaptığını bir düşün! Kendini düşün! Duyuyor musun beni? Bektay başını çevirdi: . dur gitme! Neler söylüyorsun sen? Nereye gidermişsin? Bektay'ın gelişinden ve söylediklerinden şaşkına dönen Tanabay'ın kan beynine sıçradı. Hepsi üçyüz e beş baş. Yetti artık! Bıktım. İyi düşün Bektay. Öfkeyle yere tükürdü ve kann üzerindeki tükrüğünı kızgınlığını belli ederek ayağıyla ezdi. Yabankedisi gibi bakan gözlerinde kin ve nefret vardı.com.enginel elveda gülsarı Beline sımsıkı bir ip dolamıştı. Başkalanndan neyim eksik? Ben de kasabada yaşar.Niye olacak? Beni yardımcı alan sensin! .Peki bunu niye bana söylüyorsun? . nereye? . Başkaları da senin gibi olsun istiyorsun.Al bunları! İster say ister sayma. Dili tutulmuş. aylık ücret alırım. Tanabay'ın yanına yaklaştı ve birkaç adım önünde durdu. ne olur dinle beni! Sana her şeyi anlatacağım! diyen Tanabay koşup Bektay'in yanına geldi. başım nereye yönelirse! . usandım böyle yaşamaktan! . Ben de herkes gibi yaşamak istiyorum. .Yapılır! En doğrusu bu.Niçin. ayak izlerinin çukuru hemen su doluyordu. Hadi hoşça kal! Bektay değneğini başı üzerinde birkaç kez döndürerek olanca gücüyle ta uzaklara fırlattı ve yürüdü gitti. barınak yok! Rahat Jpırak beni! Sen git. Meydan okur gibi bakıyordu. . Neden sonra: ..Nasıl gidersin. Arkasına bakmadan gidiyordu Bektay. Atan başı sen de! Yetti artık!. Bir kere daha tükürdü ve değne-ğiyle koyunları gösterdi: .Rahat bırak beni! Sen kendini düşün. öle-yite çalışmana bak.Sen ne söylediğini biliyor musun evlat? Bu koyunlar bugün yarın kuzulayacak! Yapılacak iş mi bu seninki! Hiç böyle şey yapılır mı? . • .www. Onlar bize nasıl yapıyorlarsa.
. Gülsan bunların hepsine alışmıştı.com. Bektay'ın sürüsünü toplayıp kendi korasına sürdü. Bir daha. Gülsan ahırda sahibinin iyileşmesini beklerken neredeyse ayaklan tutulmuştu. Onun hoşlanmadığı tek şey. daha hızlı gitmek istediği için üzerindeki binici dizginleri çekiyordu. Kuyrukları düğümlendiğine göre yollan uzundu. Onu kendine çevirdi. • Dizgini kısa olan at Gülsan idi. Elbiseleri boya ve muşamba kokuyordu. Binicilerin iyisi de vardı kötüsü de. Şimdi üzerindeki sahibi değil. dağlara doğru yol almaya başladılar.. Yanındaki doru ata binen Çora idi. böyle bırakıp gitmeye hakkın yok! diye Bektay'ın omuzuna yapıştı bu defa.www. Toynaklardan çamur ve kar sıçrıyordu.Böyle yaşamaktansa hapse girmek daha iyi! dedi ve ardına bakmadan yürümeye devam etti. ahırda kapalı ve bağlı durma-sıydı. Kalktıktan sonra biraz soluklandı. dizginlerini hayvanın dudaklarını yırtarcasına birden çeker. Gösteriş meraklısı olanlan da görmüştü. onu arka ayaklan üzerine kaldırırlardı. . Muşambasının düğümleri iliklenme-mişti. göstermiş olurlardı. neye uğradığını anlayamamıştı. . Onu üyirden ve ilk sahibinden zorla ayırdıkları günden beri pek çok insan binmişti sırtına. ( Bektay onu dinlemek istemiyor. Deri ceketli ve muşambalı bir adamdı. Hepsi birdi onun için.Hızlı. Çenesine yediği müthiş bir I F 160/Elveda Giilsan yumruk Tanabay'ı yere sermiş. öbür tarafa inip gözden kaybplmuştu bile. . 17 Köyden iki atlı çıktı. bir yabancıydı. Tanabay bakakaldı. bir daha yaparlardı bunu. Elleri kar ve çamur içindeydi. Çeşit çeşit eyer vurmuşlardı.Mahvolacak zavallı çocuk. bilmeyeni de. Bektay kolunu çekip kurtardı ve yürümeye devam etti. Çok üzgündü. Koşmak tutkusu hiç 97 . * Tanabay kendine gelip başını kaldırdığı zaman Bektay bayırın belini aşmış. Eyerde doğru dürüst oturmasını bileni de. Merkezden gelen haürlı konuklan yorgaya bindirirlerdi. . Böyleleri atı hızla sürerken.Sen bir kaçaksın! Kaçak! Bektay yoluna devam ediyordu. ötekininki doru idi. Gülsan için sırtında kim olursa olsun farketmezdi. Böylece herkese. Ayak izleri gözden kaybolduğu yönde uzayıp gidiyordu. yürüyordu.Seni hapse atarlar hey çocuk! . Bunlar eyere kuruldukları zaman kendilerini Elveda Gülsan/161 büyümüş sanan ahmaklardı. dur! Konuşalım biraz.cizgiliforum.Dur diyorum sana! diye Tanabay onun koluna yapıştı.enginel elveda gülsarı .Dur Bektay. .Hayır. mahvolacak! diye mırıldandı. Ama o anda beyaz doruklar bir kıpırdadı ve sonra karanlıklar içinde yok oldu. yorga ata bindiklerini .Senin gibi kaçakları cephede kurşuna dizerlerdi! Bektay devam ediyordu yoluna. bırakmam seni. Atlardan birinin donu san.
partinin ilçe kurulunun birinci sekreteriydi.www. başarısızlığını görsünlerdi. Gülsarı güçlüydü. Herkesin yapamayacağı. Hükümet etmek. mutlu olurdu. yine koşmak istiyordu. gönderdikleri sekreterin başarısını. Kendisine kolhozun parti örgütçüsü eşlik ettiğine göre. Bazı memurlar yanlarında çalıştıkları. Kuzulama dönemi kötü gittiği için üzüntülü olmalıydı. Parti örgütçüsü hiç konuşmuyordu. Artık terfi etmesi. Ona binen zevk alır. Durum gerçekten kötüydü. Asıl sorumlu o değil.com. insanların ondan çekindiklerini gösteriyordu. varsın bunun sıkıntısını o çeksindi. Bu defa Gülsarı'nın sırtında. Onların bu yer kapma. Uzun yıllardır bulunuyordu şimdiki görevinde. Zamanı gelince kendisini desteklerlerdi. partinin ilçe merkezinin bir üyesiydi. o kişinin saygınlığını. Buraya bir yabancı göndermekle hata ettiklerini anlasmlardı. koyunkuzu kırılıp gidiyordu. güzeldi. Yukarıdakiler. onun gidiş temposuna uygun olarak sallana sallana giderken bunları düşünüyordu. Hatta bundan sinsi sinsi bir çıkar bile umuyordu. Ama biniciler için hangi ata bindikleri önemliydi. böyle olduğunu da herkes ve tabii Segizbayev de biliyordu. bir gemi gibi geniş dünyayı yara yara alıp götürüyordu insanı. Dostu-yâranı vardı nasıl olsa.. taypalma yorganın düzgün adımlarına. yönetmek. ilçe merkezinden kolho-zu denetlemesi için gönderilen bir müfettiş vardı. zaman kap162/Elveda Gülsarı ma savaşından zarar görenler de çobanlar ve sürüler oluyor. Sırtındaki binicinin kim olduğu artık ilgilendirmiyordu onu. Boş konuşmalarla koskoca bir amirin canını sıkmaması gerekiyordu belki. Niye kendisini düşünmemişler. Disiplin böyle gerektirirdi. daha koşmak. O yıl kışla bahar bir birine meydan okumuş. bu. güvenilir bir kişi olduğunu göstermemiş miydi? Ama bunun şimdilik bir yaran yoktu. Bu sekreter de bölgeye yeni gelmişti. büyük bir sorumluluk idi. Konuşmazsa konuşmasın. Aslında bölgede kışın geç gitmesi. Her yıl böyle oluyor. yenişememişlerdi. Suya çamura batmıyor. Aslında o ilçede sadece bir müfettiş. engel tanımıyor. korkarsa korksundu.. kaldıramayacağı ağır bir işti! Segizbayev. hiçe saymışlardı da bir yabancı atamışlardı! Burada yıllardır görev yapmış. büyük bir iş. Şu sarı yorga da eşsizdi doğrusu. Astlar üstlerine saygılı olmazsa bu disiplin bozulurdu. İşlerin hiç de iyi olmadığını bildiği halde yine de keyfi yerindeydi. Eğer biniciye sarı yorgayı sunmuşlar-sa. Ama Segizbayev buraya teftiş için gelmişti ve işlerin böyle kötü gitmesine cevap verecekfbir resmi sorumlu bulmak zorundaydı. Hiçbir şey yapılamıyordu bunu önlemek için. daha yüksek makama gelmesi gerekirdi. çok saygı duyulan ve önem verilen bir kişi olmalıydı. Tam binilecek attı. emrinde bulundukları kişilerle yüz-göz olmaya devam ediyorlardı ama bunlar günün birinde öyle bir sille yerlerdi ki neye uğradıklarını şaşırırlardı. Çobanların işlerini denetlemeye gelmişti.enginel elveda gülsarı azalmamıştı: Koşmak. İşte.cizgiliforum. Segizbayev uzaktan bir seyirci olarak kalacaktı. parti 98 . kodamanlar. baharın geç gelmesi ve koyun-kuzunun kırılıp gitmesi ona hiçbir zarar vermezdi.
Ama bu yardım daha fazla gecikmemeliydi. şimdi de çekip gidiyor" demezler miydi? Bu durumda ayrılırsa vicdan azabından kurtulamazdı. Çora. gelmemiş mi belli değil. onun durumunun parti toplantısında görüşülmesi gerektiğini söylüyor. Sorumluluktan kaçamazdı.. puslu.. İşler de böyle sürüp gidemezdi. Uzun yıllardan beri kalbinden rahatsızdı. belki bir gün işler bilimsel olarak ele alınır ve düzelirdi. Samansur akıllı bir çocuktu. dudak ucuyla 164/E!vedaGülsan gülümsemesi de yapmacıktı. SözElvedaGülsan/163 de bitip tükenmeyen işlerin üstesinden gelmeye çalışıyordu orada. Aslında kaşlarını çatması da. Bu adam "İşleri böyle berbat bir hale getirdiğiniz için sizi mahkemeye vereceğim" demişti. Biliyordu bu hastalıktan kurtulamayacağını. meseleleri. 99 . Sağlık durumu her yıl daha da bozuluyordu. böbür-kibir oturuyor atin üstünde. belki yardım gelirdi. Böyle yanındaki gibi bir denetçi değil. Çora'nın da ayrılma vakti gelmişti ar-üjt. "Ölmesen oba kap. Gençler iyi öğrenim görüyorlardı. Soğuk bir gidiyor. Sözünü yerine getirmeden işi bırakırsa insanların karşısına ne yüzle çıkardı? Ona ne derlerdi? "İşleri karmakarışık etmiş. oysa yorganın kulağının arkası yeni yeni hafifçe terlemeye başlamıştı. işleri yüzüstü bırakarak çekilmek istemiyordu. Kimbilir.enginel elveda gülsarı örgütçüsünün altındaki at ter içinde kalmış. ama onu merkezdekiler "biraz daha sabret" diye oyalamaktan başka bir şey yapmıyorlardı. Tepeler güneş görmüyor ve öfkeli. Artık ondan hayır gelmeyeceği anlaşılmıştı çünkü. Bahar gelmiş mi. Ona belki bu yüzden bekle diyorlardı. kolhozu borç batağına saplamış. Tanabay söylediklerinde haklı çıkmıştı. bağırıp çağıran ama hiçbir iş görmeyen. Yeni başkan. catkannınan turma"' diyordu o içinden. Niçin sabredecek. Hiçbir şey umurunda değildi. görmez miydi? Herhalde göremezdi.. Ama.cizgiliforum. Versindi mahkemeye! Mahkemeye vermekle işlerin düzeleceğini mi sanıyordu? Kaşlarım çatmış. Her yer balçık. İşlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini söyleyip duruyordu fırsat buldukça.com. Bakışları üzgün. söz vermişti. gözleri iyice çökmüştü.. bunu bir ar-namus meselesi yapıyor. soğuk bakışlarla gökyüzüne uzanıyorlar. sanki kolhozu düşünen yalnız o imiş. Üzülen yalnız o imiş!. bilmeyen bir adamdı. Bütün dağdakiler suç-luymuş da. karamsarlık yiyip bitiriyordu onu. Gidecekse bir an önce gitmesi iyi olurdu. Her zaman hastalanıyordu. Çora da kendi düşüncelerine dalmıştı. Günlerinin çoğunu merkezde geçiriyordu. Tatili geçirmeye gelen oğlu Samansur da söylemişti: "Artık işten çekil" demişti. niçin bekleyeceklerdi? "Aldanov görevi kendiliğinden bırakacakmış" gibi bir söylenti de dolaşıyordu ortada. Ülkede neler olup bittiğini. Ama bunu Çora görür müydü. beti-benzi sararmış.. Çekilmesine çekilirdi ama. Bir yandan evham. Herkese umut vermiş.. bir geliyor. babasından daha iyi biliyordu. "Sen işte böyle bir adamsın" diye nasıl söylersin? 18 Ulu dağlar sisli. gerçek yardım gelmeliydi.www.
Cehenneme kadar gitsindi. "Yumurtalarını başka kuşların yuvalarına bırakan kökek kuşu gibi. Sütü nereden bulacaktı. O. Felâket! Bu iki yavru da ölecekti demek! Bu ne uğursuzluk.cizgiliforum.. öle-yite çalışıyordu. Açtılar. İçindeki o ateş. başka şey düşünmeye çalışıyor.com. susuzdular ve sinek gibi kırılıp gidiyorlardı. utandıracaktı. Koradan çıkınca iki atlı gördü. İlçe merkezinden gelen biri olmalıydı. Ama hemen karar değiştirdi. Aynı anda birkaç koyun birden doğuruyor. 100 . Bir yanda soğuk ve rüzgâr. yatarsan kalkamaz ol! Elveda Gülsarı/165 sil olur da onun çenesini kapatacak bir laf bulamazdı! "Çoban değneğini fırlatıp attı da gitti sümüklü!" Onun bu yaptığını Tanabay'ın aklı almıyordu. sen git annene bak. ama hiç değişmemiş" diye düşündü. gelin! Tam da zamanında gelmişsiniz ha!" diye söylendi. "Yaa. bu ne acı! İşte şurada bir yığın koyun ölüsü vardı. hem de ikiz. korasız. bir yanda dayanılmaz pis kokularla bunalıyordu. aç ve susuz bırak. Nasıl olsa kolhozdan onun yerine birini gönderirlerdi. Kalkmak istemişti ama. Tanabay onları beklemedi. onu yerin dibine batıracak sözler bulup söyleyemediği için kızıyordu daha çok. Ama yorgaya binmiş olan deri ceketli adamı tanıyamadı.Baba. . Bir koyun daha kuzuladı. karısının sırtı hâlâ ağrıyor ve kalkamıyordu. Bunlar yetmiyormuş gibi. Sonra ağır adımlarla geldi.enginel elveda gülsarı Delik-deşik. Öyle yakınıp sızlanmayacaktı. Böyle bir yerde neler çektiğini anlatma fırsatı doğmuştu. Saçını başını yolsa da. kolumu kaldıracak gücüm kalmadı" diyordu. koyunlar birbirlerini iterek ayaklarını basacak yer bulmaya çalışıyorlardı. yavruları koyacak sıcak bir yer bulamıyordu. ama bir an sonra yine o olay geliyordu aklına. Kuzular acı acı meleşiyor. Tanabay "yetti artık. sonra da ne olmuş bakalım diye görmeye gel! Gelin. Kızarsalar kızsınlar! Sen adamı yemsiz.. Bektay'a yüzünü kızartacak. Salya gibi laf eden o yeni yetmeye! O sümüklüye! Ömrünü kolhoza adayan kendisi gibi yaşlı bir komünist na1 Ölmezsen vebaya tutul.www. Öfkesi yalnız onun çekip gitmesine değildi. Tanabay ölen hayvanları toplayıp dışarı çıkarıyordu ki. o sevgi uyanıverdi "Görmeyeli çok oldu. Ne de güzeldi yavruları! Ama onları nereye koyacaktı? Analarının memeleri boştu. Öte yandan. "Ne olursa olacak. kuzuları nereye koyacağını bilemiyordu. Can-baş koyup yaptığı işlerle alay edilmesini aklı almıyordu. Bektay'ın sürüyü bırakıp gidişini bir an bile aklından çıkaramıyor. Tanabay'ın da direnecek gücü kalmamıştı artık. başkanlar geliyor! dedi. O iki kişiden biri Çora idi. yıkık-dökük korada. yetti!" diyor. belini doğrultamamıştı. Koranın arkasına geçerek elindeki ölü kuzuları öbür ölülerin üzerine attı.Gelsinler! diye mırıldandı Tanabay. sürüsünü benim sürüme katıp gitmesine de kızmıyorum" diyordu. acı ve öfke içinde bunalıyordu. gelin hele!. "Haa! Gülsan bu!" diye Sevindi. kızı koşarak yanına geldi: . gelin bakalım. Onlara çıkışacak.
Evet.Niye öyle konuşuyorsun Tanabay? Neden her şeyi anlatmıyorsun? 101 . Yorganın üzerindeki adam ise 166/ElvedaGülsan 'Ijj i* öfkeli.www. Olduğum gibiyim.Neye söz verdin? . bizi geri bırakmaya çalışıyorsun! . Sen komünist bir çoban olduğun halde kuzuFann neden ölüyor? . Dudakları titremeye başladı. Ağzına geleni söyleyecekti artık. zor durumda kalacağını biliyordu.Ne oluyor yoldaş? dedi ölü koyun yığınlarını göstererek.Söz verdim. üzengiler üzerinde doğruldu. . onu doğduğuna pişman | etmek için.enginel elveda gülsarı Konuklar koranın önüne gelip durmuşlardı.Evet. . daha başka diyeceğin var mı? Çora araya girdi: . Bunları Çora'ya bakarak söylüyordu. koyun ölülerini gösteriyordu.Eee. boşanmıştı.Herhalde kuzular benim komünist olduğumu bilmiyorlar! diye patladı Tanabay. kırbacını uzatıp. Sanki içinden onu tutan bir bağ. evet öylesin! Kolhoz malına isteyerek zarar veren bir halk düşmanısın! Senin gibilerinin partide işi yok! Se/ün yerin hapishane! Sosyalistlik yarışında önümüze engel çıkarıyorsun. kuzuların da bu yüzden plüyor! dedi Segizba-yev. Sonra bağırdı: .Ben nasılsam nasılım. Segizbayev'e dik dik bakarak sordu: .. hiçbir şey söylemiyor. Bir an donakaldı ve ağzını açmadı. Aradığı suçluyu bulmuş olmanın sevinciyle ve bu küstah çobana haddini bildirmek. Planı baltalayan.Nee! Sen sosyalistlik adına söz vermemiş miydin? . Şunlara bak!.İşte..cizgiliforum. malların kınlma-| sına sebep olanlar bunlar işte! Bugüne kadar ne yaptınız burada? Komünistleri. benim yerim hapishane! Hapishane! diye cevap veren Tanabay için bu herifin sözleri bardağı taşıran son damla olmuştu.Rezalet bu! Nereye gitsen aynı şey. Böyle derken. Önce Çora'ya ba-1 ğırdı: "Siz burada ne yapıyorsunuz? Adamların verdikleri 1 sözleri bile bilmiyorlar. Segizbayev'in yüzü birden kıpkırmızı oldu. Tanabay'a selam bile ver. Sonra Tanabay'a döndü: . Bu herif hiç umurunda değildi. dizgin kayısıyla oynar gibi duruyordu. kendi örgütünün komünistlerini böyle* mi eğitiyorsun? Bu ne biçim komünist? Sizden cevap istiyo-1 rum! Çora başını öne eğmiş. soluk soluğa idiler. Ama içi acılarla doluydu.Hatırlamıyorum. Birden öfkelendi. sert bakışlı görünüyordu. Suçlu gibi duruyordu. İçindeki acının bu dürtüsüyle isyan etti. gönlünün yayı kopmuş. Atlar ter içinde. Dünya umurunda değildi.^ meden bağırıp çağırmaya başladı: .com. Dostunun önünde suçlanacağım. Çora'nın yerine Tanabay cevap verdi: Elveda Gülsan/167 . . Çora'nın yüzü perişandı.
bir daha atın başına indi. kuyruğunu sallaya sallaya yanında dolanıyor.Boş yere de ne demek? Çok kötü oldu! Elveda Gülsan/169 102 . Tanabay arkalarından koşunca atlarını dörtnala kaldırdılar..com. sizi öldürecek! diye bağırdı. kaçalım buradan. Korkudan benzi sapsarı olan Caydar.Gülsan çekil önümden. İki adam atlarının başlarını çevirdiler. görevini yapmış olmamn övüncüyle.Çabuk.Benim yerim hapishane! Hapishane! Defolun buradan defolun! Benim yerim hapishane! Hapishane! Sonunda "Yerim hapishane. Gülsan'nın kafasının neden öyle inip inip kalktığım. Ama Tanabay onun farkında bile değildi.Tanabay! Tanabay! Sakin ol. Atından indi. beni hapse tıksana it oğlu it! Bu sözleri Segizbayev'e dönerek söyleyen Tanabay eline bir şeyler geçirmek için arandı. Çora sapsarı olmuştu. hapishane!" diye soluk soluğa geri döndü. büyük bir iş başarmış. Tanabay'ın kollarına asılarak tırmığı almaya çalıştı. çekil! İndireyim şu tırmığı deri ceketli herifin kafasına! Genç yardımcı kadın koşarak geldi. .Ay sen ne yaptın! ne yaptın! .Yaa! Demek öyle? Sana da anlatmam gerekiyor öyle mi! Sen niye geldin buraya? Niye geldiniz? Şimdi ben soruyorum: Kuzuların kırılıp gittiğini söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. . Köpeği.www. ileri geri gidiyordu. ama bir yandan da bağırıyordu: . Arkasında duvara asılı duran tırmığı kaptığı gibi Segizbayev'in üzerine yürüdü "Defol buradan it oğlu it! Yok ol!" diye Segizbayev'e vurmak için tırmığı kaldırdı ve başladı savurmaya. Yerden eline gelen bir avuç toprağfalıp üzerlerine attı. Ama Tanabay onu iterek savuşturdu. Bir yandan da bağırıyordu: . Tanabay'ın gözü dönmüştü. Koşarken sendeliyordu. bir değneğe da-ğ yanarak topallaya topallaya kocasının yanına geldi: . 168/ElvedaGülsan r Korkudan ne yapacağını şaşıran Segizbayev yorganın dizginini çekiyor. kolhoz için ölesiye-bitesiye çalıştığımı söylemek için mi? Bunu da biliyorum!. at şaha kalkıyor. yapmamalıydım.enginel elveda gülsarı .Boş yere vurdum. Ömrüm boyunca ahmaklık ettiğimi. aklını başına topla! .Defol git başımdan! diye Tanabay onu eliyle itti. bir aferin bekliyordu.cizgiliforum. Belime kadar boka battığımı söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. Lanet olsun verdiğim söze! Lanet olsun ömür boyu verdiğim emeklere! Hepsinin canı cehenneme! Defol git! Benim yerim hapishanedir! Sen bu deri ceketli yeni efendiyi niye getirdin buraya? Beni çileden çıkarması için mi? Beni hapse tıksın diye mi? Hadi bakalım. Bu sırada Çora da sıçrayıp atına atlamak fırsatını buldu: .Bu yüzden Segizbayev'e kaldırılan tırmık atın başına küt diye indi. Bir daha kaldırdı tırmığı.. Köpek de havlayarak atların peşine düştü. gemin neden dudaklarını yırtarcasına gerildiğini ve hayvanın şimşek çakan gözleriyle* ona çılgınca baktığını Tanabay anlamıyor.
www. çizmelerine yapışmış Gülsan'nın sarı tüylerinden tanımıştı. ama kendisi de ağlı-jferdu onunla birlikte. çoban Tanabay'ın ensesine bakıp içini çekiyor. Çobanların nasıl çalıştıklarını. 19 O olaydan üç gün sonra. hüngür hüngür ağlamaya başladı. Karısı arkasından tutup sırtım sıvazlayarak: . Tanabay başını kaldırıp bakınca kapının ardında gözden kayboldu. Bunca emek vermekle aptallık ettiğini söylemişti." Ne olacaksa bir an önce olsun!" O kapalı kapının ardında herkes toplanmış olmalıydı. Ama mesele de bundan ibaret değildi. O şartlarda işlerin nasıl yürütüldüğüne kendileri karar versinlerdi. yumruklanm sıkıp dizlerinin 170/ElvedaGülsarr arasına kısürıyor. Üzerinde Gülsa-rı'nın teri ve tüyleri bulunan çizmeler. Ne var ki öfkeye kapılıp ağzına geleni söylemişti: Kolhoz için o güne kadar yaptıklarını kötüle-miş. İbrahim de bekliyordu. "Belki bunun başkalarına bir yararı olur. kargışlar yağdırmıştı. İbrahim.Aklım mı oynattın sen! Ne yaptığım biliyor musun? Elbette biliyorum.Bakasov yoldaş. "Bunun ne işi var burada? Leş bekleyen kuzguna benziyor" diye düşündü Tanabay ona sırt çevirerek. Tanabay Bakasov. ağlama! diyor. Bektay'ın çekip gittiğini. keçe çadır bile olmadığını. vurmamalıydım. Hükümet temsilcisine el kaldırmıştı. Tanabay başını kaldırıp bakmamış. İki büklüm olarak çöktü. onu. Böyle deyince de yine kuşkulara kapılıyordu. Neden sonra kurul yazıcısı kapıdan uzatıp: . Birkaç dakika önce Çora da girmişti içeri. Ben bir halk düşmanıyım. "Beni cezalandıracaklara cezalandırsınlar" dedi kendi kendine.Yorgaya boş yere vurdum. Yaptıklarına pişman değildi. başka çobanlara kolaylık sağlarlar.. . Elleriyle yüzünü kapattı ve sarsıla sarsıla." Fakat bir dakika sonra başından geçenleri tekrar hatırlayarak. giriniz! dedi. anlayış gösterebilirler. Tanabay'ın önünde biraz duraladı. O güne kadar kocasının ağladığım hiç görmemişti. hiç konuşmuyordu. Bu üç gün içinde uzun uzun düşünmüş.. parti ilçe komitesi olağanüstü toplandı. "Artık bana kim inanır?" diyordu kendi kendine. kuşkusuz bu ağır bir suç idi. yandaki bekleme odasında çağrılmasını bekliyordu. Çağrılmayı bekleyen Tanabay için vakit geçmek bilmiyordu. nasıl yaşadıklarım öğrenirler belki. dedi Tanabay soluğu kesilerek.Yaptığı terbiyesizlik için her cezaya razıydı. Belki her şeyi anlatırsam. "Ne diye bekletiyorlar. "Gülsarı'yı kan ter içinde bırakıp hayvanın kılları çizmesine yapıştığına göre. pek acelesi olmalı" diye geçirdi aklından. hiç suçum yok!" diyordu kendi kendine. Bekleme odasında.com. Diken üstünde oturur gibiydi.Ağlama Tanabay.cizgiliforum. nasıl bir kış geçirdiğimizi.. "Hayır. yem ve ot bulunmadığını. uykusuz geçen geceleri. 103 . kendisinin suçlu olup olmadığına karar verememişti. nedense.enginel elveda gülsarı .ne diye işi uzatıyorlar?" diyordu Tanabay. acılara gömülüyor. her şeyi anlatırsam. ben suçlu değilim. Sonra sustu.
Onu görür görmez nefreti uyandı. "Merhamet bekleyecek değilim. Bu. Tanabay. Bu kâğıt. Elveda Güisan/171 Masada oturanlar arasında en kara suratlısı dalağı patlamış gibi kızanp bozaranı Segizbayev idi.www. Onun karşısında kolhoz başkanı Aldanov vardı. Yürek atışları kulağının içinde güm güm ederek içeri girdi. Segizbayev'in raporunu okudu. Bir anda gözleri kararmış gibi herşey bulanık göründü.. Her şeyi. Suratı asıktı. Bu korkunç. Tanabay konusundaki olumsuz tavrını apaçık belli ediyordu. Segizyayev'in kendi yerine göz diktiğini seziyordu ama.Segizbayev'in kendisinden de 172/ElvedaGülsan kötü ve korkunçtu. Bu anlatılanlar arasında Tanabay'ın reddedeceği hiçbir şey yoktu. Aklını 104 . Gözleri iyice açıldı. En solgunu. Raporda. Kaçkatayev. kurşun gibi ağırlaşan ellerini dizlerinin üzerine koyarak oturdu. Parti sekreteri. masanın uç tara-ûnda Tanabay'a yakın yerde oturuyor. herkesi açık seçik görüyordu şimdi. birinci sekreter başını önündeki kağıtlardan kaldırdı: . bu yok' yakınmalarından farklı bir değeri olmayacaktı bu sözlerin. Tanabay'ı karamsarlığa düşürdü. Niye merhamet bekleyeyim ki? Suçlu muyum ben?" Kendisi için bir karar vermek üzere toplananların birbirine gizli rakip iki gruptan oluştuğunu ve bu olaydan iki tarafın da kendilerine bir pay çıkarmak için çırpındıklarını Tanabay bilmiyordu. Gözlerindeki bulanıklık geçmemişti daha. Kendini küçük düşürmeyecek bir çözüm yolu arıyordu kafasında. gerek sözle. Her yanını ter bastı.cizgiliforum. İçlerinden biri: .Sözde komünist demek istiyorsunuz herhalde.com. "Bakalım ne olacak?" der gibi bir bekleyiş içindeydiler. diye mırıldandı. Bu sözlerin hiçbir önemi yoktu artık. Kendini savunmak için söylemeyi düşündüğü şeyler. "Aktaş" kolhozunun çobanı Tanabay Bakasov'un. dedi kelimelerin üzerine basa basa. Çora.Komünist Bakasov'un durumunu konuşacağız. yüreği hızlı hızlı çarpmaya başladı. gerek fiille işlediği suçlar tek tek anlatılıyordu. kabından dökülen cıva gibi bir anda dağılıp gitti kafasında. Başını kaldırıp masanın çevresindekilere baktı. yüzünün bütün kanı çekilmiş olanı ise Çora. bu iğrenç rapora karşı koyacak gücünün olmadığını anladı. Sonunda.enginel elveda gülsarı Tanabay irkildi. ifade tarzı pek ağırdı. Tanabay içinden "bunlar kollarını iyice sıvamışlar" diye düşündü. gerginliğini otoritesini sarsacak noktaya getirmeden işi nasıl bir çözüme kavuşturacağını pek bilemiyordu. Ama raporun genel havası. Birinci sekreterin sağ yanında azametli bir tavırla Segizbayev oturuyordu şimdi. Çobanların her zaman 'o yok. Tırmıkla saldırabileceği bir şey değildi bu kâğıt. hırıldayarak soluyordu. Orada duran adamlar bir sis bulutu içindeydiler sanki. uzun masanın ucundaki sandalyeyi gösterdi.Oturunuz! diyen ilçe kurulu birinci sekreteri Kaşka-tayev. yeşil çuha üzerinde parmaklarını sinirli sinirli hareket ettiriyordu. . hepsi olmuştu.
. Bana "Deri ceketli yeni efendi" dedi. Sonra güm! diye aşağı ve hop! diye yine yukarı çıkıyordu. Meselenin bir de ÖQür yanı var. Anlattıklarının doğruluğunu kabul ediyor musunuz? .com. Yani halkı ezen bir ağa! Evet. Savaşın ilk gününden sonuna kadar ateş altında yürümüştü. onun gibi düşünenlerden sorumluyuz. nasıl çarpışırdı? Raporun okunmasından sonra Kaşkatayev Tpnabay'a sordu: . bütün vücudunu kevgire çeviriyordu.www.ard niyetini anlıyor musunuz? Daha başka bir şey söylemeye gerek yok sanırım. Aldanov: "Gördünüz mü nasıl işler oluyor?" der gibi. Bakasov'un tehlikeli ve tavırlarının düşmanca olduğunda ısrar ediyorum. Yüreği. demek oluyor ki partiyi temsil ediyorum. işlerin fena olduğunu görünce çok üzüldüm. Bakasov komünistlik adına verdiği sözü unuttuğunu söyleyince ona "halk düşmanı" dedim. ne de bir başkasının. Bu sözlerimle ona hakaret ettiğimi kabul ediyorum. komünist Bakasov'un davranışı basit bir kabadayılıktan öte bir durumdur. Elveda Gülsan/173 Bakasov gibi komünistlerden. Şaşırmışlardı. bir Sovyet vatandaşı ve partinin temsilcisi olan ben. Ama mermiler vücuduna tam isabet ediyor. Ah. partiye kayıtlı komünistlerle kayıtlı olmayanlar arasında yürütülen siyaset ve eğitimle ilgili çalışmaların hiç de iyi gitmediğini göstermesidir. "Yeni efendi" imişim.Parti üyesi yoldaşlar. "Senin yerin parti değil. Bu olayın en önemli yanı. Bu görüşte olan yalnız Bakasov mu. bir kopmuş gibi çöküyor.Bakasov yoldaş.. Bazı yoldaşları uyarmak isterim ki. tıpkı cephede olduğu gibi uğulduyordu kulaklarında. masadakilere tek tek baktı. Mesele. dedi Tanabay suratını asarak. yüreğini. Kendisinden özür dilemeyi de düşünüyordum. Bakasov'un beni aşağılaması da değil. "Deri ceketli" sözünü bir yana bırakalım. parti üyesi Segizbayev yoldaşın raporunu dinlediniz.Evet. Ama haklı olduğumu görüyorsunuz. duymazlıktan gelemem. öyle! Bunun ne demek olduğunu. yoksa başkaları da mı var? Bunu bilmeliyiz. Kabadayılarla başa çıkmak için başka usullerimiz de var. Ey Tanrım! 105 .. inanın ki onu bu kurula getirmezdim. ama ne kendisinin.. evet. Ben ilçe parti komitesini temsil ediyorum. Onun için o sözlerimi geri almak şöyle dursun. Aktaş kolhozunda hayvanlarla ilgili durumu.cizgiliforum. şimdi olduğu gibi çığlık çığlık yanacağını aklına bile getirmemişti. bunu görmezlikten. Eğer bu basit bir kabadayılıktan ibaret olsaydı. bir yukan tırmanıp ağzına geliyordu. Bu yoldaşlara şunu söylemek istiyorum. partinin aşağılanmasına izin veremem. Segizbayev söz alıp konuşmaya başladı: . böbürleniyordu. Bu olay. Segizbayev'in konuşması. Böyle olunca da. ilçe parti komitesinin ideolojik çalışmalarda başarısız olduğunu da gösteriyor. izin verirseniz ben durumu biraz açıklamak istiyorum. Herkesi süzüyor. ah! Neler geçmemişti Tanabay'ın başından. Kimse bir şey söyleyemedi. O raporda yazılanlardan hepsi korkmuş gibiydi. hapishanedir" dedim. "Yeni* efendi" demek de ne oluyor! Bakasov'a göre ben. Biz hepimiz.! Kiminle.enginel elveda gülsarı mı kaçırmıştı? Bu korkunç -apcr karşısında onun söyleyeceklerinin ne değeri olurdu \v.
Şimdi bunu kanıtlayamam. hepsini bastır. Beni yanlış anlamanızı istemiyorum. ola ola 'halk düşmanı' mı olacaktım? Bana böyle mi diyeceklerdi? Bir gün bana böyle diyeceklerine asla inanmazdım! Ben zavallı. beti benziyle de çocukluktan henüz çıktığını belli ediyordu. Yine de çocuk sayılırdı daha.. talihsiz Bektay için dert174/ElvedaGülsan lenip duruyorum. baş dayanağım olan armanım (ülküm) ne oldu? Nereye gitti? Ölesiye-bitesiye çalışmamın sonunda.cizgiliforum. hiç acıma. sürgüne tutulan. . emeklerim. kendinizi savunmak için ne diyeceksiniz? dedi.. . Bütün bunlar kimin umurunda? diye düşünüyordu.''•Kaşkatayev bu isteğe karşı çıkamazdı ve bu da Segizbayev taraftarlarının gücünü arttırırdı. Ceza Kanununun 58.Söz istiyorum! dedi bir ses. Segizbayev'in dili bir çekiç. kolhozdan nefret ediyor.Hayır. Kaşkatayev sinirlenmeye başlamıştı: .com. Çakıyor ha çakıyordu!. Tanabay onu yeni farkediyordu.. Suçu.Siz kendinizin samimi bir komünist olduğunuza inanıyor musunuz? 1 Biye: Dört yadını geçmiş dişi at. Sosyalist rekabetten nefret ediyor. . Senin yaşındayken ben de öyle yapardım.enginel elveda gülsarı Hayatimin aslı haline gelen çalışmam. her kelimesi de bir çivi idi. maddesine uymaktadır. bence asla mümkün değildir!. 106 . siz bilirsiniz. kırılıp giden kuzular için. . "Raporumda belirttiğim hususlara bir kez daha kısaca değinmek istiyorum: Bakasov bizim yönetim düzenimizden." Segizbayev aşın isteklerde bulunduğunun farkındaydı. hiç değilse partiden çıkarılmasını istiyordu. Bizim sosyal düzenimizin hepsinden nefret ediyor. savunmamı niçin dinleyeceksiniz? Ne isterseniz yapın. Omuzunda komsomol rozeti bulunan bir genç ayağa ilkti.Hayır. "Deve istiyordu ki biye1 alabilsin. Hepsi söylendi zaten. komite Tanabay'ı mahkemeye sevketme kararı almazsa.Bakasov yoldaş. parti içinde herhangi bir yerde bulunması. Hele onun parti üyesi olarak kalması. Elveda Gülsarı/175 . kolhozun parti örgütleyicisi Çora Sayakov'un da önünde açıkça söylemekten çekinmedi. tam tersi.Yani siz kendinizi herkesten daha akıllı mı sanıyorsunuz? . Kimsenin gözünün yaşına bakmazdım" diye geçirdi aklından. gürle bakalım. . İçinden "Hadi evlat. Bu odadan suçlu olarak çıkmalı ve tutuklanmalıdır.Hiçbir şey.. Bunu. yıkık-dökük kora için. ömür boyu çabalamam.Suçlu olduğunuzu kabul ediyor musunuz? . Bakasov suç işlemiştir. Demek oluyor ki ben başından beri hep bir halk düşmanıymışım! Öyleyse benim fikirlerimi.www. Bir hükümet temsilcisine görevi başındayken saldırmıştır.. Onun için. Sesiyle olduğu gibi. Oradakilerin en genciydi. Onun bu davranışlarının Ceza Kanununa göre cezalandırılması gerekir. kendimin herkesten daha ahmak olduğumu düşünüyorum.
biz de bir suçluyu yargılamıyoruz.. bizim gönlümüzü yumuşatmaya. suçlayıcı konuşmasına devam etti: Kolhozumuza en çok emeği geçmiş. onun ne durumda. Bize duygu değil kanıt gerek. kuzuların neden kırılıp gittiklerini çok iyi bilirim. dedi Kerimbekov.www. Yine o anda baştan başa irkildi. Ancak ben. Bir de şu var: İşler hep eskisi gibi gidiyor. Sinirlerini yatıştırmaya çalışıyordu ama bunu başaramadı. Segizbayev onun sözünü keserek karşılık verdi: . Bu hayalden Kaşkatayev'in sesiyle sıyrıldı: . Kulıbay'ın buğdayları söküp çıkararak. Biri araya girdi: .com. gerçekler gerek. Siz bunu kolhozun durumuna çok üzüldüğünüz için yaptığınızı söylüyorsunuz. somut kanıtlar... işlerin ne durumda olduğunu. Sürü bakımının ne «lduğunu. Duygu denen şeyi sakız gibi uzatabilirsiniz. burası bir mahkeme salonu değil.Affedersiniz ama. demek böyle? Komsomollarda iş ve disiplin böyle mi oldu? Kurallar böyle mi oldu? 176/ElvedaGülsan . Oralarda genç çobanlarla konuşurken utanıyorum. Kolhoz koralarının ne durumda olduklarını gördünüz mü hiç? Yem var mı. bana da halk düşmanı deyin bakalım. Peki. .. oraya varır varmaz bağırıp çağırmaya başlamışsınız. ot var mı? Ben de bir çoban çocuğuyum.Hepimiz aynı kurallara bağlıyız. -Kerimbekov serinkanlı olmaya çalışıyordu.Yaa. Kolhozlarda kuzulama döneminde çobanların ne zor günler geçirdiklerini bilmeyen var mı? Ben görevim gereği dağlarda.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı O anda. kırlarda sık sık dolaşırım. merhamet duygularımızı uyandırmaya çalışıyorsunuz.Ben Bakasov yoldaşın davranışım doğru bulmuyorum. o duruma çobanın sizden daha az üzüldüğünü mü sanıyorsunuz? Bunu hiç düşünmediniz mi? Onun sürüsüne vardığınız zaman. kurulumuzda bir yoldaşımızın durumunu tartışıyoruz. Segizbayev yoldaşın sözlerine de katılmıyorum.Konuşun Kerimbekov. tartışılmasını talep ediyorum. Bize Tarım Enstitüsünde öğrettikleri gibi değil. bu yaşlı.Ben burada Segizbayev yoldaşın tutumunun ve onun davranışının da ele alınmasını. . bulutlan ve karanlığı yararak çakan şimşeğin o bir anlık ışıltısında görmüştü o tarlayı. hangi şartlar altında yaşadığını sordunuz mu? Kuzuların neye kırılıp gittiğini sordunuz mu? Kendi raporunuzdan da anlaşıldığına göre. Sanki. Biraz duraladı. Bu durumları görünce insanın içi kan ağlıyor!. Sanki gök gürlemesi onun içinde kopmuştu ama sesi duyulmuyordu. onun üzerinde duruyoruz. İşte bunun için utanıyorum. tecrübeli komünist çobana hakaret etme yetkisini size kim verdi? Hadi. Bir komünistin meselesi var. dedi Kerimbekov. Onlardan çok şey istiyoruz ama gerekli yardımı yapmıyoruz. toprağı çiğneyerek bozduğu ekin tarlası gözünün önüne geldi gitti. Bu davranışı için partiden bir ceza alması gerektiğine de inanıyorum.Kerimbekov yoldaş. Öfkeli. İşte onun için "Bakasov yoldaş niye öyle davrandı?" diye düşünmeElveda Gülsan/177 107 .
Çora. raporda yazılanların doğruluğunu kabul ediyor musunuz? diye sordu Çora'ya. Kaşkatayev'in keyfi kaçmıştı: . Kerimbekov yoldaş. Bakasov meselesini kendi parti örgütümüzde ele almamıza izin verilmesini isterdim. O durmadan kendi kendine sorular soruyordu: "Ben ne uğruna hayatımı adamış. İlçe Merkez Komitesinin aldığı ka.konuyu saptırıyorsunuz Kerimbekov yoldaş. beti benzi sapsarı olarak sandalyeden usulca kalktı: . hepimiz için yapılmış gibidir.. öyle olsun! Hepinizin canı cehenneme! Bunun başkalarına bir yaran olacaksa hiç üzülmezdim. silkeleyip atyı artık beni! Artık hiç birşeyin önemi yok benim için. Bu yaptıklarım. Artık parti içinde ona yer yok. merhamet duygulan yerine.. Bunu herkes kabul eder.. Başka söyleyecek bir şeyiniz var mı? . dedi. Bir ara Tanabay'ı savunmada başarıya ulaşır gibi oldular. onu bu duruma getiren nedir? İşte bunu düşünelim.com. Hem siz Segizba-1 yev yoldaşa bu olayı bu kurula bildirmemesini niçin rica et-f tiniz? Onu şikâyetten niçin vazgeçirmek istediniz? Meseleyi örtbas etmek. ne akılsız imişim meğer ben! Kolhoz için. Hadi ezdiniz. Aslında bu olaydan siz de sorumlusunuz. siz kolhozun parti örgütleyicisi olarak. parti yetkilisinin otoritesini sarsacak bir davranışı hoş göremeyiz. ne uğruna canımı dişime takarak çalışmışım? Buradakilerin hiçbiri dağdaki sürülerle ilgilenmiyor! Umurlarında bile değil! Ne budala. . siz bizi asıl meseleden uzaklaştırı-yor. Ama Tanabay yıkılmış. komünist Bakasov ağır bir suç işlemiştir.Oturunuz.enginel elveda gülsarı miz gerek. ama açıklamak istediğim. Komünistleri eğitme görevini gereği gibi yapamadığı178/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/179 nız için size de bir ceza verilmesi gerek. duygu da duygu. hoşgörü." diyordu içinden. koyun ve kuzular için ömrümü harcadım. 108 .. Bakasov'un saldırısı hepimizi ilgilendirir. Kerîmbekov'u desteklediler.Açıklamak istediğim.Buna gerek yok. komsomol işlerini haleyola sokmak için kafa yorsamz daha iyi edersiniz. Makine ve traktör istasyonunun müdürü ile ilçe gazetesi redaktörü.. onların umurunda değil.. halk düşmanıymışım! Madem ki öyle diyorsunuz. ama şunu da düşünün: Bakasov...Evet. dedi.ran daha sonra kolhoz komünistlerine bildirirsiniz. kendinden geçmiş. saklamak mı istiyordunuz? Ayıp! Oturunuz! Böylece tartışma başladı. . kolhozun en iyi çobanlarından biridir. Sayakov yoldaş.Neyi açıklayacaksınız Sayakov yoldaş? Bakasov'un partiye karşı davranışı ve sözleri apaçık değil mi? Açıklanacak başka bir şey yok. hayatımı buna harcamış olmam.Her şeyden önce ben. O hareketi elbet bir ceza görür.. . Üstelik tehlikeli bir adammışım. Bana göre Burada bulunanların hepsi kabul eder ki. onların ne konuştuklarını dinlemiyordu bile.cizgiliforum. Siz. Bu ne biçim hareket? Hiç böylesi görülmüş müdür? Temsilcilerimize hiç kimsenin tırmıkla saldırmasına göz yumamayız.www. İş iştir.Neyi açıklayacaksınız? . Böyle birini o davranışta bulunmak #i zorunda bırakan.
Bakasov'u mahkemeye sevketmeye ve aleyhinde bir dava açmaya gerek yok sanıyorum. O. Kaşkatayev henüz oyunu bildirmemişti. Kurul üyesi yoldaşlar. ..Bakasov yoldaşın parti üyeliğinden ihracı konusunda bir öneri var. dedi Kaşkatayev sert sert.Sonra ne oldu sanıyorsunuz yani? Olan şu: Biz ata zincir vurmak zorunda kaldığımız için. bir komite temsilcisine ya-kışlnayacak bir yöntem kullandığı için. Aynı zamanda. Bunu öneriyorum.Ben Segizbayev'e tekdir cezası verilmesini öneriyorum. Tanabay onun yüzünün aldığı biçimden. Tanabay Bakasov parti üyeliğinden çıkarılmıştır. sonucu ancak Kaşkatayev'in yazıcıya verdiği emirden çıkardı: . Ama Kaşkatayev'in kafasında başka bir hesap vardı ve bunu da oya sundu: . Evinizde değil.www. İsterseniz çağıralım. Sonra "çıkarılsın" diye el kaldırdı." sözlerini duyunca anlayabildi. Disipline uymanızı rica ediyorum sizden! Artık her şey ilçe merkezi komitesi birinci sekreterine kalmıştı. Bu önerinin oya konulması durumu değiştirmez. 109 .Gereği yok. bana bu tehditleri savururken duyan tanıklar var.. partinin ilçe merkezi kurul toplantısında bulunuyorsunuz. yorga Gülsan. Kaşkatayev de Segizbayev'in isteği doğrultusunda karar verdi: .. bir parti üyesi olan Bakasov'a onur kırıcı sözler söylediği. hakaret ettiği.. hiçbirini görmüyordu.com. Kaşkatayev yoldaş. Bu kadarı yeter zaten. Kerimbekov oturduğu yerden fırlayarak bağırdı: „ * .Sayıklıyor. Bunlardan üçü Baka-sov'un ihracı lehinde. köstek.Tutanağa geçin: İlçe Parti Komitesi kararıyla. şu anda bekleme salonunda oturuyor.. Tanabay kalkan parmaklara bakmıyor. fazlası değil. Kendinize gelin. . Şimdi oyunuza sunuyorum: Bakasov partiden çıkarılsın diyenler el kaldırsın! Kurul yedi üyeden oluşuyordu. herkesin önünde beni kafamı kırmakla tehdit etti.Bir dakika yoldaş Kaşkatayev. ama neye öfkelendiğini ancak "Zincir. el-kol hareketiyle konuşmasından bir şeylere çok öfkelendiğini anlamıştı. bunun için de oylanması gerekmezdi. . Ama ona artık partide yer verilemez. Aldanov köpürüyordu: . bakındı. üçü de aleyhinde olduklarını bildirdiler.. Bir an durdu. 180/ElvedaGülsan "İşte bu da bitti" diye düşündü Tanabay. ne dediğini bilmiyor! diye bağırdı Seğizbayev oturduğu yerden. Sıra oylamaya gelmişti. büyük bir hata yapmıyor muyuz? Bir öneri daha var: Baka-sov'a ağır bir uyarı ve tekdir cezası verilsin.enginel elveda gülsarı Kolhoz başkanı Aldanov söz aldı. Kabul edenler?. Oturun. Bu konuda Seğizbayev yoldaşa hak veriyorum. Kerimbekov ısrar ediyordu: .Kerimbekov'un önerisini kabul edenler. Her yanı buz gibi soğumuştu.. ilçe komite üyesi Seğizbayev yoldaşa da tekdir cezası verilsin.cizgiliforum.Sakin olun yoldaşlar! dedi Kaşkatayev. .
Bir şey söylemek ister misiniz? Ne düşünüyorsunuz? Tanabay dönüp baktı.com. Artık parti üyesi değilsiniz.Yoldaş Bakasov. Hava sımsıcaktı. Daha kötü bir şey olmadan gitmeliydi buradan. . Seni mahkemede yargılanmaktan.enginel elveda gülsarı Yine üç lehte. Tanabay da her şeyin bittiğini düşünerek kimsenin yüzüne bakmadan. kalkıp kapıya doğru yürüdü. HerhalElvedaGülsan/181 de bir söyleyeceğiniz olmalı ama tek söz etmediniz ve belki de bunlann sebebi çektiklerinizdir. Bu kadan kötüydü. Böyle olunca. gitmek için kımıldamaya. ne diyorsunuz bu olanlara. Kart. Hemen az sonra Kaşkatayev sinirli sinirli konuştu: .Ne diyebilirdim ki oğul. er-geç partiye dönebileceğinizi umuyoruz.Evet. Bu deri kılıfı Caydar dikmişti. onun omuzlanndaki kaygı yükünü. Bırakırken masamn soğukluğunu hissederek ürperdi. kusacakmış gibi iğreniyordu. nereye gidiyorsunuz? diye durdurdu onu Kaşkatayev. üye kartım çıkarmak için elini koynuna soktu. sabırlı görünüyordu. Ama bunu açıklayamıyorum. o ağır darbeyi hafifletmeye çalışıyordu ve Tanabay onun karşısında kendini pek acemi görüyor. güneş pınl pırıl. Konuşan Kerimbekov idi ve sesinde bir içtenlik vardı: . Parti üyesi kartını teslim ediniz. bu yandan insanlar gelip geçiyordu. 110 . Aşın bir serinkanlılık idi bu. üçe karşı dört oyla önerinin reddedilmesini sağladı.Bırakmam mı gerek? dedi Tanabay. Segizbayev böylece tekdir cezasından kurtuldu. Ona el kaldırmış. Büyük bir üzüntü içinde: J . O yandan. üç aleyhte el kalktı. sonuçtan memnun değilsin. neye baksa. Komite binasının önündeki alanda çocuklar koşuşuyor. arak her şey bittiğine göre. Ama Tanabay bütün bunlan çekilmez buluyor. samnm bizim kapılar sana açılmaz! Binadan dışan çıkınca Tanabay serinkanlı. Kılıf ince bir kayışla boynuna asılıydı. Parti sana doğru yolu gösterdi. . daha da eziliyordu. Üyeler.www. Kendisinden bile iğreniyordu sanki.cizgiliforum. Sonra yine hiç kimseye bakmadan gitmeye hazırlandı. Ve yine Kaşkatayev Segizbayev lehinde oy kullanarak. Yalnız şunu söyleyebilirim: Ben suçlu değilim. Kılıfı çekip çıkardı. burada herkesi susturamam M. Üyelik kartını taşımaya hakkınız yok! Tanabay. Bir an evvel gitmek. dağlara kavuşmak en iyisiydi. Vücudunun kokusu ve sıcaklığı sinen kılıfı. Demek sen parti üyesi olmaya da lâyık değilmişsin. hakaret etmiş olsam da suçlu değilim. Kaşkatayev'in buz gibi soğuk ve cilalı masasımn üzerine bıraktı. Bu sırada hemen ardından kendisine hitap eden bir ses duydu. Olardan şimdi şimdi anlıyordu. ceketinin altındaki kazağın iç kısmında. oyun oynuyorlardı. Biz kapılann tamamen kapanmadığını. Karşısındaki tanımadığı o delikanlı. güzel bir akşamüstüydü.Bakasov. Sen ise hâlâ kırgınsın.Hımmm! Demek partiye güceniksin yani? Dikkat et yoldaş. bir deri kılıfın içindeydi. Ezici bir sessizlik vardı. yerlerinden kalkmaya başladılar. masamn üzerine bırakın. hapisten kurtardı. . İşte böyle evlat.
com. bilmek istiyorsan.Hey Tanabay.Ben senin dostun değilim. yine çalışmaktı. Tanabay ona bakmadan: . Ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi. Yine yüreği sızladı ve kaşlarını çattı. nasıl konuşulacağını.. hayvanın başını dağ yoluna çevirdi. çok büyük! Atın boynuna sarıldı ve gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladı. Öfkesi kaynayan kazan gibiydi.Bunu söyleyemezsin! dedi Çora üzüntüyle. Ömür boyu önemli işler de bulunmuş. hep yöneten kişi olmuştu. eski bir dosta bakar gibi baktı kara gözleriyle. Tanabay'ın ona doğru geldiğini görünce. Derdim çok büyük Gülsarı. içi kaltı ravuk=Dışı parlak.www. Ah Gülsan.. İki eski dost.. Gövdesi tunçtan bir heykel gibi güçlüydü. evin girişiyle konuk odasımn baş köşesine giden yol gibi güzeldi. Aradım. ama gitmişsin. Gülsan kendi atının yanına bağlanmıştı.Ne istiyorsun? Sen kendi yoluna git! .Elbette söylerim. ölçüp biçip konuşmasını öğrenemedim daha.Bana gücenme Gülsarı.Seninle konuşmak istiyorum. * Çora ona. Segizbaye ve Kaşkatayev gibilerinin söyledikleri gibi olmadığını bil miyor muydu? Onların sözlerinin "Dışı cıltıravuk. aradım bulamadım. Beni bağışla. Ne de olsa attı.enginel elveda gülsarı Atlann bırakıldığı yerde. hayvandı işte. Tanabay'ın tırmıkla kafasına vurduğunu unutmuş olmalıydı. Tanabay sert bir şekilde sözünü kesmişti çünkü: . ne 111 . . Mutlaka düşüne taşına söylüyordu. terlemiş atının gemini çekip onunla yanyana koşturmaya başladığı zaman da dönüp bakmadı ona. ah! Onun boynu. sus-pus olmuş. Yanına yaklaşın182/ElvedaGülsan ca. iki komünist olarak ko-nögalım. komünist de değilim artık. . söz dinleyen bir öğrenci gibi başını kaldırmadan oturmuştu yerinde. O ise halka doğruyu söylemekten korkuyordu. Hep çekingen. durduğu yerde ayağını oynattı.ensesi. Oysa Çora okumuş biriydi. Nereden öğrenmişti bütün bunları? Doğru: Kendisi cahildi. Ne yapmıştı bugün? Kaşkatayev sesini yükseltir yükseltmez. içi karanlık ve soğuk" olduğunu "ho lâf-boş lâf' olduğunu bilmiyor muydu? Bu Çora kimi kandı rıyordu? Niçin kandırıyordu? Elveda Gülsarı/183 Çora ona yetiştiği. Biraz bana bak. Arkasına dönüp bakmadı. Nerede. Sonra. beraber döneriz diye aradım seni. kanı ise kararıp kaskatı olmuştu sanki. çalışmak. Hiç değilim! Sen de uzun süredir komünist olmaktan çıktın. Peşinden koşan yorgayı nal seslerinden tanımıştı. İşlerin.cizgiliforum. Ben dobra dobra söylerim. Şimdi ne yapacaktı ki? Halk ona güvenmişti. Sadece kendini öyle gösteriyorsun. Bana sırt çevirme Tanabay. . diye söze başlamıştı ki dilini ısınp susmak zorunda katdı. unut gitsin! diye fısıldadı yorgaya. . kollarını gevşetti. gelip geçen insanların önünde öyle ağlamaktan utanarak kendini tuttu. Aleksandrovka yokuşunu geçtikten sonra yetişti. Kendi atına atlayarak. bütün işi çalışmak. Çora da onun için eskisinden farklı bir kişiydi artık. hep ihtiyatlı.
sızılarla geçen ömrünü de damla damla tüketiyor ve Çora. çağırdıklarının gelmesini bekliyordu. Geçen her saniye. elleriyle. Gece bekçisi kadın lambayı yakmış. Tanabay'ın ardından bağırmak istiyordu. Çora gönderdi.enginel elveda gülsarı söyleneceğini öğrenemedim. lemiyor. . Eyerdeki adam acılar içinde kıvranıyor. köye döndükten sonra bir süre samanların üzerine uzanıp dinlenmiş. Acıdan inliyor. O sırada Çora idare odasında oturuyor. Tutamadığı dizginler Gülsan'nın boynundan sarkıp sallanıyordu. köy sokaklarında at koşturan bir haberci. sonra at bakıcıları onu. Sesi çıkmıyordu. bu son saatlerinde anlıyordu hayatın değerini.Oy kalbim! Göğsüm! diye inledi Çora.Ne oldu? Acelen ne? .. Çora adamların gelmelerini beklerken zaman hiç bekElveda Gülsarı/185 .Ben bilmiyorum. ben sapıyorum. hinldayarak koşmaya başladı. ancak bunca yıl sonra. arada bir çıkıp kapı aralığından Çora'ya bakıyor. her evin önünde durup sesleniyordu: . Çora'nın yüzü ölü gibi. adamın sesinden ürkmüştü. Tanabay'la konuşmaya çalıştığını sanıyordu. kanı çekilmiş yüzünden soğuk ter şıp şıp damlıyordu. sonra aynı elini göğsüne bastırdı. Sesi iyice kısılmıştı. Çora'nın acılarla. tarlaların içinden sürüp uzaklaştı. dişleriyle aün yelesine 184/ElvedaGülsan sarılıyordu. sapsarı olmuştu. diyor. Köydeki bütün komünistlerin acele toplanmaları için haberci çıkarmış. o zaman kendini hâlâ at sırtında.com. her derdi sinesine çekerek ve 112 ..Hey! Kim var evde? Dışarı çıkın. Orada sobayı yakmaya çalışıyor. Çora. Atın boynuna. damla damla akıp gidiyordu. Ara sıra gözleri kararıyor. dudaklarını ısırıyor. Ççra'nın yüreğine bıçak gibi saplanan o sözleri söyledikten sonra ardına bakmadan gidiyordu. Yorga. şimdi onların bir an önce gelmelerini bekliyordu. Burada yolumuz ayrılıyor. Bütün bunları Tanabay göremedi. "Gülsan. Oysa Tanabay. Tanabay atının başını çevirdi. Tanabay henüz dağ yolundayken. Çora'yı odasında yalnız bırakarak ön odaya geçmişti. Kulaklarını kıstı. Zor duruyordu atın üstünde. koluna girerek büroya götürmüşlerdi. iç çekip başını sallaya sallaya yine ön odaya geçiyordu. yelesine yapışıp soluk almaya çalıştı. Tanabay'a bir şeyler söylemek için elini uzattı. Göğsünü masaya dayamış. Gözleri göz çukurlarına baüp yitmiş gibiydi.. bir eliyle kalbini bastırıyor. 20 O akşam. çabuk eve götür beni! Çabuk Gülsan! Çabuk!. dalıp gidiyor.cizgiliforum. çabuk! Hemen parti bürosuna gidin! Toplantı var.www. çabuk! Çabuk! . yoldan ayrıldı. Ölüm kadar korkunç bir şey vardı bu seste ve Gülsan bunu sezmişti. Durup dinlenmeden. ağzını burnunu iyice açarak güçlükle soluk alıyordu. çabuk gelsinler. Eve götürmek istemişlerdi ama Çora büroya gitmekte ısrar etmişti.
Toplantıdan sonra beni eve götürürsün. çoktu.com. Nerede kaldılar? Biraz çabuk gelseler. Her şeyi anlatacağım. Bu işin nasıl olduğunu. Kendimi de olduğum gibi anlatacağım.. Komünistlerin hepsi gelince. Saatlerce.. Sapacağı. ama bunların pek çoğunu başaramamıştı. Aldanov hakkında ne düşündüğümü de bilsinler. şimdi daha iyiyim. .. Sen kapının önünde bekle. Acımasız zaman tıp tip damlıyordu. dedi karısına. gelenlerin sesini duydu. Tanabay'ı partiden nasıl ihraç ettiklerini anlatacağım. Kıvrım kıvrım sarp yollardan gitmek zorunda kalmıştı. Elinde ilaçlar olduğu halde koşarak. Acılarım bastırıp. 21 Tanabay evine geç vakitte ulaştı. hayatını düşünmez misin! Çora dinlemiyordu. Dişleri titreyip bardağa çarpıyor. acı mı acı damlalar halinde. geçiyordu.cizgiliforum. Tanabay hiç konuşmadan atın ağızlığını çıkardı. Armanı (gerçekleştirmek istediği ülküsü) büyüktü. tıp tıp akıyor. kaçacağı başka yol yoktu artık. ah! Çıldırdın mı sen! Toplantı yapacak başka vakit bulamadın mı? Hadi eve gidelim. su göğsüne dökülüyordu. Kolhozumuz hakkında. Hadi çık. Zaman ağır mı ağır.. Ama işin güçlüğü hiçbir zaman yıldırmamışti onu. nefes nefese gelmişti. işte şimdi yakasına sımsıkı yapışmışa. söylemek istediklerimi bir söy-leyebilsem" diye düşündü." İlk gelen karısı oldu. "Ah bir dayanabilsem.. insanlarımız hakkında her şeyi anlatacağım.. her şeyi anlatmam gerek onlara. elinde bir fenerle kapının önünde onu bekliyordu. Korkma.. Dönüşü olmayan bir sona geliyordu. Dışarıdan. Onu yıldırmayan güç. Zaman kötüydü. gözünü dört açarak bakmıştı yollara. Nerede kalmışlardı çağırdığı insanlar? Niye gecikiyorlardı? Çok uzakta değillerdi ki!.. Çıkma-z| saplanıp başka yola geçtiği de olmuştu. Herkes her şeyi bilsin: Tanabay'ın partiden çıkarılmasına karşı geldiğimi bilsinler. şapkasını çıkardı.www.Ne oldu Çora? Neyin var? diye sordular gelenler. Uçup gitmekte olan canını.. İşlerin kötü gittiğini bir bakışta anladı. sessiz sessiz. Başını kaldırıp dikleşti. sırtından eyeri aldı. Kocasını görür görmez ağlamaya ı başladı: 186/ElvedaGülsan .Bir şeyim yok. Komünistler kendileri karar versin.. toplantıyı açarak konuşmaya başladı..enginel elveda gülsarı üstesinden gelmek için çalışarak geçirmişti yıllarını. . Caydar feneri 113 . parti örgütleyicisi Çora Sayakov ayağa kalktı. İlacını içerken kendisini götürmeye çalışan karısını eliyle itti. Benden sonra onun ne söyleyeceğini de. şimdi herkesin yüzüne daha korkusuz bakabilirdi belki.... son görevini yapmak için bütün gücünü topladı. Sonunda böyle olacağını önceden bilseydi. Ve bunca zamanın nasıl geçip gittiğini anlayamamıştı. Yeter ki bunları anlatacak kadar zamanım olsun. umutsuz bir çığlıkla tutmaya çalışıyordu "Her şeyi. Gözleri yollarda kalan Caydar.Ah. ne yapacağını da görsünler. Şu haline bir bak! Sen hiç canını.
orada uzanıp kaldı.. dedi Caydar. Bunlar geliyordu aklına. .Ben bilirim ne yapacağımı! Tanabay kapalı koraya gitti. Ona söyleyecek söz. "Evet ölmek daha iyiydi!. sallaya sallaya. Halk düşmanı ha! Ömür boyu çırpınmasının sonunda gördüğü karşılık bu idi.. Aa.Çok bağırma..Niye bağırmayacakmışım! Neden gizleyecekmişim! Bir köpek gibi kovdular beni. koşmak." Uyandığı zaman başı kazan gibiyidi. kuzular meleşiyordu.Bektay'ın da. bağıra çağıra karanlıklara dalmak. uz gitmeyen işler için kaygılanmak. sürünün de.. Bir köşeye yığılmış samanın üzerine çöktü. yeniden o tırmığı kapmak.. diye düşündü. Bunların hepsini gözünde canlandırıp aklına getirince. Onlara saman ve arpa unu göndermişlerdi.Hadi yat. sesini bütün dünyaya duyurmak. sonra 188/ElvedaGülsan bir dere yatağına girmek.Ne yorulması? Partiden kovdular beni! .Bektay'ın sürüsünü ayırdılar. Sonra açık koraya çıktı. kuzuları kıra çıkarmışlar ve hayvanlar taze ot otlamış-lardı. onun hakaretlerini. Ne diye öyle bakıyorsun? Ne diye dikilip kaldın? . Oysa Caydar'ın ona iyi haberleri vardı. belki o zaman bu kadar üzgün olmazdı" diye düşündü. ne zaman nasıl yattığını bilemedi. .. Bir halk düşmanı olarak suçlandığım hatırlıyordu. değeri yoktu artık. koşmak. O niçin uyanmıştı? Niçin? Hiç uyanmamayı istedi. Uzun süre kendine gelemedi. hapse tıkma tehditlerini yeniden duyuyordu. düşüp kafasını kınncaya kadar koşmak. Yanıbaşında koyunlar öksürüp aksırıyor.. diye bir-küfür savurdu Tanabay. yorganın üzerinde kendisine bar bar bağırışı kulaklarında uğulduyor.com. Bu bize az bile. Sen tfe haketmiştin. yeni bir çoban göndermişler. . . Yaşamak.cizgiliforum. Çok huzursuzdu. Cam ne konuşmak istiyordu ne de yemek. Yattığı yerde bir o yana bir bu yana dönüyor. yardımcı kadınlar duyacak. Hiçbir şeyi. Bunu haketmiştim zaten. Elveda Gülsan/187 . Artık ölmekten başka yapacağı ne vardı? Ölsün.enginel elveda gülsarı tutuyordu. Karısı içinden "Keski kasabada içip zil-zurna sarhoş olsaydı. daha iyiydi. dünyada ne varsa unutup uyumaya çalışıyor ama uyuyamıyordu: İşte. onu hiçbir şey ilgilendirmiyordu. demek korada idi! Dışarıda şafak aydınlığı vardı.Çok mu yoruldun? . Tanabay ona tek lâf etmiyordu. Nerede olduğunu. Sonra Komite toplantısı canlanıyordu gözünde. verecek cevap bulamadığını da hatırlıyordu. Koyunlara bir göz attı. bembeyaz kar üzerinde Bektay'ın kapkara ayak izleri geliyordu gözlerinin önüne. hiç kimseyi görmek istemiyor. çalışmak. böyle yaşamaktansa ölmek daha iyi. Karanlıkta bir süre dolandıktan sonra kapalı koraya girdi. Segizbayev'in. Bütün bunlar gözünde canlanınca.. Tanabay hâlâ ağzım açıp tek lâf etmiyordu ve bu suskunluğu korku veriyordu. Hiçbir şeyin anlamı. 114 . yeni çobanın da. biraz dinlen. O gün hava ısınmış.www.
Su buz gibiydi. gider.. dedi. Çora'nın çok hasta olduğunu sana bildirmemi söylediler. Eğilip avuçlarıyla su içti.. Tüfeğini. dediler. İnsan denen varlığa. kızlanna ve yardımcılara daha yumuşak davranmak istiyor.. Caydar kocasımn sözlerinden utanarak: . hiçbir şey olmamış gibi çalıştılar.Ben doktor değilim ki. ama olanlan unutmak ve cesaretini yitirmemek için kendini zorluyordu. Okuldaki oğlunu da çağırmışlar. Şimdi biraz kendine gelmişti. O sırada Tana->ay korada temizlik yapıyordu. Korayı temizleyip yere kuru saman yaymak gerekiyordu. titreyen parmaklan arasından akıyor. Sonra biraz durarak: . yaşadıkça da bu yerleri daha çok çiğneyecek. şimdi gitmem gerek. demek sensin Aytbay. "Ay Allah! Yine mi Çora?" diye düşündü. istasyona karşılamaya gitmişler.com. Mutlak gelsin. Aytbay atının başım çevirdi.cizgiliforum. . Kalkıp çaya kadar uzandı. Ben görevimi yaptım. sürüyü koraya getirdi. 190/ElvedaGülsan Elveda Gülsarı/191 115 . O akşam hava bozmaya başladı. dedi. Tanabay kamının ses tonundan kötü bir haber alacağını sezmişti. O gün. Onu ilk farkeden ve karşılayan Caydar oldu.Sen bilirsin Taneke. yakındaki sürülerden birinin çobanıydı. Önceki acılan birden depreşiverdi. Karşılaştıklan zaman biraz konuştular. haber verdim. o da bir avuç daha alarak üstüne döke döke içiyordu. Yeni doğmuş kuzulan soğuktan koruElvedaGülsan/189 mak için çare aramalıydılar. bu defa çok ağır hasta. Seni görmek istiyor. Onu görmek istemiyordu. Değişen bir şey yoktu sanki. ama gitmeyeceğim.. Hava kararmaya başladığı sırada bir atlının gelmekte olduğunu gördüler. in aündan. Az önce aklından geçirdiği kendini öldürmek düşüncesinin. Bu yüzden Tanabay onlara içinden teşekkür ediyor. Gidip gitmemek sana kalmış. saçmalık. Burada işler başımdan aşkın. Dışan çıkıp gelen atlıya 'hoş geldin' dedi. Yağmur ya da kar yağacak gibiydi.Biraz dışan çıkar mısın. Avuçlayıp aldığı su. gidecektir. ama bu ani değişiklikten kuşkulanmasınlar diye kendini tutuyordu. o her zaman hastadır zaten. gelen var. Gelen. Oradan geliyorum. Gördüğün gibi hava da bozuyor.. yalnız bir kez verilen cana. Daha sonra otlağa gitti. Artık karısına.Haber verdiğin için sağ ol. Tanabay yine kaşlannı çatmaya çalışıyor. gökyüzünü kara bulutlar kaplamıştı. .enginel elveda gülsarı . Dönüp evine geldi.Ha. Dağlar sislere bürünmüş.Bir iş için köye inmiştim.www. içeri buyur. Çayın kıyısında küçük buz parçalan yüzüyordu. nasıl kıyardı? Segizbayev gibileri için ölmeye değer miydi.Gider. .. Nerden geliyorsun? . hiç kimseye belli etmeden bir yerlere sokuşturdu. . Kansı kapalı koranın kapılına geldi: . Yine var gücüyle işe koyuldu.İyi düşün. Hayır! Daha yaşayacaktı.. budalalık olduğunu anladı. hiç konuşmadan ve durmadan çalışıyordu. fişekliği. çok işler yapacaktı. Karanlık basıyor. Sağ ol.
Doğuran koyunların kuzularını alıyor. birbirlerini iten koyunlara küfürler savuruyordu.İyi düşün Tanabay. Sen hep insanlığı. Hay senin canından değerli şefliğin batsın! Bundan sonra seni bir daha görürsem gözlerim çıksın! Kızarsan kız. Tanabay'ın giyeceklerini orada bırakarak çadıra gitti. inleyip durdu da yine at sırtından inmedi. dedi. Ben çadıra gidip ateşe bakacağım. ben başka yola. Sonra el ne der? . Acını. .Benim adıma nasıl cevap verirsin! Gidip gitmeyeceğime ancak ben karar verebilirim. El ne dermiş? Ne derse desin! Umurumda değil.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı Tanabay hiçbir şey söylemedi." Karanlık iyice bastırmış...Hayır! dedi Tanabay başını inatla sallayarak. bunu yapamazdı. Tanabay'ın muşambasını. homurdanmaya devam ediyordu: "Gidip de ne yapacağım? Nasılsın. keçeye. Bu ilk değil ki. saygıyı. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. O başka yola gitti. eldivenlerini ve önemli ziyaretlere giderken giydiği börkünü ve ceketini de getirmişti. Şimdi istiyorum. iyi misin. ". :4 .Bak Tanabay. bugüne kadar senden benim için bir şey yapmanı hiç istemedim.Niye ukde kalacakmış? Korkma ölmez. iyiliği düşünürsün. gitmeyeceğim! . kar tanelerinin yere düşerken çıkardığı o varyok ses bile duyuluyordu. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. Atlı uzaklaştıktan sonra karısına çıkıştı: . Sonra ömür boyu içinde ukde kalsın mı istiyorsun? . benden bir isteğin var mı? diyeceğim. Tek başıma da ölebilirim. Ölüm döşeğine yattığım zaman beni yoklamaya da gelmesinler. şimdi böyle ağırlaşmazdı.Hadi vakit kaybetme. Elini hiddetle salladı ve sonra kalkıp koraya gitti. emekli olsaydı. Tanabay bu konuda karısıyla konuşmamak için eve gitmiyor. Caydar. . İnadını kıramıyor. Bir zamanlar dost idik ama artık bitti. gitmeyeceğim.com. Artık umurumda değil. Git oraya! İnsanlığını unutma.www.Boş yere ısrar etme.. Büyük sessizlik içinde.İşi vaktinde bıraksaydı. Bir süre yatar yüıe kalkar. 116 . Gerçekten dost idiyse şimdiye kadar neredeydi? Hayır.. Tanabay'a göre bir şey değildi bu. Ama öfkesi kabarmıştı bir kere. Yatışmıyordu. kor parçası sıçrayabilir." Sonunda Caydar geldi. Gitmeyeceğim dedim. meleşen kuzuları bir köşeye sürüyor. "Beni zorla gönderemezsin. çok düşündüm de ne oldu? Sonunda partiden kovdular beni. Çora'ya söylediklerini aklından çıkaramıyor.. gücen-mişliğini bana bırak. Benim dostum-mostum yok artık.. hafiften kar yağmaya başlamıştı. . karısı da onun yanına gelmiyordu. giyeceklere el sürmedi. kuşağım..Düşünecek ne var bunda! Yetti artık! Düşündüm. Tanabay yerinden kıpırdamadı. Ömür boyu hastalıktan kurtulmadı.. kıvılcım. "Gelmezsen gelme!" diye söylendi Tanabay.Sen ne dediğini düşündün mü hiç Tanabay! .. Ben de kızıyorum ve kimsenin umurunda olmuyor. Nasıl yardım edebilirim mi diyeceğim?" Hayır.Hadi giyin. yeni çizmelerini. .
Caydar devam etti: "Eğer bir erkek değilsen. Tanabay kan silkip atmak için bir harekette bulunmuyor. . Bunu nasıl yaptığını kendisi de anlayamamıştı.www. omuzuna.Olmaz. seyrek ama iri iri düşüyordu yere. bu inadından utanmaya başladı. koluna.enginel elveda gülsarı Caydar yine geldi: . sakalına yapışıp kalıyordu. Caydar. Kanal açılmasında beraber çalıştıklarını hatırlıyordu.Daha giyinmedin mi? . Öfke aklımı başımdan aldı. kar taneleri başına. bana hemen atı eyerle!" Tanabay. Kar ince ince sepeliyordu. . . karanlıklar içinde yapayalnız yol alıyor. 117 .Sabah erken yola çıksam olmaz mı? dedi. • .! teyi ilk gösteren Çora olmuştu.cizgiliforum. partiye birlikte girmişlerdi. gitmezsin.Atı eyerledin mi? dedi Caydar. Dağlarda gece.Canımı sıkmasana! Gitmeyeceğim dedim ya! Caydar öfkeyle bağırdı: .Öyleyse hemen giyin! diye muşambasını uzattı. Çocukluk günlerini de. Tanabay hiç sesini çıkarmadan giyinmeye başladı. Sonunda reddettiği ağır hasta dostunun çağrısına uyarak. Çora da gencecik idi o zamanlar. Kendi resmini basan. ne kadar acı çektiğimi herkes görüp anlasın diye mi? Karımı da çok üzdüm." Tanabay ata eyer vururken yaptıklarından. Köy halkının okumuş. kendi istedi. işe yaramaz adamın biriyim ben. İlk adımı yine karısı attığı için memnundu. ondan söz eden gaze--'. "Bir hayvandan farkım yok benim. dipsiz bir girdap gibi döne döne akıyordu. Caydar bir adım daha yaklaştı." Biraz durdu. Hayvanım hayvan!. eyer üzerinde Elveda Gülsarı/193 kımıldamadan oturuyordu. yoksa iş işten geçmiş olur.Evet. Gelip geçen günleri. duygularımı böylesine açığa vurmam niye? Nelere uğradığımı. Köyün yüzünü ağartan bir gençti. ağır ağır atı eyerlemeye gitti. Süsmek için başını eğen bir boğa gibi. Onu sözünden caydıramazdı artık.. sen evde sümüğünü çeke çeke otur. yitip giderse ne olur? Ne yapalım. Sözünü geri almak da zoruna gidiyordu. "Hay inatçı kadın! Bu karanlıkta nasıl gidecek?" diyordu aü eyerlerken. fenerin solgun ışığında yüz ifadesinin korkunç olduğunu ve gözlerinden od fışkırdığını gördü Tana192/ElvedaGülsan bay.com. Komsomola birlikte katılmışlardı. Onun elini sıkıp ilk kutlayan da Qora idi. hemen şimdi gitmelisin. Üzüntümü. Düşüncelere dalıp gitmişti.. hayatının uzak geçmişini düşünüyordu. Yine de bir onur meselesi yaparak: .Hadi kalk giyin! Tanabay emre uyan bir asker gibi ayağa kalktı. O zaman senin yerine ben giderim. Ben şimdi gidiyorum. kaşlarını çatarak Caydar'ın yanına geldi. ay-t dın'genci o idi. onun ne suçu var? Beceriksiz. Baharın son kan. öldürsen bile sözünden dönmezdi.. "Ya bu karanlıkta yolunu şaşınrsa. onu zorlayan yok.
pek değerli komşuları Çora'nın ölümü için yas tutmaya. Ağlayan birinin ta göğe yükselen. Çok kısa bir süre öylece durdu. bir an önce varsaydı.www. parça parça oldu. yer yarılsa da içine girsem diye düşünüyordu. Çora'yı bir öz kardeş gibi sevdikleri. O saatte sokaklar ıpıssızdı.. ağaçlara bağlanmış atları gördü.cizgiliforum. "Olamaz! Nasıl olur. Tanabay üzengiler üzerinde doğrularak kalktı. kimsecikler görünmüyordu. Atını mahmuzladı ve o bayıra çıktı. Atın başını çekip durdurdu. pişmanlık ve utanç duygularının ağırlığı altında eziliyor.. Sonra evlerden birinin önünde toplanmış kalabalığı. Derken. suçluluk. Önündeki bayın aşınca oraya varacaktı.. yüksek sesle ağıt söylemeye başladılar: • Oy ciğerim oy! Vay ciğerim vay! "Kazaklar da gelmiş" dedi Tanabay içinden. O zaman anladı Çora'dan hiçbir umut kalmadığını: Çora ölmüştü! Çayın karşı yakasında oturan Kazaklar.. ne bağışlanmaz bir davranıştı bu! Bir kara yüzlü olmuştu. 118 . Ne büyük aptallık. Aman Tannm! Ne ağır sözler söylemişti Çora'ya. olamaz!" diyordu. köy sokaklan.. Ağzından burnundan soluyor.com. öyle bir ses duyar gibi olmuştu. Herhalde.." Şafak söktü.enginel elveda gülsarı ¦¦¦'. kar altında kalan bahçelerin çıplak ağaçları arasından uzayıp gidiyordu her yana. Kar hâlâ yağıyordu. Pekâlâ mümkün olan olaydan sanki kendisi sorumluymuş gibi. buz gibi soğuk havayı içine çekiyordu. ona öyle gelmiş. Birden.he-lalleşmek için onu çağırmış. önünde bir atlı grubu gördü. onun cenaze törenine katılmaya geliyorlardı. Çora nasıldı acaba? Biraz daha hızlı gitse. dönüşü olmayan yolculuğuna çıkarken. Artık kendini bağışlayabilir miydi? Karla kaplı sokaklardan geçerken. ilçeden dönerken Çora'nın yorgaya binerken kendisine yetiştiği zamanı da canlandırıyordu gözünde. köy tarafından şafağın sessizliğini bozan soğuk bir ses geldi kulağına. Sonra hep birden eyerleri üzerinde ileri geri sallanarak. O ev Çora'nın eviydi! O kalabalık niye toplanmıştı oraya? Ne olmuştu? Yoksa Çora.. öyle olmasa okuldaki oğlunu ne diye çağırsınlar? Belki bana bir diyeceği vardır. Buradan. Caydar niye yüzüne tükür-memişti onun! Ona ne deseler. Bunlar sessizce Çora'nın evine doğru gidiyorlardı. sabahın bu erken saatinde. Onu düşünüyordu: "Çora nasıl acaba? Ağır hasta olarak yatıyor muydu. yüreği burkuldu. Sonra atını dörtnala 194/EtvedaGülsan » " kaldırdı. Ölüm döşeğine yatmış bir adamın son dileğini yerine getirmemek bağışlanır bir suç muydu? Bu dileği yerine getirmemek şerefsizlik değil de neydi? Tanabay. bütün bölgede olduğu gibi onların da çok iyi tanıyıp saydıkları. ne kadar hakaret etseler azdı. Bu defa çok ciddi galiba.. rüzgâra kulak verdi. yumuşamaya başladı.. son sözünü söylemek. Bir şey işitmedi. Tanabay atını hızlandırdı ve az sonra köy göründü. olanları konuşmak helalleşmek mi istiyor?. sonra birden kesilen çığlığı idi bu. oysa kendisi inatla bu çağrıyı reddetmişti. Biricik dostu Çora. "1 Tanabay'in Çora'ya karşı buz kesilen yüreği yavaş yavaş çözülmeye.
Çora'nın evine gelmişti.com. Sahibi ölen atlara böyle kara örtü örtmek. o müthiş fırtınalı gece için. Tanabay bunu duymamıştı. Şimdiki ağlayışı. çektiği bunca sıkıntı için ve eziyetler için. Birkaç kişi onu attan indirdiler. Gözyaşları iri iri damlalar halinde akıyordu. Herkesi yakından görüyordu şimdi ve o sırada.. Bibican'ın yarsız ve yalnız kalması. Tanabay'ı yatıştırmaya çalışanlar başkaları oldu: 119 . bağışla! diye ağlıyordu Tanabay.Bağışla beni Çora. Gülsan orada bağlı duruyordu. Örtüyü kar kaplamıştı.. bir sola sallanarak.. Beli bükülmüş.Artık senin baban yok! Benim Çora'm yok! Bağışla. işlediği suçlar için. Tanabay. öncekinden de büyük hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlamaya başladı. öylece duruyordu. yüzünü duvara dayamış. toylarda ortak. Sonra o da dövüne dövüne. Bibican'ı da gördü. kamburu çıkmıştı. Karalara bürünmüş Gülsan için. dile getiremeyip içine attığı her şey için ağlıyordu.. . köyün ıssız sokaklarında yankılanan bir haykırışla: * Çoraaa! Çoraaaa! Çoraaa! diye. yarışElvedaGülsan/195 larda ortak. Gözleri kararmıştı.enginel elveda gülsarı Tanabay "Sağ olun Kazak soydaşlar. onu. bir sağa. Neler neler içinde o gözyaşları.. dedi. Yalnız Çora'dan değil. Ağlayın kardeşlerim.. bir gelenekti. Çora'sız kalan bizlerle birlikte ağlayın!". Tanabay yüzünü bindiği atın yelesine gömdü. avluda. . Tanabay. gözyaşlarımı kendi eliyle silse.cizgiliforum. Çora'nın oğluna götürün onu. O sırada biri: Tanabay'ın inmesine yardım edin. kader ikisini ayırdığı için.Bağışla beni Çora! Bağışla beni! diyordu durmadan.. kıvançta ortak. Sahipsiz kalmıştı soylu yorga. eyersiz tutmak. karşı196/Elveda Gülsan sında duran Bibican için. ağladılar.. bağışla beni Çora diye bozladı Tanabay. sağ olun" dedi içinden. ömür boyu yitirdiği her şey içindi: Artık hiç göremeyeceği Çora için. . Kara bir örtü koymuşlardı üstüne. sonra tekrar başını kaldırdı ve tekrar kapandı." diye düşünüyordu bir yandan. koluna girip kalabalığın arasından geçirdiler. İşte. bu çığlıklanyla Bibican'dan da bağışlanmasını diler gibiydi. Bibican Tanabay'a gözlerini dikti. Birileri gelip onları ayırdı. Kucaklaştılar. Gelmedi ama. o da kendisi gibi ağlıyordu. Ama Bibican gelmedi. Çora'nın öğrenci oğlu Samansur. Sonra Tanabay kalabalığın arasına girdi. "Biz ta en eski atalarımızdan beri herşeyde beraber olduk: Tasada ortak. Tanabay'a döndü. Gözleri yaş doluydu. bu dünyadan göçen dostu için sel gibi gözyaşı dökmeye başladı. bir mutlu ve aydınlık gün görmeden yaşlanıp gitmesi içindi. Hıçkırıklar doldurmuştu havayı.. beni avutsa. Çevresindeki yüzler bulanık bulanıktı. "Bibican yanıma gelse.www. ağladılar..
Kamyonun hemen ardında iki kişi yürüyordu. evin arkasındaki bahçeye geldiler.com. bağışla! Bir tepecik meydana getirdiler. bağışla! Beni duyuyor musun? Bağışla. Oysa benim dilim var. sanki. Çora'yı dönüşsüz yolculuğuna çıkaran cenaze alayı. yumuşak. Çora'mn yanında. eyersiz. "Bu Samansur daha düne kadar koşup oynayan bir 120 . çağıltısız kara bir çay gibi akıyordu. İkisi de kendi düşüncelerine dalmıştı.. Geriye kalanların hepsi atlıydılar. Birlikte evden çıktılar. Yol. dedi." diyordu. Mezarlığa giden yol boyunca.Sabır Tanabay. O yolda sen niye kîşneyerek beni durdurmadın? Ne yapalım. yan kapaklan indirilmiş bir kamyon. acısını daha da arttınyordu. .cizgiliforum. ikincisi Tanabay idi. Gökyüzünde donakalmış gibi hareketsiz duran bulutların arasından. tepe üzerindeki mezarlığa kadar uzandı. "Hayat dediğin bu işte. ikimiz. saElveda Gülsan/197 hipsiz. Yetim kalmış Gülsan. Yaya yürüyenlerden biri Çora'nın oğlu Samansur. topla kendini. beyaz keçeden kefene sarılmış Çora'mn cenazesini taşıyordu.enginel elveda gülsarı . Cenaze alayının önünde. Suskundular. karısı.. Ta-iabay içinden onunla da konuşuyordu: "İşte böyle Gülsan. Çora'yı ebedî uykusuna yatacağı mekâna yerleştirdiler. İnsanların arasından. Cenaze alayı. Bu sözler onu avutamıyor. Tanabay. daha kötüyüm. belli belirsiz. Tann sana konuşma dili vermemiş. Tanabay durmadan tekrarlıyordu: .Bağışla beni Çora... Çora'mn son seferi için açıyorlardı o yolu. güneşli. sen ve ben.. Çora'yı ben öldürdüm! O hiç gereksiz acı sözleri söyleyen dilimle öldürdüm!. Artık Çora yok. Köyün dışındaki yol. binicisiz. Tanabay Çora'dan af diledi. 22 Çora'mn cenaze namazı ikindide kılındı ve onu toprağa verdiler. Ve orada. sabır. Sarsılıyor. bembeyaz karla kaplıydı. Çora'dan aynldık. Atların toynakları altında ezilen bu yol genişliyor. Kendini topla artık.Bağışla Çora! Bağışla! Bağışla! Cenaze aşından sonra Samansur Tanabay'ın koluna girerek onu dışan çıkardı: . size söyleyeceklerim var.www. arkama bakmadan çekip gittim. dışanda konuşalım. Dostunu o yolda öylece bırakıp. dediler. Oradan da 198/ElvedaGülsan ark boyunca yürüyerek devrilmiş bir ağacın yanında durdular ve bu ağacın üzerine oturdular. konuşan bir insanım. dilsiz hayvandan daha dilsiz. sarsılıyor. çocukları ve yakın akrabaları oturuyordu. Tanabay'ın yedeğindeydi. Yumuşak kar taneleri hâlâ uçuşuyordu havada.Taneke. Göl kadar gözyaşı dökmek Çora'yı geri getirmez. Çora'nın yolu bitmiş oldu. Mezarlıkta Samansur'la birlikte kabre indiler. Ama. tüten semaverin yanından ve avluda yanan ateşlerin dumanlan içinden geçerek. karalara bürünmüş Gülsan'yı götürüyordu yedeğinde. kara bir şerit gibi görünüyordu. gözyaşlarını dindiremiyordu. bir gün bitiverir" diyordu Tanabay. Aynı kamyonda. beyaz bir top gibi görünüyordu.
Sağ ol Samansur. ama söyleyemeden gitti. Oğullarımızın bizden daha bilgili.. benim parti üyelik kartımı o götürüp teslim etsin. Dudakları yine kımıldıyor. Çocuk babasının gençliğine çok benziyordu. Hayatın anlamı da budur". Bundan sonra gücü kalmadı. dedi S^mansur. kocamış bir adam gibi sakalını sıvazlıyordu: .Ben size babamın bir vasiyetini. Gözleri sönüyordu. Çora'yı bilenler ve ananlar var oldukça Çora ölmez! .. bana kızmamasını istiyorum. bjunu söylemeyi sakın unutma.Partiden çıkarıldığıma göre. . Dilerim babası gibi olur. Yetişemedim. başkalarına da yararlı olsunlar. Söyleyeceklerini söyle bana. Şimdi onunla iki büyük insan gibi konuşuyoruz. 121 . beni düşündüren bir durum var. artık sen aile reisi oldun. Seni Çora'yı dinler gibi dinleyeceğim. Biz yolda olduğunu. Çora'mn aile içindeki yerini o dolduracak artık. Çora kendisiyle birlikte. daha başarılı olmasını dileriz. Artık Ço-ra'nın yerine Çora sensin. Görüşmemiz gerekiyordu. Tanabay hiçbir şey söylemedi. Tanabay. tıpkısıydı babasının. hayatımn çok önemli bir bölümünü ve daha birçok şeyi alıp götürmüştü. Artık son nefesini verdiğinde. . ileri götürürler.Biliyorum Samansur. . biliyorum. Beni Partiden çıkardıklarını biliyor musun? . dedi. dedi. Çora dünyadan göçüp gitmişti. az sonra geleceğini söylüyorduk her soruşunda. Tanabay biliyordu. ama Samansur babasının delikanlılık çağını bilmiyor. Tıpkısı. bir şeyler söylüyordu ama anlayamadık. Partinin ilçe merkezi komitesine.Evet biliyorum. Babana da şükran duyuyorum. bizden bilgili.Ben geldiğimde babam daha ölmemişti Taneke. Sessiz hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlıyordu. ondan özür diliyorum. Tanabay'ın bir yansını. başkası götürmesin. Babanın yerini oğul alır. Sizi çok bekledi Taneke. beni bağışlamasını. Size bir şeyler söylemek istiyordu herhalde. bunlan söylediğin için sağ ol. onun üyelik kartını oraya götürmeye hakkım yok. Tanabay bunu o anda farketti. Kendi eliyle götürmesini söyle. Oğullar bizden akıllı. Yalnız. Boşuna dememişler "Babalar ölür. Elveda Gülsan/199 . Herhalde bu acı onu olgunlaştırmış. benim Tanabayım'a söyle.cizgiliforum. hâlâ birilerini bekliyor gibiydi. size iletmemi istediği bir sözünü söyleyeceğim. Oysa onlar ikisi bir kişi gibiydiler. dedi Tanabay hıçkınklannı keserek. Biz de bunun için babayız.com.www. Ölümünden bir saat önce yetiştim.Babam size şunları söylememi tenbih etti: "Oğlum. ah yetişemedim! Suç benim! . . Böyle de olmalı. Oğullar babalarının işlerini sürdürür.Kulağım sende oğlum.enginel elveda gülsarı çocuktu. "Tanabay nerede? Gelmedi mi?" diye sorup durdu.Samansur. ama oğullar onu yaşatırlar" diye. şimdi kocaman bir delikanlı. Kendilerine de. Kendimi hiç bağışlamayacağım. Tanabay Çora'mn sesini duyar gibi oldu ve irkildi. ona layık evlat olduğunu gösterir. Son ana kadar bilinci yerindeydi. bizden ileri olsunlar.
hepsi gözünün önünde. Karşıdan gelen rüzgâr atın yelesini savuruyor. Ço-ra'nın son dileğini yerine getirecekti. doğan güneşe. Demek daha bitmemişti. niçin bunu vasiyet olarak söylemişti? Bunun anlamı neydi? Bu bir sınav mıydı? Tanabay'ın partiden atılmasına karşı olduğunu mu anlatmak istemişti? Bu soruların cevabım veremiyordu. çıtırdıyor. yazın sıcağında. çınlıyordu. Ama gerçekti. kötü günlerde. Kendisini de anlatacaktı.Bunu candan gönülden yapmak isterim Samansur. nasıl canla başla çalıştıklarım anlatacaktı. Kartı verecek ve Çora'nın nasıl bir adam olduğunu anlatacaktı onlara. Gülsan. Unutmaya çalıştığı ne varsa. Bunu biliniyorlarsa öğrensinlerdi.Orasını bilemem Taneke.Hayır olmaz. Ayazdan kaskaü olmuş yol namlı yorganın nallan altında eziliyor. Babam bu vasiyeti kime niçin bıraktığını biliyordur. Gençliklerinde Çora ile birlikte. vasiyeti böyleydi" deyin. kafasında yeniden canlamyordu. Beyaz sisler arasından. ne sağ iken ne de öldükten sonra Çora'dan kopanl-f?nayı haketmediğini anlardı. Gülsarı yine eskisi kadar hızlı koşuyordu. yeryüzüne yayılıyordu. Artık Çora konuşamazdı. 'Çora konuşamazdı' derken yine yüreği parçalandı. her türlü düşünceler üşüşüyordu kafasına. Ertesi sabah. Can dostu Çora Sayakov'un vasiyetini yerine getirecek olan Tanabay vardı eyerde. tan ağarmadan önce Tanabay atlandı. 122 . Bu vasiyeti yerine getirmenizi sözden rica ediyorum. Belki o zaman herkes Tana-Jbay'ın. Ben babamın vasiyetini söyleyerek görevimi yaptım. ben niye güvenmeyeyim? Komitedekilere söyleyiniz: "Komünist Çora SayaV *^v 200/Elveda Gülsan kov'un ölüm döşeğinde iken son isteği. altın renkli ışınlar süzülüyor. Hiçbir zaman Çora'dan öğrenemeyecekti bunu. Çora ile Tanabay.cizgiliforum. . Tanabay çoktandır binmemişti yorga Gülsan'ya. İleride. Buna kendiniz karar verirsiniz. Tanabay'ı uçar gibi götürüyordu Gülsan. bunca kişi arasından. gözün ulaşamadığı bir uzaklıkta. ufukta tek başına parlayan o yıldıza doğru koşuyordu. donmuş yolu nallanyla döverek koşuyordu. daha dün partiden kovulan Tanabay'ı niçin seçmiş. bir elin parmak-*ları gibiydiler. . şafak ağır ağır sökmekteydi. İyi günlerde. Çora'nın parti Elveda Gülsarı/201 üyelik kartını teslim etmeye gidiyordu. zorda ve kolayda. Babam size güveniyordu. Besbelli ki Gülsan. Neyleyim ki bu felaket geldi başıma. sonra alev alev yükseliyor. hızlı ve düzenli koşma niteliğini yitirmemişti ve gücünün doruğundaydı. Sen götürüp versen olmaz mı.www. kışın ayazında. Şafağın doğurgan rahminden sökün eden ilk ışıklarla yeni bir gün doğuyordu.com. ayrılamazlardı. herkes tarafından nasıl sevildiğini. • Tanabay yol boyunca düşündü: Çora parti komitesine üyelik kartını götürmesi için. sayıldığım anlatacaktı. büyük at Gülsan. Onun. Yine anılar. Şimdi o. Tanabay'ın yüzüne vuruyordu. büyük dost.enginel elveda gülsarı .
. .. önündeki masaya Çora'nın kartını nasıl bırakacağım. .. Tanabay dosdoğru Kaş-katayev'in bürosuna yöneldi. üstünü başını düzeltti ve yüreğinin güm güm atma202/Elveda Gülsan sim yatıştıramadan bürodan içeri girdi.Odasında..Onu görmeye geldim.Selam. Orada indi. dedi kadın. üyelik karünı benim getirip teslim etmemi vasiyet etti. Çok önemli.Yoldaş Kaşkatayev odasında mı? . Lütfen bir daha söyler misiniz? Onu görmem gerek. İşte bunun için geldim. İyi misiniz? dedi . "Ben sanıyordum ki. Adım Bakasov. Tanabay böyle düşüncelere dalmış giderken. partinin resmi belgesine el sürme hakkım nereden aldın?" derlerse! "Bu.Tanıyorum. "Bunun ne önemi var. iş saati henüz başlıyordu. Namlı yorga. "Herkesin yanında söylenmiş bir vasiyet. Ya ona "Sen partiden atılmış bir adamsın.com.İyilik. Yeter ki içini dökmeye fırsat versinler! Tanabay Parti sekreterinin odasına nasıl gireceğini. bir dakika bekleyin. Bu da ne demek oluyor? diye bir an şaşkınlık geçirdi. Aktaş kolhozunun çobanıyım. Yine düşünüyordu: Başkan ne diyecekti? Nasıl karşılayacaktı? Koridor boştu. Parti dışında kalmak. Biraz düşündü ve birden üzüntü ve öfke ile "Bu nasıl olur? Bu iş bu kadar basit mi" diye düşündü. köpükler içinde kalan yorgayı dosdoğru komite binasımn önüne sürdü. "Kayıt bölümü. Koridorun sonunda. Gülsan. Kendi suçunu da kabul edecek.. dedi kadın kapıyı sıkıca kapatarak. Onu yeniden partiye alsalar çok sevinecekti. Tanabay hiçbir yana sapmadan. Aleksandrovka yokuşuna yaklaşıyordu. partinin ilçe yönetim kurulu bürosuna geldiğinde daireler yeni açılıyor. Hemen görürsünüz. Halktan gelip gidenler yoktu daha. Sekreter kadın biraz duraladıktan sonra tekrar içeri girdi ve döndü: 123 . dedi kadın her şeyi bilirmiş gibi bir gülümseme ile.Benim yoldaş Kaşkatayev'e söyleyecek sözlerim var. . sağda. Öyleyse ona söyleyin: Bizim parti örgütçüsü Çora Sayakov yoldaş vefat etti. özür dileyecekti. Kabul odasındaki sekreter kadına: .. . balığın karaya çıkması gibiydi onun için. Bu süre için bile Tanabay heyecandan yerinde duramadı. koridorun sağında. atını bağladı. o buna tanıktır" diyecekti." derlerse ne cevap verecekti?. ölmekte olan bir adam her şeyi sayıklar.www..Pekâlâ.enginel elveda gülsarı Yeter ki ona kulak verip dinlesinler. durumu nasıl anlatacağını da düşünüyordu.cizgiliforum." Kadına döndü: . Sayakov'un kartını kayıt bölümüne teslim etmenizi söyledi. Ölmeden az önce. isterseniz Çora'nın oğlu Samansur'a sorun. Çora'nın ölüm döşeğinde söylediği vasiyetidir" diyecekti.. Tanabay. Başkanın sekreteri kadın içeride pek az kaldı. Nasıl bu kadar çabuk geldiğini Tanabay da anlayamadı.Yoldaş Kaşkatayev meşgul. göz açıp kapayıncaya kadar Tanabay'ı ilçe merkezine ulaştırdı. kaskaü olmuş yolda çın çın sesler çıkararak düzlüğü aşıyor. diye cevap verdi kadın. .
insanın yüreğini yolup alırcasına 124 .Evet bitti. Kayış bağı da olan deri kılıfı. Sonra kadın o defterde bir yeri göstererek Tanabay'a imza attırdı.Bitti mi? dedi Tanabay. Aktaş kolhozundan geliyorum. . Bozkır ve rüzgâr.com. Büyük bir deftere adını. gitseniz iyi olur". eşelenip yeni odun atılan ateşin çıtırtılarını duydu. boş yere beklemeyin. Sonra daha samimi bir ses tonuyla: Elveda Gülsan/203 "Konuşacak bir şey kalmamış. soyadını. ağladı. Bir-iki gün öncesine kadar o kılıfta kendi üyelik kartım taşıyordu.. Kartı çıkarırken küçük pencerenin gerisindeki kadın sabırla bekledi. karttaki numarayı aldı. babasının adını. Kapıya vurdu. sancılarını azaltmıştı.Çok meşgul. . Üzerinde ufak bir pencere olan kapıda "Kayıt Bölümü" yazısı vardı. dedi.www. o küçücük pencereden kartı alan memurun yaptıklarını seyre koyuldu. Gülsan'nın nal seslerine uyarak onlara doğru koşuyordu. ona-sarılıp başını omuzuna koydu. Atın dizginini tuttu ye inmesine yardım etti. Tanabay elini koynuna soktu. . Çora'dan kalan son anı bu oldu. Caydar çocukları yatırmak için çadıra girmişti.Parti üyelik kartı teslim etmeye geldim. Bizim Parti ifrgütçünHiz Çora Sayakov vefat etti. argımak' Gülsarı.Peki." Daha da yumaşattı sesini: "Sizi görmek istemiyor. Ve küçük pencere tekrar kapandı. Caydar da kocasını kucakladı1 ve ikisi birlikte Çora için ağladılar. Tanabay Caydar'a döndü. keçe çadırdan. Koridorda yürümeye başladı. kart numarasını ve partiye giriş tarihini yazdı. soylu Gülsarı. Karşıda. onu sırtına alıp 1 Argımak: En iyi cins at. Tanabay çıktı. Daha sonra keçe çadırın arkasındaki koytaşın1 üzerine oturdu. Tanabay'ın yanan yüreğine su serpmiş. Her şey tamam! Hepsi bitti! Ve. Irakları yakın eden Gülsan'nın bu koşusu. Tanabay dışarı çıktı. Bozlarda bahar yeşilliği görülmeye başlamıştı. önce.. Pencere açıldı ve içeriden bir ses: .Çora'yı kaybettik! Artık Çora yok.Bitti. Sonunda Tanabay kartı memura uzattı. karla kaplı ulu dağların ardından Ay doğuyordu ve onu seyredecekti. Ölüm kaydını düştü. Gülsan. .enginel elveda gülsarı . "Hoşça kal Çora! Elveda!" diyordu içinden.Güle güle.Ne istiyorsunuz? dedi. Karısı sessizce karşıladı. Koytaşın üzerinde dağlan seyrederek oturan Tanabay. Yalnız kalmak istiyordu. . dedi. Sonra.. Caydar! Benim dostum Çora yok artık! diyen Tanabay yeniden hüngür hüngür ağladı. Kadın memur. Tanabay hemen o akşam dağdaki çadır evine döndü. Sonra karısının kopuzundan. sonra bu kılıfın içinden Çora'nın üyelik kartını çıkardı. 204/Elveda Gülsan köye doğru uçtu. sağlıkla.cizgiliforum. .. Yorganın yularını çekerken: .
ıssız ve engin bozkırda. yaşlı bir avcının yiğit bir oğlu varmış. ne söylediğini bilmediğini düşünmüş ve gülmüş. Yerde kaçan. şimdi ben topal ayağımla kaçacağım. vurabilirsen vur bakalım!" Genç avcı yine gülmüş: "Sen de kaçabilirsen kaç bakalım! Benden vebal gitti. Soyumuzun tamamen yok olmaması için eşim TavTeke'yi sağ bırakmanı istiyorum. efsanedeki o yalnız adam gibi acılıydı. havada uçan hiçbir canlı kurtulamazmış onun okundan. geyiğin ön ayağını sıyınp geçmiş. avcı kovalamış ve kovalamaca günlerce sürmüş.. Yakın dağlardaki bütün av hayvanlarını öldürmüş. Genç avcı da pe206/Elveda Gülsan şine düşmüş. Geride yalnız dişi Boz Geyikle onun yaşlı erkeği kalmış. Dağ-taş. Elveda Gülsan/205 . senin de sonun olacak!". nişan almış.. Onu vurma!". demiş Boz Geyik. yüreğime nişan al. acıdan inim inim inlemiş.. Genç avcı topal geyiği yakalayamıyor-muş. onu sadece hafifçe yaralamış. Vurulan Tav-Teke yardan aşağı yuvarlanıp gitmiş. Yalnızlıklar içinde kalan bir adamın hıçkmklan. Yaşlı avcı. "Bozla kopuz. Yakaladığım zaman kafanı koparacağım seni bunak hayvan!" Topal Boz Geyik kaçmaya başlamış. yakalayabilirsen yakala. Ok..enginel elveda gülsarı hüzünlü ezgiler geldi kulağına. hiç kımıldamayacağım.www. Genç avcı.com. Boz Geyik genç avcıya.cizgiliforum. başını vuracak. bir kovalamaca başlamış. Oysa bugüne kadar. Gerçekten kımıldamadan duruyormuş Boz Geyik. O zaman Boz Geyik. Gelip durduğu yerden hiçbir tarafa adım atamaz. onulmaz derdini gömecek bir yer arayarak koşan bir adamın acı çığlıklannı andıran bir ezgiydi. kar-buz. gBoz Geyik'in sürüsünü de kınp geçirmiş. Bunun üzerine çıkıp uzaklara. 125 . genç avcının başına hiç böyle bir şey gelmemiş. Nişan almış ve bir atışta Tav-Teke'yi de vurmuş. bozla!. Attığı ok boşa gitmezmiş. Çok. Hiç kimsenin avutamayacağı. oradan ne aşağı gidebilir. yeni doğmuş yavrulan da. Sonra genç avcıya dönmüş: "Hadi beni de vur.. Oku fırlatmış. Yayını düşürmüş. Bunun için yalvanyorum sana. ağlayan bir adamın bozlamasını anlatıyordu kopuzun telleri. yayılan sürüye bakarlar. üstü başı parça parça olmuş. Bunu bilen kansı Caydar ona "Karagül-Botam" bozlağını çalışıyordu. ne yukarı çıka-bilirmiş.. Ne sağa gidecek yol varmış ne sola. hiçbir zaman attığı ok hedefinden şaşmamış. Genç avcı yaşlı geyiğin bunadığını. Geyik kaçmış. hiçbir yana gidemez durumda kalmış. ah dedikçe nefesiyle yel savuran çok büyük acılı bir insan atılan. genç oğluna avcılığın bütün hünerlerini. ağlıyordu. 1 Koytaşı: Çoban çadırlarının yanında bulundurulan büyük kaya. Ama genç avcı onu dinlememiş. dere-tepe.. hiçbir şeyin merhem olamayacağı acılarla ağıdını söyleyen. "Gördün mü. çok eski bir zamanda. Boz Geyiğin onu dik kayalara sürüklediğini farketmemiş. Öyle bir yere gelmiş ki. Ama vuramayacaksın! Bu senin son atışın olacak. yalnızdı. gözyaşlan dökerek yalvarmış: "Geyik soyunu kırıp tükettin. acımadan vurmuş. gebe hayvanlan isi.." Tanabay. inceliklerini öğretmiş ve delikanlı avcılıkta babasım geçmiş.
kımıldamadan. ne sağa. ne aşağı. yüreğini parçalaya parçalaya. Oğlu acılar içinde inleyerek yalvan-yormuş: "Haydi baba. öldür de kurtar beni!.com. Ne yukarı. karanlık dar boğazlardan geçerek. Kader beni böyle arbadı1 botam! 126 . yaralı bir kuş gibi. buraya koşmuş. kımıldayamadan kalmış. Pek ağır kargışladı ve bırakıp gitti. ne sola bakabiliyor. Akşama kadar karar verememiş.. elini çabuk tut! Vur beni! Vur beni! Sonra da yıka ve göm!" Onun yalvanşı ve o hali. Boz Geyik beni bura. gündüz dememiş. İnilemez.enginel elveda gülsarı Boz Geyik onu orada bırakmış ve gitmeden önce de şöyle demiş: "Artık buradan hiçbir yere gidemeyeceksin! Hiçbir kimse de seni kurtaramayacak! Soyumu kırıp yok ederek beni nasıl dayanılmaz acılar içinde bırakmışsan. Sonunda. Karagül botam! Yalnızım. sırtında kürkü kalmamış.. Sonra da okunu taşlara vurarak parçalamış. Başını çevirip bakamıyor bile... dağlar taşlar arasında koşa koşa. senin baban da.ya aldatarak sürükledi. Kargışlarım tutsun seni Karagül. gece dememiş. vur beni! Daha fazla acı çekmek istemiyorsan. Senin yüzünü de göremiyorum baba! Vur beni baba! Kurtar bu işkenceden! Hadi baba.. ne gökyüzünü. her yanı derin bir uçurum olan bir kayanın üzerinde.Ah zavallı oğlum. Gidip yere düşen cesedin üzerine kapanmış ve başlamış bozlamaya: Seni ben öldürdüm. zavallı babanın yüreğini yolup yolup kopanyor. Ama eli varmıyor. . nişan almış ve vurmuş oğlunu. ağlaya ağlaya gitmiş. Oraya koşmuş. öyle acılar içinde ağlasın! Bunu diliyorum. Genç avcı. Günlerden beri burada böyle bekliyorum. Biraz kımıldayacak olsa uçuruma yuvarlanırmış. kımıldamaya korku-yormuş. çıkılamaz. . Ne yeri.. güneş batmak üzereyken. Zavallı baba ne yapsın? Çığlık çığlık inletmiş dağlan. dik kayalardan. ulaşılamaz.Sorma baba. Elbisesi lime lime. Kargışlarım tutsun! Lanet sana!" Boz Geyik böyle lanefokuduktan sonra. Acımasızlığımın cezasını çekiyorum. oraya nasıl çıktın? . Yalvarırım. Babası oğlunu aramaya çıkmış. lanetlendim. Zavallı baba korkular içinde. gözyaşlarını seller gibi akıtarak bağırıyormuş: "Karagüüüül! Neredesin? Karagüüül! Ses ver bana!" Ona yalnız kendi sesinin yankılan cevap veriyormuş: "Karagüüül! Neredesin!" Birden. Her yana bakmış. dağdan dağa sekerek. baş döndürücü bir yermiş. oraya nasıl geldiğini bilemiyormuş. başına bir bela geldiğini anlamış. Çömelip yüzünü kayaya dayamış.. kendimi soldurdum botam! Felek beni böyle kargadı botam. Ama hiçbir çare yokmuş oğlunu kurtarmak için. kalkmış. kımıldamaya korkarak duruyor! Başında börkü. bana acıyorsan. hiç sorma! Kargışlandım. Düştü. Yaşlı baba sesin geldiği yana bakmış. kayalara tırmanmış. Bir de ne görsün! Oğlu dimdik bir kayanın tepesinde tünemiş. tepelerin birinden "Buradayım baba!" diye bir Elveda Gülsan/207 ses gelmiş kulağına.cizgiliforum. dağlara. ne de güneşi görebiliyorum. oğlunu kendi eliyle öldürmeye gönlü razı olmuyormuş. parça parça ediyormuş. kayadan kayaya.. Yolda oğlunun yayını bulunca.www. düşecek!. çek okunu! Kurtar beni bu acıdan.
ateşin yanında oturuyor. bozlağı dinliyordu. ona her şeyi olduğu gibi anlatmak isElveda Gülsan/209 tiyordu. Tanabay yola koyuldu ve otobüs durağına doğru yürümeye başladı. kendimi soldurdum botam! Tanabay keçe çadırın dışında. kanattın botam! Yaradılanlan yok ettin botam. tükettin botam! Bu eleme beni sen attın botam! Seni ellerimle öldürdüm botam. onun da kendisini tanıyacağından hiç kuşkusu yoktu.Hayır. 208/Elveda Gülsan Avcılığı sana öğrettim botam. o da beni tanıyordu. Tanabay'ın bir şey söylemesini bekledi. sağ olun. Tanabay can çekişen atın başucunda.Onun başka yere tayin edildiğini duymadınız mı? . 23 Tan ağanyordu. Yuvarladığı fıçıyı durdurup. dedi.. Tanabay'ı görür görmez gözünü ondan çevireme-den bir an donakaldı. O olaydan bir süre sonra Tanabay'ın Bölge Merkezine gidip geldiğinden kimsenin haberi yoktu. İşte bu yerdeki genç adam bir ara başını çevirip ona baktı. Tanabay ölen dostundan bir kere daha. tuzağa düşürdü. ikincisi yerde. Az sonra dağı aşıp bütünüyle ortaya çıktı ve dorukların üzerinde bir yere asılıp kaldı. o sizinle görüşür. Yalnızım. . koytaşın üzerinde oturmuş. bir kamyona boş bira fıçılarını yükleyen iki kişiye gözü takıldı. başkaları da ondan övgüyle söz etmişlerdi.www. Eski sekreteri tanıdığından. Ay. Oradaki birahanenin önünden geçerken. Ona nefretle bakıyordu. boş fıçıyı bir tahtanın üzerinde yuvarlayarak kamyona çıkarmaya çalışıyordu.Eğer işiniz önemliyse yeni sekretere söyleyeyim. kopuzuyla ünlü ve eşsiz avcı Karagül'ün pek acıklı yırını çalmaya devam ediyordu: Avcılar avcısı güçlü Karagül Al kanlar içinde yatıyor botam!. J . Bu onun son başvurusu. O yıl Bölge Merkezinde yapılan büyük genel kurul toplantısında konuşmasını dinlediği birinci sekreteri görmek. Ama Tanabay onun başka bir merkeze atandığını ancak oraya varınca öğrendi.cizgiliforum. ses çıkarmadan.com. Bu. Neslini kuruttun. Sen de yüreğimi kül ettin botam! Ciğerimi yoldun. dedi Tanabay. son denemesiydi. Caydar. o büyük olayı izleyen günleri de hatırlıyordu. Bürodan çıktı. Merhum Çora da. Kusura bakmayın. sağ olun. Ta eski çağlardan kalan bu Kırgız ağıdını dinledikçe içindeki sızı daha da arttı. onunla özel bir konu-oa görüşecektim. kendisini dinlerse.enginel elveda gülsarı 1 Arbadı: Bana oyun oynadı. kımıldamadan. Biri kamyonun üzerinde duruyor. Eski sekreteri tanıyordum. Merkez Komitesi Birinci Sekreteri kolhoz çobam Tanabay'ı tanıyor olamaz mı? Tanış olup birbirlerine saygı beslemiş olamazlar mıydı? Bu yeni yazıcıya da onun için böyle demişti zaten. keçe evin içinde. karanlığa gömülmüş sıradağların ardında yavaş yavaş yükselmeye başladı. kendisini bağışlamasını istedi. Soğuk bir adam değildi. duymadım. Kamyonun üzerindeki adam: 127 . Kimseyi rahatsız etmek istemem. belki bir yardımı olurdu. Bektay idi. kabul odasındaki yazıcı kadın.Hayır. . Buna inanıyordu.
onu bağışlayacağını söylemek istiyordu. ateşin alevlerine kirpiklerini hiç indirmeden bakıyor. Demek bira 210/Elveda Gülsan işçiliğine yükseldin" diye düşündü. Hep çekingen davranıyor. Senin ayak seslerin kulağımda en güzel bir ezgi gibi kalacak. Bektay'ın sürüyü bırakıp gitmesinden sonra kolhoz onu mahkemeye vermiş." 128 . yorga ile son konuşmasım yapıyor. kovulmak gibi bir felakete uğradığına göre. Aklını başına toplayıp hatasını düzelteceğini umuyordu. aralarında olup biteni unutacağını. Aklını başına toplar. Daha başka ne yapsındı Tanabay? Yürüyüp gitmişti. tyi bir insan olabilirdi. Tanabay onun sürüyü bırakıp gittiğinden başka bir şey söylemedi. Kendisi partiden . ateşin yanında kiI Elveda Gülsarı/211 mıldamadan yatıyordu. en mutlu dönemi. kimseyle konuşmak istemiyordu. Tanabay. Ot bitmez. Sonra biraz adımlarını yavaşlatarak "Aslında iyi çocuktu.com. Benim kanatlarım oldun Gülsan! Haya-jtımın en güzel günleri. nal izlerini bırakacağın toprak yok. Fıçı aşağı doğru kayıyor. ısrarla bir şey söylemesini bekleyerek kendisine bakışı gözünden gitmiyordu. Bektay onun inandığı dâvayı küçümsemekte haklı olacaktı. Göğsünden hınlülar geliyor... ama artık senin toynak seslerini duyamayacağım. Ama ben yaşadıkça sen hiç ölmeyeceksin Gülsan. canlı sesi çıkmaz orada. Ama Bektay yaptık&rından pişmanlık duyacak bir adam değildi. Ona bu fırsatı vermemek için geri dönmedi ve yoluna devam etti. gözünün feri sönüyordu. yapabileceğin işler konusunda konuşuruz" demişti. Dönüp biraz konuşsam mı?" diye geçirdi aklından. Tanabay da tanık olarak dinlenmişti. uyuyor musun? Ne bekliyorsun? diye bağırdı ona. "Cezaevinden çıktıktan sonra bana uğra. Bektay cevap bile vermemişti. onunla konuşulamazdı.enginel elveda gülsarı . Bunu yüzüne vurabilirdi.cizgiliforum. Çünkü her zaman hatırlayacağım seni. helalleşiyordu: "Sen yılkının en iyisiydin. O dünyada senin koşacağın yol yok. bir eliyle fıçının aşağı yuvarlanmasını durdurmaya çalışırken. Tanabay ona selam vermedi. yazık oldu. kimse iğneleyici bir söz etmiyordu.. doğru yola girerse. Ama Bektay onun partiden çıkarıldığını biliyorsa. Uyuşmuş ayaklan kurumuş bir ağaç gibi kaska-* ti olmuştu. seninle beraber gi-'İdecek. Bektay'ı düşünmekten kendini alamıyordu. onun yoluna giden bir kamyona binip oturdu. Ama içinden "Olacağı buydu işte. Tanabay.. 24 Yorga Gülsan başım yere koymuş. Seni hiç unutmayacağım Gülsan! Gözümün önünde sönüp gidiyorsun doğuştan tulpar Gülsan! Bir gün öbür dünyada karşılaşınz.Hey. Onun.www. Bektay'a. Ama o bir suçluluk duygusuna kapılmıştı. Bektay ise Tanabay'dan gözünü ayırmadan fıçıyı tutmaya çalışıyordu. Bütün vücudunda hayat belirtileri yavaş yavaş azalıyordu. Bir tulpar idin Gülsan. Oysa onun partiden çıkarılmış olmasını kimse yüzüne vurmuyor. Bektay'a acımıştı. onunla vedalaşıyor. Partiden çıkarıldıktan sonra da kendine güvenini yitirmişti.
Dönüp bakınca İbrahim'i tanıdı. zevkli bir işti onun için. kendisinin de yaşlandığına üzülüyordu. okula gitmiş.Hoşgeldiniz çocuklar. Bir yerlerde görmüştü. can çekişmekte olan yorganın başında oturan Tanabay. sonunun çok yaklaştığına inanmasıydı. "Gözüm ısırıyor" diye düşündü ama kim olduğunu çıkaramıyordu. . yorga Gülsan gibi hızlı koşarak. Bu yiğit delikanlı "tepse temir üzgendey"1 güçlü.com.. Kendini yaşlı görmesi. Belli bir tempo ile tırpan çalmak. birçok şeye. Elveda Gülsan/213 Tanabay dikkatle baktı. yakınında bir gazikin1 durduğunu ve içinden iki adamın indiğini farketmedi. hep dört ayağının üzerine düşer. kahve rengini almıştı. evlenip ayrı bir aile olmuştu. iyi misiniz? Kolay gelsin! dedi yanıbaşında bir ses. nasıl da dalkavukluk ediyor! Böylesi bulunmaz doğrusu! Gelen ağam.cizgiliforum. Kızları büyümüş. Tırpanı her savuruşunda kesilen otlar çalgının ucunda toplanıyor. geriye doğru uzanan bir sıra oluşturuyordu. Tanabay İbrahim'in kurnazlığını içinden takdir ederek "Seni kurnaz tilki seni!" diye geçirdi aklından. O gece.Beni tanımadınız mı baba! diye gülümsedi. 212/Elveda Gülsan na bekçilik yapıyor. göz açıp kapayıncaya kadar akıp gittiğini düşünüyor. yalnız biraz göbek bağlamıştı. "Sonunda gelip bulduk sizi Taneke!" dedi İbrahim ağzı kulaklarına vararak. İbrahim'le gelen ve Tanabay'ın kolunu sıkıp bırakmayan genç adam: . yaşlıların giydiği geniş pantolonun (şalvarın) üzerine sarkıtmıştı. partiden çıkanhşından yedi yıl sonra olmuştu. Tanabay o sırada Sarıgov1 vadisinde. kolhozun mallan1 Sangov: Bir Kırgız aşiretinin adı. bütün geçmişini düşünce süzgecinden geçirmekten kendini alamıyor. Seni gidi iki yüzlü. "Can çıkar huy çıkmaz. 129 . kendisini unutmayıp peşinden gelen. sadece çekirgelerin cır-cırları duyuluyordu. Yüzü güneşten yanmış. nasılsınız? diye Tanabay onların elini sıktı. kocamışlık çağına böylesine çabuk ulaştığına şaşıyor. kuvvetli görünüyordu. âmiri kim olursa o da onun kulu. Tanabay dere boyunda ot biçiyordu. Tam ot biçilecek güzel bir hava vardı. Niç değişmemişti İbrahim.enginel elveda gülsarı Tanabay atına bunlan söylerken. hiç yabancı gelmiyordu. O bu işe daldığı sırada. giden paşam! der. özellikle de. kölesi olur." . 'partiye geri dön' diyen adamın davetini kabul etmekte bunca vakit yitirdiğine pişman oluyordu. "Parti İlçe Merkezi birinci sekreteri sizi görmek için bizzat geldi!". Çayır sessizdi. yaşlı karısı Caydar'la orada bir evde oturuyorlardı. Bu olay. Eskisi gibi tombul yanaklıydı. Belki Tanabay kendisini kocamış sayacak kadar yaşlı değildi.. ama insanı yaşlandıran yıllar değil. zamanın.Selam Taneke! Nasılsınız.www. ot biçmek. çile idi. 1 Gazik: Arazi arabası. sonra evlenmişlerdi. Oğlu da Teknik Okulu bitirdikten sonra ilçe merkezinde bir işe girmiş. Bir yaz günüydü. Üzerindeki gömleği kollarından çıkarıp.
at korası da var. Hem de ne güzel yapmışlar. otlan biçedu-run" dedi. . çok zor günler geçirdiğim Beş Ağaç vadisine gitmiştim. Kendi kolhozumuzdaki değişme ve gelişmeleri görüyorum. Kerimbekov idi: Tanabay'ın partiden çıkarıldığı o toplanüda. . o yaltak adam. Geçenlerde.. Çok doğru söylüyorsun.www. O yarayı deşmek istemiyordu.Tabii yoldaş Kerimbekov. Köyde de değişiklikler var. Yeni bir kora yapmışlar. . partiye yeniden katılın. . ısrarla savunan komsomol sekreteri Kerimbekov! . Onlan da yapmaya çalışacağız.. Taneke. Seni gördüğüme ben de çok sevindim.Benim buraya ne amaçla geldiğimi herhalde anlamışsınızdır Taneke.. İbrahim'e dönerek: "Siz de tırpanı alın. bu yoldaş. Üzerinde kurşunî renkte güzel bir elbise. "Herhalde şehirli" diye düşündü. tanıdım! Seni nasıl unuturum? Aman mısın. göze girmek için hemen kollarını sıvadı: . Ne zaman gitsem yeni bir ev yapıldığını görüyorum.Bizim de amacımız bu. başında hasır şapka vardı. Geçen gün kurul toplantısında bu konuyu konuştuk.. yüzü nurluydu. Doğrusu kıskandım onlan. Düşümde görsem inanmazdım. seve seve. . Çayır biçtiğinize göre sağlığınız iyi çok şükür. hemen konuya geçmeliyim. Beş-yüz baş hayvanı rahatça alacak kadar geniş. Dilerim bu iyi gelişme devam etsin. Evin yanında anban. 130 .Dur. İbrahim. Gelin şöyle biraz yürüyelim.com. Tanabay ve Kerimbekov çayın geçip dere kıyısında bir yere oturdular. hem eski günleri. 214/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/215 sunuz. dur da kendim bulayım! dedi. Çoban için de güzel bir ev yapmışlar. Çatısı çinko ile örtülmüş. Başka sürülerin durumu da böyle.Nasıl tanımazsınız. çok şey değişti artık.enginel elveda gülsarı Gülen gözleri güven veriyordu. Birçok şey düzene girdi. Görüyorum ki gücünüz kuvvetiniz yerinde. Çok iyi olmuş. esen misin yiğidim?" Böylece tanıdığı genç adam. O aşağılanma bir kan pıhtısı olmuş.Madem ki tanıdınız.Can kulağımla dinliyorum balam. . * Tanabay şaşırıp kalmış. Ve. Gün geçtikçe daha da iyiye gidiyor gibi. sizinle biraz konuşalım Taneke. Biliyor1 Tepse temir üzgendey: Tepecek olsa demiri bükecek kadar güçlü.Doğru Taneke. sevincini belli eden bir gülümseme ile: "Tanıdım balam. onu mertçe. Hem sevinmiş.Biliyorum gözüm. Daha yapılacak çok şey var. donup kalmıştı yüreğinde. diye İbrahim onun adını söylemek isterken Tanabay onu durdurdu: M . Bazen gözüme inanamıyorum. Sizi böyle gördüğüme sevindim.cizgiliforum. ağzını açamıyordu. biliyorum.. vaktiyle çobanlık yaptığım. daha da düzelecek. Sizin durumunuzu yeniden ele alalım. O derin acıyı söküp atamamıştı yüreğinden. diye tırpanı eline aldı. Şimdi sizi görmeye gelişimin asıl sebebini anlatayım: Gelin. Güç olacağına geç olsun daha iyi. o korkunç olayı hatırlayarak içi sızlamıştı.
Tanabay.Çok sağ ol iki gözüm. O günlerde Gülsan'yı çok az görüyordu. dedi. Gülsa-n'mn ardındaki o toz bulutu hiçbir zaman ona yetişemezdi. "Bizim devrimiz geçmiş Gülsarı. decek kadar dinç değildi artık. evimize varan yoldan daha kısa artık. Biraz durduktan sonra aklından geçenleri olduğu gibi söyledi: "Gördüğün gibi artık ihtiyar oldum. Neden öyle yapmıştı. Yorga bir kuş gibi uçup giderken. Yazın o kurak bozkırda. düzensiz bir koşuyla ondan uzaklaşıyordu. gitmek zor geliyordu.. Bundan sonra partiye ne yararım olur? Ne hizmetim olabilir. Artık kime ne yararımız olur? Bende güç kalmadı. Ağırlaşmıştı. Fırlayıp gi-. dur. Gülsan'nın koşup gittiği yolda. toz her ya-' nını sanyor ve Gülsan kendi kaldırdığı toz bulutu içinde kalıyordu.cizgiliforum. ¦* Bir gün gerçekten gitmeye karar verdi. Atın şaşkın gözlerini o toz bulutundan kurtulmak için bütün gücüyle nasıl ileri atıldığım ve yine de kurtulamadığını görür gibiydi.. Görür görmez de anlamıştı onun Gülsan olduğunu. toz bulutunun içinde bir görünüp bir kaybolarak. Oysa şimdi Gülsan kendi kaldırdığı bulutu geçemiyor. tozdan kurtulmak isteyen binici de onu durmadan kırbaçlıyor olmalıydı. Ama yolun yansına gelince atının başını çevirdi ve geri döndü. Biliyordu ama yine de kalkıp gidemiyordu.com. Adamın önünü kesmek için atım dörtnala kaldırdı. Anlı şanlı yorgayı.www. bunak moruk!" derse. Merkeze inmek için yola koyulduğu o gün. Tanabay "bugün giderim. Sonra da atının başım çevirip geri döndü. îşe yaramazın biri olup kaldım evladım. Sakın bana gücenme. İkimiz de kocadık. Gülsarı'nın üzerindeki adam kendisi gibi mi düşünecekti 216/Elveda Gülsan bakalım? Ya ona: "Sana ne. Bu arada Gülsan. Demek o da yaşlanmış. Benim devrim geçti artık. sen-ne karışı yorsun. benim gibi bir ihtiyarı unutmadığın için çok teşekkür ederim." Aradan bir yıl daha geçtikten sonra Tanabay Gülsa-n'yı bir arabaya koşulmuş olarak gördü. Tanabay onu uzaktan seyrederken içinden bir şeyler koptu. "Bunadım galiba" diyordu kendi kendine. Tanabay bağırmaktan kendini alamadı: "Hey. Ta-nabay durduğu yerde onları uzaktan bir süre seyretti.enginel elveda gülsarı . Bu arada vakit geçip gidiyordu. Sonumuza varan yol. öyle zorlama Gülsan'yı!" dedi. ne cevap verecekti. beyaz bir toz bulutu yükseliyordu. sen de kötülemişsin!" diye geçirdi aklından. Merkeze giderken yan yoldan dönüşünün ahmaklıktan başka bir şey olmadığını biliyordu. Gülsan'nın sırtındaki adamın onun sesini duyamayacağını bilse de. Gülsan'nın nasıl güçlükle koştuğunu düşündü: Toz bulutunun içinde kaldığı için soluğu kesiliyor. Atına binip yola koyuldu. "Ah Gülsan. olur mu?" Böylece o gün için ayrıldılar. yann giderim" diye ilçe merkezine gidip başvurmayı erteledi durdu. bir yorganın toz kaldırarak koştuğunu görmüştü. hızı azalmıştı. o toz bulutu upuzun ve göğe doğru yükselen bir kuyruk gibi hep geride kalırdı. İçi yandı. nasıl istersem öyle sürerim. biraz düşünmeme fırsat ver. Ama ona yetişmeden dizgini çekip durdurdu atını.. sonunda 131 .
kınk-dökük bir arabayı çektiğini görmek. Gelinini sevmiyordu Caydar. övünçle bağınyordu: . belli etmemeye çalışırdı. Tanabay onu dereden çıkardı. 1 Capayev: Ünlü bir süvari kumandanı Elveda Gülsan/217 . bir o ayağım kaldırarak bekliyordu. Fakat yorga dikçe olan karşı kıyıya geçerken çocuk atın sırtından kaydı. o ne isterse o olurdu. boynuna eski bir hamut geçirilmiş.com. Tanabay onu iyice bakmış. Evlendiği orak ağızlı gelin ise. dedi. Üzerinde kısa pantolunlu. Ve işte şimdi yorga. Şimdi dereyi geçeceğim! . Onu öyle görmektense görmemek daha iyiydi. karşısındakini aşağılamaktan çekinmeyenler vardır. ukalanın. üste çıkmak için ağzına geleni söylemekten. "Ayaklan sızlıyor. Kocasına ne isterse yaptırır.Hadi. • Çocuk ata belki ilk kez biniyordu. Atın da. bak ben Capayev 'oldum. Onun geleceği yere başka birini atamışlardı. Tanabay'a dayanılmaz geldi ve hemen başını başka tarafa çevirdi.Ömrünü çobanlık. uysal bir at vermişlerdi. Tanabay'ın gelini de onlardan biriydi işte. beslemiş.Hadi git bakalım. ayağa kaldırmıştı. Dediğini yaptırmak. Tanabay çok iyi biliyordu onun niçin gelmediğim. Tanabay. Daha sonra Tanabay Gülsan'yı bir daha gördü. gerçekten hasta" diye düşündü Tanabay.Dede. bir çuval patates ve Caydar'ın pişirip hazırladığı bazı yiyecekler ve öte-beri götürmüştü onlara. yürütüyordu. Ata binmiş olmaktan gururlanıyor. bir bu ayağını. Ama bu konuda ağzını açıp oğluna tek kelime söylemez. Onun için ona yavaş. Ve şimdi Gülsan o yolun kıyısında can çekişiyordu. İkinci torunu dünyaya gelmişti çünkü. Demek. Tanabay'ın da kaderiymiş: Gülsan en sonunda yine Tanabay'ın eline düştü. bir daha düşme. yılkıcılıkla geçirecek olduktan sonra parti üyesi olmanın ne yararı var? Seni partiden de 218/ElvedaGülsarı 132 . Gelin bundan da kaynatasını sorumlu tutuyordu: . Sonra çocuğu kaldınp yine atın sırtına oturttu: . Gülsan dereden çıkıp yolda durmuş. Doğum arma-ğını olarak kestiği bir koyunun etini. yedi yaşlarında bir çocuk vardı. geç de ben de göreyim! diye Tanabay çocuğu yüreklendirdi. hadi. yırtık fanileli.Anneee! diye bağırdı korkan çocuk. atın yamna götürdü. Tanabay'ı son kez Aleksandrovka yokuşundan buraya kadar getirmişti. Oğullan pısırıktı. Caydar hasta olduğunu söyleyerek gelmemişti.cizgiliforum.www. anlı şanlı yanş atı Gülsan bu hallere düşmüştü! Çocuk kıvançla. dırdırcının tekiydi. Oğlunun terfi etmesine de onun bu tıyneti engel olmuştu. cump! diye suya gömülüverdi. çıplak topuklarını mahmuzlar gibi hayvamn karnına vuruyor. ilçedeki oğlunun evine bir kutlama için gitmişti. Çocuk dizgini sallayarak atı dereye sürdü.enginel elveda gülsarı bacaklarının koşma gücü bitip.
"İyi kadın kStü erkeği zor (güçlü) kılar. Tanabay son bir kez. atın üzerine eğildi.' Tanrı'nın yılkısına katılmıştı. ben de partiye yeniden girmek için başvurayım bari. gözünün önüne getiriyor ve kendi kendine mırıldanıyordu: "Ahmak. tartışmadı. Sanki karşısında konuşan gelini değil de bir yabancıydı.. Herkesi de kendisi gibi sanır. iyi de olsa.. kötü de olsa. geleceğine pişman olmuştu. Çatlamış toynaklarında yıpranıp incelmiş nallan görünüyordu. Kendisinden başka kimseyi düşünmez. Çay kıyısında. İnsan kendi kolunu koparıp atabilir miydi? Hiç sesini çıkarmadı. '. Gitmeliydi. bir başkası olsaydı. sakinleştirmek için: . Sönmüş ateşin başında saçları ağarmış. Taşlara basa basa. Başında başlığının deri izleri vardı. Artık ayrılık zamanı gelmişti.cizgiliforum. demişti çekine çekine. yararlı. Tanabay geldiğine. Dört ayağı dört yana açılmış.www. onun kendisinde iş yok. baktı da. sönmüş ateşin dumanı belli belirsiz tütüyordu. oğlunu karısının önünde küçük düşürmekten çekindiği için bunu da söyleyemedi. Bu yüzden çocuğun yükselemiyor. öz oğlunun karısıydı. Yorga atın J gocuğa ihtiyacı yoktu artık. Bir yabancı. çok mu gereklisin partiye? Ne zaman gelecek acaba diye gözlerini dört açıp seni mi bekliyorlar? Senin gibi bir ihtiyar olmadan işlerini yapamazlar mı sanıyorsun! diye bar bar bağırdı gelin. kötü kadın iyi erkeği hor kılar" demiş atalarımız" diyecekti ama.enginel elveda gülsarı kovdular işte.. albastı kadın! Senin gibi albastılar nereden çıkarlar bilmem ki? Kimseye sevgisi. Yüz yıl çalışsa bundan başka bir şey olamayacak! Sizin umurunuzda mı? Dağda oturuyorsunuz Biz de senin yüzünden sıkıntı çekiyoruz!. . saygısı yok. "Kocanın yükselmesine engel olan ben değilim. kara yolda iz bırakamayacaklardı. dağı aşa aşa yürüyordu. Gülsan öbür dünyaya göçmüş. Ateşin başında oturan Tanabay bunları da hatırlıyor." Elveda Gülsan/219 25 Tan ağardı. Son bir kez atın başlığını çıkardı ve ardına dönüp bakmadan yürüdü gitti. kaskatı olup kalmıştı. Yine acı düşüncelere daldı. Ama hiç de senin söylediğin gibi değil albastı! Beni yararlı görüyorlar. Gelinini susturmak. gocuğunu omuzuna atmış yaşlı Tanabay öylece duruyordu. ben yararlıyım. Dağlar göründü. Tanabay ölen ata baktı.. gözlerini kapadı. Aklı başında bir kadınla evlenmediği için işinde yükselemedi" diyemedi. geç de olsa yola koyulmuştu. Artık bu asil toynaklar yere basamayacak. uçsuz bucaksız bozkırın üzerinden karanlık kalktı. Tanabay bu sözlerin altında kalır mıydı hiç? Ama. Böylesine yakınıydı. artık sona varan yol eve 133 .com. istiyorlar. yan yatıyordu. İhtiyarlık gelip çatmıştı.Yaa. Evet. Hayvanın buz gibi olmuş göz kapaklarını parmaklarıyla indirdi.Madem ki böyle. arlanması utanması yok. Tanabay işte bu yüzden o geceyi onların evinde geçirmek istememiş. onun Gülsarı olduğuna inanamadı: Zavallı hayvan ne kadar da zayıfü! Can çekişirken son bir çırpınışla kafasını geriye atmış.
bütün geçmişimi düşündüm. bir gün. tıpkı yorga Gülsan gibi. benim rulpanm. uzun uzun baktı.. Beni yola çıkarıp uğurlamışün. Gülsan'm. kendi parti kartım parti komitesine benim teslim etmemi istemesinin bir sebebi vardı.www. Gözyaşlan daha çok akmaya başladı. yüzünü. Ona derim ki: Yorga 220/Elveda Gülsan Gülsan'yı hatırhyor musun? Hatırlarsın elbet.Uç yabankazı uç! Kanatlann yorulmadan arkadaşlanna yetiş! diye derin bir iç çekti. doğuştan tulpar. tek başına dağların eteklerine doğru uçan yabankazına. Arkadaşlanna yetişmek için acele ediyordu.com.. .. Sonra: . sakalım ıpıslak etmişti. "Samansur'a bir mektup yazarım. yitirdiği yavrusunu günlerden beri arıyordu: Neredesin kara gözlü güzel botam? Memelerinden güzel kokulu ak süt akıyor. Bunlar. ananın sütü. kanat çırparken ölmek istiyorum. dün gece ilçeden dönerken. Babanın parti üye kartını teslim etmek için ilçe merkezine gittiğimde ben o yorgaya binmiştim.. sürüden ayrılmıştı.. 'Yamansız yahşi olmaz' derler ya. baban Çora'nın. Gözlerinden akan yaşlar.cizgiliforum. Güzel kokulu.. sen beni. Düşünüyorum da. o yuvayı benimle paylaşanlar üzerimde cıvıl cıvıl uçuşsunlar. Ömrümün sonunda armandaşlarımdan (ülkücü arkadaşlarımdan) ayrı kalmak istemiyorum. doğuştan taypalma Gülsarı için dökülen yaşlardı. Tanabay Bakasov'u çok iyi tanırsın. Bir yuvadan uçup gideceğim zaman. Bütün gece onun başı ucunda oturdum. Çok yaşamam artık.. Her şeyi gözümün önüne getirdim.. Çora'nın oğlu Samansur. bir yol üstünde ben de öleceğim. bozlaya bozlaya. Neredesin kara gözlü botam? Ses ver bana! Dolup taşan memelerinden süt akıyor. Yaşlı gözlerle. Gözünü.enginel elveda gülsarı varan yoldan kısaydı: "Gökyüzünde sıra sıra uçuşan kazların kanat çırpınışına kendi kanatlarının gücü yetmediği için geride kalıp tek başına donarak ölen kaz gibi ölmek istemiyorum. yanık ağıdın ezgisi geldi kulaklarına: Elveda Gülsan/221 . Bütün gece. İki gözüm Samansur. SON 134 . Yabankazı yolunu şaşırmış. İşte o at." Atın başlığım omuzuna almış. yüzünü silmiyordu. Kart bir koyunun ömrü ne kadarsa benim de o kadar ömrüm kaldı.. işte benim armanım bu. yeni sabaha." diye düşünüyordu. düzü-yokuşu aşarak yürüyordu.Elveda Gülsan! Elveda! dedi.Ana deve. onun gibi. Aleksandrovka yokuşunda öldü. benim partiye yeniden girmeme yardımcı olmam istiyorum. Yürürken o eski.
okur için derin edebî haz.elveda gülsarı Aytmatov'un yayınladığımız diğer eserleri: Dişi Kurdun Rüyaları (roman) Cemile-Sultanmurat (hikâyeler) Yıldırım Sesli Manasçı-Yüzyüze-Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (hikâyeler) Beyaz Gemi (hikâye) Gün Olur Asra Bedel (roman) Cengiz Han'a Küsen Bulut (roman) • Kızıl Elma-OğuUa Buluşma-Beyaz Yağmur Asker Çocuğu-Deve Gözü (hikâyeler) Elveda Gülsan (roman) elveda gulsarı Elveda Güisan. Kırgız . bugünkü dağılma ya da çöküşün kaçınılmazlığını da görüyoruz bu çok duygulandıran ve düşündüren romanda. umut ve umutsuzluklarda. sevap ve günahlarıyla yeniden yaşıyormuş gibi hayalinde canlandırır. kendine özgü anlatım hiçimi ve gücü ile. yüreği üzüntülerle dolu olarak geçirdiği bir kaç saatlik süre içinde kendisiyle. romanın ana konusu gibi görünür. o birkaç saatlik süre içinde kendi çocukluğunu. yaşlanarak ölümüne kadar geçen fırtınalı hayat macerası. komünizmin. gençliğini ve yaşlılığını. çarpıcı örneklerle eleştiri. Kırgız . yazarın bu eserinde de yoğun olarak vardır. Aşk ve heyecan. Bir şey daha var: Tanabay'ın o çok özverili ama çileli hayatını okurken. ama siyasî rejim onun ömrünü mutsuzluklar ve sıkıntılar içinde geçirmesine sebep olmuştur. Tanabay'ın. can çekişen sevgili atının başında. ünlü yazar Cengiz Âytmatov'un en güzel romanlarından biridir.Kazak ellerinin doğasını. can çekiştiğini. Bunu. geçmişiyle hesaplaşmasından anlıyoruz. daha az çileli geçmemiştir. sevinç ve açılarıyla.. mutlu yarınlara adamış. atın sahibi Tanabay'ın ve Tanabay gibi devrime inanmış Kırgız gençlerinin hayatı. daha az çalkantılı. Cins ve ünlü bir yorga olan Gülsarı adındaki atın doğumundan. 0 kendini devrime.Kazak Türklerinin töresini ve folklorunu da pek canlı olarak gözler önüne seriyor. Fanabay. onun gençliğinde yürekten bağlandığı bir siyasî rejimin. Ama.. 135 . Aytmatov. Bu kadar değil.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.