Sokaktaki insandan, bilim adamına kadar birçok insanın stres ile ilgili bir fikri var. Sorduğunuzda herkes kendisine göre stresin tanımını yaparken, vücudun verdiği tepkiler her insanda neredeyse aynı. Kimi için iş yeri büyük bir stres kaynağı iken, kimi için ise girilecek önemli bir sınav ya da oynanacak final maçı ciddi bir stres kaynağı olabilir. Bu anlamda stresin belirli bir miktarı kişinin daha başarılı olamasını sağlarken belirli bir miktarın üzerindeki stres kişinin üretkenliğini düşürebiliyor. Kişi yüksek stres sebebiyle, sınav esnasında kaygılanıp hata yapabilirken, stres düzeyinin ideal düzeyde olması kişinin başarısını daha da arttıracaktır.
Stres Nedir?
Stres organizmanın dışsal ve içsel durumlara karşı verdiği otomatik bir tepkidir. Tamamen iç ve dış uyumu korumak adına organizmanın doğal bir sürecidir. Psikolojik ve fizyolojik olmak üzere ikiye ayrılır.
Stres İle Başa Çıkmak İçin Stres Kaynağını Tanımlayın:
Stres ile başa çıkmak için önce stres kaynağınızı belirlemeniz gerekir. Neyin sizi strese soktuğunu bilmeden stresinizin üstesinden gelmeniz çok mümkün değil. Stres kaynağını belirlemek çok kolay gibi görünse de sanıldığından daha zordur. Stres kaynağını belirlerken aşağıdaki maddelere göz atmanızı öneririm.
- Stres kaynağınız geçici mi, kalıcı mı? Herkesin hayatında stresli durumlar bulunur, ancak bunun uzun süreli hale gelmesi hem psikolojik olarak, hem fizyolojik olarak size oldukça zarar verir.
- Stresiniz işinizle mi, ilişkilerinizle mi yoksa kişilik yapınızla ilgili bir durum mu?
- Stresinizi dışsal olaylara veya kişilere mi bağlarsınız yoksa stres kaynağını normal ve olağan sonuçlar olarak mı yorumlarsınız?
Yazmayı Deneyin:
Stres ile başa çıkmak için yazmak, belirginleştirmek için kullanılan en önemli yöntemdir. Aşağıdaki soruların cevabını yazmanız önemli bir adım olacaktır.
- Stresinizin kaynağı nedir? (bilmiyorsanız tahminde bulunun)
- Fiziksel ve duygusal olarak nasıl hissediyorsunuz?
- Tepkiniz nasıl oluyor?
- Daha iyi hissetmek için ne yapıyorsunuz?
Stres Durumunda Stres İle Nasıl Başa Çıkıyorsunuz?
Stres durumunda başa çıkmak için ne gibi yöntemler kullanıyorsunuz? Kullandığınız yöntemler sağlıklı mı değil mi? Aşağıda bir dizi sağlıksız, hatta üretkenliği bitiren başa çıkma yöntemlerini sizler için sıraladık sizin başa çıkma yönteminiz hangisi?
- Aşırı alkol ya da sigara mı kullanıyorsunuz?
- Aile ve arkadaşlar ile ilişki kurmaktan kaçınıyor musunuz?
- Zamanınızın çoğunu TV ya da bilgisayar başında mı geçiriyorsunuz?
- Rahatlamak için ilaç mı kullanıyorsunuz?
- Uzun süre uyuyor musunuz?
- Her şeyi erteliyor musunuz?
- Sorunlar ile yüzleşmekten kaçınıyor musunuz?
- Stresinizi öfkeyle başkalarından mı çıkarttığınızı sanıyorsunuz?
Stres kaynağınızı bulmanız ve onunla başa çıkmak için kullandığınız yanlış yöntemler, farkındalık kazanmak adına oldukça önelidir. Ne sizi strese sokuyor bunun öğrendikten sonra onunla başa çıkmak için sizler için yazdığım “stres ile başa çıkmanın 5 yolu” adlı makalemi okuyabilirsiniz.
Psikolog Barış Gürkaş
İstanbul