'Evrensel olarak tüm basılı kitapların en önemlisi olarak kabul edilen' adlı bir kitap duyduysanız, hangisinin olmasını beklersiniz?
Margaret Leslie Davis olsaydın, cevap açık olurdu. Davis'in Kayıp Gutenberg : Bir Kitabın Beş Yüz Yıllık Macerasının Şaşırtıcı Hikayesi Mart ayında piyasaya sürülen, sadece bu tanımlayıcıyla başlıyor. Gutenberg İncilinin tek bir nüshasının destanı - matbaanın mucidi Johannes Gutenberg tarafından en eski projelerinden birinde basılan 450 yıllık İncil'in hayatta kalan birkaç kopyasından biri - 20. yüzyıla kadar anlatılıyor. Müzayede evinden koleksiyonere, laboratuvardan arşive, asırlık yolculuk.
Davis, 1900'de Gutenberg Müzesi'nin açılışını kutlayan bir mektup yazan Mark Twain'den alıntı yapıyor. Davis için Twain’in sözleri 'özellikle uygun' dur. Twain, 'Bugünkü dünya ne?' Diye yazdı, 'iyi ve kötü, Gutenberg'e borçlu. Her şey bu kaynağa kadar izlenebilir. . . . ' Gerçekten de, Gutenberg'in yeniliği uzun zamandır insanlık tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edildi - Protestan Reformuna, Rönesans'a, bilimsel devrime, yaygın eğitimin ortaya çıkışına ve şu anda bildiğimiz neredeyse her şeye dokunan binlerce değişikliğe kapı açan bir yenilik. .
Tek sorun?
Evrensel beğeni aslında o kadar evrensel değildir ve Gutenberg'in kendisi -e , Ama değil , baskı kaynağı. Aksine, devrim niteliğindeki baskı teknolojisindeki temel yenilikler, Çin soyluları, Koreli Budistler ve Cengiz Han'ın torunları tarafından yapılan çalışmalarla Doğu Asya'da başladı ve Davis'in kısaca kabul ettiği gibi, çalışmaları Johannes Gutenberg'den birkaç yüzyıl önce başladı. hatta doğdu.
*
Geleneksel bir matbaada, hareketli tip olarak bilinen, geriye doğru harfleri olan küçük metal parçalar bir çerçeve içinde düzenlenir, mürekkeple kaplanır ve bir kağıda uygulanır. Kağıdı çıkarın ve yazdırılmış bir sayfa olsun. Bunu ne kadar çok sayfa bir kitap oluştursa da yapın ve basılı bir kopya olsun. Bunu defalarca yapın ve hızlı bir şekilde basılan, seri üretilen kitaplar görünür.
Matbaanın genellikle Gutenberg tarafından MS 1440 civarında Almanya'nın Mainz kentinde yaratıldığı söylenir ve 1450'lerde söz konusu İncil'in basılmasıyla Avrupa'da kök salmaya başladı. Elbette, kitapların kendileri Avrupa'da o zamandan çok daha önce mevcuttu, ancak yalnızca çoğunlukla din adamlarının erişebildiği elle kopyalanmış ciltlerde mevcuttu. Kitlesel olarak üretilen kitaplara erişim, dünya çapında din, siyaset ve yaşam tarzlarını değiştiren okuryazarlığın ilerlemesi ile 1400'lerin sonlarında Avrupa'da devrim yarattı.
En azından, çoğu kitapta hikaye bu şekilde işleniyor, çoğu kitapta Kayıp Gutenberg . Ancak kitabın sonlarındaki tek bir cümle, bundan önceki çok daha uzun bir hikayeye selam veriyor: 'Taşınabilir tip, Avrupa'da, Avrupa'da, Avrupa'da gelişmesine izin verecek koşulları karşılamadan önce, 1230'da Kore'de rafine edilmiş 11. yüzyıl Çin icadıdır. Gutenberg zamanı. '
Bu cümle, olanları küçümsüyor ve yanlış ifade ediyor.
Baskıya yönelik ilk girişimler, yaklaşık olarak MS 800 civarında Çin'de başlayan, bir metnin tamamını bir tahta blok halinde geriye doğru yontma, mürekkep uygulama ve sayfaları bloğa bastırarak basmayı içeren erken baskı tekniklerinin olduğu Çin'de. MS 971 civarında, Zhejiang, Çin'deki matbaalar, büyük bir Budist kanonunun baskısını yaptı. Tripitaka 130.000 blok kullanarak (her sayfa için bir tane) bu oyulmuş tahta bloklarla. Daha sonraki çabalar, tahtaya oyulmuş ideogramların başarılı ancak verimsiz kullanımı ve seramik karakterler yaratmak için kısa, başarısız bir çaba dahil olmak üzere erken taşınabilir tipler yaratacaktır.
Bu arada, Çin'den yapılan imparatorluk ithalatı, bu yenilikleri, baskı tarihinin sonraki adımları için çok önemli olan Goryeo (Kore'nin adını taşıyan insanlar) adlı Koreli yöneticilere getirdi. Hikayenin bölümleri, işgal karşısında yenilikle ağır.
İlk olarak, MS 1087'de Kitanlar adlı bir grup göçebe, Kore yarımadasını işgal etmeye çalıştı. Bu Goryeo hükümetini kendi Tripitaka belki de Koreli Budist kimliğini işgalcilere karşı korumak amacıyla tahta baskı ile. Teşebbüs ileri görüşlü olacaktır; daha fazla işgalcinin geldiği sonraki yıllarda kavramı ve tekniği korudu. 12. ve 13. yüzyıllarda Moğol hükümdarı Cengiz Han, Asya'nın Pasifik kıyılarından batıya İran'a kadar uzanan insanlık tarihindeki en büyük imparatorluğu yaratmıştı. 1227'de öldükten sonra halefi Ögedei Han, Cengiz Han'ın asla sahip olmadığı toprakları kazanmak da dahil olmak üzere fethetmeye devam etti. 1231'de Ögedei, Kore'nin işgalini emretti ve 1232'de işgalci Moğol birlikleri başkente ulaştı. Fethetmelerinin bir parçası olarak, Korece kopyasını yaktılar. Tripitaka Kül haline getirmek.
Goryeo hanedanı kitabı hemen yeniden yarattı. Thomas Christensen'in bir metnine göre bunun 'Budaların iktidarına, ulusun işgalci Moğollardan korunması için dualar olarak' olduğu düşünülüyordu, ancak aynı zamanda hanedanın kültürünü korumak amacıyla da yapıldı. Bu önemliydi; Moğolların saldırıları önümüzdeki 28 yıl boyunca devam edecek.
Tripitaka Yeniden başlatma, Koreli rahipleri MS 1251'e kadar tamamlayacak şekilde planlandı ve bu arada, yöneticiler diğer kitapları basmaya başladı. MS 1234'te, Choe Yun-ui adlı bir sivil bakandan, adında bir Budist metni yazdırmasını istediler. Geçmişin ve Bugünün Öngörülen Ritüel Metni ( Sangjeong Gogeum Yemun ). Ancak uzun kitap inanılmaz derecede çok sayıda tahta blok gerektirecekti, bu yüzden Choe bir alternatif buldu. Çin'in hareketli tip yaratma girişimlerine dayanarak, 3 boyutlu karakterleri metale dökmek için bronz sikkeler basmak için kullanılan bir yöntemi uyarladı. Sonra bu parçaları bir çerçeveye dizip mürekkeple kapladı ve bunları kağıt yapraklarına basmak için kullandı. İşi bittiğinde, metal karakterleri yeniden düzenleyerek blokları ısrarla kesme ihtiyacını ortadan kaldırabilirdi. Daha hızlıydı - bir dereceye kadar. Projeyi MS 1250'de tamamladı.Belki de adını hatırladığımız Choe Yun-ui olmalı, Gutenberg'in değil.
Bunun ne anlama geldiğini anlamak önemlidir. Johannes Gutenberg'in yarattığı söylenen yenilik, kitapların daha hızlı basılmasını sağlayan, bir çerçeve içinde düzenlenmiş, mürekkeple kaplanmış ve bir kağıda bastırılmış, geriye doğru harfleri olan küçük metal parçalardı. Ama Choe Yun-ui bunu yaptı - ve Gutenberg doğmadan 150 yıl önce yaptı.
Belki de adını hatırladığımız Choe Yun-ui olmalı, Gutenberg'in değil.
Ancak Kore’nin basılı kitapları, Gutenberg’in kitaplarının 200 yıl sonra yayılacağı gibi hızlı bir şekilde yayılmadı. Bilhassa, Kore işgal altındaydı ve bu da yeniliklerini yayma yeteneklerini engelliyordu. Buna ek olarak, daha sonra yakından Çince'ye dayanan Korece yazı, çok sayıda farklı karakter kullandı, bu da metal parçaları oluşturmayı ve onları sayfalara yerleştirmeyi yavaş bir süreç haline getirdi. En önemlisi, Goryeo hükümdarları, baskı projelerinin çoğunu yalnızca soyluların kullanımı için tasarladı.
Yine de baskı teknolojisinin Doğu'dan Batı'ya yayılması mümkündür. Moğol lideri Ögedei Han'ın Kubilay adında Pekin'de hükümdar olarak konumlanmış bir oğlu vardı. Kublai Khan'ın Kore ve Çin baskı teknolojisine erişimi vardı ve bu bilgiyi, daha sonra Moğol imparatorluğunun Pers bölümünü yöneten Cengiz Han'ın başka bir torunu olan Hulegu ile paylaşmış olabilir. Bu, baskı teknolojilerini Doğu Asya'dan batıya binlerce kilometre kaydırabilirdi. Colgate Üniversitesi Asya tarihi profesörü David Robinson, “Moğollar teknolojilerini gittikleri her yere götürme eğilimindeydiler ve yerel kültürün bir parçası haline geldiler, bazen kabul ettiler, bazen kabul etmediler” diye açıklıyor.
O sırada Doğu Asya'dan İran'a gitmek için İpek Yolu'ndan geçildi. Bu rotanın ortasında, çok önceden Moğol ordusuna alınmış bir Türk etnik grubu olan Uygur halkının anavatanı vardı. Bilim adamı Tsien Tsuen-Hsien, 'Asya ile Batı arasındaki basımın yayılmasında herhangi bir bağlantı varsa,' diye yazdı. Çin'de Bilim ve Medeniyet 1985'te, 'hem blokaj baskısı hem de hareketli yazı kullanan Uygurlar, bu girişte önemli bir rol oynamak için iyi fırsatlara sahipti.'
Bunun nedeni, 13. yüzyılda Uygurların seçkin, bilgili insanlar olarak görülmesiydi - matbaa için hoş bir yenilik olabilecek türden. Ayrıca o zamana kadar matbaacılıkta kimsenin sahip olmadığı bir şey vardı: bir alfabe, söylemek istediği her kelimeyi yazmak için nispeten az harften oluşan basit bir grup.
Batı Moğol imparatorluğunda baskı patlaması yaşanmadı. Tarihçi John Man kitabında 'Pazar yoktu, liderlerin konularına ulaşmasına gerek yoktu, yeni bir sektörde sermaye artırmaya veya yatırım yapmaya gerek yoktu' diyor, Gutenberg Devrimi . Bununla birlikte, bölgede teknolojinin kullanıldığını gösteren hareketli tipte Uygurca baskılar keşfedildi.
Dahası, Moğollar teknolojiyi yalnızca Uygur ve Fars topraklarından değil, Almanya dahil Avrupa'ya da taşımış olabilir. Moğol imparatorluğu, Avrupa'yı yaklaşık MS 1000'den 1500'e kadar defalarca işgal etti; o dönem, kredi kelimesini getirmeye yetecek kadar Batılı Asyalı acemi ve esir girdi. kalabalık Türk dillerinden Avrupa dillerine. Indiana Üniversitesi'nde Orta Avrasya Çalışmaları profesörü Christopher Atwood, bir röportajda 'Genel olarak, Doğu Asya'dan [batıya] bir şey giderse, Moğollar olmadan hayal etmek zor olurdu' dedi.Gutenberg'in matbaayı tek başına icat ettiği fantastik fikri, bütün bir kıtayı ve birkaç yüzyıllık ilgili çabaları görmezden geliyor.
Sonunda, Avrupa'daki ilk kapitalistler, Johannes Gutenberg’in iş girişimine yatırım yaptılar - Choe Yun-ui tarafından yenilenen hareketli tipe oldukça benzeyen teknolojiyi, şarap veya zeytin presinden, cırcırlı baskıyı ticari hızlara çıkarmak için vidalı spiral mekanizma ile birleştiren bir girişim. Bu işin meyvesini vermek hayatının on yıllarını aldı, onu iflasa zorladı ve paralarını geri almak için defalarca ona dava açan yatırımcıların dava açmalarına yol açtı. Davis'in belirttiği gibi Kayıp Gutenberg , bu kayıtlar Gutenberg'i ve İncilini bildiğimiz araçlardır: “Bu kitapların en ünlüsü, hakkında çok az şey bildiğimiz kökenlere sahiptir. Adam hakkında anlattığımız hikayeler ve İncillerin nasıl ortaya çıktığı, bir avuç dolusu hukuki ve mali kayıt ve asırlardır inatçı bilimsel boşlukları doldurarak bir araya getirildi. '
*
Gerçekten de, matbaanın tüm tarihi boşluklarla dolu. Gutenberg yaptığı matbaalarda oluşturduğu belgelerde kendi hikayesini anlatmadı; modern bilginin en iyisine göre, eseri hakkında hiçbir not bırakmadı. Gutenberg suskunsa, Moğollar, Uygur yurttaşları ve Doğu Asya hükümet başkanları daha da fazlaydı.
Ancak şüpheler doğalsa, o zaman onlardan aldığımız sonuç değildir. Gutenberg'in matbaayı tek başına icat ettiği şeklindeki fantastik fikir, bütün bir kıtayı ve birkaç yüzyıllık ilgili çabaları görmezden geliyor ve teknolojinin nasıl veya neden yayılmış olabileceğini anlamak için hiçbir çaba göstermiyor. Gutenberg’in yazı teknikleriyle ilgili bir çalışma sırasında, bilgisayar programcısı Blaise Agṻera y Arcas işaretlendi Bunun ne kadar garip olduğunu öğrenin: “Bir teknolojinin başlangıçta tam olarak oluştuğu fikri çılgınlıktır. Teknolojiyi yapan herkes bunun nasıl çalışmadığını bilir. '
Davis, kredisine göre aynı şeyi kaydederek bunu şu şekilde açıklıyor: 'Belki de Johannes Gutenberg'in insan kültürünü dönüştüren yalnız bir dahi olarak imajı devam ediyor çünkü takip edenlerin kapsamı o kadar büyük ki neredeyse efsanevi hissettiriyor ve bir köken hikayesine ihtiyaç duyuyor. eşleşme.'
Ancak bu makale için bir röportaj için müsait olmayan Davis, kayıtlarını düzeltmek için çok az şey yapıyor. Kayıp Gutenberg . Çin'den yalnızca birkaç kez ve Kore'den yalnızca bir kez bahsediyor - ve baskı tarihinin Moğollar, Uygurlar ve Hıristiyan olmayan yönlerinden hiç bahsetmiyor.
Doğrusu, Gutenberg İncil'inin değil tarihin en önemli kitabı olarak evrensel olarak kabul görmüştür. İncil'in kopyaları, taşınabilir tipte yaratılan en eski kitaplar değildir ve günümüzde hala var olan bir okuyucu bu izlenimi edindiği için affedilebilir. Kayıp Gutenberg .
Aksine, en eski taşınabilir tipte basılmış kitap Korece'dir. Baegun Hwasang Chorok Buljo Jikji Simche Yojeo ('Büyük Budist Rahiplerin Zen Öğretilerinin Antolojisi'). 1377 yılına dayanıyor ve hareketli tipin kökeni üzerine burs için bir başlangıç noktası olarak hizmet etti.
Kore, onu ve diğer eski ciltleri kitapların en önemlileri arasında yer alan ulusal gurur noktaları olarak görüyor. Ancak çok yakın bir zamanda, çoğunlukla son on yılda, bakış açıları ve baskı teknolojilerini yaratan Asyalılar artık kabul görmeye başladı. 'Korkarım eski matbaacılık konusuna gerçekten çok fazla şey ekleyemem' sözüyle bir röportajı reddeden Davis dahil çoğu insan hala hikayenin tamamını bilmiyor.