3 Özgül FobiBelirli bir durumun ya da nesnenin varlığına işaret eden( uçmak, hayvanlar, yükseklik, iğne yaptırmak, kan görmek gibi) dikkat çekici ve ısrarlı veya mantıksız korku olarak tanımlanmaktadır.
4 Özgül Fobinin Karakteristik Özellikleri Durumun gerektirdiğiyle orantısızdırBelirli bir açıklaması veya gerekçesi yokturBilinçli olarak kontrol edilememektedirKorkulan durumdan kaçınmaya yol açarUzun bir zaman boyunca varlığını devam ettirir (Çocuklarda)Uyumsuzdur (Çocuklarda)Yaşa veya duruma özgü değildir (Çocuklarda)
5 Özgül Fobinin Ortaya Çıkışı 3’lübir tepki sistemiyle ortaya çıkar;DavranışsalBilişselFizyolojik
6 Davranışsal tepkiler; Evde korkulan bazı yerler gibi belirli durumlardan kaçmak ya da kaçınmakKaranlıktan kaçmak için uyurken ışığı açık bıraktırmak ya da anne-babasıyla uyumak için ısrarcı olmakBoğulma korkusuyla yemek yemekten kaçınmakİğne korkusu nedeniyle doktora gitmemekGibi örnekler verilebilir.
8 Fizyolojik tepkilerTerlemeMide ağrısıAğız kurumasıArtan nabızTitremeKas gerilmesi gibi örnekler verilebilir.
9 Özgül fobilerin özellikle de hayvanlarla, karanlıkla, böceklerle ve kan/yaralanmayla ilgili olanların 7 yaşından önce meydana geldiği, doğa/çevreyle ilgili olanların da daha yaygın olarak yaş dolaylarında ortaya çıktığı bilinmektedir.
10 Özgül Fobinin nedenleri arasında aşağıdaki etkenler sayılabilir: Öğrenme faktörleri-koşullanmaKorkularda genetiğin etkisiKişilik yapısından kaynaklanan nedenlerAile etkileri
12 Öğretmenler İçin İpuçları Öğrencinin sürekli olarak korkusunu tekrar etmesine izin vermeyin (yürüyüp gidin ya da konuyu değiştirin)Öğrencinin korkusu nedeniyle tüm ilginizi üzerinde toplamasına izin vermeyin; bunun yerine «planlı görmezden gelme» yöntemini kullanınÖğrenci için hazırlanmış tedavi planından sapmasına izin vermeyin; örneğin, evi aramak istediğinde izin vermeyin
13 Çocuğun korkulu görünmesi ya da korkuyu ifade etmesi halinde «kendini telkin, kendisine verilen doğru bilgiyi kullanma» gibi hatırlatıcıları kullanmasını isteyinÖğrencinin zihninin fobisi ile uğraşması durumunda hemen konuyu değiştirinKorkusunu yatıştıracak mantıklı açıklamalar yapın
14 Sosyal Kaygı Bozukluğu (Sosyal Fobi) Genellikle «utangaç» olarak adlandırılırlar. Sosyal fobinin başlangıcı için en yaygın yaşın ergenlik dönemi, özellikle de ergenlik döneminin ortaları olduğu ortaya konmaktadır.Sosyal fobisi olan çocukların en çok korktuğu konular;Sınıf önünde okuma yapmakMüzik veya spor performansı sergilemekBir konuşmaya katılmakYetişkinlerle konuşmakbir konuşmayı başlatan taraf olmak olarak saptanmıştır.
15 SKB yaşayan çocukların büyük çoğunluğunda; yaygın kaygı bozukluğu, DEHB, özgül fobi, AKB, obsesif kompülsif bozukluk, depresyon, panik atak gibi başka bir rahatsızlığın eşlik ettiği görülmüştür.Ergenlikte ek olarak zayıf sosyal bağlantılar, okulda ve işte başarısızlık ve zayıf sosyal beceriler biçimlerini alır.
17 Öğrencinin kendi çevresindeki olayları nasıl algıladığını veya yaşadığını öğrenin Problemli davranışın yeniden ortaya çıkmasını önlemek için araştırma yapınSosyal beceri eğitimi ile ilgili hedefler belirleyinProblemli davranışa ve bireysel sorumluluğa ilişkin acil durumları içeren beklenmedik durum planları geliştirin
18 Grupla sosyal beceri eğitimi planlayın Bireysel canlandırmalar içeren çalışmalar planlayınAkran desteğiyle sunum çalışmaları planlayınYetişkinlerle konuşma çalışmaları planlayın
19 Sınıf içi çalışmalarda ve projelerde yardımcı olması için bir «çalışma arkadaşı» belirleyin Öğrencinin 4-6 kişilik küçük tartışma gruplarında yer almasını teşvik edinÖğretim dışı beceri ve ilgi alanlarını keşfetmesine ve geliştirmesine destek olun
20 Öğrenciyle her gün hem derslerle hem de sosyal yaşamla ilgili konuşun Okul ya da toplum odaklı kulüpleri tanımasında yardımcı olunSözlü ve sözsüz iletişim becerilerini geliştirmesine yardımcı olacak konuları ders içinde işleyinSınıf içinde kendisine soru yönelteceğinizi ve hangi konu ile ilgili olduğunu önceden söyleyin
21 Travma Sonrası Stres Bozukluğu Cinsel istismar, fiziksel saldırı, aile içi şiddet, ağır/ciddi hastalık, kaza, doğal ve ya insan yapımı afet olayları TSSB’na neden olabilir. Bu çocuklar;ÇekingenMaddeyi kötüye kullananKendine zarar veren davranışlar yapanÇocuklar haline gelebilir.
22 Aşırı uyarılma ortak bir tepkidir ve; Öfke patlamalarıSinirlilikUyku bozukluğuKonsantrasyon güçlüğüAzalmış dikkatAzalmış dikkat ve hiperaktif hareketler göstermeSomatik yakınmalarAşırı uyarılmışlık hali ve irkilme tepkilerinde artmaGörülebilir.
23 Travma tip 1 ve tip 2 olarak ikiye ayrılarak ele alındığında uygun tedavi planı geliştirmek daha kolay ve işlevsel olur,Tip 1; ani, beklenmedik ve kestirilemeyen/öngörülemeyen tek olayın stres faktörü olmasıTip 2; beklenen, tekrarlanan ve çocuk istismarı, zorbalık gibi kronik stresleri içerir.
24 Yetişkinlerde ve çocuklarda TSSB tanısı için dört kriter vardır: TSSB’yi niteleyen bir olaya maruz kalma,Travmatik olayın sürekli olarak yeniden yaşanması,Travmatik olayı çağrıştıran uyaranlardan sürekli kaçınma çabası,Kalıcı aşırı uyarılmışlık
25 TSSB belirtileri 3 aydan uzun sürerse ‘kronik’, 3 aydan kısa sürerse ‘akut2 ve belirtiler, stres etkeninden en az 6 ay sonra başlamışsa ‘gecikmeli başlangıçlı’ olarak tanımlanır.
26 Kendini güvende hissetmesini sağlayın Bir sınıf arkadaşını «çalışma arkadaşı» olarak belirleyinPlanlanan tedavi ile ilgili bilgi edinin ve size önerilenleri uygulayınEvdeki davranış değişikliklerini izlemek amacıyla aile ile yakın ilişki içinde olun
27 TSSB ile ilgili davranışlarını ve yoğunluk, şiddet ve sıklığını kaydedin Bir kaygı atağı ya da fobik reaksiyonu tetikleyici uyaranları vurgulamaktan kaçınınKaygı yaratan uyaran karşısında daha az tepki verdiğinde onu övgü gibi bir pekiştireçle ödüllendirin
28 YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU Sağlık, güvenlik, başarı, başkalarının güvenliği, gelecek, programlara uyma, aile bütçesi, ilişkiler gibi herhangi bir alanda aşırı endişelenme YAB ‘nun işaretidir.
29 Baş ağrısı,Mide rahatsızlığı,Kas ağrıları gibi bedensel yakınmalar,Uyku bozuklukları,Büyük çocuklar küçük çocuklara göre daha fazla belirti gösterme eğilimindedirler.
30 YAB tanısı koyulabilmesi için en az 6 ay süreyle aşırı korku ya da endişe duymanın olması gerekmektedir.YAB nun diğer anksiyete bozuklukları ile eş tanı oranı yüksektir.Bağlılık, mizaç, anksiyeteli anne babaların çocuklarında görülme olasılığı daha yüksektir.
31 Öğretmenler için ipuçları; Güvenli ve yapılandırılmış bir çevre sağlayınÖğrencinin hedeflenen davranışlarını kontrol etmek için gösterdiği her çabayı tutarlı olarak övün ve olumlu pekiştireç sağlayın«Mantıksız» korkuları için asla aşağılamayın ve kötülemeyinOlumlu ilişki kurunÖğrencinin davranışsal ve akademik hedeflerinin gerçekleşmesinde destekleyici olun
32 OBSESİF-KOMPULSİF BOZUKLUK OKB tanısı almak için, bir çocuğun ya obsesyonu ya da kompulsiyonu ya da her ikisinin de olması gerekir.Obsesyon;Kimi zaman istenmeden ortaya çıkan ve uygunsuz olarak yaşanan ve belirgin kaygı ya da sıkıntıya neden olan, yineleyici ve sürekli düşünceler, dürtüler ya da düşlemler olarak tanımlanır.
33 Kompulsiyon;Obsesyona bir tepki olarak ya da katı bir biçimde uygulanması gereken kurallarına göre yapmaktan kendini alıkoyamadığı yineleyici davranışlar olarak tanımlanır.
34 Obsesif-Kompulsif bozukluğu olan ünlüler: BeethovenImanuel KantJesika AlbaDavid Beckham
35 OKB başlama yaşı ortalama 10 yaş civarındadır; ancak bazı çocuklarda 7 yaşında erken bozukluk gelişebilir. Çocuk ve ergenlerde OKB ile birlikte eştanılar vardır. Bunlar:Diğer anksiyete bozukluklarıDEHBGelişimsel yetersizlikKarşıt olma-karşı gelme bozukluğuMadde kötüye kullanımıDepresyondur.
36 Çocuk ve ergenlerde en yaygın obsesyon ve kompulsiyonlar ObsesyonlarKir, mikrop vbKorkunç bir olaySimetri, düzen, hatasızlıkVicdanlılık (dinsel takıntılar)Kaygı ya da bedensel atıklar ya da salgılardan iğrenmek ya da endişelenmekŞanslı ya da şanssız sayıYasak, saldırgan ya da sapkın cinsel düşünceler, görüntü veya dürtülerKendisine ya da başkalarına zarar verme korkusuEv eşyalarıyla ilgili endişeMüdahaleci saçma sesler, kelimeler ya da müzikler
37 KompulsiyonlarAşırı veya ritüelleşmiş el yıkama, duş, banyo, diş fırçalama vbYinelenen ritüeller (bir kapıdan girip-çıkma)Kontrol (ödev, kapı)DokunmaSıralama, düzenlemeSaymaİstifleme, toplamaTemizlik ritüeliKonuşma, hareket, yazma gibi çeşitli ritüeller
38 Öğretmenler için ipuçları OK davranışları için öğrenci asla cezalandırılmamalı ve küçük düşürülmemeliOKB konusunda diğer öğrenciler eğitilmeli ve OKB’li öğrenciye yardım yollarını öğretilmeliÖğrencinin davranışsal müdahale planı çerçevesinde kayıt tutunFarklı davranışlara hoşgörülü olmayı içeren etkinlikler uygulayın
39 Sınıfta kabul edilebilen davranışlar ve ödevlerinin zamanında tamamlanması konusunda açık, kararlı ve tutarlı olunOKB’li öğrencinin sınıf rutini ve yapısını anlamasını sağlayın. Bu durum öğrencinin kendini güvende hissetmesini ve olabilecek olayları tahmin edebilirliğini arttırır.