18 Temmuz 1918’de Tembu Kabilesi’nin şefinin oğlu olarak Mvezo,Güney Afrika’da doğdu. Fort Hare Üniversitesi’nden ayaklanmalar dolayısıyla atıldı. Oradan sonra Witwatersrand Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü ve avukat oldu. Johennesburg’un ilçelerinde yaşarken sömürgecilik karşıtı hareketi benimsedi ve ANC’ ye katılarak bu partinin gençlik kolunun kurucusu oldu. 1952’de ANC’nin Başkaldırı Mücadelesi (Defiance Campaing)’nde “göze çarptı” ve Halk Kongresi’nde buna bağlı olarak Transvaal ANC koluna başkan olarak seçildi.
1956’dan 1961’e kadar süren “İhanet Duruşmaları” boyunca tutuklu kaldı. Güney Afrika Komünist Partisi ile 1961’de Umkhonto we Sizwe (MK) orgutünü kurdu. 1962’de tutuklandı ve hükmeti yıkmak için komplo kurmak ve sabotaj etmekten dolayı ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Cezasını önce Robben Adası’nda daha sonra Pollsmoor Hapishanesi’nde kaldı.
1990’da yani 27 yıl sonra uluslararası bir kampanya düzenlendi ve başarı ile sonuçlandı. Hapishaneden çıktıktan sonra ANC başkanı olan Mandela F. W. de Klerk ile 1994’te tüm halkın katıldığı ve ANC’nin büyük çoğunlukla kazandığı bir seçimin kurulması Apartheid’ın sona erdirilmesi için görüşmelere sebep oldu.
Devlet başkanı olarak yeni bir anayasa oluşturdu ve toprak reformu, yoksullukla mücadele ve saglığın iyileştirmesi gibi politikaları uygularken Doğruluk ve Uzlaşma Komisyonu’nu geçmişte yaşanan insan hakları ihlalini araştırması icin oluşturdu.İkinci bir seçime katılmayı kendi iradesi ile reddetti ve yerine yine seçimle yardımcısı Thabo Mheki geçti.
Mandela, anti-sömürgeci ve anti-apartheid görüşü ile uluslararası beğeni topladı ve 1993’teki Nobel Barış Ödülü, ABD Başkanlığı Özgurlük Madalyası ve Sovyet Lenin Nişanı da dahil olmak üzere 250’nin üzerinde ödül kazandı. Güney Afrika’da “Ulusun Babası” olarak görülür.
İlk siyah cumhurbaşkanı ve ülkenin ilk siyah avukatıdır. 3 evlilik yapmıştır.
Mandela ancak 2008 yılında ABD’nin terörist listesinden çıkarılmıştır.