ABD Yüksek Mahkemesi’nin Roe v Wade kararının 1973’te ülke çapında kürtajı yasallaştırmasından bu yana, Demokrat politikacıların kürtaj haklarını sıkı bir şekilde desteklemesi ve Cumhuriyetçi milletvekillerinin muhalefette sıraya girmesiyle konu ABD siyasetindeki belirleyici fay hatlarından biri haline geldi.
1973’te çizgiler daha bulanıktı. Cumhuriyetçi ve Demokrat seçmenlerin kürtajın yasal olması gerektiğini söyleme olasılıkları eşitken, kürtaj haklarını destekleyen Cumhuriyetçi yetkililer ve prosedüre karşı çıkan Demokratlar bulmak kolaydı.
Peki ne değişti?
İlk başta partizanlık meselesi değil
Talep üzerine kürtaj 1970’lerin başında dört eyalette yasalken, 14 eyalette bazı koşullar altında izin verildi.
Katolik Kilisesi kürtaja karşı çıkarken, en büyük evanjelik mezhep olan Güney Baptist Konvansiyonu, birçok durumda buna izin verilmesi gerektiğini söylüyordu.
Her iki taraf da kürtajı belirleyici bir konu olarak görmedi.
First Lady Betty Ford gibi Cumhuriyetçiler Karaca kararının “harika, harika bir karar” olduğunu söylerken, Joe Biden adlı yeni seçilmiş bir senatör gibi bazı Demokratlar mahkemenin kararının “çok ileri gittiğini” söyledi.
OKUYUN | ABD Yüksek Mahkemesi anayasal kürtaj hakkını sona erdirdi
Seçmenler de konuyu partizan bir çizgide görmediler. Genel Sosyal Araştırma kamuoyu yoklaması 1977’de, Demokratların %35’ine kıyasla Cumhuriyetçilerin %39’unun kürtaja herhangi bir nedenle izin verilmesi gerektiğini söylediğini ortaya koydu.
Muhafazakar bir hareket ivme kazanıyor
Takip eden yıllarda, Phyllis Schlafly gibi muhafazakar aktivistler konuyu geleneksel değerlere bir tehdit olarak ele aldılar ve halka açık ortamlarda duayı sınırlayan bir dizi mahkeme kararının ardından siyasete yeni bir ilgi gösteren evanjelik kiliselere kaydoldular.
Bu gruplar kürtajı, eşcinsel hakları, artan boşanma oranları ve ev dışında çalışan kadınlar gibi daha geniş sosyal gelişmelerle birlikte aile yapısına yönelik bir tehdit olarak tasvir etti. California-Davis Üniversitesi’nde hukuk tarihçisi Mary Ziegler, papazlar ve cemaatçiler için kürtajın liberalleşen bir toplumla ilgili endişeler için vekil bir konu haline geldiğini söyledi.
“Birçok Evanjelik için bu daha çok aile, kadınlar ve seks hakkındaydı” dedi.
1980’de Güney Baptist Konvansiyonu, önceki konumunu tersine çevirerek kürtaja karşı çıkan bir kararı kabul etti.
Aynı yıl Cumhuriyetçi Ronald Reagan’ın başkanlık zaferi, kürtaj karşıtlarına Beyaz Saray’da güçlü bir müttefik verdi. Aynı zamanda, kadın hakları aktivistleri Demokrat Parti içinde daha fazla etki kazandı ve liderleri kürtaj haklarını desteklemeye zorladı.
Ancak Roe’ya verilen destek hala parti çizgisinde sıralanmadı.
1983 Senatosu oylamasında, 34 Cumhuriyetçi ve 15 Demokrat, Roe kararını bozacak bir anayasa değişikliği önerisine oy verirken, 19 Cumhuriyetçi ve 31 Demokrat buna karşı oy kullandı.
RESİMLER | Adam kürtaj haklarını protesto etmek için boynunu ABD Yüksek Mahkemesi çitine zincirledi
Biden, geçen yıl komitede yasayı desteklemesine rağmen hayır oyu verenler arasındaydı.
Politikacılar ve seçmenler tartışıyor
Takip eden yıllarda, siyasi adaylar, partileri içinde daha etkili hale gelen aktivistlerle işbirliği yapmayı giderek daha gerekli gördükçe, ayrım çizgileri daha belirgin hale geldi.
Kürtaj karşıtı Cumhuriyetçi George HW Bush, daha önce kürtaj haklarını desteklemişti, 1988’de başkanlığı kazandı. 1992’de, daha önce kürtaja karşı çıkan kürtaj hakları savunucusu Demokrat Bill Clinton tarafından yenildi.
Göstericiler Teksas’ta kürtaj sorununa karşı toplanıyor.
Politikada parayı izleyen OpenSecrets’e göre, 1989’dan beri kürtaj hakları grupları Demokratlara 32 milyon dolar ve kürtajın yasal kalmasını destekleyen Cumhuriyetçi adaylara 3 milyon dolar bağışladı. Kürtaja karşı çıkan gruplar, bu süre zarfında Cumhuriyetçilere 14 milyon dolar ve Demokratlara sadece 372.000 dolar verdi.
Seçmenler kendilerini sıralamak için daha yavaştı. Genel Sosyal Araştırmaya göre 1991 yılında Demokratların %45’i ve Cumhuriyetçilerin %41’i herhangi bir nedenle kürtajı desteklediklerini söyledi.
Ancak, konu TV saldırı reklamlarının bağış toplama çağrılarının ve çıkar gruplarının toplu mitinglerinin temel unsuru haline geldiğinden, partizan farklılıkları sonraki yıllarda genişledi. Genel Sosyal Ankete göre, yüzyılın başında, Cumhuriyetçilerin yalnızca %31’i isteğe bağlı kürtajı desteklerken, Demokratik destek %45’te sabit kaldı.
Her iki taraf da kazıyor
Diğer kamuoyu yoklamaları, çoğu Amerikalı’nın kürtajla ilgili bazı kısıtlamaları desteklediğini, ancak doğrudan yasağa karşı çıktığını tutarlı bir şekilde göstermiştir.
Aynı zamanda, Demokratlar kürtaj haklarına desteklerinde daha mutlak hale geldiler.
Siyasi kariyerinin çoğunda yoksullar için Medicaid programındaki çoğu kürtaj için federal fon yasağını destekleyen Biden, 2020’de Demokratik cumhurbaşkanlığı adaylığını ararken pozisyonunu tersine çevirdi.
Mevcut Kongrede, yalnızca bir Meclis Demokratı ve bir Senato Demokratı, kürtajı her koşulda ülke çapında yasal hale getirecek yasaya karşı oy kullandı. Tasarı Senato’da başarısız oldu, ancak Demokratlar bunu Kasım 2022 seçimlerinde merkezi bir konu haline getirmeyi planladıklarını söylediler.
Genel Sosyal Ankete göre Demokrat seçmenler arasında sınırsız kürtaj desteği 2016’da %56’dan geçen yıl %71’e yükselirken, Cumhuriyetçilerin desteği %34 civarında gezinmeye devam ediyor.
Kaynak : https://www.news24.com/news24/World/News/explainer-how-abortion-became-a-divisive-issue-in-us-politics-20220624