Tarih boyunca öne sürülen atom modelleri nelerdir, ve nasıldır? Bu atom modellerinin tarihsel gelişimi, tarihçesi.
Atom Modellerinin Tarihsel Gelişimi
Atomla ilgili bugün elde ettiğimiz veriler, teori ve deneylerle yapılmış çalışmalar bütünüdür. Atom gözle görülmediği hâlde nasıl oluyor da şekli hakkında modeller yapılabiliyor.
Model bir konu ya da olayın anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla tasarlanan fakat gerçek niteliği belirtmeyen çizimlerdir.
Atom modelleri, bilim insanları tarafından hayal edilmiş tablolardır diyebiliriz. Yoksa atomların gözlenmesi ile yapılmış resimler değildir.
Şimdi atom fikrinin gelişim sürecine katkıda bulunan bilim insanlarının fikirlerini öğrenelim.
Dalton Atom Modeli
Atomla ilgili ilk bilimsel çalışmaları 1803 yılında John Dalton yapmıştır.
Dalton’a göre maddelerin özelliklerini gösteren parçacıklar atomlar veya atom gruplarıdır.
***Bir elementin, bütün atomları birbirinin aynıdır.
***Atomlar içi dolu kürelerdir ve parçalanamaz.
Atomla ilgili günümüzdeki bilgiler Dalton’un atom modelini çürütmüştür. Şöyle ki;
***Atomlar içi dolu küreler değildir. Atomlar boşluklu yapılardır.
***Atomların parçalanamaz olduğu fikri artık geçerliliğini yitirmiştir.
1856-1909 yılları arasında yaşamış Thomson’un atom hakkındaki görüşleri şöyle özetlenebilir:
Atom küre şeklindedir. Bu küre içerisinde proton ve elektronlar üzümün kek içerisinde dağıldığı gibi rastgele yerleşmiştir.
***Protonlar ve elektronlar yüklü parçacıklardır. Proton (+), elektron ise (-) yüklüdür.
Rutherford Atom Modeli
Rutherford, atomu güneş sistemine benzetmiştir. 1871-1973 yılları arasında yaşamış olan Rutherford’un atom hakkındaki görüşleri şöyle özetlenebilir.
***Atomun pozitif yüklü parçacıkları olan protonlar merkezde çekirdek denilen kısımda yer alır.
***Elektronlar çekirdeğin etrafındaki katmanlarda hareket eder.
***Çekirdek ile elektronlar arasında büyük boşluklar bulunur.
Bohr Atom Modeli
1913 yılında Rutherford’un modeli üzerinde uzunca araştırma yapan Bohr‘un modeli şöyle özetlenebilir:
Elektronlar çekirdeğe belli uzaklıklardaki katmanlarda belli sayılarda bulunur. Elektronlar çekirdeğe belirli uzaklıklardaki katmanlarda hareket eder.
Modern Atom Modeli
Bugün kabul edilen modern atom modeline göre çekirdekte protonla birlikte nötronlar da bulunmaktadır.
Elektronlar çok hızlı (ışık hızına yakın) hareket ettikleri için sabit bir yerleri yoktur. Elektronların bulunabilecekleri belirli bir alan vardır. Elektronların bulunabildikleri bu kısımlara elektron bulutu adı verilir.
Elektronlar, elektron bulutu içerisinde herhangi bir yerde bulunabilir.