Şafakta 7 Temmuz saldırı başladı. Surların yakınındaki yeniçeri kampları şiddetle karşı koymuş, ancak kısa sürede buruşmuş ve kaçmışlardı. Kazaklar 16 düşman bayraklarını ele geçirdi. Kanatlarda olduğu gibi, Donetler insan yapımı dağa doğru yükseldi, ekskavatörleri öldürdü ve uzaklaştırdı, kırdı, yıktı ve mümkün olan her şeyi ateşe verdi. Ancak en değerli kupa yirmi sekiz mükemmel pudra! Çılgın bir tüfek açan ve Kazak alaylarına ateş açan top Türkleri öldüren Don savaşçıları, yıkılan kalelerine çekildi. Toz varilleri hemen tünele taşınır ve kurulur. Daha fazla düşman piyadesinin şaft üzerinde birikmesini bekledikten sonra, madenciler cehennem gibi bir aracı terk etti. Yüz kilometrelik bir yarıçap içinde duyulan patlama, bezelye gibi Türk askerlerini dağdı, saldırı için hazırladı. Yüzlerce insan Don'un diğer tarafına şok dalgasıyla atıldı ve kaleye "yeniçeri atının havasıyla onbeş yüz insanı yaşamı kazmamızla şehre attık".
Türk ordusunun kayıpları, kroniklerin “binlerce yanchen'in dövüldüğünü” bildirdiği gibi büyüktü. Gassan Paşa çok kızmıştı. Binlerce dövüşçünün 30'ini seçilmelerini, onları 10'in binlerce kişilik gruplarına bölmelerini ve birbirlerinin yerine koymalarını ve Temmuz sabahı 8'in kaleye gün ve geceyi ellerine alıncaya kadar saldırmalarını emretti. Bir işaret olarak, Türk birlikleri duvarlardaki ihlallere, kırık şehir kapılarına koştu, kaçak saldırganlar ise kuleleri fırtınası için halatlar ve kancalar hazırladılar. Kazaklar, duvarların altında toplanabilmek için mümkün olduğunca çok sayıda düşman asker bekledi ve aniden bir samopalov voleybolu ile onlara ateş etti ve Çelebi'ye göre, "yüzlerce Gaziyev derhal ölüm fincanını içti." Sürekli bir saldırı başladı. Görünüşe göre sınırsız dört gün boyunca kalenin savunucuları yorulmadan duvarlarda yuvarlanan Türk piyade dalgalarını yansıtıyorlardı. Temmuz ayının sonunda 11, Kazaklar umutsuzluğa yakındı. Bu süre zarfında, günlük 24 saldırılarına göre, 6 saldırıları püskürtüldü! “Ve bunlardan kötülükleri ve zekice işleri, kendilerine, uykusuzluktan ve ağır yaralarından ve tüm şiddetli ihtiyaçlarından ve kendimizin kötü cesaretinin ruhundan, hepimiz şiddetli kuşatma hastalıklarıyla hastalandık. Ve erkek kadrodaki herkes kaldı, Peremenitsa için kimse yoktu, bize bir saat dinlenmeyeceklerdi. ”
Azak’ın duvarlarına yapılan sayısız saldırının küçük göstericiliğini haklı çıkaran Evliya Chelebi, sarhoş Kazakların cesur gazilere karşı çıktığını, bu yüzden ölümden korkmadıklarını ve Türklerin mahkumun öfkesiyle savaştıklarını bildirdi. Gerçek şu ki, dikkate değer, ancak bir kampanyada veya bir savaşta Don Ordusu'nun sarhoşluğunun kurallarına göre ölümle cezalandırıldı, bu nedenle prensipte bütün ordunun kitlesel bir çılgınlığı olamazdı. Kazakların kendileri de bu meraklı durumu şöyle açıkladı: “Uykusuzluktan bıktık; acı çekmeden günler ve geceler, acı çekiyoruz. Zaten bacaklarımız altımıza çöktü ve savunmadan ellerimiz artık bize hizmet etmiyor, öldüler. Zaten dilimizden gözlerimiz bakmıyor, sürekli ateşlememizden gözlerimiz yandı, barut onlara ateş etti. Ağzımızdaki dilimiz çığlık atan bir busurman değil. ” Kazaklar, yorgunluğa sadakatsiz hareketler, uykusuzluk ve dumandan kırmızı gözlerle, şaşırtıcı bir şekilde sarhoş olma izlenimini verebilir.
Ve bu işten fazla yaralılar ve yaralar, insanlar kendilerini düşmana karşı saldırıya geçmeye karar verdiler. Sırada kalan esneme boşlukları dolduruldu silâh kadınlar ve gençler Kimsenin geri kaçmayacağına dair dua ve söz vermiş olan Kazaklar, böyle duyulmamış bir cüretsizlikle karıştığı düşmanı engelledi. Müthiş Kazak piyadelerinin önünde, başının üstünde bulunan Vaftizci Yahya'nın görüntüsü Azak rahip Serapion'du. Surlardaki duvarlardan, surlardan, evlerin kalıntılarından, tüm suçlamaları çektikten sonra Türklerin başlarına bir mermi yağı uçtu, tüm suçlamaları çekti. Savaş korkunçtu, uzun süre rakipler birbirlerine vermediler. Ancak Rus ruhu daha güçlüydü, birkaç saat sonra, on bin kişilik bir saldırıdan altı bin yeniçeri sonraki saldırıya doğru yürüdü, duvarların gövdeleriyle ve surlarla kaleye düştü, kalanlar titredi ve koştu. Şehir Kazaklarının özel olarak ayrılmaları, Türk tahkimatlarını tahrip etmeye, düşmanın hendeklerini doldurmaya, saldırı için depolanan mülkü imha etmeye ve silahları perçinlemeye başladığında bir başka savaş daha yaşandı. Türk komutanlar, bazı mucizelerle yeni takviyeleri Azak'a geldi, derhal saldırıyı durdurmaları ve birlikleri toplanmaları için geri çekmeleri emrini verdiler. Yorgun garnizonun birkaç günlüğüne uzun zamandır beklenen bir soluklanma oldu.
Basit bir saldırı ile tahkimatı alamayacaklarını anlayan Türk komutanlığı, kentte pratik olarak tahrip edilecek hiçbir şey olmamasına rağmen, Kazakların tüm tahkimatlarını topçu ile tamamen imha etmek için surun inşasını tekrarlamaya karar vermiştir. Höyük inşaatçılarını Azak garnizonunun saldırılarına karşı korumak için Osmanlılar kalenin sürekli bir top bombardımanı yaptı, gece gündüz, birbirlerini değiştirerek, tüm silahlarla hazır, Yeniçerilerin kampıydı. Türk birlikleri Toprac kasabasından geriye kalanları ele geçirme girişiminde bulunmadı ve savunmayı günlük saldırılarla test etti. Sonunda 1 Ağustos şaftı tamamlandı. Osmanlı topçular, topu tepeye sürükledi ve surları, surların arkasından kazılmış bir tür sığınağa saklanan toprağa, Kazaklara, kaçan bombalara ve çekirdeğe göre düzlemeye başladı.
Ertesi gün Ağustos ayının ikinci günü Toprakov kasabası düştü. Geri çekilirken, Kazaklar mayın dublörünü tekrarladılar. Donetlerden gelen bütün barutların surları havaya uçurduğuna inanan Türkler tekrar ateş tuzağına düştü, üç buçuk binden fazla düşman savaşçısı bir kerede patlamalarda öldürüldü ve Azak duvarları altındaki tüm Türk yeraltı bölgeleri tahrip edildi. Kaleden ayrılırken Naum Vasiliev ağır yaralandı ve aynı gün yeni bir ataman olan Tashkalovo kasabasının savunmasını yöneten Timofey Lebyazhya Shay, bir birlik çemberini seçti. Bununla birlikte, savunacak hiçbir şey yoktu, sadece bir zamanlar kalın duvarları ve yüksek kuleleri olan büyük şehirden sigara kalıntıları kalmıştı ve Ceneviz kulelerinin kalıntıları, şaftlarda kırık dişlerle sıkıştı.
Türkler elçilere teslim teklifinde bulundu, Kazakları kaleyi terk etmeye davet ettiler ve köylerine ve mezralarına yürüyerek yürüdüler. Bununla birlikte Donanlar, Türklerin ve özellikle müttefikleri olan Kırım Tatarlarının değerlerinin ne olduğunu tam olarak bilerek bu ilkel manevi satın almadılar. Rüşvet girişimi de başarısız oldu. Kazaklar, Türk seraskerin tüm vaatlerine cevap verdi: “Azov'a ihtiyacımız olduğunda, pazarlık yapmadan ve para ödemeden; paraya ihtiyacımız olduğunda, bizzat onların peşinden geleceğiz ve Azak'a ihtiyacınız varsa, aldığımız gibi almaya çalışın. Senden hiçbir şeye ihtiyacımız yok. Bizim için iyi, iyi iş, sadece sonsuz zafer!". Ancak, Azak’ın kendisinde işler daha da kötüye gidiyordu. Sırada bin savaşçıdan biraz daha kaldı. Yüzlerce yaralı kokuşmuş sığınaklarda yatıyordu, kadınlar durumlarını hafifletmek için ellerinden gelenin en iyisini yapmaya çalıştılar, ancak engellenen kentte, yıkılan kent vakıflar için yeterli değildi. Ancak, savunucuların ruhu kırılmadı. Bir yeraltı savaşı başladı, her iki taraf da gizlice “podlazy” yaptı, Türkler şehir surları altında mayın tedarik etmek için Kazaklar bir mayın karşıtı mücadeleyle savaştı ve Türklerin arkasına gizli geçitlerle sızdı, pogromları organize etti ve temiz tuttu. Kazaklar on katları aşan orduyu tamamen yok etmeye güvenmediler, ancak sürekli olarak düşmana cesaret verici baskılarla rahatsız etmeye çalıştılar ve ona maksimum zarar vermeye çalıştılar. Bu tür baskınlarda Kazaklar art arda silahları onlarla yakaladı ve sürükledi. Türk komutanı topçu kıyafetlerinin kaybını önlemeye devam etmek için tüm aletleri kalın bir demir zincirle bir araya getirme emri verdi.
Tatlı değil ve kuşatma vardı. Büyük bir orduda yiyecek, mühimmat ve yakıt yoktu. Sonunda, Yeniçeriler açıkça hoşnutsuzluğunu açıkça ifade etmeye başladı, çünkü o zaman Osmanlı ordusunun düzenlemelerine göre, askeri operasyonlar personel değiştirmeden 40 günden fazla dayanamadı. Gassan Paşa takviye için İstanbul'a başvurdu. Sultan isteğini kabul etti ve Ağustos'ta 15 16 gemileri Azak'a geldi ve çekirdek, barut, maaş ve ikmal getirdi. Kazaklara yardım etmek için ince bir akıntı geldi, ustaca Don halkı ağızlarına içi boş bir kamış soktu, sırtlarına yattı ve nehir akışı onları doğrudan kalenin duvarlarına getirdi. Bu yöntemi kullanarak birkaç yüz kişi, iki hafta boyunca tükenmiş garnizonu desteklemek için Azak'a girdi. Barut ve diğer malzemeler en azından orijinal yöntem kullanılarak nehirden teslim edildi. Çok yönlü bir teknenin dibinde gerekli şeyleri bağladılar, ters çevirdiler, kargo yardımıyla attılar ve aşağı doğru doğaçlama bir denizaltı gönderdiler. Paket güvenli ve sağlam bir şekilde teslim edildi ve hava yastığı ve toz kuru kaldı. Sonunda, Türkler bu numaralardan kurtuldular ve иelebi’ye göre “balıklar bile geçemedi” diye nehri bir çitle kapattılar.
Güçlendirme, barut ve çekirdek alımıyla Osmanlılar daha aktif hale geldi. 16 gün süren yeni bir bombardıman başladı. Ateş baskınları arasındaki aralarda, kale çeşitli taraflardan güçlü sapmalar tarafından saldırıya uğradı, ancak tahrip edilmiş kalenin içine girme girişimlerinin tümü pes edildi. Osmanlı ordusu insan gücünde önemli kayıplar yaşadı. Ardından rahatsız olan Türk askeri lideri Tatar ve Nogai atalarının sökülmesini emretti ve onları piyade olarak saldırıya gönderdi. Yürüyerek savaşmak için eğitilmemiş Bozkır savaşçıları, yüzlerce boş yere öldü ve bu sayede Kırım yöneticileri ile Türkiye genel merkezi arasında ciddi anlaşmazlıklar yaşandı.
Kazaklar, Türk saldırılarına gece mızıkaları ile yanıt verdi, düşmanın bulunduğu yere yer altı geçitlerine nüfuz etti ve Chelebi'ye göre, Türkleri “bu şekilde cesur Gaziye'ye saldıran korkulardan ve insanların aklını kaybetmelerinden” korkuttu. Türkler, böyle bir savaş yöntemine neyin karşı çıkacağını bilmiyorlardı, çünkü kendilerinin de belirttikleri gibi: “Bu kadar acımasız cesur savaşçıları hiç görmedim ve hiç duymadım - hiçbir şey için hiçbir mermi bırakmadılar ve kötü büyük kötülüklerimizi onardılar”. Buna ek olarak, Kazak ajanlarının yardımı olmadan, iki yüz bininci Moskova birliklerinin yaklaşımıyla ilgili söylentiler Osmanlı kampında yayılmaya başladı, Donyalıların atlı devriyeleri kuşatma ordusunun arka birimlerini sürekli rahatsız etti, yemyeşil köstebeklerin çıkarılmasını öldürdü, bekar insanları öldüren, küçük bir grup asker grubunu dikkatsizce öldürdü.
Sonbahar başladı ve onunla birlikte yağmurlar ve o yılın başlarında soğuk geldi. Türk kampında açlık ve hastalık şiddetlenmeye başladı, müttefiklerinin saflarında açık kızgınlık başladı. Tatar ordusunun bir kısmı aniden geri çekildi ve hızlandı. Bu arada, Ukrayna Kazakları, en azından bir şekilde kanama kardeşlerine yardım etmeyi deneyen Kırım'ı vurdu. “Perekop'u yenerek, Kazaklar bir gün süren yolculuk için Kırım'ın içine girdi, birçok Kırım ulüsünü uyardı ve çok fazla ele geçirdi. Kronik Hanım, Kırım Han'ın bütün askeri erkeklerle birlikte Azak'a yakın olması nedeniyle bozulmadan hareket ettiklerini söyledi. Gassan Paşa, gelecek yılki kuşatmayı ertelemek ve Birlik’in askerlerini geri çekmek için Sultan’a temyizde bulundu, çünkü Türk İmparatorluğu yasalarına göre düşmanlıkların Ekim’in eski tarzına kadar Kasım’dan önce durdurulması gerekiyor. Sultan İbrahim'in cevap verdiği: "Paşa ya Azak verin ya da kafanı ver." Osmanlı Başkomutanının tek çıkış yolu vardı - belirleyici bir saldırı.
Savaşçılarını savaşmaya motive etmek için, Türk karargahı, saldırı ekiplerini sadece gönüllülerden işe almaya, onları Sultan'ın hazinesi pahasına silahlandırmaya ve büyük arazi tahsisleri de dahil olmak üzere en seçkin çeşitli tercihlere söz vermeye karar verdi. Çağrıya denizciler dahil 10 binden fazla kişi yanıt verdi filo, Tatarlar ve Nogailer. Evliya ебelebi'nin anlatısında söylediği gibi, bu gönüllülere "yedi bin kılıç, iki bin kalkan, iki bin tüfek, altı bin halberds, beş bin el bombası ve diğer birçok silah" verildi.
Eylül 1 kalenin bir başka yıkıcı bombardımanına başladı. Kazaklar, şaftın arkasına kazılan deliklere saklandı, çekirdek onlara çok fazla zarar vermedi, fakat az çok korunmuş tahkimatlar sonunda kırıldı. Türkler savaşa girdi. Kaleye girmeyi başardılar, Azak harabeleri arasında yedi saat, el ele kavga ettiler. Daha önce hazırlanan tuzakları ustalıkla kullanılan Kazaklar. Ekim düşmanları kurt çukurlarına düştü, diğerleri tünellere girmeye çalıştı, kükürt dumanı ile zehirlendi, insan yapımı toprak kaymaları ile kaplı ya da pusuya atılan noktalardan vuruldu. Donetliler, kasıtlı olarak caddelerden birini çok az korumasız ya da hiç korumasız bıraktılar ve sevinçli kazananların kalabalıklar Azak'ın merkezine doğru yol boyunca koştuğunda, kara mayınları tetiklendi. Daha fazla 1200 Osmanlı fatihi havaya uçtu. Ceneviz kulelerinin kalıntılarına yerleştirilen oklar, özellikle düşmanı kızdırdı. Yangın o kadar yoğundu ve öyle kesin bir şekilde açtı ki, bir görgü tanığına göre, "bazı Müslüman grupları aşırı uçtu ve kaçtı." Sokaktaki çatışmalarda iki bin Türk piyade daha öldürüldü ve Kırımlılar çıkarıldı. Savaş, akşama kadar sürdü, Kazaklar ustalıkla kılık değiştirmiş hareketler sırasında tehdit altındaki bölgelere yöneldiler ve arkadan, ardından nihayet demoralize olmuş Türklerin yanlarından cesaretle saldırdılar. Yanicharsky chows askerlerini karanlıktan sonra geri çekmeye başladı, Osmanlı ordusunun komutanı zaferden emindi ve Azak harabelerinin yakalanmasının sabaha kadar ertelenmesine karar verdi. Türkler kendilerini Tashkalov kasabasının ağaçları ve kale duvarı kalıntıları üzerinde güçlendirdiler.
Ve ertesi sabah hızlı bir zafer öngören Osmanlılar, önünde ahşap kütük kabini bulunan yüksek bir duvar gördü. Gece boyunca Kazaklar kalenin içine yeni bir tahkimat yaptırmayı başardılar. Şaşkın Türkler baştan baştan başlamak zorunda olduklarını anladılar. Kalenin muazzam bombardımanları ile değiştirilen sonuçsuz saldırılar, Eylül 10'a kadar sürdü. Sonunda, Türk birlikleri sonunda tükendi. Azak’ta kuşatılmış olan insanların durumu korkunçtu. Kazak kadınlar ve çocuklar dahil olmak üzere binden az insan hayatta kaldı. Neredeyse hepsi değişken şiddette yaralanmalar aldı. Kalede yemek neredeyse tükeniyordu ve en tatsız bir şekilde Kazaklar kuru bir barut kaynağına sahipti. Herkes başka bir saldırıya dayanamayacaklarını, kazananlardan merhamet beklemelerinin gerekmediğini anlamıştı.
Bu arada kuşatma altındaki ordunun kampında bir toplantı düzenleniyordu: komutanlar sonra ne yapılacağına karar verdi. Sonbaharda çözülme yaklaşıyordu ve hava soğuduktan sonra, Türk merkezi oybirliğiyle kuşatmaya son vermeye ve iki hafta içinde vatanı terk etmeye karar verdi. Askerlerin geri çekilmesi, en katı güven içerisinde gerçekleşti, topçu ateşi nedeniyle yer altı barınaklarına sürülen Kazaklar, düşman kampında devam eden hareketleri bile bilmiyorlardı. Kalenin garnizonunu demoralize etmek için, Türkler, 70’un binlerce Tatar ve Çerkes süvari binasının yardımına geldiğine dair bir söylenti yaydılar ve bu mesajın Azak’ın savunucularına ulaşmasını sağladılar. Bir gösteri olarak, Türk komutanları atlarda eyerde nasıl kalacağını bilen herkesi koydular ve kalenin etrafında dolaşıp şimdi bir başka yerde görünmelerini sağladılar. Kazaklar Türklerden korkmuyorlardı, ancak sayıları bir avuç savunucuyu ezebilecek gibi görünen taze bir ordunun ortaya çıkması, kale garnizonu üzerinde moral bozucu bir etki yarattı. Bir daire toplandı ve mevcutların çoğu elverişli hava koşullarını bekleyerek bir atılım yapmaya karar verdi.
27’tan 28’a Eylül gecesi, kaleye inen kalın bir sis, görünürlük neredeyse sıfırdı. Tamamen sessizce, ayakları üzerinde durabilen herkes, Vaftizci Yahya kilisesinin kalıntıları yakınında toplandı. Azak rahibi Serapion hizmet etti; insanlar, ayrılmaya ya da ölmeye hazırlanan, itiraf etti ve toplanmaya başladılar, şehir kiliselerinden çıkan ikonların üzerinde hızla ilerleyerek düşmana doğru yürüdüler. Gri karanlıkta bir düşman kampı açıldı, kesin bir atışı olan Kazaklar kalan mesafeyi aştı, ateşle göğüsleriyle buluşmaya hazırlanıyorlardı, ama ... düşman kampı boştu. 26 Eylül gecesi, Türk ordusu gemilere binip Kırım'a doğru yola çıktı. Osmanlılar bir kez daha, dev bir orduyu gemilere geri çekmek ve yüklemek için mükemmel bir operasyon gerçekleştirmiş olduklarını doğru bir şekilde en iyi ordusu olarak gördüklerini kanıtladılar. Kazaklar, 400 halkını ele geçirdi, çoğunlukla müttefiklerinin terkedilmiş kampında evlenmeye devam eden Tatarlar, iki ümitsizce hasta ve yaralı Türk, galiplerin insafına kaldı.
Sonsuz gece ve gündüz 93 süren kuşatma sona erdi. Türk ordusunun, müttefiklerin ve Azak yakınlarındaki savaşçı olmayan işçilerin toplam kayıpları, 70 bin seçilmiş Yeniçeri de dahil olmak üzere yaklaşık 20 bin kişinin öldüğü ve öldüğü anlamına geliyordu. Üç binden fazla Kazak, Kazak sermayesinin savunmasında başlarını yattılar, kurtulanlar "yaralandı ve sakatlandı".
O zamanın tüm medeni dünyası, Türk birliklerinin yenilgisi haberiyle şaşkına döndü. İstanbul hükümeti, kroniklerin tanımladığı gibi, kafa karışıklığı ve korku içinde idi. Avrupa başkentlerinde bu mesaja inanmayı reddettiler. Moskova'da, Ekim ayında 28'teki 1641'teki yarasından yaralanan Naum Vasilyev'in getirdiği rapor karıştırıldı. Yine de, batıdaki İngiliz Milletler Topluluğu'ndaki küçük düşürücü yenilgilerin ardından - güneyde böyle sağır edici bir zafer! Ama sonra soru ortaya çıktı: sonra ne yapmalı? İstanbul'un kale kaybıyla uzlaşmayacağı açıktır ve gelecek yıl istila kesinlikle tekrarlanacak, ayrıca 1641 kışın Türkler, Azak'ın yalnızca Sultan'ın mülkiyeti olarak kabul edildiği yeni bir Rus-Türk anlaşması taslağı gönderdi. Çar idaresi, Azak’ın kaderi hakkında, şimdi söyleyeceği gibi, ülke çapında bir tartışma için karar vermeye karar verdi.
Ocak ayının üçüncü günü, Zemsky Sobor 1642 ile bir araya geldi ve şöyle karar verdi: “Ve şimdi Azak şehri hem valiyi hem de askeri insanları bizi bu noktaya göndermelerini kabul ediyor ve böyle hararetli bir yerde olmak boğuşma değil…”. Egemenliğin iradesine itaatsizlik etmek ve şehri kendileri korumaya çalışmak için Kazaklar'ın gücü ya da yeteneği yoktu. Kale tamamen tahrip edildi ve Don Ordusu'ndaki 1637-1641'in trajik olaylarından sonra sadece iki binden fazla kişi operasyonel olmaya devam etti. Kazak efsanesinin dediği gibi, gözyaşı ve kederiyle, Azak ve eşleri ve çocukları son 500 Kazaklarını terk ettiler, onlarla Azak kiliselerinin ikonlarını alarak, kentin boyunduruğu boyunduruğu ve hatta demir kale kapıları bile. Terk edilmiş Azak'ta sadece insanlar değil, tek bir hayvan bile kalmadı; Köpek, kedi, fare kalmamıştı. Kalenin kalıntıları arasında, hayatta kalan eski Cenevizli taş kule tek başına durmaktaydı ve Kazak garnizonunun kahramanlığına sessiz bir anıt olarak hizmet ediyordu.
Toplar, boyunduruk boyunduruğu ve Azak şehir kapısının kanatları
14 Haziran Türk birliklerinin savaşmadan yaklaştığı yılın 1642'i, kanla zengin bir şekilde sulanan kalenin kalıntılarını işgal etti. Elli yıl sonra, genç Rus çar Peter ile birlikte Don Kazaklar, Azakları Türklerin yeniden inşa etmesini bir kez daha alacaklardı, ama bu zaten tamamen farklı. tarih.