Hipertiroidi (tiroid bezinin normalden çok çalışması)
Hipertiroidi
Hipertiroidi (aşırı aktif tiroit), tiroit bezinizin hormon tiroksinini çok fazla üretmesiyle oluşur. Hipertiroidi vücudunuzun metabolizmasını hızlandırabilir, istenmeyen kilo kaybına ve hızlı veya düzensiz kalp atışına neden olabilir. Görmezden gelindiği takdirde ciddi sonuçlar doğurabilir, ancak çoğu kişi hipertiroidi teşhisinin ardından uygun tedavi yöntemleri ile tedaviye olumlu yanıt verir.
Hipertiroidi Nedir?
Tiroit bezinin normalden fazla çalışması olarak bilinen hipertiroidizm, tiroid bezinin aşırı hormon üretmesiyle ortaya çıkan bir hastalık türüdür. Bu hormonlar aşırı üretildiğinde, vücudun birçok işlevi de hızlanır. Hipertiroidi, vücudunuzun metabolizmasını hızlandırabilir, istenmeyen ve ani kilo kaybına, hızlı veya düzensiz kalp atışına ve saç dökülmesine neden olabilir.
Hipertiroidi Belirtileri Nelerdir?
Bazı hipertiroidi belirtilerini taşıyan hastalar, ilk başlarda sadece gergin veya stresli olduklarını düşünebilirler. Bu da tanı koyulmasını geciktirebilir. Hipertiroidi olan kişiler aşağıdaki semptomları yaşayabilirler:
- İsteğe bağlı olmayan ani kilo kaybı
- Sinirlilik
- Artan stres veya kaygı
- Kalp çarpıntısı
- Kalp atışlarının hızlanması
- Terleme ve titreme
- Uyku problemleri
- Yorgunluk
- Saç dökülmesi
- Menstrüal döngüde değişiklikler
- Kas güçsüzlüğü
- Göz yapısında değişiklik (dışarı doğru çıkıklık)
- Boyun tabanında şişlik şeklinde görülebilen büyümüş tiroit bezi (guatr)
Hipertiroidi Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?
Kalıtsal faktörler, cinsiyet ve tip 1 diyabet hastalığı, aşırı tiroit hormonu alınması hipertiroidin risk faktörleri arasında sayılabilir. Graves hastalığı, tiroit bezinin iltihaplanması ya da tiroit kanseri gibi bir çok neden dolayısı ile de hipertiroidi oluşabilir. Çok fazla iyot tüketilmesi de bu hastalığı tetikleyebilir. Bu hastalığın oluşmasındaki faktörlere kısaca göz atmak gerekirse:
Graves Hastalığı: Bu otoimmün bozukluk, hipertiroidin en yaygın nedenidir. Graves hastalığı ile vücudunuz, sağlıklı tiroit dokularına saldırarak aşırı çalışmasına neden olur. Bu durum ayrıca gözlerin arkasındaki doku ve kasları etkileyen graves oftalmopatisine de yol açabilir.
Tiroidit: İltihaplı (şişmiş) tiroit bezi olarak da bilinen tiroidit, ciddi bir hastalıktan sonra ortaya çıkabilir ve etkileri geçici olabilir. Kadınlar, hamileliklerini takip eden yılda daha yüksek tiroidit riski altındadırlar.
Guatr: Guatr hipotiroidizmde en sık görülen büyümüş tiroit bezidir. Ancak tiroit büyümesi de hipertiroidi ile ilişkili olabilir.
Tiroid Nodülleri: Nodüller genellikle kanserli olmayan küçük kistlerdir. Tiroit üzerindeki bu yumrular “toksik” hale gelebilir ve bu da çok fazla tiroit hormonu ürettikleri anlamına gelir. Bu durum zamanla hipertiroidiye yol açabilir.
Hipertiroidi Tedavisi Nasıl Gerçekleşir?Genel tedavi planınız yaşınıza ve durumunuzun şiddetine bağlı olarak değişebilir. Aşağıdaki tedaviler hastalığın tedavisinde etkilidir.
Anti-Tiroit İlaçları: Bu, özellikle çocuklarda hipertiroidi için uygulanan ilk tedavi yöntemidir. Anti-tiroit ilaçlarının amacı tiroit bezinin çok fazla hormon salgılamasını engellemektir. Bu ilaçların kullanımı en az bir yıl sürebilir. Belirtilerin iyileşmeye başlaması ise birkaç ayı bulabilir.
Radyoaktif İyot: Aşırı tiroit hormonu üretimini durdurmak için başka bir yöntem de radyoaktif iyot almaktır. Ağız yoluyla alınır ve daha sonra aşırı aktif hücreleri öldürmek için tiroit bezini küçültür. Tiroit ilaçlarında olduğu gibi, radyoaktif iyodun etkilerini göstermeye başlaması en az birkaç ay sürebilir.
Tiroidektomi: Bu tiroit bezini çıkarmak için kullanılan bir ameliyat türüdür. Parsiyel tiroidektomi ile tiroit bezinin yarısı veya küçük bir kısmı çıkarılır. Tam bir tiroidektomi kalıcı hipotiroidiye yol açabilir, bunun için ömür boyu hormon replasmanları almanız gerekir.
Graves Oftalmopati Tedavisi Nasıl Olur?
Graves hastalığına sahip olan bazı insanlar bünyelerinde, gözleri etkileyen bir bozukluk olan graves oftalmopatisini geliştirebilirler. Graves hastalığını tedavi ile kontrol altına almak, gözle ilgili belirtileri kontrol etmeye yardımcı olabilir, ancak farklı tedaviler de kullanılabilir. Bunlar arasında göz kurumasını rahatlatmak için yapay gözyaşları, göz iltihaplanmasını azaltmak için kortikosteroidler ve şişlik veya görme kayıpları için radyasyon tedavisi bulunur. Graves oftalmopatisi tedavisinin amacı, gözle ilgili belirtileri azaltmak ve aynı zamanda görme kaybı gibi komplikasyonları önlemektir. Tiroit hastalığı tedavisi için doğal ilaçlar da sıklıkla uygulanmakla birlikte, takviyeler ve bitkisel tedavi yöntemleri aşırı aktif tiroit tedavisi için işe yaramayabilir. Bunun yerine titreme ve kalp atış hızının normal seviyeye getirilmesi için beta blokerler kullanılabilir. Ayrıca diyet ve yaşam tarzında yapılan değişiklikler de hastanın kendini daha iyi hissetmesini sağlayacaktır.
Hipertiroidi Zararları Nelerdir?
Tedavi edilmeyen hipertiroidi, esas olarak kalple ilgili ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Kontrolsüz hipertiroidinin kalple ilgili olası komplikasyonları şunlardır:
● Aritmi (atriyal fibrilasyon gibi anormal kalp atışı)
● Kardiyak dilatasyon (kalp kasını inceleyen kalp boşluklarının büyüklüğünde artış) ve konjestif kalp yetmezliği
● Hipertansiyon
● Ani kalp durması
Hipertiroidi Beslenme Önerileri
Hipertiroidi diyet listesi diye bir şey yoktur. Diyet programları herkes için özel olarak ve bir uzman tarafından hazırlanır. Ancak beslenme programına eklenecek bazı gıdalarla hastalığın tedavisine katkıda bulunmak mümkündür. Mineral iyot, tiroid hormonlarının yapımında anahtar rol oynar. Düşük iyot içeren bir beslenme programı tiroit hormonlarını azaltmaya yardımcı olur. Aşağıdaki yiyecekleri günlük beslenme programınıza ekleyebilirsiniz:
- İyotsuz tuz
- Kahve veya çay (sütsüz veya soya sütlü)
- Yumurta beyazı
- Yulaf
- Patates
- Tuzsuz fındık
- Ev yapımı ekmek veya tuz, süt ve yumurta olmadan yapılan ekmekler
- Bal
Beslenme Programınızda Vitaminler ve Mineralleri de Eksik Etmeyin!
Demir: Bu mineral, tiroit sağlığı da dahil olmak üzere vücudun birçok hayati işlevi için önemlidir ve kan hücrelerinin vücudunuzdaki her hücreye oksijen taşıyabilmesi için gereklidir. Demir seviyelerinin düşük seyretmesi hipertiroidi ile bağlantılı olabilir. Bu nedenle beslenme programınıza; fasulye, yeşil yapraklı sebzeler, mercimek, fındık, tavuk ve hindi gibi kümes hayvanları ve kepekli tahıllar ekleyebilirsiniz.
Selenyum: Selenyum bakımından zengin besinler tiroit hormon seviyelerini dengelemeye ve tiroit bezinizi hastalıklardan korumanıza yardımcı olabilir. Ayrıca, hücre hasarını önler, tiroit ve diğer dokuları sağlıklı tutar. Chia tohumu, mantar, çay, sığır eti, kuzu eti, pirinç, yulaf kepeği, tavuk ve hindi gibi kümes hayvanları ile ay çekirdeği selenyum bakımından zengin besinlerdir.
Çinko: Yiyeceklerden enerji elde etmenize yardımcı olan çinko, bağışıklık sisteminizi ve tiroid bezinizin sağlığını korur. Çinko içeren besin kaynakları şunlardır: Dana ve kuzu eti, nohut, kaju fıstığı, mantarlar ve kabak çekirdeği.