Tıp dilinde Ürtiker denilen kurdeşen, bir çeşit alerjidir. Ciltte aniden başlayan ve birkaç saat süren dayanılmaz kaşıntılarla kendini gösterir.Ciltte görülen küçük, kırmızı kabarcıklar, bir süre sonra şişebilir. Bu belirtiler, bazen çok kısa zamanda geçer, bazen de uzun süre devam eder. Nedeni, böcek veya arı sokması, bozuk yiyecekler, bazı yiyecekler, bazı ilaçlar veya aşırı derecede heyecanlamadır.
----------------------------------------
Kurdeşen nedir, nasıl oluşur? İşte bilmeniz gerekenler!
Farklı nedenler, farklı alerjik durumlara neden olabilir. Halk arasında kurdeşen olarak bilinen alerjik durumlardan ÜRTİKER bakın neymiş?
29.09.09 00:27
Alerji... Bu kelimeyi pek sık duyar olduk son yıllarda. Güneş alerjisi... Çilek alerjisi...
Alerjik nezle... Alerjik astım...
—Güneşte kaldım her tarafım kızardı, kabardı.
—Çilek yedim, kaşıntıdan duramıyorum.
—Dondurma mı, aman beni perişan ediyor.
—Hapşırmaktan gözlerimi açmıyorum.
Ürtiker "ısırgan otu döküntüsü" ve kurdeşen gibi bilinen alerjik bir deri döküntüsüdür. İki farklı tipi vardır: Akut Ürtiker sık olarak alerji yapan bir madde tarafından oluşturulur ve birkaç saat ile hafta arasında devam eder. Altı haftadan uzun devam ederse artık adı Kronik Ürtiker olur.
Nedenleri Nelerdir?
Akut Ürtiker'e en sık neden olanlar;
—Evcil hayvanlar( kediler, köpekler, atlar)
—Deniz mahsulleri(balıklar, kabuklu deniz hayvanları)
—Kuruyemiş, meyve Süt
ürünleridir
—Bal arısı veya eşek arısı sokması Ürtiker'e neden olabilir
—Antibiyotikler gibi alerjen ilaçlar, aspirin.
Yüksek Ateş veya Hepatit B gibi belirli viral enfeksiyonlar ve kan nakilleri ve aşılar da neden olabilir. Belirli parazitlerin meydana getirdiği infeksiyonlar, tansiyon ilaçları veya stres tetikleyebilir. Kronik Ürtiker'in çoğunluğunun tanımlaması zordur.
—Belli Paraziter hastalıklar,
—Tansiyon ilaçları veya stres tetikleyicidir.
—Kronik Hastalıklar (idrar yolu enfeksiyonları, sinüzit, akciğer hastalıkları)
Kronik ürtiker; derinin ısıya maruz kalması, soğuk, güneş ışığı, titreme veya basınç gibi fiziksel faktörler tarafından da tetiklenebilir. Bazı kişiler o kadar hassas cilde sahiptir ki herhangi bir ovalama dahi dermografizm diye adlandırılan ve deriden kabarık kırmızı çizgilere neden olan kabartılara sebep olabilir. Buda bir çeşit ürtikeryal oluşumdur.
—Tiroit hastalıkları
—Kanser
—LUPUS gibi bağışıklık sistemini tutan hastalıklar Ürtiker'i tetikleyebilir.
Belirtileri Nelerdir?
Döküntüye bağlı bir sayıda kırmızı çevrilmiş cilt lezyonları. Bu vücuduna yayılmaya meyillidir. Kronik olgularda kaşıntılı uykusuz gecelere neden olur bu durum depresyona bile neden olabilir. Hastalığın bulguları arasında kaşıntılı, deriden kabarık, kızarık 0,5cm ila çok büyük ölçülerde deride plaklar bulunur. Bu plakların bazıları birleşme eğilimindedir. Plakların sınırlarını net olarak çizmek her zaman mümkün olmaz. Lezyonlar genellikle birkaç saat içerisinde solar, yerine başka alanlarda yenileri çıkabilir. Ancak ortamda hastalık gibi, ilaç gibi bir tetikleyici faktör varlığında stres ve aspirin alımı takiben aniden tekrar ortaya çıkabilir.
Nedeni Nasıl Teşhis Edilir?
Hastalarda iyi bir hastalık öyküsü sonrası, alerji testlerini içeren araştırmalar yanında diğer bahsi geçen hastalıkların araştırmaları yapılmalıdır. Altta yatan hastalığın tedavisi sonucunda genel olarak ürtiker kendiliğinden geçer ve tekrar etmez. Ancak sebebi bilinmeyen ürtiker hastalarında antialerjik ilaçlardan faydalanılır. Bu hastalarda klasik olarak sabahları sedatif olmayan antialerjikler, akşamları sedatif antiallerjikler ve H2 reseptör blokerleri birlikte kullanılır. H2 reseptör blokerleri asıl itibari ile mide asiditesini azaltmak için kullanılan ilaçlardır. Ancak derideki histamin reseptörlerinin % 20 kadarı H2 tipinde olduğu için bu tür ilaçlar bu hastalarda faydalı olmaktadır. Bunun dışında bunlara cevap vermeyen hastalarda kortizon dahi kullanılabilir.
Alınması gereken Önlemler Nelerdir?
Tetikleyici faktörler kaçının.
Bu nedenle:
—Cildinizi serin tutun, egzersizden sakının ve ılık duş alın,
—Cildinizi sakinleştirmesi için mentol krem uygulayın,
—Tüm Aspirin ve Kodein içeren ilaçlardan kaçının,
—Şu anda kullandığınız herhangi bir ilacın yan etkilerinin listesini okuyun,
—Sodyum benzoat gibi koruyucular ve Tartrazine gibi gıda tatlandırıcılarından kaçının,
Antihistaminiklerin yüksek dozlarda uygulaması altı haftaya kadarki uzun dönemlerde gerekli olabilir. Diğer alta yatan hastalıkları açığa çıkarmak için özel araştırmalar gerekli olabilir.
Alerji Testi yaptırmalı mıyım?
Eğer gözlem ile sebep aydınlatılamazsa doktorunuz düşündüğü sebeplere ilişkin tahliller isteyecektir. Gerek görülürse Prick Test de yapılacaktır. Her hastanın yaptırmasına gerek yoktur. Özellikle çocuk yas grubunun (5 yas
Sonuç olarak,
Tedavi sorumlu etkenin ortadan kaldırılması ile başlamalıdır. Bununla beraber ağızdan alerji ilaçları (antihistaminik) ile tedavi söz konusudur. Tedaviye yetersiz yanıtın söz konusu olduğu durumlarda kortizonlu ilaçlarla ağızdan tedavi uygulanabilir.
------------
Vücudun herhangi bir yerinde 1-2 saat içinde oluşup kaybolan ve halk arasında kurdeşen olarak bilinen ürtikere, enfeksiyon ve kronik hastalıkların yanı sıra stresin de neden olabileceği bildirildi.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fazıl Orhan, ürtikerin, derinin herhangi bir yerinde kısa süre içinde oluşup kaybolan ve başka bir yerde tekrar ortaya çıkabilen ödem olduğunu belirtti.
Ürtikerin çoğu zaman alerjik sebeplerle ortaya çıktığını ifade eden Orhan, “Ürtiker vücutta ödeme bağlı olarak kaşıntı, plaklar şeklinde pul pul kızarıklıklar bazen de sızlama, yanma ve deride hafif kabarıklık şeklinde kendini belli eden bir durumdur” dedi.
Çocuklarda ürtikerin bazı hastalıklarla birlikte görülebileceğini dile getiren Orhan, “Ürtikerin görülmesinde enfeksiyonlar önemli bir sebep. Çocuklarda görünen her türlü enfeksiyonlar, parazitler, sinüzit, otit ve diş çürüğü ürtiker döküntüsü oluşturabilir. Bunun yanında hastaların belli bir kısmında neden görülmese de besin alerjileri, besin katkı maddeleri ürtikerin görülme sebepleri arasında yer alır” diye konuştu.
Ürtikeri iki grupta incelediklerini söyleyen Orhan, şöyle devam etti:
“6 haftadan kısa süre devam eden ürtikere akut ürtiker diyoruz. 6 haftadan uzun sürüyorsa kronik ürtikerdir. Kronik ürtikerlerde sebepler biraz daha fazla olabilir. Kronik hastalıklarda, kanserlerde, romatizmal hastalıklarda, tüberküloz gibi hastalıklar da ürtikerin sebepleri arasına eklenebilir. Yine fiziksel etkenler de sebep olarak karşımıza çıkabilir. Bunlar güneş, su, terleme olabilir, bazen sadece soğuk su bazen de sıcak su ürtiker oluşturabilir.”
STRES VE ÜRTİKER BİRBİRİNİ TETİKLİYOR
Prof. Dr. Fazıl Orhan, stresin önemli bir ürtiker etkeni olduğuna dikkati çekerek, “Ürtiker görüntü ve verdiği sıkıntılar olarak stres oluşturabilir. Stres ve ürtiker kısır döngü gibi birbirini oluşturuyor. Stres yapıldıkça ürtiker artıyor, ürtiker arttıkça stres de artıyor. Stres, ürtikerli hastalarda belirtileri şiddetlendireceği gibi doğrudan ürtikeri başlatan sebep olarak da karşımıza çıkabiliyor” diye konuştu.
Tedavi aşamasında stresten uzak durulması gerektiğini anlatan Orhan, “Ürtikerin tedavisi bazen bir kaç yıl devam edebilir. Tedavi çoğu hastada mümkündür ve kontrol altına alınabilir. Hastalarımıza stresten uzak durup, mümkün olduğunca ilaçlarını düzenli kullanmalarını ve biraz sabretmelerini öneriyoruz” dedi.