Sanatçı Neandertaller
Bir Alman mağarasında bulunan küçük bir geyik kemiği, sanat yapabilen tek kişinin Homo sapiens olmadığının en son kanıtını sunuyor.
Orta Çağ boyunca, insanlar tek boynuzlu at kemiklerini toplamak için şimdi Einhornhohle olarak adlandırılan mağaraya girdiler. Bu avcılarının, mağaradan çıkardıkları kemiklerin aslında 50.000 yıl önce ölen antik bizon, geyik, mağara aslanları, ayılar ve diğer hayvanlara ait olduğunu öğrenince hayal kırıklığına mı uğrayacaklarını yoksa büyülenecek mi diye merak etmek oldukça ilgin ve cezbedici.
Arkeologlar 2017 yılında mağarayı kazmaya başladılar ve tek boynuzlu at olmayan kemikleri temizleyip ayıklarken, zanaatkarının el işlerini keşfettiler.
Bazıları başlangıçta bunun bir Buz Devri Homo sapiens eseri olduğunu varsaydılar, ancak yeni bulguların öne sürdüğü gibi, kökenlerinin Neandertal olması daha olası olduğunu kanıtladı.
Hangi yıllara ait olduğunu anlamak için radyokarbon tarihleme ve diğer testleri kullandılar.
Yaklaşık 51.000 yıl öncesine ait olduğu anlaşıldı. Bu sanatçı, kemiğin radyokarbon tarihli yaşına dayanarak neredeyse kesinlikle bir Neandertaldi, çünkü yaklaşık 45.000 yıl öncesine kadar Avrupa’da Neandertallerden başka kimse yaşamıyordu.
Kemikte bulunan kesikler ve oymalar; bir desen oluşturan açılı çizgiler içeriyor; bu, hayvanın kesilmesinin bir sonucu olarak değil, açıkça kasıtlı olarak yapılmış olduğu görülüyordu.
Bunu kanıtlamak için araştırmacılar, hem taze kemikler hem de kurutulmuş veya kaynatılmış kemiklerle kendi versiyonlarını yarattılar. Tarih öncesi geyik kemiğinin, deseni oluşturmak için kesilmeden ve kazınmadan önce kaynatıldığı sonucuna vardılar – görünüşte bu oldukça kasıtlı bir süreç.
Araştırmacılar bunun “Kültürün başlangıcı, soyut düşüncenin başlangıcı, sanatın doğuşu” olarak adlandırdılar.
Çalışmanın gündeme getirdiği bir diğer soru ise modern insanların olası Neandertal sanatçılarını etkileyip etkilemediği. Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nde araştırmacı olan Silvia M. Bello , makaleye eşlik eden bir yorumda , 50.000 yıldan daha uzun bir süre önce türler arasında genetik karışmanın kanıtlarına işaret ediyor. Yani genetik olarak hala içimizde olan neandertallerin sanatçı ruhları da hala bizimle yaşıyor olabilir.
Kim bilir? Sanat yapmayı onların geninden almış bile olabiliriz.
Yazan: Bilge KAPLAN