LİLLİAN Ross, Amerikalı bir yazar.
Ernest Hemingway'le ölümünden 11 yıl önce tanışmış.
O zamanlar Hemingway, Küba'da, Ross ise Kuzey Amerika'da yaşıyormuş.
Aralarında sıcak bir dostluk başlamış ve bu dostluk, mektuplarla sürdürülmüş.
Hemingway henüz hayattayken onun bir biyografisini yazmış Ross.
Bu biyografi, sansasyonel olmasından dolayı epey eleştiri almış ve Hemingway'e zor anlar yaşatmış.
Şimdi ise Hemingway'den aldığı mektupları yayınlıyor Lillian Ross.
Hemingway'in yaşamı, iç dünyası ve yazarlığı ile ilgili ipuçları var mektuplarda.
Benim gibi Hemingway hayranlarının ilgisini çeker düşüncesiyle, Ross'un bu büyük yazarla ilgili söylediklerinden ve mektuplardan kısa parçalar sunmak istedim.
MEKTUPLAR
Dürüst Ernie,
Dağ çocuğu Huck
Her mektubunu buna benzer isimlerle imzalarmış büyük yazar Ernest Hemingway.
Bazen de mektuplarını, Kızılderili taklidi yaparak, gramer hatalarıyla doldururmuş.
Sonra da elle yazmaya başladığı mektubuna, daktiloyla devam edermiş.
Genellikle mektubun sonunu da ‘‘Özensiz yazım için özür dilerim’’ diye bitirirmiş.
LILLIAN ROSS VE HEMINGWAY
‘‘Zarfın üstünde 'KÜBA' yazısını her gördüğümde elektriğe tutulmuş gibi titrerdim’’ diyor Lillian Ross.
‘‘Küçükken kardeşimin yastığı altında, Hemingway'in ‘‘Güneş de Doğar’’ kitabını bulduğum günkü gibi sarsılırım. Çünkü bu mektubun ondan geldiğini bilirim.’’
‘‘Hiç kimseye benzememe yürekliliğine sahipti o. Kendini, yazılarında olduğu gibi süslerden ve kamuflajdan tamamen arındırmış biriydi’’ diye anlatıyor Ross Hemingway'i.
HEMINGWAY BİYOGRAFİSİ
Hemingway, Ross'un yazdığı ve büyük tepki alan sansasyonel biyografi için mektubunda şunları demiş: ‘‘Bu biyografi bana, Güney Kore'deki düşmanlarımız kadar düşman kazandırdı. Ama kimin umurunda? Bir erkek, sahip olduğu düşmanlarla bilinmelidir.’’
‘‘Bana, beni neredeyse mahvedecek kadar büyük bir sansasyon yaratan bu biyografiyi yazdığın için senden nefret etmem gerektiğini söylüyorlar. Ben de onlara, birlikte yatağa girmediğim ya da para alışverişi yapmadığım bir kadının beni nasıl mahvedebileceğini soruyorum.’’
DAĞ VE KAYAK
Mektuplarında sık sık, büyük tutkuları arasında bulunan boğa güreşlerinden, balıkçılıktan, avcılıktan ve pokerden bahseden Hemingway, kayak kaymaya değinmiş: ‘‘İnsanlar dağlara çıkıp kayak kayıyorlar, ama dağları bilmiyorlar.’’
HEMINGWAY VE YAZARLAR
‘‘Mektuplarımızda diğer yazarları tartışırken daha entelektüel bir bakış açısıyla karşılaşacağımı sanıyordum’’ diyen Ross'a, ‘‘Faulkner'ın kitapları nasıl? Hiç okudun mu?’’ diye sormuş Hemingway ve eklemiş: ‘‘Ben, okumadan ya da okuyamadan bir yorum yapamam ama bildiğim bir şey var. Güzel bir günde, barakaya bir şişe whisky'yle girip düşük cümleler oluşturan 5000 kelime yazmak çok zor olmasa gerek.’’
‘‘Norman Mailer'ın ‘‘Çıplak ve Ölü romanını çok sevdiğim için Hemingway'e gönderip fikrini sordum’’ diyor Ross.
Mailer'ı çok yetenekli bulmuş Hemingway.
‘‘Ona şans dilerim ve yazmayı sürdürmesini tavsiye ederim. Hayal gücü çok iyi. Eğer bunu disipline eder ve kontrol altına alırsa müthiş bir yazar olabilir. Bu yazdıklarımı ona söyleme, bilirsin çocuklar başkalarından fikir almaktan nefret ederler.’’
Irwin Shaw için ise, ‘‘Salağın teki ve iyi bir kısa hikaye yazarı’’ diye yazmış Hemingway.
NOBEL ÖDÜLÜ
1954'te Nobel ödülünü aldıktan sonra sıkıcı insanlar dışında kimsenin ziyaretine gelmediğinden yakınmış Hemingway bir mektubunda.
Daha sonra ise onu çok heyecanlandıran bir konuğu olmuş: Ava Gardner.
Gardner'ın yalnızca 3 gün kalmasına üzülmüş ama gazeteciler, kameramanlarla birlikte gelmediği ve Ann Clark diye bir takma isim kullandığı için de minnettar kalmış aktrise.
YAZARLIK
Hemingway yazarlığından söz ederken ‘‘Kitap yazarken çektiğim yalnızlığı hayal bile edemezsin’’ demiş.
‘‘Hindistan'da Muson yağmurları gelmediği ve korkunç sıcaklar bastırdığı zaman insanların çıldırıp birbirini tüfekle vurduğunu duymuş muydun? İşte şimdi burada gece gündüz öyle bir sıcakla boğuşuyoruz. Tabii ben kimseyi vuramam. Onun yerine yataktan kalkıp altı saat boyunca yazıyorum. Sonra yazdıklarımı buruşturup yeniden yazıyorum. Káğıt sırılsıklam olup kalem almayıncaya kadar yazıyorum.’’
ÖLÜM İLE İLGİLİ FİKİRLERİ
Hemingway'in ölümünün intihar olup olmadığı tartışılırken karısı Mary, bunun intihar değil, bir kaza olduğunu söylemişti.
Mektuplarında ‘‘Sakın ölme. Gerçekten değersiz olduğunu bildiğim tek şey ölüm’’ diye yazan Hemingway, Thomas Heggen adıl oyun yazarı intihar ettiğinde. ‘‘Adam, Mr. Roberts adlı bir oyun yazıp para kazanıyor, sonra da aklına kendini öldürmekten başka bir şey gelmiyor. İnsan dünyanın bütün kadınlarını satın alır, Çin'e gider ya da Paris, Ritz'de bir oda tutup halkın Proust'u olur. Ama o ne yapıyor? Kendini öldürüyor.’’ diyerek intiharın anlamsızlığına değinmiş.
Başka bir mektubunda da ‘‘İnsanlar gereksizce yaşamlarına nasıl sıkı sıkıya asılıyorlar anlamıyorum. Bazı Afrikalılar ölmeye karar verdiklerinde hemen ölüyorlar’’ demiş.
YAZARLIKTA DÜNYA ŞAMPİYONLUĞU
Hemingway'in son mektuplarında yazdıkları ise ilginç:
‘‘Yazarlıkta dünya şampiyonu olmak istiyorum ama, Tolstoy yolumu tıkıyor. Tam onu geçtiğimi düşünürken ise Shakespeare'le karşı karşıya kalıyorum. Shakespeare'ın yazdıklarının ona ait olmadığını söylemek geliyor içimden neredeyse. O, benden önce vardı ve benim yazmak isteyeceğim şeyleri yazdı. Yazmak istediklerini senden önce yazmışlarsa ne yapabilirsin ki?’’
‘‘Yapacağım tek şey iyi kitaplar yazmaktır. İşe yaramayan adamın teki olabilirim, eleştirilecek bir hayat yaşıyor olabilirim ama iyi bir yazarım ve işime, kadınlardan ve başka her şeyden daha aşığım.’’