Dünya Bülteni/ Haber Merkezi
Kolombiya hükümeti ile Marksist örgüt FARC arasında yürütülen barış görüşmelerinin kanser ilacı "Glivec"in tehdidi altında olduğu iddiası Kolombiya'nın Washington Büyükelçiliği belgesinin basına sızmasıyla ortaya çıktı.
Belgede, Kolombiya hükümetinin İsviçreli ilaç devi Novartis'in kanser ilacı "Glivec"in fiyatını aşağı çekme planının Güney Amerika ülkesi Kolombiya'da barış görüşmelerinin başarıya ulaşması için ABD'nin taahhüt ettiği yardım paketini tehlikeye attığı belirtildi.
450 MİLYON DOLARLIK TEHDİT
Geçtiğimiz şubatta ABD Başkanı Barack Obama, Kolombiya hükümeti ile Kolombiya Devrimci Silahlı Güçler FARC arasında yürütülen barış görüşmelerinin başarıya ulaşması amacıyla 450 milyon dolarlık bir yardıma onay verdi. Söz konusu para, Kolombiya hükümetine yasadışı uyuşturucu satışıyla mücadele ve FARC militanlarının normal yaşama alışmalarına yardımcı olmaları için kullanılacaktı.
Ancak Kolombiyalı diplomat Andres Florez'in 27 Nisan tarihli bilgi notu, kanser ilacı "Glivec"in fiyatının düşürülmesi planının ABD'nin 450 milyon dolarlık yardımı dondurmasına neden olabileceğini ortaya koydu.
KOLOMBİYA'DAN "ZORUNLU LİSANS" TALEBİ
ABD hükümeti ve İsviçreli ilaç devi Novartis, Kolombiya hükümetinin kanser ilacı "Glivec" için "zorunlu lisans" vermesini talep ediyor. Kolombiya Sağlık Bakanlığı ise, kanser ilacı satışlarından yıllık 12.5 milyon dolar tasarruf sağlamak amacıyla "Glivec" ile "muadil ilaç"ların satışına onay vermeyi planlıyor.
"Muadil ilaç"ların satışıyla kanser ilacı "Glivec"in fiyatının düşmesini engellemeye çalışan İsviçreli ilaç devi Novartis, Obama yönetimi ve ABD'li senatörler aracılığıyla lobi faaliyetlerine başladı.
BÜYÜKELÇİ'DEN DIŞİŞLERİ BAKANI'NA MEKTUP
Kolombiya'nın Washington Büyükelçisi Andres Florez, Kolombiya Dışişleri Bakanı Maria Angela Holguin'e gönderdiği mektupta, Beyaz Saray'a bağlı ABD Ticaret Odası ile Novartis'le bağlantısı bulunan ABD Kongresi'nin "zorunlu lisans" için kendisine baskı yaptığını yazdı.
ABD Senatosu Bütçe Komisyonu Başkanı Orrin Hatch'in seçim kampanyalarını yürütmek için ilaç şirketlerinden milyonlarca dolar aldığı iddia ediliyor. İlaç şirketlerinin lobi faaliyetlerini yürütmek için yüz binlerce dolarlık yardımlarda bulunduğu da belirtiliyor.
Senatör Orrin Hatch'in oğlu Scott Hatch, ABD'deki ilaç şirketlerinin çatı kuruluşu olan ABD İlaç Araştırma ve Üreticileri Derneği adına faaliyetler yürütüyor. ABD Senatosu'ndaki Bütçe Komisyonu, ABD'nin ticaret politikalarına yasal zemin hazırlayan kuruluş olarak öne çıkıyor.
ABD'NİN BASKI UNSURU: SPECIAL 301 RAPORU
Oysa Kolombiya'nın "muadil ilaç" kullanma talebi Dünya Ticaret Örgütü ve ABD ile yaptığı ticaret anlaşmalarına aykırı değil. Yasal bir zemine oturmuş durumda.
Ancak ABD Ticaret Odası tarafından yıllık olarak hazırlanan "Special 301" raporu, diğer ülkelerle telif hakları, patent, ticaret markası ve fikir mülkiyeti gibi hakları düzenliyor. ABD "Special 301" raporunu özellikle gelişmekte olan ülkeler üzerinde baskı yapmak amacıyla kullanıyor.
"FİKİR MÜLKİYETİNİ" İHLAL İDDİASI
İsviçreli ilaç devi Novartis de, Kolombiya'nın kanser vakalarında "muadil ilaç" uygulamasıyla "fikir mülkiyeti hakkı"nı ihlal ettiğini savunuyor. Dünyadaki ilaç devleri, "fikir mülkiyeti" bahanesiyle ilaç sektöründeki tekellerini garanti altına almayı amaçlıyor.
Kolombiyali diplomat Florez mektubunda ülkesine başka bir uyarıda daha bulunuyor. Eğer Kolombiya hükümeti "Glivec"in fiyatının düşmesini engellemezse Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı Anlaşması'ndan da faydalanamayabilir. Obama geçtiğimiz ay Asya ve Güney Amerika ülkeleriyle söz konusu ticaret anlaşmasını imzalamıştı.
ABD SİYASETİNDE ÇOK ETKİLİLER
ABD'de siyasetinde etkin olan ilaç şirketleri hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler tarafından destekleniyor. Dünyaca ünlü ilaç şirketleri lobi faaliyetleri için Demokrat ve Cumhuriyetçi senatörlere doğrudan ya da dolaylı olarak milyonlarca dolar yardımda bulunuyor.
ABD, Hindistan'ın da "muadil ilaç" kullanmasını engellemek için benzer yöntemlere başvuruyor.
TEK İLAÇTAN 4.7 MİLYAR DOLAR KAZANÇ
İsviçreli ilaç devi Novartis, lösemi başta olmak üzere değişik kanser türlerini tedavide kullandığı "Imatinib" ilacını Kolombiya'da "Glivec" ismiyle pazara sundu.
"Glivec" 2001 yılında piyasa sürüldüğünde 30 bin dolara satılıyordu. Bir kanser hastası bu ilacı kullanmak için şu anda yıllık 90 bin doları gözden çıkarması gerekiyor.
Dünyanın en büyük ilaç şirketi olan Novartis, 2012 yılında kanser ilacı "Imatinib"den 4.7 milyar dolar ciro elde etti.