Bu tez çalışmasında, yüksek hızlı tren geçişleri altındaki demiryolu köprülerinin rezonans titreşimlerinin azaltılmasında paralel ve seri bağlı ayarlı kütle sönümleyicilerin kontrol performansları araştırılmıştır. Çalışmada bir ve iki açıklıklı köprüler için analitik çözümler yapılmıştır. Sunulan tez çalışması başlıca üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, konuyla ilgili literatürde mevcut çalışmalar özetlendikten sonra, ayarlı kütle sönümleyiciler ve bunların matematik teorisi hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Ayrıca, hareketli yük katarı etkisindeki bir ve iki açıklığa sahip kirişlerin analitik çözümü için formülasyon verilmiştir. İkinci bölümde, önce yüksek hızlı tren etkisindeki bir ve iki açıklıklı köprülerin dinamik davranışı incelenmiş, ardından rezonans titreşimlerinin kontrolü için paralel ve seri bağlı ayarlı kütle sönümleyicilerin uygulanması verilmiştir. Yine bu bölümde ayarlı kütle sönümleyicilerin optimum tasarımı için MATLAB programında fmincon araç kutusunun kullanımı açıklanmış ve çeşitli örnekler verilmiştir. Ayrıca, paralel bağlı ayarlı kütle sönümleyiciler için basit ve hızlı olarak optimum değerlerin elde edilmesini sağlayan yeni bir tasarım yöntemi önerilmiş ve yöntemin uygulanabilirliği gösterilmiştir. Üçüncü bölümde, yapılan çalışmalardan çıkarılan sonuçlar ve gelecek çalışmalara ışık tutacağı ümit edilen öneriler sunulmaktadır. Çalışma sonucunda, yüksek hızlı tren etkisindeki köprülerde seri bağlı ayarlı kütle sönümleyicilerin etkili bir şekilde kullanılabileceği gösterilmiştir. Ayrıca, paralel bağlı ayarlı kütle sönümleyiciler için önerilen yöntemin başarılı sonuçlar verdiği ve kısa ve orta açıklıklı köprülerde bu tip kontrol araçlarının tasarımı için kullanılabileceği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Ayarlı kütle sönümleyici, Yüksek hızlı tren, Rezonans, Demiryolu köprüleri, Titreşim kontrolü, Optimum tasarım