Firuz ALTINGÖZ
1972 yılındaki Boeing 727 uçak siparişi hikâyesi THY tarihinde yaşanan ve kamuoyuna yansımayan oldukça enteresan bir konudur. Verilen sipariş aslında 7 uçaklık bir filoydu. Fakat üretimi bitip alınmayan üç uçaktı. Bunlar, TC-JBA, TC-JBB, TC-JBC tesciline sahipti.
Sipariş 1969 yılında dönemin Genel Müdürü Orhan Batı tarafından verilmişti. Ancak ortada ne bir komisyon kararı vardı, ne de siparişle ilgili bir para tahsisatı...
Orhan Batı, duyumlara göre Boeing'le aralarındaki ikili ilişkilere dayanarak ‘7 adet Boeing 727 alacağız’ diyerek sipariş ediyor ve THY içinde konuyla ilgili kimseyi bilgilendirmemişti...
Aradaki bazı bilinmeyen yazılı sözleşmelere itibar ederek Orhan Batı'nın THY Genel Müdürü olmasını da dikkate alan Boeing yetkilileri, uçakların siparişini kabul ederek ilk üç uçağı üretime sokuyor. TC-JBA, JBB ve JBC uçakları, THY'nin Boeing'teki F2 spesifikasyonlarında yani 727-2F2 olarak üretiliyor ve 03 Mart 1972'de teslime hazır hale geliyor.
Fakat teslim alınabilmesi için yapılacak ödemeyle ilgili THY yönetimi tarafından alınmış ortada herhangi bir komisyon kararı yok ve tabiatıyla para ödenemiyor. Para ödenemediği için de uçaklar teslim alınamıyor. İşin başka bir ilginç tarafı da, üretimi bitmiş, teslimat bekleyen THY filosuna ilk defa girecek olan bu Boeing 727 uçakları için çok öncesinden planlanması gereken pilot, teknisyen eğitimi, yedek parça tedariki gibi konularda da hiçbir çalışma, ön hazırlık yok. Yani uçağı teslim alsak uçuracak pilot, uçuş mühendisi, bakım yapacak teknisyen yok!
Sonuç itibarıyla, bu uçaklar 4 ay kadar Boeing'te yatıyor. Ardından imalatçı bu 727’leri Continental Airlines'dan gelen yüksek sayıdaki uçak siparişini karşılayabilmek amacıyla 224 konfigurasyonuna dönüştürerek satışını gerçekleştiriyor.
Peki, uçaklar neden o yıllardaki THY’nin ‘pijamalı’ olarak tabir edilen tasarımına boyanmadı da böyle değişik bir paternde boyandılar? Bu sorunun cevabıyla ilgili olarak ta şöyle bir görüş rivayet edilir; uçakların siparişi verildiğinde Boeing, biz size değişik, sıra dışı bir boya dizaynı yapalım diyor ve uçakları bu paternde boyuyor. Fakat teslimat sırasında, dönemin genel müdür muavini Suphi İşcen, Boeing tasarımı olan boyamayı beğenmeyerek uçakları satın almaktan vazgeçiyor... Sonrasında, yaşanan bu olay nedeniyle bir genel müdür ile genel müdür yardımcısı koltuklarını kaybediyor.
Fotoğraf Arşivi: Firuz ALTINGÖZ