"Her bir ağacı birer mektub-u Rabbânî ve herbir tâife-i mahlûkatı birer kitab-ı Rahmânî ve her bir bahçeyi birer ferman-ı Sübhânî sûretine çevirerek..." cümlesini devamıyla izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Evet, her bir çiçek, her bir meyve, her bir yaprak, her bir nebat, her bir hayvan öyle birer mühr-ü ehadiyet, birer hâtem-i samediyettir ki, her bir ağacı birer mektub-u Rabbânî ve her bir tâife-i mahlûkatı birer kitab-ı Rahmânî ve her bir bahçeyi birer ferman-ı Sübhânî sûretine çevirerek, o ağaç mektubuna, çiçekleri adedince mühürler ve meyveleri sayısınca imzalar ve yaprakları miktarınca turralar basılmış."(1)
Mektup, kitap ve ferman gibi şeyler, birisi tarafından yazılıp içinde çok mana ve mesajlar içeren buyruk ve talimatlar anlamına geliyor. Bu yüzden ağaca mektup değil de ferman denilse mana yine değişmez. Burada asıl vurgulanmak istenen nokta, kainatın ve içindeki her bir eşyanın bir kitap bir mektup bir ferman niteliğinde olmasıdır.
Mesela, insan bir kitap, insanın gözü bu kitap içinde bir sahife, gözün içinde bulunan iris tabakası ise bu kitabın bir cümlesidir. Cümle hükmünde olan iris tabakasında çalışan bir hücre ise kitap kadar mana ve ilmi haiz bir başka bir kitaptır. Hücreler üstüne ilim dalı kurulması, o hücrenin kendi başına bir kitap olduğunu ispata kafidir.
Yine kainat büyük bir kitap, dünya bu kitap içinde bir sahife, insan ise bu sahife içinde bir satırdır. İnsan öyle bir satır ki, adeta bütün kainat kitabı dürülüp bükülüp bu satırın içine derç edilmiş. Yasin harfinin içine Yasin suresinin ince ve latif bir hat ile yazılması gibi, kainat da ince ve latif bir surette insanın mahiyet satırına yazılmıştır. İnsanı açsak kainat olur, kainatı dürsek insan olur.
Burada satırın sahife ve kitap değerinde olması, hem mana ve içerik zenginliğidir hem de müstakil ayrı bir kitap gibi olmasıdır. Zira insan bedeninin çalışma sistemi ile insan bedeninde çalışan hücrenin çalışma sistemi arsında çok farklar var. Bu da hücrenin bedenden ayrı ama ona bağlı olan bir kitap olduğunu gösteriyor.
Mektup, kitap ve ferman tabirlerini de kitap, sahife ve cümle mantığı ile anlayabiliriz.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü