Aile konutu, eşlerin bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdiği, yaşantısına buna göre yön verdiği, acı ve tatlı günleri içinde yaşadığı, anılarla dolu bir alandır[1]. Diğer bir ifade ile aile konutu, eşlerin ve varsa çocuğun birlikte yaşadıkları konuttur. Aile Konutu kavramı Türk Medeni Kanunu’nun 194. Maddesinde düzenlenmiştir.
TMK Madde 194
“(1) Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.
(2) Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir.
(3) Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.
(4) Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur.”
Bir taşınmazın aile konutu olarak özgülenebilmesi için taşınmaza aile konutu şerhi konması gerekmektedir. Aile konutu şerhini koyabilmek için eşlerden birinin tapuya başvurması gerekmektedir. Başvurunun kabulü sonucunda ilgili taşınmazın tapusuna “aile konutu” şerhi konulur.
Aile konutu şerhini koyabilmek için tapuya başvuruya eklenmesi gerekli evraklar şu şekildedir:
Aile konutu şerhini koyabilmek için başvurulacak diğer yol mahkemeye başvurudur. Eşlerden biri, mahkemeden taşınmaza aile konutu şerhi konulmasını talep edebilir. Talebin kabulü sonucunda tapu müdürlüğüne müzekkere yazılır ve aile konutu şerhi konulur.
Taşınmazın aile konutu olarak özgülenmesinin sonucu olarak TMK madde 194’te sayılan haklar kullanılabilir. Aile konutu şerhi talebi için taşınmazın o eşin üzerine olmasına gerek yoktur. Tapusu kendi üzerine olmasa dahi eşlerden herhangi bir aile konutu şerhi talebinde bulunabilir.
Aile konutu şerhi yine konulduğu gibi tapuya başvurularak veya aile konutu şerhinin terkini davası ile kaldırılır.
[1] Türk Medeni Kanun Gerekçesi, madde 194