Bursa'da “Osmanlı Düşüncesinde İslamcılık” Semineri
Konuşmasına son dönem Osmanlı tarihinin bilinmesinin bu günün anlaşılması açısından önemli olduğunu belirterek başlayan Aziz AVAR, Osmanlı'nın Viyana bozgunundan sonraki durumunu irdeleyerek özetle şunları kaydetti:
"O zamana kadar askeri, siyasi, ekonomik olarak gücün zirvesinde bulunan Osmanlı'nın, Viyana bozgunu ile dünyadaki güç dengelerinin değişimi başlamış oldu. Bu durumda Osmanlı karşısında batı düşünce sistemi ve teknolojisi yükselmeye başladı. Osmanlı ise bu durumun farkında olarak bir yenilenme çabası içerisine girme ihtiyacı hissetti. Nizam-ı cedid olarak başlayan askeri alandaki yenilenme hareketi yetersiz olacağı düşüncesiyle sistemli bir toplu değişim hareketi başta 2.Mahmut olmak üzere düşünüldü. Bu değişiklikler de batı merkezli bir yapı halinde devlet eliyle başlatılmış oldu.
Fransız İhtilali sonrasında Avrupa'da başlayan uluslaşma hareketleri ise giderek toplumları yeni bir dizayna dönüştürüyordu Osmanlı ise Avrupa merkezli reform hareketleriyle tanzimat'a geçmişti. Gayri müslimlerin yeni bir takım haklara sahip olmalarıyla birlikte düşünüldüğünde, Osmanlı tüm ulusları ve kavimleri içerisinde barındıran bir osmanlıcılık mantığıyla kendisini korumaya çalışırken batı da her alanda kendini yenilemeye devam etmekteydi.
Milliyetçilik akımının büyük etkisiyle birlikte Osmanlı'nın temelleri giderek daha şiddetli sarsılmaya başladı ve Osmanlıcılık düşüncesi hızla etkisini kaybetti. Gerek Abdulhamid'in gerek Abdulaziz'in takip ettiği bu siyasetin yürümeyeceği açıkça beli olduktan sonra genç osmanlılar da yavaş yavaş dönüşmeye başladı. 'Eğer gayri müslim unsurları bir arada tutamıyorsak bari müslümanları bir arada tutalım' düşüncesiyle "İslamcılık" fikri giderek benimsenmeye başladı ve sonuçta iki farklı islamcılık anlayışı ortaya çıkmış oldu. Bunlardan birincisi devlet eliyle yönetilen resmi İslamcılık, diğeri ise İdeolojik islamcılık diyebileceğimiz, halkın ıslahına yönelik çalışmaları önceleyen ve ilmiye sınıfının ve aydınların öncülüğünü ettiği İslamcılık.
Resmi İslamcılık'ı Osmanlının sınırlarının korunması ve geleceğe ait bir toplunun toparlayıcı bir ideolojisi olarak değerlendirebiliriz. Abdulhamit bu çabayı sürdürürken, Avrupa'daki müslüman halkları kontrol altında tutmak isteyerek halifeliği koruması, diğer boyutta da Osmanlı topraklarındaki müslüman tebayı bir arada tutma çabası olarak ta niteleyebiliriz. Tabii bu arada Cemaleddin Afgani'nin de içerisinde bulunduğu ilmiye sınıfının İstanbul'a çağırılarak Osmanlı'nın nasıl kurtulacağı müzakereleri ve Hicaz demiryolunun yapımı Abdulhamid'in icraatleri arasında yerini almaktaydı. Cemaleddin Afgani ise osmanlının ayakta tutulabilmesi için kullanılırken aynı zamanda kontrol altında tutuluyordu . Afgani'nin ittihadı islam düşüncesi, şura ile yönetimin belirlenmesi, şartlı yönetim gibi düşüncelerinin olmasına rağmen Afgani'nin İttihad-ı islam düşüncesinin kullanılması Osmanlı'nın ayakta tutulması açısından önemliydi. Ancak Abdulhamit'in indirilmesi ve 2.Meşrutiyetle beraber Reşit Rıza, Abduh çizgisinde Islahatçı, ideolojik bir boyutun ortaya çıktığı gözlemlenmektedir.
İdeolojik İslamcılık'ın ortaya çıkışı ise tarih olarak 1908'e denk gelmektedir. Başlama adımı ise Sırat-ı Müstakim dergisi olarak anılır. Derginin çıkış nedenlerinden birinin de o güne kadar baskı altında olmalarından kaynaklanan bir yaklaşımla, meşruti bir yönetimin gerekliliği olarak gözlemlenmektedir.
Sadece saltanatı ayakta tutmaya yönelik yaklaşımlar sergileyen Resmi İslamcılık'a karşı İdeolojik İslamcılık, medreselerin ıslahını eğitimin yeniden inşaasını, içtihadın yeniden açılmasını, mezhepler arası farklılıkların tekrar ele alınmasını ve bunun için meslekler oluşturulması sıralıyordu. Çünkü toplum kendini değiştirmediği sürece yönetim de değişmezdi.
Zamanın İslamcı aydınlarının İttihad ve terakki ile uzaktan veya yakından bir şekilde bağlantıları varken, Cumhuriyet rejiminde düşüncelerin tamamen değişmesi neticesinde kimi Akif gibi sessiz protestoda bulunmuş, kimi de Şemsettin Günaltay gibi Başbakanlık bile yapmıştır."
- Feridun Sinirlioğlu Kurtuluşu Seküler Demokraside Görüyormuş!Eski Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı şimdiki BM Daimi Temsilcisi Feridun Sinirlioğlu, Ortadoğu’da sorunlara çözümü bulmuş Seküler Demorasi. Tıpkı ABD, Esed, Rusya ve Avrupa gibi…
- "AK Parti Sistemi Tartıştırırsa Referandumdan Evet Çıkabilir"Andy-Ar araştırma şirketinin sahibi Faruk Acar, 15 Temmuz sonrasında, başkanlık sistemi yanlılarının ilk kez karşıtlarının önüne geçtiğini söyledi.
- David Hearst: Halep Düşerse Felluce OlurDavid Hearst, Suriye ve Irak özelinde Ortadoğu’nun güncel meselelerini değerlendirdi.
- Çöpten Çıkan Eşyalarla Suriyeli Muhacirlere Evler Kuruyor!Çöpten çıkan eşyalarla Suriyeli ailelere evler kuran Tolga Dalel ile neyin çöp olup olmadığıyla ilgili çarpıcı bir röportaj...
- Cihada Herkesin Katılması Zorunlu mudur?Abdülhakim Beyazyüz, Cihad ve kıtal/savaş ile bağlantısı üzerine kaleme aldığı yazı dizisinin bu bölümünde "Cihad herkese zorunlu mudur?" sorusuna cevap arıyor.
- Vahye Uy ve Aklını KullanAkla sunulan bilgiler beşerden ise onun ilk adımı “şüphe ve araştırma” olacaktır; bu yüzden Allah Teâlâ yanılan kullarına “akıllarını niçin kullanmadıklarını, niçin şüphe edip araştırma yapmadıklarını soruyor, bunu yapmayanları kınıyor.
- Kur'an-ı Kerim’in Zahir ve Batın Anlamı Olabilir mi?Faruk Beşer, bugünkü yazısında Kur'an'ı Kerim'in ya zahir ya da batın anlama indirgendiğinde ortaya çıkabilecek tehlikelere dikkat çekmiş.
- Kurbanın Tarihçesi, Anlamı ve Bazı Hükümleriİbrâhim (a.s.), yakılmayı göze alacak derecede tehlikelere göğüs gererek putperestlere karşı mücadele verdiği gibi evladını kurban etme buyruğuna da tereddütsüz boyun eğmiş.
- Özgür-Der’in Orta Anadolu ve Karadeniz İştişaresi Yapıldı
- Musul'u Bal Gibi de Atatürk Verdi!
- PKK'lılar İş Makinelerini Yaktı
- Antalya Ticaret Odası'nda Patlama: 10 Yaralı
- Savaş Suçlularına Teşekkür Belgesi!
- “Haiti’de 800 Bin İnsan Gıda Yardımı Bekliyor”
- Kerkük’te Eş Zamanlı Canlı Bomba Saldırıları
- Çin’deki Patlamada Hayatını Kaybedenlerin Sayısı 10’a Yükseldi
- Pakistan’da Polis Okuluna Saldırı: 200 Öğrenci Rehin...
- Üsküdar Özgür-Der’de ‘Hayatı Anlamlandırmada Menziller’ Konusu İşlendi
- Bucak Belediye Başkanı Mutlu Tutuklandı
- “Musul Çevresindeki Bölgelerden 3 Bin 802 Kişi Göç Etti”
- Özgür-Der’in Orta Anadolu ve Karadeniz İştişaresi Yapıldı
- Üsküdar Özgür-Der’de ‘Hayatı Anlamlandırmada Menziller’ Konusu İşlendi
- Ücretsiz 'Müşteri Hizmetleri' Geliyor
- Baro Seçimleri: Ataletin Kuşattığı Bedenler
- KURAMER: Kur’an-ı Kerim’de Mesih ve Mehdi Anlayışı Bulunmuyor
- Yusuf Boğatekin Kardeşimizin Babası Vefat Etti
- Saadet Partisi Tek Adayla Kongreye Gidiyor
- 15 Temmuz; Nedenleri, Getirdikleri, Götürdükleri ve Sonrası…
- Musul Operasyonunu Suriye ve Yemen'e Bağlama Pişkinliği
- “Terörle Mücadele”de Esed Terörünün Baş Destekçisi Putin’e Muhtaç Olmak
- Feridun Sinirlioğlu Kurtuluşu Seküler Demokraside Görüyormuş!
- Doğruhaber Gazetesine Saldırı