

Merhabalar,
Geçen asrın en başlarında, özellikle Avrupa'da otomatik dolum yapan tabancaların ilk örnekleri görülmeye başlanmıştı. Bunlar esasen,
küçültülmüş tüfek yapılandırmalarında gibiydiler. Yani, ön kısmında namlu ve onun arkasında, otomatik dolumu gerçekleştiren kapak,
gövde görevindeki bir kasa içinde yer almaktaydı. Kilit sistemleri, sistemin ardında ve genelde kapağın alt kısmında bir yuvayla çalışma
ahvalinde, ayrı düşey hareketli bloklar şeklindeydiler. Borchardt, Mauser, Schwarzlose, Mannlicher, Bayard gibi markaların tamamı bu
şablon içinde mütalaa edilebilirlerdi. Düz geri tepmeli sistemler, biraz cesaret gerektiren yapılalanmalar olduğu cihetle fazlaca tatbikat
halinde değildiler. Tasarımcıların büyük kısmı, elle dolum yapan mükerrer atıışlı tüfekleri küçültüp uygun bir kilitle techiz düşüncesinde
olmalıydılar. Kiliidi kapalı durumdan kurtarmak için düşünülen enerji, kapakla birlikte geri tepmeyle hareket alan namlunun yarattığı
momentten temin edilmekteydi. bu devinim kısa bir aralığı haiz ise "Kısa", fişek boyundan uzun bir mesefede vukubulmakta ise "Uzun"
geri tepmeli tanımları uygun bulunmuştu.
Amerika'da ticari yönü bayağı başarılı olan bir başka tasarımcı, John Browning, Avrupa'nın sıkışıp kaldığı tabanca yapılanması kalıbından
farklı bir düşüncedeydi. O'na göre, bir el silahı, küçültülmüş tüfek değil, başlıbaşına ayrı bir yaklaşımı havi olmalıydı. Bu noktadan hareket
ile tasarladığı, neredeyse tamamı da seri üretime uygun olmayan dört silahın patenti ondokuzucu asrın son yıllarında, hatta aynı günde
yayınlanarak tescil edilmişti. Bunlardan biri, namluyu aynı zamanda kilit elemanı olarak kullananı, Colt firmasınca satın alındı ve geliştirme
aşamalarına geçildi. Browning, çalışmalarına devamla, Yirminci asrın başlarında patentini aldığı düz geri tepmeli bir başka tabancayı, bu
kere Avrupa'ya gelerek Belçika FN kuruluşuna sattı.
Brawning'in patent avukatları, muhtemelen en az kendi kadar deha sahibi olmalıydılar. Zira, tescillerde yer alan yenilikler, diğer bütün
tasarımcıların ellerini ayaklarını adeta bağlamaktaydı.
Bunların başında, NAMLUYU İÇİNE ALAN TEK PARÇA SÜRGÜ VE KAPAK kavramı yer almaktaydı, ardından gelen DÜŞEY HAREKETLİ KİLİT
GÖREVLİ NAMLU, bunun etkinleştirdiği HOROZLU DARBE ELEMANI, daha sonra detay sayılabilecek, GÖVDEYE VİDAYLA TESBİTLİ KAPAK
PLAKALARI, diğer tasarımcıların kalem oynatacak alanını iyice daratmaktaydı.
Elbert Hamilton Searle'da aynı dönemin tasarımcılarından biriydi ve parlak fikirlere sahipti. Ne var ki parasızdı. Varlıklı William Colin ile
tanışmasıyla bu mahzuru yok edebilmişti. Browning'den biraz sonra başlattığı projelerinin gerçeğe intikali için onun patentleriyle hiç bir
şekilde takışmayan yapılanmalar yaratması gerekmekteydi. Çok önceden geliştirdiği fikirlerini bu engele göre traşlıyarak 1904 yılında
müracaat ettiği patenti bir yıl sonra tescil edildi. Colt, Browning ile anlaşma halinde olduğu için iki müteşebbis, lisans haklarını, tam bir
serdengeçti olan Arthur Savage'ın kuruluşuna sattılar.
Doğrusu, Browning'in Savage tabancasında patent ihlali ile mahkemeye müracaat edebileceği hiç bir şey yoktu. Silahın;
- Sürgüsü tek parça değildi ama namluyu önde, içinde yer almaktaydı,
- Kilit sistemi namluda olmasına rağmen düşey hareketle açılmadığı gibi, geri tepmeyle arkaya devinimi de yoktu. Searle, çekirdeğin
ileri gidişi esnasında yiv ve setlere oturarak namluyu ekseni etrefında dönüşten menettiğini iddia ettiği bir yapılanmayla kritik yüksek
basınç sırasındaki kapak kapalı kalma durumuna değişik bir yaklaşım getirmişti, Namlunun rotasyon açısı, nedense çok küçük değerde,
5 derece olarak seçilmişti.
- Darbe elemanı horozlu, dahası, Browning'in düz geri tepmeli tabancasında yer aldığı gibi iğne yapılmasına da sahip değildi.
Gövde üzerinde bir mesnetten kurulma alan, dışarı elle komut imkanına sahip kombine bir mekanizmaya sahipti. daha da farklılıkla, takılma
dişini gövdede değil, sürgü arkasında yer alan sökülebilir kapağın içinde taşımaktaydı,
- Tetiğin tek çekişi ile bir tek atışa cevaz veren bağlantı kesici eleman, şarjör yuvasını katedmeden, tetiğe bağlı, sürgünün en ileri
konumunda devreye giren bir parça olarak yer almaktaydı,
- Geri getirme yayı, namlu altında bir kılavuz üzerinde değil, doğrudan namlu etrafına sarılı haldeydi,
- Ve, bunlara ek olarak, kapak plakaları da vidayla tesbit edilmemişti.
Browning ve patent avukatları, ne yaptılarsa, Searle'ın tesciline diş geçiremediler ve Savage .45" çaplı bu tabancayla Amerikan
Hükümetinin 1906 seçme yarışmalarına katıldı. Ancak Colt ile son ana kadar yarışmasına rağmen, kazanmayı başaramadı. Tarihçiler,
bunda, ordu görevlilerinin uzun zamandır Colt tabancalarına olan yakınlığının etkili olabileceğini de söylediler.
Searle'ın döner namlulu, ancak geri tepmesiz kilit sistemi, .45" çapın basıncını tahammül edebilmişti. Bunda, büyük ihtimalle, pirinç fişek
kovanının büyük çevresiyle çelik namlu yatağında ve geniş tablasıyla kapak ön yüzünde oluşturduğu statik sürtünme etkisinin payı
büyüktü. Ancak kimse tarafından sözü edilmedi. Savage, tabancanın ebadını küçültüp .32" ve .380" çaplarda pazara vererek çok uzun
yıllar, Colt'un düz geri tepmeli FN 1903 taklidi tabancasına, yüksek satış rakamlarıyla rakip olduğu gibi özellikle Fransızlar'a hizmet sınıfı
bir silah olarak satmayı da başardı.
Browning, her ne kadar Searle'ın tasarımına hiç sıcak bakmadı ise de, FN kurmayları, Browning patentleri uyarınca geliştirdikleri Model
1910 tabancasında, onun namlu etrafına sarılı geri getirme yayı yaklaşımını kullanmaktan geri kalmadılar.
Kaderin ne acaip bir cilvesidir ki, 1925 yılında, Fransız Ordonatı, FN ve Browning'den 9mm Bir hizmet tabancası talebinde bulunduğunda,
usta tasarımcı, yamağı Dieudonne Savie ile birlikte, o zamanlar halen monopolünü sürdürmekte olan Colt'a lisanslı 1911 tasarımı patenti
ile takışma yaratmamak gayesiyle, Searle'ın tabancasının bütün ileri gelen özelliklerini havi bir tescile imza atmaktan hicap duymadılar.
1927 yılında, usta Browning'in vefatı tarihinde yayınlanan bu yapılanma, aynı yıllarda sona eren 1911 tasarımı monopölünden istifadeyle
büyük ölçüde Savie tarafından değiştirilerek, bugünün halen en ravaçta hizmet tabancalarından bir olan FN GP35 oldu.
Öte yandan, Fransızlar, geliştirilen tabancayı beğenmediler. Browning patentleri uyarınca kendi tasarladıkları tabancaları hizmete verdiler.
Bununla da kalmayıp 1960 yıllarında MAB kuruluşunca geliştirilen tabancalarında, uzun yıllar hizmet silahı olarak kullandıkları Savage 1906
tasarımından devşirdikleri Searle'ın geri tepmesiz döner namlulu kilit sistemini, daha büyük bir rotasyon açısıyla, daha güvenli ve işe
yarar şekilde istifadeden geri kalmadılar.
Saygılar,
_________________
Mouth opens wide hides head behind.