Siteyi açtığımdan beri en çok gelen sorulardandır; çocuğum öğlen uykusuna geç yatıyor, bu sefer gece uyumuyor/ geç uyuyor, gündüz uyutmayınca ise huysuz oluyor, çocuklar kaç yaşa kadar öğlen uykusu uyumalı gibi sorular. Niye bugüne dek cevap vermemişim ki, ertelemekten olsa gerek.
İki çocukta yaşadıklarımı harmanlayıp başlıklar altında madde madde cevap vereyim:
Uyku neyin nesidir:
. Uyku bir ihtiyaçtır, çocuğunuz ihtiyaç hissetmediği halde zorla uyutursanız uyku düşmanı bir çocuğunuz olabileceğinizi unutmayın.
. Çocuğun ihtiyaç hissetmesi demek anne uykum var demesi demek değildir. İhtiyacı, annelik ferasetinizi geliştirip belirtilerle siz tespit etmek durumundasınız. (Bunlar çocuktan çocuğa değişip subjektif olduğu için değinmiyorum)
. Çocuğunuzun öğlen uykuya ihtiyaç hissetmesi 1- sabah kalktığı saatle, 2- karnının açlık tokluğuyla ve 3- enerjisini atıp atamaması (duygusal ve bedensel tatmin)le alakalıdır.
Uykunun saatleri:
. 18. aydan sonra çocuğun gündüz uykusu 1 defa olmaya başlar, öncesinde günde 2 kez uyuyabilir.
. Çocuğunuzun sabah kalkış saatini erkene alamazsanız, öğlen uykusunu erkene almaya çalışmak boşa kürek çekmek olur. Çocuk sabah 9:30'da kalkıyorsa 13:00'da uyuması kolay değildir. En güzeli güneşin doğuşuyla birlikte uyanmaktır ama o saatte uyanan çocuklar akşam geç yatıp sabah 10'a kadar uyumak isteyen anneler tarafından zorla uyutulmasa keşke. (Kızmayın, ben de tek çocukluyken böyleydim. İşin doğrusunu takdir edince eski halime keşke der oldum.)
. Erken kalkan çocuğun kilo alımı ve gelişimi de daha iyi olur. Geç kalkan çocuğun bir öğünü çoğunlukla kaybolur. Sabahın ilk saatlerindeki iştah öğlen bulunmaz. Öğlen vaktinde güzelce uyuyan çocuğun büyüme ve gelişmesi de araştırmalara göre daha iyi oluyor.
. Öğlen uykusu için, kış aylarında 13.30, yaz aylarında 14.30'u geçmemenizi tavsiye ediyorum. Bu sınırlara dikkat etmek, sabah kalkış ve öğlen uykusu saati konusunda bir düzen takip etmenize yarar. (aşırı dinlenmeye ihtiyaç olan sıra dışı zamanlar hariç tabi, yolculuk dönüşü gibi)
. Uykuda saat düzeni çocukta güven duygusu yerleştirir, anne için çocuğun yemek ve diğer işlerinin işleyişini kolaylaştırır. Ve bana sorarsanız annenin kendine nitelikli zaman ayırabilmesi de ancak düzenle mümkün.
. Kışın 13:30 yazın 14:30 u geçmezseniz, çocuğunuzun 1-1,5 saat uyuyup uyandığını göreceksiniz. Ama 15:00'dan sonra uyuyan çocuk ekseriya 2-3 saat uyur ve uykusunu fazlasıyla aldığı için gece uykusu zora girer.
. Ülkemizde çocukların sabah 10.00-11.00 gibi uyanıp öğleden sonra 4-5 gibi uyutulması çok yaygın. Gündüz 4-5 gibi uykuya yatan çocuk öğlen değil ikindi uykusuna yatmış oluyor, güneşin batış saatlerine denk gelen bu uyku çok zararlı. Ve çocuğu sersem yapar, dinlendirmez, gece de geç yatmasına neden olan garip bir huysuzluk oluşturur.
Öğlen uyutmayayım mı:
. Gündüz zor uyuyan/geç uyuyan 2-3 yaş çocuğunu öğlen uyutmayınca akşam erken ve kolay uyur ama öğlen uykusu ihtiyacı olan bir çocuğu akşam erken yatsın diye gündüz uyutmamak çocuğa haksızlık olur. Bunun yerine uykusunu erkene çekmeye çabalamak, ve geç kalmadan öğlen uykusuna yatmasını sağlamak lazım.
. Sabah kalkış saati, yemek ve enerji boşalımı konusunda gayret ettiğiniz halde yine de öğlen uyumuyorsa, öğlenleri bir gün uyutup bir gün uyutmamayı deneyebilirsiniz.
. Ya da belki öğlen uykusunu bırakma zamanı gelmiş olabilir çocuğunuzun. Öğlen uyutmadığınız halde ikindi vakti çok büyük mızmızlıkları olmuyorsa, öğlen uyumamaya dayanabiliyor demektir.
Uyuyacak ama nasıl uyutmalı:
. Çocuğu uykuya çağırmak için bir alışkanlık geliştirebilirsiniz. Bu, çocuğu uykuya çağırdığınız bir şarkı olabileceği gibi bir biberon süt gibi bir yiyecek de olabilir. Önemli olan her uykudan önce tekrar edilmesi ve uyku zamanının geldiğini çocuğa hissettirmesi.
. Her gün aynı yerde uyuması ve orada uyanması iyi olur. Karanlık ve orta sessizlikte bir yer.
. Çocuğu yatağa yatırarak, yanına yatarak uyutabilirsiniz. Bana göre anneyi en az yoran bu. Elini tutup şarkı söyleyebilir, rahatlamasını sağlayacak öpücük oyunları yapabilirsiniz. Sallamaya mümkünse alıştırmayınız.
Anne öğlen uykusu saatinde dışarıda olunca:
. Düzeninizin bozulmaması, hem sizin hem çocuğunuzun rahatı için öğlen vakitlerinde evde olmak daha iyi.
. Dışarıda çocuğu uyutabileceğim bir evde olduğumda dahi erken gider çocuğu saatinde uyutmaya çalışırdım. Saati geçince uyutmazdım. Saati geçtiği halde kendisi uyusa bile fazla uyumadan uyanacağı şekilde ortamı ayarlardım.
Tüm aklıma gelenler bunlar...
Kızım bugünlerde öğlen uykusunu bıraktı. İkindi mızmızlığı da pek olmuyor. Ama eminim bayram tatili için anneme gittiğimizde ağabeyi de (5 yaş), kızım da (3 yaş) öğlenleri deli gibi uyuyacaklar. Çünkü annem onları öyle çok gezdiriyor, evin içinde öyle bir oynuyor ki enerjileri tükeniyor. Akşama kadar annemle biraz daha oynayabilmek için öğlen uyuyup enerji toplamaları gerekecek.