Müderris ile Virtüöz, 19. yüzyılın ortasından iki hikâyeyi, romantizmle gerçekçiliği birleştirerek iç içe sunuyor. Doğu ile Batı’nın ezeli ayrılığı, Avrupa’yı sarsan ilk devrimler, finans-kapital çekişmeleri, aşkın anlamı, geçmişle geleceğin savaşı, iktidarın çürüyen yüzü, kölelik, gizli örgütler gibi katmanlarda bugüne seslenen bir tarih kurgusuyla 19. yüzyıl romanı tadında bir dönem anlatısı.
Müderris ve Virtüöz'de adı geçen parçaları aşağıdaki Spotify çalma listesinden dinleyebilirsiniz:
Müderris ve Virtüöz'de geçen, tarihte yaşamış gerçek karakterlerden bir bölümünü ipucu olarak aşağıda bulabilirsiniz:
19. yüzyılın en önemli piyanistlerinden birisi ve senfonik şiir tarzının yaratıcısı olan bestecidir. 1847 yazında İstanbul'a gelerek bir dizi konser vermiştir.
Vikipedi'de Franz Liszt
Romanın geçtiği dönemde genç bir müderris olan Ahmet Cevdet (Paşa) Osmanlı tarihine damgasını vuran devlet adamları arasındadır.
İslam Ansiklopedisi'nde Cevdet Paşa
Tanzimat fermanıyla anılan Mustafa Reşit Paşa'nın en yakın çalışma arkadaşı. Nüktedanlığıyla bilinen devlet adamı. Fuat Paşa.
İslam Ansiklopedisi'nde Fuat Paşa
Türkiye'yi 19. yüzyılda batı müziği ile tanıştıran ve ilk Türk bandosu olan Mûsikâ-i Hümâyûn'un (günümüzde Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası) gelişmesinde en büyük katkıyı sağlamış olan kişidir. Donizetti Paşa.
Vikipedi'de Giuseppe Donizetti
Tanzimat Fermanı ile başlayan saltanatı boyunca Osmanlı devleti Batılılaşma reformlarının yoğun biçimde uygulandığı benzersiz bir döneme girmiştir.
Vikipedi'de Sultan Abdülmecit
Sonradan İslam'a geçip Mehmet Sadık Paşa adını alacak Mihal Çaykovski'nin İstanbuldaki Polonya ajansının kurulup geliştirilmesinde yardım aldığı kişi.
İstanbul'da bugünkü Polenezköy'ün kurulması ve Polonyalı mültecilerin örgütlenmesi adına çalışan, sonradan İslam'a geçerek Kırım Savaşı'nda Osmanlı safında savaşan Polonyalı asilzade. Yaşamının son döneminde Hıristiyanlığa dönmüş ve Rusya'ya sığınmıştır.
Polonya Cumhuriyeti web sitesi'nde Mihal Çaykovski
19. yüzyılda Rusya ve Avusturya tarafından işgal altında olan Polonya'nın bağımsızlığı için mücadele vermiş bir asilzade. Osmanlı devletiyle iyi ilişkiler içinde olmuş, İstanbul'da bulunmuş, Kırım Savaşı'nda Osmanlı saflarında kılıç kuşanmıştır. Wikipedia'da Zamoyski (İngilizce)
19. yüzyılda yaşamış az bilinen bir Osmanlı şairidir. Fars dili ve edebiyatına hakim olduğu söylenir. Küçük bir divanı ve şerhleri vardır. İslam Ansiklopedisi'nde Süleyman Fehim. Fehim-i Sani.
İstanbulun evsâfını mümkin mi beyân hiç
--Nedîm
Müderris ve Virtüöz hakkında yorumlar...
Artık ustalık ürünlerini veren Selçuk Orhan, tarihsel romanın tüm zorluklarının üstesinden, dile derin hakimiyeti sayesinde kolayca geliyor.
Güzel'de günümüze dair sıradışı yaklaşımlarla harika bir iş çıkmamıştı. Şimdi geçmişe yönelik sıradışı bakışıyla, romancı muhayyilesini daha da üste taşımış.
Müderris ve Virtüöz’de sahnede musiki var. Henüz hacı olmamış genç Arif ve Liszt. Olağanüstü. İyi bir romanda olması gerektiği gibi karakterler derin. Hırslı, ama temkinli genç medrese mezunu. Babasını devlete kurban vermis, ama hekimliği bırakıp devlete kapılanmış alaycı Fuat. Mükemmeliyetçi Reşit Paşa. Çoluksuz çocuksuz ölüp geride sefil bir kızkardeş ve onun ailesini bırakan Farisi muallimi. Koyunun olmadığı yerde Abdurrahman Çelebi olmuş Donizetti ve büyük bir müzisyen karşısındaki kıskançlık-tedirginlik-takdir karışımı sarsaklığı. Sanat, aşk, şöhret yorgunu, parasız kalmış ama yeni aşkın kucağında yeniden doğacağını düşündüren Liszt…
“Yemin ederim, Balzac’ın meşhur Vautrin’i İstanbul’un “pis ve çamurlu” sokaklarında Liszt’in karşısına çıkınca, o bin yıllık Doğu-Batı çatışmasının içine Balzacvari bir gerçekçilik katıldığını anlıyorsunuz: Para!”