Bu makaledeki ortak yazarlar Andrew Carberry, MPH. Andrew Carberry 2008 yılından bu yana çocuklara bahçe ve çifliklerde yiyecek yetiştirme eğitimi verilen okul bahçelerinde ve farm to school (çiftlikten okula) programlarında çalışmıştır. Şu anda Winrock International’da Topluluk Tabanlı Gıda Ekibi’nde Program Üyesi’dir.
Kendi sarımsağını yetiştirmek çoğu iklimde gayet kolaydır. Uzun bir büyüme dönemi vardır, ama sonuç olarak kışa saklamak veya arkadaşlarınla paylaşmak için taze bir sarımsak mahsulün olacaktır. Sarımsak toprakta veya saksıda yetiştirilebilir ve yazın ortası ile sonu arasındaki zaman diliminde hasat etmeye hazır olur.
Adımlar
Kısım 1
Kısım 1 / 3:Dikmek İçin Hazırlamak
-
1Dikeceğin sarımsağı tedarik et. Marketten satın aldığın sarımsakları dikmeyi her zaman deneyebilirsin, ama yaşadığın yerde iyi yetişen türleri bulunduran bir fidanlıktan diş sarımsak veya sarımsak tohumu satın alırsan iyi mahsul alma şansın çok daha yüksek olacaktır. Daha geniş bir sarımsak havuzundan seçim yapmak için İnternet üzerinden alışveriş yap ve hoşuna giden bir türü seç. Bazı türler daha güçlüdür veya bazıları düşük sıcaklıklara dayanıklıdır mesela.
- Marketlerde depolanan sarımsaklar genellikle uzak yerlerden getirilmiştir. Bu yüzden, bulunduğun yerdeki iklime ve toprak yapısına uyum sağlayan bir tür olmayabilir.
- Marketlerde satılan sarımsaklar, raf ömrünü uzatmak için genellikle kimyasallara maruz bırakılır. İşlem görmüş sarımsakları yetiştirmek, işlem görmemiş olanlara kıyasla daha zordur.
-
2Sonbaharda veya ilkbaharda dikmek için hazırlıklı ol. Don olaylarının sık yaşandığı iç bölgelerde yaşıyorsan sarımsağı sonbaharda dikmen önerilir. Sarımsak kışlama konusunda iyidir ve erken dikilen sarımsakların başları, ilkbaharda dikilen mahsule göre daha büyük ve daha aromalı olacaktır.[1] X Kaynağı araştır Ancak kışları soğuk geçmeyen daha ılıman iklime sahip bir bölgede yaşıyorsan sarımsağını ilkbaharın başında dikmen daha iyi olur.
- Sarımsağı sonbaharda dikiyorsan toprak donmadan 6 ila 8 hafta önce dikmeyi planla.
- Sarımsağı ilkbaharda dikiyorsan toprak Şubat veya Mart gibi çapa yapılabilir hâle gelir gelmez dikim yap.
-
3Dikim alanı hazırla. Güneşi tam alan ve toprak drenajı iyi olan bir yer seç. Bir bahçe tırmığı veya çapası kullanarak toprağı 10 cm derinlikte çapala. Sarımsağın güçlü ve sağlıklı bir şekilde büyümesini sağlayacak besin maddelerini eklemek için toprağı organik gübreyle zenginleştir.
- Dilersen sarımsağı saksıda yetiştirmek için hazırlık yap. Yetiştirmek istediğin sarımsağı taşıyabilecek genişlikte ve derinlikte bir saksı seç ve onu zengin saksı toprağıyla doldur.
-
4Sarımsak dişlerini dik. Sarımsak başını, kâğıt gibi olan kabuklarını soymadan tek tek dişlere ayır. Dişleri 10 cm aralıklarla 5 cm kadar derine dik. Düz olan kök kısmının aşağıya, konik ucunun ise yukarıya baktığından emin ol; aksi takdirde, sarımsak yanlış yönde büyüyecektir. Dikili sarımsak dişlerinin üzerini toprakla kapatıp toprağa elinle hafifçe vur.Reklam
Kısım 2
Kısım 2 / 3:Sarımsağa Bakım Yapmak
-
1Alanı yoğun şekilde kuru otlarla ört. Sonbaharda dikim yapıyorsan sarımsağı kış boyunca koruması için dikili alanın üzerini yaklaşık 15 cm yükseklikte samanla kapla. İlkbaharda saman örtüsü kaldırılabilir. Sarımsağını ilkbaharda dikiyorsan toprağın nemini koruması için yine üzerini samanla kaplamayı unutma.
-
2Sürgünleri ilkbaharda kes. İlkbaharın başında, sarımsak saplarının topraktan çıktığını görmelisin. Gördüğün sürgünlerin hepsini kes çünkü bunlar büyümeleri için öylece bırakılırsa sarımsak başı oluşumu için kullanılacak enerjiyi kendilerine çekip daha küçük başların oluşmasına neden olur.
-
3Sarımsağı sula. Büyüme sezonu boyunca sarımsağı 3-5 günde bir sula. Toprağın kuruyup tozlu hâle geldiğini görürsen sulama zamanı gelmiş demektir. Sarımsak bitkileri sonbahar ve kış boyunca sulanmaya ihtiyaç duymaz.
-
4Gerekirse toprağı gübrele ve yabani otları temizle. Sarımsak sürgünleri büyüme sezonunun ortasında sarımsı renkteyse veya soluk görünüyorsa bitkilerin canlanması için toprağı gübreleyebilirsin. Sarımsak yatağındaki yabani otları temizle; böylece sarımsak, besinlere ve suya ulaşmak için diğer bitkilerle yarışmak zorunda kalmaz.Reklam
Kısım 3
Kısım 3 / 3:Sarımsağı Hasat Etmek ve Kurutmak
-
1Tepe kısmı sarıya dönüp teker teker ölmeye başlayınca sarımsakları hasat et. Büyüme sezonunun sonunda, yani Temmuz veya Ağustos gibi, sarımsak bitkilerinin tepe kısmı sararmaya ve düşüp ölmeye başlayacak. Bu, sarımsağı hasat etme zamanının geldiğini gösterir.
- Sarımsağı sezonun çok geç dönemlerinde hasat etme; aksi takdirde, sarımsak başları kuruyup büzüşür ve içleri yenilebilecek kadar iyi olmaz.
- Çok erken hasat edilen sarımsaklar iyice kurumaz.
-
2Sarımsak başlarını kırmadan topraktan çıkar. Sarımsak dişlerinin ayrılmasına neden olmadan, başların etrafını kazmak için bir bahçıvan küreği kullan. Sarımsağın üstündeki fazla toprağı/çamuru fırçayla temizle. Sarımsak kökünü başın üzerinde öylece bırakabilirsin.
-
3Sarımsak başlarını 2 hafta kurumaya bırak. Sarımsağın kullanmadan önce kurumaya bırakılması gerekir. Bu süre zarfında kabuk kurur ve sarımsak başı sert hâle gelir. Hasat edilen sarımsakları kurumaları için serin ve kuru bir yerde sakla.
- Sarımsak köklerini kesip başlarını ayrı bir şekilde bir depoda kurutabilirsin. İçeride iyi bir hava dolaşımı olmasına dikkat et.
- Sarımsakları saklayıp kurutmak için yaygın olarak kullanılan bir diğer yöntem de, kökleri sarımsağın üstünde bırakıp örmek ve sonra da sarımsakları serin ve kuru bir yere asmaktır.
- Sarımsakları, yapraklarını üstünde bırakıp sıcak ve gölgeli bir alanda baş aşağı asarak da kurutabilirsin.
-
4Kabuğu kuru ve kâğıt gibi olduğu zaman sarımsağı kullan. Sarımsak dişleri sert bir dokuya sahip olmalıdır ve kolayca ayrılabilmelidir.
-
5En iyi sarımsak başlarını gelecek sezonun dikimi için sakla. Ya sonbaharda toprak donmadan önce ya da ilkbaharın başında dikmek için birkaç büyük sarımsak başı seç. Gelecek sezonun ürünlerinin büyük ve aromatik olmasını sağlamak için en iyi görünen sarımsak başlarını tercih et.Reklam
İpuçları
- Ilıman iklimli yerlerde sarımsak kışın dikilebilir.
- Toprağın fazlasıyla asidikse kirece gerek olmaz. İdeal toprağın pH değeri 5,5 ila 6,7'dir.
- Sarımsak sıraları 30 cm aralıklı olmalıdır.
- Dikim ve hasat sonrası sarımsak bakımıyla ilgili daha ayrıntılı adımlar için "Sarımsak Nasıl Yetiştirilir" makalesine göz at.
Uyarılar
- Mantar kaynaklı kök hastalıkları sarımsak için sorun yaratabilir. Sarımsakları asla fazla sulama.
İhtiyacın Olan Şeyler
- Toprak hazırlama araçları
- Kazmak için alet edevat
- Taze sarımsak dişi (gerekirse daha fazlası)
- Kaba dikilecekse bir kap ve kumlu toprak
- Soğuk iklimler için saman malcı