Eduard Amvroseviç Şevardnadze Kimdir ?
Eduard Amvroseviç Şevardnadze Kimdir ?
Doğum:25 Ocak 1928 Mamati, Guria, Gürcistan SSC, Sovyetler Birliği
Ölüm:7 Temmuz 2014 (86 yaşında) Tiflis, Gürcistan
Eduard Amvroseviç Şevardnadze Kimdir ?
Eduard Amvrosevich Shevardnadze (1928 doğumlu), Mihail Gorbaçov yönetiminde SSCB’nin dışişleri bakanı olarak öne çıktı. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra memleketi Gürcistan’ın başkanı seçildi.
Eylül 1990’da Helsinki’deki mini zirve konferansının sonunda, Başkan Bush ve Gorbaçov televizyonda basın toplantısını yaparken, kameralar aynı zamanda en ön sıradaki VIP’lere odaklandı: Barbara Bush, Raisa Gorbaçov, James Baker (Amerikan Dışişleri Bakanı) devlet) ve Eduard Şevardnadze (Sovyet dışişleri bakanı). 1985’ten sonra Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği arasındaki yıllık zirvelerin her birinde olduğu gibi, her fotoğrafta bir yerde, Gorbaçov’un yanında duran Eduard Şevardnadze’ydi. Bu nedenle, Şevardnadze’nin 20 Aralık 1990’da aniden istifa etmesi yalnızca Sovyet başkanı için değil, tüm SSCB ve yurt dışı için bir şok oldu. Yaklaşan bir diktatörlük konusunda muğlak bir uyarıyla ayrıldı.
Şevardnadze, dışişleri bakanlığı görevinde yurtdışında en kolay tanınan Sovyet liderlerinden biri haline geldi. Gorbaçov, novoe myshlenie (yeni düşünce) olarak adlandırılan Sovyet dış politikasının baş mimarı iken , baş müridi Şevardnadze’dir. Uluslararası toplantılarda her zaman hazır bulundu, yolu hazırladı, ancak uygun bir şekilde arka plana çekildi ve üst düzey toplantılar gerçekleştiğinde sahneyi Mihail Gorbaçov’a teslim etti.
Güler yüzlü, kibar Şevardnadze ile daha kasvetli selefi Andrei Gromyko arasında tarz açısından bundan daha büyük bir fark olamazdı. Kendine güvenen ve çekici olan Şevardnadze, Sovyet ” nyet ” ile özdeşleştirilen kasvetli Gromiko ile parlak bir tezat oluşturuyordu.Şevardnadze, Batı ve Üçüncü Dünya diplomatlarıyla ilişkilerinde kendisine saygı ve hayranlık uyandıran bir rahatlık sergiledi. eski muhafız” başka bir göreve kaydırılacak ve fahri bir unvan verilecek. Şevardnadze, ilk bakışta, dışişleri bakanlığı için olası bir aday değildi. ve polis işi O, asi Georgia Cumhuriyeti’nden bir “kanun ve düzen” adamıydı.
Uyruğu gereği Gürcü, 25 Ocak 1928’de Karadeniz yakınlarındaki Mamati adlı küçük bir kasabada doğdu. 18 yaşında Komsomol eğitmeniydi ve 20 yaşında Sovyetler Birliği Komünist Partisi’ne (SBKP) katıldı. Resmi eğitimi, 1951’de mezun olduğu Gürcistan Komünist Partisi Yüksek Parti Okulu’nu ve Kutaisi Devlet Pedagoji Enstitüsü’nden mektupla öğretmenlik derecesini (1960) içeriyordu. Bir gazeteciyle evlendi ve çocukları olduğuna inanılıyordu.
1950’lerde esas olarak Komsomol için çalıştı ve Gürcistan Komsomol’ün birinci sekreteri pozisyonuna yükseldi (1957-1961). Ayrıca Tüm Birlik (ulusal) Komsomol Merkez Komitesinin bir üyesiydi. 1958’den 1964’e kadar Şevardnadze, Gürcistan Komünist Partisi Merkez Komitesi üyesiydi. 1960’larda Gürcistan Komünist Partisi içinde birkaç yıl raikom’da çalıştı .(bölge) düzeyinde ve ardından yedi yıl boyunca içişleri bakanı olarak görev yaptığı (1965-1972) Gürcistan İçişleri Bakanlığı (MVD), sivil polis için. 1972’de Şevardnadze, Gürcistan Komünist Partisi’nin birinci sekreteri olarak atandı. Bu pozisyonda, Gürcistan Cumhuriyeti’ndeki yolsuzluğu en azından geçici olarak temizleyen adam olarak ün kazandı. Yolsuzluğu ortadan kaldırma çabaları nedeniyle hayatının birkaç kez tehdit edildiğine inanılıyor.
13 yıl boyunca Gürcistan Cumhuriyeti Komünist Partisi’nin birinci sekreteri olarak çalışması, ulusal partinin dikkatini çekti. 1976’da SBKP Merkez Komitesine seçildi ve 1978’de Politbüro aday üyeliğine getirildi. Bu, Gorbaçov’un Merkez Komite tarım sekreteri olarak görev yapmak üzere Moskova’ya getirildiği yıldı ve aralarındaki yakın ilişkinin en azından 1978’de başladığı varsayılabilir.
1985’te Gorbaçov, uzun dönem (28 yıl) dışişleri bakanı olan Gromyko’nun yerine Şevardnadze’yi dışişleri bakanı olarak atadı. Şevardnadze ayrıca, Stalin’den bu yana partinin en yüksek organında görev yapan ilk Gürcü olan Politbüro’nun tam üyesi oldu. Sonraki beş yılda Şevardnadze dış politikaya damgasını vurdu ve hemen hemen herkes onun dış ilişkilerde çok az tecrübesi olduğunu unuttu. Keskin zekası ve uluslararası sorunlarla rasyonel bir şekilde başa çıkma yeteneği nedeniyle kısa sürede saygı ve hayranlık kazandı. Şevardnadze, göreve geldikten sonra sürekli yollardaydı, Amerika Birleşik Devletleri’ni, İngiltere’yi, Çin’i, Fransa’yı, Japonya’yı, Almanya’yı ve daha birçok ülkeyi defalarca ziyaret etti. Süper güç siyasetinde dışişleri bakanlığı, cumhurbaşkanlığı dışında muhtemelen en yorucu pozisyondu.
20 yaşından beri parti üyesi olan Şevardnadze, Temmuz 1990’da Komünist Parti’nin 28. Kongresi’nde bir daha Politbüro’ya aday olmayacağını açıkladı. Diğer yetkililer gibi, hükümet bakanlarının kendilerini Politbüro’da görev yapmaktan ayırmalarının uygun olduğu görüşünü dile getirdi. Diğer birkaç Politbüro üyesi, cumhuriyetin ilk sekreterleri kabul edilirken yeniden seçilmeye aday olmadı veya emekli oldu. Dolayısıyla, 28. kongreden sonra Politbüro kompozisyonundaki ciro önemliydi. Gorbaçov’un Başkanlık Konseyi üyeleri Nikolai Ryzhkov, Alexander Primakov, Vladimir Kryuchkov, Alexander Yakovlev, Vadim Medvedev ve Shevardnadze artık Politbüro’da görev yapmıyordu. (Korkunç gizli polis KGB’nin şefi Kryuchkov,
Şevardnadze, 28. parti kongresinde, Yegor Ligachev liderliğindeki Gorbaçov yönetimine yönelik muhafazakar eleştirilere karşı güçlü bir şekilde konuşmuştu. Dış politika hakkında rapor vermekten başka pek bir şey yapmadığı bazı durumların aksine Şevardnadze, yeni düşünceye ve Sovyet dış politikasına yönelik suçlamalara aktif olarak yanıt verdi. Ama sorunlu bir adamdı. Altı ay sonra, 20 Aralık’ta aniden dışişleri bakanlığından istifa etti. Bundan altı aydan biraz fazla bir süre sonra Komünist Partiden ayrıldı. Bu arada, bazen perestroyka’nın babası olarak anılan eski Başkanlık Konseyi üyesi Alexander Yakovlev; endüstri uzmanı Arkady Volsky; yasa koyucu Ivan Laptyev; Moskova belediye başkanı Gavril Popov; ve St. Petersburg (Leningrad) belediye başkanı Anatoli Sobchak.
Şevardnadze’nin yerine Gorbaçov, kariyer diplomatları Alexander Bessmertmykh’i ve ardından Boris Pankin’i atadı. Gorbaçov, zayıflayan prestijini artırmak istedi ve 19 Kasım 1991’de Şevardnadze’yi eski dışişleri bakanlığı görevine dönmeye ikna etti. Ancak, önümüzdeki ay Sovyetler Birliği’nin dağılması Soğuk Savaş’ın sonunu getirdi. ABD, 25 Aralık 1991’de Gürcistan’ın bağımsızlığını tanıdı ve gıda, yakıt ve ilaç yardımı yaptı. Halk tarafından seçilen Gürcistan cumhurbaşkanı Zviad Gamsakhurdia, giderek artan diktatörlük rejiminin muhalifleri tarafından devrildi ve yerini bir askeri konsey aldı. Mart 1992’de Şevardnadze, askeri konseyin yerini alan dört kişilik bir Devlet Konseyi’ne başkanlık etmek üzere Gürcistan’a döndü.
11 Ekim 1992’de seçmenler, Şevardnadze’nin başkanlığında yeni bir parlamento seçtiler. 14 Eylül 1993’te Gürcistan’daki siyasi ve ekonomik durum o kadar kötüleşti ki, Şevardnadze parlamentonun bakan olarak atadığı kişileri engellemesini protesto etmek için istifa etti. Parlamentonun talebi üzerine iki gün sonra göreve döndü. Azınlıklar ve ayrılıkçılar gücün ve kaynakların kontrolü için savaşırken Gürcistan’da kargaşa ve çatışma devam etti. Şevardnadze, Batılı ulusları “ulusal çıkarların üzerine çıkmaya ve Soğuk Savaş sonrası bir düzen kurmaya” davet ederek ülkeye rehberlik etmeye devam etti. 1994’te ABD’ye yaptığı bir ziyarette Başkan Bill Clinton, Şevardnadze’yi “Vizyonu ve diplomasisi Soğuk Savaş’a barışçıl bir son vermede ölçülemeyecek kadar önemli bir rol oynayan bir devlet adamı” olarak tanımladı. 1995 yılında Şevardnadze bir suikast girişiminden kurtuldu ve aynı yıl yapılan bir halk oylamasıyla Gürcistan Devlet Başkanı seçildi. Soğuk Savaş sonrası dönemin belirsizliğinde Gürcistan devletine rehberlik etmeye devam etti.