Kişilerarası çatışma , bir bireyin sosyal çevre ile iletişimsel etkileşim sürecinde ortaya çıkan bir çatışmadır. Başka bir deyişle, bir gruptaki kişilerarası çatışma, bir şekilde olayları hemen çözülmesini gerektiren psikolojik bir bileşeni olan bir problem olarak algılamaya başladıklarında, ayrı bir durumda ortaya çıkan bir çelişkidir. Kişilerarası çatışmanın ortaya çıkmasının ön şartı, iletişim veya kişisel hedeflere ulaşmada engel teşkil eden bir çelişki varlığıdır.
Takımdaki kişilerarası çatışmalar, diğer çatışma türlerinden en yaygın olanıdır.
Kişilerarası ilişkilerde çatışmalar
Kişilerarası ilişkilerde çatışma, çoğu zaman etkileşim sürecinde kişilerin çatışması olarak kabul edilir. Bu çatışmalar, yaşamın çeşitli alanlarında gözlenebilir. Genellikle, bir takımdaki kişiler arası çatışmalar, örneğin bir prestijli boşluk için birkaç aday olduğunda herhangi bir kaynak veya araç sıkıntısı nedeniyle ortaya çıkar.
Başka bir deyişle, kişilerarası çatışmalara, durumun belirli koşullarında karşılıklı olarak dışlayan, birbiriyle çelişen hedefler biçiminde görünen çelişkiler temelinde bireylerle etkileşime girmenin açık karşıtı denir. Bu tür bir çatışma yalnızca iki veya daha fazla birey arasında gerçekleşen etkileşimde bulunur. Kişilerarası bir çatışmada, özneler yüz yüze ilişkilerini çözerek birbirlerine karşı çıkarlar.
Bir organizasyondaki kişilerarası çatışmalar hem ilk tanışan kişiler arasında hem de iyi bilinen konular arasında ortaya çıkabilir. Her durumda, katılımcının ve rakibinin kişisel algısı etkileşimde önemli bir rol oynar. Konular arasında ortak bir dil bulma yolundaki bir engel, bir rakibin diğer bir rakibe karşı oluşturduğu olumsuz bir tutum olabilir.
Sosyal çevre ile etkileşime giren konu, her şeyden önce kendi kişisel çıkarlarını korur. Bu norm. Böyle bir etkileşim sırasında ortaya çıkan çatışmalar, hedeflere ulaşmadaki engellere bir cevaptır.
Ek olarak, insanlar bireysel bir kolektifin, organizasyonun ve sosyal kurumların çıkarlarını koruyarak, kişilerarası çatışmalarda çarpışabilirler. Bu tür çatışmalardaki yüzleşmenin gerginliği ve uzlaşmacı çözüm bulma olasılığı büyük oranda temsilcileri yüz yüze katılan katılımcıların çelişkili tutumları ile belirlenir.
Bir çıkar çatışması veya amaç çatışması sonucu ortaya çıkan organizasyondaki tüm kişilerarası çatışmalar şartlı olarak üç çeşide bölünebilir. Birincisi, bir katılımcının çıkarlarının ve isteklerinin somutlaştırılmasının yalnızca başka bir katılımcının çıkarlarını sınırlayarak gerçekleştirilebileceği bir ilkeler çatışmasını içerir.
İkinci - maddi ve manevi-ahlaki ihtiyaçları ve hedeflerine halel getirmeksizin, sadece denekler arasındaki ilişkilerin şeklini etkiler. Üçüncüsü - ya çarpık (yanlış) bilgi ya da olayların ve olayların yanlış yorumlanmasıyla kışkırtılan, gerçekten varolmayan bir çelişkidir.
Ayrıca, sosyal kişiler arası çatışmalar aşağıdaki türlere ayrılabilir:
- egemenlik arzusu, yani rekabet;
- ortak bir sorunu çözmenin en iyi yolunu bulma konusunda anlaşmazlıklar - bir anlaşmazlık;
- tartışmalı bir konunun tartışılması, yani bir tartışma.
Kişilerarası ihtilafların önlenmesi, bunların önlenmesi veya çözümlenmesi daima kişilerarası etkileşimin mevcut yapısını korumayı amaçlar.
Çoğu zaman, bir yüzleşme kaynağı olarak, kurulan ilişkilerin yıkılmasını sağlayacak faktörler belirlenebilir. Bunun bir sonucu olarak, iki çatışma fonksiyonu kategorisi ayırt edilebilir - yapıcı (yani pozitif) ve yıkıcı (yani negatif).
Birincisi: gelişim işlevi, bilişsel, araçsal ve perestroyka işlevleri.
Bilişsel işlev, işlevsel olmayan bir ilişkinin belirtisini tespit etmekten ve ortaya çıkan farklılıkları tespit etmekten oluşur.
Karşılaşma, tüm katılımcılarının etkileşimini ve gelişimini iyileştirme sürecinin en önemli kaynağı olarak kabul edilir. Bu, gelişimin işlevidir.
Uyuşmazlıklar uyuşmazlıkların çözümü için bir araçtır (araçsal işlev).
Karşılaşma, var olan kişilerarası ilişkilere zarar veren faktörleri ortadan kaldırır ve rakipler arasında karşılıklı anlayışın oluşumunu teşvik eder (perestroyka işlevi).
Çatışmaların yıkıcı “misyonu” arasında bir ilişki vardır:
- bozulma veya ilişkinin tamamen çökmesi;
- Mevcut ortak etkileşimin imhası;
- rakiplerin olumsuz sağlığı;
- ilave ortak faaliyetlerin düşük etkinliği.
Kişilerarası Çatışmaların Nedenleri
Çatışmaların kökeni ve yükselmesi, aşağıdaki sebep gruplarının etkisinden kaynaklanmaktadır: nesnel ve kişilik grupları, grup içi iyilik, sosyo-psikolojik ve örgütsel ve yönetsel.
Esas olarak, nesnel nedenler arasında, çıkar çatışmasına, inançlarına ve tutumlarına yol açan insanların ilişkilerinin koşulları bulunur. Nesnel faktörler, yüzleşmeden hemen önce bir durumun veya durumun yaratılmasına yol açar.
Sosyal kişilerarası çatışmaları kışkırtan sübjektif nedenler arasında, esas olarak rakiplerin bireysel psikolojik özellikleri bulunur; çünkü buradaki rakipler çelişkileri çözmek için bir çatışma tarzı seçer. Öznel faktörlerle çarpışmaların nesnel nedenleri arasında kesin bir ayrım yoktur. Ayrıca, onlara karşı çıkmak da yasadışı olarak kabul edilir. Sık sık öznel yüzleşme nedeninin temeli, pratik olarak bireyden, yani amaçtan bağımsız bir faktördür.
Yani, nesnel faktörler arasında ayırt:
- bireylerin yaşamları boyunca önemli manevi ve maddi çıkarları çatışması;
- insanlar arasındaki çelişkilerin çözümü için düzenleyici prosedürlerin düşük hazırlanması;
- İnsanların normal varlığı ve etkileşimi için önemli olan manevi ve maddi malların açığı;
- tatmin edici olmayan ihtiyaçların çoğunluğunun yaşam tarzı (örneğin, ev içi rahatsızlık);
- yüzleşmenin ortaya çıkmasına katkıda bulunan kişilerarası ilişkilerin ve bireylerin gruplararası etkileşiminin kararlı basmakalıpları.
Örgütsel ve yönetsel yüzleşme nedenleri yapısal ve işlevsel, örgütsel, kişilik işlevsel ve durumsal ve yönetsel olarak ayrılabilir.
Kuruluşun yapısının mesleki faaliyetin gereklilikleri ile zıt olması yapısal ve örgütsel faktörlerden oluşur. Organizasyon organizasyonu, çözülmesi amaçlanan görevlerle belirlenmelidir. Kuruluşun kuruluşunun çözdüğü görevlere optimal yeterliliğini sağlamak neredeyse imkansızdır.
İşletmenin işlevsel ilişkilerinin dış ortama uyumsuzluğu, işletmenin yapısal birimleri ile bireysel çalışanlar arasındaki ilişkinin ihlali, çatışmanın işlevsel ve örgütsel nedenlerini oluşturur.
Kişisel olarak işlevsel faktörler, çalışanın pozisyonun herhangi bir özelliği için uygun olmama durumuyla karakterize edilir.
Yöneticiler ve astlarının profesyonel problemleri çözme sürecinde yaptıkları hatalar durumsal ve yönetim faktörleriyle ilişkilidir.
Endüstriyel çarpışmalar, yöneticilerin hatalı ve açıkça çelişkili kararları nedeniyle, çatışma durumlarının% 50'sinden fazlasının, uyumsuzluktan kaynaklandığını - uygunsuz personel seçimi nedeniyle% 33 -% 15'in ortaya çıktığını göstermiştir.
Sosyo-psikolojik faktörler, olası önemli bilgi çarpıtması veya kişiler arası etkileşim sırasındaki kaybı ile ilişkilidir (örneğin, insanların sınırlı kelime dağarcığı, zaman eksikliği, bilginin gizlenmesi, anlamadaki zorluklar, dikkatsizlik). Tipik olarak, bireylerin duyduğu duygular derhal inanca algılanmaz. İlk önce bilgiyi değerlendirir, sonuç çıkarır. Genellikle, bu tür sonuçlar muhatap tarafından söylenenden çok farklı olabilir.
İki konunun iletişiminde dengesiz bir rol temelli davranışsal tepki aynı zamanda kişilerarası yüzleşmeyi de tetikler.
Kişilik ve performansı değerlendirmenin çeşitli yolları bir çatışma durumunun oluşmasına katkıda bulunur.
Kişilerarası ihtilafın bir örneği - lider, çalışanın işini değerlendirir, astın norm veya aynı işi daha iyi yapan diğer astlarla kıyaslandığında yapamayacağı şeyi değerlendirirken, aynı zamanda kendi çalışmasını kendi başarısına göre değerlendirir. sonuç. Bu davranışın sonucu, yüzleşmenin ortaya çıkmasına neden olan aynı şeyin farklı bir değerlendirmesidir.
Bir topluluğun üyelerinin, diğer kamu gruplarının temsilcilerine, diğer bir deyişle, grup içi iyilikçiliğin tercihi şu nedenlerle gözlenir:
- sosyal çevre ve bireysel varlıklar ile etkileşimin doğasında var olan bireysel rekabet niteliği;
- Bireylerin ademi merkeziyetçi olma konusundaki sınırlı kabiliyeti, yani, çevrenin inançlarıyla korelasyonunun bir sonucu olarak kendi inançlarında bir değişiklik olması;
- çevreleyen toplumdan, onlara vermekten daha fazlasını alma bilinçsiz veya bilinçli bir arzu;
- güç için çabalamak;
- insanların psikolojik uyumsuzluğu.
Gruptaki kişiler arası çatışma aynı zamanda kişisel sebeplerden kaynaklanmaktadır, örneğin:
- stres faktörlerinin sosyal etkileşimdeki olumsuz etkilerine karşı direnç eksikliği;
- az gelişmiş bir empati yeteneği (empati eksikliği);
- çeşitli karakter vurgulamaları.
Kişilerarası çatışmanın özellikleri
Bireyler arasındaki yüzleşme durumları insan yaşamının çeşitli alanlarında gözlenmektedir. Sonuçta, herhangi bir durumda herhangi bir çatışma kişilerarası yüzleşmeden kaynaklanmaktadır.
Kişilerarası çatışmaların sorunları daha çok çatışma çözmedeki psikolojik yaklaşımın takipçileri tarafından incelenmiştir. Kişilerarası yüzleşmenin aşağıdaki ana kavramları ayırt edilebilir:
- psikanalitik yaklaşım (C. Horney);
- İhtiyaçların karşılanması teorisi (K. Levin);
- Bağlamsal bağımlılık teorisi (M. Deutsch).
Psikanalitik geleneğe göre, Horney kişilerarası çatışmayı intrapersonal çatışmanın sonucu olarak yorumladı. Başka bir deyişle, intrapersonal yüzleşme birincildir ve kişiler arası çatışma ikincildir. Böylece, kişilerarası ve kişilerarası çatışmalar her zaman birbirine bağlıdır, çünkü bir bireyin kişilerarası etkileşimi, kendi kişilerarası uyuşmazlıkların çözümünün niteliği ile önceden belirlenir. Kişilik içinde ortaya çıkan çatışmalar, bireyin zıt değerlerinin bir çatışması olduğundan (ilgi alanları, motifler, ihtiyaçlar, idealler), bireyin davranışsal tepkisini, mutluluğunu, özlemlerini vb. Etkiler. Bir insanda meydana gelen akut çatışmalar, işte veya aile yaşamında var olan kişilerarası ilişkilerin yıkılmasına yol açar.
Kişilerarası yüzleşmenin neden olduğu bir hayal kırıklığı durumunda olan bir konu duygusal stres yaşar, kişilerarası yüzleşmedeki davranışının çoğu zaman ihtiyaçların yerine getirilmesini engelleyen koşullara zarar vermeyi amaçlayan yıkıcı biçimler alabilir.
Kişilerarası ve kişiler arası çatışmalar birbirine bağlıdır. Genellikle, kişilerarası çatışma kişilerarası çatışmalara dönüşür. Ek olarak, birey içindeki anlaşma eksikliği, organizasyondaki çatışma kişilikleri arasındaki artışı etkilemektedir.
K. Levin, bireyin bireysel ihtiyaçları ile dış nesnel gerçekliğin ortaya çıkardığı kişilikler arasındaki çelişkileri ifade eder. Kişilerarası yüzleşmenin önem düzeyi, ilgili ihtiyaçların küresel niteliği ile açıklanmaktadır.
M. Deutsch, bireyler arasındaki çatışmayı kişilerarası ilişkiler sisteminin bir unsuru olarak görüyordu. Kişilerarası etkileşimin beş temel boyutundan ilerlemiş ve on altı tür sosyal kişilerarası ilişki tanımlamıştır.
Bu türlerin sekizi, oldukça farklı ilişkilerin farklı biçimlerde gerçekleştiği çerçevede çatışma (rekabetçi) etkileşimi ile ilgilidir.
Kişilerarası yüzleşmenin bir takım özellikleri var. Birincisi, bireylerin kişilerarası yüzleşmelerdeki yüzleşmesi, kişisel amaçlarının çatışmasının temeline dayanır ve burada ve şimdi gerçekleşir.
İkincisi, çatışma kişilikleri arasındaki özellikler ve sorunlar, çatışmadaki tüm katılımcıların psikolojik bireysel özelliklerinin tam olarak ortaya çıkmasıdır. Bu özellikler, kişilerarası yüzleşmenin hızlanmasının dinamiklerini, seyrini, etkileşim biçimlerini ve sonucunu etkiler.
Bireyler arasındaki karşılaşma, artan duygusallık, çatışan katılımcılar arasındaki ilişkinin hemen hemen tüm yönlerinin dahil edilmesi ve yalnızca yüzleşmeye doğrudan katılanların çıkarlarını değil aynı zamanda onlarla ilişkili bireylerin mesleki veya kişisel ilişkilerini de etkilemesi ile karakterize edilir.
Kural olarak, bu çelişkide, duygusal bileşen rasyonel üzerinde hüküm sürmektedir.
Kişilerarası yüzleşmenin konusu, talepler sistemi ile uyuşmayan bireylerdir. Nesne belirli bir ihtiyaçtır, asıl sebep, onu tatmin etmenin araçlarıdır. Kural olarak, bu tür bir yüzleşmenin konusu, çatışma durumundaki konuların karşıt çıkarlarının tezahürleri dahil olmak üzere çelişkilerdir.
Kişilerarası Çatışma Türleri
Kişisel çatışmalar, ortaya çıkan sorunlardan etkilenen çelişkilerde farklılık gösterdiği gibi, bireyler arasında gözlenen başlıca çatışma türlerini de ayırt edebiliriz: değer çelişkileri, çıkar çatışmaları, etkileşim kurallarının ihlallerinden kaynaklanan çatışmalar.
Bireyler için özellikle önemli olan fikirlerin tutarsızlığından kaynaklanan çelişkilere değer çatışmaları denir. Bireylerin değer sistemi, kişisel anlam dolu, onlar için en önemli olanı yansıtır.
Kişilerarası çatışmalar bir örnektir - evlilikteki ortaklar, ailelerin var olma anlamlarını kendi anlamlarını görürler;
Bununla birlikte, değerlerdeki farklılıklar her zaman yüzleşme durumlarını tetiklemez. Farklı siyasi inançlara sahip insanlar, dini görüşler başarıyla birlikte var olabilir. Farklılıklar insanların ilişkilerini etkilediğinde veya bir başkasının değerleri üzerinde “tecavüz” olduğunda bir değer çatışması ortaya çıkar. Hakim değerler düzenleme işlevini yerine getirir, bireylerin eylemlerini yönlendirir, böylece etkileşimde davranışsal tepkilerinin belirli stillerini yaratır.
Kişilerarası çatışmalarda davranış, baskın değerlerin benzerliğine bağlıdır. Ayrıca, insanlar muhalifleri ikna etmeye, kendi görüşlerini empoze etmeye, aynı zamanda çatışmaları kışkırtan zevklere meyillidirler.
Çıkar çatışması, katılımcıların çıkarlarının, özlemlerinin, amaçlarının birbiriyle bağdaşmadığı ya da çelişkili olduğu durumlardır. Bu çarpışma, tüm çatışma durumlarını, dağıtım konularını etkileyen (paylaşılabilecek potansiyel) veya bir şey bulundurma mücadelesinden (bölünemeyen gelir) kaynaklanan tüm çatışma durumlarını içerir.
Karşı karşıya gelme bireyleri arasındaki ortak bir çeşitlilik, etkileşim kurallarının ihlali sonucu ortaya çıkan çarpışmalardır. Ortak etkileşimin kuralları, etkileşimin kendisinin ayrılmaz bir parçasıdır. İnsan ilişkilerinin düzenleyici işlevini yerine getirirler. Bu tür normlar olmadan, etkileşim mümkün değildir.
Kişilerarası Çatışma Çözümü
Çatışmanın ön şartı bir çatışma durumudur. Tarafların hedefleri birbiriyle uyuşmadığında, karşıt çıkarlar için çaba gösterme ve ihtiyaçları karşılayan kutupsal araçlar kullandığında ortaya çıkar. Yüzleşmenin durumu, bir çarpışmanın ortaya çıkması için bir koşuldur. Durumu doğrudan yüzleşmeye taşımak için bir itme gerekiyor.
Kişilerarası çatışma yönetiminin iç ve dış açıdan göz önünde bulundurulması önerilir. Dış yönü, başın ya da belirli bir çatışmaya ilişkin olarak diğer yönetim biriminin parçası üzerindeki yönetim faaliyetini yansıtır. İç yön, etkili iletişimsel etkileşim için teknolojilerin uygulanmasını ve bir çatışmada makul davranışsal tepkiyi içerir.
Kişilerarası çatışma yönetimi, çarpışmadan önce katılımcıların kişilerarası ilişkilerinin sebeplerini ve doğasını, karşılıklı beğenme ve beğenmediklerini dikkate almalıdır.
Kişilerarası yüzleşmeyi çözmenin ana yöntemleri ayırt edilir:
- yüzleşmenin çözümünde yer almak ve kişisel çıkarları korumak konusunda isteksizlik, yüzleşme durumundan çıkma arzusu (kaçırma);
- yüzleşmenin durumunu hafifletme, ilişkiyi sürdürme, rakibin baskısına neden olma isteği (uyarlama);
- Bir çarpışmayı baskıyla yönetmek, gücü kullanmak veya rakibi bakış açısını kabul etmek için bir rakibi zorlamak için güç kullanmak (zorlama);
- rakibin çıkarlarını göz önünde bulundurarak kendi hedeflerine ulaşmak;
- Karşılaşmanın karşılıklı imtiyazlarla çözümlenmesi (uzlaşma);
- Çatışmada yer alan tüm tarafların ihtiyaç ve hedeflerini karşılayabilecek bir çözümün ortak bulunması (işbirliği).
Kişilerarası çatışmaların çözümü ve önlenmesi, yönetim etkisinin önemli bileşenleridir. Konular arasında çarpışmaların önlenmesi, aralarındaki yüzleşmenin veya yıkıcı bir gelişimin olasılığını en aza indiren bireylerin yaşamını düzenlemeyi amaçlamalıdır.