Aşı ve Covid Sertifikası
Covid Sertifikası nedir?
-
Covid Sertifikası aşı olduğunuzu, test sonucunuzun negatif olduğunu veya Covid-19 geçirip iyileştiğinizi gösteren dijital veya kâğıt üzerinde ücretsiz bir belgedir. Amacı, AB içindeki yurtdışı seyahatleri kolaylaştırmaktır.İsveç’te, Covid Sertifikası adlı e-hizmetten İsveç E-Sağlık Ajansı (E-hälsomyndigheten) sorumludur.
Covid Sertifikasını nasıl alabilirim?
- Aşınız yapıldıktan sonra 7 gün içinde İsveç Aşı Sicili’ne (NVR) bildirilecektir. Bildirildikten sonra sertifikanızı Covid Sertifikası adlı e-hizmetten isteyebilirsiniz.
-
Eğer iyileştiğinize dair bir sertifika istiyorsanız en az 11 gün önce bir sağlık personeli tarafından yapılan pozitif bir Covid-19 test sonucu ibraz etmeniz gerekmektedir. Antijen testi veya antikor testi şeklindeki hızlı testler geçerli değildir.
Eğer negatif test sonucuna dair bir sertifikaya ihtiyacınız varsa testinizi Covid Sertifikası hizmetine bağlı bir sağlık tesisinde yaptırmalısınız. Hangi sağlık tesislerinin bu hizmete bağlı olduğuna dair liste İsveç E-Sağlık Ajansı’nın web sayfasında mevcut.
- Covid Sertifikası isteyebilmek için onaylı bir İsveç e-kimliğiniz olmalı. Nasıl e-kimlik alabileceğinize dair bilgi e-legitimation.se sayfasında mevcut. (Sayfa İsveççe’dir)
- E-kimliğiniz yoksa veya kullanamıyorsanız, Covid Sertifikanızı nüfusa kayıtlı olduğunuz adrese göndertebilirsiniz. İstek formunu İsveç E-Sağlık Ajansı’nın web sayfasında bulabilirsiniz. (Sayfa İsveççe’dir)
Covid sertifikasını nasıl kullanacağım?
- Covid sertifikasını, AB içinde seyahat ederken sınır geçişlerinde kimlik kontrolü sırasında göstereceksiniz.
- Covid sertifikanızı tüm seyahatiniz boyunca yanınızda bulundurmalısınız.
- Seyahat edeceğiniz ülkede hangi kuralların geçerli olacağına o ülkenin karar verdiğini ve o ülkeye giriş yapabilmek için gereken şartları yerine getirip getirmediğinizi kontrol etmenin sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın.
Sweden Abroad’un web sayfasından farklı ülkelerin ülkeye giriş şartları hakkında okuyun. (Sayfa İsveççe’dir)
Covid Sertifikam yoksa ne olur? Hiç mi seyahat edemem?
AB içinde seyahat edebilmek için 13 Ağustos tarihinden itibaren İsveç E-Sağlık Ajansı tarafından düzenlenmiş ve aşı olduğunuzu, test sonucunuzun negatif olduğunu veya Covid-19 geçirip iyileştiğinizi gösteren bir Covid Sertifikası ibraz etmeniz gerekmektedir.
Covid Sertifikası, AB içinde serbest dolaşımı kolaylaştıracaktır. Ancak Covid Sertifikası serbest dolaşım için bir garanti değildir. Seyahat edeceğiniz ülkede geçerli giriş kurallarını ve varsa karantina ve testlerle ilgili olası kuralları iyice araştırmanız önemli.
İsveççe seyahat bilgileri
- Yurtdışı seyahatler hakkında bilgi için öncelikle İsveç Dışişleri Bakanlığı’nın sayfasına bakın.
- Büyükelçiliklerin web sayfası Sweden Abroad’da farklı ülkelerdeki kurallar hakkında bilgi mevcut.
- İsveç Dışişleri Bakanlığı’nın “Resklar” uygulaması seyahat edeceğiniz yerde geçerli kuralları bilmenizi kolaylaştırıyor.
Bunların seyahat edeceğiniz yere giderken geçeceğiniz transit ülkeler için de geçerli olabileceğini unutmayın.
Ne zaman sertifika alabilirim ve ne kadar süre geçerli?
- Aşı sertifikası hem birinci dozdan hem de ikinci dozdan sonra alınabilir. Aşılamanızın bildirilmesinin 7 gün alabileceğini ve ülkelerin giriş için istenilen doz sayısına dair farklı kuralları olabileceğini unutmayın.
- Ülkeye giriş izni vermek için ikinci dozun üzerinden belli bir zaman geçmesini şart koşan ülkeler olduğunu da unutmayın. Bu sebeple seyahat edeceğiniz ülkede geçerli olan kuralları daima araştırın.
- Aşı sertifikası 90 gün geçerlidir ve bundan sonra sertifikanızı aldığınız şekilde yenileyebilirsiniz.
- İyileşme sertifikası, pozitif bir NAAT testinden (PCR) en erken 11 gün sonra düzenlenebilecektir. Sertifika, ilk pozitif test sonucundan itibaren 180 gün geçerli olacaktır.
-
Negatif test sonucu sadece birkaç gün geçerlidir – gideceğiniz yerde negatif test sonucunun ne kadar süre geçerli olduğunu araştırın.
Covid Sertifikanızda aşı dozlarınız mı eksik?
- Bunun yaygın bir sebebi bilgilerin henüz bildirilmemiş olmasıdır. Aşılamanızın bildirilmesinin 7 gün alabileceğini unutmayın.
- Birkaç Covid Sertifikasında hata tespit edildi. 2 kere aşılama yapılmasına rağmen bu sertifikalara tüm dozlar kayıt edilmemiş. Bilgilerin eksik olması, teknik hatadan veya aktarımın gecikmiş olmasından kaynaklanıyor. İsveç E-Sağlık Ajansı bu durumun en kısa sürede düzeltilmesi için bölgeler ile beraber nerede yanlış yapıldığını araştırıyor.
- Eğer hemen seyahat etmeyecekseniz birkaç gün bekleyin ve sonra yeni bir Covid Sertifikası alın.
- Hemen mi seyahat etmeniz gerekiyor? AB içinde seyahat edebilmek için Covid Sertifikası şart değil. Sertifikanın amacı seyahatleri kolaylaştırmak. Covid Sertifikası yürürlüğe girerken uygulanan geçiş kuralları sayesinde aşı olmasanız da Covid Sertifikasınız olmasa da bu yaz AB içinde seyahat edebilirsiniz. Geçiş kuralları, 12 Ağustos tarihine kadar geçerli ve Covid Sertifikası yerine negatif Covid-19 test sonucuna dair bir seyahat belgesi gösterebileceğiniz anlamına geliyor.
Covid Sertifikanızda eksik aşı dozları olması durumunda ne yapmanız gerektiğini İsveç E-Sağlık Ajansı’nın web sayfasından okuyun. (Sayfa İsveççe’dir)
Çocuklar Covid Sertifikası alabilir mi?
- Şu an sadece 18 yaş altındaki bir kısım çocuklar aşı oluyor, örneğin bazı hastalıklardan muzdarip olanlar. Bu çocukların ebeveynleri, Covid Sertifikası için İsveç E-Sağlık Ajansı’na başvurabilir.
- 16 yaşına girmiş ve e-kimliği olan kişiler Covid Sertifikasını, Covidbevis.se web sayfasından indirebilir.
Covid sertifikası hakkında daha fazla bilgi İsveç E-sağlık Ajansı’nın web sayfasında mevcut. (Sayfa İsveççe’dir)
ID116
Kim ne zaman aşılanacak?
Çocuklar ve gençler için geçerli olan nedir?
18 yaş ve üstüne 4. faz kapsamında aşı sunulduktan sonra 2005 senesinde ve daha önceki senelerde doğmuş gençlere aşı sunulacak. Bölgeler, küçüklerin aşılamasında onam konusunda nasıl bir işlem yapacaklarına kendileri karar verecek, örneğin bazı bölgeler randevu ile beraber bir onam formu gönderecek bazıları ise sadece aşı olunacak yerde olgunluk değerlendirmesi yapacak. Aşılama öncesi kişinin kendi bölgesinde geçerli olan kuralları araştırması daima önemlidir.
16 yaşın altındaki çocuklara ve gençlere normalde Covid-19 aşısı yaptırmaları tavsiye edilmiyor. Eğer altta yatan bir hastalık varsa bu hastalığı tedavi eden doktorla iletişime geçilmesi tavsiye ediliyor. İsveç Halk Sağlığı Kurumu (Folkhälsomyndigheten), bazı tıbbi rahatsızlıkları olan 12 yaş ve üstü çocukların aşılanmasını tavsiye ediyor.
Çocukların ve gençlerin aşılanması hakkında daha fazla bilgi İsveç Halk Sağlığı Kurumu’nun web sayfasında mevcut. (Sayfa İsveççe’dir)
ID131
Aşılama ve hamileler
Hamilelere, diğer bireyler ile aynı yaş sırasına göre yani 4. fazda Covid-19 aşısı sunulabilir. Herhangi bir risk grubunda olan hamileler 3. fazda Covid-19 hastalığına karşı mRNA aşısı olabilir. 65 yaş altı kişiler için kullanılan mRNA aşıları, tüm hamilelikleri boyunca hamilelere verilmek için onaylı. Altta yatan hastalıkları olmayan hamilelere, hamileliğin 12. haftasından sonra aşı olmaları tavsiye ediliyor.
Hangi risk faktörlerinin Covid-19 hastalığını ağır geçirme riskini arttırdığına dair daha fazla bilgi İsveç Halk Sağlığı Kurumu’nun web sayfasından okunabilir. (Sayfa İsveççe’dir)
ID117
Aşı neye iyi geliyor?
Aşı ciddi hastalıklar için bir koruma oluşturuyor. Aşı yapıldıktan sonra vücudun bağışıklık sistemi Covid-19 hastalığına karşı bir koruma oluşturuyor. Ancak aşı olan herkesin tam koruma elde edebileceği kesin değil. Bu sadece Covid-19 aşısı için değil tüm aşılar için geçerli. Ancak her halükârda ciddi hastalık geçirme riskiniz azalıyor.
ID118
Aşı sonrası
Aşı sonrası neleri düşünmeliyim?
Aşı olan kişilerin ulusal genel tavsiyelere ve önerilere uymaya devam etmesi önemli. Ancak İsveç Halk Sağlığı Kurumu (Folkhälsomyndigheten), önerilerini aşı olan kişiler için adapte etti. Aşı olan kişilerin ikinci dozdan 2 hafta sonra ciddi hastalıklara karşı iyi bir koruması oluyor, diyor İsveç Halk Sağlığı Kurumu. Ancak korumanın etkili ve uzun süreli olabilmesi için ikinci dozu olmak da önemli.
İki doz aşıdan sonra ciddi hastalıklara karşı iyi bir korumanız oluşur ve Covid-19 hastalığını ağır geçirmeyeceğiniz hususunda kendinizi güvende hissedebilirsiniz. İkinci dozdan iki hafta sonra hanelerinde başka bir kişi Covid-19 olsa dahi asemptomatik kişiler evlerinden çıkabilir.
Aşı olan kişiler için adapte edilmiş öneriler hakkında daha fazla bilgi İsveç Halk Sağlığı Kurumu’nun web sayfasında mevcut. (Sayfa İsveççe’dir)
Diğer kişileri korumaya devam edin
Aşı olmanıza rağmen düşük de olsa Covid-19 hastalığına yakalanma riskiniz var. Dolayısıyla herhangi bir semptomunuz olmasa da başkalarına hastalığı bulaştırabilirsiniz. Bu sebeple temel tavsiyeler aşı olan kişiler için de hala geçerli:
- Hastaysanız evde kalın
- Ellerinizi yıkayın
- Mesafenizi koruyun
- Semptomlarınızın olması durumda test yaptırın
Aşı sonrası semptomların oluşması durumunda numune alma
Yakın zamanda Covid-19 aşısı yaptırdıysanız ve aşı sonrası görülen tipik yan etkiler yaşıyorsanız, semptomlarınızın 24 saat içinde geçmesi durumunda test yaptırmanıza gerek yok. Semptomlarınız olduğu sürece evde kalın.
Semptomlarınız 24 saat geçmesine rağmen hala devam ediyorsa daha önceden aşı yaptırmış olsanız dahi test yaptırmanız önemli. Covid-19 olup olmadığınızı bilmeniz başkalarına bulaştırmamanız için önemli.
Aşağıdaki web sitelerinde bu konu ile ilgili daha fazla bilgi mevcut. (Sayfalar İsveççe’dir)
- 1177 hizmetinin bölgenizde numune ile ilgili geçerli uygulamaları
- İsveç Halk Sağlığı Kurumu’nun Covid-19 testleri ile ilgili bilgilendirmesi
- Krisinformation.se sayfasında numune alma ile ilgili daha fazla bilgi
Takviye aşısı
İsveç Halk Sağlığı Kurumu’na (Folkhälsomyndigheten) göre bağışıklık sistemi çok zayıf olan kişilerde tamamen sağlıklı kişilere kıyasla iki doz aşıdan sonra çoğu zamandaha kötü bir antikor yanıtı oluşuyor. Bu sebeple bu kişiler ekstra bir doz aşı daha olarak Covid-19 hastalığına karşı daha iyi bir koruma elde edebilirler. İsveç Halk Sağlığı Kurumu bu sebeple bağışıklık sistemi çok zayıf olan kişilere Covid-19 hastalığına karşı ekstra bir doz aşı olmalarını öneriyor. Öneri 18 yaşın üstündeki kişiler için geçerlidir.
2022 senesinde muhtemelen halkın çoğuna Covid-19 hastalığına karşı ekstra bir doz aşı teklif edilecek. Bazı risk gruplarına 2021 sonbaharında dahi takviye doz aşı teklif edilebilir. İsveç Halk Sağlığı Kurumu’nda takviye aşılar hakkında daha fazla bilgi mevcut. (Sayfa İsveççe’dir)
ID129
Onaylanmış Covid-19 aşıları
İsveç’te ve AB’de onaylanmış 4 tane Covid-19 aşısı var:
- Comirnaty, üretici Pfizer/BioNTech.
-
Spikewax, üretici Moderna (daha önceden Covid-19 aşısı Moderna).
- Vaxzevria, üretici Astra Zeneca (önceki adı Covid-19 Vaccine AstraZeneca).
- Covid-19 Vaccine Janssen, üretici Janssen.
İsveç Tıbbi Ürünler Kurumu’nun (Läkemedelsverket) sayfasında bu farklı aşılar hakkında daha fazla bilgi bulabilirsiniz. (Sayfa İsveççe’dir)
ID102
Aşı, AB ve İsveç tıbbi ürünler kurumu Läkemedelsverket tarafından onaylanmalıdır
Aşılar genellikle AB içinde merkezi bir kararla onaylanmaktadır. Dolayısıyla aşı İsveç tıbbi ürünler kurumu Läkemedelsverket dahil tüm üye ülkelerin uzmanları tarafından incelenmektedir. Onay, aşının üreticisinin verdiği bilgi ve verilere dayalı olarak verilmektedir. AB içinde hangi testlerin ve klinik araştırmaların yapılması gerektiği ve bunların kapsamına dair kesin şartlar var.
Bir aşının onaylanıp onaylanmayacağının değerlendirmesinde, aşının faydaları klinik araştırmalarda bildirilen yan etkiler şeklinde görülebilecek mevcut olası risklerle karşılaştırılmaktadır. Aşı onaylandıktan sonra da yeni yan etkilerin tespit edilebilmesi için gözlemlenmeye devam edilmektedir.
ID108
Covid-19 aşılarının yan etkileri nelerdir?
En sık görülen yan etkiler, aşının yapıldığı bölgenin etrafında hassasiyet, şişlik ve kızarıklık gibi lokal yan etkilerdir. Kas ağrısı, ateş, baş ağrısı ve genel kırgınlık da yaşayabilirsiniz. Bunlar, vücudunuzun bağışıklık sisteminin doğal tepkileridir. Vakaların çoğunda tepkiler hafif seyrediyor ve birkaç günde geçiyor. Eğer semptomlarınız bir günden daha uzun süre devam ederse muhtemelen yan etki değildir ve bu durumda Covid-19 testi yaptırmalısınız. Semptomlarınız olduğu sürece evde kalın.
Sık rastlanan ve nadir görülen yan etkiler ile ilgili bilgiler bu aşıların İsveç Tıbbi Ürünler Kurumu’nun (Läkemedelsverket) sayfasındaki aşı broşürlerinden okunabilir. (Sayfa İsveççe’dir)
Tüm şüpheli yan etkiler takip ediliyor
İsveç hükümeti, İsveç Tıbbi Ürünler Kurumu’na (Läkemedelsverket) ileride kullanılabilecek Covid-19 aşılarının risklerini ve yan etkilerini takip etme görevini verdi.
İsveç Tıbbi Ürünler Kurumu’nun sayfasından bildirilen şüpheli yan etkiler hakkında okuyun. (Sayfa İsveççe’dir)
ID87
Aşı dolandırıcılığından nasıl korunursunuz
Dolandırıcılar, Covid-19 aşılaması ile beraber birçok kişinin aşı yaptırma isteğini kullanıyor. Burada dolandırıcılardan nasıl korunacağınıza dair bilgi bulabilirsiniz.
Dolandırıcılar şu an Covid-19 aşısını kullanmaya çalışıyor, diye bildiriyor İsveç polisi. Dolandırıcılar genellikle yaşlılara ve hassas kişilere yöneliyor. Dolandırıcılar, İsveç Halk Sağlığı Kurumu’ndan (Folkhälsomyndigheten) veya bölgenizden aradıklarını ve Covid-19 aşısı için size randevu vermek istediklerini söylüyorlar. Dolandırıcılar, aradıklarında şifre üretici cihaz veya mobil bankacılık kimliğinizi kullanarak sizden kendinizi tanıtmanızı isteyecektir ve bunu kesinlikle yapmamalısınız. Bu tarz bir telefon aldığınızda hemen telefonu kapatın.
1177 Sağlık Rehberi (Vårdguiden) de banka bilgilerinizi elde etmek veya aşı için ödeme almak isteyen dolandırıcılara dair uyarıda bulunuyor.
Telefon dolandırıcılığından nasıl korunursunuz
- Beklenmedik bir telefon aldığınızda sizinle iletişime geçen kişilerin isteği üzerine asla şifre üretici cihaz veya BankID kimliğinizi kullanmayın.
- Şifrelerinizi ve diğer hassas bilgilerinizi kesinlikle başkalarına vermeyin.
- Eğer tanımadığınız biri ararsa ve tereddütte kalırsanız, telefonu kapatın veya kendiniz araştırarak bulduğunuz bir telefon numarasından onları aramak istediğinizi söyleyin. İster yakın akraba olduğunu söyleyen kişiler olsun ister bir banka, şirket veya devlet kurumundan aradığını söyleyen kişiler, bu her durumda geçerlidir.
- Kişisel bilgilerinizi biliyor diye sizinle iletişime geçen kişilere güvenmeyin. Dolandırıcılar sizi kandırmak için hakkınızdaki bilgileri internette bulabilirler.
- Eğer dolandırıldıysanız veya dolandırıldığınızdan şüpheleniyorsanız derhal bankanızla iletişime geçin, olayı polise bildirin ve yakınınızdaki kişilerden destek alın.
Aşağıdaki bilgilendirme sayfaları İsveççe’dir