Jackson 10 yaşında, 5. sınıfa giden ve Sosyal İletişim Bozukluğu (SİB) profiline uygun bir çocuktur. Jackson, arkadaş edinmekte zorlanmaktadır. Karşılıklı bir konuşmayı sürdürme konusunda zorlanmakta; bazen konuşmasını yarıda kesmekte veya ansızın konuyu değiştirmektedir. Jackson sözsüz ip uçlarını anlayamamakta ve bazen de sınıf arkadaşlarının niyetlerini ve hislerini anlayamamaktadır. Sınıf içerisinde düşüncelerini düzenli bir şekilde ifade etmekte zorlanmakta ve mecazi dili anlamakta, girişimde bulunmakta ve müfredat materyallerini okuduğunda bir sonuca varmakta zorluk yaşamaktadır. Bu nedenle sınıf arkadaşları bazen onunla dalga geçmektedir.
Eğer okulda çalışan bir Dil ve Konuşma Terapisti (DKT) iseniz, Jackson gibi çocukların tanı ve terapisinde bulunmak durumunda kalırsınız. SİB, DSM-5'e göre yeni ortaya çıkmış bir tanı kriteridir ve Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ile birçok yönden benzerlik gösterse de, ikisi farklı bozukuklardır. Ve elbette SİB, OSB'ye bağlı bir bozukluk olarak tanılanamaz.
SİB'i tanılar ve terapiye alırken OSB'den farklı olduğunu- farklarını- anlamak önemlidir. Hem SİB, hem de OSB dili sosyal amaçlarla kullanma konusunda zorluklar içermektedir. Bu sosyal iletişim güçlükleri OSB'nin tanı kriterleri arasında yer alır, ancak aynı zamanda OSB'de sınırlılık ve tekrarlayıcı davranışlar da bulunmaktadır. Pratikte farklılık her zaman o kadar belirgin olmayabilir; iki bozuklukta da değişkenler ve diğer bozukluğa ait semptomların görülmesi olasıdır. Buna ek olarak, tekrarlayıcı davranışlar zaman içerisinde hemen göze çarpmayacak bir hal alır ki, bu durumu tanılamayı daha da zor bir hale getirir.
Dil ve Konuşma Terapistleri bu noktada OSB ile SİB arasındaki farklılığı tanılayacak ve uygun bir terapi programı hazırlayabilecek en önemli kişi pozisyonundadır.
Neden DKT'ler bu konuda en uygun kişilerdir? Sosyal iletişimi dilin anlaşılması, üretilmesi, uygun kullanımı, sosyal etkileşimi ve sosyal bilişin (Duygusal ifadeler ve anlayış da dahil) bir etkileşimi gibi düşünebilirsiniz. Yetersiz sosyal etkileşimi ve sosyal bilişi olan çocuklar kendilerini ifade etmekte ve işittikleri ile okuduklarını işlemekte zorluk yaşarlar. Sıklıkla arkadaş edinmeyi, sosyal ortamlara karışmayı ve akademik olarak başarılı olmayı zor bulurlar. Ve dilsel anlama ve üretimde yaşadıkları zorluk, sosyal ortamlarda etkileşime girmeyi onlar için zorlaştırır. DKT'ler dil işlemlemesini ve dilin ortama uygun kullanımını (pragmatiğini) anlarlar ve iletişim oluşturmak için sosyal ve duygusal etkileşimlerin nasıl kullanılacağını bilirler.
SİB'li çocuklara yardım etmenin en etkili yollarından biri: özgün bir bağlam içerisinde iletişim odaklı sosyal etkileşimleri nasıl kullanacaklarını öğretmektir.
Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!