‘Asla unutma’, her yerde savaş anıtları deyin, ama biz yapıyoruz. Bu oyulmuş ayakta duran taşlar, onlarca yıl boyunca bir şehrin mimarisinin arka planına karışıyor ve artık askeri saldırılar ve şiddetle harap olan ailelerin seslerini, hikayelerini duymamızı sağlayan bir şey değil.
Başka bir Avrupa savaşının ortasında, I. Dünya Savaşı ve II. Bu Lüksemburg, Fransa, Almanya ve Belçika arasındaki yeni bir sınır projesinin yapmaya çalıştığı bir şey. Amacı, gençlerin yirminci yüzyıldaki dünya savaşlarının yıkımını ve bunların insani ve toplumsal sonuçlarını anlamalarına yardımcı olmaktır. Bu bölgeyi ziyaret ederken, Ukrayna’nın buğday tarlalarında ve kasabalarında sürmekte olan savaşla şaşmaz ilişkisini ve solmakta olan ve unutulmuş hatıraların neden bir sorun olduğunu görmezden gelmek zor.
Çoğu Meuse Nehri boyunca uzanan bu sınır bölgesinde, paralellikler daha belirgin olamazdı: insanlar tamamen yok olan kasabalardan, başka bir ülke için zorunlu askerliğe zorlanan yüzlerce adamdan, mahzenlerde az yiyecekle yaşayan askerler ve sivillerden bahsediyor. ya da korkunç koşullarda su.
Hafıza Ülkesi
Geçmişteki birçok projenin aksine, arkasındaki fikir Hafıza Ülkesi Nesnelerden ziyade insanlara odaklanmak, I. ve II. Dünya Savaşlarında işgalden büyük zarar gören bölgeye ziyaretçilere ailelerin, köylerin ve bölgelerin hikayelerini çözme şansı vermek ve bu savaşların uzun gölgesini insanların üzerindeki uzun gölgeyi anlamaktır. ölenler gibi hayatta kaldı. Bu eski hikayeleri yeni izleyiciler için hayata geçirmekle ilgili.
Bunu iyi yapan yerlerden biri de Schumanns Eck anma yolu Aralık ve Ocak 1944’te Ardennes Savaşı olarak da bilinen Ardennes Savaşı’nın donmuş kış savaşında binlerce kişinin öldüğü Wiltz yakınlarındaki Lüksemburg ormanlarında rüzgarlar esiyor.
Patikanın kurucusu Frank Rockenbrod tarafından 25 yılı aşkın bir süredir gerçekleştirilen 500’den fazla röportaja dayanarak, bu lekeli ormanlarda ve burada yaşayan ve savaşan insanların anılarında, askerlerin ve sivillerin gerçek boyutlu görüntüleriyle bir yolculuk derlediler. . Hikayeleri ziyaretçilere QR kodları (akıllı telefonlardan erişilebilen hızlı yanıt kodları) ve tur rehberleri aracılığıyla anlatılıyor.
Ormanda yürümek, askerlerin karda saatlerce ve günlerce saklandıkları yerdeki küçük boşlukları, kışlık kıyafetleri olmadan (bazıları doğrudan Normandiya’dan gelmişti) ve onları sıcak tutmak için çok az ağaç dalıyla görmek, bunu yapıyor. tarih çok daha gerçek. Yerdeki çukurlar, erkekler ve teçhizat için saklanma yerleri kalır. Ayrıca, Nazi işgali sırasında Lüksemburg halkının Batılılara karşı bir grev düzenlediği cesur direniş anlarını da duyuyoruz. diktat dillerinden vazgeçmelerini istedi.
Lüksemburg’un Naziler tarafından işgal edilmesinden sonra babası bir kampa gönderilen Rockenbrod, Aralık 1944’te bu ormanın donmuş siperlerinde savaşan sivillerin ve her taraftan askerlerin hikayelerini anlatmak konusunda tutkulu hissediyor. Alman ordusuna alınan ya da kamplara gönderilen yaklaşık 11.000 Lüksemburglu erkekten ve Naziler devletin kontrolünü ele geçirdikten sonra Alman fabrikalarına askere alınan 3600 Lüksemburglu kadından bahsederken, ortak insani değerlerimizi hatırlamanın önemli olduğunu söylüyor. Ayrıca Alman askerleriyle röportaj yaptı ve onlara olanları dahil etti.
kırılgan tarafsızlık
Aralık 1944’ün sıfırın altındaki sıcaklıklarda, savaşlarının bittiğini düşünen Lüksemburg’un yeni kurtulmuş bir bölgesinin vatandaşları, kendilerini bir kez daha Nazilerin saldırısı altında ve neredeyse göğüs göğüse bir savaşın ortasında buldular. gözlerinin önünde. Hayati bir yol ayrımında yaşadılar ve iki ordu arasında kaldılar. Rockenbrod, askerlerin evlerini yıktıktan ve son mallarını taşıyan köpek arabalarını ellerinden aldıktan sonra evlerinden zorla kendi ülkelerinde mülteci haline geldiklerini, sokaklarda yürüdüklerini, hiçbir şey bırakmadıklarını anlatıyor.
Lüksemburg tarafsız bir devletti. Londra Antlaşması (1867) ve Nazi ordusunun bu anlaşmaya bağlı kalacağını umuyordu. Olmadı. Hemen içeri girdi ve nüfusun “Almanlaştırılmasını” talep ederek, onları kendi dillerini kullanmayı bırakmaya ve eğitim metinlerini yeniden yazmaya zorladı.
Ulusal tarafsızlık fikri bir kez daha keskin bir ışık altında. Finlandiya ve İsveç Tarafsızlık fikrinin Putin ve orduları için hiçbir şey olmadığı endişesiyle NATO’ya katılmaya çalışıyorlar. Lüksemburg’un tarihi, Finlandiya ve İsveç liderlerinin akıllarında tutabileceklerinden biridir. Finlandiya’nın eski başbakanı Alexander Stubb gibi, söyledi: ‘Her şeyin bir güç aracı olarak kullanılabileceği bir dünyada yaşıyoruz. Birincisi ve en bariz olanı askeri, geleneksel ve geleneksel olmayandır.’ Finlandiya ve İsveç gibi Lüksemburg da coğrafi olarak stratejikti.
Bu rotanın başka bir durağında, nehir kıyısındaki şirin La Roche-en-Ardennes kasabasından geçiyorum. Ardennes Savaşı Müzesi, caddenin karşısındaki bir evi işaret ederek, bunun şehir merkezindeki bu caddede İkinci Dünya Savaşı’ndan sağ kalan tek ev olduğunu söylüyor. Bu harap kasaba ödüllendirildi Croix de GuerreBirinci Dünya Savaşı sırasında kurulan ve 1940’ta yeniden kurulan bir Belçika askeri cesaret ödülü. Aslında, savaş için hayatından vazgeçmişti.
Yine geçmişin tüm bu hikayeleri, 2022’nin Ukrayna’dan yapılan haber yayınlarına çok benzemeye başlıyor. Bu ham olayların bu kadar korkunç bir şekilde tekrarlanmaya başlaması nasıl mümkün olabilir?
Birinci Dünya Savaşı’nı ve İkinci Dünya Savaşı’nı yaşayanlar, bunun bir daha asla olmayacağını, savaşılması gerekmeyen savaşlardan bahsetti ve yazdı. Belçika’nın Lüksemburg eyaletinin valisi Olivier Schmitz’in yakın tarihli bir Hafıza Ülkesi konferansında söylediği gibi, bu insanlar ölüyor: ‘Gençlerimizin buluşacağı onlardan bir daha olmayacak.’ Gençlere ‘yanlış fikirlerin yaygın olduğu çatışma ve kaosla savaşmamıza yardımcı olacak’ tarihi hatırlatmanın değerli olduğunu hissetti.
Bu arada, Pascale Trimbach-Rognan, ön yemek Haziran sonunda bu yorumcuları bir araya getiren konferansta, Meuse bölgesinden, hafızanın geçmiş ve gelecek hakkında düşünmenin bir yolu olduğunu söyledi: geçmişi yansıtmak. Meuse bölgesi Birinci Dünya Savaşı tarafından harap edildi: Bu savaşın sonunda kasaba ve köylerin %70’i hasar gördü, üçte birinin içinde artık kimse yaşamıyordu.
Travmaya veda yok
Verdun’da yeni bir sanal gerçeklik sergisi şehrin kalesinin derinliklerinde, savaşa dönmeden önce savaş alanından iyileşen bir askerin hayatından bir gün gördüğünüz bir tren vagonunda sizi yeraltına götürür. Özel şapkalar taktıktan sonra, o ve arkadaşları şehri korumak için yapılmış devasa yeraltı binasına sığınırken, bunu onun gözünden görüyorsunuz; karanlık geçitleri ve kalın duvarları onlara birkaç saatlik güvenlik sağlar ve dışarıdaki tarlaların acımasız bombardımanından kurtulur.
Yine, güç durumdaki Ukrayna şehirlerindeki askerlerle rezonans daha net bir şekilde yankılanamadı. VR gözlüklerimizle takip ettiğimiz askerler bitkin, zihinsel ve fiziksel olarak hırpalanmış durumdalar, ancak bitmeyen bir savaşın ortasında bir tür normallik bulmaya çalışıyorlar. Bu insan hikayelerini gözümüzün önünde canlandırmak, duran gri taşlardan çok daha fazla güce sahip.
Her türlü hatıralar silindi. Matthieu Billa, kitabın yazarı Ardenne 1944-45 (OREP, 2019), savaşın sadece savaş yıllarıyla değil, aynı zamanda sivillerin savaşlardan sonraki yıllardaki kaderiyle, unutulabilecek veya görmezden gelinebilecek hikayelerle ilgili olduğunu söylüyor. Genellikle savaş bittiğinde durumun çok hızlı bir şekilde normale döndüğü algılanır. O değil. Hasarın ve travmanın onlarca yıl sonra hala orada olduğunu anlamak önemli, diyor.
Ukrayna’da unutulmaması gereken bir şey de, desteğe sadece savaş sırasında değil, sonrasında da uzun yıllar ihtiyaç duyulacağıdır. Aristoteles’in dediği gibi: “Savaşı kazanmak yetmez, barışı organize etmek daha önemlidir.”