Akut stres bozukluğu, bir yada daha fazla travmatik olaya maruz kaldıktan sonra gelişebilir . Bir kişi ya ilk elden edinim ettikten ya da gerçek ölüm, ciddi yaralanma veya fiziksel yahut cinsel ihlal tehdidi içeren rahatsız edici bir olaya şahit olduktan sonrasında belirtiler ortaya çıkabilir. Semptomlar travma meydana geldikten sonra başlar veya kötüleşir ve üç günden bir aya kadar sürebilir.
Trafik kazası, saldırı yada kitlesel bir ateşe tanıklık benzer biçimde travmaya maruz kalan kişilerin yüzde 5 ila 20’sinin akut stres bozukluğu geliştirdiği tahmin edilmektedir . Ve bunların ortalama yarısı travma sonrası stres bozukluğu geliştirmeye devam ediyor .
Travmanın hem tıbbi bununla beraber psikiyatrik bir tanımı vardır. Tıbbi olarak, travma ciddi veya kritik bir bedensel yaralanma, yara yada şok anlamına gelir ve acil servislerde travma tıbbı uygulanır. In psikiyatri , travma sıklıkla zihinsel ve fiziksel etkilerini kalıcı sonuçlanan duygusal, ağrılı ızdıraplı veya şok edici bir deneyim anlama gelir.
Genel olarak, travmatik bir vakaya maruz kalma ne kadar doğrudan olursa, zihinsel zarar riskinin o kadar yüksek olduğuna inanılmaktadır . Böylece, bir okul çekiminde, örneğin, yaralanan öğrenci ruhsal olarak en ciddi halde etkilenecektir ve bir derslik arkadaşı vurulan ya da öldürülen öğrencinin, okulun başka bir bölümündeki öğrenciden daha fazla etkilenmesi muhtemeldir. Şiddet meydana geldiğinde. Şiddete ikinci el maruz kalmak bile travmatik olabilir. Bu nedenle, yalnızca grafik medya raporları vasıtasıyla bile olsa, şiddete yada felakete maruz kalan bütün çocuklar ve gençler duygusal sıkıntı emareleri için izlenmelidir.
Belirtiler:
Akut stres bozukluğu, semptomlar minimum üç gün devam ettiğinde ve travmatik bir deneyimden sonra bir aydan fazla sürmediğinde teşhis edilebilir. Semptomlar bir ay sonrasında devam ederse, tanı travma sonrası stres bozukluğu haline gelir.
Akut stres bozukluğu belirtileri beş kategoriye ayrılır:
- Saldırı belirtileri — travmanın istemsiz ve müdahaleci üzücü anıları veya tekrarlayan üzücü rüyalar
- Olumsuz ruh hali emareleri — mutluluk veya aşk gibi müspet duygular deneyimlemede kalıcı bir yetersizlik
- Çözülme semptomları — zaman yavaşlar, kendini dışarıdan bakarken görme yada şaşkınlık içinde olma
- Kaçınma belirtileri — anı, düşünce, duygu, insan yada travma ile ilişkili yerlerden kaçınma
- Uyarılma emareleri — düşme veya uykuda kalma zorluğu, asabi davranış veya konsantrasyon sorunları
Akut stres bozukluğu olan insanlar travmayı engelleyememe veya travmadan daha hızlı hareket edememeleri mevzusunda büyük bir suçluluk yaşayabilirler . Travma sonrası takip eden ayda panik saldırı sık görülür. Akut stres bozukluğu olan çocuklar ek olarak bakıcılardan ayrılmalarına ilişkin endişe yaşayabilirler .
Nedenler:
Bir bireyin akut stres bozukluğu riski altında olması için travmatik bir olaya maruz kalması gerekir. Maruz kalan insanların neden ancak minik bir kısmının stres bozukluğu geliştirdiği açık değildir. Bireylere daha ilkin bir zihinsel bozukluk tanısı konmuşsa, travmatik olayın oldukça şiddetli olduğunu algılıyorsa, sorun yaşarken kaçınan bir başa çıkma stiline sahipse veya daha önceki travma öyküsü varsa, stres bozukluğu geliştirme riski daha yüksek olabilir. Kadınların erkeklerden daha çok akut stres bozukluğu geliştirme olasılığı vardır.
Vücudun akut strese karşı yerleşik, fiziksel bir yanıtı vardır – stres yanıtı. Korkulu ya da tehdit edici bir olay algılandığında, vücut ya tehdide karşı koymaya, dondurmaya yahut tehditten kaçmaya yönelik otomatik bir müdahale yürütür (dolayısıyla “savaş-uçuş-donma yanıtı” terimi). Akut stres tepkisinin ayırt edici özellikleri, kalp atış hızı, kan basıncı, terleme, soluk alma ve metabolizma ve neredeyse kasların gerilmesinde neredeyse anlık bir dalgalanmadır. Eylem için harekete geçmek için gelişmiş kardiyak debi ve hızlandırılmış metabolizma şarttır. Psikolojik olarak dikkat tehdit üzerinde yoğunlaşır. İnsanlar bir travma yaşadıktan sonra, yeni tehditler için daha uyanık olabilirler ve çevrelerindeki sürekli tehditleri algılarlarvarsayılan tehlikeye dayanır ( örneğin müdahaleci anılar veya hayaller nedeniyle ) ve bundan dolayı akut stres tepkisini eskisinden daha sık yaşarlar.
Daha fazla bilgi ve randevu almak isterseniz, Uzman Klinik Psikolog Zümrüt Çetin ile iletişime geçebilirsiniz