Bu Yazıda Neler Var?
Karındabacaklılar Hakkında Her şey
DENİZDE, karada ve tatlı sularda on binlerce türü bulunan bu hayvanların herkesçe bilinen tipik örnekleri salyangoz ve sümüklüböcektir. Salyangoz ve sümüklüböcek adları bazı yörelerde birbirinin yerine de kullanılır, ama dar anlamda, karada yaşayan, sarmal kavkılı (kabuk) olanlarına salyangoz, kavkısı az veya çok körelmiş olanlarına sümüklüböcek denir, ikisi de bağ ve bahçelerde yaşar ve bahçe ürünlerini, yapraklarını yiyerek büyük zarar verir.
Bağ veya bahçe salyangoz
Salyangozun sırtında tek parçadan ibaret sarmal kıvrımlı bir kabuk veya kavkı bulunur. Bir tehlike anında hayvan bütünüyle bu kabuğun içine çekildiği gibi kötü hava koşullarında da aynı şeyi yapar. Kabuk kireçtendir ve içorgan- lar kesesini saran manto tarafından salgılanır. Sarmal kıvrımların sayısı yaşla birlikte artar ve genişler. Kabuğun içi ve dışı boynuzsu bir tabaka ile kaplıdır ki, ona dayanıklılık verir.
Bütün karındanbacaklılar gibi salyangozun da vücudu dört bölümden oluşur; baş, ayak, içorganlar ve manto.
Başta iki çift dokunaç ve ağız bulunur. Büyük veya uzun olan dokunaçların ucunda birer göz yer alır. Bu basit gözler pek de keskin değildir, ama öteki dokunaçlarla birlikte hayvanın dış ortamla bağlantısını sağlar. Küçük dokunaçlar özellikle kokuya karşı duyarlıdır. En ufak tehlikeyi uzaktan sezebilir ve hayvan derhal kabuğuna çekilir.
Ağızda bir dişlidil radula bulunur. Bunun üzeri törpü gibidir. Hayvan kopardığı körpe yapraklan bununla parçalayıp yer.
Ayak altı düz, yayvan bir organdır. Güçlü kaslardan yapılmıştır. Üzerinde salgıbezleri vardır. Hayvan yer değiştirirken arkasında yerde kalan parlak iz bu bezlerin salgısından ileri gelir. Ayak normal olarak kasların düzenli kasılmasıyla bir dalga hareketi yaratır. Bu da onun sürünerek yer değiştirmesini sağlar.
İçorganlar bölümünde kalp, böbrek ve karaciğer yer alır. Mide bu kütle ile ayak tabam arasındadır. Kalbin ön tarafında, manto boşluğunda akciğer bulunur. Manto boşluğunun çeperleri ardışık olarak gergin ve gevşek kırışıklarla kaplıdır, bunlar havayla temas alanını artırır. Bu bölüm aynı zamanda kan damarlarıyla kaplıdır. Burada temizlenen kan arkaya, kalbe doğru gider. Kalp bir karıncık ve bir kulakçıktan ibarettir. Kasılıp gevşeyerek kanın dolaşımını sağlar. Kalbin yanı başında, sütlü kahve renginde oval bir kütle halinde böbrek yer alır, içorganlar kesesinin geri kalan kısmı tamamen karaciğerden ibarettir.
Üreme
Salyangozlar erdişi hayvanlardır. Yani bir salyangozda hem erkeklik, hem dişilik organı vardır. Bununla birlikte üremek için iki salyangoz bir araya gelerek çiftleşir ve birbirini döller. Bir süre sonra hayvan, başıyla bahçenin yumuşak toprağında küçük bir çukur açarak içine elli-altmış kadar yumurta bırakır. Yumurtalar küçücük inci tanelerini andırır. İki-Uç hafta sonra yumurtalardan salyangoz yavruları çıkar. Yavrular tıpkı erişkin salyangoz biçimindedir, ama kabukları daha ince ve saydamdır ve bir tek kıvrım halindedir. Yavru büyüdükçe kıvrım sayısı artar.
Ekonomik önemi
Karındanbacaklılar çok eskiden beri besin maddesi olarak kullanılmıştır. Lit- torina cinsi Avrupa’da, strombus gigas türü Batı Hint Adalan’nda, denizkulağı haliothis cinsi ABD ve Japonya’da en yaygın tüketilen salyangozlar arasındadır. Günümüzde Avrupa’da büyük ölçüde tüketilen bağ salyangozu helix poma- tio Türkiye’nin de son yıllarda önemli ihraç ürünlerinden biridir. İstanbul yakınındaki bir fabrikada işlenen salyangozlar özellikle Fransa’ya ihraç edilmektedir.
Bazı Cinsleri :