Romatizmal Hastalıklar
Romatizmal hastalık terimi, 200’den fazla benzersiz sağlık durumunu tanımlar. Bu nedenle romatizmal hastalıklar hakkında çok fazla kafa karışıklığı ve yanlış bilgi bulunmaktadır. Kas-iskelet sistemi hastalığı olarak da bilinen tüm romatizmal hastalıklar, kalıcı ağrı ve hareket açıklığında zorluk gibi genel özellikleri paylaşır. Spesifik hastalığa bağlı olarak semptomlar, vücudun etkilenen bölgesinde kızarıklık, şişme veya ciltte dokunulduğunda sıcaklık hissi gibi bariz şekillerde ortaya çıkan iltihabı içerebilir. Bazı romatizmal hastalıklar iç organları da etkiler.
Romatizmal hastalıklar yaygındır ve kadınları erkeklerden çok daha sık etkiler. Romatizmal hastalık, hastalığın şiddet düzeyine bağlı olarak yaşam kalitesi üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir.
Osteoartrit
Osteoartrit, eklemdeki dokuların zamanla parçalandığı dejeneratif bir eklem hastalığıdır. En sık görülen artrit türüdür ve yaşlı insanlarda daha sık görülür. Osteoartritli kişilerde genellikle eklem ağrısı ve dinlenme veya hareketsizlikten sonra kısa bir süre için sertlik olur. En sık etkilenen eklemler şunları içerir;
- Eller (parmakların uçları ve başparmakların tabanında ve uçlarında)
- Dizler
- Kalçalar
- Boyun
- Alt sırt
Osteoartrit her insanı farklı şekilde etkiler. Bazı insanlar için osteoartrit nispeten hafiftir ve günlük aktiviteleri etkilemez. Diğerleri için, önemli ağrı ve sakatlığa neden olur. Eklem hasarı genellikle yıllar içinde yavaş yavaş gelişir, ancak bazı insanlarda hızla kötüleşebilir.
Polimiyaljiya Romatika
Polimiyaljiya romatika boyun, omuz ve kalça bölgesinde ağrı ve sertlik ile ilişkili romatizmal bir hastalıktır. Sertlik en çok sabahları veya dinlendikten sonra fark edilir. Ayrıca ateş, halsizlik ve kilo kaybınız olabilir. Bu bozukluk hızla gelişebilir; bazı insanlarda kelimenin tam anlamıyla bir gecede ortaya çıkar. Ancak çoğu insan için daha yavaş gelişir. Polimiyaljiya romatikası olan kişilerde genellikle başın her iki tarafında bulunan arterlerin iltihaplanmasıyla ilişkili bir hastalık olan dev hücreli arterit bulunur. Kadınların polimiyaljiya romatizması geliştirme olasılığı erkeklerden daha fazladır. Bu hastalık çoğunlukla 50 yaşın üzerindeki insanları etkiler ve en yüksek oranlar 70 ile 80 yaşlarındadır.
Psoriatik Artrit
Psoriatik artrit, eklemlerin ve tendonların ve bağların kemiklere yapıştığı yerlerin ilerleyici bir inflamatuar durumudur. Bağışıklık sistemi bilinmeyen nedenlerle aşırı aktif hale geldiğinde ve iltihaplanma oluşturarak ağrı ve şişmeye yol açtığında olur. Psoriatik artrit gelişen çoğu insan teşhis edildiğinde zaten sedef hastalığına (bir deri hastalığı) sahiptir, ancak küçük bir kısmında deri döküntüsü oluşmadan önce eklem ağrısı görülür.
Semptomlar, farklı insanlarda farklı şekillerde ortaya çıkar ve bu da hastalığın teşhis edilmesini zorlaştırabilir. Ancak, erken tedavi daha iyi sonuçlar ve hastalıkla ilgili daha az hasar ile ilişkili olduğundan, eklem semptomları ortaya çıkarsa hemen doktorunuzu görmeniz önemlidir. Psoriatik artritin tedavisi yoktur, ancak hastalığın daha iyi anlaşılması sayesinde tedaviler ilerlemesini yavaşlatabilir, ağrıyı azaltabilir ve eklemleri koruyabilir.
Reaktif Artrit
Adından da anlaşılacağı gibi reaktif artrit, bir şeye tepki olarak ortaya çıkar. Durum, sindirim veya idrar yolu veya cinsel organlardaki bakteriyel bir enfeksiyon tarafından tetiklenir, ancak artrit semptomları genel olarak, enfeksiyondan iyileşene kadar ortaya çıkmaz. Eklemlerin, gözlerin ve idrar yollarının iltihaplanması, reaktif artritin ayırt edici özellikleridir, ancak hepsi aynı anda ortaya çıkmayabilir.
Diz ve ayak bileği eklemleri sıklıkla etkilenir ve birçok insan alt sırttaki sakroiliak eklemlerde ağrı yaşar. Reaktif artrit, genel olarak alt sırttaki sakroiliak eklemleri ve entezleri (tendonların veya bağların kemiklere bağlandığı yerler) içeren bir grup artrit durumu olan spondiloartritin bir şeklidir. Reaktif artritli kişilerde ayak ağrısı genellikle entezlerin iltihaplanmasından kaynaklanır. Belirtiler genellikle birkaç hafta veya ay içinde kendiliğinden geçer, ancak bazı kişilerde kronikleşebilir.
İltihaplı Eklem Romatizması
Romatoid artrit (İltihaplı Eklem Romatizması), çoğunlukla eklemleri etkileyen kronik inflamatuar bir hastalıktır. Romatoid artrit eklemlerde ağrı, şişlik, sertlik ve fonksiyon kaybına neden olur. Otoimmün bir hastalıktır çünkü bağışıklık sistemi sağlıklı eklem dokularına saldırır. Normalde, bağışıklık sistemi vücudu enfeksiyon ve hastalıktan korumaya yardımcı olur. Romatoid artritin ek özellikleri aşağıdakileri içerebilir;
- Romatoid artrit simetrik bir düzende oluşur, yani bir diz veya elde durum varsa, diğer el veya diz de olur.
- Bilek, eller, ayaklar, omurga, dizler ve çene eklemlerini etkiler.
- Romatoid artrit yorgunluğa, ara sıra ateşlenmeye ve iştah kaybına neden olabilir.
- Romatoid artrit, eklemlerin dışında kalp, akciğer, kan, sinirler, gözler ve cilt gibi alanlarda tıbbi sorunlara neden olabilir.
Behçet Hastalığı
Behçet hastalığı, ağızda veya genital bölgede yaralara ve gözün bazı bölgelerinde iltihaplanmaya neden olan kronik bir durumdur. Bazı insanlarda hastalık ayrıca artrit (şişmiş, ağrılı, sert eklemler), cilt sorunları ve sindirim sistemi, beyin veya omurilik iltihabı da üretir. Hastalık adını, onu ilk tanımlayan doktor olan Dr. Hulusi Behçet’ten almıştır.
Doktorlar ağrıyı gidermek, semptomları tedavi etmek ve komplikasyonları önlemek için birçok ilaç kullanabilir. Bazı kişilerde tedavi semptomları hafifletmez ve giderek daha ciddi semptomlar, örneğin göz hastalığı ortaya çıkabilir. Behçet hastalığının ilk belirtilerinden aylar veya yıllar sonra ciddi belirtiler ortaya çıkabilir.
Skleroderma
Skleroderma, ciltte ve vücudun diğer bölgelerinde iltihaplanmaya neden olan otoimmün bağ dokusu ve romatizmal bir hastalıktır. Bir bağışıklık tepkisi dokuları kandırarak yaralandığını düşündürdüğünde, iltihaplanmaya neden olur ve vücut çok fazla kolajen üreterek sklerodermaya yol açar. Cildinizde ve diğer dokularda çok fazla kolajen, sert cilt lekelerine neden olur. Skleroderma vücudunuzdaki birçok sistemi içerir. Sklerodermanın tedavisi yoktur. Tedavinin amacı semptomları hafifletmek ve hastalığın ilerlemesini durdurmaktır. Erken teşhis ve sürekli izleme önemlidir.
Sistemik Lupus Eritematozus (Lupus)
Sistemik lupus eritematozus (lupus), vücudun birçok bölümünü etkileyebilen kronik bir otoimmün hastalıktır. Lupus, normalde vücudu enfeksiyon ve hastalıktan korumaya yardımcı olan bağışıklık sistemi kendi dokularına saldırdığında ortaya çıkar. Bu saldırı iltihaplanmaya ve bazı durumlarda yaygın olabilen kalıcı doku hasarına neden olur. Cildi, eklemleri, kalbi, akciğeri, böbrekleri, dolaşımdaki kan hücrelerini ve beyni etkiler.
Lupusunuz varsa, hastalık dönemleri (alevlenme) ve sağlık dönemleri (remisyon) yaşayabilirsiniz. Lupus alevlenmeleri hafif ile ciddi olabilir ve tahmin edilemezler. Bununla birlikte, tedavi ile lupuslu birçok kişi hastalığı yönetebilir.
Juvenil İdiopatik Artrit
Yetişkinler gibi çocuklarda da artrit gelişebilir. Çocukları etkileyen en yaygın kronik veya uzun süreli artrit tipine juvenil idiyopatik artrit denir. Juvenil idiyopatik artrit genel olarak eklem ağrısı, şişme, sıcaklık, sertlik ve hareket kaybına neden olabilen eklem iltihabını (artrit) içeren birkaç farklı kronik bozukluğu ifade eder. Juvenil idiyopatik artritin çeşitli formları, ilgili eklemlerin paterni ve eklemlerin yanı sıra vücudun diğer bölümlerinin iltihaplanması gibi farklı özelliklere sahiptir. Juvenil idiyopatik artrit, birkaç ay veya yıl gibi sınırlı bir süre sürebilir, ancak bazı durumlarda yetişkinliğe kadar tedavi gerektiren ömür boyu süren bir hastalıktır.
Juvenil idiyopatik artrit “idiyopatiktir”, yani kökenleri anlaşılmamıştır. Tedavi ile çoğu çocuk sağlıklı yaşam dönemlerine ulaşır ve bazen hastalık daha fazla ilaca ihtiyaç duymadan kalıcı olarak kaybolur. Çocuğunuzun eklemleri şişmiş veya sertleşmişse erkenden bir doktora görünmek önemlidir. Çünkü tedaviyi geciktirmek eklem hasarına, tedaviye daha az yanıt verilmesine ve diğer sorunlara yol açabilir.