Şu ana kadar AutoCAD‘i kullanırken, çizgiler, çemberler vb. geometriler yarattınız. Ayrıca, yazılar “text” ve ölçüler “dimension” gibi açıklama nesneleri eklediniz. Bütün bunları elle de yapabilirdiniz; yani AutoCAD bize başka bir şeyler sunmalıdır. Birinci seviye derslerinin ilk dersinin başında belirttiğim gibi AutoCAD aynı zamanda bir bilgi veri tabanıdır. Bu veri tabanının çoğu, çizdiğiniz şeyleri yeniden üretmek için gerekli bilgileri içerir; ancak veri tabanına grafiksel olmayan bilgileri de ekleyebilirsiniz. Grafiksel olmayan bilgileri eklemenin en kolay yollarından bir tanesi öznitelikleri “attribute” kullanmaktır. Öznitelik “Attribute”, bir bloğa eklenebilen, yalnızca kendi geometrisinin aktarabileceğinden daha fazla bilgi taşıyan metinlerdir.
Şimdi örnek olarak aşağıdaki iki çizime bakın; İlk örnek herhangi bir şey olabilen bazı çizgiler ve yaylar göstermektedir.
İkinci örnek, aynı geometrinin niteliklerini görüntüleyerek şekillerin neyi temsil ettiğini görmenizi sağlamıştır.
Yukarıdaki her iki şekil de kanepeyi göstermektedir. Öznitelikler, kanepenin üreticisinin yanı sıra kanepenin model numarasını, renk ve fiyatının ne olduğunu da göstermektedir. Bu basit örnekten AutoCAD‘in geometriden daha fazlasını göstermek için kullanışlı bir araç olduğunu görebilirsiniz.
Bu örnek, bir ofisteki mobilyalar hakkında bilgi vermektedir. Kat planını çizdikten sonra, imalatçıya, fiyata, ağırlığa ve ihtiyacınız olan diğer bilgilere sahip mobilya bloklarını kat planınıza yerleştirebilirsiniz. Bu bilgileri daha sonra AutoCAD‘den süzülebilir ve daha sonra Malzeme Listesi veya Teklif İsteme oluşturabilen bir elektronik tablo veya başka bir programda kullanılabilirsiniz. Günlük çalışmalarınızda özniteliklerin “attribute” daha gelişmiş özelliklerini normalde kullanmasanız da, nasıl çalıştıklarını bilmek faydalıdır.
Bu derste öznitelikler “attribute” yaratıp bunları önceden oluşturduğunuz bilgisayar bloğuna ekleyeceksiniz. AutoCAD‘de yaptığınız her işte olduğu gibi, özniteliklerle “attribute” çalışırken belirli adımlar vardır.
- Öncelikle özniteliği “attribute” tanımlayıp (veya yaratıp) sonrasında geometriyi çizmelisiniz.
- Tanımladığınız öznitelikle “attribute” birlikte bloğu yaratmalısınız.
- Son olarak, yarattığınız bloğu çiziminize yerleştirirken belirli bilgileri vermelisiniz.
Kullanacağınız komutların birçoğunu ilk önce hatırlamak zordur. Önceleri simgeleri kullanmayı daha kolay bulabilirsiniz; ancak daha sonra simgeler birbirlerine çok benzer görüneceklerdir. Aşağı açılır menüler başka bir seçenektir, böylece hangi komuta başlamakta olduğunuzu tam olarak görebilirsiniz.
- Yeni Başlayanlar için İkinci Seviye AutoCAD Derslerinin 2. dersinde çizmiş olduğunuz kat planını açın.
- Kat planı çiziminize bir bilgisayar bloğu yerleştirin ve komut satırına X yazıp Enter tuşuna basarak EXPLODE komutunu çalıştırın ve bu bloğu patlatın.
- Komut satırına ATT(veya) ATTDEF (veya) DDATTDEF yazıp Enter tuşuna basarak öznitelik tanımlama “attribute definition” işlemini başlatın. Aşağıdaki şekilde görünen Öznitelik Tanımlama “Attribute Definition” iletişim kutusu açılacaktır.
Aşağıdaki şekilde kırmızı dikdörtgen içerisine aldığım alanları şekilde gördüğünüz gibi doldurun.
Burada ne mi yaptınız? : öznitelik tanımı “attribute definition” için bir Etiket “Tag” verdiniz; kullanıcıya özniteliği yerleştirirken yardımcı olması için, bir Uyarı “Promp” belirlediniz ve bu uyarı için bir ön tanımlı değer “default value” ayarladınız. Her şey girildiğinde, OK düğmesini seçin.
Çizim ekranına geri döndüğünüz zaman, bilgisayar bloğunun sağ tarafındaki bir noktayı tıklayarak seçin. İşinizi tamamladığınız zaman, iletişim kutusu geri geldiğinde, OK düğmesine basın.
Aşağıdaki öznitelikleri “attribute” aynı şekilde ekleyin; yalnızca bir nokta tıklayarak seçmek yerine önceki özniteliğin altına hizala “Align below previous attribute” işaretleme kutusunu işaretleyin.
|Etiket “Tag”||Uyarı “Prompt”||Değer


“Default”
|MONITOR||Monitörün ebatı nedir?||XX”|
|HDD||Hard disk kapasitesi nedir?||X.XX GB|
|RAM||RAM miktarı ne kadardır?||XX GB|
|STATION||Hangi bilgisayardadır?||XXX|
Tüm öznitelikler oluşturulduktan sonra bloğunuz aşağıdaki şekildeki gibi görülmelidir:
- Daha sonra tanımladığınız bu dört özniteliği “attribute” içeren bloğu yaratın.
BLOCK komutunu çalıştırın. Bloğu Yeni Başlayanlar için İkinci Seviye AutoCAD Dersleri #2 dersinde öğrendiğiniz gibi yaratın. Öznitelikleri “Attribute” seçerken, bunları üstten alta doğru tek tek seçin. Blok adı sorulduğu zaman, bloğa Computer-with-Attributes adını verin.
Bloğu çiziminize yerleştirin. Bloğu çiziminize yerleştirmek için, çizim alanına tıkladığınız zaman, tanımladığınız öznitelik “attribute” etiketleri için değerler girebileceğiniz bir iletişim kutusu görüntülenecektir. Öznitelikleriniz “Attribute” için, istediğiniz değerleri girin.
Blok ekledikten ve tüm veri istemleri (uyarılar) cevapladıktan sonra, bloğunuz aşağıdaki şekildeki gibi görünmelidir:
Şimdi çiziminize bakarak, tam olarak hangi bilgisayar türünün ve hangi istasyonun (konum) olduğunu görebilirsiniz. Bu sadece bir uygulamadır, ancak özniteliklerin “attribute” çeşitli disiplin çizimlerinde farklı kullanımları da olabilmektedir.
Öznitelikleri “Attribute” Düzenleme
Elbette, herhangi bir projede, verilerin değişmesi mümkündür. Bu örnekte, şirket 24″ monitör satın almayacağına karar verebilir. Blok üzerine çift tıklamak suretiyle niteliklerin değerini tek bir blok içinde kolayca değiştirebilirsiniz. Aşağıdaki şekilde görünen iletişim kutusu açılacaktır:
Bu açılan iletişim kutusu ile yalnızca çift tıkladığınız bloğu düzenleneceğini unutmayın. Şayet aynı anda birden fazla bloğu AYNI değerlere değiştirmek isterseniz, blokları seçtikten sonra, sağ tıklatıp Özellikler “Properties” seçeneğini seçebilirsiniz. Değiştirmek istediğiniz etiket “tag” değerini arayın ve tüm değerleri girdiğiniz değer ile aynı değere değiştirmeyi unutmayın.
Duvarların içerisindeki çizgileri temizlemek için, sıfır yarıçap değeri ile FILLET komutunu kullanın.
Öznitelikleri “Attribute” Görüntületme
Bazen görüntülenen öznitelik “attribute” değerlerini görmek istemezsiniz (örneğin baskı alırken). Onları kapatabilirsiniz. Bunu, komut satırına ATTDISP yazıp Enter tuşuna bastıktan sonra OFF yazarak yapabilirsiniz. Öznitelik “Attribute” değerlerini tekrar görünür yapmak için, komut satırına ATTDISP yazıp Enter tuşuna bastıktan sonra ON yazın. Daha kolay olamazdı değil mi? Ayrıca aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere şeritin Ev “Home” > Blok “Block” > Özniteliği Görüntületme “Attribute Display” komut düğmelerinden de seçim yaparak bu işi yapabilirsiniz.
AutoCAD’de Öznitelik “Attrıbute” Verilerini Süzme
Peki şimdi, bu bilgilerin hepsiyle ne yapabileceğinizi mi merak ediyorsunuz? Bir CAD çizimi, envanterin izlenmesi ve bu verilerin başkalarının kullanması için (Microsoft Excel gibi bir elektronik tablo uygulaması) gibi başka bir dosyaya aktarılması için kullanılabilir. Belki de satın alma departmanı, üzerinde çalıştığınız tasarıma göre neyin sipariş edileceğini bilmek istemektedir.
Verilerin dışa aktarılması AutoCAD‘in son sürümlerinde çok daha kolaylaştı.
Çiziminize Bilgisayar bloklarından 10-12 tane yerleştirin ve öznitelik “attribute” değerlerini doldurun.
EATTEXT komutunu çalıştırın; aşağıdaki şekilde görünen Veri Süzme “Data Extraction” sihirbazı iletişim kutusunun açıldığını görürsünüz. Yeni Veri Süzme Yarat “Create a new Data Extraction” ön tanımlı ayarlarını kabul edin ve İleri “Next” düğmesine basın. Veri Süzme dosyanızı kaydetmeniz istenecektir. Bir klasör seçin ve dosyayı öznitelik_001 olarak adlandırın. Bu sizi 8 adımlık bir serinin 2. adımına götürecektir. Burada, hangi çizimlerden veri almak istediğinizi AutoCAD‘e bildirirsiniz.
Bu iletişim kutusunda daha fazla çizim eklemek için (bu örnekte değil) seçeneğiniz olacaktır; ancak mevcut çizimdeki nesneleri seç “Select objects in current drawing” seçeneğinin işaretli olduğundan emin olun ve ardından bu veri süzmeye dahil etmek istediğiniz blokları seçmek için simgeyi kullanın. İşinizi tamamladığınız zaman, İleri “Next” düğmesine basın.
Şimdi AutoCAD‘e, çizimdeki hangi nesnelerin veri süzme işlemine dahil edilmesini istediğinizi söylemeniz gerekir.
Sadece özniteliklere sahip blokları görüntület “Display blocks with attributes only” işaretleme kutusunu işaretleyin; böylece listede sadece Computer-with-Atributes isimli blok görüntületilecektir. İleri “Next” düğmesine basın.
Bu sizi veri süzme işlemini daha da daraltabileceğiniz bir sonraki aşamaya götürür. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi Kategori Filtresi “Category Filter“ kısmında sadece Öz nitelik “Attribute” işaretleme kutusunu işaretleyin ve İleri “Next” düğmesine basın.
Şimdiye kadarki adımlarda hangi çizimlerden, hangi bloklarda bulunan öznitelikler “attribute” süzülecek veri ölçütlerini daralttınız ve şimdi hangi öznitelikleri süzmek istediğinizi seçebilirsiniz.
Bu adım, istediğiniz verileri daha fazla filtrelemenize ve düzenlemenize olanak tanır. Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi 2 ekstra sütununuz olmalıdır – ekstra sütunu sağ tıklayın ve Sütun Gizle “Hide Column” seçeneğini seçin. Ardından, “İstasyon” için sütun başlığını seçin ve sola sürükleyin (bu, birazdan göreceğiniz ekran sırasını tanımlamak içindir). Son olarak, İstasyon sütununu sütun başlığına tıklayarak sıralayın. Şimdi iletişim kutunuz yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi olmalıdır. İleri “Next” düğmesine basın.
Bir sonraki adımda, her iki kutuyu da işaretleyin. Bu işlem verileri harici bir dosyaya kaydetmenize ve aynı zamanda geçerli çiziminize de yerleştirmenize olanak tanıyacaktır. Harici dosya için bir konum seçmek için, aşağıdaki şekilde kırmızı kutu içerisinde gösterilen simgeyi kullanın. İleri “Next” düğmesine basın.
Adım #7, çizimde oluşturulacak tabloyu biçimlendirmenize olanak tanır. Tablolar başka bir makalede anlatılmıştır. Tablonuz için BİLGİSAYARLAR başlığını ekleyin. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi İlave sütun başlıkları için özellik isimlerini kullan “Use property names as additional column headers” işaretleme kutusunu işaretleyin. İleri “Next” düğmesine basın.
Son adımın talimatlarını okuyun. Bu örnekte, Bitir “Finish” düğmesine tıkladıktan sonra bir yerleştirme noktası seçmeniz istenecektir. Bitir “Finish” düğmesine basın ve tabloyu çiziminize yerleştirmek için, çiziminizde bir noktayı tıklayarak seçin. Aşağıdaki şekilde görünen tabloya benzer bir tablo görüyor olmalısınız. Tablonun en sol sütununda istediğiniz gibi istasyon numaralarının bulunduğuna ve sayısal olarak sıralanmış olduğuna dikkat edin.
Artık çiziminizdeki bloklara bağlı bir tabloya sahipsiniz. Şimdi bazı bloklarımızdaki nitelikleri düzenleyelim. Ardından, tabloda (metin olmayan) bir alanı seçip sağ tıklayın ve aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi Veri Süzme “Data Extraction” > Veri Süzmeyi Güncelle “Update Data Extraction” seçeneğini seçin. Tablonuzun seçimini kaldırın ve şimdi tablonuzun en yeni blok verisi ile güncellendiğini göreceksiniz. Güçlü bir araç değil mi?
Ayrıca çizimdeki verileri gösteren bir Excel dosyasına da sahipsiniz. Şayet Excel veya başka bir elektronik tablo programınız varsa, dosyayı açın; aşağıdaki şekilde gördüğünüz gibi bir şey görmelisiniz:
Bu, AutoCAD‘in gücünün basit bir devamı niteliğindedir. Daha karmaşık çizimler ve özniteliklerle “attribute” harikalar yaratabilirsiniz. Pencereler özniteliklere “attribute” sahip bloklar olarak yaratıldığında, bir kat planında tüm pencerelerin bir tablosunun oluşturulmasının ne kadar kolay olacağını düşünün. Bazı montaj çizimleri, standart bloklardan başka bir şey içermez; bu derste sizlere öznitelikleri “attribute” oluşturmanın bu basit sürecinin iş akışına ne kadar yardımcı olacağını göstermeye çalıştım. Öznitelikler “Attribute” güçlü araçlardır- bunları kullanmayı unutmayın.
Günlük işlerinizde, özniteliklere “attribute” olan gereksiniminiz az olabilir. Yine de kendinizi blok eklerken bulabilir ve bazı veriler girersiniz. Şimdi bu ders sayesinde özniteliklerin “attribute” gücünü öğrenmiş oldunuz. Bunun nasıl işlediğini öğrenin; patronunuzu gerçekten etkileyebilirsiniz!
Ekstra Uygulama: Şimdi sırada öznitelikleri “attribute” içeren bir antet bloğu yaratmak için bir alıştırma var. Bu çok kullanışlı bir öğe olup; her seferinde metin oluşturmak yerine öznitelikleri “attribute” kullanarak antet bloğunun verilerini hızlıca girmenizi sağlar. Daha sonra verileri süzerek bilgisayarınızdaki tüm çizimler hakkında bilgi içeren bir dosya oluşturmak için Antet bloğundaki bilgileri kullanabilirsiniz.
AutoCAD’de Özniteliklere Sahip bir Antet Bloğu Yaratma
Her çizimin ihtiyaç duyduğu şeylerden biri de aşağıdaki şekilde görülen antet bloğuna benzeyen bir antet bloğudur. Bu antet bloğu çizimin baskısı alınırken çizim hakkında hayati bilgiler sağlamaktadır. Bir antet bloğunu oluşturan veriler, çizimi kimin çizdiği, çizimin hangi gün yayınlandığı, revizyon numarası gibi verilerdir. Profesyonel seviyedeki her çizimin bir antet bloğu olması gerekir. Bu terime aşina olmayan kişiler için aşağıda, AutoCAD ile yaratılmış bir örnek verilmiştir.
Bu alıştırma için kullanacağımız antet bloğu 11 “x17” boyutunda kağıt için tasarlanmıştır. Şayet antet bloğunuzu 8-1 / 2 “x 11” ebatında bir sayfadan daha küçük veya daha büyük bir sayfaya sığdırmak istiyorsanız, sayfa ebadınızı istediğiniz gibi ayarlayın. Devam etmeden önce, daha önceki 2 numaralı derste bloklar konusuna aşina olmalısınız.
- İşe 16.25″x 10.25″ ebatlarında bir dikdörtgen çizerek başlayın. Bu size dört tarafın her birinde .375 birim boşluk verecektir. İşte tüm antet bloğu ölçüleri. Bunu çizin veya sadece aşağıdaki şekilde görünen antet bloğunun alt kısmını da çizebilirsiniz.
- Aşağıdaki şekilde görünen bölümü antet çubuğunun sağ alt köşesine kopyalayın. Bu alan revizyonları izlemek için kullanılır.
Yeşil çizgiler, yazılarınız için referans noktaları oluşturmak için kullanılır. M2P nesne çıtçıtından “Osnap” da yararlanabilirsiniz. Bu çizgiler yazıyı orta merkezi “middle-center” çıtçıt noktasından konumlandırmak için kullanılan orta noktadırlar. Bu bölüm için yazılar, 0.125 yüksekliğinde RomanS yazı karakterinde “font” ve yazıların hizalamaları orta merkezi “middle-center” çıtçıt noktasıdır.
- Şimdi başlık bloğunun sağ üst bölümünü çizin. Ayrıntıları içeren daha büyük bir resim için aşağıdaki bağlantıyı kullanabilirsiniz:
Antet blok detayının sağ alt köşesi: tb_bottom.jpg. Yazılar 0.065″ yüksekliğindedir.
Şimdi işin en eğlenceli kısmı başlıyor; öznitelikler “attribute” ekleniyor. Bu resmi, özniteliklerin “attribute” konumlandırılması için bir referans olarak kullanın ve özniteliklerin “attribute” içerikleri için aşağıdaki tabloyu kullanın. Farklı yazı stillerini yaratmak için, aşağıdaki özellikleri kullanın.
|Etiket “Tag”||Uyarı “Prompt”||Ön tanımlı Değer


“Default Value”
|Yazı Karakteri “Font”||Yükseklik “Heıght”||Hizalama “Justıfy”|
|PROJE||What PROJECT is this?||PROJE İSMİ||RomanS||0.25||Orta Merkez “Middle Center”|
|TITLE||What is the TITLE?||BAŞLIK||RomanS||0.25||Orta Merkez “Middle Center”|
|LOGO||What are your INITIALS?||ABC||RomanD||0.75||Orta Merkez “Middle Center”|
|KAĞIT||What size paper are you using?||A3||RomanS||0.125||Orta Sol “Middle Left”|
|SOSYA_İSMİ||Dosya ismi nedir?||C:/XXXXX.DWG||RomanS||0.125||Orta Sol “Middle Left”|
|REVİZYON||Bu çizim kaç numaralı revizyondur?||–||RomanS||0.125||Orta Sol “Middle Left”|
|ÖLÇEK||Bu çizim hangi ölçekte bastırılacak?||1″=XX”||RomanS||0.125||Orta Sol “Middle Left”|
|T. RESSAM||Bunu kim çizdi?||J. Smith||RomanS||0.125||Orta Sol “Middle Left”|
|SAYFA||Bu kaçıncı sayfadır?||X / X||RomanS||0.125||Orta Sol “Middle Left”|
|NOT-1||Birinci Not||Not||RomanS||0.1875||Orta Merkez “Middle Center”|
|NOT-2||İkinci Not||Not 2||RomanS||0.1875||Orta Merkez “Middle Center”|
Tüm nitelikler yaratıldıktan sonra, aşağıdaki şekildekine benzer bir şey görmelisiniz. Öznitelikleri “Attribute” doğru noktalara getirmek için her zaman taşıyabilirsiniz.
Tüm özellikler yerinde olduğunda, bloğunuzu yaratabilirsiniz. Unutmayın ki bir blok için öznitelikler “attribute” seçilirken, bunları sırasıyla seçmeniz gerekir. Harici bir blok (WBLOCK komutu) olarak yaratın; böylece bloğunuzu başka çizimlere de ekleyebilirsiniz.
Artık bir antet bloğunuz var; bir yerleşim “layout” sekmesine gidip antet bloğunuzu yerleştirebilirsiniz. Veri istemleri (Uyarılar) gelince, tüm istemleri yanıtlayın (komut satırına bakın). Tamamlanmış başlık bloğunuz aşağıdaki şekilde görünene benzer görünmelidir:
Artık bu antet bloğunu diğer kağıt ebatları için veya yatay veya dikey düzenler için bir şablon olarak kullanabilirsiniz. Sadece bloğu patlatın, yeni sınır çizgilerini çizin ve bloğu yeniden oluşturun. Örneğin, yalnızca 8-1 / 2 x 11 baskılar üreten bir yazıcıya sahip olabilirsiniz – bu nedenle bu kağıt ebatı için bir antet bloğu oluşturun. Daha fazla pratik yapmak için, revizyon bilgilerini en üst kısımda doldurmak için ikinci bir blok oluşturabilirsiniz.
Daha…