This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Yazar Yrd.Doç.Dr. Kemal YAKUT
ÜNİTE
7
Amaçlar
Bu üniteyi çalıştıktan sonra; • Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda barışı koruma çabaları hakkında bilgi edinecek, • İkinci Dünya Savaşı'na yol açan siyasal olayları kavrayacak, • Savaşın dünyaya yayılmasını ve Müttefik Devletlerin savaşın sürdürülmesinde izledikleri stratejileri yakından gözlemleyebilecek, • Savaş boyunca Türkiye'nin konumunu ve izlediği politikayı öğreneceksiniz.
İçindekiler
• Giriş 131
• Birinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 131 • Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 137 • Savaşın Başlaması ve Yayılması • Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar • Savaşın Sona Ermesi 142 147 152
• İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası • Özet • Değerlendirme Soruları • Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar
153 155 156 157
Çalışma Önerileri
• Ünitede adı geçen kişilerin yaşam öykülerini bir ansiklopediden okuyunuz. • Yanınızda bir atlas bulundurarak olayların geçtiği yerleri belirleyiniz. • Türkiye'nin savaş sonunda müttefiklerle birlikte hareket etmesi, siyasal düzeni nasıl etkilemiştir? Kendi aranızda tartışınız.
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
yirmi beş ya da otuz yıl süren bir olağanüstü ekonomik büyüme ve toplumsal dönüşüm izledi. Bu nedenle antlaşmaların ilk yıllarından itibaren barışın sürekliliğini sağlamak üzere çeşitli önlemler alınmak istenmiştir. 2. kıyısında bulunduğumuz üçüncü bin yılın şekillenmesinde katkısı olacaktır. Geriye bakıldığında bu dönem bir Altın Çağ olarak görülebilir. Bu olaylar sonucu dünyamız temelden sarsıldı ve barışcıl duygular büyük yara aldı. Alman ve Osmanlı İmparatorluklarının dağılması uluslararası alanda önemli boşluklar yaratmıştı. Olaylardan ve özellikle iki dünya savaşından gerekli "derslerin" çıkartılması. ama özgürlüğü korumayı başarırsak her şeye her zaman yeniden başlayabileceğimizi de kanıtlıyor". başka bir büyük savaşın gerekçesi olarak görülmüştür. "yüzyılımız. Dünya Barışının Sağlanması Girişimleri Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi. Yüzyılın son bölümü. milyonlarca insanı yeni özgürlüklere ve daha iyi bir yaşama doğru taşırken. Zira. Barış antlaşmalarındaki haksızlık ve adaletsizlikler. yüzyılın başında patlak veren Birinci Dünya Savaşı'yla tarihte görülmemiş yıkıntı ve acılarla karşılaştı. İkinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 2. uluslararası alanda ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Tartışınız. Birinci Dünya Savaşı sonunda yapılan antlaşmalar Avrupa'nın ve dünyanın güçler dengesini yeniden düzenlemişti. Ancak insanlık bu korkunç faciayı unutma olanağı bulamadan aynı şeyleri İkinci Dünya Savaşı'nda bir kez daha yaşamak zorunda kaldı. Nitekim. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Yüzyıl (1914-1991)" adlı kitabında iki dünya savaşını ve sonrasını şöyle değerlendirmiştir: "1914'ten İkinci Dünya Savaşı'nın ertesine kadar yaşanan bir felaket çağını. İnsanlık. Afrika. Bu dönemin 1970'lerin başında sona erdiği neredeyse dolaysız biçimde görüldü. Avusturya-Macaristan. belirsizlik ve kriz.1. ünlü İngiliz tarihçi Eric Hobsbawm "Kısa 20. yeni bir dağılma.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 131 1. Giriş Yirminci yüzyıl. birçoklarına da görülmemiş acılar tattırdı. eski SSCB ve Avrupa'nın önceki sosyalist bölümleri gibi dünyanın geniş bölgeleri için bir felaket çağı oldu". Bu imparatorlukların paylaşılması için yapılan antlaşmalar ve kurulan statü bir düzen sağlamamıştı. İtalyan tarihçi Leo Valiani'nin dediği gibi. 1919-1939 yılları arasında yaşanan olaylar dünyamızı adım adım bir dünya savaşına doğru sürüklemiştir. Bu dönüşüm insan toplumunu muhtemelen kıyaslanabilir kısalıkta herhangi bir başka dönemden daha derin bir biçimde değiştirdi. İnsanlığın yeni "felaket çağları" yaşamaması için olayların bilinmesinde ve yorumlanmasında büyük yarar vardır. adalet ve eşitlik fikirlerinin kazandığı zaferin daima kısa ömürlü olduğunu.
uluslararası sorunların çözümlenmesinde bir odak olarak düşünülmüştür. Buna göre: • • • • Savaşa başvurulmaması konusunda birtakım yükümlülüklerin kabul edilmesi Gizlilikten uzak. Bu nedenle 1930'lu yılların başlarından itibaren durumu sarsılmış ve güven duyulan bir kurum olmaktan çıkmıştı. Nitekim. konulara yer verilmiştir. Bu oturumda ayrıca oluşturulacak bir komisyonun da Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesini hazırlaması istenmiştir. cemiyetin yapısı. uluslararası ilişkiler vb. kurulacak bir örgütle korunması konusunda önemli bir adım atılmıştır. Versailles Antlaşması'nca belirlenmiş tamirat ve tazminat konusunda bir takım kolaylıklar sağlamak için Fransa'yla iyi ilişkiler kurmak istemiştir. Locarno Antlaşması ? Locarno Antlaşması hangi sorunların çözülmesi için yapılmıştır? Almanya. Ancak. barışın sürekliliğinin sağlanması. bir ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Bu nedenle Alman Hükümeti. barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulmasını gündeme getirmişti. Cemiyet büyük devletlerin etkisi altında kaldığından karşılaşılan uluslararası sorunları çözememiştir. Cemiyet'in sözleşmesinin başlangıç bölümünde genel amaçlar ve üyelerin yüklendikleri sorumluluklar sıralanmıştır. Sözleşmenin diğer maddelerinde de üyelik.132 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Milletler Cemiyeti'nin Kurulması ? Birleşmiş Milletlerin kurulması hangi konferansta gündeme getirilmiştir? Birinci Dünya Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Wilson. Buna göre. savaştan sonra toplanan Paris Barış Konferansı'nda uluslararası örgütlenmeyi gerçekleştirmek üzere gerekli girişimler başlatılmıştı. Böylece uluslararası barışın. antlaşmalar. Konferansın 15 Ocak 1919 tarihli oturumunda Milletler Cemiyeti'nin kurularak barış antlaşmalarında yer alması kararlaştırılmıştır. Cemiyet'in sözleşmesi ilk olarak Versailles Barış Antlaşması'na sokulmuştur. Merkezi Cenevre olan Milletler Cemiyeti. Bu çalışma sonucu Milletler Cemiyeti kurulmuştur. ? Birleşmiş Milletler hangi etkenden dolayı başarılı olamamıştır? Bu sözleşme. 1925 yılının Şubat ayında Fransa'ya bir nota vererek. Paris Barış Konferansı'nda yenilen devletlerle yapılan antlaşmalara "Birinci Bölüm" olarak konulmuştur. ? Birleşmiş Milletlerin kurulma amaçları nelerdir? Oluşturulan komisyonun hazırladığı sözleşme (misak) 28 Nisan 1919'da Konferansın Genel Kurulu'nda kabul edilmiştir. adaletli ve onurlu uluslararası ilişkilerin sürdürülmesi Hükümetlerin bundan böyle uluslararası hukuk kurallarına kesinlikle uyması Örgütlenmiş halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması ve antlaşmalardan doğan bütün yükümlülüklerin yerine getirilmesi.
28 Ekim 1922'de NapoAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . İtalya. Bunun yanında toplumsal ve ekonomik sorunların giderek artması. Locarno Antlaşması. antlaşmaya imza atan devletlerin savaştan korunması ve bu devletler arasında çıkacak her türlü anlaşmazlığın barış yoluyla çözümlenmesi amaçlanmıştır. savunmaya dayanmayan savaş kanun dışı ilan edilmiş ve ülkelerarası ilişkilerde barışçı yollara başvurulması esas alınmıştır. 5 Ekim 1925'te Almanya. uzun vadede Versailles Antlaşması'nın "öngördüğü düzenin" iflasına yol açmıştır. Amerika'nın sadece Fransa ile değil. Pakt uzun ömürlü olmamış 1930'lardan sonra Almanya. Bunun yanında. İngiltere. Fransa.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 133 karşılıklı güvenlik paktı kurulmasını önermiştir.1. 27 Ağustos 1928'de ABD. ? 2. Savaşta istediklerinin çoğuna kavuşamamıştı. bütün dünya devletleriyle böyle bir taahhüdün yapılmasından ve savaşın yasa dışı ilan edilmesinden yana olduğunu bildirmiştir. Briand-Kellogg Paktı ile. Briand-Kellogg Paktı Briand-Kelogg Paktı. Fransa. Pakt'ın işlevini ortadan kaldırmıştır. Polonya ve Çekoslovakya Locanro'da bir araya gelerek bir konferans toplamışlardır. Kellogg'un bu önerisini kapsayan Briand-Kellogg Paktı. ABD'nin Birinci Dünya Savaşı'na girişinin 10. Locarno Antlaşması'yla Almanya. Almanya. ABD Dışişleri Bakanı Kellogg ise. 1919'da Benito Mussolini önderliğinde kurulan Faşist Parti'nin büyümesine de yol açmıştı. Bunun üzerine. hangi amaçla yapılmıştır? Fransız Dışişleri Bakanı Aristide Briand. Belçika. İtalya ve Japonya'nın saldırgan tutumları. ABD ile Fransa arasındaki ilişkilerde savaşı yasa dışı ilan eden karşılıklı bir taahhütte bulunulmasını önermiştir. Roma İmparatorluğu'nu yeniden kuracağını ve ülkedeki sol muhalefetle mücadele edeceğini belirten Faşist Parti. Bazı Büyük Devletlerde Rejim Değişikliklerinin Meydana Gelmesi 2. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra büyük bir ekonomik çöküntü içine girmişti. İtalya'da Faşist Rejimin Kurulması Faşist Parti. Ülkede sosyalizm ve komünizm gibi akımlar güçlenmişti. kısa vadede Avrupa'daki siyasi gerginliği azaltmasına rağmen. yıldönümünde (1927) Avrupa'da. İngiltere. İtalya. Belçika ve Çekoslovakya arasında imzalanmıştır. Ancak. hangi siyasal. Fransa'ya verdiği yanıtta. Paris Barış Konferansı'nda küçük düşürüldüğü öne sürülen İtalya'yı güçlendireceğini. Fransa'ya özel bir prestij sağlamak amacıyla.2. Görüşmeler sonucunda. 16 Ekim 1925'te hazırlanan Locarno Antlaşması.2. batı sınırlarının. Japonya. 1 Aralık 1925'te Londra'da imzalanmıştır. Polonya. toplumsal ve ekonomik ortamda kurulmuştur? İtalya. diğer bir ifadeyle Fransa ve Belçika sınırlarının kesin ve sürekli olduğunu kabul etmiştir.
? Faşist yönetimin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? Mussolini'nin kurduğu faşist yönetim. bu toplumsal ve ekonomik çalkantılar içinde Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra terhis edilen onbaşı Adolf Hitler. Alman kamuoyu. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . ekonomik önlemler almadaki yetersizliği işsizlik sorununu büyütmüştü. 2.2. Bu önemli siyasal değişiklik. Cumhuriyet yönetiminin iç ve dış politikadaki başarısızlığı. 24 Şubat 1920'de Münih'te ilk kitle toplantısını gerçekleştirerek Parti'nin programının esaslarını belirlemiştir. Türk-İtalyan ilişkilerinde gerginlik yaratmıştır. Roma İmparatorluğu'nun yeniden kurulması için de. kısa bir süre sonra demokrasiyi ortadan kaldırmıştır. ? Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi'nin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? İşte.134 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI li'den Roma üzerine yürüyerek büyük bir atılım gerçekleştirmiştir. 1918 yılının Kasım ayı başlarında çıkan bir askeri ayaklanma sonucu İmparatorluğa son verilmiş ve cumhuriyet ilan edilmişti. Buna karşılık. Bu arada Fransızların 1923 yılında. Eupen ve Malmedy'in Belçika'ya verilmesini büyük bir öfkeyle izlemiştir. savaş tazminatının ödenmemesini bahane ederek Ruhr bölgesini işgal etmesi. kamuoyununVersailles Antlaşması'na olan tepkisini daha da çoğaltmıştır. savaş onarımları nedeniyle Danimarka'ya bırakılan Schleswig'in elde çıkarılmasını. siyasi yelpazenin sağında ve solunda bulunan tüm Almanların tepkisine yol açmıştı. Sosyalist ve komünist hareketler de büyük bir atılım içine girmişlerdi. sorunları daha da arttırmıştı. sosyal ve ekonomik sorunları çözememişti. Hatta. Almanya'nın karşı karşıya bulunduğu siyasi. Hitler. bir somun ekmek alabilmek için milyonlarca marka ihtiyaç duyulmuştur. 28 Haziran 1919'da ağır koşullar taşıyan Versailles Antlaşması'nın imzalanması. Örneğin. Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkması nedeniyle 1918'den sonra büyük çapta iç sorunlarla karşı karşıya gelmişti. İtalya'daki faşist yönetim 1930'lu yıllarda taleplerini arttırarak saldırgan politikasını sürdürmüştür. 1919'da küçük bir siyasal topluluk olan Alman İşçi Partisi'ne üye olmuş ve liderliğini ele almıştır. Akdeniz çevresinde sömürgeler elde etmeye yönelmiştir. Almanya'da Nazizmin Kurulması ? Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra siyasi. Faşist Partisi'nin "Kara Gömleklileri" tarafından gerçekleştirilen bu olay üzerine hükümet istifa etmiş ve başbakanlığa Mussolini getirilmiştir. Mussolini'nin Anadolu'yu da içine alan bu yayılma politikası. Ülkedeki diğer ırklardan olan kişileri zorla İtalyanlaştırmaya çalışmıştır. aşırı ulusalcılığı (milliyetçiliği) esas aldığından. toplumsal ve ekonomik yapısı nasıldır? Almanya. Özellikle.2. 1922 yılında Alman Markı'nın değerinin düşmesi halkın yaşamını zorlaştırmıştı. Ancak. barış antlaşmasının gerektirdiği ödemelerin yapılmasını.
Hitler baskıyla Alman Parlamentosu'ndan (Reichstag'tan) dört yıl süreyle olağanüstü yetkiler almıştır. Dış politikada ise. 1932 seçimlerinde de Alman Parlamentosu'nun (Reichstag) 608 üyeliğinden 230'unu kazanarak. marksizmin kökünün kurutulması. 2 Ağustos 1934'te Devlet Başkanı von Hindenburg'un ölümü üzerine bu makamı da şahsında birleştirerek "Führer" olmuştur. Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi 1930 seçimlerinde başarılı olduktan sonra. Demokratik bir rejimde. Böylece. Hitler diktatör olma konusunda önemli bir adım atmıştır. sosyalistleri ve komünistleri. örgütlenmeye hız vermiş ve taraftarını arttırmaya çalışmıştır. Almanya'nın büyümesini sınırlayan Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılacağını ve şiddetli bir şekilde Yahudi düşmanlığının körükleneceğini öne sürerek güçlenmeye devam etmiştir. Jack London'ın. Bununla birlikte.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 135 Bu toplantıda Parti'nin adını Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi (Nazi Partisi) olarak değiştirerek aşırı ulusalcı (milliyetçi) ve ırkçı bir politika benimsemiştir. Hitler'e göre. kendiliğinden bu yola dönmeyenin zorla bu yola getirilmesi. ülkenin en büyük partisi haline gelmiştir. 30 Ocak 1933'te Hitler'i Başbakanlığa atamıştır. Ernest Hemingway'in. ilk yapılması gereken politik güçün tekrar ele geçirilmesiydi. demokratik bir ortamda ırkçı söylemler benimseyen NasyonalSosyalist İşçi Partisi iktidara gelmiştir. demokrasiyi ortadan kaldırmayı hedefleyen siyasal örgütlenmelere yer verilmeli midir? Tartışınız. bu amaçlarına ulaşmak ve kendisine bağlı bir parlamento oluşturmak için meclisi feshederek seçimlere gitmiştir. Hitlerin kurduğu Nazizmin uygulamaları nelerdir? Hitler. Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılması ve bunun için müttefikler sağlanması yoluna gidilmesi gibi amaçlar belirlenmişti. Kendisi gibi düşünmeyen kişileri ya öldürtmüş ya da toplama kamplarına göndermiştir. Ancak. halihazır durumun tam tersine döndürülmesi. amaca aykırı düşen herhangi bir düşünce tarzının faaliyetine göz yumulmaması. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Ancak. işsizliğe çare bulunacağını. gençliğe ve halka savaşın tek çözüm olduğu fikrinin yerleştirilmesi ve en sert şekilde otoriter devlet yönetiminin sağlanması gerekiyordu. 3 Şubat 1933'te Alman ordusunun komutanlarıyla yaptığı görüşmede iç ve dış politikaya yönelik düşüncelerini açıklamıştır. Hitler. 5 Mart 1933'te yapılan seçimlerde Nasyonal Sosyalist Parti (Nazi Partisi) çoğunluğu elde edememiştir. Marx'ın. Bu siyasal gelişmelerden sonra Cumhurbaşkanı Hindenburg. Zengin sermaye kesiminin desteğini arkasına alan Hitler. Öteden beri Alman liberalleri. Tüm bu gelişmelerin sonucunda Almanya'da tek partili totaliter devlet kurulmuş olmaktaydı. 30 Ocak 1933 akşamı Hitler'in başbakanlığını kutlayan "kahverengi gömlekli" nazizm yanlısı gençler. İlk iş olarak sendika ve siyasal partileri kapatmıştır. "yozlaşmış burjuva kültürü" olarak nitelendirdikleri Sigmund Freud'un psikanaliz metinlerini. Buna göre iç politikada. nasyonal sosyalizmin (nazizm) bir zafer kazanabileceğine inanmamışlardı. Fakat. Thomas Mann'ın. Engels'in ve Albert Einstein gibi değişik siyasal görüşteki yazarların kitaplarını yakarken acı gerçekle yüzyüze gelmişlerdir. Böylece.
Sovyetler Birliği. Japonya Japonya.2. 2. 1920'li ve 1930'lu yıllarda Uzakdoğu'nun en güçlü devleti idi. ? Sovyetler Birliği'nin dünya savaşından beklentileri nelerdir? 1924'te Lenin'in ölümünden sonra iktidarı eline geçiren Stalin. Almanya ve müttefikleri ile 3 Mart 1918'de Brest-Litowsk Antlaşması'nı yaparak durumunu güçlendirmeye çalışmıştır. Halk. yeni yönetim savaştan çekilmişti. İkinci Dünya Savaşı'ndan önce önemli ölçüde güçlenmiştir. Lenin'in başkanlığındaki hükümet. Birinci Dünya Savaşı ve devrim sırasında fakir düşmesine rağmen. Komünist Parti gücünü ve denetimini arttırmıştır. devrimden sonra Bolşeviklerle Çarlık taraftarları arasında uzun bir iç savaş yaşanmıştır. Bununla birlikte. 2. üç yıl daha açıklıkla mücadele etmek zorunda kalmış ve milyonlarca kayıp vermiştir. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . devletler arasında yeni ve önemli anlaşmazlıklar ortaya çıkarmıştır. kapitalist ve faşist devletler arasında çıkacak bir savaş sonucunda. doğuda "yaşam alanı" oluşturulmasını esas almıştır. Amaçlarına ulaşmak için Versailles Antlaşması'nın sınırlayıcı hükümlerini ortadan kaldırmış. Özellikle 1930'lardan sonra militarist bir anlayışla yönetilen Japonya. bu ülkenin orta bölgelerine doğru ilerlemeye başlamıştır. Locarno Antlaşması'ndan ayrılmış ve askersiz bölge olan Ren Bölgesini işgal etmiştir. Sovyetler Birliği Rusya'da 1917 yılında Bolşevik Devrimi gerçekleştirildikten sonra. yeni bir dış politika izleyerek. Alman ordusunun toplam kuvvetini arttırmış. Ancak. yayılmacı bir politika izlemeye başlamıştı. Ancak. Sovyetler Birliği. Sovyet halkı üzerinde büyük etkiler bırakmıştır. 1932'de Çin'le savaşa tutuşarak. Sovyetler Birliği'nin önderlerine göre. Almanlarla görüşmüşlerdir. Bu nedenle. Sovyet Birliği'ni sanayileşmiş bir sosyalist ülke haline getirmek için ekonomik sorunları çözmeye çalışmıştır. totaliter devleti anlayışını yerleştirdikten sonra Almanya'nın sınırları dışında kalmış bulunan bütün Almanların birleştirilmesini ve bir tek devlet altında toplanmasını. Ancak.2. 1922'de tümüyle sona eren iç savaş. 1933'ten sonra Almanya'nın gelişmeye ve çevresini tehdit etmeye başlaması üzerine uluslararası alanda silahsızlanmayı savunmuştur. dünyada sosyalizmin yayılması daha kolay olacaktır.3. Nitekim. 1931'de Mançurya'yı işgal ettikten sonra Çin'e yönelmiştir.136 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Hitler. Parti'ye karşı silahlı ve örgütlü muhalefet ortadan kaldırılmıştır. savaş sırasında Çarlık yönetiminin yapmış olduğu gizli anlaşmaları açıklamıştı.4. her iki taraf yıpranacağından. devletin askeri gücü olan Kızıl Ordu'nun silahlanmasını da ihmal etmemiştir. Almanya'da Nasyonal Sosyalist Parti'nin iktidara gelmesi ve statükonun değiştirilmesine yönelik faaliyetlerde bulunması.
1. Versailles Barış Antlaşması'nı ortadan kaldırmaya kararlı olan Almanya. Almanya Versailles Barış Antlaşması'nın en önemli hükümlerinden biri olan silahlanma hükmünü tek taraflı olarak feshetmiştir. Hatta. Daha önce ilhak konusunda başarısız olan Hitler. Fransa karşılık vermek istemişse de bu oldu-bittiyi kabul etmek zorunda kalmıştır. Versailles Barış Antlaşması'yla Almanya'ya dayatılan silahlanma kısıtlanmasını tanımadığını ifade etmiştir. deniz ve hava kuvvetlerini güçlendirmeye çalışmıştır. Japonya'nın emperyalist tutumu nedeniyle kendisini İkinci Dünya Savaşı'na girmekten kurtaramamıştır. Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nı Bozma Çabaları Hitler. Fakat. Fakat. 4 Ekim 1933'te Silahsızlanma Konferansı'ndan ve Milletler Cemiyeti'nden çekilerek kara. 7 Mart 1936'da askersiz hale getirilmiş bulunan Ren bölgesine asker göndermiştir. Bu yönde attığı ilk adım. Nitekim. Hitler. Almanya'ya karşı "uluslararası saygıyı sağlamak" ve genel barışın garantisi olmak üzere. Bu ülkeler de silahlanmaya başlamışlardır. Hitler'in temel hedefi Versailles Barış Antlaşması'nı yıkmak ve emperyalist yayılmacılık olduğundan bu çabalarından vazgeçmemiştir. 3. Bu çabalarını sürdürürken bir yandan da silahlanma faaliyetine girişmiştir. Versailles Barış Antlaşması'nı hangi uygulamalarıyla bozmuştur? Hitler. Gerek asker sayısını arttırmaya gerekse modern silah. gibi devletler. Japonya'nın bu tutumuna seyirci kalmışlardır. Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 3. Avusturya'daki Nazilerin gerçekleştirdiği hükümet darbesi başarısızlıkla sonuçlanınca ilhakı gerçekleştirememiştir. Aynı gün yayınlanan bir yasayla da Alman Ordusu teşkilatında önemli değişiklikler yapmıştır. Ancak. araç ve gereç yapımına önem vermiştir. Bunun üzerine Hitler. Alman Hükümeti'nin de "Alman Reich'ının bütünlüğünü korumak".D.B. Japonya'nın 1937'de Çin'e ikinci kez saldırmasından sonra. Japonya'yı durdurmak için Çin'e yardıma başlamışlardır. Hitler'in amaçlarından biri de Avusturya'nın Almanya topraklarına katılması idi. bu antlaşmanın önemli sorunlarından biri olan Saar Bölgesi'ni 1 Mart 1935'te silah kullanmadan Alman sınırlarına dahil etmiştir. Bu bölgede çıkarları olan İngiltere ve A. özellikle Versailles Barış Antlaşması'yla getirilen silahlanma yönündeki kısıtlamaları kaldırmak istemiştir.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 137 Japonya'nın yayılmacı politikası. muhaliflerini tasfiye ettikten sonra tüm dikkatini Versailles Barış Antlaşması'nı bozmaya yöneltmiştir. Almanya'nın silahlanma politikası İngiltere ve Fransa'yı endişelendirmiştir. Uzakdoğu. Uzakdoğu'daki güçler dengesini alt-üst etmiştir. Böylece. 16 Mart 1935'te Alman halkına yayınladığı bir demeçte. koşulların olgunlaşması üzerine AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . bu ülkeye karşı çıkmışlardır. zorunlu askerlik sistemini getirdiğini açıklamıştır. 1934 yılında Avusturya'daki Nazileri kullanarak bu ülkenin ilhak edilmesi girişimidir. Ancak.
yüzyılın sonlarında siyasal birliğini tamamlayan İtalya. İtalya'nın tekrar el değmemiş zenginliklere sahip bulunan Habeşistan'la ilgilenmesine yol açmıştır. bunu tüm çıplaklığıyla ANADOLU ÜNİVERSİTESİ .B. İtalya. vakit yitirmeden sömürgecilik faaliyetlerine başlamıştı. Berlin . Almanya'nın da Versailles Barış Antlaşması'nı geçersiz kılması karşısında Milletler Cemiyeti'nin tepki göstermemesini fırsat bilerek harekete geçirmiştir. İtalya'nın Habeşistan'ı İşgal Etmesi ? İtalya. Habeşistan halkı cılız bir direniş gösterebilmişse de başarılı olamamışlardır.3. 12 Mart 1938'de Viyana ele geçirildikten sonra.138 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 11 Mart 1938'de Alman Ordularını Avusturya'ya göndererek bu ülkeyi işgal etmiştir. İki devlet birbirlerini her konuda desteklemeye başlamışlardır. Milletler Cemiyeti işgalin sona erdirilerek barışın sağlanmasını istemişse de başarılı olamamıştır. 3. 13 Mart'ta da Almanya ile Avusturya'nın birleştiği açıklanmıştır. Habeşistan'ı hangi nedenlerden dolayı işgal etmek istemiştir? XIX. Öte yandan.D. Bu olay Avrupa'nın güçler dengesini bozarak. 1930'lu yıllarda statükonun bozulmasına yol açan önemli olaylardan biri olmuştur. Habeşistan işgali.Roma . Bu ülkeyi de Fransa. Bu bağlamda Habeşistan'ı ele geçirmek istemişse de başarılı olamamıştı. politik koşullar bakımından İtalya'nın işini kolaylaştırmıştır. Habeşistan'daki çıkarları nedeniyle tepki gösterebilmiştir. 9 Mayıs 1936'da Habeşistan'ı ilhak ettiğini ilan etmiştir. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra nüfusun hızla artması. İtalyan Kralı'nın da aynı zamanda Habeşistan Kralı olduğu belirtilmiştir. Almanya'yı öne çıkartmıştır. Milletler Cemiyeti'nin etkili olamaması ve büyük devletlerin ortak bir cephe kuramaması. Mussolini 1 Kasım 1936'da Milano'da verdiği bir söylevde. ? İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesini kolaylaştıran etkenler nelerdir? İtalya lideri Mussolini. Habeşistan'a askeri yardım da yapılamamıştır. 3 Ekim 1935'te İtalyan uçakları Kuzey Habeşistan'daki Adowa ve Adigrat şehirlerini bombardıman ederek Habeşistan'ı işgale başlamışlardır. frenlemiştir. Nihayet. 1936 yılında İtalya ve Almanya arasında birçok karşılıklı ziyaretler yapılmıştır. Nazi Almanyasının ve Faşist İtalya'nın birbirine yaklaşması ve uluslararası politikada güçbirliğine gitmeleridir.Tokyo Mihveri'nin Kurulması İtalya'nın Habeşistan'ı ele geçirmesinin sonuçlarından biri de. 3. Almanya ve A. Japonya'nın Mançurya'ya saldırması. 1930'lu yıllarda. İngiltere. Ancak. İngiltere'nin de Habeşistan'ın Tuna Gölü bölgesini ele geçirmek istemesi.2. İtalya'nın bu ülkeyi kendi topraklarına katma isteklerini kamçılamıştır. Ancak. Nitekim. endüstrinin hammaddeye gereksinim duyması ve 1929 dünya ekonomik bunalımından sonra ülkenin sarsılması. İtalyanlar engellenemediği gibi.
burayı Almanya topraklarına katmak için bu ülkedeki Nazilerin çıkardıkları karışıklıklardan yararlanma yoluna gitme isteğindeydi. Anti-Komintern Paktı'nın oluşturulmasındaki amaç nedir? Bu tarihlerde Avrupa'da bu gelişmeler olurken.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 139 ortaya koymuştur: "Berlin . 5 Kasım 1937'de Roma'da imzalanan bir antlaşmayla Anti-Komintern Paktı'na katılmıştır. Sovyetler Birliği'ne karşı birleşmişlerder.5 milyon Alman yaşamaktaydı. Çekoslovakya sınırına asker yığarak amacına ulaşmaya çalışmıştır.4. Buna karşılık Almanya'da. Almanya'nın bu saldırgan tutumu karşısında İngiltere Başbakanı Chamberlain 15 Eylül 1938'de Almanya'da Hitlerle görüşerek soruna çözüm bulmaya çalışmıştır. taraflardan biri Sovyetler Birliği'nin herhangi bir saldırısına uğrarsa. Bu gelişmelerin sonucunda Almanya ve Japonya. Çekoslovakya'yı ele geçirmenin yollarını aramıştır. diğer taraftan da Japonya'ya yaklaşmaya başlamıştır. bir taraftan Sovyetler Birliği'ne karşı pozisyonunu güçlendirmeye çalışırken. 13 Mart 1938'de Avusturya'yı ilhak ettikten sonra "bir ulus. ortak çıkarları korumak için alınacak önlemler hakkında birbirlerine danışacaklardı. Gizli kısma göre de. Hitler. 1936 yılının ortalarından itibaren Almanya ve Japonya. Yayılmacılık konusunda Almanya'dan ve Japonya'dan geri kalmayan İtalya da. Pakt. Böylece. Almanya'nın Avrupa'nın Siyasi Haritasını Değiştirmeye Yönelik Çalışmaları Hitler. Nitekim. Alman nazizmine karşı silahlanmasını hızlandırmıştı. açık ve gizli olmak üzere iki kısımdan oluşmaktaydı. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olan "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" oluşturulmuş olmaktaydı. Bu Pakt ile.Roma çizgisi bir taksim çizgisi olmayıp. ? 3. Sovyetler Birliği de. taraflar Komünist Enternasyonalinin (Komitern) faaliyetleri ve buna karşı savunma önlemleri hakkında birbirlerine danışacaklar ve temas halinde bulunacaklardı. bir devlet" politikasını tam anlamıyla gerçekleştirebilmek amacıyla. 25 Kasım 1936'da Berlin'de "Anti-Komintern Paktı"nı oluşturmuşlardır. Nitekim. Zira. Açık kısma göre. Ülkelerindeki komünist faaliyetlerine karşı sert önlemler alacaklar ve bu konudaki işbirliğini sağlamak için de devamlı bir komite kuracaklardı. Almanya ve Japonya arasında siyasi rejim temeline dayalı bir ittifak yapılmış ve bununla "Berlin-Tokyo Mihveri" kurulmuştur. görüşmede Südet Almanları üzerindeki isteklerinden vazgeçemeyeceğini ve gerektiğinde savaşı göze alacağını açıklamıştır. Çekoslovakya'nın Südetler bölgesinde 3. Pakt'ın süresi Üçüncü Enternasyonal'in devamı süresince olacaktı. işbirliği ve barış isteyen bütün Avrupa devletlerinin etrafında toplanabileceği bir mihverdir" demiştir. Ayrıca. Hitler. birbirlerine haber vermeden Sovyetler Birliği ile hiçbir siyasal anlaşma yapmayacaklardı. Almanya'nın yayılmacılığı karAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ .
? Almanya. Bunun üzerine İngiltere ve Fransa. Çekoslovakya'ya yardım edeceğini belirtmiştir. İtalya ve İngiltere arasında 29 Eylül 1938'de Münih Konferansı toplanmıştır. Almanya. saptanan sınırın uluslararası güvence altına alınmasına ve Almanya ile İngiltere'nin birbirlerine karşı savaşmayacaklarına dair noktalar üzerinde durulmuştur. Bu konferansta. 11 Nisan 1939'da Alman ordularına verilen talimatta. Nitekim. İngiltere ve Fransa bütün güçleriyle Polonya'ya yardım edeceklerdi. bir Orta Avrupa ülkesi olan Polanya'ya göz dikmiştir. Batılı büyük devletlerin Almanya'ya karşı koyması. Polonya'yı neden işgal etmek istemiştir? Adım adım ilerleyen Almanya. Böylece. Sovyetler Birliği ise. Polonya'nın bağımsızlığı tehdit edilir ve Polonya da buna karşı koyarsa. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ .5. 1 Eylül'de Polonya'nın işgal edilmesi için tüm hazırlıkların yapılması istenmiştir. Bu nedenle. bunu yeterli görmemiş ve İngiltere ile Fransa'nın şiddetli karşı çıkmalarına rağmen. Bu kararını 5 Nisan 1939'da Almanya'ya bildirmiş ve destek istemiştir. Avrupa genel bir savaşla karşı karşıya gelmiştir. Bu amacını gerçekleştirmek için Polonya'ya baskı yapmaya başlamıştır. Ve bu ülkeden Dantzing bölgesini istemiştir.140 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI şısında İngiltere ve Fransa savaş hazırlıklarına başlamıştır. Sovyetler Birliği ve Fransa. "doğuya doğru genişleme" politikası uyarınca. Almanya bu protestoları dikkate almadığı gibi bu kez de 23 Mart 1939'da Litvanya sınırları içinde bulunan Memel'e saldırmış ve ele geçirmiştir. Mussolini kendi gücünü göstermek ve Dalmaçya kıyılarında üstünlük kurmak için Arnavutluk'u işgal etmeye karar vermiştir. iki taraf arasındaki ilişkileri gittikçe daha da gerginleştirmiş ve savaşın çıkmasını bir an meselesi haline getirmişti. Almanya'yı desteklediğini ifade etmiştir. Almanya'ya bir nota vererek olayı protesto etmişlerdir. İtalya'nın Arnavutluk'u İşgal Etmesi ? Almanya. Südet bölgesini almakla egemenlik alanını genişletmişti. Südet bölgesinin Almanya'ya verilmesine. Mussolini'nin bu girişimini şiddetle destekleyceğini açıklamıştır. 15 Mart 1939'da ordusunu Prag üzerine göndererek Çekoslovakya'yı işgal etmiştir. İtalya'nın faşist lideri Mussolini üzerinde olumsuz bir etki bırakmıştı. ? Münih Konferansı'nda hangi konular karara bağlanmıştır? Sorunun gittikçe tırmanması üzerine İngiltere Başbakanı Chamberlain'ın önerisi üzerine Almanya. İtalya'nın Arnavutluk'u işgali karşısında nasıl bir politika izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içerisinde egemenlik alanını genişletmesi. Çekoslovakya'nın yeni sınırlarının saptanması için bir uluslararası komisyonun kurulmasına. Buna karşılık İtalya da. Fransa. Almanya. 31 Mart 1939'da Polonya'ya garanti vermişlerdir. Ancak. 3.
17 Nisan 1939'da Almanya'ya başvurarak. taraflar birbirlerine saldırmayacaklar. Almanya ve İtalya'nın gelecek genişleme girişimlerine göz yummayacağını göstermek için Polonya. Ortak çıkarlar konusunda birbirleriyle ilişki kuracaklardı. Nitekim. İngiltere'nin Saldırmazlık Paktı'na tepkisi ne olmuştur? Bu paktın sonucunda. Doğu Akdeniz ve Balkanların statükosu ağır bir tehdit altına girmiştir. Molotov. ? ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . İtalya'nın egemenliği altına girmiştir. Nihayet. Sovyetler Birliği'nin. Sovyetler Birliği'nde Dışişleri Bakanlığına Molotov'un getirilmesi gelişmelere yeni boyutlar kazandırmıştır. Pakt'a karşılık 25 Ağustos 1939'da Almanya'nın ele geçirmek istediği Polonya ile bir ittifak antlaşması yapmıştır. Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı İtalya'nın Arnavutluk'u işgal etmesi İngiltere ve Fransa tarafından büyük tepkiyle karşılanmıştı. 23 Ağustos 1939'da "Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı" imzalanmıştır. Sovyetler Birliği ve Almanya arasında imzalanan Saldırmazlık Paktı'nın hükümleri nelerdir? Bu arada. dünyayı yeni bir dünya savaşının eşiğine getirmişti. İngiltere'nin ve Fransa'nın askeri heyetleri arasında bir süreden beri sürdürülen görüşmeler de sona erdirilmiştir. on yıl yürürlükte olacaktı. 3. Bu olayla. Kısa bir süre içinde Arnavutluk. devletler bloklaşmaya başlamış ve blokların birbirleriyle olan ilişkileri kopma noktasına gelmişti. Sovyetler Birliği'nin bu yaklaşımına olumlu yaklaşmıştır. Bu sert tutum İtalya'yı daha fazla Almanya'ya itmişti. taraflardan biri üçüncü devletle savaşa tutuşursa.6. ideolojik farklılıkların iki devlet arasındaki ekonomik ilişkileri engellememesi gerektiğini söyleyip. Sovyetler Birliği de. Bunun üzerine her iki ülke kendi çıkarları doğrultusunda bir "saldırmazlık paktı" yapılması hazırlıklarına girişmiştir. 22 Mayıs 1939'da.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 141 Bari ve Brindizi limanlarında hazırlanan İtalya donanması ve askerleri. bu ilişkileri geliştirmek istemiştir. Batılı müttefiklerin kendisini herhangi bir saldırı karşısında savunmasız bırakacağı duygusuna kapılmıştı. İngiltere. Zira. Ancak. Romanya ve Yunanistan'a askeri güvence vermiştir. Pakt'a göre. Hitler. İngiltere de. diğer taraf bu üçüncü devlete hiçbir şekilde yardım etmiyecekti. Pakt. Tüm bu siyasal gelişmeler. Bu nedenle. 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgale başlamışlardır. Almanya ve İtalya arasında "Çelik Pakt" adı verilen bir ittifak imzalanmıştı. Moskova'daki Alman büyükelçisine siyasal bir anlaşma yapılmasının daha uygun olacağını belirtmiştir.
12 Mart 1940'da Sovyetler BirANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Sovyetler Birliği'nin Baltık Ülkelerini Ele Geçirmesi ? Sovyetler Birliği. ülkelerini başarıyla savunmuşlardır. 29-30 Ağustos 1939'da Dantzing serbest şehrinin kendisine verilmesini. Bu ülke. İngiltere ve Fransa. 5 Ekim'de Letonya. Ancak. Ancak. Polonya. Bu isteğin geri çevirilmesi halinde. 12 Ekim 1939'da Litvanya ile imzaladığı karşılıklı yardım antlaşmalarıyla. Bunun üzerine Almanya ve Sovyetler Birliği. Almanya'dan işgalin sona erdirilmesini ve birliklerini Polonya'dan geri çekmesini istemiştir. Estonya.1.2. 4. Baltık Denizi'nin doğu kıyılarını nüfuzu altına alan Sovyet Birliği. uluslararası alanda yalnız kaldığından barış görüşmelerini kabul etmek zorunda kalmıştır. Polonya'nın işgale uğraması Sovyetler Birliği'ni harekete geçirmiştir. 28 Eylül 1939'da Moskova'da ek bir antlaşma yaparak. Almanya-Polonya Savaşı ve Polonya'nın Paylaşılması ? İkinci Dünya Savaşı hangi olayla başlamıştır? Almanya. Almanya ile yaptığı saldırmazlık paktında kendisine ayrılan Polonya topraklarını işgale başlamıştır. 1 Eylül 1939'da savaş ilan etmeksizin Polonya'yı işgale başlamıştır. Böylece dünyayı altı yıl boyunca kasıp kavuracak İkinci Dünya Savaşı başlamıştır. kara ve hava üslerine sahip olduktan sonra. bu istekleri kabul etmekle birlikte. 27 Eylül 1939'da Estonya'dan kendisine deniz ve hava üsleri verilmesini istemiştir. Savaşın Başlaması ve Yayılması 4. Finlandiya. ülkenin işgal edileceğini bildirmiştir. bu antlaşmayla Estonya'da deniz. Birinci Dünya Savaşı sonunda kaybettiği Baltık topraklarını tekrar ele geçirmek için bu bölgeye yönelmiştir. 28 Eylül'de Polonya'nın en önemli kentlerinden biri olan Varşova dahil olmak üzere ülkenin büyük bölümünü ele geçirmiştir. seferberliğin kaldırılmasını ve bu konuları görüşmek üzere bir Polonya temsilcisinin 30 Ağustos günü Berlin'de bulunmasını istemiştir. Alman birlikleri. Sovyetler Birliği ile saldırmazlık paktı imzaladıktan sonra. bu ülkelerde de üsler elde etmiştir. Sovyetler Birliği. Almanya'da Varşova dahil batısını almıştır. Sovyetler Birliği ile 28 Eylül 1939'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamak zorunda kalmıştır. Finlandiya'nın istekleri kabul etmemesi üzerine. Sovyetler Birliği. Finliler. temsilcisinin istenilen tarihte Berlin'e gitmemesi üzerine Almanya harekete geçmiştir. Polonya üzerindeki baskısını arttırmıştır. 30 Kasım 1939'da bu ülkeye saldırmıştır. Bunun üzerine.142 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 4. Polonya'nın doğusunu. Koridor bölgesi için plebisit yapılmasını. Sovyetler Birliği. Finlandiya'dan da üsler istemeye başlamıştır. Almanya. Polonya'yı aralarında paylaşmışlardır. Baltık ülkelerini ele geçirirken nasıl bir strateji izlemiştir? Sovyetler Birliği. bir yanıt alamadıkları için 3 Eylül 1939'da Almanya'ya savaş ilan etmek zorunda kalmışlardır.
Batı'ya. bir yandan da Paris üzerine yürümeye başlamışlardır. Büyük Alman Devleti'nin yanısıra büyük bir Cermen İmparatorluğu amacına da yönelmiştir. üs kurma hakkı elde etmiştir. Bu başarılardan sonra Almanlar. Londra'da askeri ateşe olarak bulunan General de Gaulle. 9 Nisan 1940'da Danimarka ve Norveç'i işgal etmeye başlamıştır. İngiliz donanmasının Norveç kara sularında bulunan bir Alman gemisine saldırmasını bahane ederek. Fransa'nın bütün batı kıyıları. Belçika ve Lüksemburg'a saldırmaya başladılar. Hitler Almanyası. bir yandan İngiliz ve Fransız güçlerini Manş kıyılarında çember içine alırken. Hollanda ve Belçika kendilerini savunmalarına rağmen. Ancak. Hollanda 15 Mayıs 1940'da. Almanya yanlısı bir politika izlemiştir. kuzeyi ve doğusu Alman işgaline bırakılmıştır. Lüksemburg hemen işgal edilmiştir. 22 Haziran 1940'da Compiegne'de Almanlarla mütareke imzalamıştır. Nitekim de Gaulle. Bu olayla. bu ülkeden önemli ölçüde toprak kazanmış. bu işgallerle. Fransa'nın işgal edilmesinden sonra nasıl bir direniş hareketi başlatılmıştır? Vichy'ye taşınmış olan yeni Fransız Hükümeti. Norveç ve Danimarka'yı işgal ederek doğusunu ve kuzeyini güvenlik altına aldıktan sonra. İkinci Dünya Savaşı'na katılmıştır. Fransa üzerine yönelmiştir. bu olumlu gelişmeler sonucunda 14 Haziran 1940'da Paris'e girmiştir. Sovyetler Birliği. 4. Bu arada.4. Fransa'ya saldırmadan önce. Batı Cephesi'nin Açılması Almanya. Danimarka kısa bir direnmeden sonra teslim olmuş. Fransız Hükümeti'ni tanımadığını açıklayarak.3. Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i İşgal Etmesi Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i işgal etmesindeki amacı nedir? Almanya. Hitler. anavatan toprakları dışında bir direniş gücü oluşturmaya çalışmıştır.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 143 liği-Finlandiya Barış Antlaşması imzalanmıştır. 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek. Mareşal Petain başkanlığında kurulan yeni hükümet. Baltık kıyılarına iyice yerleşmiştir. Norveç de. Almanya'nın kesin olarak başarılı olacağına inanan İtalya da. Fransa'nın Alman işgalinden kurtarılması için büyük çaba harcayacaktır. Fransız Ordusu silahsızlandırılarak tutsak edilmiş. 10 Mayıs 1940 sabahı Alman Orduları Hollanda. Bunun üzerine Fransa'da hükümet değişikliği olmuş. Nitekim. Belçika da 28 Mayıs'ta teslim olmak zorunda kalmıştır. stratejik yönden önemli olan Danimarka ve Norveç'i ele geçirmeye çalışmıştır. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Norveç Kralı ve hükümeti Londra'ya kaçtı. ? 4. Sovyetler Birliği. Nisan ayının sonuna kadar karşı koymasına rağmen. Almanların işgalinden kurtulamamıştır. Finlandiya bağımsızlığını korumakla birlikte. Bu mütarekeye göre. Almanya.
Almanya. Nisan 1941'de de İtalya'nın elinde bulunan Eritre ve Habeşistan'ı işgal etmiştir. hava savaşları ve Fransız direniş gruplarının eylemleri etkili olmuştur. Almanya ve İtalya Avrupa'da. İngiliz adalarında hava üstünlüğünü ele geçirememesi ve kış mevsiminin gelmesi üzerine bu ülkenin işgalinden vazgeçmişlerdir. Nitekim. İngiltere'yi nasıl etkilemiştir? İtalya'nın 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek İkinci Dünya Savaşı'na katılması. Ancak. Batı cephesinde Normandiya çıkarmasına kadar. 4. Ayrıca. Balkan Cephesi Fransa'nın yenilmesinden sonra.6. Japonya ve Almanya arasında Üçlü Pakt denilen bir ittifak antlaşması imzalanmıştı. Şubat 1941'de Bingazi. 13 Eylül 1940'da Mısır'a saldırmıştır. Bu Pakt'la. 1941 yılının Mart ayında Kuzey Afrika savaşlarına katılmıştır. Fransa'yı savaş dışı bıraktıktan sonra İngiltere'ye yönelmiştir. 4. Kuzey Afrika'yı ısrarla ele geçirmek isteyen İtalya. 1942 yılının Ekim ayından itibaren İngiliz karşı saldırısı üzerine Mihver devletleri gerilemeye başlamışlardır. Almanların. General Rommel komutasındaki Alman orduları.144 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Almanya. İngiltere'nin güç durumda kalmasına yol açmıştı. kısa bir ilerlemeden sonra durdurulmuştur. 27 Eylül 1940'da İtalya. Kuzey Afrika'da stratejik bir öneme sahip olan Libya'yı elinde bulunduruyordu. Mısır'daki İngiliz kuvvetleri takviye alarak güçlendikten sonra 8 Aralık 1940'da karşı saldırıya geçmiştir. Ancak. İtalya. Nitekim. Mihver devletleri yenilmişler ve 1943 yılının Mayıs ayında teslim olmuşlardır. Müttefikler. Böylece. Ancak. Müttefik devletlerin de Kuzey Afrika'ya asker göndermeleriyle yapılan savaşlar sonucu. Akdeniz'de bulundurduğu donanma ile İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını önemli ölçüde kesmekteydi. Almanya. Bu bakımdan. stratejik ve ekonomik yönlerden önemli bir alan olan Kuzey Afrika'nın tümüyle ele geçirilmesi.5. çetin İngiliz direnişi karşısında. Japonya'da Uzak Doğu'da istilaya dayalı "yeni düzenler" kuracaklardı. savaşın gidişatını değiştirilebilecekti. ? Kuzey Afrika Cephesi'nde olaylar nasıl gelişmiştir? İtalya'nın ard arda başarısızlığa uğraması üzerine. İngilizler karşısında başarı kazanarak İskenderiye yakınlarına kadar ilerlemişlerdir. Kuzey Afrika Cephesi ? İtalya'nın Kuzey Afrika'da cepha açması. Avrupa'daki bazı küçük devletleri anlaşmalarla egemenliği altına almaya başlamıştır. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Bundan sonra. Zira. Libya'da topladığı 200 bin kişilik bir orduyla. Kuzey Afrika savaşlarında başarı kazanarak Akdeniz'in güney kıyılarına egemen olmuşlardır.
28 Ekim 1940'da Yunanistan'a ultimatom vererek. karşı koymasına rağmen 1 Mart 1941'de Üçlü Pakt'a katılmak zorunda kalmıştır. kısa vade de Sovyetler Birliği ile bir çatışmayı da göze almamıştır. Alman Ordusu üç koldan Sovyetler Birliği'ne taarruz etmişti. geniş doğu topraklarını ele geçirerek. Yugoslavya'yı İtalya. Balkanlar da kısa süre içinde önemli başarılar elde etmişlerdir. Tüm bu gelişmeler üzerine. İngiltere'yi yıpratmayı hedeflemiştir. Sovyetler Birliği. İngiltere'yi kısa sürede yenemiyeceğini anlamış. Almanlar. 6 Nisan 1941'de Almanya'nın Bulgaristan'daki kuvvetlerini Yunanistan'a girmeye başlamıştır. Bu yolla. Hitler'e bilgi vermeden Yunanistan'ı işgal etmek istemişti. Macaristan ve Bulgaristan arasında paylaştırmıştır. antlaşmanın yapıldığı gün Yugoslavya'yı işgal etmeye başlamış ve 17 Nisan 1941'de de teslim almıştır. Bu arada. Nitekim. 12-13 Kasım 1940'da Sovyet Dışişleri Bakanı Molotov Berlin'e davet edilmiştir. Böylece.7. Kırım ve Sıvastopol'u kuşatmış ve AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Hitler. ? 4. bu nedenle. Almanya . bu amaçlarına ulaşmak için öncelikle. bu gelişmelerden sonra. hammadde stoklarını arttırmanın yollarını aramaya başlamıştır. Hatta. Finlandiya. Sovyetler Birliği'ni işgal ederken nasıl bir strateji izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içinde çeşitli cephelerde büyük başarılar elde etmesi. Oysa. 23 Kasım 1940'ta Romanya'yı ve 24 Kasım 1940'ta da Slovakya'yı zorla Üçlü Pakt'a almıştır. 22 Haziran 1941'de savaş ilan etmeksizin Sovyetler Birliği'ne saldırmıştır. 25 Nisan'da Atina. Almanya'nın Balkanlara yönelmesindeki temel amaç nedir? Öte yandan Almanya. 6 Nisan 1941'de Sovyetler Birliği ile bir dostluk antlaşması imzalamıştır. bu ülkeyi Üçlü Pakt'a alarak dünyanın paylaşılmasına onları da ortak etmek istemiştir. Almanya. Bu amaçla. Almanlarla şiddetli bir gerilla savaşına girişmişlerdir. Ancak.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 145 Bununla birlikte. Almanlar. Bulgaristan ve Boğazlar'a dayalı olarak çeşitli isteklerde bulunmuştur. Ancak bu görüşmelerde.Sovyetler Birliği Savaşı Almanya. Hitleri daha büyük amaçlar belirlemesine ve gerçekleştirmeye yöneltmiştir. Güney kolu kısa bir süre içinde Odesa'yı ve Kiev'i almış. Fakat. Almanya. Ancak. Yunanlılar. Mussolini de. Tito'nun önderliğindeki komünistler ile Mihailoviç'in önderliğindeki ulusalcılar. İşte. Almanya. kendilerini savundularsa da. Görüşmelerin başarısızlığa uğraması nedeniyle Sovyetler Birliği ve Almanya'nın arası açılmaya başlamıştır. İtalyan kuvvetleri başarısızlığa uğramıştır. Daha sonra da bütün Ege Adaları ele geçirilmiştir. Sovyetlere İran ve Hindistan'ı alarak Hint Okyanusuna çıkmalarını önermiştir. Fakat. Almanya. 31 Mayıs 1941'de de Girit paraşütcü Alman birlikleri tarafından işgal edilmiştir. Yugaslavya. Bulgaristan da. 20 Kasım 1940'ta Macaristan'ı. red edilince Arnavutluk'taki İtalyan kuvvetlerini Yunanistan'a saldırtmıştır. bu ülkeden üsler istemişti. Bunun için. Orta Avrupa ve Güney-Doğu Avrupa topraklarını ele geçirmeye çalışmıştır.
B. 4. ulusalcılığı ve dini ön plana çıkarmıştır.B. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla A.B. faşizmle mücadeleye çağırmıştır.D. bütün güçleriyle birbirlerine yardım etmeyi ve Almanya ile ayrı ayrı mütareke ve barış antlaşması imzalamamayı kararlaştırmışlardır. Bununla birlikte. Antlaşmada. Leningrad'ta durdurulmuştur. Bunda kış mevsiminin gelmesi ve Alman ordusunun kış koşullarına göre organize edilememesi de etkili olmuştur. ile sıkı işbirliği yapılması ve karşılıklı her türlü yardım yapılması gibi noktalara yer verilmişti.B. bolşevik ilkeleri bir yana bırakmış.B.D. Kuzey ordusu da. Uzakdoğu'da Japonya ve A.D. Smolensk'i ele geçirerek Moskova'ya yönelmişti. İngiltere ve Sovyetler Birliği arasında 26 Mayıs 1942'de bir ittifak antlaşması yapılmıştır. Japonya'nın yayılmacılığını önlemek istemiştir.'de Çin'e mali yardımda bulunarak. Alman saldırılarına karşı önemli sayılacak siyasi ve askeri destek sağlamıştır. Bununla birlikte. A. Sovyet halkının direnişi üzerine Almanlar. Avrupa'da başlayan savaş karşısında tarafsız kalmıştı. Bununla iki devlet. Alman saldırılarını durdurmak için kapitalist ülkelerdeki düzeni yıkmayı hedefleyen Üçüncü Enternasyonelin lağv edilmesini sağlamış. Ancak.8.D. savaş sonunda barışın korunması için birlikte hareket edilmesi.146 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Rostov'a ulaşmıştı. güçler dengesini nasıl değiştirmiştir? Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması üzerine. Japonya.B. Almanlar yoğun bir saldırı düzenlemesine rağmen Moskova'yı alamamışlardır. ? Sovyetler Birliği.Almanya savaşına katılması. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 1937'de başlattığı Çin Savaşı'nı sürdürmekte kararlı idi. içte ve dışta sağladıkları destekle uzun süre Alman kuşatmasına karşı koymuşlardır. Sovyet lideri Stalin de. A.B.D. A. Sovyetlerin Doğu Avrupa'da Almanları durdurması ve baskı altına almasını hedeflemişlerdir. 4 Aralık 1941'de Sovyetler Birliği ve Polonya arasında Dostluk ve Yardım Paktı adı verilen bir antlaşma imzalanmıştır. Zira. Müttefik devletlere değişik zamanlarda askeri yardımlarda da bulunmuştur.B.D.. Ancak..'nin savaşa girmesinden sonra. ? Sovyetler Birliği'nin işgal edilmesi. Bununla birlikte. İkinci Dünya Savaşı'nın başlarında nasıl bir politika izlemiştir? A. Sovyet yöneticileri.'nin Savaşa Girmesi ? A.D.'nin çıkarıyla çatışmaktaydı. Baltık ülkelerinden hareket ederek Leningrad üzerine yürümüştü. Bu antlaşmaların yapılması ve A. ve Japonya arasındaki ilişkiler de gerginleşmeye başlamıştı. Sovyetler Birliği de. Almanya'ya karşı birbirini desteklemeyi.D. Orta kesim ordusu ise. Halkı da. İngilizlerle ittifak antlaşması yaptıktan sonra hangi değerleri öne çıkarmıştır? Bu antlaşmayla müttefikler. Sovyetler ile İngilizler arasında 12 Temmuz 1941'de Ortak Hareket Antlaşması imzalanmıştır. İngiltere ve Müttefiklerinin Sovyetler Birliği .
Nazi diktatörlüğünün tam olarak yıkılmasından sonra. savaş tam bir dünya savaşına dönüşmüştür.. 7 Aralık 1941'de Hawaii Adalarında Pearl Harbour'da demirli bulunan Amerikan Pasifik donanmasına saldırmış ve bu donanmanın büyük kısmını yok etmiştir.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 147 A. Atlantik Bildirisi'nde hangi ilkelere yer verilmiştir? Roosevelt ve Churchill. Uzakdoğu'da savaş Japonya'nın aleyhine dönmeye başlamıştır. her ulusun kendi istediği hükümet şeklini seçme hakkına uyacaklarını. küçük-büyük tüm devletlerin aynı koşullar altında dünya ticaretine katılmalarını istediklerini. savaşın ilk anlarında büyük başarılar kazanmışlardır.D. bütün ulusların sınırları içinde güvenle yaşama olanağı sağlayacak bir barışın yapılmasını.B. birbirleriyle savaşa girmişlerdir. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill. Bu olayın sonucunda Japonya. Japonya. ve İngiltere'ye. hangi olayla savaşa girmiştir? Tüm bu gelişmelerin yanında. 12-13 Kasım 1942'de Salomon adaları açıklarında Japonya donanmasını ilk büyük yenilgiye uğratmıştır. Japonya'daki militarist yönetim. Pasifik'te birçok bölgeyi ve Hindiçini'ni işgal etmişlerdir. 8 Aralık günü A. A.B.D. Almanların Rusya'da ilerlemesinden ve Anglo-Saksonların Pasifik'te zayıf bulunmasından cesaret alarak. ile birer antlaşma imzalaması savaşın gidişatında önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bu olayla. eskiden beri özlemini duyduğu Büyük Pasifik İmparatorluğu'nu kurmak için harekete geçmiştir. görüşmelerden sonra. ? 5. böyle bir barışla bütün insanlara engel çıkartılmadan bütün deniz ve okyanuslarda dolaşma olanağının sağlanmasını ve bütün ulusların kuvvet kullanmaktan vazgeçme yolunu tutmaları gerektiğine inandıklarını belirtmişlerdir. Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar 5. 1 Ağustos'ta da A. Ancak.B. Müttefikler. 1941 yılının Ağustos ayının başlarında savaşla ilgili gelişmeleri görüşmek üzere Atlantik'te (Atlas Okyanusu'nda) bir savaş gemisinde biraraya gelmişlerdir.D. 11 Aralık'ta da Almanya ve İtalya. Nitekim.B.D. 1942 yılının sonlarında Japonya'nın yayılmasını durdurmuşlardır. dünyanın değişik bölgelerinde bulunan birçok devlet de. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . içinde bulundukları bloklara uygun. topraklarını genişletmek istemediklerini. A.B. A. Bildiride iki devlet.1. 14 Ağustos 1941'de "Atlantik Bildirisi" adı verilen bir metin yayınlamışlardır. Görüldüğü gibi. Hatta.D. bunun üzerine Sovyetler Birliği'nin de 12 Temmuz 1941'de İngiltere.B. Japonya. bildiriye özgürlük ve demokrasi ilkeleri yön vermiştir.'ne resmen savaş ilan etmiştir. Böylece. Atlantik Bildirisi Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması.D.
Almanya'nın silahsızlandırılmasını ve kontrol altına alınmasını öngören bir plan kabul edilmiştir. Türkiye'nin savaşa sokulmasını ve ikinci cephenin Balkanlarda açılmasını önermiştir. savaş sorunları görüşülmüştür.D. Churchill. Böylece. İngiltere. Ayrıca. zafer elde edilinceye kadar işbirliği yapılacağı açıklanmıştır. Ayrıca. 5.B. A.B. bu öneriler kabul görmemiştir. Sovyet lideri Stalin de davet edilmişse de katılamamıştır. savaş sonrasında kurulacak barışın korunması sorumluluğunun A.D. kuvvetlerinin.2. Kuzey Afrika savaşlarının gidişatı ve sonrası hakkında stratejik ve diplomatik sorunlar ele alınmıştır.D. Bu konferansta. 1942 yılının Kasım ayında Fas ve Cezayir'e çıkması üzerine.'ne bırakılmasına karar verilmiştir. Daha önce. bunun için de Türkiye'nin savaşa katılmasını sağlamak üzere hazırlıklara girişilmesi. Sovyetler Birliği üzerindeki baskıyı hafifletmek için Sicilya'ya çıkartma yapılması. Almanya'ya karşı savaşa giren 26 devletin de imzasıyla. ikinci cephenin Fransa'da açılması. Balkanlarda ikinci bir cephenin açılması.3.B. Washington Konferansı 12-16 Mayıs tarihleri arasında Roosevelt ve Churchill arasında gerçekleştirilen konferansta. Görüşmelerde. Fransa'da açılması planlanan ikinci cephenin Normandiya kıyılarında olmasına ve bunun hazırlanması sorumluluğunun da A. Atlantik Bildirisi esas olmak üzere "Birleşmiş Milletler Bildirisi" yayınlanmıştır. Konferansın sonunda. 14-24 Ağustos 1943 tarihleri arasında Kanada'nın Quebec kentinde tekrar biraraya gelmişlerdir.B. Sovyetler Birliği ve Çin'e verilmesi kararlaştırılmıştır. Bu bildiride. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill arasında. Mihver Devletleri'nin kayıtsız şartsız teslimine kadar mücadeleye devam edilmesi gibi kararlar alınmıştır. Quebec Konferansı ? Quebec Konferansı'nda hangi öneriler kabul edilmemiştir? Roosvelt ve Churchill.B. savaştan sonra kurulacak olan Birleşmiş Milletler Örgütü'nün nüvesi oluşturulmuştur. Atlantik Bildirisi'ndeki ilkeler aynen kabul edilmiştir.'nin savaşa katılmasından sonra. 5.D. 1 Ocak 1942'de. 14-24 Ocak 1943 tarihleri arasında Kazablanka kentinde yapılmıştır. Türk hava alanlarından yararlanılması. Kazablanka Konferansı ? Kazablanka Konferansı'nda hangi konular üzerinde durulmuştur? A. 5.148 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI A. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ..4. Ancak. İtalya'nın işgal edilmesi.D.
26 Kasım 1943'te yayınladıkları ortak bildiride. İngiltere. Bununla birlikte. bu konularda kesin bir sonuca varılamamıştır. kesin zafere kadar savaşın birlikte sürdürülmesi ve savaştan sonra barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulması kararlaştırılmıştır.5.Şek'i arasında yapılan konferansta. Yugoslavya'daki direnişçilere her türlü desteğin verilmesi. İtalya'daki savaş suçlularının mahkemeye verilmesine. A. Ayrıca.. üç büyük Müttefik devlet adamının buluşmaları gündeme gelince. barışı sürdürebilmek için bütün barış seven devletlerin eşit haklarla katılabilecekleri bir örgüt kurulmasına. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Churchill ve Stalin.7. Türkiye'nin savaşa sokulması. Kızıl Ordu birliklerinin işgali altında bulunmayan bir yere gitmeyeceğini açıklamıştır. Stalin. 1 Kasım'da yayınlanan ortak bildirilerle sona ermiştir. Tahran'da biraraya gelmişlerdir.6. Roosevelt. Japonya'yı Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra ele geçirmiş olduğu bütün toprakları boşaltmaya zorlamak. savaş sona erdiğinde Japonya ile yapılacak barışın esaslarının neler olması gerektiği üzerinde durulmuştur. ? 5. Churchill ve Çin Devlet Başkanı Çan-Kay. Kore'nin bağımsızlığının tanınması gibi konularda da hemfikir olduklarını belirtmişlerdir. Polonya sınırının saptanması. savaşta meydana gelen son gelişmeleri görüşmüşlerdir. ? 5.D. İran'a yardım yapılması. Müttefik devletlerin düşmanın kayıtsız-koşulsuz teslim olmasından sonra.B. Avusturya'nın savaştan sonra bağımsız bir devlet olmasına ve Alman savaş suçlularının yargılanmak üzere ilgili devletlere teslim edilmesine karar verildiği açıklanmıştır. Ancak. Kahire Konferansı Kahire Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? 22-26 Kasım 1943'te Roosevelt. 1941 yılında Sovyet Birliği'ne kolay yollardan yardım ulaştırabilmek için İngilizler ve Sovyetler tarafından işgal edilmişti. Bunun üzerine. Bildirilerde.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 149 5. Sovyetler Birliği ve Çin dışişleri bakanları 19 Ekim 1943'te Moskova'da Kremlin Sarayı'nda biraraya gelerek. Normandiya'da ikinci cephenin açılması. konferansa katılan üç devlet. Konferans. Moskova Konferansı Moskova Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? Bu konferansta. Uzakdoğu'daki savaş gelişmeleri ele alınmıştır. 28 Kasım-1 Aralık 1943 tarihleri arasında yapılan konferansta. Tahran Konferansı Tahran Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? İran.
Hatta.9. üç büyük Müttefik devletin ordularının Almanya'nın birer bölgesini işgal etmesi. Birleşmiş Milletler Örgütü konusunda alınan karardan memnun kalmıştır. Churchill ve Stalin. 5. Sovyetler Birliği'nin Almanya teslim olduktan sonra Japonya'ya savaş açması ve buna karşılık daha önce bu devlete bıraktığı toprakları ve Kuril adalarını alması. Ancak. Müttefikler arasındaki bu farklı tutum ve davranışlar. Müttefikler arasında işbirliğini sona erdirmiştir.B. Potsdam Konferansı'nda A.8. savaş sırasında meydana getirilmiş olan ittifakın yara almasına yol açmıştır. üç büyük Müttefik devlet arasında öteden beri süregelen anlaşmazlığı belirginleştirmiştir. Almanya. Ancak. Truman. Konferansın en önemli konusunu barışın nasıl sağlanacağı oluşturmuştur. Sovyetler Birliği'nin Çin ile bir dostluk ve ittifak antlaşması imza etmesi. Potsdam Konferansı Almanya'nın teslim olmasından sonra. Fransa'nın da Almanya'ya işgal birlikleri göndermesi. Bu durumda. Almanya'nın teslim olması gündeme gelmişti. ideolojileri ve devlet yapıları farklı üç büyük Müttefik devlet. bu bölgelerin sınırları kesin olarak saptanamamıştı.11 Şubat 1945'te Kırım'ın Yalta kentinde biraraya gelmişlerdir. Churchill. Ancak. Bilindiği gibi. Yalta Konferansında. ? Yalta Konferansı. merkezi Berlin olmak üzere her üç devletin komutanlarından oluşan bir "Merkez Kontrol Komisyonu"nun kurulması. Sovyetler Birliği'ne çok fazla ödün verildiğini düşünmüştür. Ayrıca.2 Ağustos 1945 tarihleri arasında Berlin yakınlarında Potsdam'da bir toplantı yapmışlardır. Müttefikler tarafından dört bölgeye ayrılmış ve her bölge bir Müttefik devlet tarafından işgal edilmişti. Roosevelt.D. Sovyetler Birliği'ni de Stalin temsil etmişlerdir. hem de Sovyetler Birliği'nin Japonya'ya savaş açmasını sağlamak amacıyla üç büyük Müttefik devlet başkanı 4 Şubat . gerek Avrupa'nın ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . savaş tümüyle sona ermediği için bir süre daha birlikte hareket etmişlerdir. 6 Haziran 1944'de Normandiya çıkarmasından sonra Alman işgalinden kurtarılmıştı.150 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 5. Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi ve Birleşmiş Milletler Örgütü'nün kurulması için 25 Nisan 1945'te San Fransisco'da bir konferans toplanması gibi konular üzerinde durmuşlardır. Müttefik devletler. Bundan sonra. İngiltere'yi konferansın ilk günlerinde Churchill ve daha sonra (Churchill. gerek Almanya. üç büyük Müttefik devlet. Müttefik Devletler üzerinde ne gibi etki yaratmıştır? Yalta Konferansı. 17 Temmuz . Alman militarizmi ve nazizminin yok edilmesi. 1945 yılı Temmuz ayında yapılan genel seçimi kaybettiği için) İşçi Partisi lideri ve yeni Başbakan Clement Attlee. Yalta Konferansı Fransa. Avrupa'da ortaya çıkan sorunları görüşmek üzere. Roosevelt. hem gelecek barış hakkında daha esaslı bir anlaşmaya varmak.'ni (Roosevelt 12 Nisan 1945'te öldüğü için yerine geçen) Başkan Yardımcısı Harry S.
İtalya ile koşulları ağır olmayan bir şekilde barış yapılması. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Postdam Konferansı'nda Almanya'nın geleceği hakkında ne gibi kararlar alınmıştır? Üç büyük Müttefik Devlet. Bu konferans. Barışla ilgili düzenlemelerin yapılması için A. Sovyetler Birliği. A. Çin ve Fransa dışişleri bakanlarından oluşan bir "Dışişleri Bakanları Konseyi"nin kurulması. Macaristan ve Finlandiya barış sözleşmelerini hazırlamakla yükümlü olması. Alman savaş endüstrisinin ortadan kaldırılarak yeniden düzenlenmesi ve Alman ekonomisinin Müttefikler tarafından kontrol edilmesi. anlaşmaya vardıkları konularda. Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi.B. Avusturya ve başkenti Viyana'nın dört işgal bölgesine ayrılması. Savaş suçlularının tutuklanması ve kontrol edilmesi. Boğazlardan geçişin tam serbest olması gibi konular da tartışılmıştır.. • • • • • • • • Almanya'nın kontrolünün A.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 151 çeşitli sorunları konusunda farklı görüşlere sahip olmuşlardır. bu devletler arasındaki anlaşmazlığı arttırmış ve dünya başlıca iki nüfuz alanına veya iki bloka ayrılma dönemine girmeye başlamıştır. Buna göre. ? • Postdam Konferansı'nda Türkiye hangi konuyla ilgili olarak ele alınmıştır? Potsdam Konferansı'nda bu ana konuların yanısıra. üç büyük Müttefik Devletin İkinci Dünya Savaşı'nda yaptıkları son büyük konferans olmuştur. Oluşturulan konseyin Romanya. ve İngiltere bir tarafta.D. Konferans'ta alınan kararlar ve tartışılan konular.B. İran'ın derhal boşaltılması. Nazi birlik ve örgütlerinin tümüyle kaldırılması. Sovyetler Birliği de diğer tarafta olmak üzere ikiye ayrılmışlardı. Almanya'da demokratik bir düzenin kurulması. Avrupa'nın siyasi. Almanya silahlı kuvvetlerinin. Sovyet Birliği'nin Japonya'ya savaş açması. konferansın bitiş tarihi olan 2 Ağustos 1945'te bir deklarasyon yayınlayarak açıklamışlardır. Bulgaristan.B.D. Sovyetler Birliği'nin Boğazların Türkiye ile birlikte kendi kontrolüne verilmesine karşılık. Yapılacak barış antlaşmalarının temel koşullarını da belirlemiştir. sosyal ve askeri geleceğinin belirlenmesinde önemli olmuştur.D. Almanya'nın silahsızlandırılması ve askerlikten arındırılması. Potsdam Konferansı. İngiltere.. İngiltere. Müttefikler. Bu nedenle. Sovyetler Birliği ve Fransa işgal bölgelerinin komutanları aracılığıyla yapılması.
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 4 Mayıs'ta Hollanda. İngilizler.2. Mareşal Bodoglio'nun yaptığı ilk iş. Yeni hükümetin başına Mareşal Bodoglio getirilmiştir. Doğudan ve batından Müttefik Devletler tarafından işgal edilmeye başlanmıştır. Mussolini'yi iktidardan düşürmüştür.1. gerek İtalya'nın savaşın başlangıcından itibaren ard arda başarısızlığa uğraması. yerini Amiral Doenitz'e bırakmıştır. Fransız direniş hareketinin ünlü ismi General de Gaulle. Almanya'nın Teslim Olması Müttefik Devletler. 6. bu gelişmelerden sonra 3 Eylül 1943'te Müttefiklerle bir mütareke yaparak savaştan çekilmiştir. Berlin'e girdikten sonra 30 Nisan 1945'te intihar ederek. İtalya'yı işgal etmek ve Mihver Devletlerine karşı güneyden bir cephe açmak için 10 Temmuz 1943'te İtalya'nın kuzeyine doğru ilerleyerek bu ülkeyi işgal etmişlerdir. 9 Ağustos 1944'te Paris'i Alman ordularından kurtarmışlardır. 24 Temmuz 1943'te toplanan Büyük Faşist Konseyi. 1944 yılında hava üstünlüğünü sağlamışlardı. Müttefiklerin egemenliği altına girmiş ve Yunanistan ile Yugoslavya'da Almanlara karşı ulusal kurtuluş hareketleri büyük ivme kazanmıştır. Mussolini'yi hapsetmek ve Faşist Partisi'ni lağv etmek olmuştur. 6 Haziran 1944'te Fransa'nın Normandiya kıyılarına çıkarma yaparak "ikinci cephe" yi açmışlardır. General Eisenhower yönetimindeki Amerikan ve İngiliz birlikleri Kuzey Afrika'da karaya çıkmış ve kısa sürede bu bölge ele geçirilmiştir. Akdeniz bölgesi. bu gelişme üzerine. Almanya'yı alabildiğine zor durumda bırakmıştır. Bunun üzerine. Mareşal von Rommel'in komutasındaki Alman birliklerini Elalameyn önünde durdurmuştur. halkın rejime karşı bir hoşnutsuzluk duymasına yol açmıştı. Özellikle de. Bunun üzerine. 8 Kasım 1942'de de. Avrupa'da Savaşın Sona Ermesi 6. Bu askeri gelişmeler üzerine Almanya için kurtuluş olanağı kalmamıştı. 13 Ekim 1943'te de Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir. Savaşın Sona Ermesi 6. İtalya'nın savaştan çekilmesi. İtalya'nın Savaştan Çekilmesi Müttefik Devletler. Berlin. Müttefikler. Hitler. Mareşal Montgomery'in emri altındaki birliklerle 1942 yılının Ekim ayında karşı saldırıya başlamış ve Alman von Rommel'i ard arda yenilgiye uğratmıştır. ? İtalya'nın yenilmesi iç politikasında ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Müttefikler. hükümet kurarak Fransa'ya yeniden hayat kazandırdı. İtalya yöneticileri. 2 Mayıs 1945'te ağırlıklı olarak Sovyet askerlerinin yeraldığı Müttefikler tarafından tamamıyla ele geçirilmiştir.1. gerek ülkenin işgal edilmesi. Nitekim.152 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 6.1.1.
A.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 153 Kuzey-Doğu Almanya ve Danimarka'daki Alman orduları teslim olmuşlardır. Ancak. Bunun üzerine A. 13 Nisan 1941'de Japonya ile tarafsızlık antlaşması imzalamasına rağmen.D.B. yaklaşık kırk milyon insanın hayatına mal olan İkinci Dünya Savaşı da Müttefiklerin zaferiyle bitmiştir.D. 1945 yılının başlarından itibaren Japonya'nın işgali altında bulunan Çin. Yapılan görüşmeler sonucu 2 Eylül 1945'te Tokyo Koyu'nda demirli bulunan A. İtalya'nın 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgal etmeye başlaması karşıAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Almanya'nın 1930'lu yıllarda komşularına saldırması. Böylece. Uzakdoğu'da Savaşın Sona Ermesi: Japonya'nın Teslim Olması Müttefikler. Japonya'nın teslim olmasını hızlandıran olay nedir? Müttefik güçleri.B. 1943 ve 1944 yıllarında da deniz ve hava üstünlüğünü ele geçirmişlerdir. Almanya'nın teslim olmasından sonra Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin ileri gelenlerinin büyük bir kısmı kaçmış. Sovyetler Birliği. Müttefiklerin teslim olma önerisini geri çevirmiştir.2. Bu nedenle. Nitekim.D. Endonezya ve Pasifik'te çeşitli yerlerde saldırıya geçmişlerdir. Türk Ulusu'nun nasıl yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını unutmamışlardı. Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'na sürüklenerek nasıl ortadan kalktığını. 9-10 Temmuz 1945'te Japonya'nın başkenti Tokyo'yu havadan bombalamıştır. ikincisini de 9 Ağustos 1945'te Nagasaki'ye atmıştır. Bnun üzerine. Japonya'ya son darbeyi Temmuz-Ağustos 1945'te vurmuşlardır. Japonya'nın gücü tükenmiş olmasına rağmen.'ne bildirmiştir. bir kısmı da Müttefikler tarafından yakalanmıştır. ülkeyi yeni bir savaşın dışında tutmaya çalışmışlardır.. teslim olma noktasına gelen bu ülkeye 8 Ağustos 1945'te savaş ilan etmiş ve Mançurya'yı işgale başlamıştır.'ne ait Missouri adlı savaş gemisinde Japonya'nın teslim belgesi imzalanmıştır. ? 7. beş buçuk yıl Avrupa'yı kan ve gözyaşına boğan savaş Avrupa coğrafyasında sona ermiştir. 7 Mayıs 1945'te Alman delegeleri Reims kentindeki Eisenhower'in ana karargahında Almanya'nın kayıtsız-şartsız teslim belgesini imzalamışlardır. 10 Ağustos 1945'te yenilgiyi kabul ettiğini A. Japonya.B. 1942 yılında Pasifik'te Japon yayılmasını durdurmuşlardır. 6 Ağustos 1945'te ilk atom bombasını Hiroshima'ya. Japonya'yı kayıtsız-şartsız teslim olmaya zorlamak için. Bu olayla da Uzakdoğu'da savaş sona erdiği gibi.B. 6. İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası Türkiye'nin Fransa ve İngiltere'ye yakınlaşmasının nedenleri nelerdir? Genç Türkiye'nin yöneticileri.D.
23 Ağustos 1939'da Almanya-Sovyetler Birliği Dostluk Antlaşması'nın yapılması ve Polonya'nın Almanya tarafından işgal edilmesi. Adana Konferansı da denilen bu buluşmada. Sovyetler Birliği'nden tamamıyla ayrılmış ve Batılı devletlere yakınlaşmıştır. 23 Haziran 1939'da da benzer bir antlaşma Türkiye ve Fransa arasında imzalanmıştır. Ankara'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamıştır. savaşın tüm dünyada genişlediği bir dönemde. Fakat. Roosevelt ve Churchill. İngiltere ve Fransa bir Avrupa devletinin saldırısına uğrarsa. 4-6 Aralık 1943'te İkinci Kahire Konferansı'nda biraraya gelerek. İsmet İnönü. Nitekim. Nitekim. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. Yüzyıl Siyasi Tarihi" adlı kitabından okuyunuz. Türkiye. Fakat. bu antlaşmaları Alman nazizmine ve İtalyan faşizmine karşı yapmasından dolayı. Sovyetler Birliği'nin Karadeniz'e kıyısı bulunmayan devletlerin savaş gemilerinin boğazlardan geçirilmemesini ve boğazlarda Sovyet askeri bulundurmak istediğini Türkiye'ye bildirmesi tehlikenin boyutlarını arttırmıştır. 18 Haziran 1941'de Almanya ile on yıl süreli bir dostluk antlaşması yaparak manevra yapma alanını genişletmiştir. Buna göre. Nitekim. Savaş devam ettikçe Müttefik Devletlerin Türkiye'yi savaşa sokma konusundaki ısrarlarını arttırmışlardır. Türkiye bu antlaşma ile. Türk-İngiliz Yardım Deklarasyonu. İngiltere ve Fransa. Türkiye'nin savaşa girecek silah ve malzemeye sahip olmadığını ve İngiltere'nin bu donatımı tamamlaması halinde savaşa gireceğini ileri sürmüştür. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 12 Mayıs 1939'da Türkiye ve İngiltere arasında. mütarekenin ve barışın birlikte imza edilmesi gibi. bu gelişmeler üzerine İngiltere ve Fransa ile eski antlaşmalarını açık bir ittifaka dönüştürmeye çalışmıştır. Türkiye'nin bu iki devlet yararına tarafsızlık politikası izlemesi. bu tarihlerde Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması dengeleri alt-üst etmiştir. Türkiye'nin savaşa girmesini istemiştir. Türkiye'yi bir tehdit altında bırakmıştı. Sovyetler Birliği'nin bir zorluk çıkarmıyacağını düşünmüştür. İngiltere ve Fransa'ya yakınlaşmıştır. 19 Ekim 1939'da Türkiye.154 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI sında tedirgin olmuşlardır. Türkiye. • • • Bir Avrupa devletinin Türkiye'ye saldırması ve savaş çıkması halinde Fransa ve İngiltere'nin Türkiye'ye yardım etmesi. Türkiye. Türkiye'yi savaşa sokma konusunu tartışmışlardır. Bunun üzerine Türkiye. Türk Ordusunun donatımının tamamlanması halinde 1945 yılının Şubat ayında savaşa girileceğini belirtmiştir. Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'nda izlediği politikayı ayrıntılı bir şekilde Fahir Armanoğlu'nun "20. Hatta. 30-31 Ocak 1943'te Churchill ve İsmet İnönü. Bu kez de Sovyetler Birliği. Adana'da buluşarak Türkiye'nin savaşa girip girmeme konusunu tartışmılardır. Bu antlaşmanın uygulanması sonucunda tarafların savaşa girmesi halinde. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü.
İtalya'da faşist rejiminin kurulması ve bu rejimin yayılmacılığa yönelmesi. Milletler Cemiyeti kurulmuş. ittifak yapmışlardır. ile Fransa Dışişleri Bakanlarının öncülüğünde de savaşı yasa dışı ilan eden BriandKelogg Paktı imzalanarak yürürlüğe sokulmuştu. Japonya'nın da Uzakdoğu'da güçler dengesini alt-üst ederek militarist temellere dayalı bir imparatorluk kurma tutumuna girmesi. Özet Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda imzalanan barış antlaşmaları sorunları çözmemiş ve yeni sorunları ortaya çıkarmıştır. Sovyetler Birliği ve A. savaşın Almanya'nın aleyhine gelişmeye başladığı dönemde 2 Ağustos 1944'te Almanya ile siyasal ilişkilerini kesmiştir. Mihver Devletleri'nin yayılmacılığına karşı İngiltere. gerek savaş sırasında gerçekleştirdikleri siyasal buluşmalarla gerek ordularını seferber ederek. Almanya ve İtalya. "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" dünyanın savaşın eşiğine getirmiştir. Müttefik Devletler. İtalya ve Japonya'nın katılımı ile Anti Komintern Paktı'nın kurulması.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 155 Türkiye. A. Kuzey Afrika'da da yayılmaya çalışmışlardır. Avrupa içlerinde ilerleyerek Hollanda.D. A. Güçler dengesi yeniden biçimlenmişti. fakat bu politikasını denge esasları üzerine oturtmuştu. bu ülkeleri kendi topraklarına katmıştır. Almanya. Japonya'nın da. Bununla birlikte.D. Türkiye.'ni bir ani baskınla savaşa sürüklemesi sonucu. barışın korunmasına yönelik bu çabalar yeterli olmamıştır. Kısaca. Baltık ülkelerini ele geçirmiştir. Bu olay üzerine İngiltere ve Fransa.B. Ancak. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olmuştur. Mihver Devletlerini yenilgiye uğratmışlardır. Belçika ve Fransa'yı işgal ederek. Almanya ise. Sovyetler Birliği. Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir.B. Almanya'da Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin iktidara tırmanarak Versailles Barış Antlaşması düzenini ortadan kaldırmaya çalışması ve Büyük Germen İmparatorluğunu kurmak istemesi. Türkiye. bu tutumuyla da Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Avrupalı büyük ülkelerin de yer aldığı bazı Avrupalı devletler karşılıklı güvenliğin sağlanması için Locarno Antlaşmasını. İkinci Dünya Savaşı'nda tarafsız bir politika izlemiş. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ .B. Mihver Devletlerinin tüm cephelerde teslim olmasıyla. savaş tüm dünyaya yayılmıştır. 23 Şubat 1945'te de Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmiştir. Dünya barışının korunması amacıyla. Norveç ve Danimarka'yı işgal ettikten sonra. Alman birliklerinin 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırısıyla başlamıştır. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasına yol açan en önemli gelişmeler olmuştur. dünyaya beş buçuk yıl felaket yaşatan İkinci Dünya Savaşı sona ermiştir. İkinci Dünya Savaşı.D.
I . İngiltere .D.IV E. Uluslararası hukuk kurallarının büyük devletlerin yararına düzenlenmesi D.IV ANADOLU ÜNİVERSİTESİ .B.IV . Almanya .D. hangi ülkelerin dışişleri bakanları öncülüğünde hazırlanmıştır? A.A. Fransa . Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nın statükosu bozmaya çalışması 4.I .156 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Değerlendirme Soruları 1. B. Berlin . II . A.Sovyetler Birliği D. Halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması E.II . Örgütlenmiş halkların antlaşmalardan doğan bütün yükümlülükleri yerine getirmesi 2. Briand-Kellogg Paktı.İngiltere C. I . IV .II B.III .II . A.B.D. III . 'nin Monreo doktrinini uygulaması E.Sovyetler Birliği Saldırmazlık Paktı Yukarıdaki olayların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir? A. Uluslararası ilişkilerin gizlilikten uzak bir şekilde yürütülmesi C. Yalta Konferansı IV.Tokyo Mihverinin kurulması D. Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olmamıştır? A. Almanya'nın Büyük Germen İmparatorluğu'nu kurmaya çalışması C.I .İngiltere E.III .II . Devletlerin savaşa başvurmamak konusunda bir takım yükümlülükleri kabul etmesi B. Almanya'nın Polonya'nın işgal etmesi III. İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi II.Sovyetler Birliği 3. Fransa . .I D.B. İtalya'nın eski Roma İmparatorluğu'nu kurma düşüncesi B.III C.Roma .IV .III . Fransa . I. Aşağıdakilerden hangisi Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesinde yer almamıştır? A.
Ankara: 1975. İstanbul: 1998. Çoşkun. 20. Ankara: 1989. Sander. 2. İstanbul: 1966. Birinci Dünya Savaşı'nın Sonundan 1980'e Kadar. A 3. İstanbul: 1974. Ankara: 1988. Hobsbawm. Uçarol. (Çev: Kerim Bağrıaçık). C 2. Osman. Normandiya Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar Armaoğlu. (1914-1918. Roger. Yüzyıl (1914-1991) Aşırılıklar Çağı. (Çev: Fikret Arıt). Jacobsen. Değerlendirme Sorularının Yanıtları 1. Berlin D.Cere. Rıfat. Avrupa'da ikinci cepheyi hangi bölgede açmışlardır? A. Dünya Savaşı. Üçok. Georges . II. İstanbul: 1955. Siyasi Tarih (1789-1994). İki Dünya Savaşı. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1980). 1939-1945). Eric. Lidell.Adolf. 2. Dünya Savaşı (1939-1945). Siyasal Tarih (1789-1960). E AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Fahir. C. (Çev: Yavuz Alogan). Sicilya B. Belçika E. Öndeş. Lestien. D 4. Hans . Kısa 20. (Çev: Nihal Önol). Ankara: 1989. Oral. Siyasi Tarihi. Polonya C. (Çev: İbrahim Ulus). B 5. Büyük Savaş. Hart. 1939-1945 Kronoloji ve Belgelerle İkinci Dünya Savaşı. İstanbul: 1996. Dünya Savaşı Tarihi. 1-2.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 157 5. İstanbul: 1974. Müttefik Devletler.