Kaptan-ı Derya. Osmanlı bahriyesinde en büyük âmir ve donanma baş komutanına verilen ad. Günümüzde Deniz kuvvetleri komutanı (Oramiral rütbesi). Kaptanpaşa, Kaptanlık, eskiden Gelibolu Sancakbeyi olana verilen bir rütbeydi. Fakat Barbaros Hayreddin Paşadan îtibâren kaptanpaşalık, beylerbeyi rütbesindeki şahıslara verilmiştir. 16. yüzyılın son yarısıyla 17. yüzyıldan sonra da vezirlere verilmeye başlandı ve bu şekilde devâm etti. Eğer kaptanpaşa vezir değilse, sıfatı “Cezayir Beylerbeyi” olurdu. Umumiyetle kaptanpaşaların denizcilikten gelmeleri şart değildi. Eyâlet vâlileri veya kubbe
vezirlerinden biri de kaptanpaşa olabilirdi.
Kaptan-ı derya tâbiri, 1867’e kadar kullanılmış, bu târihten sonra bahriyenin bütün işleri “Bahriye
Nezâreti” adlı bir teşkilâta verilmiştir. Kaptan-ı deryâlık 1876 Haziran ayında Kayserili Ahmed Paşanın
ikinci Bahriye Nâzırlığında yeniden ihdas edilmişse de, aynı yıl Bahriye Nezâretine dönüşmüştür.