Meriwether Lewis ve William Clark isimli iki Amerikalı kaşif 26 Mayıs 1805 günü güneşli bir öğleden sonra, Missouri Irmağı'na bakan bir tepeye tırmandı. Karşısında geçen bir yıl içinde yaşanan tüm tehlikeleri, çekilen zorlukları ve uğranan başarısızlıkları unutturacak bir manzara uzanıyordu. Amerika'nın batısına doğru düzenlenen ilk keşif seferinde, öncüler, Missouri Irmağı'nın dolambaçlı yolunu izleyerek, Kayalık Dağlar'ı aşıp, Pasifik Okyanusu'na varan bir yol bulmuş oldu.
Coşkun ırmak göz görebildiğine akıyordu. Lewis daha ötelerde, görüş alanının dışında daha önce hiçbir Avrupalının ya da Amerikalının görmediği Büyük Çağlayanların olduğunu öğrenmişti. Irmak alçak tepelerin arasından akıyor, uzaklarda, belki 90-100 km uzakta dorukları karla kaplı sıradağlar uzanıyordu. Bunlar Kayalık Dağlar'dı. Lewis için sefer amacına ulaşmış, uzun zamandır aradıkları şey bulunmuştu: Amerika'nın batısının bugüne kadar kimsenin görmediği topraklarından Pasifik Okyanusu'na uzanan bir ırmak yolu.
O ana dek yolları büyük ölçüde çayırlardan geçmişti ve her yerde yardımcı olabilecek Fransız tacirler, avcılar ve Kızılderililer vardı. Ama kaşifler artık tek başlarınaydılar. Lewis'in günlüğüne yazdığı gibi: "Bu karlı engellerin Pasifik yolunda büyük olasılıkla önümüze çıkaracağı güçlükleri, ekibimle birlikte çekeceğimiz acı ve zorlukları düşündüğümde, onlara bakarken hissettiğim sınırsız sevinç bir ölçüde dengelendi ve düşüncelere daldım."
O dağları seyrederken, kendimi, o güne dek sınırsız kabul edilen Missouri'nin kaynağına bu kadar yakın bulduğum için gizli bir sevinç hissettim.Meriwether Lewis
Başkan destekli Meriwether Lewis
Meriwether Lewis ABD Başkanı Thomas Jefferson'ın sekreteriydi. Jefferson yakın zamanda Mississippi'nin batısındaki, kaşif La Salle'in, Fransa Kralı XIV. Louis'nin onuruna isimlendirdiği Louisiana'nın tamamını Fransa'dan satın almıştı. Bu toprakların araştırılıp haritasının yapılmasını istiyordu ve bu iş için de Lewis'i seçerek görevlendirdi. Lewis de kendisine yardımcı olarak eski arkadaşı William Clark'ı yanına aldı. Her ikisi de Virginia'lıydı ve Amerikan ordusunda subaydılar.
Amerika'nın batısına doğru çıkılan bu ilk keşif seferine bir yıldan biraz fazla bir süre önce St. Louis'den, üç tekne, 43 adam ve taşıyabildikleri kadar malzemeyle çıkmışlar, ilk yılın sonunda Missouri'den yukarı 1000 mil çıkmışlardı.
Madalya ve bayrak gibi armağanlar dağıtarak Siuların ve Arikaraların bölgesi Missouri, Oto'dan geçtiler. Barış çubukları içmiş, dostluk yeminleri etmişlerdi. Birden fazla kez neredeyse teknelerini kaybediyorlardı. Çayırlar av doluydu ve kaşifler geyik ve sığır etiyle beslendiler, birazını da yolculuklarının ileri aşamaları için kuruttular. Kızılderililerle ilişkiler özellikle iyiydi ve ekip yerlilerin geleneklerine titizlikle uymaya özen gösteriyordu.
Arikara Kızılderilileri özellikle ekibin siyahi üyesi olan Clark'ın York isimli kölesine bayılmışlardı. Kızılderililer daha önce hiç siyah adam görmemişlerdi. Kaslı, etkileyici bir erkek olan York, yamyamlık hikayeleri ve kendinden geçercesine yaptığı danslarıyla onları hayretler içinde bırakmıştı.
Dost yerliler
Çok sert geçen 1804-1805 kışında, dost Mandan Kızılderililerinin arasındayken Fransız tacir Toussaint Charbonneau ekibe çevirmenleri olacak karısı Sakajava'yı getirdi. Sakajava toprakları çok daha batıda olan Şoşon kabilesinden soylu bir kadındı ve bir baskın sırasında kaçırılmıştı. Yaşının ancak 18 civarında olmasına rağmen yolculuğa dayanıklı olduğunu gösterdi; yeni doğan oğlu Jean-Baptiste'i sırtında taşıdığı halde herkese ayak uydurdu.
Ekip doğru yolu belirlemek için birkaç hafta Missouri'de dolaşarak keşif yaptı. Lewis son dakikada tepedeki gözlem noktasından Büyük Çağlayan'dan aşağı akan Missouri Irmağı'nın nefes kesen manzarasını görüp sevindi.
Büyük Çağlayan'ı tekneyle aşmak olanaksız olduğundan, kaşifler kıyıdan dolanmak zorundaydılar. Yollarına tekrar su üzerinden devam etmek istediklerinden, yatağı daralıp akıntısı hızlanan ırmaklar yüzünden ilerlemek zorlaştı. Arazi çok güzel ama görünürde ıssızdı. Yine de, yiyecek temin etmek için bolca av vardı. Sonunda Sakajava heyecan içinde bölgeyi tanıdığını; yakında halkının yanına varacaklarını söyledi.
'Avrupalı kıyafetler'
Ağustos 1805'te Sakajava kardeşi Şef Kameahvait (Asla Yürümeyen Kişi) tarafından karşılandı ve kaşifler Şoşonlardan sıcak ilgi gördüler. Kayalık Dağlar'ı büyük zorluklarla tırmandıktan sonra ve Lolo Trail yoluyla tehlikeli bir inişin ardından bir başka kabileyle, "Nez Perce"lerle karşılaştılar. Neyse ki onlar da dosttu, çünkü kaşiflerin çoğu dizanteriye yakalanmıştı ve iyileşmek için zaman ve bakıma ihtiyaçları vardı.
Yolcular ekim ayında, denize varana kadar Kayalık Dağlar'ın birkaç sırasını daha aşmak zorunda olduklarını fark etti. Oyma kanolar yapıp tehlikeli Calilo Çağlayanı da dahil, çağlayanları aştılar. Sonra Cascade Sıradağları'nı Columbia Irmağı vadisinden geçtiler.
Kaşifler akarsular ağının sonuna yaklaştığında, yolculuk da sona eriyordu. Ya da onlar öyle sandılar. Nehir gelgitten etkileniyordu ve teknelerinin çevresini liman fokları kuşatmıştı. Bölgede yaşayan Kızılderililerin bir kısmının giydiği Avrupalı kıyafetlerini Pasifik'teki tacirlerden aldıkları açıktı. Clark şöyle yazdı: "Kampta büyük sevinç … kayalarda patlayan dalgaların uğultusu açıkça duyulabiliyor."
Doğa koşullarına karşı zafer
Aslında vardıkları için sevindikleri yer açık deniz değil, yalnızca Columbia Irmağı deltasındaki Grays Körfezi'ydi. Hava kaşiflerin aleyhine dönünce kışın konaklayacakları bir yer yapmak zorunda kaldılar. Nehir ağzının güney tarafındaki, adını bölgede yaşayan Kızılderili kabilesinden alan Clatsop Kalesi ancak 30 Aralık'ta bitti. Bu yapının bir kopyası bugün aynı yerde durmaktadır.
Önlerinde sürekli yağan yağmur ve okyanus kasırgalarıyla dolu, ürkütücü bir kış uzanıyordu. Etler hemen çürüyor, herkes romatizma ağrıları çekiyordu. Koşullar böylesine zorluyken bile, Meriwether Lewis ile William Clark hedeflerine ulaşmışlardı: Pasifik kıyısına bir yol açılmış, artık daha geliştirebilir, daha kullanışlı hale getirilebilirdi. Batının uçsuz bucaksız toprakları onların arkasından gelecek sayısız serüvencinin yerleşimine açık olacaktı. Yazının devamını okumak için buraya tıklayınız.
William Clark ve Meriwether Lewis ile Amerika Batı'ya genişliyor yazımız burada son buldu. Benzer içerikler için: https://evrenatlasi.com/k/tarih-kultur/