-
karsidakinin mantigini cozumleyebilme, nasil calistigini anlayabilme yetisi. kendinden bagimsiz olarak baskalarinin mantigini, isteklerini niyetlerini vs akil edebilmektir.
cocuklarin 3-5 yaslarinda kazandigi bir yetenektir. bir yetenektir yani bu, kavramsal kullanilmasinin teori olmasindan ote.
jerry fodor pek bahseder bundan.
-
insan harici hominidlerde de var olduğu düşünülen, ve zayıf da olsa bunu destekleyen bazı deneysel verilerin varlığı söz konusu olan bir yetenek. gerçi olsa da ikinci dereceden olacaktır zira insanda da 5. derecenin limit oldugu bulunmuş, ki bu şöyle birşey oluyor: "durumun böyle olduğuna inandığımı beklediğinizi düşündüğümü varsaydığınıza inanıyorum."
(bkz: zihin teorisi)
-
bu yeteneği olmayan ya da gelişmeyen kimi ufaklıklar yapılan şakaları ya da hangi olay ve durumlarda hangi hislerin oluşacağını anlayamayabilirler. kavramlar arasında ilişki kurma becerilerinin de bilahare geliştirilmesi gerekir. çevreden gelen (ebeveynlerinin, arkadaşlarının) yönergelerini, ya da davranışlarının sonucunda çevreden (ailelerinden, arkadaşlarından) gelen/gelecek olan tepkileri de çok anlamlandıramadıkları için annelerinden bol bol azar işitmeleri, arkadaşlarının arasında dalga konusu olmaları muhtemeldir. esasen çok önemli bir konudur, özellikle ailelerin epey dikkatli olması gerekir ki çocuk bu zorluklarla boğuşurken kaybolup gitmesin.
-
mazoşist: bana vur!
sadist: hayır!
sadist burda theory of mind'ın dibine vuruyor. (şair-bayrak)
-
adına neden theory of mind dendiğini hala anlayamadığım teori. biraz fazla iddialı ve kapsayıcı değil mi abicim? duyan da zihinle ilgili her şeyi tek bir teori içinde açıklıyor falan sanacak. theory of other minds bile daha anlamlı bir isimlendirme olurmuş.
-
-
sınırı dildir.
(bkz: öğrenilmiş çaresizlik)
-
theory-theory olarak da tanımlanır. 3-4 yaşından itibaren bir zihnin diğer zihni okuma ve anlama süreçlerini açıklamaya çalışır. zihin kuramı kendimiz dışındaki bireylerle ilgili kuram oluşturmamızı açıklamaya çalışan kuramdır da diyebiliriz. otizm çalışmalarından elde edilen bilgiler kuramın olgunlaşmasına yardım etmektedir.
-
başkalarının niyetlerini, düşüncelerini okuyabilme becerimizdir. karşı taraf hakkında eleştirel düşünebilmemizi sağlar. sorumlu yapılar orta frontal, inferior parietal ve posterior singulat korteksimizdir.
aşık olduğumuzda yahut bir annenin çocuğuna sevgisinde bu beyin yapıları baskılanır ve faliyetlerini durdururlar. bundandır ki aşık olduğumuz kişinin yanlışlarını asla görmez körü körüne savunuculuğunu yaparız.
aşkın gözü kördür deyiminin de olası bilimsel açıklaması budur aşık olanın frontal lobu baskılanmıştır. ondandır eleştirel körlüğü.
-
kahvehanedeki adamın anlayacağı şekilde theory of mind
whatsapp'taki çift tik ve mavi tik özelliklerini düşünelim. bir de son görülme zamanı var bunlara ek olarak. mavi tiki ve son görülme zamanını kapatabiliyorsunuz. çift tik ise mesajın iletildiğinin göstergesi. bu kadarını herkes biliyor veya anlıyordur sanıyorum.
sadece bunları kullanarak insan beyni neler yapıyor, onlara bakalım. birinden mesaj geliyor, eğer mavi tik kullanan, son görülme zamanı açık biriyse whatsapp'a girmiyorsun mesajı gördüğünü anlamasın diye. son görülmesi kapalıysa rahatça girebiliyorsun ancak aynı anda online olmamalısınız. yoksa okuduğunu anlar ama cevap yazmadığını düşünür. ve böyle onlarca senaryo daha.
işte tüm bunlar theory of mind aslında. bağlama ve bağlam içinde kendi yerinize, karşı tarafın gözünden bakmaya çalışıyorsunuz. eğer mavi tik olursa okuduğumu anlar diyorsunuz. işte bu theory of mind'dır klasik anlamıyla.