- Yg, 1920, No. 30 -
Büyük kapitalist çağın mezarındayız. Yüksek kapitalizm bitti, sermaye değil. Bu, ister devlet ister kişisel sermaye olsun, uzun süre hepimizi geride bırakacaktır. Ancak bir dünya hareketi olarak yüksek kapitalizm - henüz Batı'daki en yüksek zirvesine ulaşmamış olsa da - ölü bir devdir. Ona övgüler sunmamıza ve şöyle dememize izin var: O muazzam bir miktara ulaştı. Dünyanın en büyük hareketlerinden biriydi, bir yüzyılda Mısır ve Babil'den, Fenike ve Kartaca'dan bin yılda daha fazla teknoloji ve trafiğe ulaştı. Yarattığı öncü oldu. Ulaştığı yer bakir topraktı. Burada buluşlar alanına, burada da kitlesel faaliyet alanına; her gün yeni bir fırsat, yeni bir yön, yeni bir gelişme. Arazileri, ormanları, dereleri, madenleri, boğazları ve limanları kaptı ve işletmeler kurdu. Dünyayı tarım anlamında değil, sanayi anlamında tarıma elverişli kılan öncü bir çalışma. Ve güçlü insanların önderlik ettiği bu muazzam çalışma, dünyayı, günümüz sakinlerinin yetersiz milyonları yerine milyarlarca insanını doyurabilecek şekilde dönüştürdü.
Şimdi iki şeyi birbirinden ayırmalıyız: bir yandan, temizlik işi olarak, gecekondu işi olarak kapitalizm tam anlamıyla işlemeliydi; büyük çekilişler yapmak zorunda kaldı, küçük şeye sadık kalmadı. Milyarlarca insanın tesadüfen olup olmadığı, sonsuz malzeme, sonsuz miktarda emeğin harap olup olmadığı tamamen ilgisizdi: Bir günde on yıllık tutumluluğun getireceğinden daha fazlasını başarabilirdi.
Bu yüzden tam anlamıyla derinden çekti. Kaygısız doğa çizgileri boyunca harcadı. Ama her şeyi ziyan etmedi; bir noktada tutumluydu ve bu noktayı dikkatlice tutmalıyız. Yönetimde son derece ekonomikti. Operasyonda savurgan, yönetimde ekonomik! Mümkün mü? Bu çok mümkün. Yarattığı zenginlikleri halkının, şirketlerinin veya torunlarının mülkiyetinde biriktirdiği doğrudur. Ama tekrar tekrar faaliyete geçirildiler; tüm bu zenginlikler arasında kağıt üzerinde yazılı mülkiyet başlığından başka bir şey yoktu. Güç istiyordu ve şüphe durumunda zevkten vazgeçti. Zevk için de çok fazla ziyan edemezdi, çünkü fetheden insanların sayısı dünyanın sonsuz verimini israf edemeyecek kadar azdı. Kuşkusuz işçi, zengin cadde semtlerinde dolaşırken, orada geniş bahçeler, parklar ve villalar gördüğünde ve bu parmaklıkların ve duvarların arkasında neler olduğunu hayal ettiğinde tiksindiğini söylerken haklıdır. Ancak fatura yapıldığında, bu parmaklıkların arkasında boşa harcanan her şey nispeten ucuz bir idari yük oluyor. [...]
Ekonominin gelecekteki şekli ve yönetimi çok pahalı olacaktır; Şimdiye kadar toplanan emeğin çoğu tüketilecek. Dahası, miras aldığımız ve yok edilemez olduğuna inandığımız geniş ekonomik parkı sürdürmek son derece zor olacak. O zamanlar bu makine parkını, binaları, tesisleri ve ulaşım araçlarını tam anlamıyla oluşturduk; şimdi eksiklik nedeniyle tamamlanması ve yenilenmesi gerekiyor; Şu an için yağlı boya ve halılar dışında hala duruyor. [...]
Hepsi bu değil. Spaa'dan, gündelik bir mesele olarak, savaş tazminatından bahsediyoruz: “Zaten çok şey yaşadık, bu yüzden bunu da yaşayacağız.” Milyarlarca telaffuz etmek kolay ama basması zor değil. Henüz durağanlaşmamış, esasen hala geçmişten beslenen bir ekonomide, bir geçiş döneminde anormallikler neredeyse algılanamaz bir şekilde kabul edilir. Bu yüzden ödememiz gereken milyarlar hakkında rahatça konuşuyoruz ve yine bilincimizin bir köşesinde şöyle diyor: "Çıkacağız." değil dışarı çık, ödeyeceğiz! Avrupa'nın açık yarasının kapanması gerektiğine hiç şüphe yok. Hakkın, kanunun veya ahlaki yükümlülüğün bizi ne kadar zorladığı belirleyici değildir. Geri yüklenecek! Ve bu restorasyon, ekonomimizin ciddi şekilde bunalmış durumunda bizi sonsuza dek endişelendirecektir. Çünkü Fransız rakamlarını tamamen görmezden gelsem bile, şunu düşünmenizi rica ederim: Yılda bir milyar altın, burada basılması ve bir şekilde getirilmesi gereken toplam 10 milyon kağıt anlamına gelir; her bir milyar altın, dış fiyatlarla 15 milyon ton, yurt içi fiyatlarla 50 milyon ton kömür demektir. Bunları unutmamalıyız. İnanmamalıyız, çünkü dört hafta geçerliliğini yitirdi ve belki de dört hafta biraz daha kötü, böyle sabit bir durumun ortaya çıktığına.
Şimdi sorarsak: gelecek nedir ve bunları nasıl aşacağız? Cevap, araçlarının ötesinde faaliyet gösteren çökmüş bir şirkete, bir bankaya, bir bankaya gelince aldığımızla aynıdır. Nakliye şirketi veya fabrika. Herkesin dudaklarında "kurtar" kelimesi vardır. Hayır, sağduyu ile tasarruf sağlamaz, seyrek tasarruf, ancak belli bir seviyenin ötesine itilirse insanları mahveder. İnsanları olanlardan ve olanlardan daha kötü besleyemeyiz; görev organize etmek ve sipariş etmektir!
öyle değil Bir ekonomide, bizden önceki gibi bir gelecekte, her şeyin anarşik, inorganik, düzensiz bir şekilde işlemeye devam etmesi mümkündür. Artık sadece bireysellik, kişisel çıkar tarafından yönlendirilen inorganik, sanrısal bir ekonomik mekanizmada değil, ekonomiyi veya ofisleri yöneten herkesin kendisinden ve toplumdan eşit derecede sorumlu olduğu yapılandırılmış bir organizmada yaşayacağız. Görevimiz ve kurtuluşumuz şu anlama geliyor: Şimdiye kadar ürettiklerimizi aynı sayıda insan, azaltılmış maden kaynakları ve aynı iş performansı ile iki üç kat üretmek. Pahalı bir şekilde yöneteceksek, o zaman - eski ekonominin tersine - daha ekonomik bir şekilde çalışmalıyız. Çoğu için bu cesur ve imkansız görünüyor çünkü mal üretme sürecini bilmiyorlar. Onu tanıyan herkes bilir ki, bugün yapılan işin yarısının ve mal miktarının yararsız bir şekilde ziyan edildiğini. Üretimimizin tüm süreci çocuksu, ilkel, kaprisli, bencillik, tesadüf. Yüz yıl önceki, rasyonel işlemeden yoksun olan ve bugünün veriminin dördüncü bölümünü güçlükle karşılayan tarımla karşılaştırılabilir.
Sloganlar aracılığıyla bu fikir ilham verici gücünden uzaklaştı, resmi önlemlerle iç içe geçerek onlara olmadıkları mekanizmaların görünümü verildi. Hayır, bu düşüncelerde teknik, ekonomik, politik ve sosyal açıdan yetenekli olduğumuz en derin etik yatıyor. Her bireyin sorumluluğunun ve topluluk fikrinin etiğidir.
1920, 30 · Walther Rathenau