Fatih'in döneminde görev yapan Papalar sırasıyla şöyledir:
1. V. Felix (1439-1449)
2. V. Nicholas (1447-1455),
3. III. Calixtus (ö. 1455-1458),
4. II. Pius (ö. 1458-1464),
5. II. Paul (ö. 1464-1471),
6. IV. Sixtus (ö. 1471-1484)
--------------------------------------------------------------------------------
Fatih’in bu papalarla nasıl mücadele ettiğini, daha doğrusu papaların bu doğudan gelen kasırgaya karşı Hıristiyanlık gemisini parçalanmaktan kurtarmak için ne gibi acil önlemler aldıklarını öğrenmek ilginç olacaktır.
Önce genel bir tablo:
Latin Hıristiyanlığı yahut Katolikliğin hem İslam tarafından doğranan Avrupa atlasına balans ayarı çekmek, hem de o zamana dek giremediği kuzey ülkelerine sızmak için yeni bir atağa kalktığında karşımıza BİN yılı fenomeni çıkar. Bu bin yılını kazasız belasız atlatmak için kilise ne terler dökmüştür bilseniz. Kıyamet kopacak diye insanları bölük bölük dağlara mı sürmediler, kiliselere çağırıp tövbe mi ettirmediler!... Neyse.
İşte bu 1000 yılının yılbaşını Hıristiyan âlemi kazasız belasız atlatınca Papalık, demek ki kıyamet bir sonraki bin yılaymış diyerek kolları sıvadı ve genişleme projesini masanın üzerine açtı. Ondan sonra ver elini Litvanya, Polonya vs...
--------------------------------------------------------------------------------
Bu arada Avrupa’nın baş belası(!) Müslümanlar ne olacaktı? Adamlar İber Yarımadasına çöreklenmişler, Avrupa topraklarından çıkmam da çıkmam diyorlardı. Onları ve himayelerindeki Yahudileri de temizlemek icap ediyordu.
“Christendom” (Hıristiyan âlemi) ilk bin yılında başaramadığını yeni bin yılda mutlaka başarmalıydı. Yoksa Tanrı’nın katına hangi yüzle çıkarlardı?
--------------------------------------------------------------------------------
Bunun için kanlı savaşlar da dahil, elden gelen esirgenmedi. Kudüs’ten İspanya’ya, Urfa’dan “Hindistan”a kadar seferler düzenlendi. Bu, Hıristiyanlığın yeni atağı olacaktı. Nitekim 1492 yılı, Müslüman ve Hıristiyan âlemleri arasındaki iktidar dengesinin değişmeye başladığını işaret edecekti.
Ancak Avrupa’daki Katolik Çekirdek bu yüksek voltajı fişe takarken, genç bir hükümdar, sanki gelecekteki bir şeyleri sezmişçesine, başına geçtiği imparatorluğun yapısını muasır medeniyete ayarlamakla kalmıyor, bir süre o medeniyetin ihtiyar sakalını da peşinden sürüklüyordu. Ufuklardan ufuklara koşturması bundandı.
Yalnız Tebriz’den Bosna’ya, Belgrad’dan Rodos’a koşturmakla atlası buruşturmakla kalmıyor, aynı zamanda fikir ve bilim ve maneviyat ufuklarını da sürüklüyordu çizmesinin peşinden.
Homeros’u olduğu kadar İmam Gazalî’yi de, Papaların tarihini olduğu kadar İbn Rüşd’ün Gazalî’ye verdiği cevabı da merak ediyor, ‘72 parça gemiyi karadan nasıl yürütürüm de, Haliç’te yan yana dizersem bir yüzer köprü kurarım’ın planlarından yeni Kızıl Elma Şehr-i Roma’nın fetih hayallerine dalıyordu.
İşte bu Fatih’in rüzgâr kanatlı atı, tam 6 Papa eskitmişti. Bunların içinde II. Pius gibi, ona cevap veremeyip kahrından ölen edebiyatçı papalar da vardı.
Bu II. Pius hakikaten ilginç bir Papa. Daha Kardinalken, Habsburg Kralı III. Frederik’in danışmanlığını yapmıştı.
Zaten İstanbul’un fetih haberi, kendisini bu Katolik hükümdarın sarayında bulmuştu. Hemen Papa V. Nicholas’a bir mektup döşendi. Sinirliydi besbelli. “Nedir bu İstanbul’dan gelen feci haberler?” diye yazıyordu kâğıda; elleri titriyordu: “Elim titriyor yazarken; ruhum dehşet içinde: ne öfkesini zapt edebiliyorum, ne de sefil vaziyetini dile getirebiliyorum. Yazık ki, Hıristiyanlık yaralı!... Hıristiyanlığın iki ışığından birisi sönmüş bulunuyor.”
Papa Hazretleri de köpürüyordu tabiatıyla Fatih’e. Ona “Şeytanın dölü” diyordu. Hıristiyanlığın öcü bir an önce alınmalıydı. Katolik prensleri yardıma çağırdı, hatta promosyon olsun diye, askerlerini 6 aylığına kendi emrine tahsis edenlere cennet kâğıtları (endülijans) vaad etti.
Derken 1453 yılının Kasım ayında doğudan bir geminin yanaştığını gördüler Venedik limanına. Gelen saçı sakalı uzamış bir rahibe benziyordu. Kendisini tanıttı. Kievli bir Rustu. Kardinaldi. Adı, İsidoros’du. Ruhanilerle tanıştırınca işin sırrı çözüldü. Bir yıl kadar önce, Aralık 1452’de Papa onu İstanbul’a göndermişti. Ne için mi? Şu Ayasofya’da Ortodoks Patriğiyle ortak ayin icra etmeleri için.
Yapmışlardı ayini yapmasına ya, ardından yaylım ateş altında kalmışlardı. Bir yandan Sinod üyeleri eleştirmişti bu kararı, bir taraftan Katolikler. İşte bu İsidoros, o zamanlar Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birleştirilmesi için uğraşmış, ancak Nisan’da Fatih’in kuşatması başlayınca surların içinde hapis kalmıştı. Fetihten sonra bir fırsatını bulup Cenevizlilere sığınmış, bir süre orada gizlendikten sonra bir gemide kaçak olarak Venedik’e kadar gelmişti.
İsidoros efendi bir de haber getirmişti ki, pek hayır sayılmazdı. Buna göre, Fatih’in niyeti fenaydı. Adamın gözü dönmüştü; yakın bir gelecekte İtalya’ya sefer düzenlemeye hazırlanıyordu. Derhal bir mektup kaleme aldı ve İstanbul’u nasıl düştüğünü anlattı uzun uzun. Tabii arkasına acil eylem planını eklemeyi unutmadı. Ne yapılmalıydı? Bu mektubun bütün İtalya’da bir havadis-i rüzgâr gibi estiğini naklediyor kaynaklar.