Bu hafta her zamanki n-n-n'lardan biraz daha şahsi notlarla karşınızdayım: Jonathan Safran Foer'in on bir yıllık bir aradan sonra yazdığı Buradayım'ın son hazırlıkları yapılıyor; coşkumuz, sevincimiz büyük, umarız siz de sabırsızlıkla bekliyorsunuzdur... Kitap bu ayın sonuna doğru raflarda olacak. Onun dışında blog yazarınız T2 Trainspotting'i izledi ve filmi şiddetle tavsiye ediyor, homage iddialarında bulunacaklara muhakkak bakmalarını söylüyor; hikaye anlatımıyla ilgilenenlere ise bilhassa Moonlight'ı öneririm - film bu niteliğiyle pek anılmıyor ama satır aralarının, boşlukların, sessizliklerin bu denli etkin kullanıldığı bir anlatıyla uzun zamandır karşılaşmadım. Bunlar haricinde bu sıra en çok T2 soundtrack'inden Shotgun Mouthwash'ı ve Slow Slippy'yi dinliyoruz, Spotify'da 'bituhaf' adlı yeni bir liste var, ona takılıyoruz - nergisler, frezyalar, sümbüller açtı, sabahın yedisinde eskisi kadar karanlık değil ortalık farkındaysanız, bahar yolda.
Geçen hafta neleri takip ettiniz bilmiyorum ama ben, gece uykumdan uyanıp uyanıp (mışıl mışıl saatlerce uyuyan bir tip değilim, o yüzden o kısım gayet olağan) Kuyu adı verilen ve yetmiş metre derinliğindeki bir sondaj kuyusuna düşen köpeğin kurtarma operasyonunu takip ettim. Kuyu'nun şerefine ve yeni çıkacak romanı öncesinde okunsun öyleyse: Paul Auster'dan Timbuktu. Yanına, blog yazarınızın en sevdiği Çehov öykülerinden biri: Küçük Köpekli Kadın. (Bir diğeri, bir çocuk kitabı: Kaştanka.) Arkasından gelsin, Raimond Gaita ve Filozofun Köpeği. Eh, bu kadar köpek referansı arasında bizim kitaplarımızdan birini, insan suretine bürünen Tanrı'nın Afrika'da yeryüzüne inmesi ve savaş esnasında can verdikten sonra cesedinin köpeklerce yenmesi (olaylar, olaylar) bahsini içeren Tanrı Öldü'yü anmamak olmaz, hem Tanrı hem de köpek meraklıları kaçırmasın (her kim iseler...) Korku sevenler için Stephen King klasiği Kujo veya Dean Koontz'dan Nöbetdiyelim; düz klasikçiler için de Beyaz Diş'e ya da Vahşetin Çağrısı'na birer bağlantı yollayalım ve devam edelim... David Foster Wallace, Ryan Gosling, Humprey Bogart ve Pablo Picasso'nun ortak noktası: köpek dostu olmaları. Pablo Neruda'dan bir şiir: Un Perro Ha Muerto veya İngilizcesini isterseniz A Dog Has Died - Türkçe Neruda okumak isterseniz Kuruntular Kitabıya da Kuşlar Sanatı'na göz atabilirsiniz. Köpekler ve köpeklerden ilham alan sanat; üzerine, Smithsonian'ın müthiş arşivinden sanatçılar ve köpekleri.
Bugünlerde beni sevindiren pek çok şey oldu ama sanırım en büyük sevinçlerimden biri, Fenerbahçe'nin efsane oyuncusu Ekpe Udoh'un bizim kitaplarımızdan birini, Dave Eggers'ın Çember'ini Kitap Kulübü için seçmesiydi... (Bunu yazarken ağzım kulaklarımda, siz düşünün :-)) Ekpe'nin Kitap Kulübü'ne buradan kayıt oluyor, sonra, belli tarihlerde Twitter'da dönecek tartışmalarda #Ekpesbookclub etiketini kullanarakkitap hakkında konuşuyorsunuz; mevzu gördüğünüz gibi gayet basit ve keyifli. Ekpe daha önce takipçileriyle Kürk Mantolu Madonna'yı ele aldı, fakat şimdi, anladığım kadarıyla herkes kitabı beraberce okuyacak, duyurulan tarihler doğrultusunda aynı sayfalarda olmaya çalışacak - eğer okumadıysanız, size de bu kolektif okuma deneyiminin bir parçası olmanızı öneririz, biz tartışmaları zevkle takip edeceğiz.
Bir isim bir şahsın tekelinde olabilir mi? Ya da bir renk, bir roman kahramanı? Bir adayı toptan satın almanın ya da yıldızın birinin tapusunu elde etmenin mümkün olduğu dünyada, her şey mümkündür elbette... Geçen hafta, tam olarak ne iş yaptığını asla anlamadığım Kylie Jenner ile Kylie Minoque, Kylie ismini kimin tescilleteceğine dair cebelleşiyordu, ama daha garibi, daha önce vanta siyahı adlı rengin kullanım haklarını satın alan Anish Kapoor'a sinirlenen Stuart Semple'ın kendi yarattığı özel tondaki pembe rengi tescilleyip Kapoor hariç herkesin kullanımına açmasıydı sanırım - Kapoor, yine de bu kısıtlamayı hiçe sayacak ve Instagram sayfasında parmaklarına bulaşmış pembelerin pembesiyle el hareketi yaptığı bir fotoğrafını yayımlamayarak nispet yapmaktan çekinmeyecekti.
Bu bağlamda Salinger'ın yarattığı kahraman Holden Caulfield'i alıp kendi romanının kahramanı haline getiren Fredrik Colting bu işten men edilirken fan-fiction başlığı altında kahramanlar oradan oraya sıçrayacak, Kylie Jenner ile ismi üzerinden çatışmaya girmekten çekinmeyen Kylie Minoque, Nick Cave'in, Bunny Munro'nun Ölümü'nde kendisini neredeyse bir avatar'a çevirip kullanmasına bir şey demeyecekti... Eh, dünyanın pek de tutarlı bir yer olduğu söylenemezdi.
'Kime ait?' başlıklı tartışmaların en çetrefillisinin merkezinde, bana sorarsanız, hâlâ Kafka duruyor; İsrail'in mi, Almanya'nın mı yoksa Prag'ın mı kültürel arşivinde olması gerektiği tartışmaları ve yaşanan türlü dram derken geçen hafta yine, yeni bir sayfa açıldı ve Kafka araştırmacısı Kathi Diamant, Kafka'nın kaleme aldığı kimi aşk mektuplarının Berlin'de, Naziler tarafından yok edilmemiş gizli bir arşivde bulunduğunu iddia etti. Yabancılaşma duygusunu benzersiz bir biçimde aktarmış yazarın ölümünden bunca yıl sonra bu kadar farklı kurum ve kişi tarafından sahiplenilmesi ise, eh, yine ancak onun makus kaderine yakışabilirdi...
Bugün, bir romanın açılış cümlesi üzerinden hayat, ölüm, sahiplenme ve hükmetmeye dair düşündüm. Masa bana ait değil ama fotoğraf vasıtasıyla sahiplendim sayılır.
Bu hafta notlar bu kadar; kapatırken yalnız kalplere ve sevgilisini fazlaca ciddiye alan ruhlara yönelik geleneksel 'sevgililer gelir geçer, yeter ki havanız yerinde olsun,' temalı görsellerimi paylaşacağım, geçen hafta kaldığımız yerden, Cher'den devam - yanınızda kim olursa olsun, keyfiniz gıcır olsun. Temenni gibi temenni işte, ama buyrun, sevgililer gününüz kutlu olsun.
Jose Ortega y
Gasset, romanın ölümünü ilan ettiği konuşmasında, “Öyle ya, yaşantımız zaten
hiçliklerin devasa bir bileşiminden başka nedir ki?”[1]
diye soruyor... Nedir sahi yaşantımız? Durmaksızın bir şeylere şifa, deva aradığımız
bir süreç mi? Kişisel hayat adı altında nasıl bir medeniyet inşa edersek edelim
ölümün eliyle yıkıma uğrayacak, nafile bir girişim mi? Tozdan gelip toza dönmek
uğruna oraya buraya diktiğimiz tüm bayraklar bir kenara... Basılı kitabın,
romanın, şiirin, kurmacanın öldüğü konuşulup duruyor yıllardır, fakat size bir
sır vereyim, bunların her biri yaşıyor ve yaşayacak. Ölmekte olan bizleriz, tek
hakikat bu. Diğer her şey
kurmacaya giriyor.
[1]Ortega y Gasset, Jose. Sanatın İnsansızlaştırılması ve Roman
Üzerine Düşünceler. Çeviren: Neyyire Gül Işık.