Kolajen genellikle vücudun iskelesi olarak adlandırılır ve bunun nedeni, cildinizdeki en önemli yapısal protein olmasıdır. Cildin, kemiklerin, kasların, tendon ve bağların ana yapı taşlarından biridir. Damar, kornea ve dişler dahil olmak üzere vücudun birçok yerinde bulunur. Kolajen, vücudumuzda üretildiği gibi bazı besinlerden de elde edilir. Topikal ve sindirilebilir formları mevcuttur.
Kolajen nedir?
Kolajen bir proteindir ve cildin temel yapı taşlarından biridir. Connecticut, Westport’taki Modern Dermatology’de kurul onaylı bir dermatolog olan Deanne Robinson, “Kemik, tendon ve bağlarımızda bulunur.” diyor.
Dr. Henry, “Kolajen, ciltteki ana yapısal bir proteindir.” diyor. “Kolajen, insan vücudundaki proteinin üçte birini oluşturuyor. Cilde güç ve esneklik vererek genç bir görünüme katkıda bulunuyor.” diye açıklıyor. Serumlardan nemlendiricilere, enjeksiyonlardan sulara kadar kadar bir dizi üründe kolajen bulabilirsiniz.
Kolajen, üç amino asitten oluşur: glisin, prolin ve hidroksiprolin. “Kolajen molekülü, epidermisin altında ve subkutanözün üstünde, deri tabakası olan dermiste bir ağ oluşturmak için ciltteki diğer kolajen molekülleri ile birleşip üçlü spiral (sarmal) bir şekil alır.’’ diyor Dr. Yag-Howard.
Kolajen türleri nelerdir?
28 çeşit kolajen vardır. Üç ana tür; tip I, II, ve III olup bunlar vücutta en çok bulunan kolajenlerdir.
Tip 1: Bu tür, vücuttaki kolajenin % 90’ını oluşturup liflerden meydana gelir. Deri, kemik, tendon, lifli kıkırdak ve dişleri destekler. Cilde gerginlik ve elastikiyet verir, dokuları bir arada tutar ve yaraların iyileşmesini sağlar.
Tip 2: Bu tür, eklem kıkırdağını oluşturur. Eklem ağrıları ve çeşitli artrit semptomları ile başa çıkmada faydalıdır.
Tip 3: Bu tür, damarlara elastikiyet, kaslara güç verir. Embriyogenez ve erken bebek yaşamındaki rolü nedeniyle bazen “bebek kolajeni” olarak da adlandırılır.
Kolajenin vücudunuza faydaları nelerdir?
Kolajen, cilde genç bir görünüm kazandırarak güneşe maruz kalma ve diğer çevresel faktörlerden kaynaklanan hasarı onarır. Aynı zamanda kırık tırnakları onarmak, sırt ve eklem ağrılarını azaltmak, kalp rahatsızlığını önlemek ve tedavi etmeye yardımcı olmak da kolajenin görevleri arasındadır. Kolajen; vücut dokularına yapı, dayanıklılık ve sertlik kazandırır. Elastik liflerle birleştiğinde, cilde dayanıklılık ve esneklik kazandırır.
Cleveland Clinic’e göre, ciltte kolajen azalmaya başladığında ve vücutta seviyesi düştüğünde; kırışıklıklar, zayıf kaslar ve eklem ağrıları meydana gelir. Kolajenin vücudunuzdaki her sistemin sağlığı için hayati önemi olduğu açıktır. Cilt için günde 10 gram kolajen peptit almak; cilt elastikiyetini, hidrasyonu ve kolajen yoğunluğunu iyileştirmeye yardımcı olabilir.
Şubat 2020’de Antioksidanlar dergisinde yapılan bir inceleme; hidrolize kolajen almanın, antioksidan etkileri sayesinde bir cilt problemi olan UV kaynaklı melazmaya karşı koruma sağlayabileceğini belirtiyor.
Kolajenin daha şaşırtıcı faydalardan biri de kardiyovasküler sağlığınız için olabilir. Mayıs 2017’de Journal of Atherosclerosis and Thrombosis’de yayımlanan, sağlıklı yetişkinler üzerine yapılan küçük bir araştırmaya göre; altı ay boyunca kolajen tripeptit tüketen katılımcılarda, kolesterol ve arteriyel sertlikte iyileşme görülmesi, kolajenin koroner arter hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini öne sürüyor.
Rekreasyonel olarak aktif erkeklerde 2019 yılında yapılan bir araştırma, kolajen peptit takviyeleri ve kuvvet antrenmanı kombinasyonunun kas kütlesini ve gücünü artırdığını gösterdi.
2019’da takviye alan kadınlarla yapılan bir çalışma, cilt görünümünde ve elastikiyetinde iyileşmeler gösterdi.
Bazı alternatif tıp pratisyenleri, sızıntılı bağırsak sendromunu tedavi etmek için de kolajen takviyeleri kullanılmasını savunmaktadır.
Hangi besinlerde kolajen bulunur?
Protein açısından zengin besinler, vücudunuzun kolajen üretmek için ihtiyaç duyduğu amino asitleri sağlar. Cleveland Clinic’e göre; C vitamini, çinko ve bakır gibi diğer besin değerlerinden de yardım alınmalı. Kolajen üretimini en üst düzeye çıkarmak için meyveler, sebzeler, kepekli tahıllar, fasulye, yağsız etler, kemik suyu, tavuk, balık, kabuklu deniz ürünleri, yumurta beyazı, turunçgiller, sarımsak, ve kuruyemiş tüketilmeli.
Kolajen kaybına hangi faktörler sebep olur?
Ne yazık ki kolajen, yaşla birlikte bozulmaya başlar ve genetiğiniz bu bozulmanın ne kadar hızlı gerçekleşeceğini etkiler. Dr. Robinson, “Her yıl kolajen kaybediyoruz ve daha düşük kalitede kolajen üretiyoruz.” diyor. Dr. Zeichner ise, “Serbest radikaller kolajene zarar verir, onlar cildimizin düşmanıdır.” diyor. Çevresel faktörler (UV ışınları veya kirlilik gibi), kötü yaşam tarzı alışkanlıkları (sigara içmek gibi) ve zayıf bir diyet (örneğin yüksek şeker oranı) kolajen parçalanmasını hızlandıran serbest radikal oluşumuna neden olur.
Cildiniz için yapabileceğiniz en iyi şeylerden biri; asla sigara içmemek, içiyorsanız sigarayı bırakmaktır. Araştırmalar; sigara içmenin, serbest radikallerin kolajen fibrillere saldırmasına izin vererek onları zayıf ve kalitesiz hale getirdiğini gösteriyor. Bu nedenle; sigara içen bir kişinin cildinin, özellikle ağız çevresinin hasarlı ve kırışmış bir görünüme sahip olması şaşırtıcı olmaz.”diyor Yag-Howard.
Şeker, kolajen için büyük bir tehlikedir. İlave şeker ve rafine karbonhidrat tüketiminizi en aza indirin.
Ultraviyole radyasyon, kollajen üretimini azaltabilir. Aşırı güneşe maruz kalmaktan kaçının ve en az SPF 30 içeren geniş spektrumlu bir güneş kremi kullanın. Zeichner, “Sağlıklı kolajen sağlamanın en iyi yolu budur.” diyor. Ayrıca cilt masajı ile kişisel bakım uygulayın. Düzenli cilt masajı, prokolajen-1 oluşumunu teşvik etmeye ve yaşlanmayı geciktirici kremlerin faydalarını artırmaya yardımcı olur.
Kolajen takviyesine ne zaman başlamalısınız?
Yaşlanma karşıtı planın bir parçası olarak kolajen almaya başlamak için en iyi yaş, bireyin genetiğinden yaşam tarzına kadar çeşitli faktörlere bağlıdır. Birçok cilt uzmanı, kolajen kaybının 20’li yaşların sonlarında fark edildiğini öne sürüyor.
Kolajen, her yaşta kullanılmaya uygundur. Ancak yaşlanma etkileri yaşamın ilerleyen dönemlerinde görülmeye başladığından, 20’li yaşların başından itibaren kolajen takviyesi yapılması önerilmektedir.
Kolajen takviyesi alırken nelere dikkat etmelisiniz?
Etkinliği kanıtlanmış, onaylı ürünleri tercih edin. Dr. Henry, piyasada kafa karıştırabilecek birçok ürün olduğunu söylüyor. Bu yüzden, etiketleri okumak ve üç ana bileşene bakmak önemlidir: kolajen, elastin ve keratin. Bu üç bileşen birlikte çalıştığında, cildin genç görünmesini sağlayan hücreleri yeniden inşa edilir.
Kolajen içeren cilt bakımı ürünleri gerçekten işe yarıyor mu?
Kolajen içeren krem, yağ ve serumların kırışıklıkları yumuşatarak yaşlanma belirtilerini azalttığı iddia ediliyor. Bunlar, nemi cilde hapseden ve dolgunlaştırıcı bir etki yaratan sentetik kolajen içerir.
Dr. Henry, kolajen molekülleri büyük olduğundan ve cilt tarafından kolayca emilemediğinden, kolajen kremlere karşı dikkatli olunmasını önerir. Bu, hiçbir krem işe yaramaz demek değildir. Sadece hayalinizdeki kremi satın almadan önce biraz araştırma yapmanız gerekir.
Kolajenin yan etkileri var mıdır?
Kolajenin bilinen bir yan etkisi yoktur. Kolajen takviyesi almakla ilgileniyorsanız güvenilir bir markadan, yüksek kaliteli bir takviye seçin. Ayrıca kolajenin kaynağının önemli olduğunu da belirtmek gerekir. Örneğin, yumurta veya balığa alerjiniz varsa bu besinlerden elde edilen kolajene karşı ciddi bir reaksiyon riski altında olabilirsiniz. Böyle bir durumda farklı bir kolajen takviyesi tercih etmelisiniz.