Dissosiyatif füg, fiziksel travma veya tıbbi sorunlardan ziyade psikolojik travma sonucunda ortaya çıkan hafıza kaybıdır. Ciddi bir durumdur ancak oldukça nadir görülür.
Dissosiyatif füg hastası bireyler geçmişleri veya kendileri hakkında hiçbir şey hatırlamamaktadır. Bu hastalık nedeniyle kaybedilen hatıralardan “otobiyografik hatıra” olarak da bahsedilmektedir. Bu hastalık, bireyin aşırı stresli durumlara karşı geliştirdiği bir savunma mekanizmasıdır.
Dissosiyatif Füg Semptomları
Dissosiyatif füg genellikle birkaç saat sürmektedir. Füg esnasında bireyin kafası karışıktır ve yakınlarını tanıyamaz ancak bir süre sonra eski hâllerine dönerler. Kısa süreli dissosiyatif füg vakaları çoğu kişi tarafından fark edilmemektedir.
Ancak, bazı durumlarda bu süre haftaları, ayları hatta yılları bulabilmektedir. Birkaç saatten uzun süre dissosiyatif füg durumunda olan bireylerde görülen semptomlar:
- Kafa karışıklığı
- İşyeri veya okul gibi yerlerde ani ve sebepsiz şekilde devamsızlık
- Otobiyografik hafıza kaybı
- Duygudurum bozuklukları
- Aşırı stres
- Kimlik karmaşası
- Depresyon, anksiyete, intihar eğilimi
- Kişinin sevdiği insanları tanıyamaması
- Normalde gidilmeyen yerlerde amaçsız bir şekilde dolaşma
Dissosiyatif füg sahibi çoğu birey eski hayatlarını geride bırakıp kendilerine yeni bir hayat kurmaktadır. Yeni hayatları genellikle eskisine göre tamamıyla farklı olmaktadır. Örneğin, dissosiyatif füg hastası üst düzey bir yönetici şehirdeki kariyerini geride bırakıp taşrada çiçekçi olabilmektedir.
Dissosiyatif Füg Sebepleri
Dissosiyatif füg genellikle aşırı stresli durumlarda ortaya çıkmaktadır ve karşılaşılan strese karşı bir savunma mekanizması olarak görülmektedir. Cinsel travmalar yaygın bir dissosiyatif füg sebebidir. Diğer örnekler:
- Utanç duygusu
- Savaş sebepli travmalar
- Kaza sebepli travmalar
- Doğal afet sebepli travmalar
- Kaçırılma
- İşkence
- Çocuklukta yaşanan uzun süreli duygusal veya fiziksel istismar
Bu tür travmaları yaşayan veya bu durumlara tanıklık eden bireyler risk altında olsa da dissosiyatif füg riskini artıran kalıtsal unsurlar da bulunmaktadır.
Dissosiyatif Füg Tedavisi
Öncelikle, hafıza kaybına yol açan başka bir tıbbi sorun olup olmadığı kontrol edilmektedir. Dissosiyatif füg teşhisi için kullanılan belirli bir test bulunmamaktadır. Doktorunuz, hafıza kaybının başka bir sebebi olup olmadığını öğrenmek için bir dizi test yapacaktır.
Diğer tüm ihtimaller elendikten sonra bir psikiyatrdan randevu almanız gerekmektedir. Yapılacak klinik görüşme, muayeneler ve SCID testi sonunda dissosiyatif füg tanısı konulmaktadır.
Tedavinin hedefleri:
- Kişi için güvenli bir ortam oluşturmak
- Kaybedilen anıları geri kazanmak
- Travma öncesi hayata geri dönmek
- Dissosiyatif füge sebep olan travmayı kabullenmek ve bu durumla başa çıkmak
- Stresli durumlarda kullanılacak daha uygun savunma mekanizmaları geliştirmek
- Normal hayata geri dönmek
- Kişisel ilişkileri düzeltmek
Dissosiyatif füg tedavisinde kullanılan terapi çeşitleri:
- Aile terapisi
- Psikoterapi
- Bilişsel davranışçı terapi
- Meditasyon ve rahatlama teknikleri
- Müzik veya sanat terapisi
- Hipnoz
- Diyalektik davranışçı terapi
Dissosiyatif füg tedavisine yardımcı olan bir ilaç bulunmasa da depresyon ve anksiyete gibi semptomların hafifletilmesi amaçlı ilaç kullanımı mümkündür.
Dissosiyatif Füg Komplikasyonları
Dissosiyatif füg kaynaklı komplikasyonlar bazı durumlarda şiddetli olabilmektedir ve bu duruma dikkat edilmelidir. Örnek olarak:
- İntihar eğilimi
- Kişinin kendine zarar vermesi
- Anksiyete
- Depresyon
- Travma sonrası stres bozukluğu
- Kişilik bozuklukları
- Yeme bozuklukları
- Özel hayat ve iş yaşamında sorunlar
- Uyku bozuklukları
- Uyuşturucu kullanımı
- Alkolizm
- Epilepsi kaynaklı olmayan nöbetler
Dissosiyatif füg sahibi bazı bireyler kaybolabilir veya uzak bölgelerde yürürken bulunabilir.
Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?
Hastalığın sebep olabileceği sorunlar göz önüne alındığında, dissosiyatif füg teşhisi ne kadar erken konursa, hasta için o kadar iyi olmaktadır.
Son zamanlarda stres yaşayan ve hafıza kaybı, işe gitmeme gibi semptomları tecrübe eden yakınlarınız varsa bir uzmana başvurmanız gerekmektedir.
Dissosiyatif füg tanısı konmadan önce diğer ihtimallerin elenmesi büyük önem taşımaktadır. Semptomların herhangi bir tıbbi kaynağı yoksa, kişinin durumu kötüleşmeden önce bir akıl sağlığı uzmanından yardım almanız gerekmektedir.
Dissosiyatif Füg Hastalığının Seyri
Dissosiyatif füg tedavisi ne kadar erken başlarsa hasta için o kadar iyi olmaktadır. Bu hastalığa sahip bireyler genellikle tüm hatıralarını geri kazanmaktadır ancak tedavinin geciktiği durumlarda bu durum mümkün olmayabilir.
Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.