KOROPY, Ukrayna — Dört adam, küçük bir evin arka bahçesindeki açık delikten bir tabutu kaldırmak için uzun kumaş şeritlerini çekiştirdi. Mart ayında Ukrayna’nın kuzeydoğusundaki Khavkiv’in dışındaki bir köy olan Koropy’de yola bir havan mermisi düştüğünde şarapnel tarafından anında öldürülen Oleksiy Ketler’in küflü cesedini ortaya çıkarmak için kapağı açtılar.
İki küçük çocuk babası olan Bay Ketler, yanlış zamanda evinin dışına çıkmasaydı 33. yaş gününü 25 Haziran’da kutlayacaktı. Şimdi, cesedi Ukrayna’nın Rusya’yı ve ordusunu Ukraynalı sivillerin vahşice öldürülmesinde savaş suçları için kovuşturmak için kanıt toplamaya yönelik geniş kapsamlı çabasında bir başka sergi haline geldi.
Uzmanlar, sürecin olağanüstü bir hızla ilerlediğini ve savaş suçlularından hesap sormak için tarihteki en büyük çaba olabileceğini söylüyor. Ancak bir dizi zorlu zorlukla karşı karşıyadır.
Birincisi, doğuda savaş devam ederken bile soruşturmalar yürütülüyor. Müfettişler Bay Ketler’in cesedini incelerken, gelen ve giden top mermileri yakınlarda gümbürdüyordu. Büyük olasılıkla cepheye yeni birlikler getiren Ukrayna helikopterleri alçaktan uçtu.
Ayrıca, Ukrayna içinden ve dışından müfettişlerin hepsi kanıt topluyor olsa da, çok az koordinasyon var. Bölgenin savcı yardımcısı Andrey Kravchenko, uzmanların akınına rağmen, Harkov şehir merkezindeki ofisinde oturan ve giden bombardımanın sesi duyulur gibi görünen, davaları soruşturmak, suçlamak ve yargılamak için “gerçekten yeterli insan yok” dedi. daha yakın büyümek.
Savcıların ofis olarak kullandığı bir bina, Bay Kravchenko’nun kasıtlı bir saldırı olduğuna inandığı füzeler tarafından vuruldu ve şimdi ekibi, merkezini sık sık değiştiriyor.
Hesap verebilirlik talebi güçlüdür.
Ukrayna’nın savaş suçları başsavcısı Yuriy Belousov, Ukrayna’nın yargı sisteminin artık neredeyse tamamen savaş suçlarını soruşturmaya ayrıldığını ve ülkedeki 8300 savcının çoğunun kanıt toplamaya başladığını söyledi.
Ukrayna mahkemeleri şimdiden Rus askerlerine altı suçlu cezası verdi. Ukrayna’nın başsavcısı geçtiğimiz hafta, işkence, tecavüz, infaz tarzı cinayetler ve Bay Belousov’un on binlerce Ukraynalının Rusya’ya sınır dışı edilmesiyle ilgili suçlamaları içeren yaklaşık 20.000 davanın daha soruşturulmakta olduğunu söyledi.
Rusya-Ukrayna Savaşını Daha İyi Anlayın
Aynı zamanda, yüzlerce uluslararası uzman, müfettiş ve savcı, uluslararası ajansların alfabe çorbasından Ukrayna’ya indi.
Savaşın başlarında, Uluslararası Ceza Mahkemesi başsavcısı Karim Khan, birkaç düzine müfettişle birlikte Ukrayna’ya geldi. Ancak merkezi Hollanda’da bulunan mahkeme, sınırlı sayıda davaya bakıyor ve genellikle yalnızca siyasi ve askeri liderlerin üst kademesini yargılamaya çalışıyor.
Aynı zamanda yavaş: 2008 Rus-Gürcü savaşı üzerinde çalışan müfettişler, bu yıla kadar tutuklama emri başvurusunda bulunmadı.
Bir dizi başka girişim de var. Uluslararası bir insan hakları avukatı olan Amal Clooney, Ukrayna hükümetine Rusya’ya karşı uluslararası yasal işlem başlatma konusunda tavsiyelerde bulunan bir ekibin parçası. Birleşmiş Milletler başlatmış komisyon Ukrayna’daki insan hakları ihlallerini araştırmak için – üç insan hakları uzmanıyla birlikte – ancak Rusya BM Güvenlik Konseyi üzerinde veto yetkisine sahip olduğu için resmi bir mahkeme kuramaz.
Polonya’daki müfettişler, Ukraynalı savcıları beslemek için oradan kaçan mültecilerin ifadelerini alıyor. Fransa, delil toplamak için Ukraynalı yetkililere katılmak üzere mobil DNA analiz ekipleri gönderdi. Ukrayna’nın başkenti Kiev’de bulunan sivil toplum kuruluşları, tanık ifadeleri toplamak için Rus askerlerinin yakın zamanda işgal ettiği topraklara gidiyor.
Ukrayna’da yaşayan İngiliz ceza avukatı Wayne Jordash, birden fazla ülke ve kuruluşun katılımının mutlaka daha verimli bir soruşturmaya yol açmadığını söyledi. Ukraynalı savcıları destekleyen uluslararası bir görev gücünün parçası olan Bay Jordash, Ukrayna’ya yargısal olarak yardım etme çabalarından bazılarını eleştirdi ve sonuçları ve net öncelikleri olmayan “duman ve aynalar” olarak nitelendirdi.
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin müfettişlerinin daha yeni başladığını ve diğer ülkelerden uzmanların da birkaç haftadır bisikletle geldiğini belirtti.
Bay Jordash, “İki hafta boyunca bir soruşturmaya paraşütle atlayıp bunun anlamlı olmasını bekleyemezsiniz” dedi.
Utrecht Üniversitesi’nde çatışma sonrası adalet uzmanı olan Iva Vukusic, örneğin soruşturma çabalarını çoğaltarak, “Kaynaklar dökülüyor, ancak belki ileride bunların doğru şekilde harcanmadığını göreceğiz” dedi. mağdurlara psikososyal destek sağlamak yerine.
Bayan Vukusic, çabanın büyüklüğüne dikkat çekti. Ülke genelinde, “binlerce potansiyel şüpheli ve binlerce potansiyel dava var” dedi. Tüm malzemelerin uygun şekilde sıralanması ve analiz edilmesi gerektiğini söyledi.
Vukusic, “Eğer 100.000 öğeniz varsa – videolar, ifadeler, belgeler – neyin üzerinde oturduğunuzu bilmiyorsanız, malzeme kullanımını sınırlar” dedi.
Ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesi liderliğinin Ukrayna makamlarıyla çok yakın işbirliği yaparak eleştirilere maruz kalabileceği konusunda uyardı, çünkü Ukrayna’nın da “bu savaşta bir aktör” olduğunu söyledi.
Ukraynalı yetkililerin adalet için beklentileri çok yüksek tutmasından ve muhtemelen gıyabında davalarda kıt kaynakları boşa harcamasından korkuyordu.
“Önemli bir durum yok Şiddetin boyutu ve çok uzun süredir devam etmesi nedeniyle iki veya beş yıl içinde bitecek” dedi.
Ukrayna savaş suçları savcısı Bay Belousov da bunu kabul etti. “Uzun bir oyun oynuyoruz” dedi. Fail gıyaben yargılanıp hüküm giyse bile, Bay Belousov, “Bir, iki, üç veya beş yıl içinde anlıyoruz, bu adamlar cezadan kaçamayacaklar” dedi.
Bay Belousov, uluslararası yardımı takdir ettiğini, ancak bunu koordine etmenin kolluk kuvvetlerinin karşılaştığı “en büyük zorluk” olduğunu söyledi.
Örneğin, Kharkiv savcıları, Ukrayna’nın kuzeydoğusundaki Koropy köyünde mezardan çıkarılmaları için Avrupa Birliği tarafından bağışlanan yeni ve parlak bir adli soruşturma kitini kullandılar. Ancak Kiev’in arabayla 45 dakika batısındaki Dmytrivka’daki bir birimden bir polis memuru, herhangi bir uluslararası müfettişle görüşmediklerini veya onlardan herhangi bir ekipman almadıklarını söyledi.
Bay Belousov, Ukrayna’nın davaların kovuşturulmasına öncülük etmek istediğini söyledi – bu, ulusal yetkililerin süreci başlangıçta uluslararası mahkemelere bıraktığı önceki çatışma sonrası durumlardan bir farklılık.
Ancak çoğu Ukraynalı müfettiş, bu tür soruşturmalarda çok az deneyime sahiptir.
Örneğin, iki yıl önce Kiev’in batısındaki bölgede polis teşkilatına katılan Andriy Andriychuk, çalışmalarının daha önce yerel anlaşmazlıkları veya hayvan hırsızlığını araştırmakla ilgili olduğunu söyledi. Şimdi “çok daha fazla ceset” içeriyor dedi.
Güneşli bir öğleden sonra, Dmytrivka kasabası yakınlarındaki ormanlık bir alana çağrıldı. Birkaç gün önce, polis memurları, bir adamın mezarına rastlayan ormancılardan bir telefon almıştı. Ölen adam, 56 yaşındaki Mykola Medvid, pasaportuyla birlikte gömülmüştü; şapkası çubuklardan yapılmış bir haç üzerine asıldı.
Kızı ve kuzeni cesedi teşhis etti. Yerel morg resmi olarak ölüm nedenini belirledi: göğsünden ölümcül bir kurşun.
O zamandan beri kızı Mariia Tremalo, müfettişlerden haber alamadı. Hiçbir tanık öne çıkmadı ve babasını kimin veya neden öldürdüğü belli değildi. Yine de adalete aç.
“Babam asla geri dönmeyecek,” dedi. Ama faillerin cezalandırılmasını istiyorum” dedi.
Şu anda bu tamamen imkansız görünüyor.
Kharkiv yakınlarındaki Koropy köyünde, Bay Ketler’in annesi Nadezhda Ketler, mezar kazıcılar ve müfettişler çalıştığı için teselli edilemezdi. Yolun aşağısında, mülkünün başka bir bölümüne doğru yürüdü. Altı memur, oğlunun cesedinin başında durup, donmuş görünen ve bayat alkol kokan en iyi arkadaşı Mykhailo Mykhailo’nun oğlunu teşhis ettiğini belgeleyerek fotoğrafladı ve belgeledi.
Ertesi gün, Bay Ketler’in cesedi, kesin ölüm nedeninin belirlendiği şehir morguna kaldırıldı.
Sonunda, Bayan Ketler, müfettişlere, onu öldüren bombanın yaptığı krateri göstermek için güç topladı ve polisi, tam olarak öldüğü yere götürdü. Bayan Ketler rüzgarda hışırdayan ağaçlara bakarak durdu. Kimseyle konuşmadı. Bir savaş suçları davasında suçlu bulunmasının, eğer gelirse, çocuğunu kaybetmenin acısını hafifletip hafifletmeyeceğini bilmediğini söyledi.
Bayan Ketler daha sonra “Oğlumu iki kez gömmek zorunda kaldım” dedi. “Anlıyor musun, bunu bir kez yapmak ve ikinci kez yapmak zorunda kalmak yeterince zor. Bir annenin acısı hiçbir yere gitmez.”
Evelina RiabenkoDiana Poladova ve Oleksandr Chubko katkıda bulunan raporlama.
Kaynak : https://www.nytimes.com/2022/07/03/world/europe/ukraine-war-crimes-russia.html