Rusya sözlüğü
Büyük Petro: 1682-1725 döneminde Çarlık yapmış ve özellikle Rusya'nın batılılaşma çabalarını hızlandırarak, eğitimden ekonomiye, idareden kültüre kadar birçok alanda önemli değişiklikler getirmiştir. Akılcılık ve aydınlama yaklaşımını öne almıştır.
Büyük Katerina (1729-1796): Rusya Altın Çağı'nı yönetmiştir. Rusya'nın modernleşmesi ve köylülerin refahının artırılması konusunda önemli rolü olmuştur. Özellikle sanatın gelişmesine büyük katkılar sağlamıştır.
Çaykovski (1840-1908): Ünlü Rus besteci. Romantik periyodun önemli bestecilerinden biridir. En önemli eserlerinden biri Kuğu Gölü'dür.
Gorbaçov: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin son lideri (1985-1991). Gorbaçov'un perestroika (yeniden yapılanma) ve glasnost (açıklık) adını verdiği reform çalışmaları Soğuk Savaş'ı bitirdi. Ancak bu reformlar Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin ülkede politik üstünlüğünü kaybetmesine ve sonrasında da Sovyetler Birliği'nin dağılmasına neden oldu. 1990'da Nobel Barış Ödülünü kazandı.
Gulag: Sovyet rejimi karşıtlarının hızla kovuşturulması ve toplumdan soyutlanması için 1930 yılında kurulan yargı ve infaz sistemi. Zaman içinde Sovyetler Birliği'nin birçok yerinde çok sayıda çalışma kampını da içine alan bir terim.
Korkunç İvan: 1547'de taç giyen çar. Kararlı ve acımasız bir portre çizen İvan, büyük hırsları olan ve intikam duygusu oldukça yüksek bir Rus lideriydi. Tatarlar üzerine yaptığı birçok sefer bunun kanıtıydı. Düşmanları arasında korku salan, dengesiz kişiliğe sahip olan IV. Ivan bu yüzden kendine ihanet ettiği gerekçesiyle 1582 yılında oğlunu öldürdü.
Korsakov (1844-1908) :Ünlü Rus besteci. Özellikle Rus folklorik müziğinin klasik müzikle birleştirilmesine çalıştı. En önemli eserlerinden biri Şehrazat'tır.
Kruşçev :Sovyetler Birliğini Stalin sonrasında 1953-1964 yılları arasında yönetti. Stalinin büyük tepki çeken baskıcı politikalarını sonlandırmaya çalıştı. Konvansiyonel silahları azaltarak nükleer silahların artmasını sağladı.
Kulak: 1917 Ekim devrimi öncesinde büyük miktarda toprağı olan ve diğer köylüleri çalıştıran kişi. Devrimden sonra mallarına el konulmuş ve sürgüne gönderilmişlerdir.
Lenin (1834-1907): Rusya'nın Ulyanosk bölgesinde doğdu. 1917'deki Rus devrimi sırasında Bolçeviklerin önderiydi. Sovyetler Birliğinin ilk lideri oldu ve komünist devlete geçiş aşamasını yönetti.
Leningrad: Sovyetler Birliği döneminde St. Petersburg'un adı.
Mendelev (1834-1907): Rus kimyacı. Periyod Kanununu formüle etti ve bugün de kullanılan elementler periyot tablosunu güncelleştirdi.
Oblomov: İvan Gonçarov'un 1859 yılında yayımlanan romanındaki başkahraman. Bir Rus soylusu olan Oblomov kendisi için hep yeni projeler üzerine düşünür, ama tembelliğinden dolayı bir türlü bunları hayata geçiremez. Durumu daha da kötüye gitmeye ve toprağını kaybetmeye başlar. Bu ad tembelliği ifade eden bir terime dönüşmüştür.
Rasputin (1869-1916): Sibirya da bir köyde doğdu ve mistik ve iyileştirici güçleri olduğuna inanıldı. Zamanla Çar ailesi üzerinde etkili olmaya başladı. Onun bu etkisi büyük tepkilere ve rahatsızlıklara neden oldu. 1916 yılında öldürüldü.
Rahmaninov (1873-1943): Ünlü Rus besteci. Piyano ve orkestra için beş önemli eser yazdı.
Romanovlar: Bolşevik devrimi'nden önce tahttaki son hanedanlık. İç savaş çıkınca Bolşevikler tarafından Yekaterinburg'a götürülüyorlar ve orada toplu olarak idam ediliyorlar.
Soljenitsin: 1970 yılında Nobel edebiyat ödülü verilen Rus yazar. Sovyet halkının savaştan dolayı yaşadığı yıkımdan Stalin'in Hitler'den daha fazla sorumlu olduğunu iddia etti. Stalin'i eleştirdiği için hapis ve sürgün hayatı yaşadı. 1974'te Sovyet hükümeti Soljenitsin'in vatandaşlığını iptal edip, onu sınırdışı etti. İki sene İsviçre'de kaldıktan sonra 1976'da Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşti. 1994'te Rusya'ya döndü.
Sovyet liderleri: Sırasıyla, Lenin, Stalin, Malenkov, Kruşçev, Brejnev, Andropov, Çernenko, Gorbaçov.
Stalingrad: Volgograd şehrinin eski isimlerinden biri.
Yegor Gaydar: 1992 yılında fiili olarak başkanlık görevi yapan, Pazar ekonomisini savunan ve bu yönde radikal tedbirler alan ekonomist. Her yıl Ocak ayında Moskova'da adına uluslararası ekonomi forumu düzenlenmektedir.
Samih Güven
Not:Rus yazarlarına ayrı ayrı yer verilecektir.
Yazının orjinalini okumak için tıklayın