DIŞ TEMASLAR İÇİN KILAVUZ: XIII
A.B.D.
A.B.D.’de halen, zenci Prince Hall Masonluğunun (TESVİYE Sayı 10, s. 19) dışında, toplam 16000 loca ve 4.000.000 dan fazla üyesi ile 51 Bü. Loca vardır. Müstakil Büyük Locaların, özellikle tanıma konularında, müşterek hareket etmelerini sağlıyabilmek üzere, istişari mahiyette bir Koordinasyon Komitesi kurulmuştur. Mavi localarda en çok, büyük ritüalist Thomas Smith Webb’in (1771 -1819) geliştirdiği ritüelden kaynaklanan ve eyaletten eyalete küçük değişikliklerle uygulanan Webb tipi ritüeller kullanılır. Yer yer York Riti ritüellerinin de uygulandığı gözlenir. Felsefi derecelere gelince, en önemli Ritler, 1975 istatistiklerine göre, 615.000’i 32° den olmak üzere 635.000 üyeli Eski ve Kabul Edilmiş İskoç Riti, 500.000 üyeli Royal Arch Büyük Şapitri ve 265.000 üyeli Tampliye Şövalyeleridir. Ayrıca yan dereceler olarak tabir edilen (side orders) Eastern Star, Shriner’ler, Grotto, de Molay, Amaranth, v.s. gibi teşkilatlar da vardır. Günümüzde Prince Hall Büyük Locaları ile bir yalanlaşma başlamış ve 8 Büyük Loca, kendi eyaletlerinde faaliyet gösteren Prince Hall Büyük Localarını tanımışlardır.
Amerika’da masonluğun gelişmesinde özellikle İrlanda Büyük Locasının ve İngiltere’de birleşmeden önce,” Antients” (Eskiler) Büyük Locasının önemli etkisi olmuştur. İstiklal Savaşından sonra. Eski Dünyadan akın akın gelen mülteciler kendi Ritle- rini de getirerek Amerikan Masonluğunu zenginleştirmişlerdir. Çok değişik çalışma türlerinin sergilendiği Amerika’da, ritüel ve çalışmalarda birliğe
yaklaşım 1843 Baltimore Kongresinde mümkün olabilmiştir.
Dergimizin kapsamı 51 Büyük Locanın ayrı ayrı tarihini incelemeye müsait olmadığından, Amerikan Masonluğunu en çok etkileyen Massachusetts, New York ve Philadelphia Bü. Localarının kısa tarihine bir göz atalım:
MASSACHUSETTS:
Kuzey Amerika’nın ilk locaları bu eyalette kurulmuştur. 1733 yılında İngiltere Bü. Locası Henry Price Kardeşi Massachusetts’de bir Bölge Büyük Locası kurmakla görevlendirdi. Bu Bü. L., bölgesi dışında da Amerikan Kolonilerinde birçok locaya beratlarını vermiştir. 1750 yılında Eskiler Bü. L. eyalette faaliyet göstermeye başladı ve 1769 yılında, Eskiler’in paralelinde bir İskoçya Bölge Büyük Locası kuruldu. Böylece, Massachusetts’de, İstiklal öncesi, İngiliz (Modern) ve İskoçya (Eskiler) olmak üzere iki rakip Bü. L. faaliyet gösteriyordu. İstiklal elde edildikten sonra, 1777’de, Eskiler bir yeni Büyük Üstat seçerek müstakil bir Büyük Loca hüviyetini aldılar. 1792 yılında iki Büyük Loca birleşerek aralarında mevcut rekabete son verdiler.
1820’de Maine Eyaleti kurulunca, Massachusetts Büyük Locasından beratlarını almış 31 loca Maine Büyük Locasını kurdular.
New York’daki Morgan olayı (Antimasonik Parti) üzerine Massachusetts locaları çok zarar gördü, ancak, krizden sonra Masonluk aklanınca da, Amerika’nın en güçlü Büyük Locası hüviyetini kazandı. Görkemli Boston Büyük Loca binası bu karışık dönemde inşa edildi..
NEW YORK
İngiltere Bü. L. 1730’lu yıllarda Daniel Coxe K.i New York Bölge Büyük Üstadı olarak atadı, ancak evrağı bulunan ilk New York Locası, beratını 1757’de alan St. John Locasıdır. Bu loca halen faaldir. 1771 yılında loca sayısı 21’e çıkmıştır. İstiklal Harbinin yarattığı karışıklık esnasında, localar “Mo- dem”lerden ” Antients’lere doğru bağlılıklarını değiştirdiler. 1781’de üç An- tients locası bir araya gelerek bir Bölge Büyük Locası kurdular. 1786’da New York localarının çoğunun bu Bölge Büyük Locasına bağlandığını görüyoruz. 1787’de müstakil bir Bü. L. kurmak üzere toplanan komite, aslında 1781’den beri zaten Bü. L. hüviyetinde çalışan Bölge Bü. L. sının kimliğini değiştirmekle yetindi ve böylece New York Bü. L. kuruldu.
New York Kenti locaları ile Eyaletin diğer locaları arasında başgösteren sürtüşme üzerine Bü. L. 1823’de bölündü. 1827’de, Büyük Görevlilerin Kent ve Eyalet olarak eşit sayıda seçilmeleri sağlanarak birlik yeniden kuruldu.
1826’da Morgan veya Antimasonik Parti (bakınız TESVİYE, Sayı: 3, S. 13) olayı olarak bilinen kriz yaşandı. 1826 sonbaharında William Morgan adlı kişi kaybolunca onu Masonların öldürdüğüne dair bir söylenti yayılmıştı. Gaybubetinden önce, New York Eyaleti, Batavia Kentinde bir locaya katılma talebi red edilen Morgan bir mahalli gazetede antimasonik bir kampanyayı başlatmıştı. 1830 – 1840 arası, tüm Mason aleyhtarı odaklar etken bir şekilde bu söylentileri kullandılar. Bu sürede birçok Mabed talan edildi, localar kapandı, hatta tekris edilmek kişi için tehlikeli bir hal aldı. Loca sayısı 480’den 70’e düştü ve Büyük
Loca bölündü. Tekrar birleşme 1850 yılında olabildi. Morgan olayının sonunda kamu oyunda Masonluk aklanınca loca ve üye sayıları hızla arttı ve Mason aleyhtarı propaganda ABD’de bir daha etken olamadı.
PENSİLVANYA
Pensilvanya ile ilgili ilk kayıt Benjamin Franklin’in 1730 yılında “Philadelphia Gazette”de yazdığı makaledir. Bu makalede birçok locanın kolonide faal oldukları kayd edilmişti. Franklin 1731 yılında Tun Tavern Locasına katıldı. 1750 yılında William Ailen Pensilvanya Bölge Büyük Üstadı, Franklin de Bölge Büyük Üstat Yardımcısı tayin edildi. 1758’de “Anti- ents’ler 69 sayılı locayı kurdular. İstiklal sonrasında ModernTerin locaları kapandı ve yalnız “Antients” locaları faal kaldı ve Eylül 1786’da Antients Bölge Büyük Locası İngiltere’den özgürlüğünü ilan ederek, 13 locayla Pen- silvanya Büyük Locasını kurdu.
TOPLANTILAR:
ABD’de localar çoğunlukla, iki haftada bir toplanırlar. Bu toplantılardan biri Olağan Toplantı (Stated Meeting, veya Regular Communication”) diğeri ise Olağan Üstü Toplantıdır (“Special”, “Called” veya “Emergent”). Localar yaz aylarında kapalıdır. Yakıt masrafından tasarruf için tatillerinin tümünü veya bir bölümünü Ocak ve Şubat aylarına taşıyan localar da vardır.
OLAĞAN TOPLANTI: Bu toplantılar her ayın 2. pazartesisi, 3. çarşambası gibi önceden kesinleşmiş tarihlerde yapılır ve bunların gündemini tersimatm, raporların, muhaberatın okunması, skrüten gibi locanın olağan işleri oluşturur. Bu toplantılarda localar 3. derecede çalışırlar, gündemde tekris veya terfi varsa, 3. dereceden ilgili dereceye geçiş yapılır.
OLAĞAN ÜSTÜ TOPLANTILAR: Olağanüstü toplantılar genelde en az ayda bir yapılır ve bunların gündeminde tekris, terfi, is’ad, Büyük Görevlileri kabul gibi maddeler olur; loca, doğrudan ilgili derecede açılır ve kapanır. Locanın iç tüzüğünde olağanüstü toplantmın en az ayda bir yapılacağı yazılı olduğu takdirde, olağan ve olağanüstü toplantılar 15 gün arayla yapılır.
TOPLANTI SAATİ:
- Gündeminde Çırak ve Kalfa çalışması olmayan Olağan toplantılar 19.00 veya 20.00 ile başlar.
- Gündeminde başka derecelerde çalışma olan toplantılar 17.30 ve 18.00 de başlayarak bu çalışma bittik- tan sonra bir kısa yemek molası verilir, sonra da 19.30 veya 20.00 de loca 3. derece çalışmasını yapar. Bazı localar yemek saatini başa veya sona da alabilirler.
- Olağanüstü toplantılar: Localar 18.30 gibi çalışmaya başlarlar. Yemek kapanıştan önce veya sonra olabilir.
GİYİM: Amerikan localarında giyim tarzı Kıt’a Avrupası veya İngiltere’ye göre daha rahattır. Güneye doğru inildikçe bu rahatlık artar. Gene de ziyaretçinin koyu renkli bir elbise ile gelmesi tavsiye edilir. Bazı jürisdiksi- yonlarda yalnız görevliler beyaz eldiven giyerler, ziyaretçinin yanına eldiven alması gerekmez.
REGALYA : Ziyaretçinin kendi regalyası yoksa kendisine regalya temin edilir. Görevli regalyaları Avrupa’ya göre daha sadedir. Önlüklerin kenarmı mavi renkli bir bordür süsler, Çırak ve Kalfalar önlüklerini değişik tarzda bağlarlar. Üstat
önlüğünün üstünde çift püskül vardır.
YEMEK:
Bu konuda yeknesak bir uygulama yoktur. İs’ad merasimlerinin dışında pek özenli yemek verilmez. Günlük çalışmaların sonunda hafif bir yemek yenir, bu yemek kokteyl şeklinde de olabilir. Bazı localarda yalnızca olağan toplantılardan veya tekrisler- den sonra yemek verilir. Yemeklerde genelde konuşmalar yapılmaz, ancak ziyaretçilerden birkaç söz söylemeleri istenebilir. Ziyaretçilerden para alınmaz.
SOFRA LOCASI (TABLE LODGE):
Bizdeki Agap sofrasını andıran bir merasimdir. Ritüel 1813 öncesi İngiliz çalışmalarına dayanır. Açılış, ka- teşizm ve kapanış ritüelliktir. Kate- şizm Üs. Muh. ile I. Nâ. arasında geçer. At nalı şeklindeki masanın Şarkında Üs. Muh ve Sek. oturur, Sek. in karşı köşesine Sancak ve / veya bayrak konur.
- ve II. Nâ.lar uçlarda, diğer görevliler de iç taraflarda yer alırlar. Üs. Muh. ve Nâ.ların önünde Çekiçleri vardır. Üs. Muh. in önünde, at nalının iç tarafında bir sehpa üzerinde Kutsal Kitap durur. Yemek esnasında genelde sayıları 7 olan aşağıdaki tostlar içilir. Bu tostlar için iki ayrı alternatif uygulama vardır:
- Batı ve Orta Eyaletlerde:
- Üs. Muh.in tostu: Ülke ve bayrağa;
- Üs. Muh.in tayin ettiği bir K.in tostu: Masonluğa (bir kısa konuşma bu tostu takip edebilir);
- Üs. Muh.in tayin ettiği bir K.in tostu: Ebedi Meşrike intikal etmiş K.lerin anısına;
- Ön. Üs. Muh.in tostu: Büyük Locaya (Bir Bü. Gör. K. varsa, cevap verir);
- II Nâ.ın tostu: Loca K.lerine;
6.1. Nâ. tostu: Ziyaretçi K.lere (kı- se cevap verilir);
- Kor. K.in tostu: Dünyaya dağılmış tüm Masonlara.
- Doğu eyaletlerinde (aynı sıralamayla):
- ABD Cumhurbaşkanına;
- Büyük Üstad’a;
- Üs. Muh.e;
- Nâ.lara
- Silahlı Kuvvetlerdeki K.lere;
- Ziyaretçi K.lere;
- Dünyaya dağılmış tüm Masonlara.
Bu tostları Masonik “Ateş” takib eder. (TESVİYE Sayı: 12, Sayfa 12) Tostu yapan K. “Ateş”i sayı sayarak yönetir, tüm Kderin aynı zamanlama ile kadehlerini kaldırıp içmeleri, kadehleri beraberce masaya vurmaları veya ritmik alkış tutmaları görkemli ve coşkulu bir gösteri oluşturur.
PUERTO RICO (Bü. L. resmi yayını “Acacia “dan): Güney Afrikalı bir kabilenin adetlerine göre, topluma hitapta bulunan bir konuşmacı tek ayak üzerinde durur ve yorulup da havada tuttuğu ayağınıba- sınca konuşmasını bitirmeğe mecbur kalır. Localarımızda dabuna benzer bir yöntem kullanamazmıyız?
Kaynak: Tesviye Dergisi Sayı 13