Sıklıkla eklem sıvısı olarak adlandırılan sinoviyal sıvı tüm eklemlerde veya bölmelerde bulunur. Sinovyal
eklemler, kemikler eklem kıkırdağı ile kaplıdır ve birbirlerinden sinovyal sıvıyı içeren küçük bir boşlukla ayrılır.
Bu kapsüllerin içinde özel salgı hücreleri vardır. Sinovyal sıvının bileşenlerini üreten sinoviyositler (A ve B türleri) mevcuttur (örn., Matris Bileşenler, hiyalüronik asit ve tuzlar, kollajenler, intimal interstitium için fibronektin ve sinovyal sıvı).
Sinoviyositler aynı zamanda sitokinlerin yerel üretimine, inflamasyonun küçük molekül mediatörlerine ve proteolitik enzimlere katkıda bulunurlar, bu nedenle eklemleri etkileyen iltihaplı romatoid artrit gibi hastalıkların temel bileşenleri olmaktadır.
Kıkırdaklar ve sinoviyal sıvı, hareket sırasında kemikleri korur. Sinoviyal sıvı aynı zamanda eklemlerin besinlerini ve yağlanmasını sağlar.
Biyokimyasal olarak, sinoviyal sıvı, sinovyal zardan zenginleştirilmiş bir plazmanın ultrafiltrattır. Normal fizyolojik koşullarda, sinovyal sıvının biyokimyasal kompozisyonu plazma ile benzerdir. Artrit gibi patolojik koşullarda, sinovyal sıvının laboratuvar değerlendirilmesi, durumun patolojisi hakkında bilgi sağlar.
Diğer vücut sıvılarına benzer şekilde, sinoviyal sıvının laboratuvar değerlendirilmesi 3 adımda yapılır.
1-Sinovyal sıvının fiziksel muayenesi (örn. Renk, viskozite, diğer fiziksel özellikler)
2-Kimyasal analiz (örn., Glukoz, total protein seviyesi, ürik asit)
3-Mikroskobik değerlendirme (örn. Hücre sayısı ve diferansiyel sayımı, kristal tanımlama)
Buna ek olarak, sinoviyal sıvı mikrobiyolojik, serolojik ve sitolojik olarakta incelenebilir.
Değerlendirmeler
Normal sinoviyal sıvının özellikleri şöyledir:
Görünüş: Berrak
Beyaz kan hücresi sayısı (WBC): 200 hücre/μL’den az
Polimorf nükleer nötrofiller (PMN’ler): % 25’ten az
Viskozite: Yüksek
Glikoz seviyesi: Hastanın serum glikoz seviyesine benzer
Aşağıdakiler iltihabi olmayan koşullarda sinovyal sıvının tipik özelliklerini (örn.osteoartrit, travma):
Görünüş: Berrak, sarı
WBC sayısı: 2000 hücre/μL’den az
PMN’ler: % 25’ten az
Viskozite: Yüksek
Glikoz seviyesi: Hastanın serum glikoz seviyesine benzer
Numune
Sinoviyal sıvı artrosentez yoluyla toplanır (iğne aspirasyonu). Genellikle, bir eklem içindeki sinovyal sıvının hacmi
sadece birkaç mililitredir, ancak inflamasyon varlığında önemli ölçüde artabilir.
Teste bağlı olarak, aşağıdaki gibi farklı koruyuculara ihtiyaç duyulmaktadır:
Mikrobiyoloji testleri için steril heparinize tüpler
Hücre sayısı için Heparinize (Yeşil-üst tüpler) veya EDTA tüpleri
Kimyasal testlerin çoğunda koruyucular yok
Glikoz testi için NaF
Sinovyal kristallerdeki değişiklikler
Normal koşullarda, sinoviyal sıvı renksiz veya soluk sarı ve berraktır ve 4-6 cm’lik teller (hiyalüronik asidin polimerizasyonu sayesinde) ile bir ağ yapısı gibi görülebilir.
Sinovyal sıvının rengi ve berraklığı, farklı tıbbi koşullarda aşağıdaki gibi değişebilir:
İmmünolojik olmayan İnflamatuar Hastalıklar: Bulutlu/bulanık, yoğun sarı ve kristalli.
Septik koşullar: Bulutlu, sarı-yeşil, daha viskoz, pozitif kültür.
Hemorajik durumlar (örn., Travma, travmatik aspirasyon): Bulutlu, kırmızımsı, düşük viskozite ile
WBC sayısı kan sayımına eşit.
Çok sayıda kristal bulunduğunda: Sütlü / bulutlu
Sinovyal sıvının viskozitesi farklı tıbbi koşullarda değişebilir. Artritte viskozite azalır çünkü hyalüronik asit üretiminde ve polimerizasyonunda azalma olur.
Sinovyal sıvı laboratuvar sonuçlarının doğru şekilde yorumlanması için serum örnekleri ile birlikte değerlendirilmeldir. Normal şartlar altında, sinovyal sıvının biyokimyasal bileşimi serumunkine benzer. Bu nedenle, sinovyal sıvının analitlerinin çoğunun konsantrasyonu, serumdaki ile aynıdır.
Glukoz, sinoviyal sıvı içinde rutin olarak ölçülür ve sinovyal sıvıdaki glikoz konsantrasyonu serum ile benzer olmalıdır. Glukoz, inflamatuar (örn. immünolojik bozukluklar, lupus, skleroderma, ankiloz, kristal ile uyarılan gut ve
Psödogout, romatoid artrit) ve septik eklem hastalıklarında ciddi oranda azalır. Yanlış bir azalmanın önlenmesi için
glikoz değerlendirmesinde kullanılan numuneler NaF tüplerinde toplanmalı ve toplandıktan sonra 1 saat içinde test edilmelidir.
Sinoviyal sıvıdaki total protein konsantrasyonu serumdan daha düşüktür, genellikle serum protein konsantrasyonunun üçte biri kadardır. Bununla birlikte, bu konsantrasyon inflamatuar ve hemorajik bozukluklarda artar.
Ürik asit, gut değerlemesi için ölçülür (ürik asit gutta belirgin olarak yükselir) ve sinovyal sıvıdaki yüksek miktarda ürik asit kristallerinin tanımlanması gut tanısını doğrular.
Sinovyal sıvıdaki kristallerin mikroskopik olarak değerlendirilmesi
Monosodyum ürat (MSU) kristallerinin varlığı gut ile ilişkilidir ve bozukluğu yansıtır. Genetik kusurlara bağlı ürik asit metabolizması, karaciğer hastalıkları, alkolizm, yüksek purin içerikli diyet, kemoterapi veya renal hastalıklarda ürik asitin böbrek atılımında bozulma olur.
Kalsiyum pirofosfat (CPP) kristalleri, psödogout ile ilişkilidir; dejeneratif artrit, kıkırdak kalsifikasyonu ve artmış kalsiyumlu endokrin bozuklukları ile birliktedir.
Kolesterol kristalleri, hiperlipoproteinemi ve romatoid arteritli hastalarda bulunabilir.
Kortikosteroid kristalleri intra-artiküler steroid enjeksiyonlarla tedavi sonrasında saptanabilir.
Kalsiyum fosfat kristalleri (apatit), kıkırdağın dejenerasyonu ve kireçlenmesi ile osteoartrit’le ilişkilidir.
Diyaliz sırasında renal hastalıklı hastalarda kalsiyum oksalat kristalleri görülebilir.
Sinovyal sıvıdaki hücre sayıları
WBC sayısı, sinoviyal sıvı üzerinde en sık yapılan testlerden biridir. Normal olarak, sinoviyal sıvı 200 hücre / μL’den daha az miktarda lökosit içerir. Bu sayı, enfeksiyonlarda ve inflamasyonda önemli derecede artar.
Gram boyası ve kültür ayırıcı tanıda kullanılabilir.
Lökosit < 200/ml ve PNL < % 50 dir.
200- 2000 lökosit/μL varlığında olay non-inflamatuvar kabul edilebilir ama çoğu durumda < 500 /ml hücre vardır.
Osteoartrit
Travma
Osteokondritis dissekans
Romatizmal ateş
Gut
Pseudogut
Skleroderma
Polimiyozit
SLE
Nöropatik artrit
Eritema Nodozum
Pigmente villonodüler sinovyit
Hipertrofik osteoartropati
2000- 50.000 lökosit/μL varlığında
Romatoid Artrit
Psöriatik Artrit
Ankilozan Spondilit
Akut Romatizmal Ateş
Gut
Pseudogut
Skleroderma
Polimiyozit
SLE
Reiter sendromu
İnflamatuvar Barsak Hastalığı Artriti
Mantar enfeksiyonları
Viral enfeksiyonlar
Bakteriyel enfeksiyonlar düşünülür.
50.000 Lökosit/μL (genellikle >100,000) varlığında
Septik artrit % 70 neden (S.aureus, N.Gonore, E.Coli başta)
Gut % 15
Pseudogut % 10
Romatoid artrit % 4 düşünülür.
Eritrosit sayımı
Kan 1: 200 veya 1:100 oranında dilusyon sıvısı ile dilue edilir. Neubauer lamı üzerine temiz bir lamel yerleştirilir. Karışımdan 10 mikrolitre alınıp, lamelin altından Neubauer lamına pipetlenir. Kan hızla, lamel ile Neubauer lamındaki çizgili alan arasına dolar. Hücrelerin yerleşmesi için 1-2 dk beklenir. Mikroskopta 100x büyütmede hücrelerin düzgün dağılıp dağılmadığı kontrol edilir ve mikroskop, sayım için 400x büyütmeye ayarlanır.
Bu karelerin 25’inin hepsinin sayılması yerine rastgele 5 tanesi de sayılıp 5 ile çarpılabilir. En mantıklı olan, köşelerdeki ve ortadaki alandır. 25’e göre hesap yapıldığı için, 5 ile çarpmak gerekir.
Eritrosit sayısı/mm3:
Eğer dilüsyon yaptıysak, en son çıkan sonucu dilüsyon faktörü ile çarparız. Yukardaki örnekte x10 dilüsyon yaptık diyelim, 100 bulduğumuz sonucu 10 ile çarparız, sonuç: 1000 RBC/mm3 olur.