Kronik Yorgunluk Sendromu Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?
Kronik yorgunluk sendromu veya viral yorgunluk terimi; kişinin viral enfeksiyonla mücadele ettikten sonra yaşadığı yorgunluk ve halsizlik hissini ifade etmektedir. Grip gibi genel enfeksiyonlardan sonra bile ortaya çıkan bir durumdur. Kişiler enfeksiyonla mücadele ettikten sonraki haftalar veya aylar boyunca yorgunluk gibi viral semptomlar yaşamaktadır. Bazı tedaviler ve ev ilaçları bu yorgunluğu azaltabilirken kişilerin enerji seviyelerini yönetmelerine yardımcı olmaktadır. Kronik yorgunluk sendromu diğer sağlık sorunlarına benzer görünebilir, ancak semptomlar çok uzun sürerse, sorunu çözmek için uzman bir doktora görünmek önemlidir. Nedenleri, belirtileri nasıl tedavi edileceği ve ne zaman doktora gidileceği hakkında bilgiler aşağıda yer almaktadır.
Viral Post Sendromu Nedir?
Adından da anlaşılacağı gibi, bu sendrom tipik olarak kişi virüsün etkilerini yaşadıktan sonra ortaya çıkmaktadır. Grip veya soğuk algınlığı gibi basit rahatsızlıklardan sonra bile gelişmektedir. Kişinin vücudu virüsü temizledikten sonra, kendilerini enerji tükenmelerine ve genel olarak hasta olmalarına yol açmaktadır. Bu his, viral bir enfeksiyondan sonra günler veya aylar boyunca sürmektedir. Sendromu için tetikleyici, virüsün kendisine verilen bir reaksiyon gibi görünmektedir. Birçok doktor bu sendromu, kronik yorgunluk sendromunu (CFS) tedavi ettikleri gibi tedavi etmektedirler, çünkü ikisi benzer belirtiler göstermektedir. Bununla birlikte, CFS belirgin bir neden olmadan semptomlara neden olurken, viral yorgunluk sendromun semptomlarının kökenlerinin enfeksiyonda olduğu görünmektedir.
Tıp uzmanları belirtilerin neden ortaya çıktığından emin değildir. Bazı uzmanlar, virüs temizlemeye devam ettikçe virüsün kalıcı etkileri nedeniyle olabileceğine inanmaktadır. Bir tıp dergisinde yayınlanan araştırmada geçtiği gibi, bir başka teori de virüsün bağışıklık sistemini aşırı yükleyerek CFS’ye benzer semptomları tetikleyen bir reaksiyona neden olmasıdır. Daha önceki bir çalışmada ise, viral bir enfeksiyondan sonra yorgunluk belirtisinin beyindeki iltihaptan kaynaklandığını öne sürmektedir. Virüsler bağışıklık sisteminin tepki vermesine ve saldırmasına neden olmaktadır. Bu tepki vücutta strese ve iltihaplara neden olmaktadır. Bu cevabın etkileri çoğu zaman kişilerin kendilerini yorgun, halsiz ve bazen de depresyonda hissetmelerini sağlamaktadır. Neredeyse herhangi bir viral enfeksiyon, kronik yorgunluk sendromunu tetiklemektedir. Bu viral enfeksiyonlardan bazıları aşağıdaki gibidir:
• Soğuk algınlığı
• Grip
• Zatürre
• Epstein Barr Virüsü
• Uçuk
• HIV
Ayrıca bu sendrom, bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde daha yaygın veya belirgindir.
Belirtileri
Sendromun semptomları kişiden kişiye değişmektedir, ancak çoğu kişi yorgun hissettiğini ve genellikle iyi hissetmediğini açıklamaktadır. Bu duygunun yaşanmasında, kişinin kaç saat uyuduğu veya kendilerine ne kadar iyi baktıklarının bir önemi yoktur. Kronik yorgunluk sendromu ek semptomlara neden olmaktadır ve bu semptomlar aşağıdaki gibidir:
• Bilinç bulanıklığı
• Odaklanmada zorluk
• Baş ağrısı
• Kaslarda ağrı
• Sert eklemler
• Boğaz ağrısı
• Şişmiş lenf düğümleri
Bazı durumlarda, vücudun virüsü tamamen temizlemek için fazladan zaman ayırması gerekmektedir. Ancak, bu gibi belirtiler birkaç haftadan daha uzun süre gerçekleşirse, kişi derhal uzman bir doktorla görüşmelidir.
Tedavisi ve İlaçları
Tıp uzmanları, kronik yorgunluğun ne olduğu konusunda farklı görüşlere sahip oldukları için, nasıl tedavi edileceğine karar vermeleri zor olmaktadır ve bu yüzden farklı tavsiyelerde bulunmaktadırlar. Bazı durumlarda, kişilerde tedavi gerektirmeyen ve semptomları daha iyi hissedene kadar idare etmek yeterlidir. Bu amaçla doktorlar, baş ağrıları veya diğer genel ağrıları ve ağrıları tedavi etmek için reçetesiz ağrı kesiciler gibi bazı basit semptom yönetim araçlarını önermektedirler.
Yaşam Tarzı Önerileri ve Doğal İlaçlar
Bazı yaşam tarzı önerileri, vücuda kronik yorgunluk sendromla çalıştığı gibi destek olmaktadır. Bu yaşam tarzı önerileri aşağıdaki gibidir:
• Her gece 7-9 saat uyuma
• Gerektiği zaman gün boyunca kestirmek
• Enerji tasarrufu ve bolca dinlenmek
• Bol su içmek
• Gün boyunca hafif egzersiz yapmak
• Bol miktarda taze meyve, sebze ve antienflamatuvar yiyecekler içeren dengeli ve sağlıklı yiyecekler yemek
• Kızarmış veya hızlı yiyecekler gibi ağır, yağlı yiyeceklerden kaçınmak
Bazı kişiler stres azaltma tekniklerini denedikten sonra kendilerini daha da dinlenmiş hissederler. Amerikan Miyaljik ENSEFALOMYELİT ve Kronik Yorgunluk Sendromu Derneği notu o Myaljik ensefalomyelitis olan kişiler (ME) ve CFS neredeyse % 50, Post-viral sendrom benzer semptomlara neden olmaktadır, her ikisi de örneğin meditasyon, yoga ve akupunktur gibi alternatif tedaviler kullanarak bu sendromla başa çıkmalarına yardımcı olmaktadır. Masaj yaptırmak aynı zamanda bazı kişilerin rahatlamasına ve kas ağrısıyla baş etmesine sağlamaktadır. Bu ipuçları vücuda kronik yorgunluk sendromu ile çalışırken güç verir ve iyileşme süresinin azaltılmasına yardımcı olmaktadır.
İyileşme Süresi
Kronik yorgunluk sendromlu kişilerde iyileşme süresi oldukça değişmektedir. 2017 yılında yapılan çalışma da, kişiye teşhis kondukça iyileşme süresinin daha çabuk geçtiğinin ve daha iyi göründüğünü belirtmiştir. Viral sonrası sendrom geçicidir, etkiler devam etse de birçok kişi semptomlarının birkaç hafta içinde geçmesini beklemelidir. Bazı durumlarda, semptomlar birkaç aya kadar bile olsa daha uzun sürmektedir. Viral Immunology dergisindeki daha küçük bir çalışmada, kişilerin % 31’inin West Nil virüsü tedavisinin ardından 6 aydan daha uzun bir süre boyunca yorgunluk yaşadığı bildirilmiştir. Bu semptomun bu kişiler arasında ortalama süresi 5 yıldır.
Bir süre sonra doktorlar, CFS gibi ayrı bir bozukluğu olan kişiyi teşhis edebilmektedir. Daha sonra gerekli tedavileri uygulayarak ve muhtemelen bireye semptomlarını nasıl yönetecekleri hakkında bazı ilave ipuçları vermektedirler. Viral bir enfeksiyondan kurtulmak vücudu tahliye edebilir. Ancak, vücut virüsü temizledikten sonra bile, halsizlik dâhil olmak üzere semptomlar kalmaktadır. Tıp topluluğu, bu sendromun nedenini tam olarak bilmemektedir. Bazı kişiler bunun kendi başına bir durum olduğuna inanırken, diğerleri virüsün CFS veya depresyon gibi başka bir durumu tetiklediğine inanmaktadır. Viral post sendromlu bazı kişiler, genellikle erken tanı alan kişiler birkaç hafta içinde iyileşme göstermektedirler. Bununla birlikte, bazı vakalar birkaç ay sürebilir ve doktorlar daha uzun süre rahatsız edici semptomlar yaşayanlar için başka tedavi seçenekleri sunmaktadırlar. Virüsten kurtulduktan birkaç haftadan fazla bir süre sonra semptomları olan herkes, tanı için muhakkak uzman bir doktora başvurmalıdır.