Purpura, yani kanın pıhtılaşmaması hali, damarlardan deri içine kan sızmasıdır. Deride kırmızı ya da mor lekelerle kendini gösterir.
Normal olarak her kanama, kan pıhtısı oluşumu ve bu pıhtının sızımı yerini tıkamasıyla denetlenir. Pıhtılaşma, kandaki belirli proteinlerin birleşerek bir örgü oluşturmasının sonucudur. Trombosit (kan pulcukları) denilen hücreler de, bu örgü tarafından tutularak delikleri kapatır ve böylece pıhtı katılaşır. Eğer bu olaylar dizisinde bir bozukluk olursa, deri içine kanama, yani purpura ortaya çıkar.
Purpura küçük damarlarda oluşan hasarlarda da görülebilir. Bu durumda kanın pıhtılaşmasında bir bozukluk ol masa da damardaki sızıntı sonucu denetimsiz kanamalar olabilir.
Nedenler
Purpura çeşitli hastalıkların belirtisi olabilir. Bunların babında, kan pıhtılaşma mekanizmasının iyi çalışmadığı hastalıklar gelir. Özellikle pıhtılaşma eğilimini azaltmak için yapılan antıkoagulan, yani pıhtılaşmayı önleyici ilaçların aşırı dozlarda alınması purpuraya neden olabilir. Sirozun son aşamalarındaki karaciğer yetmezliği de kan pıhtılaştır proteinlerdeki eksikliklerle sonuçlanır ve bu da purpuraya yol açar dolaşımdaki trombositlerin azaldığı hastalıklar vardır. Kanın pıhtılaşması normal olsa da, deliklerin trombositlerle tıkanmaması nedeniyle pıhtı örgüsü zayıflar, sonra da yıkılır Trombositler de Öteki kan hücrelerinin pek çoğu gibi kemik iliğinde yapılır Septisemi (kan zehirlenmesi) ve belli kanser türleri gibi kemik iliğini etkileyen hastalıklar bu yolla, trombosit sayısında bir azalmayla sonuçlanır. Dahası, trombositler genellikle en başta etkilenen yapılar olduğundan, purpura bir kemik iliği hastalığının ilk belirtisi olabilir.
Purpura damarlara bağlı olaylardan da kaynaklanabilir Böyle durumlarda pıhtılaşma mekanizması normal çalışıyordur, irombosit sayısı yeterlidir ama yine de hasar görmüş damarlardan kan sızmasına bağlı purpura vardır Çürükler bu tip purpuralardır.
Öksürük, kusma ya da fazla ayakta durmaya bağlı olarak küçük damarların içindeki basıncın artması, bu tür bir purpuranın oluşumunu hızlandırabilir < Buna neden olarak da çevre dokuların damara sağladığı desteğin azalması gösterilebilir Bu, özellikle yaşlılarda (senit purpura) olur. C vitamini eksikliği (iskorbüt) ve steroitli merhemlerin uzun süre kullanılması da deriyi zayıflatarak purpuraya yol açabilir. Son olarak da, damardan, çeperindeki iltihaplanmalara bağlı sızıntılar sayılabilir.
Belirtiler
Çürüğün ne olduğu herkese bilinir: Derialtındakı geniş, kimi zaman şiş ve ağrılı, koyu renkli leke. Ancak darbe, vb. gibi fiziksel bir tahrip söz konusu olmadıkça ağrı ve şişme görülmez. Hatta çoğu yaşlı insan, gösterilmedikçe purpuralarını fark etmez.
Purpura, üstüne basıldığında rengin geçici olarak yok olmamasıyla döküntüden ayırt edilir. Purpuradaki kan, damar dışına çıktığından geri dönemez. Döküntüdeki renkse, damarın genişlemesine bağlıdır ve bastırıldığında kan kolayca oradan uzaklaşabilir.
Genellikle pıhtılaşma bozukluğuna bağlı purpura, geniş, kırmızı bir leke oluşturur. Burun kanaması gibi başka kanama belirtileriyle birlikle olabilir. Trombosit sayısındaki azalmalarda, sızıntı olsa bile kan pıhtılaşabildiği için, purpura geniş bir alan yerine küçük benekler halinde görülür. Damara bağlı olanlarsa, tipik çürük lekelerini oluşturur.
Tedavi
Purpuranın tedavisi, altında yalan nedene bağlıdır. Yaşlılık purpurasında, çürükte ve basınç artışına bağlı purpura larda yapılabilecek bir şey yoktur Ancak vitaminlerle damar çevresi dokuları güçlendirilebilir.
Bir hastalığa bağlı purpuralarda, önce hastalığın ne olduğu araştırılmalıdır Basit bir kan testi, trombosit sayısının yeterli olup olmadığını anlamaya yeter
Kanama zamanı, yanı bir iğneyle delinen yerdeki kanamanın durma süresi ölçülebilir Bu, genellikle üç-altı dakika arasındadır ve hem kanın pıhtılaşması hem de trombositlerin bu örgüyü tıkamasının yeterliliğine bağlıdır. Son olarak da pıhtılaşma zamanı (kanın bir tüp içinde pıhtılaşması için geçen süre) ölçülür Bu test, yalnızca trombositerle ilgilidir ve pıhtılaşma mekanizmasının iyi çalışıp çalışmadığını gösterir
Eğer purpura bir başka hastalığa bağlı olarak ortaya çıkmış ikincil bir olaysa, önce hastalık tedavi edilmelidir.
İşin içine başka etkenlerin karışmadığı purpura vakaları steroit ilaçlara yanıt verebilir Bu da olmadığında ameliyatla dalağın alınmasının yararı olduğu saptanmıştır.