ufkunuzu eksiye çekmesin, başka bir şey istemem.
zeno'nun* dikotomi paradoksu
'nu makro evrende grafik açıdan muazzam betimleyen bir matematik terimi vardır:
(bkz: asimptot
)
zeno'nun parçalı düşünce biçimi, bir noktada dikotomi paradoksu'na dallanır.
- yaydan hedefine ulaşmak amacıyla çıkan bir ok düşünün.
- ok, önce hedef ile arasındaki mesafenin yarısını katetmelidir.
- kalan mesafenin de yarısını katetmelidir.
- kalan mesafenin de yarısını katetmelidir.
- ...
- ...
- ok asla hedefine ulaşamayacaktır; asimptotik
bir takip söz konusudur. isaac newton
'ın ve albert einstein
'ın makro evreni, zaman boyutuna bağıl ardışık an
'lar bütününün gözlemlenmesiyle yorumlanır. dolayısıyla dikotomi paradoksu algıladığımız makro evren için hiçbir anlam ifade etmez, fakat farklı düşünce kapıları açar.
söz konusu paradoks üzerine sohbet ettiğim insanların tamamına yakını, bu olayın duyularıyla tecrübe ettikleri dünya ile örtüşmediğini ve atılan okun kesinlikle hedefe ulaşacağını genelde ilk çeyrek dakika içerisinde kibarca dile getirir.
(bkz: ne alaka amk
)
üzerine biraz daha düşündüklerinde ise durum genelde açmaza girer ve sohbetin orgazmdan daha zevkli anlar
partisyonu başlar; çünkü olay örgüsündeki tek dikkate değer duyusal kesik, okun hedefe ulaşamaması değildir.
- yaydan hedefine ulaşmak amacıyla çıkan bir ok düşünün.
- ok, önce hedef ile arasındaki mesafenin yarısını katetmelidir.
- fakat daha önce, yarısını katetmek zorunda olduğu mesafenin de yarısını katetmelidir.
- ...
- ...
- ok asla okçunun elinden çıkamayacaktır; asimptotik
bir takip söz konusudur.
sonuçta elimizde zamana bağıl olarak; başlaşmak için sonsuz iş yapılması gereken ve sonuşmak için yine sonsuz iş yapılması gereken bir hiçlik
yahut sonsuzluk
kalır. bu iki kavram tam bu noktada iç içe girmek zorundadır; çünkü olay
sonsuz sürede başlaşacak ve yine sonsuz sürede sonuşacaktır. grafiğin y ekseninin zaman boyutu değerini taşıdığını varsayarsak, asimptotun sıfırdan farklı
ve belirsiz
bir değeri olmak zorundadır.
söz konusu paradoksun sorun çıkaran parçası olan ve hiçliğe bir değer biçen zaman boyutu
nu ortadan kaldırırsak, elimizde quantum boyutu
nda inceleyebileceğimiz bir olay
kalır. artık bir paradokstan bahsedilemez.
zamanın ve maddenin ne olduğu konusunda algı sorunları yaşanan niels bohr
'un mikro evreninde grafiğin zaman kolunu temsil eden y ekseni işlevini yitirir ve bir olay
ı betimlediğimiz asimptot
x eksenine gömülür; yani olay
artık süperkonumlu bir tekillik
arz eder. olay
her an sonsuz kere olmaktadır, hiçbir an hiç olmamaktadır; ta ki zaman boyutu ona bir nicelik kazandırıp onu tek bir konuma çöktürene dek.
acaba bu zeno denen hayru*
l beşer 2500 yıl önce yanlışlıkla ilk kuantum mekaniğine giriş
dersini verdiğinin farkında mıydı.
edit: ekleme ve ışıklandırma.