Kanser Ameliyatı Hakkında Bilinmesi Gereken Bilgiler
Temel Mesajlar:
- Ameliyat ( cerrahi); kanser tedavisi, teşhisi ve kanser hakkında daha fazla bilgi edinmek amacıyla yaygın olarak kullanılır.
- Farklı ameliyat çeşitleri, kanserin türüne, nerede bulunduğuna ve cerrahi hedeflerine bağlı olarak tercih edilir. Bazı kanser ameliyatları daha az invaziv olmaktadır ve daha kısa bir iyileşme süresi sağlar.
- Ameliyatın nerede olacağı, hastanede kalma süresi, iyileşme süresinin ne kadar süreceği ve masraf tutarı ameliyatın türüne bağlı olarak değişir.
Kanser ameliyatı, cerrahi bir operasyon sırasında tümörün ve çevresindeki dokunun çıkarılmasını içerir. Cerrahi onkoloji kullanarak kanser tedavisi konusunda uzmanlaşmış doktora “cerrahi onkolog” denir.
Ameliyat, kanser tedavisinin en eski türüdür ve günümüzde birçok kanser türünde etkili bir tedavi olmaya devam etmektedir. Cerrahinin hedefleri değişir. Genellikle kanser teşhisi sonrası, kanserli dokunun tamamının veya bir kısmının kaldırılması amacıyla kullanılır. Aynı zamanda, kanserin teşhis edilmesinde, kanserin nerede olduğunu ve eğer yayılmışsa kanserin nereye yayıldığını, vücudun diğer organlarının fonksiyonlarını etkileyip etkilemediğini öğrenmek amacıyla tercih edilebilir. Buna ek olarak, ameliyat vücudun görünümünü veya işlevini geri yüklemeye yardımcı olabilir ya da yan etkilerin hafifletilmesi için yararlı olabilir.
Ameliyat; bir doktor muayenehanesinde, klinikte, cerrahi merkezinde ya da hastanede yapılabilir. Günübirlik (ayakta) cerrahi; ameliyat öncesi veya sonrasında hastanede geceleme gerekmez anlamına gelir. Yatarak ameliyat; ameliyat gecesi veya ameliyattan sonra daha uzun süre hastanede kalmak anlamına gelir.
Konvansiyonel Cerrahi Türleri
a) Tanı, teşhis: Kanser türlerinin çoğu için, biyopsi kesin tanı yapmanın tek yoludur. Cerrahi biyopsi sırasında, cerrah deride bir kesi yapar, şüpheli dokunun tamamını veya bir kısmını temizler. Cerrahi biyopsinin iki ana türü vardır. İnsizyonel biyopsi, inceleme için şüpheli alanın bir parçasının çıkarılmasıdır. Eksizyonel Biyopsi, olağan dışı yumru gibi tüm şüpheli alanın kaldırılmasıdır.
Biyopsiden sonra, kaldırılan doku mikroskop altında patolog tarafından incelenir. Ardından patolog, tanı ve teşhis yapan cerrah ya da onkoloğa bir patoloji raporu sunar.
b) Evreleme: Evreleme cerrahisi, tümörün boyutunu ve eğer yayılmışsa, nereye yayıldığını bulmak amacıyla yapılır. Bu durum genellikle, bazı lenf nodlarının kaldırılmasını içerir. Lenf nodları, enfeksiyonla savaşan küçük ve fasulye şeklinde organlardır. Fizik muayene laboratuvar ve görüntüleme testleri, biyopsi sonuçları ile birlikte; ameliyat, doktorun hangi tedavinin en iyi seçenek olduğuna karar vermesine ve iyileşme şansı olan hastanın prognoz tahminine yardımcı olur.
c) Tümör çıkartılması (küratif veya primer cerrahi): Kanser cerrahisinin en sık görülen tipi, tümör ve tümör çevresindeki bazı dokuların kaldırılmasıdır. Tümörü çevreleyen dokuya “doku marjı” denir. Tümör çıkarılması tek tedavi olabilir ya da kemoterapi, radyoterapi veya diğer tedaviler (ameliyat öncesi veya sonrasında verilebilir) ile kombine edilebilir.
Konvansiyonel cerrahi; deri, kas ve bazen kemik yoluyla insizyon denilen büyük kesiler yapılması gerektirir. Bununla birlikte, bazı durumlarda cerrahlar daha az invazif cerrahi teknikler kullanabilirler. Böylelikle sonrasında ağrıyı azaltabilir ve iyileşmeyi hızlandırabilir. Aşağıda minimal invaziv cerrahi türleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
d) Debulking (tümör küçültücü) cerrahisi: Tümörün tamamen çıkarılması mümkün değilse ya da vücuda aşırı zarar veriyorsa, mümkün olduğunca tümörü kaldırmak için ameliyat tercih edilebilir. Radyoterapi veya kemoterapi gibi diğer tedaviler, bazen de kalan kanseri küçültmek için kullanılabilir.
e) Palyasyon (palyatif tedavi): Palyatif cerrahi, bir tümörün yol açtığı yan etkileri hafifletmek için kullanılır. İlerlemiş kanserlerde ya da yaygın hastalığı olan hastalarda yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde önemli bir rol oynar. Örnekler aşağıdakileri içerir:
- Eğer tümör sinir veya spinal kord üzerine baskı yaparsa, bağırsakları bloke ederse ya da vücudun başka bir yerinde basınç veya tıkanıklık oluştursa; cerrahi operasyon ağrıyı hafifletmeye yardımcı olur veya fiziksel fonksiyonu geri yüklemek için kullanılabilir. Ameliyat, kanamayı durdurmaya yardımcı olması için kullanılabilir. Belirli kanserlerin kanamaya neden olması daha olasıdır. Çünkü kan damarlarının yüksek bir konsantrasyonda olduğu bölgelerde (rahim gibi) meydana gelirler.
- Buna ek olarak, kanama, kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçların bir yan etkisi olabilir. Ameliyat, kanamayı durdurmak için gerekli olduğunda, yaygın bir teknik olan sütür ligasyonu içerir.
- Ameliyat, bir beslenme ve ilaçları iletme amacıyla tüp takmak için kullanılabilir. Eğer kanser ya da kanser tedavisi yemek yemeyi zorlaştırmışsa, bir beslenme tüpü doğrudan mideye ya da karın duvarından bağırsağa yerleştirilebilir. Ya da, kemoterapi ve ağrı kesici ilaçlar iletmek için tüp damar içine enjekte edilir.
- Cerrahi, kırık kemikleri önlemek için kullanılabilir. Kanser veya kanser tedavisi nedeniyle zayıflayan kemikler kolayca kırılabilir ve genellikle yavaş iyileşebilir.
f) Rekonstrüksiyon ameliyatı: Primer (birincil) kanser cerrahisi sonrası, cerrahi vücudun görünüşünü veya işlevini geri yüklemek için bir seçenek olabilir. Buna rekonstrüktif veya plastik cerrahi denir. Rekonstrüktif cerrahi, tümörü kaldırmak için yapılan cerrahi ile aynı anda yapılabilir. Ya da, birey iyileştikten veya ek tedavi aldıktan daha sonra yapılabilir. Rekonstrüktif cerrahi örneklerine mastektomi sonrası meme rekonstrüksiyonu ve ayrıca baş ve boyun bölgesine yapılan ameliyat sonrası bir kişinin görünümünü ve fonksiyonunu geri yüklemek için yapılan cerrahiyi içerir.
g) Önleme: Bazı ameliyatlar kanser riskini azaltmak için gerçekleştirilir. Örneğin, doktorlar tarafından genellikle kolon kanserini önlemek için kolonda prekanseröz (kanser öncesi) poliplerin çıkarılması önerilir. Buna ek olarak, meme ya da yumurtalık kanseri güçlü bir aile öyküsü olan kadınlar ya da BRCA1 ve BRCA2 olarak bilinen mutasyonlar ve yumurtalık kanseri genleri olan kadınlarda; gelecekte meme veya yumurtalık kanserine yakalanma riskini azaltmak için, meme kaldırma operasyonu olan mastektomi ya da yumurtalık alınması operasyonu olan ooferektomi işlemine karar verilebilir.
Minimal İnvaziv Cerrahi Türleri
Yukarıda sözü edildiği gibi, konvansiyonel cerrahi genellikle büyük kesiler yapılmasını gerektirir. Bununla birlikte, bazı durumlarda, ameliyat bir veya birden fazla küçük kesiler yoluyla yapılabilir. Sonrasında tipik olarak kısa iyileşme süresi ve daha az ağrı ile sonuçlanır. Minimal invaziv yöntemleri ve cerrahilerin bazı örnekleri aşağıdaki gibidir:
- Laparoskopik Cerrahi: Doktor bir kamera ile bir ince, ışıklı tüp kullanılarak deride küçük kesiler yoluyla ameliyatı gerçekleştirir. Örneğin; laparoskopi, karın minimal invaziv cerrahi anlamına gelir. Mediyastinoskopi ve torakoskopi, aynı prosedür göğüste gerçekleştirildiğinde kullanılan terimlerdir.
- Lazer Cerrahisi: Doktor, kanserli dokuyu yok etmek için yüksek yoğunlukta dar bir lazer ışını kullanır.
- Kriyocerrahi: Doktor, anormal hücreleri dondurmak ve öldürmek amacı ile sıvı nitrojen kullanır.
- Mohs Mikrografik Cerrahisi (mikroskobik kontrollü cerrahi): Mikroskop altında bakıldığında, katmandaki tüm hücreler normal hücreler gibi görünene kadar, her seferinde bir tabaka olarak, dermatolog cilt kanserini
- Endoskopi: Doktor; vücuda açıklığı olan iç organları (örneğin ağız, rektum ya da vajina gibi) incelemek için endoskop denilen, ucunda bir ışık ve kamera bulunan ince, esnek bir alet ekler. Endoskopik prosedür esnasında, daha fazla inceleme için potansiyel olarak anormal doku örnekleri kaldırmak mümkündür.
Önerilen Makaleler: