Kaleardı, Tütünlü köyünün mezrasıdır. Köyün hemen üst başlarındaki Pınarönü'nden başlayarak Sakılde taşlarında son bulur. Solunda Tüntiya ve Tekmezar sırtları, sağında köye hakim dik tepe üzerinde mazisi maceralarla dolu yüksekçe bir kalenin Sakılde'ye doğru uzanan ormanlarla kaplı sırtları vardır. "Kaleardı" adının bu kaleden geldiği söylenir.
Kaleardı oldukça meyilli, üzerinde orman, çayır, mer'a ve yayla evlerinin yer aldığı dar, dik ve uzunca bir vadidir. Kaynak suları bakımından zengindir. En ünlüsü adı köy sınırlarını da aşan "İşpir" pınarıdır. Pınar sularının oluşturduğu küçücük dere köyün içinden, Morahat mahallesinin önünden ve "Dutluk"tan geçerek "Rabat" mevkiinde Ardanuç Suyu'na karışır. Köyden itibaren devam eden ve Kaleardı'nın sağ tarafını takip ederek ormanlar, çayırlar ve yayla evleri arasından geçen ve Sakılde'nin başladığı yerde "Yolcu Yolu" ile kesişen yokuş bir kızak yolu mevcuttur. Tekmezar istikametinden gelerek Kaleardı'nın sol üst kenarından Sakılde'ye geçen çok eski bir patika yol daha vardır. Bu yol kış mevsimini Doğu Karadeniz bölgesinde geçirip yaz aylarında Yalnızçam Dağları'na çıkan çadırcı sürü sahiplerinin Hopa - Borçka-Artvin'in karşısındaki Sot Düzü-Harhan Yolu-Gorgota- Harman Düzü-Yolüstü – Tekmezar – Kaleardı – Sakılde – Kaslakav – Uzunçayır - Yaylacık köyü veya hava durumuna bağlı olarak daha düşük rakımlardaki Sakılde – Conat - Yolağzı köyü - Yaylacık köyü – Maranet - Gedik- Kayınlığm başı-Tekçam-Velindüzü- Cancah yokuşu ve ünlü Cancah Suyu (pınarı) üzerinden geçerek Yığılı ve Bilbilan yaylalarına ulaşan yüzlerce kilometrelik tarihi bir yoldur. Halk arasında bu yolun adı "Yolcu Yolu"dur.
Bundan yüzlerce-belki de binlerce yıl evvel yolun Kaslakav sırtından Uzunçayır'a geçen kısmında kilometrelerce devam eden "Uzunçayır'ın Taşları"nın yola isabet eden yüz küsür metrelik bölümündeki devasa kayaların bir buçuk-iki metre derinlikte, kimler tarafından nasıl kesilerek yol haline getirilmiş olduğunu anlamak gerçekten mümkün değil. Karadeniz kıyılarından başlayıp Yalnızçam dağlarının üçbin rakımlarına kadar tırmanan ve çok arızalı yerlerden geçen bu yaya yolunun güzergahı binlerce yıl evvelden isabetli bir şekilde seçilmiş ve yol mümkün olabilen en düşük rampalarla üçbin rakımlara kadar yükseltilmiştir. Bu yol haziran ayından itibaren son güze kadar yaylacılara ve Artvin'le Ardahan arasında gidip gelen yaya ve atlı yolcuya hizmet veren en kestirme yoldur. Yol ekim ayından itibaren Mayıs ayı sonuna kadar yoğun kar sebebiyle kapalı kalır. Motorlu araçların bulunmadığı, Hopa-Ardahan karayolunun henüz hizmet vermediği 1940 lı yıllara kadar insanlar hep bu patika yollardan gidip gelmişlerdir. Doğu Karadeniz kıyılarından yola çıkan bu insanlar ev eşyaları, kılçadırları, hatta gözlerine çocukların konduğu hurç' ların yüklü bulunduğu atlarla, boyunlarına ziller takılan inek ve yoz hayvanlarıyla, koyun ve keçi sürüleriyle, azılı çoban köpekleriyle bu uzun yollarda konaklıya konaklıya günlerce süren bir yolculuktan sonra nihayet Yalnızçam Dağları üzerinde ki yayla evlerine çıkarlar.
Tabiatta güzel olan ne varsa hepsini bağrında toplayan Kaleardı'nda orman, yeşil, çayır, mer'a, su ve yayla evi hep yanyana ve hatta iç içedir. Birinin etrafını diğerleri sarmıştır. Adımınızı birinden ötekine atabilir, bir anda hepsini birden yaşayabilirsiniz. Herkesin kendine ait arazisinin başına kurduğu yayla evleri, altta bir ahır, üstte yuvarlak ağaçlardan yapılmış iki gözden ibaret bir mekandır. Evin ve ahırın ön kısmına üstü açık olarak yapılan ağıla büyük baş hayvanlar, ahıra da danalar konur. Ot bakımından zengin çayırlar ormanların ta içlerine kadar girmiş, yayla evlerinin bir çoğu köknar ve çam ağaçlarının dalları arasına kadar sokulmuştur. Çayırlardan uzaklaştıkça ormanlar sıklaşmakta, bazı kısımlarda yerini küçük düzlükler halinde otlakiyelere bırakmaktadır. Hayvanlar sabahtan akşama kadar orman içlerinde ve açık alanlarda otlatılır. Orman içleri serin, sessiz ve sakindir. Bu sükuneti yer yer yükselen insan sesleri, anne özlemini yansıtan kuzu meleyişleri ve zaman zaman da aşka gelen boğaların ard arda sıralanan ve vadide yankılar yaratan bağırışları bozar. Her an kulağınızı dolduran kuş sesleri bu muhteşem tabiat sahnesinde fon müziğinin harika bir icrası intibaını yaşatır insana.
Çam ve köknar ağaçlarından oluşan genç ormanların gözünüzü alamadığınız bir birinden güzel manzaraları ve çok sevilen yeşilin ender raslanan tonları ile sizi her an kendine hayran bırakır. Her köknar ve her Çam ağacı ayrı bir güzellik abidesi ve ayrı bir zarafet örneğidir. Geometrik şekilleri, düzgün silüetleriyle tabiat sahnesinde tıpkı bir resim sergisi gibi dururlar karşınızda. Onlar gönlünüze huzur, gözünüze zindelik, hayatınıza destek ve havanıza oksijen vermenin, beşikten mezara kadar sizinle beraber olmanın şuuruna sahip bulunsalardı size karşı hiçbir zaman bu kadar cömert ve bu kadar müsamahakar davranmazlardı. Çünkü siz onlara hiçbir zaman sevginin, hizmet ve ihtimamın zerresini bile vermemiş, daima ilgisiz kalmış, hatta hep hunharca davranmışsınızdır.
Kaynak: Osman Ünsal’ın “Artvin ve Çevresinde Yaylacılık ve Pancarcı Şenlikleri” Kitabından
Geçmişi günümüze ve bizlere aktaran Osman Ünsal'ın Ruhu Şad Olsun.
Kitabı bana gönderen oğlu Noyan Ünsal Bey’e teşekkür eder sağlıklı uzun ömürler dilerim.
(c) Bu yazının her türlü telif hakkı yazarın kendisine ve / veya temsilcilerine aittir. Kopyalanması ve izinsiz yayınlanması yasaktır.
Etiket : Osman, Ünsalın, Gözüyle, Kaleardı, Kalardın,