Nekrotik Enterit
Nekrotik enterit, ticari broyler sürülerinin yaklaşık % 40'ını etkileyen ve mali olarak önemli hasarlar veren dünyanın en yaygın kümes hastalıklarından biridir. Klinik salgınlar % 50'ye varan ölüm oranlarına neden olabilmekte ve bunun küresel broyler endüstrisine yılda 5-6 milyar dolarlık maliyet getirmesi beklenmektedir. Bununla birlikte, subklinik formu genellikle tespit edilemez ve herhangi bir tedavi uygulanmaz
Nekrotik enterit, yem emilimi, büyüme hızı ve yem dönüşümü ile hayvan refahını bozma yeteneği sayesinde performans üzerinde belirgin bir etkiye ve klinik formuna göre karlılık üzerinde çok daha büyük bir zarara neden olabilmektedir.
Etmen faktörler
Nekrotik enterit, normal bağırsak mikrobiyolojisinin bir üyesi olarak kabul edilen Gram pozitif bakteri Clostridium perfringens'in normalden fazla çoğalmasının bir sonucudur. Hatalı yönetim uygulamaları, besleme faktörleri, koksidiyoz ve mikotoksin kontaminasyonu da dahil olmak üzere çeşitli faktörlerin C. perfringens'in çoğalması için önemli bir etkisi olabilir.
Şekil 1. Nekrotik enterit gelişimini etkileyen faktörler | Kaynak: BIOMIN
Besleme
Diyet, broyler tavuklarında nekrotik enterit oluşumu sıklığında güçlü etkisi olan önemli bir risk faktörüdür. Et ve kemik unu veya balık unu gibi hayvansal protein içeren hammaddeler içeren yemle beslenen hayvanlarda, diyet proteini bağırsağın üst kısmında sindirilemez ve absorbe edilemez. Bunun yerine, bağırsak yolunun alt kısmında protein bulunur ve bağırsak mikrobiyotası için uygun bir substrat sağlar. Protein fermantasyonu amin ve amonyak gibi olumsuz yan ürünler üretir, bağırsak pH'sını arttırır ve patojen bakterilerin çoğalmasını teşvik eder.
Bakteriyel büyümeyi ve aktiviteyi azaltmak için bir çözüm de, anahtar bir besin kaynağı olan proteine erişimlerini sınırlamaktır. Birçok üretici örneğin “all-vegetable” diyetine geçer. Besinlerin sindirilebilirliğinin artması, mikrobiyata yerine, kanatlı tarafından emilerek kullanılmalarını sağlamak da bir başka seçenektir. Bazı fitojenik yem katkı maddeleri, endojen sindirim enzimi aktivitesini artırır, böylece kanatlı, protein ve diğer besinleri daha iyi bir şekilde, besinleri parçalayıp, emilimini yaparak bunların mikrobiyotanın erişimine engel olur. (Şekil 2). Eksojen proteolitik enzimlerin tamamlanması da, fazla proteinin parçalanmasına yardımcı olabilecek başka bir yöntemdir.
Şekil 2. Fitojen yem katkılarının broyler tavuklarında belirgin ileal sindirilebilirlik üzerine etkisi. (Hafeez ve diğerleri, 2015)
Mikrobiyota ve GIT gelişimi
Kuluçkadan hemen sonraki dönem, bir civcivin bağırsak gelişimi için kritik bir zamandır. Bu dönemde meydana gelen değişimler tamamen uygun mikrobik kolonizasyona bağlıdır. Probiyotiklerin kuluçkahanede uygulanması, broiler kümese ulaşır ulaşmaz civcivlerin kümeste potansiyel patojen bakteri ve mantarlara maruz kalmadan önce sindirim sisteminine yaralı bakterilerin kolonize olması için ideal bir zamandır. Aynı zamanda sindirim sisteminin gelişimine ve enterik enfeksiyonlara karşı korunmasına da yardımcı olur (Tablo 1).
Tablo 1. Deneysel olarak nekrotik enterit oluşturulan kanatlıda, probiyotiklerin, lezyon skorları, mortalite ve C. perfringens CFU üzerinde etkisi (McReynolds ve diğerleri, 2009)
|Lesion Score||Mortality||Log10 CFU/g|
|Negative Control||0.29b||0/50 (0%)||1.00b|
|Positive Control||1.33a||13/50 (26%)||3.42a|
|PoultryStar®||0.29b||3/50 (6%)||1.90b|
Koksidiyosis
Doğal enfeksiyon ya da canlı koksidiyoz aşısı yoluyla düşük seviyeli enfeksiyondan kaynaklanan koksidiyal enfeksiyon, bağırsak epiteline zarar verebilir, bu şekilde plazma proteinlerinin bağırsak lümenine sızmasına neden olur. Bu zengin substrat - C. perfringens'in proliferasyonu ve toksin üretimi için imkan sağlar Bu durum performası düşürdüğü gibi nekrotik enteritis için de predisposedir.
Probiyotikler ve fitojenik yem katkıları, koksidiyostatlar veya aşılarla birlikte ya da ayrıca koksidiyal enfeksiyonun olumsuz etkilerini hafifletmeye yardımcı olur. oosit saçılımını, bağırsak lezyonlarının şiddetini ve performans üzerindeki olumsuz etkileri azalttığı ve statülerinin umut verici bir 'antikoksidiyal' olduğu gözlemlenmiştir. (Şekil 3 ve 4).
Şekil 3. Probiyotiklerin (Koksidiya aşısı ile birlikte ve ya ayrıca) bir koksidiyal sorun sırasında bağırsak lezyonu skorlarına etkisi. (Ritzi ve diğerleri, 2016)
Mikotoksinler
Mikotoksinler - kanatlı diyetlerinin birçok bileşeninde bulunan yaygın küfler tarafından üretilen toksik fungal metabolitler- doğrudan bağırsak bütünlüğünü azaltabilir, bu nedenle diyet besinlerinin emilim ve sindiriminin azalmasına, bağırsak bariyerinin geçirgenliğinin artmasına neden olabilir. Besin alımının azalması ve plazma proteinlerinin bu ihlale bağlı olarak lümen içine sızması bağırsak lümeninde protein yoğunluğunun artmasına ve C. perfringens çoğalması için bir uygun bir ortam sağlanmasına neden olur.
Mikotoksinler ayrıca bağışıklığı olumsuz etkiler ve enterit enfeksiyonlarla güçlü bir korelasyona sahiptirler (Tablo 2). Mikotoksinlerin sayısız zararlı etkisi göz önüne alındığında, bağırsak bütünlüğünü korumak için uygun mikotoksin yönetimi programı önemlidir.
Tablo 2. DON'un nekrotik enteritten (NE) etkilenen kanatlı yüzdesi üzerindeki etkisi. (Antonissen ve diğerleri, 2014)
|Group||DON||C. perfringens||% of animals with NE lesions|
|C. perfringens alone||-||+||20 ± 2.6b|
|C. perfringens + DON||+||+||47 ± 3.0a|
|DON alone||+||-||0 ± 0.0|
|Negative Control||-||-||0 ± 0.0|
Ürünler
PoultryStar® titizlikle seçilmiş probiyotik mikroorganizmalar ve prebiyotik fruktooligosakkaritlerin kombine etkisi yoluyla faydalı bağırsak mikroflorasını destekleyen, kanatlılara özgü, iyi tanımlanmış, çok suşlu bir simbiyotik üründür.
Digestarom® kendine özgü lezzetlendirici özellikleri biyolojik aktiviteye sahip özelliklerle bir araya getirerek sindirimi ve yemden yararlanma verimliliğini geliştiren, özel olarak formüle edilmiş fitojenik bir üründür. Digestarom® kanatlı, ruminant, balık - karides yemlerinin yanı sıra kedi – köpek mamalarında da kullanıma uygundur.
Referanslar
Antonissen G, Martel A, Pasmans F, Ducatelle R, Verbrugghe E, Vandenbroucke V, Li S, Haesebrouck F, Van Immerseel F, Croubels S. The Impact of Fusarium Mycotoxins on Human and Animal Host Susceptibility to Infectious Diseases. Toxins. 2014; 6(2):430-452.
Hafeez A., Männer K., Schieder C., Zentek J.; Effect of supplementation of phytogenic feed additives (powdered vs. encapsulated) on performance and nutrient digestibility in broiler chickens, Poultry Science, Volume 95, Issue 3, 1 March 2016, Pages 622–629, https://doi.org/10.3382/ps/pev368
McReynolds J., Waneck C., Byrd J., Genovese K., Duke S., Nisbet D.; Efficacy of multistrain direct-fed microbial and phytogenetic products in reducing necrotic enteritis in commercial broilers, Poultry Science, Volume 88, Issue 10, 1 October 2009, Pages 2075–2080, https://doi.org/10.3382/ps.2009-00106
Reisinger, R., Steiner, T., Nitsch, S., Schatzmayr, G., Applegate, T.J. (2011) Effects of a blend of essential oils on broiler performance and intestinal morphology during vaccine exposure. J. Appl. Poult. Res. 20, 272–283.
Ritzi, M. M., Abdelrahman, W., van-Heerden, K., Mohnl, M., Barrett, N. W., & Dalloul, R. A. (2016). Combination of probiotics and coccidiosis vaccine enhances protection against an Eimeria challenge. Veterinary Research, 47, 111. http://doi.org/10.1186/s13567-016-0397-y