Enkoder, standardizasyon, hız ya da sıkıştırma amacıyla bilgileri bir biçimden veya koddan diğerine dönüştüren bir cihaz, devre, dönüştürücü, yazılım programı, algoritmadır.
Kodlayıcı olarak da adlandırılan bir kodlayıcı, teknik bir unsurdur. Terim, iletişim teknolojisinde olduğu kadar sürücü teknolojisinde de görünebilir ve farklı anlamlara sahip olabilir.
İletişim mühendisliğinde kodlayıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]
Kodlama ve kod çözme ile güvenli sinyal iletimi
İletişim mühendisliğinde, bir kodlayıcı genellikle dijital veya analog sinyaller için birinci dönüştürücü, dönüştürücü veya dönüştürücü olarak anlaşılır. Muhtemel başka dönüştürücüler veya kod çözücü olarak da adlandırılan bir kod çözme birimi ile birlikte, mantıksal bir birim veya bir işlev zinciri oluşturur.
Dijital iletişimde kodlayıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]
Bir kodlayıcı, bir veri kaynağını (örneğin, bir dijital ses sinyali, bir dosya formatı, bir bilgisayar görüntüsü, bir hataya duyarlı veri sinyali) belirli bir kanala uygun bir formata dönüştürmek için tasarlanmış bir sistemdir.
Bir kodlayıcı, sabit bir kodlama kuralına göre çalışır, böylece alıcı uçtaki kod çözücü, sinyali orijinal formata geri dönüştürebilir.
Bu nedenle bir kodlayıcı her zaman "zıt" çalışan bir kod çözücüye sahiptir. Kodlayıcı ve kod çözücüden oluşan birime codec bileşeni denir.
Bir veri kaynağını kodlamanın birçok nedeni vardır:
"Yavaş" veri kanalları üzerinden hızlı aktarılabilirlik için ses veya video verilerinin sıkıştırılması (kısa sürede çok miktarda veri)
Belirli bir iletim hızında veya belirli bir depolama alanıyla daha yüksek bir resim veya ses kalitesi elde etmek için ses veya video verilerinin sıkıştırılması.
Veri, hata koruması ile kodlanır, böylece iletim kanalında meydana gelen ve veriye müdahale edecek parazit alıcıda düzeltilebilir (İleri Hata Düzeltme). Bu amaçla, bir kodlayıcı, kod çözücünün verileri ve hataları birbirinden ayırmasına izin veren orijinal verilere ek bilgiler ekler.
Analog iletişim teknolojisinde kodlayıcı[değiştir | kaynağı değiştir]
Radyo yayınından önce, stereo ses sinyalleri vericide kodlanır ve radyo alıcısına alındığında, stereo kod çözücü tarafından iki kanallı bir stereo sinyaline kod çözülür.
Diğer örnekler, siyah-beyaz bir video frekans bandı (NTSC, SECAM ve PAL) içinde renkli aktarım için analog süreçler ile telefon hatları üzerinden numara iletimi için çok frekanslı arama işlemidir (MFV).
Karışık formlar, analog sinyal ile orantılı bir frekans üreten darbe frekansı modülasyonunun yanı sıra darbe fazı ve darbe süresi modülasyonudur.
Mekanik hareketler için kodlayıcı[değiştir | kaynağı değiştir]
Dönme açısını aktarmak için eski bir hava trafik kontrol radarının kodlayıcısı (bkz. ACP)
Kayar kontaklı enkoder (açık)
Hareketlerden sinyal üretmek için kodlayıcılar, kontaklarla optik, manyetik veya mekanik olarak çalışır. Bir şaftın veya bir tahrik ünitesinin mevcut konumunu tanıyan ve bunu bir elektrik sinyali olarak veren transdüserler veya giriş cihazlarıdır. İki tür kodlayıcı vardır: döner ve doğrusal kodlayıcılar. Döner kodlayıcılar veya döner kodlayıcılar, örneğin bir motor şaftı gibi dönen bileşenlere monte edilir. Doğrusal kodlayıcılar tipik olarak düz hareketlerle bileşenlere monte edilir.
Enkoderler, çizgi modelleri (ışık bariyeri), mıknatıslanma veya kontaklar olarak artımlı, sayılacak veya mutlak ölçüm standartlarına sahiptir. Kalıcı mıknatıslanma durumunda, manyetik alan modülasyonu AMR, GMR, Hall sensörleri veya endüktif sensörler kullanılarak değerlendirilebilir. Manyetik olmayan dişler genellikle artımlı endüktif sensörler için yeterlidir.
Mutlak kodlayıcılar, her konuma benzersiz bir sinyal modeli atayan malzeme ölçümleri temelinde çalışır (bkz. Mutlak kodlayıcı).
Mutlak ölçüm yapmayan kodlayıcılara artımlı kodlayıcılar denir. Motor şaftlarında, ancak aynı zamanda parametreleri (örn. Hacim) ayarlamak veya motor hareketlerini elle kontrol etmek için (örneğin CNC kontrollerinde) dijital olarak çalışan cihazlarda giriş cihazları olarak kullanılırlar.
Enkoderin çıkış sinyalinin yardımıyla, bununla donatılmış bir tahrik ünitesi tekrarlanabilir hareketler gerçekleştirebilir ve - mutlak bir kodlayıcı olması durumunda - makine kapatıldıktan sonra bile tam olarak başlangıç konumuna (referans konumu) geri dönebilir. Artımlı enkoderler, referans konumunu bulmak için ek bir enkodere, örneğin bir limit anahtarına ihtiyaç duyar. Doğrusal artımlı kodlayıcıya bir örnek, bir yazıcıdaki bir şeride uygulanan bir çizgi modelinin optik taramasıdır; bu, baskı şaryosunun çizgi boyunca tanımlı bir hareket gerçekleştirmesine izin verir.
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
- asic-world's Digital Combinational Logic (part III) 16 Aralık 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - an overview of encoders in circuitry. (İngilizce)
|Elektronik ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.|