Şimdi Pessoa için bizim herhangi bir şey söylememiz, bizi onun karşısında benim bir gün bir sahafta karşılaştığım J. P. Sartre'ın kitaplarını aklınıza gelebilecek en basit cümleyle eleştirmeye kalkan lise öğrencisi konumuna sokacaktır. Adamı anlamak için öncelikle okuduğu kitapları okumak, yaşadığı hayatı yaşamak (hadi biz onu da okuyalım), (Portekizce yazdığı) edebi tekniğini anlamak gerekir, ki dili Portekizce Pessoa için çok önemlidir. O yüzden Pessoa'yı okuyun; onu okumamak bir çok şey kaybettireceği gibi okumak da bir çok şey kazandıracaktır...
Onu okurken bana çağrıştırdıklarını, alıntılarıyla şurada yazmıştım: https://solsoledoderki.blogspot.com.tr/...a-dersleri.html#more
Anlatımı ve kurgusuyla inanılmaz bir kitaptır Hazar Sözlüğü; üç farklı kitaptan oluşur kendi içinde ve sırasıyla Hıristiyan, Yahudi ve İslam kaynaklarına göre Hazar Sorunu'nu (Hazarlar'ın hangi dini seçeceği sorunu) anlatır. Bunu yaparken de anlatımında maddeler halinde bir sözlük biçimini tercih eder. Üç kitaptaki madde başlıkları da aynıdır ve her dinin kendi tanıklığını ve yaklaşımını ifade eder. İlk kitabı okurken normal bir sözlüğün maddelerini okur gibi hissedersiniz, ama diğer kitaba geçtiğinizde aynı maddeler ve farklı maddeler arasında bağlantılar kurmaya başlarsınız. Üçüncü kitapla birlikte okuduğunuz bütün maddeler bir bütün oluşturmaya başlar ve kitabın son sayfasına geldiğinizde sözlük bir cinayet romanına dönüşür. Daha ne olsun...
NOT: Sözlüğün eril ve dişil basım olmak üzere iki versiyonu vardır. Versiyonlar arasında sadece bir paragraf farklıdır. Ben eril versiyonu okumuştum, dişili henüz okumadım dolayısıyla bu farkın nasıl bir etki yaptığını bilmiyorum olaya. Ama Milorad Pavic yaptıysa, mutlaka bir etkisi olmuştur...
"Aynanın kendisine yansıttıklarına, bir önceki an ve bir sonraki an içinde göz kırpmıştı."Hazar Sözlüğü, Milorad Paviç
"Çünkü zaman, geciken sonsuzluğun bir parçasından başka bir şey değildir."
"Binlerce, yüzbinlerce gece, zaman içinde kuşlar gibi, takvimlerde ve duvar saatlerinde peşpeşe birbirlerini izleyecekleri yerde, aynı anda gerçekleşirler."
"İnsan daha hızlı yürüse ve daha geniş ve daha derin arayıp tarasaydı, sonsuzluğun bütün gecelerinin bu gece, bir defada, uçsuz bucaksız bir mekanda gerçekleştiğini görecekti."
"Bu uçsuz bucaksız beden mekanda değil zamanda uzanır."
"Zamanın hiçbir anlamı yok bu yolculukta, uzamın, mekanın anlamı yok. Tüm zamanlarda varolunabilir, her mekanda bulunulabilir."Vişnenin Cinsiyeti, Jeanette Winterson
"İçimize doğru yolculuğun başlaması, kendi öz zaman tünellerimizden geçerek içsel uzayın derinliklerine doğru yola çıkmamız bu kadar uzun zaman alacak mı?"
"Bir gecede 200.000 yıl geçebilir, zaman yalnızca kafamızda ilerleyerek."
"Bu zamanla ve bu yerle işimiz bitti."
varoluşNietzsche Ağladığında, Irvin D. Yalom
"Zaman hapishanesinden kaçmanın bir yolu yok muydu?"
"Şİmdiki anı yaşamıyorum. Ya geçmişte ya da asla olamayacak bir gelecekte yaşıyorum."
"Zaman sonsuza dek doymayacak kadar açgözlüdür. Durmadan yer, yutar; ama geri verdiği hiçbir şey yoktur."
"Zaman ezeli; zaman sonsuza dek geriye uzanıyorsa, olabilecek her şey, zaten daha önce olmuş şeyler değil midir? Şu anda geçen her şey, daha önce de aynı şekilde geçmiş değil midir?"
Derviş'denDerviş ve Ölüm, Meşa Selimoviç
"Zamanı hesaplamalıyım, beni ilgilendiren biricik şey zamandır, çünkü bu, benim zamanımdır."
"Çevremizde sessizce çürüyor zaman."
"İşte böyle. Sonunda ne oldu? Hiçbir şey. Akşam karanlığı, gece, günün ilk ışıkları, gün; sonra yine akşam karanlığı, gece... Hiçbir şey."
Bazarov'un FelsefesiBabalar ve Oğullar, Ivan Sergeyeviç Turgenyev
"Şurada kapladığım yer, benim bulunmadığım, benimle ilgisi olmayan evrenin geri kalan parçası ile karşılaştırılırsa ne küçük! Bu benim yaşam payıma düşen zaman parçası, benden önce geçmiş, benden sonra geçecek zaman ile ölçülürse hemen hiç gibi bir şey... Ama yine de bu atom içinde, bu matematik noktanın içinde kan dolaşıyor, beyin çalışıyor ve bir takım istekler duyuluyor... Ne korkunç iş! Ne boş şey!" (Bazarov)