Savaşmak islemiyoruz, ama zorunluyuz. Gemimiz, adamımız ve paramız da var Ayıyla daha önce savaştık ve Brilonlar da doğru davranırsa Ruslar Konstantiniye'ye sahip olamayacaklar.' 1 Birçok yönden Kongrenin Avrupa güç oyununun en kinayeli taraflarını OTtaya çıkartması gariptir. Balkan halklarından hiçbiri yeterince temsil edilmemiştir. Hiçbirine önem verilmemiştir: Bosna ve Hersek Avusturya işgaline verilmiş, Bulgaristan ikiye bölünmüş ve Ege'den uzaklaştırılmış, Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın bağımsızlıkları teyid edilmiş ve hepsinin en önemli saydığı toprak parçaları reddedilmiştir. Güçler buna karşıt olacak şekilde sadece kendilerini düşünmüşlerdir: Rusya, boğazların reddedilmesiyle, Romen müttefiginden Besarabya'yı almış; Britanya, Osmanlı'dan Kıbrıs'ı almış; Avusturya Yeni Pazar'ın Sancak'ını almış ve Disraeli Berlin'i "Onurlu Bir Barış" iddia ederek terk etmiştir. Balkan milletlerinin hemen akabinde çoğu zaman şiddet içeren kendi çözümlerine başvurmalarına hiç şaşırılmamalıdır. Avrupa devletleri güç dengesini bırakıp, kendi ikili anlaşma ve ittifaklarında güvenlik bulmaya çalıştılar. Ulusal çıkarlar uğruna frenler her yönden kaldırılmıştı. Kara kuvvetleri hâlâ Avrupa siyasetinin anahtarıydı. Bu böyle oldukça, Almanya ve Rusya genel bir çatışmada yön verici rolü oynayacaktı. Beş Avrupa gücünden üçünün ciddi askeri açıkları vardı. Britanya'nın dev bir donanması vardı, fakat ordusu yoktu. Fransa, doğum oranındaki korkunç düşüşten kaynaklanan askere alma oranının düşmesiyle karşı karşıyaydı. Avusturya ordusuysa, teknik olarak ve moral açısından Almanya'ya bağımlıydı. İki karşıt askeri ve siyasi bloğun oluşması otuz yıldan fazla sürdü. İlk önce, Britanya ve Fransa sömürge yarışı yüzünden ayrı kaldı, Britanya ve Rusya Orta Asya'daki karşılıklı güvensizlikten, Rusya ve Fransa Çar taraftarı, Cumhuriyetçi düşmanlıktan. Böylece Bismarck bir süre Almanya'yı Fransız intikamından koruyacak bir sistemi kurmak için serbest kaldı. 1879'da Avusturya'yla ikili ittifaka öncülük etli, 1881-1887 arası Almanya, Avusturya ve Rusya arası Dreikaiserbund, 1882'de Almanya, Avusturya ve halya arasındaki üçlü ittifaka, 1884-1887 ve 1887-1890 arasında da Rusya'yla iki "sigorta anlaşmasına" öncülük etti. Fakat Avrupa'nın en güçlü iki siyasi ihtirası olan Fransa'nın Almanya'ya karşı duyduğu nefret ve Rusya'nın boğazlara karşı duyduğu özlem kendini belli edecekti. Fransa'nın Bismarck'm büyük ustalıkla ördüğü ağdan kurtulması ve Rusya'nın da Balkan ihtirasları konusunda harekete geçmesi gerekiyordu. Böylece Bismarck'm görevden alınmasından sonraki yıllarda Rusya'nın Almanya'yla olan ilişkileri soğudu ve Çar yeni ortaklar arayışı içine girdi. 1833 yılında zaten Ruslar lehine yatırımda bulunan Fransız bankalarıyla beraber Paris ve St. Petersburg arasında İkili Antlaşma imzalandı. Fransa birdenbire yalnızlığından çıkmış, güvenini kazanmış ve Almanya'yı iki taraftan lehdit eder duruma gelmişti. 1903'te Fransa Britanya'yla olan anlaşmazlığını düzeltti ve Entente Cordiale'i imzaladı. 1907'de İran üzerindeki Ingilız-Rus Antlaşmasından sonra, nihayet Fransa, Britanya ve Rusya arasındaki üçlü ittifakın yolu açılmış oldu.
O zamanlar Avrupa'nın kaleydeskobu yeni bir geçici burç daha yaratmıştı. Hem Üçlü İttifak hem de Entente Cordiale'in doğası savunma amaçlıydı ve açıkta kalan birçok konu vardı. Hem Britanya hem de Almanya farklarına rağmen bir anlaşmaya varmayı umuyorlardı Gerçekten de Doğu'ııun ve Batı'nın merkeze karşı birleşmesiyle Güçler, etkisini yirminci yüzyılın geri kalanında hissettirecek bir düzenlemeyi sağlamış oldular. Hemen hiç fark etmeden Avrupa kendisini iki büyük rakip bloğa ayırmıştı ve artık "dürüst bir aracı" da (yani Bismarck) yoktu. Yüzyıl boyunca askeri teknoloji oldukça hantal kalmasına rağmen, örgütlenme ve lojistik bakımından önemli değişiklikler meydana geldi. Demiryolları, mevcut ulaşım, hareketlilik ve istihkam yöntemlerine bir devrim getirdi. Genelkurmayların görevleri, daimi asker alımıyla başa çıkabilmek için, Prusya modeline göre yeniden düzenlendi. Ancak yivli tüfek modelleri dışında Kırım orduları hemen hemen Austerlitz'inkine benziyorlardı. Yivli silahların etkisi yavaş yavaş ilk önce 1866'da Dreyse Prusya iğneli tabancasında, sonra daha iyi olan Fransız chassepot tüfeğinde ve 1870'te Krupp'un kuyruktan dolan topunda fark edildi. Donanma tasarımında buharlı ve zırh kaplamalı gemiler suya indirildi. Bununla beraber modern araç ve kimyasalların tam anlamıyla kullanıma açılması, 1880 yılında yüksek tahrip edicilerin, makineli tüfeğin ve uzun menzilli topun gelmesini beklemek zorunda kaldı [NOBEL1. Bu konuyla 1871'den sonra ilgilenilmemesine rağmen, askeri kuramcılar yeni silahların etkilerini göz önüne almışlardır. Polonyalı bir demiryolu memuru olan bir yazar, Jan Blach, La Gucrre future adlı kitabında saldırı savaşının geçerli bir seçenek olmaktan çıktığını savundu. Birçok generalin tepkisi daha fazla birliğin sağlanmasını talep etmek oldu. 72 Sayılar çoğalıp da, cephe tahminleri bir çıkmaza girdiğinde, zaferin anahtarının seferberlik prosedürleri olabileceği akla geldi. Genel seferberlik ilan edilmesi, kuru kuruya savaş ilanlarından daha tehlikeli olarak algılanmaya başladı. Fakat göz önüne alınması gereken bazı noktalar vardı. Emperyalizmin doruğundaki günlerde Avrupa ordularının kendi cinslerinden çok mızraklı kabilelerle karşılaşmaları daha olasıydı. Buna rağmen, artan bir geniş çaplı çatışma potansiyeli bilinci, jeopolitik biliminin gelişmesine yol açtı. Sömürgeci güçlerin kollan artık dünya çapındaki haberleşme ağına sahip dünyayı çevreliyordu. Askeri ve siyasi stratejistlerin global koşullarda düşünmeye başlamaları gerektiği düşünülebilirdi. Tarihin Coğrafi Ekseni (1904) adlı öncü yapıtında Oxford'un ilk coğrafya profesörü olan Halford Mackinder (1861-1971), imparatorlukların yayılabilmeleri için artık bakir toprak olmadığını işaret ediyordu. Dolayısıyla var olan topraklar üzerinde rekabetin yoğunluk kazanması kaçınılmazdı. Bu yarış süreci hem nüfusun dağıtılması hem de kıtaların gruplaşmasıyla sınırlanabilirdi. "İktidarın asli mekânları" adlı ses getiren haritasında Avrasya Rusyasını, dünyanın konum itibariyle en iyi kalesi olarak adlandırdı. Bu anakara, yarı-karasal güçler tarafından "içsel bir hilal" olarak Britanya'yı Çin'e bağlıyor ve okyanuslardan