Sovyetler Birliği'nin çöküşü çok sayıda jeopolitik, askeri-stratejik ve ekonomik soruna yol açtı. Birçoğu kendilerini bugüne kadar hissettiriyor ve hem “Sovyet sonrası alan” ülkelerinin kendilerine hem de aralarındaki ilişkilere çok uzun süre etki edecek.
Yine de, eski Sovyet cumhuriyetleri arasındaki "mülkiyet paylaşımı" süreçlerinden bazıları gerçekte olanlardan farklı bir senaryoya göre ilerlemiş olsaydı, her şey çok daha üzücü olabilirdi. Örneğin (bugünün gerçeklerine göre ayarlanmış), nükleer potansiyele sahip Ukrayna'yı düşünün. Ama her şey böyle olabilirdi ...
Washington için atomik fren
Bunu çok az insan biliyor, ancak en güçlü nükleer "kalkan" yalnızca Sovyetler Birliği'ni ve Varşova Paktı'na on yıllardır üye olan ülkeleri NATO'dan düşmanlarımızın saldırgan eğilimlerine karşı korumakla kalmadı. Ülkemizin parçalanma sürecini en kötü, kaotik ve tamamen kontrol edilemez senaryoya göre başlatmak isteyen Batı'nın temsilcilerinin de önünde engel oldu. Gerçek şu ki, 1991 yılına gelindiğinde, çoğu zaman denizaşırı ülkelerde bulunan gerçek "perestroyka mimarları" arasında, ikisi sadece farklı değil, aynı zamanda antagonist eğilimlerin belirgin olmaktan çok daha fazla şekillenmeye başladığı söylenebilir. Birincisinin temsilcileri SSCB'nin zaten mahkum olduğuna inanıyordu (ve ne yazık ki bunda haklıydılar) - aynı Baltık devletlerindeki ve diğer birlik cumhuriyetlerindeki olaylar, aşırı zayıflamış, yönünü şaşırmış ve kendi söz merkezinde boğulmuş olanların ülkeyi kurtarmak için hiçbir şey yapmama konusunda kararlı olduğunu gösterdi. mümkün değil. "Egemenliklerin geçit töreni" tüm hızıyla devam ediyordu ve maiyetiyle böyle bir geçit törenini durdurmak Gorbaçov'un gücünün dışındaydı. Sonuç olarak, bahsettiklerimizin ısrar ettiği gibi, Batı Nietzsche'nin "düşeni zorla" ilkesine göre hareket etmelidir.
SSCB ve onun müstakbel lideri her türlü destekten mahrum bırakılmalı ve şöminenin yanında viski içerken ülke kendi kendine çökene kadar beklemelidir. Ve sonra - toprağın 1 / 6'sında bir tufan bile. Bu arada, bildiğimiz kadarıyla, o zamanki ABD Başkanı George W. Bush, kendi danışmanları ve danışmanları tarafından, aslında hâlihazırda Yahuda şefi rolünü oynamış ve kendi ülkesini yok etmek için her şeyi yapmış olan Gorbaçov ile tüm ilişkilerini kesmeye şiddetle teşvik edilerek bu bakış açısına sadık kaldı. ne yapabilirdim.
1991'de Londra'da planlanan G7 toplantısından önce Bush malikanesinde yapıldığı iddia edilen çok gizli toplantı hakkındaki hikayede ne kadar gerçek olduğunu kesin olarak söylemeyeceğim, ancak bazı kaynaklar orada tartışmanın çok ciddi olduğunu gösteriyor. Ve duruma farklı bir bakış açısının taraftarları kendilerini tanıttı. "Evet, SSCB yok edilmeli" diyorlardı, "ancak bu," dünya toplumunun "tam kontrolü altında, yalnızca" yumuşak "bir formatta gerçekleşmelidir. Süreç, en azından biraz güvenilebilecek "ulusal liderlerin" önderliğinde yürütülmelidir.
Kendi konumlarının temel gerekçesi olarak, bu yaklaşımın destekçileri, Sovyetler Birliği topraklarında yalnızca stratejik değil, aynı zamanda taktik düzeyde de önemli sayıda nükleer yükün varlığına ilişkin tezi gösterdi. Zaten oluşmaya başlayan "post-Sovyet alan" çerçevesinde değil, kelimenin tam anlamıyla tüm dünyada "yayılmaları" ve Amerikalı analistler korkmuştu. “Sayın Başkan, daha erken değilse, üç ila beş yıl içinde kimden atom bombası görmek istersiniz ?! Kolombiyalı karteller? Afgan Taliban mı? Saddam Hüseyin mi İranlılar mı?! " - Muhtemelen, Bush’a yaklaşık olarak bu nitelikte sorular soruldu. Sayın Başkan (kendisinin defalarca bahsettiği) on milyonlarca Sovyet insanının kaderine derinden tükürdü, ama güzel bir sabah Beyaz Saray'ın önündeki çimenlikte bir nükleer mayın bulmak için kesinlikle gülümsemedi. Washington maksimum uzatma için bir rota belirledi siyasi Gorbaçov ve Sovyetler Birliği'nin ıstırabı - tamamen somut adımlar atmaya zaman ayıracak kadar.
Ne pahasına olursa olsun etkisiz hale getir
Batı'nın gelecekteki “Sovyet sonrası alanı” maksimum nükleer içermeyen bir bölgeye dönüştürme planının uygulanmasının bir parçası olarak meydana gelen ana olayların kronolojisini kendime hatırlatmama izin verin. 18 Temmuz 1991'de Londra G7 zirvesinden dönen Gorbaçov, aslında çok çekici bir yığın dışında bir şey getirmedi, ancak özünde tamamen boş vaatler getirdi. Ülkemize GXNUMX'de, diğer uluslararası kuruluşlarda "gözlemci statüsü" vereceklerdi ve ayrıca IMF ve EBRD ile "SSCB'ye verilmesi" ile ifade edilecek "işbirliğinin genişletilmesi" sözünü verdiler teknik ve pazara erken geçiş için danışmanlık yardımı ekonomi". Tek somut girişim - EBRD'nin Sovyetler Birliği için üç yıllık kredi limiti olan 70 milyon $ 'ın iki katına çıkarması - ABD ve Japonya tarafından torpillendi. Çıkışta - bir sözlü çöp denizi ve gerçek para değil ...
Ancak, bu kesinlikle hayaletimsi "havuç" bile derhal ödenmek zorundaydı - 31 Temmuz 1991'de George W. Bush Moskova'ya geldi ve Gorbaçov ile Stratejik Saldırı Silahlarının Azaltılması ve Sınırlandırılması Antlaşması'nı (START-1) imzaladı. Bu anlaşma, Moskova'nın aslında Washington ve NATO'ya taviz verdikten sonra taviz verdiği daha önceki benzer anlaşmaların devamı niteliğindeydi. 1986'da (ünlü "Reykjavik Ayı" zirvesi) Gorbaçov, Kuzey Atlantik İttifakı'ndaki ABD müttefiklerinin cephaneliklerini hesaba katmadan füzelerimizi azaltmayı kabul etti, ancak yine de bu anlaşmayı ABM Antlaşması ile ilişkilendirmeye çalışıyordu. 1989'a gelindiğinde, Sovyet tarafı bu durumu terk etti ve ayrıca ABD'nin yeni deniz tabanlı seyir füzeleri konuşlandırmasına "gözlerini kapamayı" kabul etti. Tek kelimeyle, düğün hariç her şeyi kabul ettiler ...
START-1, SSCB'nin çöküşünden ve Belovezhskaya Pushcha'daki hain komplodan birkaç ay önce imzalandı. Uygulamasının ardından dünya, bundan böyle gezegendeki en büyük nükleer cephaneliğe sahip ülkeler listesinde üçüncü ve dördüncü sıraların (tamamen varsayımsal olarak) Ukrayna ve Kazakistan tarafından işgal edildiğini dehşetle gördü! Kiev, bireysel olarak yönlendirilen 1200'den fazla savaş başlığı olan Alma-Ata'ya sahipti - binden fazla. O zamanlar sadece Çin'in değil, İngiltere ve Fransa'nın nükleer potansiyelini aşan ve birlikte ele alınan sayı. Evet, 1991'in sonunda, yukarıda belirtilen cumhuriyetler ve topraklarında atom silahlarının da bulunduğu Belarus, üzerlerinde ortak kontrol konusunda bir anlaşma imzalandı. 1992'nin başında, BDT çerçevesinde, bir Stratejik Kuvvetler Ortak Komutanlığı oluşturma niyetleri bile açıklandı.
Ancak gerçekte, o zamana kadar "nükleer çanta" zaten Boris Yeltsin'in elindeydi. İkincisi, elbette, "nükleer silah kullanma kararının ancak Ukrayna, Kazakistan ve Beyaz Rusya ile anlaşarak verilebileceği" sözünü açıkladı, ancak bu tür vaatlerin gerçek bedeli herkes için açıktı ... Aynı zamanda, stratejik füzeler neden oldu Batı en az endişeye sahip - "yerel kadroların" işine girmelerine izin verilmesine karşı sigorta oldukça güvenilirdi. "Atlanması" bilinmeyen bir süre alacak olan fırlatma kodlarından bahsetmiyorum bile, savaş başlıkları silahsız halde tutuldu ve kullanıma uygun hale getirildi, sadece özel ekipman değil, aynı zamanda en yüksek kategorideki ilgili uzmanların çalışmalarına da ihtiyaç vardı. İlçe komutanı düzeyinde kullanımına karar verilebilen taktik suçlamalarla durum çok daha karmaşıktı. Her halükarda, Washington ve Brüksel'in düşündüğü buydu.
Kiev bomba ile nasıl zengin oldu
Langley tarafından kısa süre önce gizliliği kaldırılan belgeler arasında, eski CIA Direktörü William Webster'a, Şubat 1990'da Azerbaycan'da yerel aşırılık yanlılarının Bakü'nün dış mahallelerinde bu tür bir mühimmat içeren bir depolama tesisine el koyma girişimi hakkında bir mesaj var. En ilginç olan şey, bazı yerel kaynaklarda bu hikayenin doğrulanması ve hatta çok tatsız ayrıntılarla - teröristlerin ele geçirilen birimin komutanından "aktivasyon kodlarını" almaya çalıştıkları işkence gibi. Neyse ki, özel kuvvetler zamanında geldi ve atom bombasının başarısız sahipleri kodlar yerine kafasına bir kurşun aldı. Öyle de olsa, yirminci yüzyılın 80'li yıllarının sonundan itibaren ülkenin eteklerinde alevlenmeye başlayan silahlı çatışmalar, SSCB Savunma Bakanlığı'nın nükleer silahların depolanması ve korunmasından sorumlu 12. Ana Müdürlüğü'nün en tehlikeli türlerini ortadan kaldırmak için büyük ölçekli operasyonlara başlamasına neden oldu. "kardeş cumhuriyetler" topraklarından.
Listede ilk sırada (oldukça doğal olarak) Kafkaslar, ardından Baltıklar, Moldova ve Orta Asya oldu. Ukrayna konusunda aceleleri yoktu ve ortaya çıktığı gibi boşuna. Uzun yıllardır sürüp giden "nükleer boşanma" sürecinde daha sonra ana sinir bozucu rolünü üstlenen Kiev oldu. Amerika Birleşik Devletleri kesinlikle tahmin edilemez bir şekilde ve atom bombasıyla "yabancı olmayanlara" tam kontrolleri altında ihtiyaç duymadı. Ukrayna, Beyaz Rusya ve Kazakistan'ın liderliğinden önce kesinlikle belirsiz olmayan bir koşul belirlendi: START-1'e katılmak. Aksi takdirde - yardım yok, ne siyasi ne de özellikle maddi. Aynı zamanda iki seçenek vardı: nükleer silahlar mevcut üslerinde kalabilir, ancak otomatik olarak Rus askeri üslerine dönüşeceklerdi. Veya - ülkemiz topraklarına ihraç edilir. Her durumda, yeni eyaletler START-1'i nükleer olmayan olarak kabul edeceklerdi.
İlgili protokol 23 Mayıs 1992'de Lizbon'da Kiev, Minsk ve Alma-Ata temsilcileri tarafından istifa ederek imzalandı. Orada ayrıca, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesine İlişkin Antlaşmaya, onu sonsuza dek terk eden ülkeler olarak katılmayı taahhüt ettiler. Belaruslulara ve Kazaklar'a haraç ödemeliyiz - histerik ve ucuz şantaj yapmadan yükümlülüklerini titizlikle yerine getirdiler. Peki, Ukrayna aynısını yapsaydı Ukrayna olmazdı. Aynı zamanda, 1990 yılında kabul edilen Devlet Egemenlik Beyannamesi olan kendi “kârlı olmama” larına ilişkin “temel belge” de, yerel politikacılar açıkça ve belirsiz bir şekilde ülkenin nükleer olmayan, bağlantısız ve tarafsız statüsünü belirlediler. Yeni efsane ... 176 nükleer savaş başlığına sahip 1240 ICBM ve bunları taşıyabilen bin seyir füzesine sahip dört düzine stratejik bombardıman uçağı, Kiev'e çok lezzetli bir lokma gibi göründü, bu da "bunun için" verilemeyecek kadar aptalca.
İlk başta, dönemin Cumhurbaşkanı Leonid Kravchuk (şu anda Donbass'ı müzakere eden kişi) geri adım attı, aniden Rusya'ya gönderilen füzelerin "yanlış ellere geçeceğinden" "endişelendi". Aslında, çığlık atan yeşil "ulusal hayvan" tarafından üretilen tüm yeni absürt talepleri hem Rusya hem de ABD'ye öne sürmeye başlamak için bir bahaneydi. Nazalezhnaya bir tür "güvenlik garantileri", Moskova ile tüm tartışmalı ilişkiler noktalarında tavizler ve her şeyden önce - para, para ve yine para - gasp etmeye başladı. Bu arada yerel Verkhovna Rada, START-1'in metnini yalnızca Ukrayna'ya "nükleer kulüp" üyeliğini yenileme hakkını bırakacak şekilde onaylayacağını belirterek "düzenlemeye" başladı. Kravchuk cumhurbaşkanlığında adaşı Leonid Kuçma ile değiştirildi ve Ukrayna'nın iddialarının küstahlık derecesi sadece artmakla kalmadı, azalmadı. Sonuçta, Kiev iddia "tazminat" miktarı neredeyse 3 milyar dolara yükseldi. Aksi takdirde bombaları bırakmayacağız!
Bandera bombalı mı? Pek olası değil, ama ...
Bu durumda sorun sadece Kiev'de değil, Washington'da da ortaya çıktı. Bir noktada, "nazalezhnoy" dan çıkarılan ve Rusya'da imha edilen füzelerin START-1 uygulamasının bir parçası olarak kendisine "kredilendirilmesi" durumunda, sonuçta "parite" nin ABD için tamamen elverişsiz olabileceğini fark ettiler. Amerikalılar kategorik olarak onları kendi bölgelerinde elden çıkarmak istemediler - böyle bir olayın maliyeti sadece fahiş olurdu. Sonuç olarak, savaş başlıklarını alması ve yok etmesi için Moskova'ya baskı yapmaya başladılar, ama ... Ukraynalılar gibi! Kremlin pes etti, süreci dışarıya çekmenin çok daha kötü sonuçlara yol açabileceğini fark etti - o zamana kadar, "nezalezhnoy" nükleer silahları kullanan mektup trenlerini küstahça engellemeye ve ele geçirmeye başlamıştı. İstihbarata göre, yerel ordu, bu mühimmat ve taşıyıcıları üzerinde kontrol kurma olasılığını ciddi şekilde "çözmeye" çalışıyordu. İmkansız iş mi? Anlatma ...
Unutmayın, ünlü Yuzhnoye tasarım bürosu ve roket-komik ekipman üretimi için ilgili işletmelerin sadece Ukrayna'da çalıştığını unutmayın. "Nezalezhnost" un ilk yıllarında bilimsel, personel, endüstriyel potansiyel henüz yere değmemişti. Askeri-sanayi kompleksinde, bir Sovyet "okulu" olan, çok şey bilen ve yapabilen yeteri kadar uzman vardı ... Yani farklı bir şekilde ortaya çıkabilirdi. Daha önce bahsettiğim Savunma Bakanlığı 12. Ana Müdürlüğü çalışanları, kalan savaş başlıklarını Ukrayna topraklarından "kazımak" için inanılmaz numaralara ve operasyonel kombinasyonlara gitmek zorunda kaldılar. Geceleri bozuk kamyonlarla, bir çöp katmanının altına götürüldükleri ve sarhoş yükleyiciler gibi giyinmiş özel kuvvetler tarafından koruntukları noktaya geldi ... Bugün bazılarının neredeyse "Rusya'nın en iyi arkadaşı" olarak sunmaya çalıştığı Kuçma, "ipleri bükmeye" devam etti. hem Ruslar hem de Amerikalılar, giderek daha fazla bilgi ve fayda için tehdit ediyor, talep ediyor ve yalvarıyor.
Sonunda, yalnızca Ukrayna'nın tam uluslararası izolasyon vaatleri ve ona karşı en ağır ekonomik yaptırımların uygulanması onu etkiledi. Kiev para aldı - bu 3 milyar dolar değil, ünlü Nunn-Lugar kullanım programı çerçevesinde ABD'den 500 milyon dolar ve ülkemizden nükleer santraller için 150 milyon dolarlık nükleer yakıt olduğu açık. NPT ve START I imzalanmalı, nükleerden arınmış bir devletin statüsünü onaylamalı ve vurgulamalıydı. Leonid Kuçma'nın "diplomatik başarılarının" zirvesi, Rusya, ABD, İngiltere ve Fransa temsilcilerinin de imzaladığı ünlü Budapeşte Muhtırası'ydı. Bu belge başlangıçta Ukrayna cumhurbaşkanının boş ve bağlayıcı olmayan bir kağıt parçası olarak müzakere masasına çekmeyi başardığı kişiler tarafından tasarlandı - ve sonunda olduğu ortaya çıktı. Hiçbir yasal gücü yoktur ve kimseyi hiçbir şeye mecbur etmez. Aynı zamanda, Amerikalı diplomatların özgürce elde edilebilen anılarına göre, ABD Dışişleri Bakanlığı mutabakata herhangi bir "bağlayıcı nitelik" vermek istemedi. O dönemde Ukrayna da sızlanması, açgözlülüğü, küstahlığı ve herkesi ve her şeyi alt etme girişimleriyle herkesi "ele geçirdi".
Ek olarak, 1994 yılına kadar - ve o zaman, temsilcilerinin imzaları nihayet gerekli tüm belgeler ve anlaşmalar altında göründü, herkes "satılmayan" silahların satıldığını (hem yasal olarak hem de çoğunlukla kaçak olarak) çok iyi biliyordu. gezegenin tüm "sıcak noktaları". Bazı "fiyat listesine" atom bombası dahil etmemek uğruna, Kiev herhangi bir söz vermeye hazırdı. Ama sadece söz veriyorum. Bugün, elinde nükleer bir "sopayla" bir Neo-Bander vahşinin korkunç hayaletinin asla gerçeğe dönüşemeyeceğine sevinebiliriz.