2 KENTLERİN KÖKENLERİ ve GELİŞİMİ •Kent nedir?•Kent Oluşumunun Ön Koşulları•Ekoloji, Teknoloji ve Güç•Kentlerin Doğuşuna İlişkin Teoriler:•Tarımsal Artık Ürün, Dini Nedenler, Savunma Gereksinimleri, Alış-Veriş Yapma Gereksinimleri•Erken Dönem Kentleşme Örnekleri•Eski Kentlerin Lokasyonları•Kentleşmenin Yayılması•Kentsel Gelişim ve İlk Ekonomik Zorunluluklar: Geleneksel Kentler•İlk Kent Devletler: Sümer Ülkesi•Orta Amerika Kentleri•İmparatorluk Kentleri: Roma
4 KENTLERİN KÖKENLERİ ve GELİŞİMİ •Ekonomik Gelişmenin Motoru Olarak Kentler:•Kapitalizm, Sanayileşme ve Kentleşme•Yeni Ticaret Kentleri•Kapitalist Bir Ekonomi•Kuzey İtalya, Kuzey Avrupa•Ticaret Kentlerinin Yapısı ve Şekli•Sanayi Kenti•Değişen Kent Lokasyonu ve Unsurları
6 Kentlerin Ortaya Çıkışının Ön Koşulları •Kentler, uygarlıktan bağımsız olarak var olmamıştı.•Birkaç yüz kadar yerleşmeyi kurma kapasitesi veya kendi gıdasını üretemeyen birkaç bin insan, bir uygarlığın özellikleri arasında sayılabilecek organizasyon, düzen ve karmaşık yapıya gereksinim duymuştu.•Diğer taraftan farklı büyüklüklerde olmasına karşın dünya tarihinde uygarlıkların çoğu kentleri geliştirmişti. Örneğin eski Mısır uygarlığının belgeleri, küçük Mısır kentlerinin olduğuna işaret etmektedir.•Montezuma döneminde Aztek imparatorluğu, muazzam Tenochtitlán merkez kentini yaratmıştı. Kentlerin çoğu, uygarlığın en üst düzeyde izlerinin görüldüğü odak noktaları haline gelmişti.
8 Kentlerin Kökenlerine İlişkin Teoriler •Araştırmalar kasabaların ve kentlerin ortaya çıkışında dört etmen çok önemli olduğuna işaret etmektedir (Carter 1983).1)Tarımsal artık ürün2)Dini nedenler3)Savunma ihtiyaçları4)Ticari gereklilikler
10 Tarımsal Artık Ürün•İlk çiftçiler zamanla kendilerine ve ailelerine yetecek gıdayı üretmede daha iyi bir noktaya gelmişti.•Bir köyün çevresindeki tarımsal artık ürün, toplumsal bir ihtiyaç fazlasına da olanak tanımıştı. Bu, herkesin tarım yapmaması, kaynakların serbest kalması demekti.
13 Dini NedenlerTarımla uğraşmayan ilk zanaatkarların çoğu, çeşitli eşyaları üreten, köylülerin yaşamlarının bir parçası durumundaki kuraklık, sel, haşereler ve hastalıklar gibi bilinmeyen olayları açıklayan, az sayıdaki etkileyici statü sahibi insanlardı •En önemlisi de din adamları artık üzerinde kontrol ve yaralanma hakkı kazanmışlardı. •Dini ve dünyevi otorite sayesinde, dine dayalı bir yönetim (teokrasi) ilk uygarlıkların ayırt edici özelliği olmuştu.
14 Savunma Gereksinimleri İlk kentlerin bir diğer önemli özelliği, kale duvarlarıyla güçlendirilmiş olmalarıydı. Antik kentlerin çoğu surlarla çevrelenmişti ve tamamında savunma faaliyetlerinin belirtisi olarak asker sınıfı ve silah üretimi vardı.
15 Savunma Gereksinimleri Van Kalesi (Türkiye) San Gimignano, Toscana (İtalya)
16 Ticari İhtiyaçlarTicaret, ilk kentlerin önemli bir bileşeni, Ortaçağ boyunca da kentsel yaşamın yeniden canlandırılmasının temel faktörü olmuştu.•Dünyanın en eski kentsel merkezlerinin gelişimine ve uygarlıkların doğuşuna olanak tanıyan elverişli sosyal ve ekolojik faktörler, özel bir yerde bir araya gelmişti.
20 İmparatorluk Kentleri: Ölümsüz Kent Antik Roma Ayrıntılı bir kent sistemi → 1200 kent•Fetihler sonrasında yeni kentler kurma → Roma kültürü•Roma’nın gücü ve ihtişamı ile kentlerin ilişkisi•Roma kent modeli → Izgara planlı kentler, toplu konutlar (domus ve insulae), forum, kamusal anıtlar, kamusal binalar (ana tapınak, hamam, kütüphane, depolar, tiyatro, amfi-tiyatro) ve karmaşık sosyal coğrafya.
22 Yeni Kapitalist Kentler Floransa Tüccarların artan politik gücü: Sosyal düzeni sağlayan sınıf•Feodal düzenden ayrılmanın yansıması: Vatandaşlık düşüncesi•Zenginlikle birlikte kent surlarının artan önemi•Faaliyetlerin odağı: Limanlar ve su yolları (kanallar)•Esnaf birlikleri: Loncalar•Mesleki temelli olarak farklı grupların ayrışması
23 Yeni Kapitalist Kentler: Kuzey İtalya ve Kuzey Avrupa Kuzey Avrupa Hanseatik LigiVenedik GettosuPalmanova, İtalya