İslam Devrim Muhafızları Kolordu Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani, Cumhuriyetin en etkili ve en popüler isimlerden biriydi ve ABD'nin belirli bir düşmanıydı.
İran'ın Irak'taki Şii milisleri silahlandırması ve eğitmesi (2003-2011 yılları arasında tahmini 600 Amerikan askerinin ölümlerinden sorumlu milisler) kampanyasına öncülük etti...
Ve daha sonra özellikle Irak'taki mücadele çabalarıyla İran'ın siyasi etkisinin baş tedarikçisi oldu.
İran’ın Suriye’ye tahmini 50 bin Şii milis ve avcı uçağı da dahil olmak üzere Suriye rejimini silahlandırma ve destekleme politikalarını sürdü.
İran’ın Lübnan’daki Hizbullah’la olan ilişkisinin ana adamı, gruba İsrail’i tehdit etmek için füze ve roket sağlamaya yardımcı oldu.
İran’ın Yemen’deki Husi’leri silahlandırma stratejisini geliştirdi.
Tüm bu nedenler ve daha fazlası için Süleymani, İran'da ve bölgede kült bir kahramandı.
Kısacası, Birleşik Devletler, Orta Doğu'daki en önemli ve en güçlü adamlardan birine suikast düzenlemesinde son derece tırmanıcı bir adım attı.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Süleymani’nin bir terörist olduğunu ve ona suikast düzenlemenin yakın bir saldırıyı durduran savunma amaçlı bir eylem olduğunu savunuyor.
Mayıs 2018'de Trump, İran nükleer anlaşmasından ayrıldı ve İran'a ekonomik yaptırımların “maksimum baskısı” politikasını benimsedi.
İran bir yıl boyunca ABD'yi diplomatik olarak izole etmek ve diğer partilerden nükleer anlaşmaya ekonomik tavizler kazanmak için kısıtlamalarla karşılık verdi.
Ancak, kısıtlanan yaklaşım maddi fayda sağlayamadı. Mayıs 2019'a kadar Tahran bunun yerine anlaşmayı ihlal etmeyi ve bölgedeki gerilimleri artırmayı seçti.
İlk olarak Mayıs ve Haziran aylarında İran'ın uluslararası nakliyeye yönelik mayın saldırıları geldi. Sonra İran bir ABD İHA’sını düşürdü ve neredeyse ABD ile açık bir çatışmaya temas etti.
Eylül ayında İran füzeleri Suudi Arabistan'daki Petrol tesisini vurdu. Muhtemelen dünyanın en önemli petrol altyapısı.
Şii milis grupları Irak'taki ABD üslerine roket fırlatmaya başladı ve sonuçta geçen haftalar Amerikalı bir yüklenicinin ölümüne yol açtı. Misilleme sonunda bizi Süleymani’nin suikastına getirdi.
Şimdi en önemli soru İran'ın nasıl karşılık vereceği.
Daha ziyade, etkili olduğunu düşündüğü bir yaklaşımı dikkatli ve sabırla seçecek ve muhtemelen ABD ile savaştan kaçınmaya çalışacaktır.
Bununla birlikte, son birkaç gündeki olaylar, yanlış hesaplama riskinin inanılmaz derecede yüksek olduğunu göstermektedir.
Trump kendi adına Orta Doğu'da yeni bir savaş başlatmaya olan ilgisizliği konusunda kararlıydı fakat bu olayla birlikte durum bambaşka bir noktaya uçurumun tam da kenarına geldi.
ABD, Irak'ta ABD güçlerini, diplomatlarını ve sivillerini hedefe koyacak Şii milislerle çatışmaya her an girme ihtimalini göz önünde bulundurması gerekecektir.
Irak, ABD operasyonunun gerçekleştiği ve bu nedenle İran'ın hemen yanıt vereceği en rasyonel yerdir.
Ayrıca, milis grupları son altı aydır faaliyetlerini artırıyor.
İran'ın üst düzey komutanlarından Ebu Mehdi El Mühendis'in Süleymani ile birlikte operasyonda öldürüldüğü göz önüne alındığında oldukça motive olacaklar.
ABD'nin Irak'ta varlığının hala geçerli olup olmadığı açık bir sorudur.
Kesinlikle karmaşık olan güvenlik durumu tek sorun değil.
Suikast, Irak hükümetinin rızası olmadan tek taraflı olarak yapılan Irak egemenliğinin aşırı derecede ihlaliydi.
Iraklı yetkililer ABD güçlerini atmak için muazzam siyasi baskı altına girecekler.
Birçok Irak’lının ABD'ye ya da İran'a karşı bir sempatisi yok.
Sadece ülkelerini geri almak istiyorlar ve ABD-İran çatışmasının ortasında olmaktan korkuyorlar. Mevcut durum Irak’lılar için en kötü senaryoya dönüşebilir.
Washington elitlerine göre, ABD'nin kaotik bir şekilde ateş altından çekilmesi de gerçek tehlikeler yaratabilir.
Bu elitlere göre DAEŞ’e karşı koyma misyonu devam etmekte ve Birleşik Devletleri Irak'tan ayrılmak zorunda kalırsa, bu çaba ciddi bir darbeye maruz kalabilir.
DAEŞ, yeraltı varlığını sürdürüyor ve Irak'taki konumunu iyileştirmek için Amerikan’nın geri çekilmesinin veya ABD-İran çatışmasının kaosundan yararlanabilir düşüncesi hakim...
Suikastın yankıları mutlaka Irak ile sınırlı kalmayacak. İran'la yakın ilişki içinde olan ve İran'ın isteklerine cevap vermesi muhtemel Hizbullah, Lübnan'daki Amerikan hedeflerine saldırabilir.
İran Lübnan'da büyük bir tırmanıştan kaçınmaya karar verse bile, Hizbullah ajanları Orta Doğu'ya dağılmış durumda ve bölgedeki başka yerlerde ABD'ye saldırabilirler.
Alternatif olarak, Hizbullah İsrail topraklarına füze saldırıları başlatmayı seçebilir, ancak bu yanıt daha az olasıdır.
Hizbullah, İsrail'le Lübnan'ı mahvedecek savaştan kaçınmak istiyor dolayısıyla misilleme ABD'yi doğrudan hedefleme olasılığını artırdı.
İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki ABD üslerine veya Körfez'deki petrol tesislerine füze saldırıları düzenleyebilir.
İran’ın Eylül ayında Suudi petrol tesisine yaptığı füze saldırılarının doğruluğu, ABD’yi ve dünyanın geri kalanını şaşırttı, ancak İran saldırıyı kasıtlı ve sembolik tutmaya çalıştı.
Mevcut iklimde İran, füze saldırılarının arenasında son altı aydaki misillemeden kaçınırken iniş darbelerinde oldukça başarılı olduğunu hesaplayarak çok daha agresif olmayı seçebilir.
İran'ın nükleer programını önemli ölçüde hızlandırmasını da beklemeliyiz.
Trump yönetimi, Mayıs 2018'de İran nükleer anlaşmasını terk ettiğinden, İran nükleer tepkisinde oldukça kısıtlandı.
Anlaşmada bir yıl kaldıktan sonra, Mayıs 2019'da İran, her 60 günde bir küçük adımlar atarak anlaşmayı aşamalı olarak ihlal etmeye başladı.
Sonraki 60 günlük dilim gelecek hafta sona eriyor ve Süleymani’nin ölümünden sonra kısıtlamayı hayal etmek zor.
Son zamanlarda Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'ndan uzaklaşarak veya müfettişleri kovarak daha da ileri gitmekle tehdit etti.
Bunlar son derece tehlikeli hamleler olacak ve bu haftaya kadar çoğu analist Tahran'ın aslında onları yapmanın pek mümkün olmadığına inanıyordu.
Şimdi her şey masada olabilir.
Belki de İran'ın yapabileceği en kışkırtıcı şey, ABD toprağına terörist bir saldırı yapmak veya Süleymani’nin seviyesinde üst düzey bir ABD yetkilisini öldürmeyi hedefleye bilir.
Bu, İran'ın ABD çıkarlarına veya yurtdışındaki personeline yönelik bir saldırıdan çok daha zorlayıcı olacaktır...
Trump yönetimi, kaçınılmaz darbelerin bir kısmını emerken ABD tesislerini yüksek seviyede alarmda tutacak ve Amerikalıları korumak için elinden geleni yapacaktır.
Son olarak, İran'da intikam alma arzusu ve arzunun halihazırda üretmeye başladığı siyasi ivme kaçınılmaz olarak ABD ve İran'ı büyük bir çatışmaya çekebilir.