İnsan davranışlarının incelenmesinde faktörlerin belirlenmesi gerektiğini savunan bu teoriler, geniş örneklem grupları üzerinde yapılan istatistiksel çalışmaların önemine dikkat çekmişlerdir (Yanbastı, 1990).
Faktör analizi yöntemini kullanarak yürüttükleri çalışmalarla, herhangi bir davranış boyutunun hem genel hem de özel faktörleri bulunduğunu varsayan faktör teorisyenleri, her birey için çok sayıda boyutun puanlarını, test, anket, soru listesi, ölçme cetvelleri gibi psikolojik ölçüm araçlarından yararlanarak saptadıkları bu puanları, faktör analizi yöntemiyle birbirleriyle olan ilişkileri açısından inceleyerek, genel, özel ve grup faktörlerini belirledikleri görülmüştür. Elde edilen b... »»»
Freudun ileri sürdüğü, dürtülere doyum arayan id ile kısıtlama getiren süperego arasındaki çatışmadan doğan kişilik kavramına şiddetle karşı çıkan Adler, kişiliği aşağılık ve üstünlük duygularına, bu duygularına, yaşam biçimine ve amaçlara bağlı olarak açıklamıştır. insanı kendi algı, düşünce, fikir ve eylemlerini biçimlendirmede doğuştan yetenekli olarak görür. Kişilik gelişiminde özellikle aile üzerinde yoğunlaşarak, yaşamın ilk beş yılını kişilik özelliklerinin belirlenmesindeki en önemli dönem olarak kabul eder (Uba & Huang, 1999; Feldman, 1997; Morris, 2002; Özgü, 1994; Yanbastı, 1990).
İnsan varlığında çekirdek halinde bulunan kişiliğin davranışları yönlendirdiğini iddia eden Adler (... »»»
Mizaç ve kişilik sık karıştırılan iki kavramdır. "Mizaç" kişiliğin biyolojik ayağıdır. Yani belli mizaçlara sahip olarak doğarız. Bebeklerin de mizaçları vardır; kimisi huysuz, kimisi ise uysaldır mesela. "Kişilik" kelimesinin eş anlamlısı ise "karakter"dir. Peki neden kişilik bozuklukları yerine karakter bozuklukları demeyiz? Karakter deyince aklımıza daha ahlaki bir yargılama gelir çünkü. "Karakterli kişi" dediğimizde iyi ahlaklı birinden bahsederiz. Bu yüzden daha nötr bir ifade olan "kişilik bozukluğu" yerine "karakter bozukluğu" kelimesini kullanmayız.
"Kişilik", bizi başkalarından farklı kılan düşünsel, davranışsal, fiziksel, ruhsal özelliklerdir. "Kişilik bozukluğu" ise, kişinin iş... »»»
SEVDİĞİNİZ İNSANDA KİŞİLİK BOZUKLUĞU OLABİLİR
KİŞİLİK BOZUKLUKLARI
Tanım : Kişinin içinde yaşadığı kültürün beklentilerinden belirgin olarak sapan, sürekli, davranış ve iç yaşantı örüntüsü. Bu örüntü, bilişsel, duygulanım, kişilerarası işlevsellik, dürtü kontrolü alanlarından ikisinde kendini belli eder.
Bu sürekli örüntü, çok çeşitli kişisel, toplumsal durumları kapsar. Toplumsal, mesleki alanlarda ya da önemli işlevsellik alanlarında bozulmaya yol açar. Değiştirilmez ve uzun süredir var olan bu örüntünü başlangıcı ergenlik ya da genç erişkinlik dönemlerine rastlar. Başka bir mental bozukluğun bir görünümü ya da sonucu olarak açıklanmaz. Bir maddenin kullanımına ya da bir h... »»»
Nedenleri:
Borderline Kişilik Bozukluğu (Sınırda Kişilik) ilk çocukluk döneminde yetersiz ilgi, destek ve disiplinin olması ya da aşırı denetimler nedeniyle bireyleşmenin temel güven ve özerklik duygusunun engellenmesi, kendilik sınırlarının yeterince belirlenememesi gibi nedenlerden dolayı ortaya çıkar.
Borderline kişilerin emel özelliği, ergenlikte başlayan kişiler arası ilişkilerde, kendilik imajında ve duygulanımında dengesizlik ve belirgin dürtüsellik ve aşırı kaybetme korkusudur.
Masterson Borderline Kişilik Bozukluğunun kaynağının Mahlerin çocuğun 0-3 yaş dönemindeki gelişimle ilgili ayrılma-bireyleşme evreleri modelindeki yeniden yakınlaşma alt evresinde meydana gelen gelişimsel bi... »»»
NARSİSİST KİŞİLİK
Narsisistik kişiliğe sahip insanların temel özelliği, kendilerini fiziksel ve ruhsal yönden diğer insanlardan daha farklı, daha üstün ve daha önemli görmeleridir. Kendilerini çok başarılı, çok güzel/yakışıklı, çok akıllı bulurlar. kendileri hakkındaki bu değerlendirmeler genellikle abartılı değerlendirmelerdir. Kendilerini herkesten farklı ve özel bulurlar fakat bu farklılık ve özellikler içlerinde hissettikleri bir durum değildir. Bunu ancak başkalarının onayı ile hissederler. Onay beklentileri karşılanmadığı zamanlarda hayal kırıklığına uğrarlar, özsaygıları düşer, ve sık sık incinmişlik yaşarlar. Eleştiriye dayanamazlar, sürekli övgü beklerler; görünüş ve davranışları... »»»
NARSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU
Narsistik kişilik bozukluğunun en önemli özelliği abartılı bir şekilde kendine hayran olma, kendini beğenme, tüm güçlülük ve büyüklenmeciliktir. Bu bozukluğa sahip olan kişiler kendilerini yüceltirken, diğerlerini küçümseme ve aşağılama eğiliminde olur.
Narsistik kişilik bozukluğuna sahip olan kişilerin zihinleri sürekli bir şekilde muhteşem başarı düşünceleri ile doludur. Muhteşem başarı fantezilerinde onları tatmin eden duygu ise diğerlerinin hayranlığı almak, o ışıltılı bakışı görmektir. Bu bozukluğa sahip olan kişilerin doymayan bir takdir görme, sevilme, beğenilme, onaylanma ihtiyaçları vardır.
İŞ HAYATINDA BAŞARILI, MOTİVASYONU YÜKSEK KİŞİLERDİR
Narsist... »»»
'Birçok insan hayatının büyük bölümünü olduğundan farklı görünebilmek için heba eder.' Richard Wilkins
İlişki içerisinde olduğunuz insanlar arasında;
Size hiç söz düşürmeyip yalnızca kendisi konuşan,
Sürekli olarak kendinden bahsederek bolca övünen ve övülmeyi bekleyen,
Size kendinizi "o her şeyi biliyormuş ta sanki siz hiçbir şey bilmiyormuş gibi" hissettiren,
Onlarla konuştuğunuzda ya da söylediklerine itiraz ettiğinizde onları kırmaktan ya da kızdırmaktan kaygı duyduğunuz kişiler var mı?
Eğer varsa, bu kişilerin büyük bir ihtimalle narsisistik bir kişilik yapılanması altında insanlar oldukları söylenebilir.
Narsisistik kişilik yapılanması diğer kişilik yapılanmalarına... »»»
GİRİŞ
Elli yıl kadar önce kişilik bozuklukları ve psikozlar tedavi edilemez olarak bilinirdi. Psikoloji biliminin babası olan Freud, çalışmalarında öedipal dönem kaynaklı (3-6 yaş) nevrotik (histeri, konversiyon
) problemlerle ilgilenmiş, preöedipal dönemde (0-3 yaş) oluşan kişilik bozukluklarının (kişilik örgütlenmelerinin) ve psikotik bozuklukların (şizofreni v.b.) tedavi edilemeyeceğini söylemiştir.
1950 li yıllardan sonra psikoloji ile ilgilenen çeşitli bilim insanları (Melanie Klein, Heinz Kohut, J. F. Masterson, John Watkins, Otto Kernberg,) kendi geliştirdikleri kuramlar doğrultusunda Kişilik bozukluklarını (örgütlenmelerini) tanımlamış, sınıflandırmış ve bunların tedavisine yöne... »»»
Borderline Kişilik Bozukluğu
Borderline kişilik bozukluğu psikiyatri el kitabı olan DSM tanı kitabında kişilik bozuklukları kategorisinde bulunmaktadır. Yapılan son araştırmalara göre toplumda görülme sıklığı yüzde 3-5 oranında değişse de kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görülmektedir.
Borderline kişilik bozukuluğuna sahip kişilerin en tutarlı yanları tutarsız olmalarıdır. Bu bozukluğun en titip özelliğidir tutarsızlık. Bu bozukluğa sahip kişiler bir gün beğendikleri herhangi bir şeyi ertesi gün beğenmeyebilirler. Havanın bulutlu olması bir gün onlara çok iyi gelirken ertesi gün bu durum çok kötü gelebilir. Tabii ki herkesin zaman zaman karar değiştirdi... »»»
ANTİSOSYAL KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ
Antisosyal kişilik bozukluğu, psikopatik ve sosyopatik kişilik bozukluğu ile eşanlamlıdır. Bu gruba giren kişiler, toplumsal kurallara ters düşen, suç sayılan davranışlar sergilerler. Bu kişilerde genellikle çocukluk dönemlerinde yalancılık, hırsızlık, evden kaçma, sık kavga etme davranışları görülür ve ileriki yaşlarda da polis ve benzeri güç kuvvetleriyle karşı karşıya gelir.
Antisosyal kişilik özelliği, psikiyatrik terminolojide geçen deli, ruh hastası kavramından farklıdırlar. Bu özellik onların karışık ruh hallerinden değil, başkalarını düşünen, hisseden insanlar olarak görme yeteneğinden yoksun olmalarından kaynaklanır. Dolayısıyla soğuk ve hesa... »»»
Ergenlik dönemi insan hayatının dönüm noktalarından biridir. 12-13 yaşlarında başlayıp 19-20 yaşlarına kadar devam eden fiziksel ve ruhsal olarak çok büyük değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Fiziksel değişime nispeten daha kolay uyum sağlayan ergenler, ruhsal gelişimlerinde bocalamaktadırlar. Ergenlerden bazıları bu dönemi rahat atlatırken, birçoğu derinden etkilenmekte, yoğun bir bunalım ve karmaşa yaşamaktadırlar. Freud´a göre ergenlik yılları, içgüdüsel enerjinin yeniden genital bölgede harekete geçtiği bir dönemdir. Freud, çocukluk süresince kurulmuş olan id, ego ve süperego arasındaki dengenin, yeniden bozulduğunu söyler. Cinsel dürtüler gencin, çocukluk döneminde yaşadığı fallik döne... »»»
Narsistik Kişilik Bozukluğu
Sürekli saygı görme ve ilgi gösterilme arayışı, narsist kişilik bozukluğunun en belirgin özelliğidir. Kendini beğenmiş ve kibirli görünümlerinin ardında, genellikle acı, ıstırap ve zayıf bir özgüven saklıdır. Narsizm kişilik bozukluğuyla ilgili önemli bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.
Narsistik Kişilik Bozukluğu Tanımı
Hatayı kendisinde de aramak yerine, daima başkalarında arayan ve oldukça kendini beğenmiş tavırlar sergileyen insanlar, hemen Narsist olarak adlandırılırlar.
Fakat, narsist kelimesi aslında ne demektir?
Narsist kişiliği olan insanlar, ilgi gösterilmeye, başkaları tarafından tanınmaya ve kendilerine hayranlık gösterilmesine büyük ihtiyaç duy... »»»
Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir?
Borderline (sınırda olma durumu) kişilik bozukluğu, duygularda, ruh hâlinde ve insanlar arası ilişkilerde tutarsız özellikler sergilenmesine neden olan bir kişilik bozukluğu tipidir. Duygusal açıdan tutarsız kişilik bozuklukları olarak tanımlanan Borderline rahatsızlığı tipi, ciddi ve ağır bir psikiyatrik rahatsızlıktır.
Borderline kişilik bozukluğuna sahip kişiler, kendilerini deneyimledikleri dayanılması çok zor, eziyet verici olan aşırı yüksek ruhsal gerilimlere neden olan ruh durumu dengesizlikleri ve duygu dalgalanmalarının kurbanı olarak hissederler. Hastalardan birçoğu, bu gerilimleri azaltabilmek için, kendi kendilerine zarar verdikleri davranış ... »»»
Bazı insanların, sırf normal olabilmek için olağanüstü bir güç harcadıklarını kimse fark etmez.
Albert Camus
Albert Camusun bu sözü, sanırım kişilik bozukluklarının doğasını anlamak için oldukça çarpıcı bir sözdür. Kişilik bozuklukları, çoğu zaman diğer normal insanlar gibi olmak konusunda oldukça zorlanırlar, hatta öyle davranmak istediklerinde bunun için inanılmaz bir enerji harcarlar zira duyguları, düşünceleri, davranışları, yaşam stilleri, hayatı algılayış şekilleri birçok insanınkinden farklı ve onlar için zorlayıcıdır.
Ben, kişilik bozukluğu olan bir insanı ayağına ters giymek zorunda kaldığı ve ay... »»»
Şu andaki mevcut kişiliğinizin oluşmasında hangi faktörlerin rol oynadığını hiç düşündünüz mü? Atalarınızdan size kalıtım yoluyla aktarılan genetik özellikleriniz mi, çocukluk dönemlerinde maruz kaldığınız olaylar mı, ailenizin sizi yetiştirme tarzı mı, büyüdüğünüz çevre ortamı mı, ait olduğunuz kültürünüz mü, aldığınız eğitim mi ya da sizden bağımsız olarak gelişen ancak sizi doğrudan etkileyen bir takım yaşamsal olaylarınız mı? Ya da tüm bahsedilen faktörlerin hepsi sizin bugünkü kişiliğinizin oluşmasında belli oranlarda rol oynadı diyebilir misiniz?
Birçok kuramcı kişiliğin oluşumunda birden fazla faktörün rol oynadığı konusunda hemfikirdir. Ancak sorun şu ki, hangi faktör ne oranda b... »»»
Özellikle son 30 yılda teknolojik gelişmenin hızlanması ve üretim-tüketim süreci; insanları koşmaya, çevresindekileri de koşmanın erdemine ve herkesin her şeyi yapabileceğine inandırma temeline dayanmaktadır. Bu anlamda bu hızlı (fast) kültür, insanları daha çok kazanmaya odaklı kılmış ancak kazanılanın tadını çıkarmaya fırsat bulamadan yenisini istemeye yönlendirmiştir. Zekanın günümüz insanında ön plana çıkması da işte tam bu noktada başlamış ve bitmiştir. Eskiden tutumlu insan, israftan kaçınan ve elindekinin değerini bilen kişilik övgülerinin yerine zekanın türlü türlüsü (bir kısmı teorik alt yapıdan yoksun) ortaya saçılmıştır. Eğitim ve danışmanlık sektöründe her yerde görebileceğiniz m... »»»
KENDİNİ BEĞENMİŞ İNSAN
NARSİSİSTİK KİŞİLİK
Kendini beğenme, toplum tarafından bazen olumsuz bir davranış gibi karşılansa da aslında sağlıklı ve her insanda olması gereken bir durumdur. Kendilik saygısı ve öz beğeninin var olduğu yerde sağlıklı bir ruh halinden bahsedebiliriz. Dolayısıyla kendilik saygısı ve öz beğeni, kişinin kendisini koşulsuz sevmesini, önemsemesini, olduğu gibi kabul etmesini ve kendisine değer vermesini sağlar. Kişinin kendisini değersiz hissetmesi, kendisini önemsememesi ve kendisini olduğu gibi kabul etmemesi durumunda bir takım ruhsal problemler meydana gelmektedir. Bu yazıda kendini yüksek seviyede beğenen ve bunu yaparken etrafındaki kişilere kendisini kötü, sıklı... »»»
Dünyanın asıl sorunu, akıllılar hep kuşku içindeyken aptalların daima kendilerinden emin olmalarıdır.
Bertrand Russell
Bu yazımda literatürde "Dunning-Kruger Sendromu" olarak da geçen, Türkçemizde ise kifayetsiz muhteris kavramına denk düşen, insana dair bir olgudan bahsetmek istiyorum. Bu kavram, yetersiz anlamına gelen kifayetsiz ve hırslı anlamına gelen muhteris kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır.
Bir kifayetsiz muhterisin en belirgin davranışı, herhangi bir konuda bilgisi ya da yeterliliği olmadığı halde, o konuda bilgiliymiş ve yeterliymiş gibi görünmesidir. Üstelik bunu öyle kendisinden emin sergiler ki etrafındaki birçok insan gerçekten de öyle olduğuna ikna olabi... »»»
Antisosyal kişilik yasalara uygun davranmama, sürekli olarak başkalarının haklarını hiçe sayma sorumsuz davranma, empati yapamama, sorumsuz ve sömürgen davranışlarından pişmanlık ve vicdan azabı duymama, tekrar tekrar suç işleme eğilimi ve fiziksel saldırganlığı da içeren dürtüsel davranışlarla karakterize süregelen bir kişilik örüntüsüdür. Bu özellikler kişinin iş, okul, aile, yakın ilişkiler topluma uyum gibi bütün yaşam alanlarını kaplar. ASKB psikopatik, sosyopatik kişilik bozukluğu, psikopat yada sosyopati olarak aynı anlamda da kullanılmaktadır. Ancak DSM 5'te antisosyal kişilik bozukluğuna yer verilmesine rağmen psikopatiye yer verilmemiştir.
Hervey Checkley (1976) The Mask of ... »»»
Annenin sıcak, huzurlu ve güvenli dünyasından karmaşanın, belirsizliklerin ve kaosun olduğu gerçek dünyaya geliriz. Gerçek dünya da yaşayabilmek o kadar da kolay değildir. Bir taraftan kendimizi tanımaya ne olduğumuzu anlamaya çalışırken bir taraftan da çevrenin tehlikelerinden kendimizi korumaya çalışız. Çevreyle kurduğumuz iletişim bizim dünyayı tanımamızı sağlarken temas anında yaşadığımız duygular da kendimize ilişkin düşünceler oluşturmamıza sebep olur. Yani iletişim kurduğumuz kişileri yada nesneleri kendimizi iyi hissettiriyorsa olumlu yaşantı, kötü hissettiriyorsa olumsuz yaşantı olarak kodlarız zihnimize. Kendimizi ve çevremizdeki kişileri temas anında olayın bizde yaşattığı duyguya... »»»
Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI)
Klinik görüşmenin öznel doğası ve uzun zaman gerektirmesi, Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI) gibi objektif envanterlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Objektif terimi, testin uygulama, puanlama ve değerlendirilmesindeki yapılandırmayı işaret etmektedir. Uyaran belirsiz olmadığı ve kişinin teste verebileceği cevaplar sınırlandırıldığı için MMPI testi kişiliği objektif olarak değerlendiren bir test olarak kabul edilir. Ancak, unutulmamalıdır ki hem objektif hem de projektif testlerin yorumu, iyi eğitilmiş ve tecrübeli uygulayıcılar gerektiren subjektif bir sanattır.
Psikolog S.R. Hathaway ve nöropsikiyatrist J. C. McKinley 193... »»»