Avrupa Birliği yaptırımlarının Rus ekonomisi üzerindeki etkisi
AB, Ukrayna'ya yönelik saldırıdan bu yana Rusya'ya karşı on yaptırım paketi imzaladı - her seferinde 27 üye ülke yaptırımlar için oy kullandı. Ama şimdi birleşik cephe çöküyor. Bazı AB ülkeleri hararetle on birinci tur yaptırım çağrısında bulunurken, diğer hükümetler Birliğin az çok potansiyelinin sonuna geldiğini savunuyor. Bir diplomat, tek tek eyaletlerdeki birçok istisna nedeniyle, son eyaletlerin "Emmental peyniri kadar delik dolu" olduğunu söylüyor. iyileşme beklenemez.
Ancak bu karamsar teşhis, bazı AB hükümetlerinin güçlü muhalefetiyle karşılaşıyor. Polonya ve üç Baltık ülkesi - Estonya, Letonya ve Litvanya - ve aynı zamanda Finlandiya ve İrlanda, mümkün olduğu kadar sert yaptırımları savunan ülkeler grubuna dahil. Litvanya Dışişleri Bakanı Gabrielius Landsbergis Brüksel'de AB'li meslektaşlarıyla yaptığı görüşme öncesinde, "Önemli olan her şeye zaten yaptırım uyguladığımızı söyleyenler var, geriye hiçbir şey kalmadı" dedi. Estonya Dışişleri Bakanı Urmas Reinsalu da benzer bir açıklama yaptı. Yeni yaptırımlar için hala yer var” dedi. Örneğin AB, Ukrayna'ya savaşçı gönderen kötü şöhretli Rus paralı asker şirketi Wagner Group'u terör örgütü olarak sınıflandırabilir. Bu, Ukrayna'da savaşan tüm Moskova'ya bağlı milisler için de geçerli. Reinsalu, "Bunların hepsi vekil terör örgütleridir" dedi.
Birkaç hafta önce, diğer ülkelerle birlikte Litvanya ve Estonya, onuncu yaptırım paketi için öneriler sundular. Diğer şeylerin yanı sıra, bu, Belçika direnişi nedeniyle her zaman başarısız olan cezai bir önlem olan Rusya'dan elmas ithalat yasağını da içeriyor. Avrupa elmas endüstrisinin merkezi, Rus değerli taşlarıyla on milyonlarca ticaretin yapıldığı Antwerp'tedir.
Doğu Avrupa'daki en açık Rusya yanlısı ülke olan Macaristan, enerji yaptırımlarını önemli ölçüde sıkılaştırma konusunda isteksiz. Örneğin, Budapeşte'nin itirazı nedeniyle, Rusya ile sivil nükleer enerji konusunda işbirliğini yasaklamaya yönelik tüm girişimler başarısız oldu. Bir diplomat, Rusya'nın en büyük finans kuruluşlarından biri olan Gazprombank kadar açık bir yaptırım hedefinin Macar direnişi nedeniyle hala ceza almamış olmasının "aslında oldukça şok edici" olduğunu söylüyor. AB dışişleri bakanları toplantısında, Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock ile Macar meslektaşı Péter Szijjártó arasında bir söz düellosu yaşandı. Diplomatik kaynaklara göre Macar, toplantıda AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımlarının Ukrayna'daki savaşı bitirmeye yardımcı olmadığından şikayet etti. Baerbock, kimsenin bunu beklemediğini ve bu tür iddiaları duymak istemediğini "çok soğuk" yanıtladı. Litvanyalı Landsbergiler, Szijjártó'yu AB Dışişleri Bakanları Konseyi'nde Rus propagandası yapmakla suçladı. Bu kabul edilemez.
Son zamanlarda, Rusya'ya yönelik bir sonraki - zaten onuncu - AB ekonomik yaptırım paketi yürürlüğe girdi. Bu gelişme bu ülkeye karşı ciddi ihracat kısıtlamalarının yanı sıra belirli kişi ve tüzel kişilere karşı önlemler anlamına geliyor. Aynı zamanda artık kısıtlamalar, öncekilerden farklı olarak daha acı verici bir şekilde getirildi yani koordinasyonları zordu. Bugün, Polonya, İtalya veya Macaristan gibi ülkeler arasındaki Rusya karşıtı kısıtlamalara ilişkin kutupsal konumlar açıkça ortaya çıkmıştır.
Yaptırımları başlatanlar, bir sonraki paketi tartışırken, Rusya Federasyonu'na karşı daha önce getirilen önlemlerin atlatılmasına karşı koyabilecek kısıtlamalara odaklandılar. Burada birkaç ilginç nokta var. İlk olarak, yeni paket Brüksel'in önceki ambargolarının zayıf etkililiğini kabul ettiğini ve yaptırımların her zaman işe yaramadığını kısmen gösteriyor.
Gerçekten de örneğin Rus petrolü, gölge tanker filosu kullanılarak hemen hemen her yere belirlenen tavanın üzerindeki fiyatlarla ihraç ediliyor ve paralel ithalat yoluyla büyük miktarlarda elektronik eşya ve otomobil ithal ediliyor.
Rusya, birçok Batı ithalatına erişim kazanmaya devam ediyor. Yüksek teknoloji sektörü gibi sancılı bir yaptırım alanı bile bu AB ve ABD yaptırımlarının ciddi etkisini henüz hissetmedi. Gerçek şu, Rusya, askeri-sanayi kompleksi için olanlar da dahil olmak üzere kısmen elektronik ve bileşen stokları yarattı. Ek olarak, teknolojinin bir kısmı üçüncü ülkelerden gelen tedariklerle yenilenebilir ve yenilendi. Bu durum özellikle 2022'de Rusya'nın entegre devre ve yarı iletken ithalatını artırmaya devam etmesini açıklıyor.
İkincisi, yeni yaptırım kısıtlamaları, Rus ekonomisinin daha önce getirilen kısıtlamalara uyum sağlamayı öğrendiğini hesaba katmıyor. Ayrıca, ne kadar çok kısıtlama getirilirse, Rusya dış ekonomik ilişkilerini o kadar hızlı ve daha hızlı bir şekilde alternatif pazarlara yönlendirecektir. Böylece, serbest, yani kısıtlamasız ticaret olmaktan çıkan yeni bir uluslararası ticaret mimarisi oluşuyor. Ticaret korumacılığı, uzun bir süre dünya ekonomisinin gelişmesinde yeni bir trend haline geliyor.
Üçüncüsü, Rusya Federasyonu'nun üçüncü ülkelerle örneğin Çin veya Türkiye ile iş birliğini karmaşıklaştırma girişimleri, Amerika Birleşik Devletleri ile Avrupa Birliği'nin bu ülkelerle olan ilişkilerinin gözle görülür şekilde kötüleşmesi riskini oluşturmaktadır. Ve sözde gelişmiş ülkelerin dünyanın geri kalanından ekonomik izolasyon eğiliminin tezahürü, yalnızca imaja değil, Batı'ya daha da büyük zarar verebilir.
Son olarak, 2022 yılında Rusya'nın ABD ve AB ülkeleriyle karşılıklı ticaret ve yatırım iş birliğinin keskin bir şekilde gerilediğini ve Batı'nın gelecekte yaptırım uygulayacak neredeyse hiçbir rezervinin kalmadığını belirtmek gerekir.
Ek olarak Ukrayna'ya yapılan büyük ölçekli yardımın yol açtığı yük ile tamamlanan yaptırımların uygulanmasını başlatan ülkelere verilen ekonomik zarar aslında bu devletlerin ekonomik büyümesi için ciddi bir sorun olmaya günümüzde devam ediyor. Ne yazık ki, Brüksel'in siyasi hırsları hâlâ ekonomik çıkarlara ve önceliklere hâkim.
Bugününki yaptırımları daha siyasi, Rusya ekonomisi üzerinde önemli bir etkiye sahip olma olasılığı düşük. Ancak sadece Batılı ülkelerin Rusya'ya yönelik saldırgan dış politika eğiliminin devam ettiğini göstermeyi amaçlıyor.
Avrupa Birliği’ Rusya’ya yaptırımlar uygularken başlangıçta bu kısıtlamalarından doğacak olan gerçekçi beklentileri değerlendirmemiş görünüyorlar. Ek olarak, paradoksal bir şekilde, Rusya Federasyonu'na yönelik önlemlerin aslında açıkça tanımlanmış ve formüle edilmiş hedefleri yoktu, bu da görünüşe göre yaptırım politikasından sonuç almayı zorlaştırıyor.
Rusya ekonomisi çökmedi ve tam tersine Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası, bir yıl önce beklenenden daha hızlı toparlanacağını tahmin ediyor. Rusya Federasyonu'nun ödemeler dengesi geçen yıl istikrarlı olarak bir puan fazla oldu. ABD ve AB’nin yapmış oldukları Rusya karşıtı yaptırımların Rus ulusal para biriminin dinamikleri üzerinde olumsuz bir etkisi halen olmadı.
2023-2024'te Batı kısıtlamaları Rusya acısından bakıldığında kesinlikle yeni ekonomik zorluklar getirecek. Ancak Rusya'nın bütçe açığı ve ödemeler dengesi fazlası muhtemelen yönetilebilir durumda kalacak.
Mevcut durumda, Rusya hala nispeten küçük bir borca ve yüksek hacimli rezervlere sahipken, yaptırımlara karşı koymak için sürekli olarak yeni yollar ve mekanizmalar geliştiriyor. Yine de yaptırımların asıl olumsuz etkisinin orta ve uzun vadede beklenmesi gerektiğini unutmamak gerekir. Bu çerçevede, iç ekonomi üzerindeki etkilerinin derecesi, Rusya Federasyonu'nun kısıtlamalara uyum sağlama başarısına bağlı olacaktır.
28 Şubat 2023, Lüksemburg