Pazartesiden beri Slovenya, Hırvatistan ve Bosna Hersek'te Slovenya Başbakanı Janez Janša'nın gerçekten gönderdi mi Eski Yugoslavya'da sınırların yeniden çizilmesine ilişkin Brüksel'e resmi olmayan bir diplomatik belge ("kağıt olmayan"). Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel'in Slovenya'dan bu yönde bir belge aldığını resmi olarak kimse teyit etmedi. Peki Bosna ve Hersek’in parçalanmasını, Sırbistan Cumhuriyeti’nin Sırbistan’a ilhakını ve Kosova’nın Arnavutluk’la birleşmesini tartışan resmi olmayan bir diplomatik belge gerçekten var mı? Slovenya necenzurirano.si dergisi bu konuda internette bir belge yayınladı, belge ve ilgili makale aşağıda yayınlandı.
Süreç"
Aldığımız bilgiye göre, Şubat ayında Michel'in ofisine "Batı Balkanlar - İlerleme" başlıklı belge alındı. Kimin yazdığı resmen bilinmiyor. Kaynaklarımıza göre, kesinlikle Slovenya Dışişleri Bakanlığında kurulmamıştı. Bazı bilgilere göre içeriğinin bir kısmı Budapeşte'de yazılmıştır. Yine de, Janša’nın kabinesinin belgeyi çeşitli adreslere gönderdiği iddia edildiğinden, Brüksel diplomatik çevrelerinde “Slovenya” belgesi olarak bahsediliyor. Resmi bir niteliği olmayan çeşitli pozisyonları ve girişimleri iletmeyi amaçlayan resmi olmayan bir diplomatik belge olduğu için ne bir başlığı ne de imzası vardır. Michel'e geldi, resmi diplomatik görev yerini atladı, böylece varlığı her an açık bir şekilde reddedilebilirdi.
Bu nedenle, bu Slovenya'nın resmi tutumu değil, eski Yugoslavya ülkelerini etkileyen sorunlara olası bir çözüm için gayri resmi tek bir öneridir. Ancak içeriği, Slovenya'nın dış politikasının dayandığı tüm geçerli belgelerle tamamen çelişiyor. Ayrıca belge, otuz yıldır Bosna ve Hersek'in parçalanması için çalışan Sırp ve Hırvat milliyetçi çevrelerinin vizyonuna uyarlandı.
Beyaz ve Siyah: Bosna Hersek Nasıl Bölünmeli?
Belgenin girişinde, Yugoslavya'nın dağılmasından sonra ortaya çıkan "Sırplar, Arnavutlar ve Hırvatların çözülmemiş ulusal sorunlarından" bahsediyor. Belgenin yazarları, savaşların sona ermesinden sonra barışın tesis edilmesinden, vaat edilen Avrupa perspektiflerinden ve Kuzey Makedonya ve Karadağ'ın bu yöndeki ilerlemesinden sonra bile bölgede “kilit sorunların” çözülmeden kaldığını vurguluyor.
Bunlar:
🎯 Bosna ve Hersek'teki savaşı sona erdiren ve 1995'den fazla kişinin hayatına mal olan 100 Dayton Anlaşmaları, savaşın kazanımlarını etkin bir şekilde kabul etti, ancak ilke olarak
🎯 Şu anda Sırbistan ve Kosova için bir Avrupa perspektifi hayal etmek zor
🎯 Bosna Hersek'in AB üyeliği tamamen reddedilebilir
🎯 Bu arada, boşluk Türkiye tarafından Bosna Hersek ve Kuzey Makedonya'daki nüfuzunu artırmak için kullanıldı
🎯 Türkiye ve kaostan ve işlevsiz kurumlardan kişisel olarak yararlanan bir avuç yerel siyasetçi ve destekçileri dışında kimse Bosna Hersek'teki durumdan memnun değil
Burada, belgenin temel kısmına - yukarıda açıklanan sorunlara önerilen "çözüm" e geliyoruz. Belgenin yazarları, Sırbistan, Hırvatistan ve Arnavutluk hükümetlerinin şu anda istikrarlı olduğunu ve seçilmiş siyasetçilerinin stratejik kararlar alabileceğini vurguladılar. Bakalım ne öneriyorlar?
1️⃣ Kosova ve Arnavutluk'un birleşmesi. Kosova'da nüfusun yüzde 95'i Arnavut ana milletiyle birleşmek istiyor. Arnavutluk'ta da durum benzer. NATO üyesi Arnavutluk ile Kosova arasında neredeyse hiç sınır yok. Belgede, Güney Tirol örneğini takiben, Kosova'nın Sırp kesimine özel bir statü verileceği belirtiliyor. Nüfusun çoğunluğunun Almanca konuştuğu kuzey İtalya'da özerk bir eyalettir.
2️⃣ Sırbistan Cumhuriyeti topraklarının çoğu Sırbistan ile birleşmiştir. Sırp ulusal sorunu, Sırbistan Cumhuriyeti'nin bir kısmının Sırbistan'a eklenmesiyle büyük ölçüde çözülebilir. Belgede, Sırbistan'ın Kosova ile Arnavutluk'un birleşmesini kabul etmeye hazır olduğu belirtiliyor.
3️⃣ Hırvat ulusal sorunu Bu, Bosna Hersek'teki Hırvat çoğunluk kantonlarını Hırvatistan ile birleştirerek veya Bosna ve Hersek'in Hırvat kısmına (Güney Tirol modeline göre) özel bir statü vererek çözülebilir.
4️⃣ Boşnaklara bağımsız bir devlet verirdive bunun için tüm sorumluluğu alacaktı. Bir referandumda insanlar ne istediklerine karar verecekler: AB'ye katılmak veya AB dışında gelecek (Türkiye örneğini takip ederek). Şimdilik, Boşnakların büyük çoğunluğu AB perspektifini destekliyor, ancak daha fazla kaos ve Türk etkisinin ve radikal İslam'ın güçlü büyümesiyle, durum önümüzdeki on yıl içinde büyük ölçüde kötüleşebilir.
Pahor belgeyi biliyor muydu ve araziyi hissediyor muydu?
Yazarlara göre, bu "çözümler" Batı Balkanlar için AB ve NATO üyeliği konusundaki müzakereleri hızlandıracak. Ancak bunlar ABD, Almanya, Fransa ve diğer Avrupa ülkelerinde şiddetle karşı çıkan önerilerdir. Uluslararası toplum, Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğünün önemini vurguluyor ve eski Yugoslavya'da yeni sınırların kaldırılmasına karşı çıkıyor. Bu Pandora’nın kutusunu açacak ve muhtemelen yeni savaşlara yol açacaktır. Bosna Hersek'in parçalanması ve Kosova'nın Arnavutluk ile birleşmesine verilen yeşil ışık, Karadağ'daki Sırp milliyetçilerine ve Kuzey Makedonya'daki iki NATO üye devletinde yaşayan Arnavut milliyetçilerine yeni bir ivme kazandıracak.
Slovenya ve Janša'dan bu belgeyle bağlantılı olarak bahsedilmesi, muhtemelen AB'nin yaklaşmakta olan Slovenya Başkanlığı için en büyük darbedir. Bosna medyası bu haftanın başlarında belgeyle ilgili haber yaptığında, Janša yanıt olarak "Slovenya bölgenin kalkınmasına ve Batı Balkan ülkelerinin Avrupa perspektifine ciddi bir şekilde çözümler arıyor" dedi. Ancak belgenin varlığını açıkça inkar etmedi. O sadece, "Charles Michel'e geçen yıl onunla son görüşmesinden sonra Şubat veya Mart ayında bir şey teslim etmenin zor olacağını" vurguladı. Ancak belgeyi Brüksel'e götürmenin birçok yolu var. Örneğin Polonya'da, Michel, Janša'nın AB'deki en yakın siyasi müttefiki olan Başbakan Viktor Orbán ile Polonya'daki Visegrad Grubunun 30. yıldönümü vesilesiyle bir toplantıya katıldı.
Bosna-Hersek'in bölünmesine ilişkin bir belgenin varlığı, Slovenya Cumhurbaşkanı Borut Pahor'un Mart ayı başlarında Bosna-Hersek'i ziyaretine yeni bir ışık tutuyor. BH cumhurbaşkanlığının bir üyesi olarak Željko Komšić'in bu hafta başlarında ifşa ettiği Pahor, Bosna-Hersek'te olası bir barışçıl ayrılık hakkında soru sordu. Pahor'un kabinesi daha sonra cumhurbaşkanının Bosna-Hersek'in dağılması fikrine karşı olduğunu iddia etti. Barışçıl bir mola sorusunun yalnızca bu düşüncelerle ilgili endişeler nedeniyle gündeme getirildiği iddia edildi.
Bu nedenle Slovenya Cumhurbaşkanı Borut Pahor, Michel belgeyi aldıktan sonra Saraybosna'ya geldi. Pahor'un bundan haberi olmaması gerçekten mümkün mü? Bosna Hersek'in barışçıl dağılması sorusunu “zemini farklı hissettiği için” mi sordu? Belgede ayrıca gelecekteki "adımlar" hakkında da bahsediliyor. Daha spesifik olarak, planın uygulanabilir olup olmadığını görmek için bölgedeki karar vericilerle ve uluslararası toplumla "sessizce" kontrol etmekle ilgili. Herhangi bir anlaşmaya varılmadığı kanıtlanırsa, belge kağıt niteliği taşımaz. Son olarak ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Mart ayında Balkanlar'da yeni sınırlar çizme önerilerinin çeşitli kanallar aracılığıyla yoğun bir şekilde incelendiğine işaret etti. BH cumhurbaşkanlığına Nisan ayı başlarında gönderilen bir mektupta, Dayton Anlaşmasında radikal bir değişiklik yapılması konulu müzakereleri dışladı.
Dışişleri Bakanı Anže Logar parlamentoda yaptığı açıklamada, Slovenya'nın Batı Balkanlar'a yönelik stratejisinin değişmediğini söyledi. Ancak Sloven dış politikasında yeni bir dönüşün işaretleri giderek artıyor. Bilgilerimize göre, son aylarda Slovenya'nın bir şekilde katıldığı Bosna ve Hersek ile ilgili üç “kağıt dışı” var. Logar dün bu belgelerden birinin varlığını doğruladı. Bu, Mart ayı ortasında Hırvatistan tarafından başlatılan ve Slovenya'nın da katıldığı Bosna-Hersek için diplomatik bir girişimdir. Bu belgeyle, Bosna-Hersek'in seçim yasasını değiştirmek için Zagreb'de uzun süredir devam eden bir diplomatik saldırı yürütülüyor ve bu da BH Cumhurbaşkanlığı'nın Hırvat bir üyesinin Zagreb'e seçilmesini büyük ölçüde kolaylaştıracak.
Slovenya, Hırvat diplomatik girişimine katılarak en büyük AB ülkelerinden uzaklaştı. Macaristan'a ek olarak, yalnızca üç Ortodoks ülkesi tarafından desteklendi: Yunanistan, Bulgaristan ve Kıbrıs. İlk ikisinin, özellikle Avrupa entegrasyonuna daha fazla girme koşulları olmak üzere, Kuzey Makedonya konusunda kendi çıkarları var. BH cumhurbaşkanlığının Sırp üyesi Milorad Dodik kilit bir siyasi müttefik haline geldi, Sırp Cumhuriyeti'nin Sırbistan'a katılımı hakkında açıkça konuşan Rusya, Bosna-Hersek'in seçim yasasında Zagreb lehine değişiklikleri de destekliyor.
Slovenya'nın, Bosna ve Hersek'te güçlü ulusal çıkarları olan Hırvatistan'ın girişimine AB başkanlığından üç aydan daha kısa bir süre önce neden katıldığı açık değil. Özellikle Slovenya'nın tahkim aşamasında Hırvatistan ile hala bir takım açık soruları olduğu için ve son dış politika manevralarının Slovenya'nın çıkarına nasıl olduğu sorusuna cevap vermek bile mümkün değil._________________
Kaynak: internet