Bitmiş ya da bitmeye yakın bir akü ile yola çıkmak, yolculuğunuzu mahvedecek sonuçlar doğuracaktır. Hele ki, akünüz kısa süre içinde yolculuğunuza devam etmenizi sağlayacak kişilerin bulunmadığı bir yerde iflas ederse. Dolayısıyla akü ile ilgili bazı kritik kontrolleri ve işlemleri kendimiz yapabiliyor olmalıyız. Akü, motor, kendini idame edecek enerjiyi üretene kadar gerekli olan enerjiyi sağlar. Yani motorunuzun ilk enerjisi akü sayesinde elde edilir. Dolayısıyla sağlam bir akü ile yola çıkmak gereklidir.
Akü Ölçümü
Aracınızın aküsünün durumunu siz de basit bir şekilde kontrol ederek gerekli önlemleri alabilirsiniz. Ayrıca bu kontrol sırasında, akü kaynaklı olmayan sorunları da tespit etme şansınız da olacaktır. Adım adım aküyü nasıl kontrol edeceğimizi öğrenelim:
- Akünün konumunu belirleyelim. Aküler genellikle aracın ön kısmında kaputun altında, motorun bulunduğu yerde olur. Bazı araçlarda, akü bagajda da olabilir.
- Akünün kutup başlarını ve kablolarını aşınma olup olmadığını tespit etmek için kontrol ediniz. Aşınmaya dair belirtiler, genellikle yeşilimsi sarı renkli kabukların terminal ve kablolar üzerinde oluşmasıdır. Bu tarzdaki aşınmalar, multimetre (voltaj, direnç ve elektrik akımını ölçebileceğiniz bir cihaz Aşağıdaki şekilde bir multimetre gösterilmiştir.) ile yapılan ölçümlerin hatalı olmasına neden olmaktadır. Ya da herhangi bir ölçüm yapabilmenize olanak vermemektedir.
- Aşınmaları basit bir gözlemle tespit ettiniz. Bunları, akü kutup başlarını temizleme aracı ve akü kutup başı fırçası yardımı ile temizleyiniz.
- Gevşeyen kabloları sıkılaştırınız.Bu işlemi, bir torna vida yardımı ya da 5/16 inch civata somunu yardımı ile yapabilirsiniz.
Yukarıdaki işlemleri uyguladık ve akümüzü bir ön kontrolden geçirmiş olduk. Şimdi multimetre yardımı ile bazı ölçümler yaparak akümüzün sağlamlığını test edelim. Bunun için öncelikle multimetremizi ayarlamamız gerekmekte. Multimetre ayarları için izlemeniz gereken adımlar:
- Multimetrenin siyah ölçüm aparatını (ucunda ölçüm yapmaya yarayan bağlantı parçaları olan siyah kablo) multimetre üzerinde yer alan siyah bağlantı noktasına (“COM” yazılı bağlantı noktası. Not: Her multimetrede siyah renkli olmayabilir.) takınız. Aynı şekilde kırmızı ölçüm aparatını da “volts”, “ohms”, “miliamps” yazan bağlantı noktasına takınız. Eğer multimetrenizde “10A” yazan bir bağlantı noktası varsa onu kullanmayınız.
- Multimetreniz üzerindeki döner ayarlama butonunu, 20V DC değerine getiriniz. Eğer multimetrenizde 20V değeri yoksa, bu değere yakın bir değeri de ayarlayabilirsiniz. Fakat 14V’tan az bir değer seçmeyiniz. DC voltaj (direct current, doğru akım), genellikle bir çizgi ve bu çizgi üzerinde noktalar bulunan bir şekille temsil edilir. Dolayısıyla, DC voltaj seçerken bu sembol olup olmadığına dikkat ediniz. AC (alternative current, alternatif akım) voltaj değerleri de tilde (~) sembolü ile gösterilir. Kesinlikle AC voltaj değeri seçmeyiniz.
- Bağlantıları ve ayarları yaptınız. Multimetre ekranını kontol ediniz. 0.00 gibi değer görmeniz gerekmekte.
Multimetremizi ayarladık, artık aküyü test edebiliriz. Bunun için:
- Aracınızı durdurunuz. Motor çalışmamalı ya da kontak açık olmamalı. Eğer araç calışır durumda ise, şarjlı alternatör sebebiyle, aküden ölçeceğiniz değerler yanlış olacaktır.
- Multimetrenizi alınız. Kırmızı ölçüm kablosunu, akünüzün kırmızı (pozitif +) kutup başına, siyah ölçüm kablosunu da, akünüzün siyah (negatif -) kutup başına bağlayınız.
- Multimetreniz bağlantılarınızı doğru yapmanız durumunda bazı voltaj değerleri döndürecektir. Multimetre ekranında yazan değer, 12.4V DC ise akünüz tam şarjlıdır, 12.2V DC ise %50 şarjlıdır. Eğer ekrandan okunan değer, 12.0 V değerinden düşük ise akünüz ölmüş demektir. Şarjlı ve sağlıklı bir akü genellikle 12.6 V voltaj değeri döndürür. Bu değer, akü paketinde yer alan her biri 2.1V voltaj üreten 6 adet hücrenin toplam voltaj değeridir.
- İkinci bir test de aküden sağlanan ilk enerjinin miktarını tespit etmek için yapılır. Bunun için siz ölçüm yaparken birinin, motoru çalıştırması gerekmektedir. Marşa basıldığında, multimetreden okuduğunuz değer 10V’un altında ise akünüz yeterli elektrik akımını üretemiyor demektir. Böyle bir durumda motorunuz çalışmayacaktır.
- Eğer bir önceki adımda motorunuz çalıştıysa, motorunuzu durdurunuz. Bu sefer multimetre ile okuduğunuz değer, 3. adımda okuduğunuz maksimum değerden 0.1 V büyük ya da küçük olmalıdır.
Yukarıda yaptığınız kontrol ve testler sonrasında, akünüzün ömrü hakkında gerekli bilgiyi elde etmiş oldunuz. Eğer akünüzün öldüğüne karar verirseniz, kısa süre içerisinde değiştirmenizde fayda var. Eğer akünüz sağlamsa bir sorununuz yok. Sağlam bir akünüz var ve aracınız çalışmada sorunlar çıkarıyorsa, buna neden olan sebepler büyük bir ihtimalle akü kaynaklı değildir. Bu noktada aracınız daha detaylı bir inceleme için bir oto tamirciye gösterebilirsiniz.
Akü Ölçümü için Gerekli Malzemeler
- Multimetre
- Akü kutup başı temizleyicisi
- Yardımcı biri