Gösteri Tekniği
Gösteri, bir hareketin nasıl yapıldığını ya da bir işlemin nasıl kullanıldığını göstermek amacıyla dikkatle düzenlenmiş bir sunudur (Bülbül, 1991, s. 199). Bu tekniğin sözlü anlatım, resimler, şekiller ve sorularla desteklenerek daha da etkin hale getirilebilir. Özellikle beceri kazandırmada etkin bir tekniktir.
Gösteri tekniği “demostrasyon tekniği” olarak da adlandırılmaktadır. Öğretmen, bir eylem veya işlemin nasıl yapıldığını veya bir nesnenin nasıl kullanıldığını öğrencilere göstermek suretiyle açıklar. Ancak, öğrencilerin de gösterimi yapılan nesne veya işlem hakkında ön bilgiye sahip olmasında yarar görülmektedir. Bu teknik kulağa ve göze hitap ettiğinden, öğrenmenin kalıcılığı artar.
Gösteri tekniğinin bazı üstün yönleri şu şekilde sıralanmaktadır (Bülbül, 1991, s. 199);
1. Eylem veya işlem, yazılı ve sözlü anlarından daha iyi açıklanabilir,
2. ilgi çekebilir, açıklık ve kolay anlaşılma sağlayabilir,
3. Öğrencilere uygulama fırsatı verme olanağını sağlar,
4. Öğrencilerde istenilen davranışın kazanılıp kazanılmadığı anında görülebilir.
Bu tekniğin her yerde uygulanmasının olanaklı olmaması; fazla zaman alması; öğrencilerin hepsinin aynı fırsata sahip olmaması ve öğrencilerde olumsuz tepki geliştirmesi, bu tekniğin olumsuz yanlarıdır.
Gösteri tekniği ile etkin bir öğrenmeyi sağlayabilmek ve istenilen davranış değişikliğini gerçekleştirebilmek için, şunlar gözönünde bulundurulmalıdır (Aytar, 1967, s. 5):
1. Gerçek eşya ve varlık gösterilmeli,
2. Konu ile ilgili yerlere gezi düzenlenmeli,
3. ilgili film, slayt, model, resim ve haritalarda yararlanılmalıdır.
Kaynak: www.antalyahem.com/hem/tr/halkegitim/teknik.htm
Gösteri (demonstrasyon) yöntemi
Laboratuarları yetersiz, sınıfları kalabalık okullarda gösteri yöntemi sıkça kullanılmaktadır. Gösteri yöntemi sadece, laboratuar veya deneyle ilgili bir öğretme tekniği değildir. Bu yöntem, öğrencilere bir konunun daha fazla duyu organına hitap edecek şekilde öğretilmesini kapsar. Örneğin model kullanılması, bir aletin kullanılmasının öğrencilere gösterilmesi, film, TV, video ile bir konunun öğrencilere sunulması gibi etkinlikler de gösteri yönteminin içerisinde yer alır.
Ortaöğretimde gösteri yöntemi, öğretmenin önderliğinde yapılan bir etkinliğe öğrencilerin soru-cevap tekniği ile katılmaları şeklinde yaygın olarak kullanılır. Gösteri sırasında, öğrenciler gözlem yapar, veriler kaydeder, öğretmene sorular yöneltebilir ve öğretmenin sorularına cevap vermek durumunda olabilir. Gösteri yöntemi öğretmenin denetiminde bir grup öğrenciye de yaptırılabilir.
Gösteri bir deney de olabilir. Bu durumda, öğretmen deneyi yapar, öğrenciler öğretmeni izlerler. Ancak, burada öğrenci pasif bir izleyici olmamalı, soru-cevap yöntemiyle aktif hale getirilmelidir. Eğer bu yapılmazsa gösteri deneyinde istenilen başarı elde edilmeyebilir. Daha genel olarak, bir gösteri deneyinde etkili öğrenme sağlanabilmesi için aşağıdaki tavsiyelere uyulmalıdır.
1 Öğretmen deneyin doğru sonuç verip vermediğini önceden denemelidir. Böylece, deneyin başarısız olma olasılığı minimuma indirilmiş olur.
2 Gösteri masası üzerinde, ilişkisiz araç ve gereçler bulundurulmamalı ve deney herkesin görebileceği bir pozisyonda yapılmalıdır.
3 Gösteri deneyi öncesi, öğrencileri öğrenmeye hazırlamak için öğretmen genellikle önbilgiler vermeli ve amacı açık bir şekilde belirtmelidir.
4 Deney süresince soru-cevap yaklaşımıyla öğrencilerin aktif hale getirilmesi sağlanmalıdır.
5 Gösteri deneyinden varılmak istenen sonuç öğrenciye buldurulmaya çalışılmalıdır.
6 Ne öğrendiniz? Sorusu etrafında gösteri deneyi öğrencilerin de katılımıyla özetlenmelidir.
Gösteri yönteminin üstünlükleri ve sınırlılıkları aşağıdaki şekilde özetlenebilir.
Üstünlükleri
1 Ekonomik bir yöntemdir malzeme israfını önler.
2 Tehlikeli deneyler emniyetli bir şekilde yapılır.
3 Öğrenciler tartışma sürecine katılırlar
4 Deney sonuçları daha güvenilir olabilir.
Öğrenciler bir deneyin profesyonel bir şekilde nasıl yapıldığını gözleme imkanı bulurlar.
Sınırlılıkları
1 Bütün öğrenciler deneyden aynı oranda yarar sağlamayabilir.
2 Arka sıradaki öğrencilerin deney izlemesi güçtür.
3 Öğrenciler kendi becerilerini yeterince geliştiremezler.
4 Gösteri deneylerini hazırlamak fazla zaman alıcıdır.
5 Bu yöntemde çoğunlukla öğretmen aktif , öğrenci ise pasiftir.
6 Etkili gösteri yapma beceri gerektiren bir iştir. Öğretmen gerekli formasyona sahip değilse sıkıntılar doğabilir.
Kaynak: www.kimyaokulu.com
GÖSTERİ (DEMONSTRASYON TEKNİĞİ)
Kapsamı
Gösteri öğretmenin öğrencilerin önünde bir şeyin nasıl yapılacağını göstermek ya da bir prensibi açıklamak için yaptığı işlemlerdir. Gösteride hem görsel hem de işitsel iletişim kullanılır.
Gösterinin en önemli faydası herhangi bir şeyin en uygun biçimde ya da ustaca nasıl başarılacağını göstermektir. Bu nedenle gösteri en uygun bir biçimde hazırlanmalı ve uygulanmalıdır.
Gösteri yöntemi özellikle spor, fen, müzik ve sanat alanlarında kullanılmalıdır.
Faydaları
Gösteri öğrencilere olayların oluşumunu hem görerek hem de işiterek öğrenme imkanı sağlar.
Gösteri kelimelerin yetersiz olduğu fikirler, prensipler, hareketler ve kavramların açıklaması için kullanılır.
İyi bir gösteri öğrencinin dikkatini çeker.
Yalnızca gösteri yapanın materyale ihtiyacı vardır. Bu nedenle oldukça ekonomiktir.
Öğrenciler de gösterileri yönetebilirler. Böylece beceri ile tutumların ilişkisi gelişir.
Öğrenci materyal ile bir işe ya da beceriye başlamadan önce o işlemin ya da tecrübenin gösterisi tehlikeyi azaltır. Özellikle fen laboratuarlarında bu husus çok önemlidir.
Yanlış yapa yapa öğrenme için harcanacak zamanı azaltır.
İyi bir gösteri işlemin standartlarını ortaya koyar. El sanatları resim, müzik ya da beden eğitimi gibi alanlarda güdülendirir.
Gösteri özellikle beceriler sahasında yararlıdır.
Gösteri toplumdaki insan kaynaklarını kullanmak için en mükemmel yöntemdir.
Sakıncaları
Göstericinin çok fazla planlama ve hazırlık yapmasını gerektirir.
Eğer gösterici dönütlere dikkat etmeksizin yalnızca Göster ve anlat ilkesini uygularsa etkisiz olabilir.
Gösteri yöntemi kalabalık sınıflarda ya da çok küçük objelerle tam olarak uygulanamaz. Çünkü her iki durumda da öğrencilerin tümü gösteriyi çok rahat izleyemeyebilir.
Eğer gösterinin görsel kısmı, işitsel kısmı ile tutarlı değilse (birlikte olmazsa) öğrenciler karıştırabilirler.
Gösteri anlama olmaksızın taklit etmeye dayanabilir.
Karmaşık bir gösteride öğrenciler başarısızlık ya da eksiklik duygusuna kapılabilirler.
Bilişsel ya da yüksek seviyeli duygusal öğrenmede kullanımı güçtür.
Pek çok gösteri zaman sarfettirir.
En İyi Kullanım İçin Rehber İlkeler
Gösteri için ihtiyaç duyulan materyali planlama ve geliştirme için gerekli zaman harcama.
Zaman limitini gözlemek amacıyla gösterinin tümünün provasını ya da tecrübesini yapma.
Gösteri başlayacağı zaman kullanılacak tüm materyalin elin altında bulunduğundan emin olma.
Dönüt sağlamak için gösteri sırasında sorulardan yararlanma.
Bir işi yapmanın doğru yolunu göstermek kadar yanlış yolunu da göstermeye ve tartışmaya devam etme.
Gösterinin sonunda, basamakların bir özetini verme ya da oluşumuna ilişkin bir özet verme.
Mümkünse bir ya da iki öğrenciye gösteriyi aynen yaptırma.
Kaynak: Eğitim Programları ve Öğretim İlke ve Yöntemleri (Prof. Dr. Leyla Küçükahmet)
GÖSTERİ (DEMONSTRASYON) TEKNİĞİ
Gösteri öğretmenin ya da öğrenci gruplarının herhangi bir konuyu laboratuarda ya da sınıfta diğer öğrencilerin önünde deneyerek, araç ve gereçler kullanarak açıklamaları ya da sunmalarıdır. BU teknikte sadece bir işin nasıl yapılacağı değil, aynı zamanda bir ilke ya da kuralın açıklanması da yapılabilir.
Bu teknik özellikle göze ve kulağa yöneliktir. Bu nedenle çok etkilidir. Gösteri esnasında tartışma, dramatizasyon gibi yöntemler kullanılabilir. Slayt, harita, resim, grafik, model, kara tahta gibi görsel-işitsel araçlardan yararlanılabilir. Gösteri tekniğinden yaralanmak isteyen bir öğretmen, bu tekniğin etkili olabilmesi için aşağıdaki hususları göz önünde tutması faydalı olur:
Gösterinin amaçlarını ve içeriğini kesinlikle karşılaştırın. Öğretmen, öğrencilerin bilgi düzeyini bilmeli, bu düzeyin üzerine neler verebileceğini kararlaştırmalıdır.
İmkan varsa önce bir deneme yapın. Böyle bir deneme araçların olup olmadıklarını, çalışıp çalışmadığını, zamanın yeterli olup olmadığını aydınlatır.
Dikkati çekecek usuller bulun. Gösteri bütün öğrencilerce görülmeli, duyulmalı ve öğrencilerin dikkatleri uyanık bulundurulmalıdır.
Gösteriyi sınıfta dolaştırın.
Öğrencilerin de katılmasını sağlayın.
Etkinlikleri tartışın, özetleyin ve değerlendirin. Bunlar konuların öğrenilmesini ve bir düzene konulmasını sağlarlar.
( J.W. Thornton, Jr. 1965, s. 176-177)