Araştırmalara göre Covid-19 nedeniyle hastaneye kaldırıldıktan sonra iyileşen her üç hastadan en az birinin sağlığı kalıcı olarak etkilendi. Hastaların çeşitli organlarında kalıcı hasarlar ve psikolojik sorunlar baş gösterdiği tespit edildi.
Nature Medicine dergisinde yayınlanan makale, Covid-19 ile ilgili son zamanlarda yayınlanan çeşitli araştırmaları özetleyerek, “uzun dönemli Covid-19” hastalarında en sık görülen semptomların “yorgunluk, nefes darlığı, anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğuna” işaret ediyor.
Söz konusu araştırma, hastaları uzun süre takip eden Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’den 9 çalışmayı analiz etti.
İtalya’da yapılan bir araştırma, 143 hastadan yaklaşık yüzde 90’ının en az bir semptom gösterdiğini ve yarısından fazlasının hastaneden taburcu olduktan iki ay sonra birkaç semptom gösterdiği sonucuna vardı.
En sık görülen semptomlar şiddetli yorgunluk (%53.1), nefes darlığı (%43.4 ), eklemlerde (% 27.3) veya göğüste ağrı (% 21.7).
Akıl sağlığı açısından da sonuçlar endişe verici. Hastaneden taburcu olduktan bir ay sonra 402 İtalyan hastanın yüzde 56’sınde en az bir psikiyatrik sorun teşhisi kondu. Bunların yaklaşık yüzde 30’unda travma sonrası stres bozukluğu ve depresyon görüldü.
Uzun dönemli korona semptomları henüz çok bilinmiyor
Yeni tip koronavirüs esas olarak hastaların akciğerlerine saldırıyor, ve bazen uzun süre devam eden nefes darlığı semptomu görülüyor. Ancak araştırmalar, virüsün diğer organlara da saldırarak kardiyovasküler problemlerden kronik inflamasyona kadar değişen komplikasyonlara neden olduğunu gösterdi.
Harvard Tıp Fakültesi’nde onkoloji uzmanı Prof. Kartik Sehgal, AFP’ye verdiği demeçte, “Dünya çapında Sars-CoV-2 ile enfekte olmuş milyonlarca insan göz önüne alındığında, fiziksel, bilişsel ve zihinsel sağlık üzerindeki uzun vadeli sorunlar yeterince bilinmiyor. Şu an muhtemelen buzdağının sadece ucunu tespit ediyoruz” dedi.
Bilim insanları, Covid-19 kaynaklı ölümlerin önlenmesinin sağlık açısından yeterli bir sonuç olmadığını, “uzun dönemli Covid” konusunda araştırmaların derinleştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Haberin kaynağı için tıklayın.
Delta varyantı ne kadar bulaşıcı, aşılar varyanta karşı etkili mi?
Covid-19 bazı coğrafyalarda mutasyon geçirerek yeni bir varyanta dönüştü. Kesin olmayan araştırmalara göre Delta varyantının ölümcüllüğü azaldı fakat yayılması daha hızlı. Delta varyantı ve diğer varyantların covid-19 aşılarına karşı dayanıklı olup olmadığı merak konusu.
Euronews’te yer alan habere göre, covid-19’a yol açan koronavirüsün en güçlü varyantı olarak kabul edilen Delta, birçok ülkenin kısıtlamaları hafifleterek ekonomilerini canlandırmaya çalıştığı bu dönemde yayılmaya devam ederken, virolog ve salgın hastalık uzmanlarının salgına ilişkin tahminlerinin de değişmesine neden oldu.
Aşılar Covid-19’un neden olduğu ağır hastalık ve hastane tedavisine ihtiyaç gereksinimini güçlü şekilde azalttı ancak elde edilen bulgular ilk defa Hindistan’da ortaya çıkan delta varyantının iki doz aşı olanlarda bile hızla bulaştığına işaret ediyor.
İngiltere’de koronavirüs varyantlarının genetik dizilim çalışmalarının başındaki mikrobiyolog Sharon Peacock “bugüne kadar görülen en güçlü ve hızlı varyant” olarak tanımladığı Delta’nın şu anda dünyanın karşı karşıya olduğu en büyük risk olduğunu belirtiyor.
Delta varyantı neden daha bulaşıcı?
Çin’de yapılan bir çalışma koronavirüs bulaşan kişilerin ilk kez 2019’da Vuhan’da ortaya çıkan virüse kıyasla burunlarında bin kat daha fazla Delta varyantı taşıdığını tespit etti.
İngiliz mikrobiyolog Peocock daha fazla virüsün dışarıya atılıyor olması sebebiyle Delta varyantının daha bulaşıcı olabileceğini ancak bu konuyla ilgili araştırmaların hala sürdüğünü belirtiyor.
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) San Diego Üniversitesi’nden bağışıklık uzmanlarına göre delta varyantı İngiltere’de ilk kez görülen ve orijinal virüsten daha bulaşıcı olduğu bildirilen Alpha varyantından yüzde 50 daha bulaşıcı.
Kaliforniya’daki Scripps Araştırma Dönüşümsel Enstitüsü Müdürü ve genetik dizilim uzmanı Eric Topol Delta varyantının kuluçka döneminin daha kısa olduğunu ve bu nedenle daha fazla viral parçacığa sahip olduğunu dile getiriyor. Topol bu durumun aşıları zorladığını ve aşılanmış kişilerin bu nedenle özellikle dikkat etmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Topol virüsün en çetin versiyonunun ortaya çıktığı bu dönemde kısıtlamaların kaldırılması, özellikle de maske kullanımından vazgeçilmesinin yapılması gereken son şey olduğu görüşünde.
Aşı Delta varyantına karşı ne kadar koruyor?
Delta’nın en kaygılandıran yönü insanları daha çok hasta etmekten ziyade daha hızlı bulaşarak aşı olmamış kişilerde ağır hastalığa yol açması ve hastene tedavisi gerektirmesi.
İngiltere Halk Sağlığı Kurumu geçen hafta yayınladığı son verilerde ülkede Delta varyantı nedeniyle hastanede yatan 3 bin 692 kişiden yüzde 53’ünün aşılanmamış olduğunu, yüzde 22,8’inin ise tam doz aşılanan kişiler olduğunu açıkladı.
Delta’nın en baskın varyant olduğu Singapur’da da geçtiğimiz hafta hükümet tarafından açıklanan son verilere göre Covid-19 vakalarının üçte birini aşılanmış kişilerin oluşturduğunu ancak hiçbirinde hastalığın ağır seyretmediği bildirildi.
Dünyada en fazla Covid-19 vakası ve hastalıktan kaynaklanan ölümlerin yaşandığı Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) yeni enfeksyonların yüzde 83’üne Delta varyantı neden oluyor. Hekimler aşıların hafif enfeksiyonlara karşı yüzde 100 koruma sağlamamasının aşılanmış kişilerde hayal kırıklığı yarattığını belirtiyor. Ancak ülkede bugüne kadar koronavirüs kaynaklı ağır hastalıkların yüzde 97’sinin aşılanmamış kişilerde görülmesi aşıların etkinliği konusunda önemli bir veri sağlıyor.
Öte yandan İsrail’den gelen bilgiler aşı olanlar için biraz daha karamsar. İsrail sağlık yetkililerinin verdiği bilgilere göre halen koronavirüs nedeniyle hastanede tedavi görenlerin yüzde 60’ını aşılanmış kişiler oluşturuyor. Çoğunluğu 60 yaş üzeri olan bu kişilerin başka sağlık sorunu bulunduğu belirtiliyor.
Pfizer-BioNTech’in 2. dozunun yan etkileri neler?
Covid-19’a karşı üretilen Pfizer-Biontech aşısının özellikle ikinci dozunu yaptıranlar yan etkilerden şikayet ediyor.
Türkiye’de Sinovac aşısından sonra gittikçe yaygınlaşan ve halk tarafından tercih edilen BioNTech aşısının yan etkileriyle ilgili yapılan araştırmalar, ikinci dozdan sonra dile getirilen şikayetleri doğruluyor.
Pfizer-BioNTech aşısını yaptıran kişiler özellikle ikinci dozdan sonra yüksek ateş, halsizlik, baş ve kas ağrısı, mide bulantısı ve titreme gibi şikayetlerde bulunuyor.
ABD’de Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) yaptığı bir araştırmaya göre Moderna da dahil olmak üzere mRNA teknolojisi kullanan aşıların ikinci dozunu alanların en az 3’te 2’si yorgunluk, halsizlik ve kas ağrısı gibi konulardan şikayet ediyor.
Yan etkiler bununla da sınırlı değil. Mesela İsrail’de BioNTech aşısının ikinci dozunu olan çoğunluğu erkek 30 yaşın altında olan 62 kişide kalp kası enfeksiyonu (miyorkardit) görüldü.
CDA: Tüm yan etkiler vücudun antikor ürettiğinin bir kanıtı
ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC), mRNA aşılarının yan etkilerinin kol üzerinde ağrı, kızarıklık, şişme olarak görüldüğünü ve bu kişilerde yorgunluk, kas-baş ağrısı, titreme, ateş ve mide bulantısına sebep olabileceğini belirtiyor.
CDA, söz konusu yan etkilerin 1-2 gün içinde ortaya çıkabileceğini ve tüm bunların vücudun bağışıklık sisteminin harekete geçtiğinin bir kanıtı olduğunu ifade ediyor.
CDA, sitesinde BioNTech veya Moderna gibi Covid-19’a karşı mRNA teknolojisini kullanan aşılardan yaptıranların, ikinci dozda da aynı markaları tercih etmesi gerektiğini belirtiyor.
Ankara Üniversitesi (AÜ) Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. İsmail Balık’a göre de BioNTech aşısında yan etkiler kendini daha fazla gösteriyor.
Prof. Dr. Balık, “Bu yan etkiler aşı yerinde ağrı, şişlik, ateş, vücut kırgınlığı gibi belirtiler BioNTech aşısında daha fazla görülüyor ama bunların hiçbiri risk oluşturmuyor, kişiyi ağır hastalık geçirme ve ölüm riskinden koruyor. İnaktif olan Sinovac aşısında ise bu tip yan etkiler ya olmuyor ya daha az gözüküyor.” diyor.
mRNA tekniği nasıl çalışıyor, yan etki sebepleri nedir?
Bazı bilim insanları ciddi yan etkilerden kaçınmak için birinci ve ikinci doz aşılarda farklı markaların kullanılmasının yararlı olacağını savunuyor.
BioNTech veya Moderna gibi firmaların ürettiği mRNA aşıları, insan vücudundaki hücrelerde Covid-19 virüsünde yer alan proteine benzer proteinlerin üretilmesini sağlıyor. Bu sayede vücudun bağışıklık sistemi virüsü tanımlıyor ve ona karşı antikor üretiyor.
Aşı olanların vücutları ilk doz sonrası “aşıdaki virüs RNA’sına” tepki veriyor. Yan etkiler, vücudun iltihaplanmaya gösterdiği tepki de denilebilir. İkinci doz sonrası ise vücudun bağışıklık sistemi etkisini artırmak için, virüse karşı daha fazla tepki gösteriyor.
Haberin kaynağı için tıklayın.
Stockholm merkezli AB kurumu: Ağustos başına kadar vakalar artacak
Merkezi Stockholm’de bulunan Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), salgının seyri ile ilgili hesaplamalara dayanan tahminlerini açıkladı. ECDC, Ağustos ayının başına kadar yeni vaka sayılarının beş kat artacağını tahmin etti. Vaka sayılarının artışına ise bulaşıcılığı yüksek Delta varyantının etkili olduğu belirtildi.
AB’nin hastalıklarla mücadele kurumu ECDC’nin tahminleri, Avrupa Birliği ülkeleri ile AB üyesi olmayan Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’ı kapsıyor. ECDC, bu bölgelerde 1 Ağustos’tan itibaren yedi günlük insidans oranının 100 bin kişi de 420 yeni vaka olacağını tahmin ediyor. Söz konusu bölgelerde geçen haftaki insidans oranı ise ortalama 90’dı.
Öte yandan kurum, hastanede tedavi görmeye ihtiyaç duyacak korona vakaları ve can kayıplarının ise devam eden aşı kampanyası nedeniyle daha az artacağını tahmin ediyor. ECDC, gözlemlediği 30 ülkenin üçte ikisinde vaka sayılarında artış eğiliminin başladığına ve yeni vakaların da çoğunlukla 15 ila 24 yaşlarında olduğuna dikkat çekti.
Delta varyantı ne kadar bulaşıcı?
Alman Daimî Aşı Komisyonu’nun (Stiko) açıklamasına göre Delta varyantı (B.1.617.2) Mart 2021’den beri yeni vakalarda baskın olan Alfa (B.1.1.7) varyantına göre daha bulaşıcı. İngiliz bilim insanları da Delta’nın Alfa’dan yüzde 60 daha bulaşıcı olduğunu ifade ediyor.
Dünya genelinde hızla yayılan koronavirüsün Delta varyantı Almanya’da da baskın varyant haline geldi. Vakaların yarıdan fazlasının kaynağı Delta. Delta’nın görüldüğü Türkiye’de de vaka sayıları yeniden artış eğiliminde.
Haberin kaynağı için tıklayın.
Delta varyantı ne kadar bulaşıcı, aşılar varyanta karşı etkili mi?
Pfizer-BioNTech’in 2. dozunun yan etkileri neler?
İsveç’te rehine krizi: Mahkumlar fidye olarak pizza istedi
İsveç’te rehine krizi: Mahkumlar fidye olarak pizza istedi
İsveç’te koronavirüs aşılamasında ‘üçüncü doz’ da uygulanacak
Örebro’da paraşüt uçağı düştü, 9 can kaybı
Çok Okunanlar
-
İsveç5 gün önce
İsveç’te rehine krizi: Mahkumlar fidye olarak pizza istedi
-
İsveç3 hafta önce
İsveç’te koronavirüs aşılamasında ‘üçüncü doz’ da uygulanacak
-
İsveç2 hafta önce
Örebro’da paraşüt uçağı düştü, 9 can kaybı
-
Avrupa2 hafta önce
Avrupa koronavirüs tedbirlerini yeniden artırıyor
-
İsveç1 hafta önce
Muhtemel bir sel felaketinde İsveç’te risk altında olan şehirler
-
Finlandiya2 hafta önce
Finlandiya Başbakanı Sanna Marin’in ‘kahvaltı parası’ soruşturması tamamlandı
-
Sağlık2 hafta önce
Stockholm merkezli AB kurumu: Ağustos başına kadar vakalar artacak
-
Avrupa2 hafta önce
Türkiye, Avrupa’da konut ve kira fiyatlarının en fazla arttığı ülke oldu