Transkript
1 HAVA KALİTESİNİN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Çevre Bakanlığından:(**) Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi : 02/11/1986 Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı: * Bu Yönetmelikte geçen "Çevre Genel Müdürlüğü ibaresi, 443 sayılı Çevre Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1 inci maddesi ile "Çevre Bakanlığı" olarak değiştirilmiştir. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ NOT : (*) 01/05/2003 kabul tarihli, 08/05/2003 tarih ve sayılı R.G.de yayımlanan 4856 sayılı "Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun"nun Geçici 4. Maddesi gereğince, mevzuatta "Çevre Bakanlığı" yapılmış olan atıflar, 4856 sayılı Kanuna yapılmış sayılır. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ BİRİNCİ BÖLÜM : Kanuni Dayanak, Amaç, Kapsam, İstisnalar Tanımlar Kanuni Dayanak Madde Sayılı, 9 Ağustos 1983 kabul tarihli Çevre Kanununun 1 ve 3'üncü maddelerinde öngörülen amaç ve ilkeler doğrultusunda, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13'üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Amaç Madde 2 - Bu yönetmeliğin amacı, her türlü faaliyet sonucu atmosfere yayılan is, duman, toz, gaz, buhar ve aerosol halindeki emisyonları kontrol altına almak; insanı ve çevresini hava alıcı ortamındaki kirlenmelerden doğacak tehlikelerden korumak; hava kirlenmeleri sebebiyle çevrede ortaya çıkan umuma ve komşuluk münasebetlerine önemli zararlar veren olumsuz etkileri gidermek ve bu etkilerin ortaya çıkmamasını sağlamaktır. Kapsam Madde 3 - Bu yönetmeliğin hükümleri, 2'nci maddede belirtilen amaca ulaşmak için; a) Tesislerin kurulması ve işletilmesini, b) Tesislerin, yakıtların, hammaddelerin ve ürünlerin üretilmesi, kullanılması, depolanması, taşınması ve ithalini, c) Motorlu vasıtaların donanımları, çalıştırılmaları ve uymaları gereken keyfiyetleri kapsar. İstisnalar
2 Madde 4 - Bu yönetmelik; a) 2690 Sayılı Kanun ile Türkiye Atom Enerjisi Kurumuna verilen yetki alanına giren, insan sağlığı ve çevrenin nükleer yakıt ve diğer radyoaktif maddelerin radyasyonundan korunmasında; ilgili tesis, alet ve düzeneklerde, b) İşçi sağlığı ve iş güvenliği tüzükleri kapsamına giren işyeri atmosferlerinde, c) Hava alıcı ortamına bir emisyonun söz konusu olmadığı tesis, alet ve düzeneklerde, uygulanmaz. Tanımlar Madde 5 - a) Hava Kirleticiler: Havanın tabii bileşimini değiştiren, is, duman, toz, gaz, buhar ve aeresol halindeki kimyasal maddelerdir. b) Hava Kalitesi: İnsan ve çevresi üzerine etki eden hava kirliliğinin göstergesi olan, çevre havasında mevcut hava kirleticilerin artan miktarıyla azalan kaliteleridir. Hava kalitesinin belirtilmesinde kullanılan tanım, birim ve semboller Ek 1'de verilmiştir. c) Emisyonlar: Yakıt ve benzerlerinin yanmasıyla; sentez, ayrışma, buharlaşma ve benzeri işlemlerle; maddelerin yığılması, ayrılması, taşınması ve bu gibi diğer mekanik işlemler sonucu bir tesisten atmosfere yayılan hava kirleticilerdir. Emisyonların belirtilmesinde kullanılan tanım ve birimler Ek 1'de verilmiştir. d) Tesis: Bu yönetmelikte tesisin anlamı: - Kurum, kuruluş, işletmeler ve diğer sabit düzenekler; - Makineler, aletler ve diğer yer değiştirebilen teknik düzenekler ile motorlu vasıtalar; - Üzerinde madde depolanan, boşaltılan ve iş yapılan mülklerdir. e) Yetkili Merci (Yetkili Makam): Bu yönetmelikte adı geçen yetkili merci, resmi izinlerin verilmesinde ve denetim görevinin ifasında, 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun inci maddelerine göre Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ile bu kanunun yetkili kıldığı kurum ve kuruluşlardır. Kirletme yasağı, çevre korunması, çevresel etki değerlendirmesi, işletme izni, haber verme yükümlülüğü ve denetleme esasları hakkında yönetmelikleri ve standartları hazırlama yetkisi 2872 sayılı Çevre Kanununun 8-13 üncü maddeleri uyarınca Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğündedir. Verilecek cezalar 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 2872 sayılı Çevre Kanununun bazı maddelerinin değiştirilmesi hakkında 3301 sayılı kanun doğrultusunda uygulanır. Faaliyetlerin durdurulmasında yetki, 2872 sayılı Kanunun ncı maddelerinde belirtilen şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü ve mahallin en büyük mülki amirindedir. Ayrıca 222 sayılı Çevre Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında tarihinde yürürlüğe konan Kanun Hükmünde Kararname ile verilen yetkiler doğrultusunda, Çevre Genel Müdürlüğü ve Mahalli Çevre Kurulları çevre kirliliğinin önlenmesi için çalışmalar yapar ve kararlar alırlar. f) İzin: Bu yönetmelikte izin, ''Emisyon İzni'' anlamında kullanılmıştır.
3 g) Ön İzin: Bu yönetmelikte ön izin, ''Emisyon ön izni'' anlamında kullanılmıştır. h) Tip ve Emisyon Belgesi: İzne tabi olmayan, emisyon yayan değişik modeldeki tesislerin ve bunların parçalarının tasarım özellikleri, verim, kapasite ve emisyon değerlerinin bu yönetmelik hükümlerine uygunluğunu tevsik eden belgedir. i) Teknolojik Seviye: Sürekli işletilmesinde başarısı tecrübeyle sabit, mukayese edilebilir metotlar, düzenekler ve işletme şekilleriyle kontrolleri yapılabilen; emisyon sınırlama tedbirlerini pratikleştiren ve kullanışlı hale getiren, ileri ve ülke şartlarında uygulanabilir teknolojik metotlar, düzenekler, işletme biçimleri ve temizleme metotlarının geldiği seviyedir. j) Üretmek: Bu yönetmelik kapsamında ''üretmek'' terimi; üretmek, işlemek, üretim amacıyla tüketmek ve diğer kullanımları içine alır. Bu yönetmelikte ithalat ve diğer nakliyatlar aynı anlamda mütalaa edilirler. İKİNCİ BÖLÜM : Hava Kalitesi Sınır Değerleri, İzne Tabi Tesisler İçin Emisyon Sınır Değerleri Hava Kalitesi Sınır Değerleri Madde 6-1. Hava Kalitesi Sınır Değerleri: İnsan sağlığının korunması, çevrede, kısa ve uzun vadeli olumsuz etkilerin ortaya çıkmaması için atmosferdeki hava kirleticilerinin, bir arada bulunduklarında, değişen zararlı etkileri de göz önüne alınarak tespit edilmiş konsantrasyon birimleriyle ifade edilen seviyelerdir. A- Uzun Vadeli Sınır Değerleri (UVS) Aşılmaması gereken, bütün ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması olan değerlerdir. B- Kısa Vadeli Sınır Değerleri (KVS) Maksimum günlük ortalama değerler veya istatistik olarak bütün ölçüm sonuçları sayısal değerlerinin büyüklüğüne göre dizildiğinde, ölçüm sonuçlarının %95'ini aşmaması gereken değerlerdir. Çöken tozlar için farklı olarak aşılmaması gereken maksimum aylık ortalama değerdir. UVS ve KVS değerler için öngörülen süreler genellikle 1 yıllık periyodları kapsar. Ayrıcalıklı durumlar Ek 2'de belirtilmiştir. Çeşitli hava kirleticileri için uyulması gereken uzun ve kısa vadeli sınır değerler aşağıda verilmiştir. Birim UVS KVS 1. Kükürt Dioksit (SO2) Kükürt Trioksit (SO3) Dahil
4 a) Genel (µg/m³) (900) b) Endüstri Bölgeleri (µg/m³) (900) 2. Karbon Monoksit (CO) (µg/m³) Azot Dioksit (NO2) (µg/m³) Azot Monoksit (NO) (µg/m³) Klor (CI2) (µg/m³) Klorlu Hidrojen (HCI) ve Gaz Halde Anorganik Klorürler (CI-) (µg/m³) Florlu Hidrojen (HF) ve Gaz Halde Anorganik Florürler (F-) (µg/m³) - 10(30) 8. Ozon (O3) Fotokimyasal Oksitleyiciler (µg/m³) - (240) 9. Hidrokarbonlar (HC), (µg/m³) (280) 10. Hidrojen Sülfür (H2S) (µg/m³) - 40 (100) 11. Havada Asılı Partikül maddeler (PM) (10 Mikron ve Daha Küçük Partiküller) a) Genel (µg/m³) b) Endüstri Bölgeleri (µg/m³) PM içinde kurşun (Pb) ve Bileşikleri (µg/m³) PM içinde Kadmiyum (CD) ve Bileşikleri (µg/m³) Çöken Tozlar (µg/m² gün) (10 mikrondan büyük partiküller dahil) a) Genel b) Endüstri Bölgeleri Çöken Tozlarda Kurşun ve Bileşikleri (µg/m² gün) Çöken Tozlarda Kadmiyum ve Bileşikleri (µg/m² gün) 7,5-17. Çöken Tozlarda Talyum (TI) ve Bileşikleri (µg/m² gün) 10 - Not: Parantez içindeki rakamlar referans maksimum saatlik sınır c- Kış Sezonu Ortalaması Sınır Değerleri Kış aylarında, binaların ısıtılmasıyla ortaya çıkabilen hava kirlenmelerine yol açan hava kirleticiler için Ekim- Mart ayları arasında yerleşim bölgelerinde yapılan ölçümlerin ortalamaları, aşılmaması gereken kış sezonu ortalaması UVS sınır değerleri ile mukayese edilirler.
5 Kış Sezonu Ortalaması Sınır Değerleri Kükürt Dioksit 250 µg/m³ Havada Asılı Partikül Madde 200 µg/m³ 2. 1 inci fıkra ile belirlenen sınırlara ulaşılmadığı halde,. mahalli çevre birimleri hava kalitelerini iyileştirme programları geliştirirler. Hava Kalitesi Sınır Değerlerini, zaman içerisinde daha sıkı sınır değerlerine düşürerek, daha temiz hava kalitelerine ulaşmak için, yaygın olarak ortaya çıkan hava kirleticilere ait, hedeflenmiş sınır değerler belirlenir. Kükürt dioksit ve havada asılı partikül maddeler için aşağıdaki hedef sınır değerler tespit edilmiştir. Bu hedeflere mümkün olan en yakın zamanda ulaşmak için programlar geliştirilir. Tesisler kurulurken hava kalitesini koruma önlemleri kuruluş tarihinde yürürlükte olan UVS ve KVS değerlerine göre alınır. Hedef Sınır Değerleri SO2 (µg/m³) PM (µg/m³) Yıllık Aritmetik Ortalama Kış Sezonu (Ekim-Mart) Ortalaması Maksimum 24 Saatlik Değer Saatlik Değer 450-3) Bilhassa hassas hayvan, bitki ve eşyayı hava kirliliğinin zararlı etkilerinden korumak için özel koruma alanlarında kükürt dioksit, gaz halinde anorganik klor ve flor bileşikleri, çöken tozlarda kurşun ve kadmiyum miktarları için aşağıdaki özel sınır değerler tatbik edilir. Birim UVS Kükürt Dioksit µg/m³ 60 Gaz Halinde Anorganik µg/m³ 60 Klor Bileşikleri(CI) Gaz Halinde Anorganik µg/m³ 0,3 Flor Bileşikleri Kurşun µg/m² gün 250 Kadmiyum µg/m² gün 2,5 4. Petro-Kimya Tesisleri ve petrol rafinelerinde uyulması istenilen hava kalitesi sınır değerleri aşağıdaki gibidir. Birinci (*) İkinci (**) Birim Sınır Değer Sınır Değer Benzen µg/m³ 5,0 10,0 Toluen µg/m³ 2,0 6,0
6 Ksilen µg/m³ 1,5 6,0 Olefinler µg/m³ 1,5 3,0 Toplam Organik Buharlar (Karbon cinsinden) µg/m³ 2,0 10,0 Etil Benzen µg/m³ 0,02 3,0 Kumol (İzopropil Benzen) µg/m³ 0,02 2,0 Trimetil Benzen µg/m³ 0,02 1,0 Merkaptan µg/m³ 0,005 0,06 Tetra etil-tetra metil Kurşun µg/m³ - 0, Hava kirliliği seviyelerinin ölçüm ve tespiti Ek 2'deki esaslara göre yapılır. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ NOT : (*) Bir yıl içindeki toplam saatlerin %6'sından fazla zaman içerisinde bu sınırlar aşılmışsa önemli rahatsızlıkların söz konusu olduğu, tesis izni verilmesi için esas olan şartların yerine getirilmediği kabul edilir. (**) Bir yıl içindeki toplam saatlerin %1'inden fazlasında aşılmaması gereken değerlerdir. Ölçüm değerleri 1 saatlik ortalamalar halinde verilir. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ İzne Tabi Tesisler İçin Emisyon Sınırları Madde 7 - Madde 10 ile 28 arasında ele alınan izne tabi bir tesis için Madde 9'da herhangi bir sınırlama getirilmemişse Madde 7 ve Madde 8'de verilen emisyon sınırlarına uyulması mecburidir. 1. İs A- Atık gazlardaki isliliğin derecesi, katı yakıtlı tesislerde Ringelman skalasında 2 veya daha küçük tutulur. B- Sıvı yakıt yakan yeni kurulacak tesislerin atık gazlarındaki islilik derecesi Bacharach skalasına göre motorin yakanlarda en fazla iki, 4 ve 5 No'lu fuel-oil yakanlarda en fazla 3,6 No. Fuel-oil yakanlarda en fazla 4 olması gerekir. Bu yönetmeliğin yayımı tarihinden önce kurularak işletmeye alınmış tesisler için islilik sınırları bu bendin birinci cümlesindeki değerlere 1 ilave edilerek bulunur. 2. Toz Şeklinde Emisyon
7 A- Atık gazlarda bulunan toz şeklindeki emisyon aşağıda B bendinde sınırlandırılmamışsa, bent 3'teki sınırlar ile diyagram 1'deki sınırları aşamaz. B- Doldurma, ayırma, eleme, taşıma, kırma ve öğütme tesislerinden çıkan gazlarla atılan toz emisyonu 3 kg/h e kadar ise atık gazlardaki toz konsantrasyonu 300 mg/m³, atılan emisyon 3 kg/h'den fazla ise atık gazlardaki toz konsantrasyonu 150 mg/m³'ün altında tutulur. 3. Atık Gazlardaki Özel Tozların Emisyonları İçin Sınırlar Ek 3'te I, II ve III olarak sınıflandırılan özel toz emisyonları aşağıdaki sınırlar içinde tutulur. I'inci sınıfa giren toz emisyonları (0.1 kg/h veya üzerindeki emisyon debileri için) II'nci sınıfa giren toz emisyonları (1 kg/h veya üzerindeki emisyon debileri için) III'üncü sınıfa giren toz emisyonları (3 kg/h veya üzerindeki emisyon debileri için) 20 µg/m³ 50 µg/m³ 75 µg/m³ I ve II'nci sınıflara giren özel toz emisyonlarının bir arada bulunması durumunda toplam emisyon konsantrasyonu 50 mg/m³, I ve III veya II ve III'üncü sınıflara giren toz emisyonlarının bir arada bulunması durumunda emisyon konsantrasyonu 75 mg/m³ sınırlarını aşamaz. 4. Tozlu Maddelerin Üretimi, İşlenmesi, Depolanması, Taşınması, Doldurulması, Boşaltıl ması, Tasnifi Tozlu maddelerin üretimi, parçalanması, tasnifi, doldurulması ve diğer işlemleri sırasında ortaya çıkan tozlu gazlar toplanacak ve toz ayırma sisteminden geçirilir. Çapı 5 mm den küçük ürünleri üreten makinelerden toz sızdırmaları önlenemiyorsa bu makinelerde üretim kapalı alanlarda yapılır. Şayet üst yüzeydeki nem oranı en az %10 değilse, çapı 2 mm'den küçük öğütülmüş tozlu maddelerin taşınması, kapalı sistemlerle yapılır ve kapalı alanlarda depolanır. Bu maddelerin boşaltma ve paketleme tesisleri toz emisyonlarına karşı korunur. 5. Açıkta Depolanan Yığma Malzeme Açıkta depolanan tozlu yığma malzeme, hava kalitesi standartlarını karşılamak şartıyla açıkta depolanabilir. Bu amaçla aşağıda bazı örnekleri verilen tedbirler alınır. - Arazide rüzgarı kesici toprak yığınları yapılır, rüzgarı kesici bitkiler dikilir, rüzgar koruyucuları yapılır, - Konveyörler ve diğer taşıyıcıların üzerleri kapatılır, - Savurma yapılmadan boşaltma ve doldurma yapılır, - Malzeme üstü naylon branda veya tane büyüklüğü 10 mm'den fazla olan maddelerle kapatılır,
8 - Bağlayıcı maddelerle sıkıştırılması yapılır, - Üst tabakalar %10 nemde muhafaza edilir. 6. Toz Yapıcı Yanma ve Üretim Artıklarının Taşınması ve Depolanması Toz yapan yanma ve üretim artıklarının taşınmasında taşınan malzemenin tozumayı önleyecek derecede nemli olmaması halinde kapalı taşıma sistemleri kullanılır. Bunların açıkta depolanmasında 5'inci bentteki tedbirler alınır. Depolama işlemi tamamlanan sahalar toprakla örtülüp üstü yeşillendirilmeye çalışılır. 7. Tesisteki Yolların Durumu Tesislerdeki yollar hava kalitesini bozucu etki yaratıyorsa yolların bitümlü kaplama malzemeleri, beton veya benzeri malzemelerle kap lan ması, düzenli olarak temizlenmesi veya toz bağlayan maddelerle muameleye tabi tutulması gereklidir. 8. Filtrelerin Boşaltılması Toz biçimindeki emisyonu tutan filtrelerin boşaltılmasında toz emisyonunu önlemek için toz, kapalı sistemle boşaltılır veya boşaltma sırasında nemlendirilir. 9. Gaz ve Buhar Emisyonları A- Anorganik Klor Emisyonu Gaz biçimindeki anorganik klor emisyonları 3 kg/h veya üzerinde ise, bu bileşiklerin atık gaz içerisindeki konsantrasyonu (CI-) 30 mg/m³'ü aşamaz. B- Anorganik Flor Emisyonu Gaz biçimindeki anorganik flor emisyonların, 150 g/h veya üzerinde ise, bu emisyonların atık gaz içerisindeki konsantrasyonu (F-) 5 mg/m³'ü aşamaz. C- Organik Buhar ve Gaz Emisyonları Ek 4'te I, II ve III olarak sınıflandırılan, atık gazlarda bulunan organik bileşiklerin buhar ve gaz biçimindeki emisyonları, aynı sınıftan birden fazla bileşik bulunsa dahi bunların toplam emisyonları, aşağıdaki değerleri aşamaz. I'inci sınıfa giren organik bileşiklerin emisyonu (0.1 kg/h ve üzerindeki emisyon debileri için) II'nci sınıfa giren organik bileşiklerin emisyonu (3 kg/h ve üzerinde emisyon debileri için) 20 mg/m³ 150 mg/m³ III'üncü sınıfa giren organik bileşiklerin emisyonu 300 mg/m³ (6 kg/h ve üzerindeki emisyon debileri için)
9 Birden fazla sınıfa ait organik bileşiklerin birlikte atılması durumunda, bu maddede yukarıda verilen değerlerin aşılmaması kaydıyla, toplam emisyon konsantrasyonu 300 mg/m³ 'ü geçemez. 10. Kanser Yapıcı Maddelerin Emisyon Sınırları Atık gazlarda bulunan kanser yapıcı maddeler prensip olarak en düşük düzeyde tutulur. Bu konuda iş güvenliği mevzuatı da dikkate alınır. Ek 5'te I'den III'e kadar sınıflandırılmış olarak verilen maddelerin, uygun gruptan birden fazla madde bulunması durumunda dahi toplam konsantrasyonları aşağıdaki değerleri aşamaz. I'inci sınıfa giren maddeler (0,5 g/h ve üzerindeki emisyon debileri için) 0,1 mg/m³ II'nci sınıfa giren maddeler (5 g/h ve üzerindeki emisyon debileri için) 1 mg/m³ III'üncü sınıfa giren maddeler (25 g/h ve üzerindeki emisyon debileri için) 5 mg/m³ Bu konsantrasyon sınırları aşılmamak kaydıyla, I ve II'nci sınıftaki maddeler bir arada atılırsa toplam konsantrasyon 1 mg/m³, I ve III'üncü sınıftaki maddeler veya II ve III'üncü sınıftaki maddeler bir arada atılırsa toplam konsantrasyon 5 mg/m³ ü aşamaz. Atık Gazların Atılması Madde 8-1) Atık gazlar serbest hava akımı tarafından, engellenmeden taşınabilecek biçimde atmosfere verilmelidir. Genelde, bu amaçla baca kullanılmalı ve gazların bacadan çıkış hızları tesis anma gücünde çalıştırılırken en az 6 m/sn olmalıdır. Ancak, anma ısıl gücü 300 Kw'ın altında olan tesislerde gaz çıkış hızı 6 m/sn'nin altında olabilir. 2) Küçük Tesislerde Asgari Baca Yüksekliği Anma ısıl gücü 300 Kw'ın altında olan tesislerde bacanın çatı üzerinden itibaren asgari yüksekliği aşağıdaki gibi belirlenir. A- Eğik Çatı Baca yüksekliği çatının en yüksek noktasından en az 0,5 m daha yüksek olmalıdır. Anma ısıl gücü 50 Kw'ın altında olan tesislerde baca çatının tepe noktasına çok yakın değilse, çatı tabanından en az 1 m yüksekliğinde olmak kaydıyla, daha alçak olabilir. B- Düz Çatı Baca yüksekliği çatının en yüksek noktasından itibaren en az 1,5 m olacaktır. Ancak, tesisin anma ısıl gücü 50 Kw'ın altındaysa bu yükseklik 1 m olabilir. 3) Orta Boy Tesislerde Asgari Baca Yüksekliği
10 Anma ısıl gücü 300 Kw ile 1 MW arasında bulunan tesislerde bacanın çatı üzerinden itibaren asgari yüksekliği aşağıdaki gibi olması gerekir. A- Eğik Çatı Bacanın yüksekliği çatının en yüksek noktasından itibaren en az 1 m olarak tespit edilir. B- Düz Çatı Düz veya eğim açısı 200'nin altında olan eğik çatılarda baca yüksekliği, çatı eğimini 200 kabul ederek hesaplanan eğik çatının en yüksek noktasından itibaren en az 1 m daha fazla olarak tespit edilir. 4) Büyük Tesislerde Asgari Baca Yüksekliği Anma ısıl gücü 1.2 MW üzerinde olan tesislerde baca yüksekliği Ek 6.'da verilen esaslara göre belirlenir. Bacanın tabandan yüksekliği en az 19 m ve çatı üstünden yüksekliği ise en az 3 m. olmalıdır. Çatı eğimi 200'nin altında ise çatı yüksekliği hesabında 200'lik eğim kabul edilir. Benzeri tür emisyonda bulunan ve yaklaşık aynı yükseklikteki bacalar arasındaki yatay mesafe, baca yüksekliğinin 1,4 katından azsa ve emisyonların birbiri üzerine binmemesi için farklı yüksekliklerde baca kullanılması zorunlu görülmüyorsa tek baca kullanılır. Bu paragrafta yukarıda belirlenen bacak yüksekliği kullanılması halinde Ek 2'de belirtilen toplam kirlenme değeri (T.K.D.) Madde 5'de öngörülen hava kalitesinin değerini aşıyorsa, ilk önce emisyon değerinin düşürülmesine çalışılır. Bu ekonomik veya teknolojik olarak mümkün değilse, baca yükseltilerek hava kalitesi değerinin aşılması önlenir. Ek 6'ya göre belirlenen, engebelere göre düzeltilmemiş baca yüksekliği Madde 23'te yer alan ek düzenlemeler kapsamına girmiyorsa 250 m'yi aşmayacaktır. Baca yüksekliğinin 200 m'den yüksek çıkması durumunda teknolojik seviyeye uygun emisyon azaltıcı tedbirlere başvurulur. teknolojik seviyeye uygun emisyon azaltıcı tedbirlere başvurulur. Kirletici Vasfı Yüksek Tesisler İçin Özel Emisyon Sınırları Madde 9 - Hava kirliliği açısından kirletici vasfı yüksek olan tesislerin emisyonları Ek 7'de verilen sınırları aşamaz. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : İzne Tabi Tesisler, İzin Alma, İzne Tabi Olmayan Tesisler İzne Tabi Tesisler Madde 10 - Çalışmaları ve yapısı uyarınca insan sağlığı ve çevre üzerinde önemli olumsuz etkisi olan Ek 8'de A ve B listeleri halinde verilen tesislerin kurulması ve işletilmesi izni bu yönetmelik hükümlerine göre emisyon izninin alınmasını gerektirir. 1) Ek 8 Liste A'da verilen tesisler için izin, Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğünün görüşü alınarak 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu hükümlerine göre verilir.
11 2) Ek 8, Liste B'de verilen tesisler için izin mahalli çevre kurulunun görüşü alınarak 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu hükümlerine göre verilir. İzne Tabi Tesisleri Kuran ve İşletenlerin Bu Tesislerin Kurulması ve İşletilmesinde Temel Yükümlülükleri Madde 11 - İzne tabi tesislerin kurulması ve işletilmesinde; 1) Tesisin kamuya ve çevreye zararlı etkilerinin teknolojik seviyeye uygun olarak azaltılması ve tehlike yaratılmaması, 2) Bu yönetmelikte belirtilen teknik şartlara uyulması, 3) Bu yönetmelikte belirtilen emisyon sınırlarının aşılmaması, 4) Emisyon ve çevre hava kalitesinin bu yönetmelikte belirtilen usullere uygun olarak tesisi işleten tarafından ölçülmesi veya ölçtürülmesi, 5) İşletmede meydana gelen artık ve atık maddelerin kullanılması, bu teknik ve ekonomik yönden mümkün değilse usulüne uygun olarak atılması, esastır. İzin Vermede Aranacak Şartlar Madde 12 - Madde 11'de belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli tedbirler alınmışsa izin verilir. Yeni Tesislerin Kurulması ve İşletmeye Alınması İçin Gerekli İzin Verilirken Başvuruların İncelenmesi Madde 13 - Yeni tesislerin kurulması ve işletilmesi için yapılan izin başvuruları değerlendirilirken Ek 9'daki esaslar dikkate alınır. Kısmi İzin Verilmesi Madde 14 - Başvuru üzerine izin, bir tesisin tümü veya bir kısmının kurulması ve işletilmesi için verilebilir. Bu amaçla yapılan başvurular değerlendirilirken Ek 9'daki esaslar dikkate alınır. Ön İzin Madde 15 - Emisyon Ön İzni hakkında aşağıdaki esaslar uygulanır: 1) Kurulması önerilen tesisin çevrede yaratacağı etkilerin değerlendirilmesi için yeterli bilgiler sağlanmışsa ve ön izin verilmesi makul gerekçeye dayanıyorsa yetkili merciler tarafından ön izin verilebilir. 2) İki yıl içerisinde izin için başvurulmazsa ön izin kendiliğinden geçersiz sayılır.
12 3) Ön izin verilirken Madde 12'de belirtilen ilkelere ters düşülemez. Yetkili merci Madde 26'da belirtilen iptal yetkisini ön izin için de kullanabilir. 4) Ön izin başvuruları değerlendirilirken Ek 9'daki esaslar dikkate alınır Sayılı İmar Kanununun 26. maddesi uyarınca verilecek ön izin için işbu yönetmelikte söz konusu edilen ön iznin alınması şarttır. İzin Alma Şekli Madde 16-1) İzin işlemlerinin başlayabilmesi için ilgili Valiliğe yazılı olarak başvurulması gereklidir. Madde 11 ve 12'de öngörülen şartların yerine getirilip getirilmediğinin incelenebilmesi için Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğünün gerekli gördüğü teknik veriler, çizimler, açıklamalar ve diğer dökümanlar başvuru ile birlikte verilir. Bu hususların detayları yönerge halinde Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü tarafından ayrıca yayımlanır. Yetkili merci, sunulan dökümanları yetersiz görürse ek dökümanların sağlanması için başvuru sahibine belirli bir süre tanıyabilir. Bu yönetmelik çerçevesinde ''yetkili merci'' tanımına giren kurumlar ve Valilikler ile mahalli çevre kurullarında Sekreterya görevi üstlenen İl Sağlık Müdürlükleri ve Belediyeler hiç bir şekilde arıtma projesi onaylama veya metot teklif etme yükümlülüğünde değildir. 2) Sunulan dökümanlar iş ve endüstriyel sırları ihtiva ediyorsa işaretlenerek ayrı bir grup halinde sunulacaktır. Bu durumda diğer dökümanların çevreye olan etkilerini açıkça ortaya koyacak özellikte olmasına dikkat edilir. 3)Dökümanlar tamamsa yetkili merci, tesisin kurulacağı bölgede dağıtımı yapılan yüksek tirajlı yurt çapında yayın yapan en az iki gazetede ilan verir. Başvuru dökümanları ilanın yayımından itibaren iki ay süreyle Valilikte konunun incelenmesine açık tutulur. Bu süre içerisinde proje ile ilgili itirazlar yazılı olarak yetkili merciye yapılabilir. Bu süreden sonra yapılacak itirazlar, kişisel haklarla ilgili değilse dikkate alınmaz. 4) 3'üncü bentte sözü edilen ilan, İzin başvurusunun ve eklerinin ne zaman ve nerede incelenebileceğini, İtirazların inceleme süresi içerisinde yapılması gerektiği hususunu ve itirazın yapılması gereken makamı, İtiraz sahibi hazır bulunmazsa bile itirazların değerlendirileceğini ve değerlendirme tarihini, 100 kişiden fazla itiraz sahibi varsa kararın ilan yoluyla tebliğ edilebileceğini belirtir. 5) İzin vermeye yetkili merci, Ek 8, Liste B'deki tesisler için Mahalli Çevre Kurulunun görüşünü, Ek 8, Liste A'daki tesisler için ise Mahalli Çevre Kurulu ve ihtisas alanı proje ile ilgili kamu kuruluşlarının görüşü ile Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğünün görüşünü alır. 6) İtiraz süresi sona erdikten sonra izin vermeye yetkili merci itirazları başvuru sahibi ile tartışarak değerlendirir.
13 7) Başvuru ile ilgili izin kararı ve gerekçeleri başvuru sahibine ve itiraz edenlere yazılı olarak tebliğ edilir. 8) İzin başvuruları başvuru evrakının tam olarak yetkili merciye sunulmasından sonra en geç 6 ay içinde karara bağlanır. 9) 1'inci bentten 8'inci bende kadar olan hususlar kısmi izinler ve ön izinler için de geçerlidir. 10) 3, 4, 6'ncı bent hükümleri sadece Ek 8, Liste A'daki tesislere uygulanır. Üçüncü Şahısların Kısmi İzinlere ve Ön İzinlere İtirazları Madde 17 - Bir tesisin kurulması ve işletilmesi için esas izin alınması sırasında yapılabilecek itirazlar, kısmi veya ön izin alma safhasında yapılmamışsa dikkate alınmaz. İzin İçin Ek Şartlar Madde 18-1) Madde 11 ve Madde 12'de öngörülen esasların yerine getirilebilmesi için izin gerekirse şartlı ve sınırlı olarak verilebilir. 2) Başvuru üzerine, kurulacak tesisin testi amacı ile ve geri alınmak kaydıyla kısa süreli izin verilebilir. 3) İzin için karar verilinceye kadar kısa süreli olarak ve geri alınmak kaydıyla kısmi izin veya şarta bağlı izin verilebilir. İzin ve Diğer Resmi Kararlar Madde 19 - İmar mevzuatına uygun olarak yapılmış ve yapılacak tesislere, bu tesisler 10 uncu madde kapsamına giriyorsa, iş bu yönetmelik hükümlerine göre izin verilebilir. Madde 20 - Bir taşınmazdan kaynaklanan etkilerin komşu bir taşınmaza olan zararını önlemek amacıyla özel hukukun sağladığı haklara dayanarak daha önce verilen ve kesinleşen bir izin kaldırılamaz. Ancak bu zararlı etkinin ortadan kaldırılması için tedbir alınması talep edilebilir. Eğer bu tedbirler ekonomik veya teknolojik olarak uygulanamıyorsa tazminat talep edilebilir. İzne Tabi Tesislerde Yapılacak Değişiklikler Madde 21-1) İzne tabi tesislerin yeri, yapısı, işletmesinde sonradan yapılacak değişiklikler de izne tabidir. Değişiklik başvuruları izin vermeye yetkili makam tarafından 6 ay içerisinde karar bağlanır. 2) Yapılan değişiklikler sonucu hava kirliliğini arttıran ek emisyon ve bundan kaynaklanan herhangi bir tehlike hasıl olmuyorsa, izin vermeye yetkili makam dökümanların kamu incelemesine açılması ve gazete ilanı verilmesi hususlarını uygulamayabilir. Teyit Zorunluluğu
14 Madde 22 - Madde 21'in 1'inci fıkrasında söz konusu edilen değişiklikler yapılmasa dahi, tesisi işleten iki yıl aralarla izin anında öngörülen verilerden herhangi bir sapma olup olmadığını izin vermeye yetkili makama bildirmek mecburiyetindedir. Daha Sonraki Düzenlemeler Madde 23-1) Bu yönetmeliğin esaslarını yerine getirmek amacı ile izin vermeye yetkili makam izin verildikten sonra da ek düzenlemeler getirebilir. Bu ek düzenlemede Ek 10'daki esaslar dikkate alınır. 2) Yapılacak ek düzenleme, işletici ve işletilen tesis için ekonomik ve teknolojik seviye bakımından uygulanamıyorsa bu konuda bir mecburiyet getirilemez. Ek düzenleme teknolojik olarak uygulanabilirse fakat belli bir süre sonra ekonomik olacaksa yetkili makam ek düzenlemenin bu süreden sonra uygulanmasını talep edebilir. Bir ek düzenleme teknolojik olarak uygulanabildiği halde, ekonomik sebeplerle tesisi işleten tarafından uygulanamazsa izin Madde 26 hükümlerine göre iptal edilebilir. 3) Ek düzenleme tesisin yeri, yapısı ve işletmesi üzerinde önemli değişiklikler gerektiriyorsa ve bu değişikliğin detayları ilgili makam tarafından belirtilmemişse yapılacak değişiklikler Madde 21'de öngörülen izne tabidir. 4) Ek düzenlemeler, geçici madde ile söz konusu edilen, bu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten daha önce kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere de getirilebilir. İznin Sona Ermesi Madde 24-1) İzin, A- Kurulması ve işletilmesi için izin verilen tesis öngörülen zamanda işletmeye alınmamışsa, B- Bir tesis üç yıldan daha fazla bir süre sürekli olarak işletme dışı bırakılmışsa, sona erer. 2) 1'inci fıkrada sözü edilen süreler işbu yönetmeliğin ve bu yönetmeliğe esas teşkil eden kanunun amacına aykırı düşmediği taktirde, izni vermeye yetkili makam tarafından uzatılarak izin yenilenir. Yasaklama, Kapatma ve Kaldırma Madde 25-1) İzne tabi tesisin işleticisi sınırlama ve ek düzenlemelere uymazsa, yetkili makam bunlara uyuluncaya kadar tesisi kısmen veya tamamen işletmeden alıkoyabilir. 2) Gerekli izin alınmadan kurulan, işletilen veya değişikliğe uğratılan tesisler, yetkili makam tarafından kapatılabilir veya kaldırılabilir. 3) Yetkili makam bir tesisi çalıştırmakla sorumlu operatör veya kişinin çevrenin korunması için uyulması gerekli şartlara uymadıkları hakkında bilgi edinirse, tesisin bu kişi veya operatör tarafından işletilmesini men edebilir. Tesisi işleten kuruluş, tesisin güvenilir bir kişi
15 tarafından işletilmesi için yeniden izin başvurusunda bulunabilir. Bu başvuru üzerine verilebilecek izin şarta bağlı olabilir. İznin İptal Edilmesi Madde 26-1) Bu yönetmelik esasları dahilinde verilen bir izin, aşağıdaki hususlardan birisi ile karşılaşılırsa iptal edilebilir. A- İzin Madde 18'in 2'nci veya 3'üncü fıkrasına göre verilmişse, B- İzin şartlı olarak verilmişse ve izin sahibi bu şartlara uymamışsa, C- İzin verilmesinde esas alınan emisyon sınırları aşılmışsa, D-Yetkili makam tarafından izin verilmesinden sonra, izin verilmesine mani olacak ek bilgiler edinilmişse ve iznin kaldırılmaması kamu menfaatini tehlikeye sokuyorsa, E-Daha önce verilen izin henüz uygulamaya konulmadan, yetkili makam izin esaslarının değiştirilmesi sonucu izni veremiyor ise ve iznin kaldırılmaması kamu menfaatini tehlikeye sokuyorsa, F- Kamu menfaatine gelebilecek önemli zararları ortadan kaldırmak söz konusu ise, 2) İzin vermeye yetkili makam, iznin iptali için karar alırsa bu karar en az 12 ay sonra yürürlüğe girer. 3) Yetkili makam tarafından yeni bir tarih tespit edilmediği taktirde izin iptal kararın yürürlüğe girdiği tarihte izin geçersiz sayılır. İşletmeden Kaldırma Madde 27 - İzne tabi bir tesis işletmeden kaldırıldığı taktirde, işletmeci tarafından 30 gün içerisinde izin vermeye yetkili makama bilgi verilir. El Değiştirme Madde 28 - Bir tesisin zilliyeti transfer, kira veya satış yoluyla el değiştirirse, izin alınmasına esas olan şartlara uyulması zorunludur. İzne Tabi Olmayan Tesisleri İşletenlerin Yükümlülükleri Madde 29 - İzne tabi olmayan tesislerin kurulması ve işletilmesinde aşağıdaki şartlara uyulur. 1) Çevreye olan zararlı etkilerin teknolojik seviyeye uygun olarak azaltılmasına çalışılır. 2) İleri teknolojinin uygulanması ile ortadan kaldırılamayan çevreye olan zararlı etkiler asgari düzeyde tutulur. 3) Tesislerin işletilmesi sonunda açığa çıkan atıkları ve artıklar uygun metotlarla ortadan kaldırılır.