Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımıyla inme, damarsal neden dışında görünürde başka bir neden olmadan, ani gelişip, bölgesel veya tüm beyni ilgilendiren işlev bozukluğudur. Vücut fonksiyonlarında kalıcı hasarlara neden olabildiği gibi, ölümle de sonuçlanabilir. Dünyada kalp hastalığı ve kanserden sonra en sık ölüm, erişkin nüfusta en önemli sakatlık nedenidir.
Beyin damarlarındaki kanama ya da tıkanmaya bağlı olarak ortaya çıkabilir. Beyinde kan akımının kesildiği bölgede, kanın taşıdığı oksijen, glukoz gibi yaşamsal değerdeki gereksinimler karşılanamayacağı için beyin hücrelerinin ölümü başlar. Buna bağlı olarak beynin o bölgesi işlevini kaybeder ve hastalarda çeşitli belirtiler ortaya çıkar. Vücudun bir yarısında uyuşukluk, kuvvetsizlik, konuşma ve görme bozuklukları, dengesizlik, bilinç değişiklikleri bunlardan bazılarıdır.
İnme türleri nelerdir?
İnmeler, kanayıcı ve tıkayıcı inmeler olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Tıkayıcı inme 3 farklı şekilde oluşabilir:
- Kalpte oluşan pıhtının, atardamarlar yoluyla, beyne gitmesi,
- Beyne giden atardamarlardaki sertliğe (ateroskleroz) bağlı olarak gelişen tıkanmalar veya buradan kopan pıhtılar,
- Doğumsal damar anomalileri veya pıhtılaşma bozukluklarına bağlı tıkanmalar.
Kanayıcı inme ise beyin dokusu içine kanama sonucu meydana gelir. Bu durumda bir yandan beynin ilgili bölümü kansız kalırken, bir yandan da damar dışına çıkan kanın oluşturduğu pıhtının beyne yaptığı basınç hayatı tehdit eden bir durum oluşturur. Kanayıcı inmenin 2 temel oluş mekanizması vardır:
- Yüksek tansiyona bağlı damar bütünlüğünün bozulması,
- Beyin damarlarındaki balonlaşma (anevrizma) veya atardamarlarla toplardamarlar arasındaki anormal bağlantının (fistül) yırtılması.
İnme belirtileri nelerdir?
İnme belirtileri:
- Yüz, kol ve bacaklarda, özellikle vücudun yarısında ani uyuşma ve/veya kuvvet kaybı,
- Ani bilinç bulanıklığı, konuşma veya konuşulanları anlama güçlüğü,
- -Çift görme veya görmede kayıp şeklinde ani görme bozukluğu,
- Ani yürüme güçlüğü, dengesizlik sersemlik hali,
- Nedeni bilinmeyen ani baş ağrısı.
Yukarıdaki belirtilerden biri veya birkaçı varsa acilen hastaneye başvurmanız gerekir. Bu bulgular daha önce sizde oluşup dakikalar içinde düzeldiyse “geçici iskemik atak” geçirdiğiniz anlamına gelir.
Geçici iskemik atak nedir?
İnme nasıl tedavi edilir?
İlk 3 saat tıkanan damara müdahale edebilmek açısından kritik önemdedir. Bu hastalara en kısa sürede, tıkanan damarın açılması için hemen tedaviye başlanmalıdır. Böylece beyin hasarı en alt seviyede tutulabilir ve hatta hasarsız bir sonuç elde edilebilir.
İnme riskini nasıl azaltabilirsiniz?
- Yüksek kan basıncı inme açısından en önemli risk faktörüdür. Kan basıncınızı bilmiyorsanız ölçtürün. Kan basıncınız yüksek ve tedavi altındaysanız kontrollerinizi aksatmayın.
- Atrial fibrilasyon, kalp içinde pıhtı oluşumuna yol açabilir. Atrial fibrilasyonunuz varsa tedavinizi aksatmayın.
- Sigarayı bırakın. Sigara içenlerin içmeyenlere göre inme riski 2-3 kat daha yüksektir.
- Yoğun alkol tüketiminden kaçının.
- Yüksek kolesterol inme riskini artırır. Diyet, egzersiz ve kullanıyorsanız ilacınızı aksatmayın.
- Diyabetik bir hastaysanız doktorunuzun yaşam biçiminiz, diyetiniz ve almanız gereken ilaçlar konusundaki önerilerini yerine getirin.
- Egzersiz yapmayı bir yaşam biçimi haline getirin.
- Az tuzlu, doymuş yağdan fakir diyete alışın.
İnme ünitesinin amacı nedir?
- İnme riski altındaki hastaları kontrol altında tutmak ve onlarla ilgili gerekli koruyucu önlemleri hayata geçirmek.
- İnme geçiren hastaların akut dönem tedavilerini doğru ve hızlı bir şekilde gerçeleştirerek sorunun en az sekelle atlatılmasını sağlamak.
- Hastaların orta ve uzun dönemde rehabilitasyonunu gerçekleştirmek.