Ben mekânsızlıktan gelme kutsal bir doğanım;
Avlanmak ve avlamak için kalıp bağladım.
Yakınlık Kaf’ının Ankası'yım, varlık tuzağından kurtulmuşum
Arş bağının yuvasından uçmuş bir tavusum.
Men şahbazi kudsem ez la mekan reside
Behri şikarü saydi der kaleb aremide
Simurgi yeterli kurbem ez dami kevn ceste
Tavüsi baği arşem ez aşiyan peride
Mevlana
Mevlevilik ve Mevlevi büyüklerinden söz eden "menakıp" adı verilen kitaplarda Mevlana'nın özgeçmişine ait bilgiler çok noksandır, tarihlerin çoğunda doğruluk yoktur. Ancak, ölüm tarihleri mezar kitabelerinde bulunduğu için doğru kabul edilir; geri kalanın doğruluğuna güvenilemez,
"Mevlana" unvanı birçok bilgine verilir. Hala Hindistan ve bazı ülkelerde bilgin yerine kullanılırsa da bu nitelik salt ve soyut olarak kullanılınca Mevlana Celalettin Rumi anlaşılır. "Mesnevi" terimi şiir türü iken salt Mesnevi denilince yine Mevlana'nın yapıtı ve salt "Türbe" denilince Mevlana Türbesi hatıra gelir. Terimlerdeki bu ayrışma, Mevlana'nın büyüklüğüne ve evrenselliğine özgü bir ayrıcalıktır.
Menakıplara göre, Mevlana Muhammet Celalettin Rumi 6 Rebiyülevvel 604 Hicri (30 Eylül 1207) tarihinde Afganistan'ın kuzeyindeki Belh53 şehrinde doğmuş ve 5 Cemaziyelahir 672 Hicri yılında, Pazar akşamı Konya'da gözlerini dünyaya kapa¬mıştır. Ölüm tarihinin 23 Kasım 1273 yılına rastladığını hesaplayan varsa da genel olarak ve resmi şekilde 17 Aralık 1273 gününe rastladığı kabul edilmiştir.54
Mevlevi büyüklerinden Şeyh Galip bir şiirinde Mevlana'nın, ebcet hesabıyla, "Aşkı Samet" söylemine karşılık gelen bir tarihte doğduğunu, bu tarihin '"Huda" sözcüğünden bir tek noksan olduğunu, yaşının "saz" ve "sultanı aşıkan" sözcüğüne karşılık geldiği bir tarihte öldüğünü yazar.
53-) Belh, Hindukuş daglarının kuzey yamaçlarında Afgan Türkıstanı denilen
bölgededir. Bu bölgede Türkçe konuşan Türkmenler ve Ozbekler yaşar, (ED)
54-) Yazar, M.C.D. bu tarihi 1275 olaIak hesaplamıştlr (ED)