Fransız İhtilali Nedir? | Nedenleri | Sonuçları
Fransız İhtilali nedir? Fransız İhtilalinin nedenleri nelerdir? Fransız İhtilalinin sonuçları nelerdir?
FRANSIZ İHTİLALİ NEDİR?
1789 yılında Fransa’da halkın, kralın baskısına karşı aydınların öncülüğünde isyan etmesidir. Fransız İhtilali ile dünyaya insan hakları, demokrasi, milliyetçilik, işçi hakları, liberalizm, adalet ve eşitlik gibi kavramlar yayılmıştır.
Fransız İhtilali evrensel nitelikli bir olaydır.
FRANSIZ İHTİLALİNİN NEDENLERİ NELERDİR?
- Fransa’da krallık yönetiminin baskıları,
- Halkın soylular, rahipler ve hiçbir siyasal hakkı olmamasına rağmen vergi veren burjuvalardan oluşan sınıflara ayrılmış olması,
- Mali durumun düzeltilmemesi için halktan alınan vergilerin artırılması,
- Mevcut siyasal ve ekonomik yapıyı beğenmeyen aydınların eleştirileri,
- Amerika’da kurulan cumhuriyet rejiminin etkileri,
- Soyluların lüks ve sorumsuz yaşamalarına tepkilerin artması,
- Aydınlanma çağının başlaması,
- Etajenaro Meclisi’nin son toplantısında (1789) krala başkaldırması ve bunun halk tarafından desteklenmesi,
Gelişmeler;
14 Temmuz 1789 yılında Bastil Hapishanesi’nin basılmasıyla ihtilal başladı. Mahkûmlar serbest bırakıldı ve buradaki silahlar ele geçirilerek isyanın kanlı bir hal alması sağlandı.
İsyanlar sırasında;
İnsan ve Vatandaş Hakları Bildirisi yayımlandı. Bu haklar:
- Her insan doğuştan hürdür ve diğerleriyle eşittir.
- Vazgeçilmez haklara sahiptir. Bu haklar, özgürlük, mülkiyet, güvenlik ve zulme karşı direnme hakkıdır.
- Her türlü egemenlik ulusundur.
- Sadece milletin seçtiği temsilcilerin yönetme hakkı vardır. Millet de bu temsilcileri denetleyebilir.
- Her yurttaş serbestçe düşünebilir, konuşabilir ve yayın yapabilir.
- Kanunun gösterdiği durumlar dışında hiç kimse suçlanamaz, tutuklanamaz ve gözaltına alınamaz.
FRANSIZ İHTİLALİNİN SONUÇLARI NELERDİR?
- Eşitlik, adalet, milliyetçilik, özgürlük, kardeşlik, laiklik, demokrasi, insan hakları gibi kavramlar yaygınlaştı.
- Milliyetçilik akımı imparatorlukların ve monarşik yönetimlerin yıkılmasına, milli devletlerin kurulmasına neden oldu.
- Fransa’da krallık rejimi yıkıldı.
- Avustralya, Prusya, Rusya, İspanya ve İngiltere Fransa’ya savaş açmasıyla İhtilal Savaşları başladı(1792-1815).
- 1830-1848 ihtilalleri çıktı.
- Yeniçağ bitti, Yakınçağ başladı.
FRANSIZ İHTİLALİNİN OSMANLI DEVLETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
- Çok uluslu bir yapıya sahip olan Osmanlı Devleti zamanla Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik akımından zarar görmeye başlamıştır. Milliyetçilik akımının etkisiyle Osmanlı Devleti’nde azınlık isyanları ortaya çıkmıştır.
- Milliyetçilik akımı zamanla Osmanlı Devleti’nin parçalanmasına yol açmıştır.
- Fransız İhtilali Tanzimat ve Islahat fermanları ile meşrutiyetin ilan edilmesinde etkili olmuştur. Bu gelişmeler demokratik gelişmeler olduğundan Fransız ihtilalinin Osmanlı Devleti üzerindeki olumlu etkileri olarak kabul edilir.
Viyana Kongresi
- İhtilalin yayılmasını önlemek için Avrupalı büyük devletler Viyana Kongresi toplamıştır.
- Fransız İhtilali’nden sonra İhtilal Savaşları ya da Napolyon Savaşları ile Avrupa’nın siyasi dengesinin bozulması karşısında İngiltere, Rusya, Avusturalya, Prusya ve Fransa’nın katılımı ile Viyana Kongresi toplanmıştır.
- Kongrede Avrupa’nın geleceğini belirlemek, monarşik yapıyı güçlendirmek ve ulusçu hareketleri önlemek yönünde kararlar alınmıştır.
- Bu kararların uygulamaya konulduğu dönemde Restorasyon Dönemi denir. Bu devlet ayrıca Metternich (Meternik) Sistemi denilen bir politika oluşturmuşlardır.
- Meternik Sistemi’ne göre Avrupa’nın neresinde bir ayaklanma çıkarsa çıksın devlet hep beraber hareket edeceklerdi. Ancak bu devletler aldıkları kararları Osmanlı Devleti üzerinde uygulamamış ve Yunan İsyanı’na destek vermişlerdir.
1830 ve 1848 İhtilalleri
1-) 1830 İhtilalleri
- Fransa Kralı X. Charlers’ın basın ve düşünce özgürlüğüne kısıtlama getirerek anayasal hakları engellemesi sonucunda yaşanmıştır.
- İhtilal sonucunda tahta geçen yeni kral Louis Philip anayasada yeni düzenlemeler yapılmasını sağlamış ve Fransa’da meşrutiyet krallık rejimi tekrar kurulmuştur.
- Fransa’da yaşanan ihtilalden etkilenen Belçika’da çıkan ayaklanmalar neticesinde Belçika ayrı bir devlet durumuna gelmiştir.
- 1830 İhtilalleri’nin etkisi ile Lehistan (Polanya)’da da bir ihtilal yaşanmıştır.
- Viyana Kongresi kararları gereği Rusya’ya bırakılmış olan Lehistan Rusya’dan ayrılmak istemiş ancak başarılı olamamıştır.
2-) 1848 İhtilalleri
- Fransa’da başlayan ihtilallerin en önemli nedenleri milliyetçilik akımının etkisiyle siyasi haklardan yoksun olan halkın bu haklara sahip olma düşüncesidir.
- Ayrıca XIX. yüzyılda sanayide görülen gelişmeler sonucunda Avrupa’da işçi sayısının artması ve işçi sınıfının problemleri ihtilalin yaşanmasına ortam hazırlamıştır.
- İhtilal sonucunda Fransa’da cumhuriyet ilan edilmiştir(Bu durum 1852’ye kadar devam etmiştir).
- 1848 İhtilalleri’nin etkileri Avrupa’da da görülmüştür. Krallar halka yeni haklar vermek zorunda kalmışlar, Avrupa’da demokratikleşme hareketleri hız kazanmıştır.
- İhtilaller ayrıca İtalya ve Almanya’nın siyasi birliklerini kurmalarına zemin hazırlamıştır.
- İhtilaller Osmanlı Devleti’nde Islahat Fermanı’nın ve meşrutiyetin ilanında etkili olmuştur.