Yönlendirilmiş Okuma–Düşünme Etkinliği (DR-TA), okuma öncesinde metne dair tahminleri alıp okuma boyunca zaman zaman bu tahminlerin tutarlılığını gözden geçirmeye dayalı bir uygulamadır. Orijinal açılımıyla Directed Reading Thinking Activity, Tahminlerin neye dayanarak yapıldığı, neden tuttuğu ya da tutmadığı üzerine konuşmak, yeni ipuçlarını kullanarak yapılabilecek yeni tahminlerin geçerliliğini tartışmak bile başlı başına öğrenci ilgisini diri tutacağı için etkin bir okuma sürecini destekleyecektir.
yönlendirilmiş okuma–düşünme etkinliği (DR-TA) nasıl uygulanır?
- Sınıfın ve metnin düzeyine göre, bireysel, ikili, grup uygulanabilir.
- Okumaya başlamadan önce, görseller, bölüm başlıkları vb. ipuçlarının değerlendirilip neler olabileceğine ilişkin bir beyin fırtınası yapılır ve tüm tahminler alınır. (İçlerinde en güçlü görünenler de ayrıca belirlenebilir.)
- Daha sonraki aşamada tahtaya yansıtılarak ya da öğrencilere dağıtılarak kullanılmak üzere, basit bir T tablosu ya da aşağıdaki gibi daha ayrıntılı bir tablo hazırlanır. Tahminler bu tabloya yazılı olarak listelenir.
- Okuma boyunca, öğretmenin belirlediği metin aralıklarında durularak tahminlerle metnin ne kadar uyuştuğuna dair karşılaştırmalar yapılır.
- Doğru tahminler listede işaretlenir. (Okumaya bağlı olarak, tahminler gözden geçirilebilir, değiştirilebilir, yeni tahminler eklenebilir.)
- Okuma boyunca bu süreç ilerletilir.
Bu uygulama, Düşünen Sınıf İçin Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri’nde* YODA kısaltmasıyla yer alır. Tahminlerin listeleneceği tablonun, kitaptaki örneği:
Tablonun doldurulmasıyla ilgili verilen bilgi:
3.adım: Öğrencilerden öykünün başlığını okumalarını isteyin. Öykünün türü hakkında konuşun. Yazarının adını söyleyin. Kapaktaki resimleri gösterin ve başlığı okuyun. Sonra öğrencilerden öyküde neler olacağıyla ilgili tahminlerde bulunmalarını isteyin. Tahminleri “Sizce neler olacak?” başlığının altındaki boş kısma yazın. Öğrencilere neden böyle düşündüklerini sorun. Sonra saydıkları nedenleri “Neden?” başlığının altına yazın.
4.adım: Şimdi, öğrencilerden öyküyü ilk duraklama noktasına kadar okumalarım isteyin. Bu noktaya gelince öğrencilerin geri dönüp daha önceki tahminlerini gözden geçirmesini ve gerçekte ne olduğunu söylemesini isteyin. Öğrencilerden gelen cevaplan “Ne oldu?” başlığının altına yazın.
5.adım: Tahminleri gözden geçirin ve bu noktaya kadar hangilerinin doğrulandığını sorun. Öğrencilerin öyküden, tahminlerini doğrulayan ya da yanlış olduğunu gösteren bölümleri yüksek sesle okumasını isteyin.
6.adım: Sonra, öğrencilere bir sonraki bölümde neler olacağına ilişkin tahminlerini sorun; bu tahminleri ve bu tahminlere yol açan kanıtları tablonun ilgili bölümlerine yazın. Sonra okumaya devam ederek, yaptıkları tahminleri öyküde olanlarla karşılaştırsınlar; bir sonraki bölüm hakkında yeni tahminlerde bulunsunlar ve bu görüşlerinin kanıtlarını tabloya yazdırsınlar. Daha sonra devam edip son bölümü okusunlar.
7.adım: Son olarak da, son tahminleriyle öyküde gerçekten ne olduğunu karşılaştırıp sonucu tabloya yazdırsınlar.
*Düşünen Sınıf İçin Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri, 2009 (ERG, MEB, Akbank)