Gümüşün Tarihi
Gümüşün Tarihi - Ortaya Çıkışı - Zaman Çizelgesi ve Değeri
Gümüşün tarihi, tarih öncesi insanlar tarafından da bilinmesiyle çok çok net değildir. Özellikle, çok bilinen üç metal olan bakır, gümüş ve altın, doğada temel formda bulunur ve basit takas yerine muhtemelen ilk ilkel para formları olarak kullanılmıştır. Bununla birlikte, bakırın aksine gümüş, düşük yapısal mukavemeti nedeniyle metalurjinin büyümesine yol açmadı ve daha çok süs olarak veya para olarak kullanıldı. Gümüş, altından daha reaktif olduğu için, doğal gümüş arzı, altından çok daha sınırlıydı. Örneğin, MÖ on beşinci yüzyıla kadar Mısır’da gümüş altından daha pahalıydı. Mısırlıların, metalleri tuzla ısıtarak ve sonra metale üretilen gümüş klorürü azaltarak altını gümüşten ayırdıkları düşünülüyordu.
Durum, Gümüş metalin cevherlerinden çıkarılmasına izin veren bir teknik olan küpelasyonun keşfiyle değişti. Küçük Asya ve Ege Adalarında bulunan cüruf yığınları, gümüşün MÖ. 4. binyılda kurşundan ayrıldığını göstermektedir. Avrupa’nın en eski Gümüş ekstraksiyon merkezlerinden biri erken Kalkolitik dönemde Sardunya bölgesiydi fakat bu teknikler bölgeye ve ötesine doğru pek yaygınlaşmadı. Hindistan, Çin ve Japonya’daki Gümüş üretiminin kökenleri de neredeyse eşit derecede eskidir ancak tarihi kayıt bakımından iyi belgelenmemiştir, dolayısı ile pek bilgi bulunmamaktadır.
Fenikeliler, İspanya’ya ilk geldiğinde o kadar çok Gümüş elde ettiler ki, hepsini gemilerine sığdıramadılar ve sonuç olarak kurşun yerine çapalarını ağırlaştırmak için gümüş kullandılar. Yunan ve Roma uygarlıkları zamanında, Gümüş sikkeler ekonominin temelini oluşturuyordu. Yunanlılar M. ö. 7. yüzyıla kadar Gümüş çıkarıyorlardı ve Atina’nın yükselişi kısmen Laurium yakınlarındaki Gümüş madenleri tarafından mümkün oldu. M. Ö. 600’den 300’e kadar yılda yaklaşık 30 ton gümüş çıkardıkları tahmin edilmektedir. Roma para biriminin istikrarı büyük oranda, Roma madencilerinin yeni dünyanın keşfinden önce benzersiz bir ölçekte ürettiği, çoğunlukla İspanya’dan gelen gümüş külçe arzına dayanıyordu. Yılda 200 tonluk üretim miktarına ulaştığı MS 2. yüzyılın ortalarında Roma ekonomisinde yaklaşık 10.000 tonluk tahmini bir gümüş stoğu bulunmaktadır. Bu rakam, orta çağ Avrupa’sı ve Abbasi Halifeliği için mevcut toplam gümüş miktarından beş ila on kat daha fazladır. Romalılar aynı zamanda Orta ve Kuzey Avrupa’da Gümüş madenciliğini de kaydettiler. Bu üretim, Roma İmparatorluğu’nun çöküşüyle neredeyse tamamen durmuştur.
Orta Çağdan İtibaren Gümüş;
1545: İspanya, Latin Amerika’da Büyük Gümüş Yatakları Keşfetti
1545’te İspanyol fatihler, Bolivya’daki Potosi’nin devasa gümüş yataklarını keşfettiler. Önümüzdeki yıl, Meksika’da büyük gümüş yatakları ortaya çıkarıldı. Peru’da birkaç başka gümüş içeren alan da keşfedildi. Bu ülkelerdeki İspanyol mülkleri, Conquista ve 1800’lerin başında bağımsızlığa kavuşan bu Latin Amerika ülkeleri arasındaki dönemde küresel gümüş üretiminin yaklaşık % 85’ini oluşturuyordu.
1859: Comstock Lode Nevada’da Keşfedildi
Nevada’daki Comstock Lode, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ilk büyük gümüş madeni keşfiydi. Ortaya çıkan gümüş on yıl önceki meşhur “California’da Altına Hücum” olayına rakip oldu. Comstock Rush’ın altının keşfedilmesiyle başladığı gerçeği, Kaliforniya’dan birçok deneyimli madenciyi zenginleştirmek için yeni bir fırsat arayışına çekti. Amerika’daki en zengin gümüş keşfi olmasına rağmen, Comstock’taki kârın neredeyse yarısı altından geliyordu.
1873: Almanya Altın Standardını Kabul Etti, Gümüş Rezervlerini Terk Etti
Fransa, 1870 Fransa-Prusya Savaşı’nda Prusya ve müttefiklerinin elinde ezici bir yenilgiye uğradı. Teslim şartlarının bir parçası olarak Fransa, altın olarak 5 milyar frank tazminat ödemek zorunda kaldı. Bu tazminatlar sadece Alman devletlerinin Almanya İmparatorluğu ile birleşmesini finanse etmekle kalmadı, aynı zamanda yeni ulusun Altın Standardı için Gümüş Standardını kaldırmasına da izin verdi. Almanya, 1873 ile 1879 yılları arasında piyasaya 7,1 milyon pound (3,220 metrik ton) gümüş döktü.
1885: Coeur d’Alene Idaho’da Gümüş Keşfedildi – Gümüşün Tarihi
1885’te, Comstock Lode’dan bu yana en büyük gümüş üretimi Idaho’nun Coeur d’Alene bölgesinde başladı. Bu, küresel pazarlara daha fazla gümüş enjekte ederek Bland-Allison Yasası’nın gümüş sübvansiyonunu daha da önemli hale getirdi. 1875-1900 yılları arasında yıllık küresel gümüş üretimi, 1800 ile 1875 arasındaki yıllık üretime kıyasla dört katına çıktı.
1890: Sherman Gümüş Satın Alma Yasası Kabul Edildi
Gümüş fiyatları düşmeye devam ederken, enflasyon yanlısı “Silverite” güçleri hükümetin gümüş alımlarını artırmasını talep etti. Sonuç, hükümeti ayda 1 / 2 milyon ons gümüş almaya ve onu gümüş dolara çevirmeye zorlayan Sherman Gümüş Satın Alma Yasasıydı. Bu, ABD hükümetini dünyanın ikinci en büyük küresel gümüş alıcısı yaptı. Hindistan’da gümüş standardını koruyan İngiltere, en büyüğüydü.
Pittman Yasası 270 Milyon Gümüş Doların Erimesine İzin Verdi
1918 Pittman Yasası, 350 milyona varan mevcut gümüş doların eritilmesine izin verdi ve ortaya çıkan külçe Britanya’ya satıldı. İngiltere, I. Dünya Savaşı sırasında Hindistan’daki en büyük mülkiyetinde bir para kriziyle karşı karşıyaydı. Hint endüstrisi, gıda ve askerler, İngiltere’nin Merkezi Güçlere karşı mücadelesinde hayati öneme sahipti. Bu satın alımları ödemek için, İngiliz hükümeti onları desteklemek için gümüşten daha fazla gümüş sertifika vermişti. ABD, bu gümüşü Hazine kasalarında kullanılmayan yüz milyonlarca gümüş doları eriterek sağladı. Savaş için toplam 270 milyon gümüş dolar eritildi. Gümüşün tarihi açısından önemli bir adımdı.
Kongrede Batı devletlerinin desteğini alabilmek için eriyen her gümüş doların yenileriyle değiştirilmesi şartı getirildi. Bu, 1921’de Barış Doları ile başladı.
1934: Franklin D. Roosevelt Altın Ve Gümüşe El Koydu
1934 Gümüş Satın Alma Yasası, hükümete yerel gümüş madenlerini kamulaştırma yetkisi verdi. Özel sektöre ait gümüş ve dolaşımdaki madeni paralar dışında, altına da aynı şekilde el konuldu. Vatandaşların en fazla 500 ons parasal olmayan gümüşe sahip olmasına izin verildi. ABD Hazinesine gümüş endüstrisini desteklemek için ons başına 50 sentten gümüş satın alma emri verildi, bu da piyasa fiyatının neredeyse iki katı.
1946: 1946 Gümüş Satın Alma Yasası, ABD’yi En Büyük Gümüş Alıcısı Yapıyor
1946 Gümüş Alım Yasası, ABD Hazinesine tüm satıcılardan ons başına 90,5 sentten yerli gümüş satın almasını emretti. Bu, hükümetin bir başka gümüş sübvansiyonuydu çünkü gümüş o sırada ons başına 87 sentten satılıyordu. Aynı kanunla Hazine’ye, satın almak isteyen herkese ons başına 91 sentten gümüş satması emredildi. Hükümet, (yine) piyasa oranının üzerinde gümüş satın aldığından, ulusal gümüş stokları hızla arttı. Yurtiçi gümüş madenciliği, şirketlerin satış için garantili bir fiyatı olduğundan üç katına çıktı.
1959: Küresel Gümüş Sıkıntısı
Küresel ekonomi 1950’lerde İkinci Dünya Savaşı sonrası patlamasını sürdürdü. Savaşta yıkılan uluslar toparlanmış ve hızla genişleyen orta sınıfın talebi patlamıştı. Bu, küresel gümüş talebinin üretimi büyük bir farkla geride bıraktığı ilk yıldı. ABD Hazinesi, fiyatları 1,29 $ / ons miktarının altında tutmak için piyasaya gümüş satmaya başladı. Bu seviyenin üzerinde, gümüş dolar karla eritilebilirdi. Bu, ABD’nin 1960’ların ortalarında dünyanın önde gelen gümüş satıcısı olmasına neden oldu.
1965: ABD Hükümeti Gümüşü Dolaşımdaki Madeni Paralardan Çıkardı
Küresel gümüş fiyatları yükselmeye devam etti. ABD hükümeti 1961’de gümüş satışlarını durdurmuştu, ancak madeni para biriktirmeye devam etmek, on sentlik, çeyreklik ve yarım dolarlık ciddi bir kıtlık olduğu anlamına geliyordu. ABD Darphanesi yeni paralar çıkarır çıkarmaz anında bitiyordu. Darphane, Kongre devreye girmeden önce hükümetin gümüş stoklarını neredeyse tüketti. 1965 Madeni Para Yasası, tüm gümüşleri on sentlerden ve çeyreklerden çıkardı ve yarım doların saflığını %90’dan %40’a düşürdü. (Son gümüş dolar 1935’te basılmıştı.)
1979: Gümüşün Tarihi – Küresel Gümüş Kıtlığı Zirveye Ulaştı
OPEC petrol ambargoları, yüksek enflasyon ve durgun ekonomiler, yatırımcıların gümüş talebini artırdı. Spekülatörler, özellikle Teksaslı milyarder Hunt kardeşler tarafından kurulan bir kartel, endişe verici bir oranda gümüş ve gümüş vadeli işlemlerini almaya başladı.
1980: Hunt Kardeşlerin Dünya Gümüş Piyasasını Köşeye Sıkıştırmaya Çalışması Başarısız Oldu
Hunt kardeşler, küresel gümüş piyasasının dörtte üçünün kontrolünü ele geçirdikten sonra, Federal Rezerv ve emtia borsalarının düzenlemelerindeki ani bir değişiklikle gözü kapalıydı. Bu beklenmedik değişiklikler, Hunts’ın planını mahvetmeyi amaçlıyordu. Gümüş fiyatları Ocak’ta tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 50.35 $ / ons’dan Mart’ta 15.80 $ ‘a düştü, marj çağrıları Hunt’ları gümüş varlıklarını tasfiye etmeye zorladı. Aynı yıl, gümüş üretimi (madencilik ve hurda) nihayet boşluğu taleple kapattı.
1985: Amerikan Gümüş Kartal Külçe Parası Tanıtıldı
Amerikan Gümüş Kartal
Hükümet tarafından üretilen bir gümüş yatırım aracı için sürekli yatırımcı talebine yanıt veren Kongre, American Eagle külçe para programını onayladı. Çeşitli boyutlarda Gold Eagles’ın yanı sıra bir onsluk Silver Eagle üretime başladı. Amerikan Gümüş Kartalı (ASE) dünyanın önde gelen gümüş külçe parası olacaktı.
2006: İlk Gümüş Borsa Yatırım Fonu (ETF) Tanıtıldı
Gümüşün tarihi bakımından bir diğer önemli olay ise ilk gümüş borsa yatırım fonu olan ETF’nin, 2006 yılında iShares tarafından tanıtılmasıydı. SLV sembolü altında ticaret yapan iShares Silver Trust, fiziksel gümüşle desteklenen kolay, yüksek likiditeye sahip yatırımlara izin veren ilk finansal araçtır. Yatırımcılar, gümüş piyasasında fiyat hareketine maruz kalmak için ETF hisselerini kullanır. SLV hisseleri, Vakıf tarafından tutulan herhangi bir gümüş için bir talep değildir. Bunun yerine, SLV hisselerinin fiyatı gümüş fiyatlarının hareketini izler.
2008: Küresel Mali Krizin Ardından Gümüş Talebinde Artış
2008 Küresel Mali Krizi ekonominin tüm sektörlerini vurdu. Güvenli liman talebindeki bir patlama, hem gümüş hem de altının on yılın en yüksek seviyesine ulaştığını gördü. Gümüş fiyatları 2008’de 20.92 $ ‘a ulaştı. Bu, Hunts’ın gümüş piyasasını köşeye sıkıştırmasının doruk noktasından bu yana görülmeyen bir seviye idi.
Gümüş ETF’ler, yıl boyunca 93,1 milyon ons rekor giriş kaydetti. Gümüş para ve külçe üretimi 64,9 milyon onsluk yeni bir rekor için %63 arttı. Fiziksel gümüş piyasası kıtlıklarla karşılaştı. Bu kıtlıklar, hükümeti Amerikan Gümüş Kartal külçe sikkelerini daha fazla üretmeye zorladı. Gümüş külçelere ve madalyonlara olan talep, günün her saati çalışan gümüş imalatçılarına sahipti. Bu nedenle, ABD Darphanesi’nin gümüş madeni para boşlukları için beklenmedik talebini karşılayamadılar.
2011: AB ve ABD’deki Borç Krizleri, Yıllık Rekor Seviye
2011’de ABD ve Avrupa Birliği’nde yaşanan borç krizleri, Küresel Mali Kriz nedeniyle hâlâ travma yaşayan küresel ekonomide ürperti yarattı. Amerika’nın devlet borcunun ilk kez düşürülmesinin ardından gümüş fiyatları yükseldi. 2011, gümüş fiyatları 48.70 $ kapanış fiyatı gördü. Bu, Hunt kardeşlerin 1980’de gümüş piyasasını köşeye sıkıştırmaya çalışmasının zirvesinden bu yana gümüşün en yüksek günlük kapanış fiyatıydı.
Artan fiyat oynaklığına rağmen, 2011 aynı zamanda 35,12 $ ile tarihteki en yüksek yıllık gümüş fiyatı oldu. Fiziksel gümüş yatırım talebi yeni zirvelere ulaştı. Silver Eagle arzı, madeni para sıkıntısı nedeniyle 2011’de talebi karşılayamadı. Bu, daha fazla yatırımcıyı gümüş külçe satın almaya yöneltti ve satışlar %67 arttı.
2015: American Silver Eagle Satışları 47 Milyon Ons Rekoru Kırdı
Gümüş fiyatları ve ABD Darphanesinin üretim kıtlığını azaltma yeteneği, American Silver Eagles’ı 2013’ten 2015’e kadar art arda en yüksek seviyelere çıkardı. Gümüşün tarihi içerisinde tüm zamanların Silver Eagle satış rekoru, 47 milyon jeton satılarak 2015’te kırıldı. Özel gümüş ürünleri de rekor talep gördü. Toplam fiziksel gümüş yatırım talebi o yıl 292,3 milyon troy ons’a ulaştı. Bu talep, Gümüş arzını üst üste üçüncü yıl için bir açığın içine gönderdi.