Bu ayın başlarında Nikaragua, Katolik Kilisesi’ne ait yedi radyo istasyonunu kapattı ve Matagalpa piskoposu Monsenyör Rolando Álvarez hakkında, onu şiddet içeren aktörleri “halka karşı nefret eylemleri gerçekleştirmeye” teşvik etmekle suçlayarak bir soruşturma başlattı.
Bu, Başkan Daniel Ortega’nın yönetimini eleştirenleri susturmak için agresif bir şekilde hareket ettiği ilk sefer değil. 2018’de hükümet, Ortega’nın en önde gelen eleştirmenlerinden biri olarak kabul edilen gazeteci Carlos Fernando Chamorro liderliğindeki Confidencial gazetesinin genel merkezine baskın düzenledi. Ardından, 2021 boyunca yetkililer, o yılki Kasım seçimleri için yedi potansiyel başkan adayını tutukladı.
İşte şimdi beşinci yılına giren ve görünürde sonu olmayan siyasi bir soğukluğun ortasında kilise ve hükümet arasındaki gergin ilişkiye bir bakış.
DANİEL ORTEGA KİMDİR?
76 yaşındaki Ortega, 1979’da diktatör Anastasio Somoza’nın devrilmesine yardım eden solcu Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesi’nde eski bir gerilla ve ilk olarak 1985’ten 1990’da görevden alındıktan sonra görevden ayrılana kadar cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.
Bundan sonra, 2007’de iktidara dönmeden önce üç seçim daha kaybetti. Gerçek bir muhalefetle karşılaşmadığı için büyük ölçüde itibarsızlaştırılan 2021 oylamasında art arda dördüncü bir dönem kazandı.
Ortega’nın muhalifleri onu otoriter eğilimleri nedeniyle düzenli olarak Somoza ile karşılaştırıyor ve ayrıca onu hanedan hırslarıyla suçluyor. Karısı Rosario Murillo, onun güçlü başkan yardımcısıdır.
Ortega yönetiminde Nikaragua, ABD hükümetinin iki sadık düşmanı olan Küba ve Venezüella müttefikleriyle güçlü bağlar geliştirdi.
SIKINTI NASIL BAŞLADI?
2018’deki bir sosyal güvenlik reformu, iş adamları, Katolik liderler ve diğer sektörler tarafından desteklenen büyük protestoları tetikledi. Inter-Amerikan İnsan Hakları Komisyonu’na göre, hükümetin tepkisi, güvenlik güçleri ve müttefik sivil milisler tarafından en az 355 kişinin öldürüldüğü, yaklaşık 2.000 kişinin yaralandığı ve 1.600 kişinin hapse atıldığı bir baskı oldu.
Siyasi istikrar hiçbir zaman tam olarak geri dönmedi.
Geçen yılki oylamadan aylar önce, bir anket, beş muhalefet adayına verilen desteğin Ortega’nın yeniden seçilmesini gerçek bir şüphe haline getirdiğini ortaya koydu. Haftalar içinde beşi de diğer iki potansiyel adayla birlikte tutuklandı. Yetkililer, sözde Washington tarafından desteklenen bir “terörist darbe” girişimiyle eşdeğer olduğunu söyleyerek 2018’deki huzursuzluğun sorumluluğunu almakla suçladılar.
“Ortega kaybetme olasılığını ortadan kaldırmaya karar verdi. … Ve bu, herkesin tutuklanması anlamına geliyordu” dedi.
KİLİSE HANGİ ROL OYNADI?
Nikaragua ağırlıklı olarak Katoliktir ve kilise 1930’lardan 1970’lere kadar Somozalara yakındı ve diktatörlüğe atfedilen birçok suistimalden sonra siyasetten uzaklaştı. Kilise başlangıçta Somoza’nın devrilmesinden sonra Sandinistaları destekledi, ancak bu ilişki ideolojik farklılıklar nedeniyle zamanla yıprandı. Ortega yönetiminde, Katolik liderler genellikle ülkenin muhafazakar seçkinlerini desteklediler.
Protestolar ilk patlak verdiğinde, Ortega kiliseden barış görüşmelerinde arabuluculuk yapmasını istedi, ancak sonuçta başarısız oldular.
Nikaragua kilisesi, protestoculara ve onların amaçlarına karşı özellikle sempatik davrandı. Nisan 2018’de Managua’nın katedrali öğrenci göstericileri barındırdı ve onları desteklemek için yiyecek ve para toplamak için bir yerdi.
Kardinal Leopoldo Brenes ve Managua Yardımcı Piskoposu Silvio Báez gibi kişiler şiddeti reddetme konusunda açık sözlüdürler. Brenes gösterileri haklı buldu ve Báez halka zarar verecek herhangi bir siyasi kararı reddetti. Báez, 2019’da Vatikan’ın talebi üzerine ülkeyi terk etti, muhalefet tarafından yakınılan ve iktidardaki Sandinistalar tarafından kutlanan bir transfer.
Ortega, bazı piskoposları kendisini devirme amaçlı bir komplonun parçası olmakla suçlayarak ve onlara “terörist” diyerek yanıt verdi.
Mart ayında Managua’daki papalık nuncio Monsenyör Waldemar Stanislaw Sommertag arabulucu olarak katıldı ve hapisteki hükümet muhaliflerinin serbest bırakılması için lobi yaptı, Vatikan’ın “haksız bir karar” dediği şeyle Ortega yönetimi tarafından ülkeyi terk etmeye zorlandı.
SON KİLİSE-DEVLET ÇATIŞMASI HAKKINDA?
Kilise radyo istasyonları hükümet tarafından 1 Ağustos’ta kapatıldı ve Matagalpa piskoposu Álvarez’i soruşturan polis, onu “şiddet grupları örgütlemekle” suçladı.
Álvarez, “ülkenin demokratikleşmesini etkili bir şekilde sağlamak” için kapsamlı bir seçim reformu çağrısında bulundu ve ayrıca siyasi mahkum olarak gördüğü yaklaşık 190 kişinin serbest bırakılmasını talep etti. Geçen ay kendisine karşı zulmü protesto etmek için oruç tuttu.
3 Ağustos’tan bu yana, yetkililer Álvarez’i yaşadığı piskoposluk kompleksine hapsetti. Altı gün boyunca halka açıklama yapmadan sonra, Perşembe günü bir ayinde canlı bir sosyal medya yayınında, altı rahip ve aynı zamanda kompleksi terk edemeyen dört meslekten olmayan kişi ile birlikte yeniden ortaya çıktı.
Managua Başpiskoposluğu Álvarez’e desteğini dile getirdi. Latin Amerika Katolik piskoposlarının konferansı, rahiplerin ve piskoposların “kuşatması” olarak adlandırdığı şeyi, dini toplulukların üyelerinin sınır dışı edilmesini ve Nikaragua halkını ve kiliseyi hedef alan “sürekli taciz”i kınadı.
Cumartesi günü, hükümetin Managua’da dini bir alayı yasaklamasının ardından yüzlerce Nikaragualı yoğun bir polis mevcudiyeti altında bir Ayine katıldı.
Kilise liderleri bir gün önce Ulusal Polisin Fatma Meryem Ana için planlanan alayı “iç güvenlik” gerekçesiyle yasakladığını duyurdu. Bunun yerine kilise, inananları barışçıl bir şekilde katedrale gelmeye çağırdı.
Vatikan’dan herhangi bir yanıt geldi mi?
Neredeyse iki hafta boyunca Vatikan, Álvarez’in soruşturması hakkında kamuoyu önünde sessiz kaldı. Sessizlik, bazı Latin Amerikalı insan hakları aktivistleri ve aydınlarından eleştiri aldı.
Cuma günü, Vatikan’ın Amerikan Devletleri Örgütü’nün daimi gözlemcisi Monsenyör Juan Antonio Cruz, durumla ilgili endişelerini dile getirdi ve her iki taraftan da “anlayış yollarını aramalarını” istedi.
Cruz’un sözleri, Daimi Konseyinin Ortega hükümetini “taciz” ve “dini örgütlere ve hükümeti eleştirenlere uygulanan keyfi kısıtlamalar” nedeniyle kınayan bir kararı onayladığı özel bir OAS oturumu sırasında geldi.
Cruz, Vatikan’ın “demokrasinin vazgeçilmez bir aracı ve daha insancıl ve kardeşçe bir medeniyetin garantörü olarak diyaloğa bağlı kişilerle işbirliği yapmak” istediğini söyledi.
___
Associated Press yazarları Vatikan’dan Nicole Winfield ve Mexico City’den Christopher Sherman bu rapora katkıda bulundular.
___
Associated Press’in dini yayınları, AP’nin The Conversation US ile işbirliği ve Lilly Endowment Inc.’in finansmanıyla destek alır. Bu içerikten yalnızca AP sorumludur.