Bu yazımızda özneye ve özne çeşitlerinin neler olduğuna kısaca değineceğiz.
Özne; Cümlede yüklemin anlatmış olduğu eylemi gerçekleştiren ögeye denir. Özne her cümlede yer almayabilir.Yükleme sorulan “kim” ve “ne” sorularını karşılayan sözcüklerdir. İşte özne türleri şunlardır;
Gerçek Özne; Bir cümlede özne vazifesini yerine getiren fiilini gerçekleştiren kişi veya kişileri karşılayan sözcüklerdir. Gerçek özne açıkça belirtildiği gibi gizli bir biçimde de fiille belirtilebilir. İşte gerçek özneye örnek şudur;
- Ayşe ile sorunlarını konuşarak halletmişler. Bu cümlede kim sorusuna karşılayan sözcük ” onlar” dır. Bu nedenle onlar gizli öznedir. Gizli öznede gerçek öznenin bir türüdür.
Sözde Özne; Bir cümlede özne vazifesini yerine getiren, ancak işi kendisinin yapmadığı ve kendisinin etkilenmediği özne türüdür.İşte sözde özneye örnek;
- Fatma, dün çarşıda yakalanmış. Burada yakalayan Fatma değil ancak özne konumunda olduğu için sözde özne şeklinde kabul edilir.
Örtülü Özne; Sözde öznesi olan cümlelerde eylemi yapan kelime yüzünden, tarafından gibi ekler alır. İşte örtülü özneye örnek;
- Yollar, kar yüzünden kapandı. Burada örtülü özne kardır.