Siyah Frenk Üzümünün Şaşırtıcı Faydaları Nelerdir?
Besin açısından zengin, çok yönlü ve sağlık yararları olan siyah frenk üzümü, antioksidan, antibakteriyel ve antiviral özelliklere sahip olan ve kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmada, bağışıklığı güçlendirmede ve göz hastalıklarını önlemede faydalı bir meyvedir.
Siyah Frenk Üzümü Nedir?
Bilimsel adı Ribes nigrum olan siyah frenk üzümü bektaşi üzümü ailesine aittir. Bu küçük çalı, Sibirya’nın yanı sıra kuzey ve Orta Avrupa’nın belirli bölgelerine özgüdür ve bu bölgelerdeki soğuk havalarda yetişir.
Siyah frenk üzümü çalısı, her yıl koyu mor renkte, yenilebilir meyveler üretir. Bu meyvelerin ekşi bir tadı vardır ve çiğ olarak yenebilir veya reçel ve meyve suyu yapmak için kullanılabilir.
Siyah Frenk Üzümü Besin Değeri
Siyah frenk üzümü besin açısından yoğun gıdadır yani kalorisi düşüktür ancak birçok önemli besin içerir. Özellikle C vitamini bakımından zengindir.
Bu meyve, anti-inflamatuar, sağlığı geliştirici etkilere sahip bir omega-6 yağ asidi olan gama linolenik asit (GLA) bakımından da yüksektir.
Tüm yağ asitleri gibi, linoleik asit de kan akışını, bağışıklık fonksiyonunu, iltihabı ve daha fazlasını düzenlemek için çalışan bir enerji kaynağı olarak kullanılır.
Yaklaşık 112 gram ağırlığındaki çiğ siyah frenk üzümünün besin içeriği şöyledir:
70,5 kalori
17.2 gram karbonhidrat
1.6 gram protein
0.5 gram yağ
203 miligram C vitamini (yüzde 338 DV)
0.3 miligram manganez (yüzde 14 DV)
1.7 miligram demir (yüzde 10 DV)
361 miligram potasyum (yüzde 10 DV)
26.9 miligram magnezyum (yüzde 7 DV)
66.1 miligram fosfor (yüzde 7 DV)
1.1 miligram E vitamini (yüzde 6 DV)
61.6 miligram kalsiyum (yüzde 6 DV)
258 uluslararası birim A vitamini (yüzde 5 DV)
0.1 miligram bakır (yüzde 5 DV)
0.1 miligram tiamin (yüzde 4 DV)
0.1 miligram B6 vitamini (yüzde 4 DV)
0.4 miligram pantotenik asit (yüzde 4 DV)
Siyah Frenk Üzümü Yararları Nelerdir?
Antosiyaninler açısından zengindir
Siyah frenk üzümünün mor rengi, yüksek antosiyanin içeriğine bağlanır. Antosiyaninler, pH’larına bağlı olarak kırmızı, mor veya mavi ton üreten bitki pigmentleridir.
Siyah Frenk üzümü, çok çeşitli farklı antosiyaninler içerir; bazı araştırmalar, 15’e kadar benzersiz tür içerdiklerini göstermektedir.
Bitki pigmenti olarak rollerine ek olarak, antosiyaninler, sağlığı geliştiren birçok özelliğe sahiptir. Araştırmalar, antosiyaninlerin kalp sağlığında rol oynayabileceğini gösteriyor ve araştırmalar obeziteyi ve hatta diyabeti iyileştirebileceklerini belirtiyor.
Ayrıca hücre hasarını ve kronik hastalığı önlemek için zararlı serbest radikalleri nötralize eden bileşikler olan antioksidanlar olarak da işlev görürler.
Siyah Frenk üzümü ile birlikte antosiyanin açısından zengin diğer yiyecekler arasında meyveler, patlıcan, kırmızı lahana ve üzüm bulunur. Bu yiyecekleri yemek, sağlık üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir.
Kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatabilir
Siyah frenk üzümü bitkisinin en etkileyici faydalarından biri kanser üzerindeki potansiyel etkisidir. Yüksek antosiyanin içeriği sayesinde, bazı araştırmalar siyah frenk üzümü özünün kanserin büyümesini yavaşlatmaya yardımcı olabileceğini bulmuştur.
Bir test tüpü çalışmasında, siyah frenk üzümü özü, karaciğer kanseri hücrelerinin büyümesini engellemeye yardımcı oldu.
Japonya’da yapılan bir başka çalışmada, siyah frenk üzümü özünün meme ve endometriyal kanser hücrelerinin yayılmasını engellediği bulundu.
Journal of Medicinal Food’da yayınlanan diğer araştırmalar, siyah frenk üzümü özünün mide ve yemek borusu kanseri hücrelerini öldürmede de etkili olabileceğini göstermiştir.
Göz sağlığını geliştirir
Glokom, bulanık ve bozuk görmeye neden olabilen ve hatta körlüğe bile yol açabilen bir grup göz hastalığıdır. Bu tipik olarak, beyni gözlere bağlayan sinire yani optik sinire verilen hasarın bir sonucudur.
Bazı araştırmalar, siyah Frenk üzümünün içinde bulunan bileşiklerin glokomu önlemeye ve gözlerin sağlığını geliştirmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir.
Japonya’da yapılan bir çalışma, glokom hastalarını siyah Frenk üzümü özü ile takviye etmenin, glokom gelişimine katkıda bulunduğu düşünülen bir hormon türü olan endotelin-1 seviyelerini azaltabildiği sonucuna varmıştır.
Yine Japonya’da yürütülen bir başka iki yıllık, randomize, plasebo kontrollü çalışma, siyah frenk üzümü antosiyaninlerinin glokomlu hastalarda görme kaybını azaltmaya ve gözlere kan akışını iyileştirmeye yardımcı olduğunu buldu.
Geleneksel tedavilerle birlikte kullanıldığında, siyah frenk üzümü göz sağlığını geliştirmede ve görme kaybını önlemede etkili olabilir.
Bağışıklığı güçlendirir
Siyah frenk üzümü C vitamini ile doludur. C vitamini, bağışıklık güçlendirici ve iltihap önleyici özelliklere sahiptir.
Araştırmalar, C vitamininin solunum yolu enfeksiyonlarının süresini kısaltabileceğini ve sıtma, zatürre ve ishal enfeksiyonlarına karşı koruma sağlayabileceğini göstermektedir.
Finlandiya’daki Helsinki Üniversitesi Halk Sağlığı Bölümü’nden yapılan bir inceleme 12 çalışmayı içeriyordu ve C vitamini takviyesinin soğuk algınlığı insidansını yüzde 91’e kadar düşürdüğünü ve pnömoni insidansını yüzde 80’den yüzde 100’e düşürdüğünü buldu.
C vitamini ayrıca, zararlı serbest radikallerin neden olduğu dokulara zarar vermeyi önlediği ve hatta kanser, kalp hastalığı ve felç riskini azaltabileceği kanıtlanmış bir antioksidan görevi görür.
Patojenlere karşı korur
Siyah frenk üzümü, bir antioksidan olarak güçlü yeteneklerine ek olarak, zararlı bakteri ve virüslere karşı korunmaya yardımcı olabilecek antimikrobiyal özellikler de içerir.
Japonya’da Mikrobiyoloji ve İmmünoloji’de yayınlanan bir araştırma, yüzde 1’den daha az konsantrasyona sahip siyah frenk üzümü özünün, adenovirüs ve gripten sorumlu olanlar da dahil olmak üzere çeşitli virüs türlerinin büyümesini yüzde 50’nin üzerinde engelleyebildiğini vurguladı.
Yüzde 10 konsantrasyona sahip bir özüt, bu virüslerin yüzde 95’inin hücre yüzeylerine yapışmasını engelleyebildi.
Diğer araştırmalar, siyah frenk üzümü yağının mide ülserlerine, karın ağrısına ve mide bulantısına neden olabilen bir bakteri türü olan H. pylori‘ye karşı etkili olabileceğini bulmuştur.
Herpes salgınlarını önleyebilir
Herpes, dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen yaygın bir viral enfeksiyondur. Semptomlar değişebilir, bazı insanlarda ağızda veya çevresinde ateş kabarcıklarına, bazılarında ağrılı, kaşıntılı genital yaralara neden olabilir.
Bazı araştırmalar, siyah frenk üzümü içinde bulunan bileşiklerin hem oral hem de genital herpese neden olan virüsü öldürmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir.
Phytotherapy Research’te yayınlanan bir araştırma, siyah frenk üzümü özünün, herpes virüsünün hücrelere yapışmasını durdurduğunu ve virüsün yayılmasını engellediğini gösterdi.
Geleneksel tedaviler, L-lizin ve çinko gibi diğer doğal ilaçlar ile birleştiğinde, siyah frenk üzümü, herpes salgınlarını önlemeye yardımcı olmak için yararlı bir katkı olabilir.
Mideyi rahatlatır ve sindirime yardımcı olur
Siyah frenk üzümü flavonoidleri bol miktarda içerir. Siyah frenk üzümü özü, hayvan çalışmalarına göre GI kanalındaki kasılmaları gevşetebilir.
Çalışmalar, bu meyvelerin antispazmodik aktivitesini doğrulamaktadır. Kuersetin, mirisetin ve diğer flavonoidler mide ve bağırsaklardaki spazmı engeller. Ayrıca, siyah frenk üzümü yaprakları ishali tedavi etmek için halk arasında kullanılmıştır.
Böbrek sağlığını geliştirir
Siyah frenk üzümünün antioksidan ve anti-inflamatuar etkileri kronik böbrek rahatsızlıklarını önler. Boşaltım sistemini iltihaplanma ve enfeksiyonlardan korur.
Kan kolesterol seviyelerini düşürür
LDL (kötü) kolesterol seviyesinin yüksek olması, kardiyovasküler, karaciğer ve diğer metabolik bozuklukların riskini artırır.
Araştırmalara göre antosiyaninler açısından zengin beslenme, toplam kolesterol ve LDL kolesterolü düşürür. Ayrıca serum HDL (iyi) kolesterol seviyelerini yükseltir.
Siyah frenk üzümü özü ile yapılan hayvan çalışmaları, bu etkiyi destekleyen kanıtlara sahiptir. Bu ekstraktla tedavi edilen denekler, tedavi edilmeyen / kontrol olanlardan önemli ölçüde daha düşük kolesterol seviyeleri gösterdi.
Antidiyabetik etkiye sahiptir
Siyah frenk üzümü, siyanidin 3-rutinosid, delphinidin 3-glucoside ve peonidin 3-rutinoside gibi antosiyaninlere sahiptir. Makul miktarlarda tüketildiğinde, bu fitokimyasallar özellikle tip 2 diyabetli bireylerde insülin duyarlılığını artırır.
Beyni korur
Serbest radikallerin birikmesi beyin hücrelerinin (nöronlar) iltihaplanmasına yol açar. Siyah frenk üzümü, anti-inflamatuar moleküller içerdiği için nöroinflamasyonu azaltır. Bu özelliklerin kümülatif etkisi, gelişmiş hafıza, öğrenme ve bilişsel yetenekler sağlar.
Siyah Frenk Üzümü Cilde Faydaları
İltihaplanma, enfeksiyonlar veya yaşlanmaya bağlı olarak çeşitli cilt hastalıkları ortaya çıkar. Cilt kuruluğu, lezyonlar, kaşıntı, kızarıklık, kabuklanma vb. gibi izler bırakır. Atopik dermatit, çocuklarda ve yetişkinlerde görülen ciddi cilt rahatsızlığının bir örneğidir.
Bu gibi durumlarda cildin yoğun bir şekilde onarılması ve kondisyonlanması gerekir. Klinik çalışmalar, siyah frenk üzümünde anti-inflamatuar etkiler gösteren spesifik bir polisakkarit keşfetti. Bu molekül, bağışıklık sistemi tarafından inflamatuar bileşiklerin üretimini kontrol eder.
Siyah Frenk Üzümü Nasıl Yenir?
– Jöle, reçel ve meyve suyu hazırlamak için kullanılır.
– Tatlılara ve unlu mamullere eklenir.
– Tek başına tüketilebilir.
– Konserve yapmak için kullanılır.
– Yoğurt, tatlı, cheesecake, dondurmalara eklenir.
– Alkollü içeceklere eklenir.
– Smoothie’lere de eklenir.
– Keklere eklenir.
– İçeceklere lezzet katmak için kullanılır.
Siyah Frenk Üzümünün Zararları Nelerdir?
Yaygın olmamakla birlikte, siyah frenk üzümü bazı kişilerde, özellikle bazı bitkilerde doğal olarak oluşan bir bileşik olan salisilata duyarlılığı olanlarda alerjik reaksiyona neden olabilir. Siyah frenk üzümü yedikten sonra kızarıklık, kurdeşen veya şişlik gibi belirtiler yaşarsanız, tüketmeyi bırakın.
Siyah frenk üzümü tohumu yağı bazı kişilerde gaz, baş ağrısı ve ishal gibi yan etkilere neden olabilir.
Bir anti-psikotik ilaç sınıfı olan fenotiyazini alanlar, nöbet riskini artırabileceğinden siyah frenk üzümü yememelidir.
Ek olarak, siyah frenk üzümü kanın pıhtılaşmasını yavaşlatabilir. Kanama bozukluğu olanlar veya kanın pıhtılaşması için bir ilaç kullananlar, siyah frenk üzümü yemeden önce doktora danışmalıdır.
Sonuç olarak;
Siyah frenk üzümünün kalorisi düşüktür ancak birçok besin maddesi, özellikle C vitamini bakımından yüksektir.
Enfeksiyon ve hastalıkları önlemeye ve sağlığın birçok yönünü geliştirmeye yardımcı olabilecek güçlü antioksidan, antiviral ve antibakteriyel özelliklere sahiptir.
Ayrıca göz hastalığını önlemeye, kanserin büyümesini azaltmaya ve hatta uçuk salgınlarını engellemeye yardımcı olduğu gösterilmiştir.