Tıpkı yüzyıl önce olduğu gibi yine Kafkaslar karışık.
Tarih 12 Eylül 2022. Akdeniz'de Türkiye Yunanistan gerginliği devam ederken, Suriye'de PKK varlığının yarattığı sorunlar artmışken ve ülkemizde sığınmacılarla ilgili problemler ayyuka çıkmış iken Kafkaslarda beklenen oldu, ateş topu patladı. Ermenistan Azerbaycan'a saldırdı.
Ermenistan, ağustos 2022 tarihinden günümüze gelinceye kadar Azerbaycan'ı yokluyordu.3 Ağustos günü Ermeniler bir Azerbaycan askerini şehit etmiş, bunun üzerine Azerbaycan "KISAS" adını verdiği operasyonu başlatmıştı. 12 Eylül 2022'de ise Ermenistan Azerbaycan sınırına mayın döşedi ve bölgedeki ateşin fitilini yaktı. Bugüne kadar yetmişin üzerinde Türk askeri şehit olurken dört yüz civarında ise Ermeni askeri öldü.
Peki Ermenistan durup dururken neden Azerbaycan'a saldırdı?
Bu basit, sıradan bir Ermenistan Azerbaycan anlaşmazlığı , mücadelesi değildir. Bu büyük devletlerin, Rusya ve ABD, küçük devletler üzerinden bölgesel güç olma olayıdır.
Azerbaycan iki yıl önce Ermenistan ile II. Karabağ Savaşı'nı yapmıştı. Kırk dört gün süren VATAN Muharebesi'nde Azerbaycan kazanan taraf olmuştu. Azerbaycan mutlak zaferi kazanacakken Rusya devreye girerek Azerbaycan'ın Karabağ'a tam hakimiyetini engelledi. 10 Kasım 2020'de Putin devreye girerek Ermenistan'ı Azerbaycan'ın elinden çekip aldı. Evet 30 yıllık işgal sona ermiş Şuşa alınmıştı ama Hocavend, Hankendi, Askeren, Ağdere ve Laçin alınamamıştı. Ah! Keşke Azerbaycan Ordusu'nun yirmi dört saati daha olsaydı... Kafkaslarda barışı istemeyen Rusya, Rus Barış Gücü ile bölgeye geldi.
10 Kasım 2020 günü yapılan anlaşmaya göre ayrılıkçı Ermeni güçleri bölgeden çekilecek, Zengezur Koridoru açılacak, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğü sağlanacaktı.
Anlaşma üzerinden iki yıl geçmesine rağmen söylenenlerin hiçbiri yapılmadı.
Bölgede ve Dünyada yaratılan uzlaşma görüntülerine rağmen Rusya bölgedeki hakimiyetinden ödün vermedi. Karabağ'ın stratejik bölgeleri Ağdere, Kelbecer, Laçin Havalimanı gibi yerleri elinde tutarak bölgedeki ağırlığın merkezi olduğunu gösteriyor "kontrol bende" diyordu. Rusya, Karabağ'ı Azerbaycan'a bırakmadı aksine bölgeye asker, silah ve istihbarat elemanları yerleştirerek hakimiyeti konusundaki ısrarını sergiledi.
Rusya bölgede istikrar istemiyordu. Ermenistan ile Azerbaycan arasında anlaşma Rusya'nın istediği bir şey değildi. Ermenistan ile Azerbaycan anlaşırsa Rusya bu bölgede gereksiz olacaktı bu nedenle bölgede bir anlaşmazlık olmalı ki Rusya da bölgeyi elde tutabilsin.
Zengezur Koridoru Türkiye ile Azerbaycan'ı birbirine bağlayan karayolu bağlantısıdır. Şu anda bu bağ Gürcistan üzerinden sağlanmaktadır. Koridorun açılması İran'ı da tedirgin etmektedir. Bu koridorun açılması ile Türkiye Hazar Bölgesi'ne doğrudan ulaşacak böylece İran taşımacılıkta devre dışı kalacaktır. Türkiye ile Türk Dünyası arasında bir bağlantı olacağından İran bu koridorun açılmasını kırmızı çizgisi olarak ilan etti.
Zengezur Koridoru açılırsa Güney Azerbaycan'daki Türklerle bu bölgenin teması olacak böylece İran'ın burada yaşayan Türkler üzerinde hakimiyeti azalacaktır. Bu nedenlerle İran, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki anlaşmazlıkları körüklemekte ve Ermenistan'ı desteklemektedir.
İki ülke arasında savaş devam ederken İran, Ermenistan' a destek verdi. Karabağ Savaşı'nda Gürcistan hava sahasını kapattığı için Ermenistan'a yardım İran üzerinden yapıldı. Suriye'den gelen Ermeni teröristleri İran, kendi sınır bölgesinden Ermenistan'a geçirdi. İran'ın Ermenistan'a desteğinin nedeni ne dindir ne de mezheptir.
İran, Müslüman ve Şii; Azerbaycan Müslüman ve Şii. Buna rağmen İran, Azerbaycan'a husumet besliyor Ermenistan'a ise sempati.
İran eski Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, İran'ın Azerbaycan'a karşı düşmanlığının nedenini şu cümlede özetlemişti: "Eğer ABD bize destek çıkmazsa iki hafta içinde tüm İran Türkçe konuşur."