Genler ve Çevre
Hastalık genel nüfusun yüzde 1'inden azında görülürken, bir ebeveyn, erkek kardeş veya kızkardeş gibi bir birinci derece akrabası hasta olan kişilerin yüzde 10'unda görülür. İkinci dereceden akrabalarında (teyze, amca, dedesi veya kuzeni) şizofreni olan insanlar da genel nüfusa göre şizofreniyi daha sık yakalanırlar. Şizofreni hastasının ikizleri için çok yüksektir. Hastalığın% 40-65 oranında gelişim şansı vardır. Genetik ilişkiler bu derece güçlü olmasına rağmen, şizofreni hastası olan ve bu hastalığı olan bir aile bireyine sahip olmayan birçok kişi vardır; bunun tersine, bir veya daha fazla aile bireyinde şizofreni olup kendisi şizofreni hastası olmayan birçok insan vardır.
Bilim adamları tek bir genin bozukluğa neden olmadığı birçok farklı genin artmış şizofreni riskine katkıda bulunduğuna inanmaktadır. Aslında, son araştırmalar şizofreni hastalarının daha yüksek nadir genetik mutasyon oranına sahip olduklarını bulmuştur. Bu genetik farklılıklar yüzlerce farklı gen içerir ve muhtemelen beyin gelişimini çeşitli şekillerde bozar.
Şizofreni ile ilişkili çeşitli genlerin araştırılması sürmektedir, bu nedenle kimin hastalığa yakalanacağını tahmin etmek için genetik bilgiyi kullanmak mümkün değildir.Bilim adamları şizofreniye katkıda bulunan gen varyasyonlarının tümünü henüz bilmiyorlar ve şimdilik bilinenler, riski ancak çok küçük miktarlarda artırıyor. Bu nedenle, "genom taramaları"nın şizofreni riskini belirleme olasılığı düşüktür.
Bütün bunlara ek olarak, şizofreniye sadece genler neden olmamaktadır.Bilim insanları, genler ve bireyle çevresi arasındaki etkileşimlerin şizofreninin gelişmesinde rol oynadığını düşünüyor. Virüslere maruz kalma veya doğum öncesi malnütrisyon, doğum sırasındaki problemler ve henüz bilinmeyen diğer psikososyal faktörler gibi birçok çevresel faktör şizofreni gelişiminde rol oynayabilir.
Farklı Beyin Kimyası ve Yapısı
Bilim insanları beyindeki dopamin, glutamat ve muhtemelen diğer nörotransmitterlerin aracılık ettiği kimyasal reaksiyonlarda bir dengesizliğin şizofrenide rol oynadığını düşünüyorlar. Nörotransmitterler beyin hücrelerinin birbirleriyle iletişim kurmak için kullandıkları maddelerdir. Bilim adamları, beyin kimyasının şizofreni ile nasıl ilişkili olduğu konusunda her geçen gün daha fazla bilgi sahibi oluyorlar.
Ayrıca, bazı şizofreni hastalarının beyin yapıları sağlıklı kişilerinkinden biraz farklıdır. Örneğin, beyin merkezindeki boşluklar, ventriküller olarak adlandırılırken şizofrenili bazı insanlarda daha büyüktür. Hastalıklı kişilerin beyinleri daha az gri maddeye sahip olma eğilimindedir ve beynin bazı alanları daha az veya daha fazla faaliyete sahip olabilir.
Bu farklılıklar, şizofrenili bir grup insandan alınan beyin taramaları şizofreni olmayan bir grup insandan alınan beyin taramaları ile karşılaştırılarak gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, bu farklar bozuklukları olan bireyleri tanımlayacak kadar fazla değildir ve şu anda şizofreni teşhisi için kullanılmamaktadır.
Ölümden sonra beyin dokusunda yapılan çalışmalar da şizofreni hastalarının beyinlerinin farklılıklarını ortaya çıkarmıştır. Bilim insanları doğumdan önce oluşan beyin hücrelerinin yerleşiminde veya yapısında küçük değişiklikler buldu. Bazı uzmanlar doğumdan önceki beyin gelişimi sırasındaki problemlerin hatalı bağlantılara neden olabileceğini düşünüyor. Sorun, ergenlik dönemine kadar bir insanda görünmeyebilir. Beyinde ergenlik döneminde büyük değişiklikler olur ve bu değişiklikler genetik riski olan veya beyninde yapısal farklılıkları olan insanlarda psikotik belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bilim adamları şizofreni hakkında çok şey öğreniyorlar, ancak nasıl geliştiğini açıklamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor.
Yararlanılan Kaynaklar:
https://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia/index.shtml (erişim:14.04.2017 19.30)
https://www.nimh.nih.gov/health/publications/schizophrenia-booklet/index.shtml (erişim:14.04.2017 19.30)
Resim Telif hakkı: bialasiewicz / 123RF Stok Fotoğraf