Teravih namazı nasıl kılınır? Teravih namazı evde kılınır mı? Teravih namazının faziletleri nelerdir?
Ramazan ayına mahsus ibadetlerimizden olan teravih, yatsıdan sonra kılınan nafile namazdır. Bizzat teravih namazını kılan Peygamber Efendimizin "Ramazan ayını inanarak ve sevabını Allah'tan bekleyerek ihya eden kimsenin geçmiş günahları bağışlanır" hadisini alimler, bilhassa gece ibadetlerinin ve teravih namazının kastedildiği şeklinde yorumlar. Ramazan gecelerinin ihya edilmesi için kılınan teravih namazının pek çok fazileti vardır. Peki, Ramazan ayının Müslümanlar için önemi nedir? Teravih namazı nasıl kılınır? Peygamberimiz teravih namazını nasıl kılardı? Teravih namazı evde kılınır mı? Teravih namazı sünnet midir? Teravih namazı kaç rekat nasıl kılınır? Teravih namazının faziletleri nelerdir? Teravih namazı hakkında bilmeniz gerekenleri derledik.
On bir ayın sultanı olan, kameri aylardan Ramazan, müminler için bir rahmet ve mağfiret mevsimidir. İnsanlara yol gösterici, doğrunun ve doğruyu eğriden ayırmanın açık delilleri olarak Kur'an indirildiği aydır. Yüce Allah, Bakara suresinde şöyle buyuruyor. "O (sayılı günler), doğruyu eğriden ayırma, gidilecek yolu bulma konusunda açıklamalar ve insanlara rehber olarak Kur'an'ın indirildiği Ramazan ayıdır."
Vahyin ilk zamanlarından beri her geceyi namaz kılarak geçiren Peygamber Efendimiz, hicretin ikinci yılında orucun farz kılınmasının ardından Ramazan gecelerinde kıldığı namazları neredeyse gece boyu sürecek kadar uzun tutardı. Ashabını da Ramazan gecelerini bu şekilde ihya etmeye teşvik ederdi.
Abdurrahman b. Avf'ın anlattığına göre; Rasulullah şöyle buyurdu:
"Şüphesiz izzet ve celal sahibi Allah, ramazan orucunu farz kıldı. Ben de o ayda gece namazını (teravihi) sünnet kıldım. Kim ihlasla o ayın orucunu tutar ve gecesinde ibadeti (teravihi) eda ederse günahlardan kurtulur, tıpkı annesinin onu doğurduğu gün gibi (günahsız/tertemiz) olur.
"Tervîha" sözcüğünün çoğulu olan teravih, Arapçada "rahatlatmak, dinlendirmek" anlamına gelir. Esasen bu namaz, Hz. Peygamber'in hadislerinde "kıyâmu şehri ramazan" (ramazan ayının namazı) veya "ihyâu leyâlî ramazan" (ramazan gecelerinin ihyası) şeklinde yer alır.
İslam alimleri, teravih namazının erkek ve kadın her Müslüman için sünnet olduğu konusunda görüş birliğine varır. Orucun değil Ramazan ayının sünneti olduğundan oruç tutamayanlar da bu namazı kılar.
Teravih namazını başlangıçta cemaate bizzat kıldıran Hz. Peygamber ümmetinin yükünü arttırabileceği düşüncesiyle bu uygulamadan vazgeçmiştir. Onun bu namazı iki veya üç gün mescitte kıldırdığı, cemaatin gittikçe çoğaldığını görünce mescide çıkmadığı ve bunu Allah'ın farz kılabileceği endişesiyle yaptığını söylediği rivayet edilir. Resûlullah'ın kıldırdığı teravih namazlarından birini anlatan Ebû Zer el-Gıfârî onun namazı neredeyse sahura kadar uzattığını söyler.
Hz. Aişe'den gelen rivayetlerden birinde o, şu açıklamayı yapar:
"Resûlullah bir gece mescitte namaz kıldı. Cemaat de ona uydu. İkinci gece yine aynı şekilde namaz kıldı. Derken cemaat çoğaldı. Üçüncü yahut dördüncü gece cemaat yine toplandı, fakat Resûlullah onların yanına çıkmadı. Sabah olunca (cemaate) 'Yaptığınızı gördüm! Aslında sizin yanınıza çıkmama bir engel yok idiyse de, bu namazın size farz kılınacağından endişe ettim (de bu sebeple çıkmadım)' buyurur."
Yine Hz. Aişe'den gelen bir rivayete göre Hz. Peygamber, kendisine odasının önünde hasır sermesini istediği ve üç gece arka arkaya teravih kıldırdığını, dördüncü gece hasırı toplatarak uygulamayı bıraktığı belirtilir.
Hz. Peygamber, Ramazanın yirmi üçüncü, yirmi beşinci ve yirmi yedinci gecesi olmak üzere teravihi bizzat cemaate kıldırmış, hatta son cemaatine aile fertlerini de çağırmıştır.
Teravihin tek başına kılınmasına Hz. Ebû Bekir döneminde devam edildi. Bu uygulamanın camide meydana getirdiği dağınıklığı, artık farz kılınma ihtimali bulunmadığını ve Resûl-i Ekrem'in konuyla ilgili sözünden çıkan anlamı dikkate alan Hz. Ömer 635 yılında Übey b. Kâ'b'dan cemaate teravih namazı kıldırmasını istedi ve bu uygulama günümüze kadar sürdü.
Teravih namazı, yatsı namazından sonra kılınır. Yatsıdan önce kılınması caiz değildir. Vitir namazı ramazan ayında teravihten sonra kılınır. Teravihten önce de kılınabilir. Teravih namazı her iki rekâtın sonunda selam verilerek kılınır. Dört rekâtta bir selam verilerek de kılınır. Vaktinde kılınmayan teravih namazı sonradan kaza edilemez.
Teravih namazının tamamı tek namaz hükmünde olduğundan bu namaz için baştan bir niyet yeterli ise de, aralarda verilen selamdan sonra namazdan çıkılmış olduğundan, yeniden namaza başlarken tekrar niyet edilmesi ihtiyata daha uygundur.
Teravih namazının rekât sayısıyla ilgili sekiz, on, on altı, yirmi, otuz altı, otuz sekiz, kırk gibi sayılar ileri sürülür. Bütün bunlar arasında yirmi rekât rivayeti güç kazanmış ve İslam toplumunda gelenek bu doğrultuda gelişti.
Teravih namazına başlarken niyet ettikten sonra her selam verişte yeniden niyet etmenin şart olup olmadığı konusunda Hanefî âlimleri farklı görüşlere sahiptir. Tercih edilen görüşe göre teravih namazı bir bütün olduğundan her iki veya dört rekâtta selam verdikten sonra yeniden niyet etme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Teravih namazının camide cemaatle kılınması sünnettir ve sevabı çoktur. Evde tek başına veya cemaatle de kılınabilir. Teravih namazı, yatsı namazından sonra kılınır. Yatsıdan önce kılınması caiz değildir. Vitir namazı ramazan ayında teravihten sonra kılınır. Teravihten önce de kılınabilir. Teravih namazı her iki rekâtın sonunda selam verilerek kılınır. Dört rekâtta bir selam verilerek de kılınır.
1. REKAT:
"Niyet ettim Allah rızası için dört rekat teravih namazı kılmaya" diye niyet ettikten sonra tekbir alınır ve eller bağlanır.
Sübhaneke duasından sonra Euzü besmele çekerek Fatiha suresi okunur.
Daha sonra Kur'an'dan bir sure okunur.
Rükû ve secde yapılır.
2. REKAT
Besmele çekip Fatiha suresi okunur.
Daha sonra Kur'an'dan bir sure okunur.
Rükû ve secde yapılır.
Oturarak Ettahiyyatu ve Allahumme salli ve Allâhumme Barik duaları okunur.
3. REKAT
Sübhaneke duasından sonra euzü besmele çekerek Fatiha suresi okunur.
Daha sonra Kur'an'dan bir sure okunur.
Rükû ve secde yapılır.
4. REKAT
Ayağa kalkarak kıyama durulur
Besmele çekip Fatiha suresi okunur.
Daha sonra Kur'an'dan bir sure okunur.
Rükû ve secde yapılır.
Oturarak Ettahiyyatu ve Allâhumme salli, Allâhumme Bârik ve Rabbenâ duaları okunur.
"Es selâmu aleyküm ve rahmet'ullah" diye sağa ve sola selam vererek namazı tamamlanır.
Hz. Peygamber, "Kim inanarak ve sevabını Allah'tan bekleyerek Ramazan namazını (teravih) kılarsa, onun geçmiş günahları bağışlanır." buyurarak teravih namazına teşvik etmişti. Bu bakımdan teravih namazı, erkek ve kadınlar için sünnettir.
Teravih namazını dört rekâtta bir selam vererek kılmak caiz ise de iki rekâtta bir selam vererek kılmak daha faziletlidir. Bu namazın her dört rekâtının sonunda bir miktar oturup dinlenmek müstehaptır. Bu dinlenmelerde tehlîl -lâ ilâhe illallah demek- ve salavat ile meşgul olunması uygundur.
İmam-ı Gazali Hazretleri teravih namazının fazileti hakkında şöyle buyurmuştur; "Hz. Ali'den (ra) rivayet edilmiştir ki:
1. gece teravih namazını kılanın: Bütün günahları bağışlanır.
2. gece teravih namazını kılanın: Kendisinin ve eğer mü'min iseler ana ve babasının günahları bağışlanır.
3. gece teravih namazını kılana: Melekler müjde vererek derler ki: "Ey falan kişi! Sana müjde olsun ki, Allah (cc) senin amelini kabul edip umduğuna nail eyledi."
4. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) Tevrat, İncil, Zebur ve Kur'ân'ı okumuş kadar sevap ihsan eder.
5. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) Mescid-i Haram'da namaz kılanın sevabı kadar sevap ihsan eder.
6. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) Beyt-i Mamur'u tavaf edenin sevabı kadar sevap ihsan eder.
7. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) Musa'nın (a.s) yanında firavun ve haman ile mücadele etmiş sevabı ihsan eder.
8. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) Bedir savaşında Peygamber Efendimiz (asm) ile beraber olmuş gibi sevap ihsan eder.
9. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) Davud (as) ile beraber ibadet etmiş sevabı verir.
10. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) dünya ve ahiret selameti verilir
11. gece teravih namazını kılana: Kabul edilmiş umre sevabı verilir.
12. gece teravih namazını kılan: Sıratı yıldırım gibi geçer.
13. gece teravih namazını kılana: Beytullah'ı imar etmiş gibi ecir verilir.
14. gece teravih namazını kılana: Allah (cc) Kadir gecesini sabaha kadar ihya etmiş gibi sevap verir.
15. gece teravih namazını kılanın: Allah (cc) hacetini ve duasını kabul eder. Ahirette yüksek dereceler ihsan eder.
16. gece teravih namazını kılan: Kıyamet gününde kabrinden kalkarken "Lailahe illallah" diyerek kalkar.
17. gece teravih namazını kılan: Dünyadan çıkmadan Cennet-i Ala'daki makamını görür.
18. gece teravih namazını kılana: Şehitlere ve gazilere verilen ecir gibi ecir verilir.
19. gece teravih namazını kılanın: Allah (cc) dünya ve ahirette yardımcısı olur.
20. gece teravih namazını kılan: Rasulullah Efendimiz'i (asm) rüyasında görmeden dünyadan çıkmaz.
21. gece teravih namazını kılana: Yerde ve gökte ne kadar melek varsa hepsi onun için istiğfar eder. Ve Allah (cc) o kuldan razı olmadıkça dünyadan ahirete göçmez.
22. gece teravih namazını kılan: Ümmet-i Muhammed'in yetimlerini ve dullarını doyurmuş gibi sevap alır.
23. gece teravih namazını kılan: Ümmet-i Muhammed'in esirlerini azad etmiş gibi sevap alır.
24. gece teravih namazını kılan: Beraatını sağ elinden alır.
25. gece teravih namazını kılana: Ölüm meleği en güzel surette gelir, onu cennet nimetleriyle müjdeler.
26. gece teravih namazını kılanı: Allah'ın emriyle melekler şeytanın şerrinden korurlar.
27. gece teravih namazını kılana: Allah'ın emriyle cehennemin kapıları kapanır.
28. gece teravih namazını kılana: Allah'ın emriyle cennetin kapıları açılır, hangi kapıdan isterse o kapıdan girer.
29. gece teravih namazını kılana: Eyyüb'ün (as) sabır sevabı ihsan edilir ve bütün günahları bağışlanır.
30. gece teravih namazını kılana: Allah'ın emriyle arşın altından bir münadi şöyle seslenir: "Gece teravih namazını kılan kullar cehennemden azad olmuş kullardır. Korktukları cehennemden kurtulup umdukları ve Allah'ın Cemâl'ine nail olanlardır" Allah (cc) buyurdu ki: " İzzetim ve Celalim hakkı için bu kullarıma af ile muamele eyledim. Cehennem ateşini vücutlarına haram eyledim"
Sonra Allah emreder ki; o kullara -erkek olsun, kadın olsun- cehennem azabından kurtulmak ve sıratı kolaylıkla geçmek için beraat yazılır. Her kim inanarak 30 gece teravih kılsa Allah (cc) o kula şeksiz şüphesiz ihsan eder.