

İlker AYDIN
E-Danışman
Kurumsal veri altyapılarında çok önemli bir yer tutan "Yerel
Alan Ağı - LAN" teknolojilerinin en büyük Pazar payına sahip
(%85) olan "Ethernet" teknolojisi 10 Mb/s'den "Fast
Ethernet" adı verilen 100 Mb/s'ye çıktığında birçok firma elindeki
10BASE-T hub, switch ve Network Arayüz Kartı (NIC) donanımlarını
değiştirme yoluna gitmişti. Katagori 5 (Cat5) adı verilen standarda
uygun olarak bükümlendirilmiş "zırhsız" (unshilded) bu
kablolara "UTP" adı verilmektedir. Firmalar kablolama
alt yapılarını Cat5'e uygun "yapısal kablolama" tekniğine
uygun hale getirmek için toplamda milyolarca dolar harcadılar.
"Sage Search" tarafından 1998'de yapılan Pazar araştırmasına
göre firmaların LAN altyapılarında kullanılan "kablolama"
teknolojilerinden Cat5'in payı %70'ler seviyesinde tahmin edilmiştir.
Ülkemizde ise bu oran %95 civarında tahmin edilmektedir.
IEEE tarafından Fiber optik kablo üzerinde tanımlanan 1000 BASE
standardı sayesinden Ethernet'in "Gigabit" seviyelerine
çıkması sağlanmıştı. 1000 BASE-SX adı verilen alt grupta kısa mesafeli
(Shot Haul) gigabit bağlantılar için "Çok modlu" (Multi
mode) fiber kablo üzerinden 220- 550 m'ye kadar Gigabit Ethernet
taşınabilmektedir. Bu hali ile "SX" kablolama çok katlı
binalarda dikey (katlardaki switch/hub'lar arası) kablolama için
elverişlidir. Binalar arası veya kampüs yapıları için ise 1000 BASE-LX
adı verilen uzun mesafeli (Long Haul) bir teknik tanımlanmıştır.
50 - 62.5 ?m Multi mode fiber kablo üzerinden 550 m 10 ?m Single
mode fiber kablo üzerinden ise 5 Km uzaklıklara Gigabit Ethernet
bağlantısı sağlanabilmektedir.
Fiber Optik teknolojisi gerek uç birimlerin gerekse kablo maliyeti
nedeniyle kısa mesafeler (10-100m) için artık "geleneksel"
sayılan Cat5'e göre pahalı bir teknolojidir. Bu nedenle IEEE tarafından
1999 yılında çıkarılan 1000 BASE-T standardı ile Gigabit Ethernet'in
Cat5 kablolar üzerinden 100 m'ye kadar çalışabilmesini öngören bir
standart daha yayınlanmıştır. IEEE 802.3ab adı verilen bu standart
802.3z ile tanımlanan diğer Gigabit Ethernet standartlarına "Gigabit
Media Independent Interface (GMII)" seviyesinden entegre edilmiştir.
Tüm bu teknik laf salatasını bir yana bırakırsak (yine de bu lafları
etmek lazım, millet "teknikten anlamıyor bir sürü marketing
kehanetinde bulunuyor" demesin);
Gigabit Ethernet Neden Gerekli
Öncelikle kendimize "Şirketimiz için 100 Mb/s Fast Ethernet
gerekli mi?" diye sorarak işe başlamalıydık aslında. Ülkemizde
birçok firmanın Network yöneticisi LAN altyapısı için "abi
ne olur ne olmaz tüm client PC'leri Fast Ethernet yapalım"
zihniyeti ile henüz Fast Ethernet yeterince ucuzlamadığı dönemlerde
firmaların yatırım yaptırdılar. Oysa e-mail alıp vermek veya şirketin
64 Kb/s Internet hattını paylaşmak suretiyle 3-5 Kbyte/s hızında
Internet sörf yapan sıradan istemci (client) PC'ler için Fast Ethernet
bir lükstü.
Zamanla teknoloji Fast Ethernet donanımları o kadar ucuzlattı ki
10 Mb/s donanımlarla aradaki fiyat farkı %15-20 seviyelerine indi.
Bu aşamada artık Network yöneticilerinin "ileriye yönelik yatırım"
düşünceleri "haklı" hale geldi. Böylece, yeni kurulan
LAN'larda tüm yatırım Fast Ethernet olarak yapıldı.
Şirket Network yöneticileri özellikle ülkemizde LAN'ların trafik
optimizasyonu ve şebeke diyagnostikleri konusunda oldukça az bilgiye
sahiptir. Çünkü Ethernet şebekeler üzerine kurulu TCP/IP veya IPX
paket veri protokolleri kullanıcıdan şebeke problemlerini çok iyi
yalıtır. Veri haberleşmesi anlık patlamalar (burst) şeklinde olduğundan
genelde kullanıcı x Mbyte'lık bir bilginin karşıya ne kadar sürede
gittiğini ve bazen bunun neden yavaşladığını pek algılayamaz. Şikayet
olmayınca da network yöneticisi LAN'ın problemsiz olduğuna kanaat
getirir.
İstemci sayısı 50'yi aşan LAN'lar genelde işletmenin "orta
ve hatta büyük ölçekli" olduğunun bir göstergesidir. Bu büyüklükte
altyapısı olan şirketler genelde "Kurumsal Kaynak Planlama
(ERP)", E-posta, Internet, dosya paylaşımı, arşivleme vs. işler
için birçok "Sunucu (Server)" bilgisayar kullanmak durumundadır.
LAN'larda temelde en sık karşılaşılan darboğaz Sunucu ile Ethernet
şebeke arasındaki bağlantıdır. Üzerindeki sunucu yazılımları ve
veri tabanlarına onlarca "istemci (client)" PC'nin bağlanıp
veri alışverişi yaptığı sunucuların Ethernet NIC'leri en azından
100 Mb/s Fast Ethernet olmaktadır. Ancak artık birçok uygulamada
100 Mb/s ile bağlantı bile sunucuya yetmemekte bu durum da LAN'da
genelde bir "yavaşlama" yaratmaktadır. Bu durumu aşmak
için kullanılan yöntemlerden ilki; iki adet Fast Ethernet NIC'i
paralel olarak LAN'a bağlayarak performansı 2 katına çıkarmaktır.
Diğer alternatif ise Gigabit Ethernet'tir.
Kablolama altyapısı Cat5 olan ve sunucu bilgisayarları bir sistem
odasında veya katlarda değişik yerlere dağılmış olan firmalarda
gigabit bağlantı için yeniden F/O kablolama yapmak yerine en iyi
alterntif 1000 BASE-T yani "Cat5 üzerinden Gigabit Ethernet"
görünmektedir. Üzerinde 1 port 1000 BASE-T ve 12-24 port 10/100
Mb/s client portları olan Ethernet Switch'ler bu tip konfigürasyonlar
için idealdir. Bu tip switch sayısı fazlalaştığında bunların arasındaki
bağlantıları da gigabit yapmak gerektiğinde 8-12 portlu Gigabit
switch'ler de kullanılmaktadır.
Bunun yanı sıra, LAN üzerinde belli sunucuları daha sık kullanan
istemcilerin Cat5 kablolarının o sunucunun gigabit portuna bağlı
olduğu switch üzerindeki portlara bağlanması da switch'ler arası
trafiği azaltacağından önemli bir performans optimizasyonu sağlamaktadır.
Bunun için şirketlerin Network yöneticilerinin piyasada kolaylıkla
bulunan LAN analiz yazılımları kullanarak LAN'larının trafik diyagnostiklerini
yapma alışkanlığı elde etmeleri gereklidir. Bu yapılırsa LAN'ın
hangi bağlantılarında sıkışma olduğu istatistiksel olarak farkedilip
ona göre önlem alınabilir.
Sonuç olarak Gigabit Ethernet artık her mevcut şebekede Cat5 kablo
üzerinden çalıştırılabilir hale geldi ancak "bu teknolojiye
gerçekten nerede ve ne zaman ihtiyacım var" sorusuna verilecek
cevap çok önemli. Şu net ki herkesin Gigabit Ethernet'e ihtiyacı
yok, ihtiyacı olanların ise genelde sunucu ve omurga altyapılarına
kullanması verimli. Çok ekstrem durumlar haricinde hiçbir istemci
PC'de Gigabit NIC kullanmak gerekmez. "Oldu mu en iyisi olsun"
türünden israfa kaçmaya gerek yok.