Kırım (Doğu) savaşı, Birinci Dünya Savaşı'nın prototipi haline geldi. Genellikle Sevastopol'un kahramanca savunması olan Kırım'daki savaşlara odaklanırlar. Ancak, operasyon tiyatrosu neredeyse küresel (Avrasya) bir karaktere sahipti. Savaş, Tuna ve Kafkasya cephelerinde, Kırım'da, Siyah, Baltık, Beyaz denizlerde ve Pasifik Okyanusunda gerçekleştirildi. Aslında, o zamanlar “dünya topluluğunun” Türkiye, Fransa, İngiltere, Sardunya (modern İtalya'nın büyük çoğunluğu) ile Rusya ile yüzleşmesiydi. Ayrıca, Avusturya Rusya'ya karşı çıkmaya hazırlanıyordu ve Prusya soğuk tarafsızlık pozisyonunu aldı.
Rusya'nın düşmanlarının küresel hedefleri vardı. Rusya'yı parçalamayı, 18 zaferinin meyvelerinden ve 19 yüzyıl başlarından mahrum etmeyi planladılar. Rusya'yı Kara ve Baltık Denizlerinden kesmek istediler. Batılı güçler, Rusya’nın Akdeniz’e girmesini önleyerek, yolun Basra Körfezi ve Hindistan’a açıldığı güney bölgelerinden çıkmasını engellemeye çalıştı. Müttefiklerin hedefleri Lord Henry Palmerston (İngiltere’nin 1855’ten Başbakanı) tarafından belirlendi. İngilizler, Kırım'ı, Kuban'ı ve Kafkasya'yı Rusya'dan alıp Osmanlı Devletine devretmek istediler. Kafkasya'da, bir Türklerin devlet eğitimi - Çerkesya - bir gazoz yaratacaktı. Bu sayede Rusya, Karadeniz bölgesindeki kazanımlarından mahrum kaldı, Osmanlı Devleti'nin Rusya'nın eski ve aktif düşmanı olarak konumunu güçlendirdi. Rusya ile Almanya arasında bir tampon oluşturarak, Rusya Devletinin pahasına Polonya Krallığını restore etmesi planlandı. Polonya'nın, Londra ve Paris tarafından desteklenen Rusya'ya düşman bir devlet olacağı açıktır. İsveç'ten Finlandiya ve Aland Adaları Prusya - Baltık Devletleri devri istendi. Böylece, Rusya Baltık’tan çıkarıldı. Moldavya ve Wallachia ile Tuna'nın bütün ağzı Avusturya'ya devredildi. Rusya, Balkanlardan koptu ve Balkan Yarımadası'nın Hıristiyan ve Slav halklarının kaderine aktif olarak katılma fırsatı buldu. Rus devleti, Polonyalılar, İsveçliler, Kafkas dağcıları, Türkler ve Perslerle yapılan savaşlar sırasında on binlerce can verdi bölgelerini mahrum etmek istedi. Aynı zamanda, Rusya güçlü bir ekonomik darbeye maruz kaldı - Karadeniz ve Baltık Denizi'ndeki ticaretinin çoğunu kaybetti.
Rusya bu dönemde güney ve güneybatı yönlerinde büyük başarılar elde etti. Moldavya ve Wallachia, Rus etkisi ve kontrolü altındaydı. Rus İmparatorluğu Balkanlar’da köklü bir değişimin yaşandığı köklü bir değişime kavuşmuştu: Bulgarların, Moldovaların, Vlakilerin, Sırpların, Yunanların Ortodoks inancı, o zamanlar Osmanlı İmparatorluğu nüfusunun önemli bir kısmı olan Rusya’ya Büyük Oyun’a güçlü bir koz vermişti. Rusya tarafında, Bulgarlar ve Sırplar gibi büyük halklarla ortak Slav kökenli bir faktör de vardı. Bu, Hristiyanlar ve Slavlar arasında, Rusya'nın Türk baskılarından korunmasına yardımcı olacak ve bağımsızlıklarını koruyacakları düşüncesini doğurdu ve güçlendirdi. Beklentiler mükemmeldi. Slavophil ve büyük Rus şair Tyutchev'in Rus çarının Aziz kilisede Tanrı'ya dua edeceğini söylemesine şaşmamak gerek. Sofya ve "Pan-Slav kralları gibi" yükselecek.
Doğru, Avusturya Balkanlar'da planları olan ayaktaydı. Fakat 1848-1849'in olaylarından sonra, Viyana Rusya'yı Macar ayaklanmasından kurtardığında, St. Petersburg, Avusturyalılar adına tarafsız tarafsızlık umuyordu. Ayrıca, Avusturya'nın konumu istikrarsızdı, Macar ayaklanmasından sonra Avusturya ordusu göz ardı edildi. Avusturya İmparatorluğu’nun konumu o kadar dengesizdi ki, Rusya’nın bulunduğu pozisyondaki savaşı çok tehlikeliydi ve devletin çökmesine yol açabilirdi. Avusturya sonunda Rusya ile savaşa katılarak çökecek, ancak bu Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra gerçekleşecek.
Ancak, St. Petersburg'da Viyana hakkında bir hata yaptılar, Avrupalılara şükran doğasında değil, sadece çıplak bir hesaplama. Viyana'nın davranışı, Doğu Savaşı sırasında “ihanet”, St. Petersburg için son derece beklenmedik bir olay haline geldi. Ne de olsa, Avusturyalı Kont Kabog'un Paskevich’i diz çökerek Avusturya’yı kurtarmak için nasıl kullandıklarını hatırladılar. Ve genç Avusturyalı imparator Franz-Joseph, halka açık olarak, Varşova'daki bir resepsiyonda, Rus çarının elini öperek, Macar devrimcilerine karşı yardım istedi. Duygular, mantıklı bir sonuç zinciri yapmamıza izin vermedi. Viyana, Rusya’nın Bessarabia’yı Türkiye’den aldığı 1812’ten bu yana Rusların Tuna’daki faaliyetleri konusunda endişeliydi. Evet ve zaman içindeki kampanyaları 1812-1813. Avusturya’nın davranışı çok ikiyüzlüydü, en büyük yararı arıyordu. Fransa’nın kazandığı zaferle, Avusturyalılar Rusya pahasına kâr edeceklerdi. 1813’te, Viyana uzun süre bekledi, hangi tarafın alınacağına karar vererek faydaları değerlendirdi. Metternich, Napolyon'un yerine geçmeyi başardı. Adrianople 1829 Barışından Sonra Viyana hakkında daha da endişeli. Osmanlı İmparatorluğu gözlerimizin önünde zayıfladı ve artık Rusların Balkan Yarımadası yolunda güvenilir bir engel olamazdı. Viyana mahkemesinde bir anksiyete yaşandı - Rusya'nın bir şekilde veya başka şekilde eklenmesi Moldova, Wallachia, Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan, Trakya ve Konstantinopolis tarafından Avusturya’yı yalnızca doğu ve kuzeyden değil, aynı zamanda güneyden de doğurmakla tehdit etti. Dahası, Avusturya İmparatorluğu'nun Slav halkları - Çekler, Slovaklar, Polonyalılar, Hırvatlar, Slovenler, Ruslar - bu kadar temel jeopolitik değişimlerle Avusturya monarşisinin sadık konuları olarak kalmayacaktı. Avusturya, siyasi bağımsızlığın çöküşünü veya kaybını tehdit etti. Dahası, Rusların Balkanlara girişi, Avusturya imparatorluğunun ekonomisini baltaladı - doğudaki mal piyasası küçülüyordu, Avusturya ucuz ve bol miktarda bir ekmek kaynağından mahrum kaldı, Tuna'ya olan ilgisini baltaladı.
Avusturya hükümeti yalnızca doğu komşusu tarafından tehdit edilmedi. Avusturya, geleneksel olarak İtalyan yönünden ve Fransa'dan gelen tehdide karşı duyarlı olmuştur (birbirleriyle ilişkilidirler). Fransız imparatoru Napolyon III, Piedmont'u (Sardunya krallığı) Avusturya karşıtı politikalarda teşvik etti. O sırada, Piedmont tüm İtalya'yı kendi yönetimi altında birleştirmeye çalıştı. İtalya daha sonra birkaç devlet oluşumuna bölündü, İtalyan topraklarının bir kısmı Avusturya ve Fransa tarafından yönetildi. Paris, Viyana’nın Ruslarla olan savaştan uzak durması halinde, Fransa ve Piedmont’un Avusturyalıları ortaklaşa Lombardiya ve Venedik’ten çıkaracağını belirtti. Doğru tarafı seçmek gerekliydi. Avusturya imparatoru Franz Joseph, Rusya ile kavga etmenin daha karlı olacağına karar verdi. Kişisel bir şey değil, sadece iş gibi.
Türkiye’yi kendileriyle etki alanlarına bölmenin mümkün olacağı düşünülerek Petersburg’da İngilizlerle ilgili bir hata yaptılar. Londra'da, Rusya'nın Moldavya, Wallachia, Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan'daki iddiasının, boğazların ve Konstantinopolis'in ellerine geçmesinin, Girit ve Mısır ile telafi edilemeyeceğini çok iyi biliyorlardı. İngilizler, Osmanlı İmparatorluğu'nun ayrışmasının, doğal olarak, Rusya Kafkasya'ya komşu olan, Küçük Asya'nın bir kısmının veya tamamının Rusya'ya dahil edilmesine yol açacağını biliyordu. Rusya, güney denizleri olan Basra Körfezi'ne giderdi. Evet, Rusya’ya kendisini Doğu Akdeniz’de kurması imkansızdı. İngilizler yalnızca kendilerini bir dünya imparatorluğu rolünde görüyorlardı ve jeopolitik rakiplerini cesaretlendirmiyorlardı.
Nicholas hükümeti bir başka stratejik hata ise Fransa ile ilgili olarak yaptı. Napolyon’un imparatorluğunun çöküşünden sonra Fransa, Rusya’ya karşı saldırgan bir politika izleyebilecek ciddi bir askeri-politik güç olarak görülmedi. Fransa darbeler, devrimler, ayaklanmalarla düzenli olarak sarsıldı, Petersburg'da yeni Fransız imparatoru Napoleon III'ün Tuna prensleri, boğazlar ve Konstantinopolis'teki durumdan daha çok iç sorunlarla ilgileneceğine inanılıyordu. Rusya’da, Fransa’nın Türkiye’nin ekonomik çıkarlarını, yeni imparatorun halkı iç işlerden dış politikaya dağıtacak muzaffer bir kampanyaya katılma isteklerini dikkate almadılar. Ve İngiltere savaşına katılım başarının güvence altına alındığını gösterdi. Ayrıca, Napolyon III, orduyu muzaffer bir savaşta temize çıkarmak, Napolyon Bonapart'ın zaferinin, siyasi çıkarlarla harmanlanmış kişisel tutkuların hayalini kurmasını istedi.
Ayrıca, Fransız siyasetinin el becerisi de dikkate alınmalıdır. 1853-1855’da Fransız diplomatlar Rusya’ya karşı çıkmayı reddetmesi durumunda Piedmont’a Lombardiya’yı ve Venedik’i ele geçirme tehdidinde bulunmak yerine sadece Avusturya’ya baskı yapmakla kalmayıp, aynı zamanda Sardunyalı kral Victor Emmanuel’i Ruslarla savaşa katılmanın bir ödülü olarak vermeyi vaat eden Piedmont’a (Sardunya) da baskı uyguladı. aynı Lombardiya ve Venedik. Doğal olarak, Fransa, Sardunya'yı Sevastopol savaşında ölmek üzere binlerce asker gönderdiği için ödüllendirmeyecekti. Fransa yakında sessizce Savoy ve Nice'i alacak.
Petersburg, iki "ölümcül düşmanın" - İngiltere ve Fransa'nın asla bir sendikaya girmediği gerçeğini yanlış hesapladı. "Kuzeydeki barbarlar" karşısında İngiltere ve Fransa birleşik bir cephede konuşmaya hazırdılar. Burada çatışma medeniyetler seviyesine ulaştı: Doğuya karşı Batı, Ruslara karşı batı medeniyeti. Geçmiş kızgınlık tarafına çekildi. Batı seçkinleri arasındaki çatışma, sorunun gezegendeki “dağların kralı” olacağına karar verilene kadar ertelenebilirdi. Ne yazık ki, bunu Petersburg'da dikkate almadılar. Prensipte Batı güçleriyle “aynı fikirde” olmanın imkansız olduğuna dair bir anlayış yoktu. "Monarşik birlik" yanılsaması vardı. Ve Batı'da, bu iyi anlaşıldı - “Rus meselesi” ancak Rus halkının (Rus medeniyetinin çekirdeği) tamamen yok edilmesi ile çözülebilirdi.
Nikolai Pavlovich'in hataları birçok yönden Rusya İmparatorluğu Dışişleri Bakanı Karl Nesselrode adıyla ilişkilendirildi. Nesselrode, Rusya’nın dış politikasını birkaç yıl boyunca sürdürdü - yılda 1816’ten 1856’e. Nesselrode 40, yıllarca ilk imparator Alexander I ve daha sonra Nicholas I’nin Rusya’ya ittifak yapması gerektiğine dair güvence verdi, çünkü yalnızca bu güçlerde gerçek bir monarşist ruh var ve Avrupa’daki her türlü devrimciye katlanabiliyorlardı. Ayrıca, Rusya’nın Uzak Doğu’daki ilerlemesini engelleyen, Avrupa'nın ve özellikle İngiliz’lerin memnuniyetsizliğinden korkan Nesselrode olduğu da belirtilmelidir.
Batılı güçlerin aracı, bir kez daha Rusya'ya yönelik “ram” rolünü üstlenen Türkiye idi. Aynı zamanda, İngiltere ve Fransa siyasi ve ekonomik faydalar elde ettiler. Osmanlıların revanşist duygularını destekleyerek, her iki Batılı güç de nihayet cömertlikle kendilerini ödüllendireceklerdi, nihayet Osmanlı İmparatorluğu'nun ekonomisi ve finansı için ellerini ele alacaklardı (bu, Porta'nın yıkılması ve gelecekteki çöküşünün ön koşullarından biriydi). Osmanlı İmparatorluğu, Fransız, İngiliz ve kısmen Avusturyalı finansörlere ödenmemiş borçlar içindeydi. Özellikle zor ve mükemmel karlarla Türkiye’ye, Osmanlı’nın Rusya ile savaş başlatması gerektiğinde kredi verildi. Finansal ve ekonomik açıdan, Türkiye zaten Batı'nın bir yarı kolonisiydi. Doğu (Kırım) Savaşı'ndan sonra Osmanlı İmparatorluğu'na bir Avrupa prensi koyması ve ülkeyi İngiltere ile Fransa arasındaki etki alanlarına bölmesi fikri bile vardı. Böylece İngilizler ve Fransızlar Türkiye'yi “savundular”.
Rusya ile savaş "barbarlığa karşı bir medeniyet savaşı" ilan edildi. Ancak, gizli ekonomik sonuçları da vardı. İngilizler alçakgönüllü bir şekilde “parasal ilkeyi” maviledi. Rus imparatoru Nicholas Ben korumacı bir politika izledim. Rusya, yerli üretimin gelişimini destekleyen yüksek ithalat vergileri getirdi. İngiltere, Petersburg'u İngiliz mallarının ithalatı için elverişli bir gümrük rejimi uygulamaya zorlamak istedi. Genel olarak, İngilizler bu hedefe ulaştı. 1857’te, İmparator Alexander II, Rus gümrük vergilerini asgariye indiren liberal bir gümrük tarifesi getirdi. Serbest ticaret rejimi, ilk güçlü sanayi gücü ve "dünya atölyesi" olan İngiltere'ye aşırı derecede faydalı oldu. Diğer ülkelerin endüstrisi, bol miktarda yüksek kaliteli İngiliz malıyla rekabet edemedi. Sonuç olarak, diğer ülkelerin ekonomileri zayıfladı ve İngiltere bir tekelci oldu (daha sonra ABD benzer bir politika izleyecektir).