Abartılı diyetler, zayıflama trendleri ve gerçekler
Sylvester Graham Diyeti
Graham'ın 1820'lerin sonlarında başlattığı diyet, bazıları tarafından ilk akım diyet olarak kabul edilir. Graham, belirli gıdaların aşırı uyarılmaya sebep olduğunu düşünürdü; özellikle de ahlaksız davranışlara, dinginliğe ve kargaşaya neden olduğuna inandığı beyaz ekmek ve et ürünlerine karşıydı. Normal vejetaryen bir beslenme şekli önerirdi; eti buğdayla değiştirirdi.
Graham, ABD'ye seyahat etti ve tecrübelerini ve savunduğu şeyleri geliştirmek ve aktarmak için üretken bir şekilde yazdı. Radikal düşünceleri, onu diyet yaratıcılarına ilham veren tanınan bir insan yaptı.
Ömrü 100 yaşına uzatabileceğini iddia etse de, Graham 57 yaşında hayatını kaybetti. Miraslarının arasında ABD'de vejetaryen hareketinin kurucularından biri olarak kabul ediliyor.
Fletcherism
Horace Fletcher, zengin bir işadamı ve 20. yüzyılda kendini bir beslenme uzmanı ilan eden biriydi. Fletcher'a göre, fazla çiğneme gerektirmeyen yiyecekleri tüketilmeliydi. 100-700 çiğnemeden sonra sıvıya dönüşen ve ağızda toplanan yiyecekler yutulurken, katı maddeler tükürülmeliydi. Bu diyet vejeteryanlığı ağırlıklı olarak savunmaktaydı.
Hauser'ın Kozmetik Diyeti - mutsuzluğu yağ ile bağdaştırma
Hauser, mutsuzluğu yağ ile bağdaştırmıştır. Akıllı kadınlar, moda ve toplum liderleri için ürettiği diyet, gıda alımının kısıtlanması ve meyve suları, buğday, pekmez, fındık, yoğurt ve maya gibi gıdaların tüketilmediği zaman kişinin güzelleşeceğine söz vermiştir.
Kozmetik diyeti "ideal" bir cildi oluşturmak için kükürt ve demir açısından zengin besinleri narenciye suları ile birleştirdi. Birçok eliminasyon diyeti gibi sürdürülebilirlikten uzaktı.
Pilav Diyeti
Pirinç diyeti ortalama %25 protein, %25 yağ, %50 karbonhidrat, sınırsız tuz ve sınırsız kaloriden oluşan bir diyet türüdür.
Diyete yapan kişiler beyaz pirinç ile beraber meyveler, meyve suları ve vitaminler takviyeleri tüketiyordu. Bu diyette günde en fazla 2000 kalori sağlayacak kalori sayılmalı idi ve kısıtlı sıvı alımı ile birlikte maksimum 150 mg tuz içeriyordu. Tabii ki ne sağlıklı ne de sürdürülebilir bir diyetti.
Dr Stoll'un Diyet Yardımcısı Sıvı Diyetleri
Dr Stoll'un Diyet Yardımcısı, tasarlanmış ilk sıvı yemek takviyelerinden biriydi. Bir bardak ile mutfak robotundan çekilmiş çikolata, nişasta, kepekli buğday ve yulaf içeren sıvı diyeti, kahvaltı ve öğle yemeğinde tüketilirdi.
Sıvı diyetler arasında, meyve suyu diyeti, kan şekeri düzeylerine ve ilaçlara potansiyel olarak müdahale ederek ve önceden varolan bazı tıbbi rahatsızlıklara sahip kişiler için gereksiz risklere neden olabilen, hızlı kilo kaybına yol açabilen, beslenme açısından yetersiz bir diyettir.
1950'lerde, lahana çorbası diyeti, 7 günde 5 kilo vermeyi vaat eden bir diyetti. Diyet yüksek düzeyde tuz içermektedir ve yorgunluğa, kas kaybına ve şişkinliğe neden olmaktadır.
Zen Makrobiyotik Diyeti
Bu diyete göre gıdalar yin veya yangdır ve iki gruba ayrılırlar: asit oluşturan veya alkalin oluşturan. Diyet, minimum düzeyde işlenmiş, yerel kaynaklı, organik olarak yetiştirilen gıdalardan oluşur: % 40 - 60 oranında tam tahıllar; % 20 ile % 30 taze sebzeler; % 5 - 10 bakliyatlar; % 5 - 10 sebzeleri; ve biraz meyve, beyaz et, balık ve çerezlerden oluşmaktadır.
Bazıları tarafından bir antisiyasyon hareketinin bir parçası olarak görülmüş ve bunun kanser için alternatif bir tedavi olduğu iddiasıyla tartışmalara yol açmıştır. 1970'lerin başında, klinik çalışmaların ve verilerin desteklenmesinin yokluğunda, hem AMA hem de Amerikan Kanser Topluluğu, diyete karşı sert uyarılar yayımladı. 1972'de Amerikan Kanser Derneği, diyetin "sağlık için ciddi bir tehlike oluşturduğunu ve kanserin tedavisinde faydalı olmadığını" yazdı.
Diyet, 1960'larda ve 1970'lerde popülerdi ve bir dizi bitki bazlı, yüksek lifli, az yağlı diyetin yanı sıra organik gıda hareketleri için öncü olarak görülebilir.
İçen Adamın Diyeti
İçen Adamın Diyeti: Minimum İrade Gücü ile Kilo Nasıl Verilir?
Bu yüksek proteinli, yüksek yağlı, düşük karbonhidrat diyeti, erkeklerin yalnızca maskülen gıdaların tüketmesi gerektiğini iddia etmektedir. Ayrıca alkollü içeceklerin serbestçe tüketilebileceği de belirtilmiştir.
Bir uydurma olmasına rağmen, yüksek proteinli, düşük karbonhidratlı bir diyet olarak, Atkins ve Dukan diyetlerinin yolunu açmaya yardımcı olmuştur.
Beverly Hills Diyeti
Diyet, aktörler ve göstericiler tarafından onaylandı. Bilim ya da beslenme eğitimi almamış olan yaratıcısı Judy Mazel, Beverly Hills'de bir diyet kliniği açarak, diyetin onun 70 kilodan fazla kaybetmesine yardımcı olduğunu söylemekteydi.
Diyet, meyve bazlı bir diyettir ve 5 hafta sonra 10-15 kilo kaybı vaat etmektedir. Bu dönemi takiben, karbonhidratlar, yağ ve protein, sıkı kurallara uyarak yavaş yavaş yeniden beslenme şekline eklenir. Meyve her zaman yalnız yenilmelidir; protein yağ ile tüketilebilir, ancak karbonhidratlar ile tüketilemez; karbonhidratlar protein ile tüketilmemelidir; ve bira karbonhidrat olarak sayılır. Şarap meyve prosiyonu gibi düşünülür, ancak şampanya "nötr"dür ve her zaman tüketilebilir.
Diyet, Dr. Gabe Mirkin ve Ronald Shore tarafından 1981'de JAMA makalesinde bilimsel ve besinsel zeminden yoksun olması ve Mazel'in teorisine göre kilo almanın vücutta "sıkışmış" olan sindirilmemiş yiyeceklerden kaynaklandığına dair düşünceleri şiddetle eleştirilmiştir.
Taş Devri ve Paleolitik Diyetler
Tarih öncesi atalarımız gibi yemeğe olan yakın ilgi 1975 yılında ortaya çıkmıştır ve Gastroenterolog Dr. Walter Voegtlin, et, hayvansal yağlar ve bitkileri içeren fakat süt ve tahılları yok eden Taş Devri Diyeti'ni önermiştir. 1980'lerde, Stanley Boyd Eaton, benzer içerikli tarih öncesi Doğu Afrika Diyeti'ni yayımladı. Diğer araştırmacılar da geleneksel Inuit diyetinin sağlık yararlarını araştırmıştır.
Ancak Tarih Öncesi Diyetler'e olan popüler ilgi 2002 yılında, sağlık ve egzersiz bilimleri profesörü olan Loren Cordain'in, Paleo Diyet'ini yayınladığında başladı. Bu yüksek proteinli diyet, işlenmiş gıdalar, buğday, süt ürünleri, tahıllar, baklagiller, şeker, tuz ve patateslerden kaçınarak yağsız et, balık, meyve, sebze, bazı hayvansal yağlar, yumurtalar içermektedir. Cordain'e göre, diyabet, kalp hastalığı ve kanseri önlerken zayıflama aracı olarak avcı-toplayıcılar gibi yemek yeme genetik olarak adapte olduğumuzu iddia eden bir diyettir.
Kritik kalsiyum eksikliğine rağmen diyet, tip 2 diyabetin ve kardiyovasküler riskin azaltılmasında potansiyel avantajlar göstermiştir ve ilgisi hala devam eden yüksek proteinli, düşük karbonhidratlı diyetlerden biridir, bununla birlikte en sağlıklı diyetlerden biri değildir.
Ömür Boyu Fit Diyeti
Ömür boyu fit diyeti ilk olarak 1985 yılında "beslenme uzmanları" Harvey ve Marilyn Diamond tarafından pazarlandı. Diyette, Harvey Diamond "uzun zamandır sindirim sistemi bozukluğunun üstesinden geldiğini, migren baş ağrısını sonlandırdı ve 25 kilogramdan fazla kilo kaybettiğini" belirtti.
Diyet, "doğal vücut döngülerinizle işleyen zamanlama ve yiyecek sırlarının" üzerine dayanır. Yazarlar, yanlış zamanda yemek yemenin, midede "çürümeyi" kışkırttığını ve "ölü" (mideyi tıkayan) gıdaları, "yaşayan" (temizlemeyi sağlayan) gıdalardan kategorik olarak ayırabildiğini ileri sürüyorlar. Ayrıca bu diyete göre süt ürünleri her zaman önlenmelidir.
Diyete göre güne sadece meyve ve meyve suları ile başlanmalıdır. Öğle yemeği "yaşayan" yiyeceklerden ve akşam yemeği "ölü" yiyeceklerden oluşan oluşabilir.
Fit for Life Diyeti, bilimsel araştırmalardan ya da klinik çalışmalardan destek almayan teorilerden dolayı çok eleştirilmiştir. Diyet, muhtemelen, diyabetli hastalarda ciddi komplikasyonlara (istenmeyen etkilere) neden olurken, vitamin, mineral ve kalsiyum eksikliklerine de sebep olmaktadır.
Rotasyon Diyeti
Rotasyon diyeti egzersiz, diyet ve davranış modifikasyonundan oluşmaktadır ve 1986 yılında Vanderbilt Üniversitesi'nde psikoloji profesörü ve kilo yönetimi programı müdürü olan Martin Katahn tarafından başlatılmıştır ve bu diyetten Martin Katahn 32 kilo kaybetmiştir.
Diyet, 3 haftalık bir süre boyunca değişen derecelerde kalori kısıtlamasından (kadınlar için günde 600, 900 ve 1200 kalori ve erkeklerde 1200, 1500 ve 1800 kalori) oluşmaktadır ve ardından bir bakım/toparlama süresine girmekten (1 haftadan 1 aya kadar) oluşmaktadır. 3 haftada ortalama 13 kilo kilo kaybı ve günde yarım kilo verdirttiğini iddia etmektedir.
Katahn'a göre, rotasyonlu bir diyet metabolik adaptasyonu durdurmaktadır. Düşük kalori alımları aşırı derecede eleştirilmiş olmasına rağmen, rotasyon diyeti bazı beslenme uzmanları tarafından iyi karşılanmıştır. Gıda alerjileri için diyetlerde de rotasyon kavramı benimsenmiştir.
Kan Grubu Diyeti
Kan grubu diyeti, kişinin kan grubuna göre yiyecek ve egzersiz önerir ve "kan grubunuzu bilmek, vücudunuzun gıdaya nasıl tepki verdiğini, hastalığa yatkınlığınızı ve strese karşı doğal tepkinizi anlamak için önemli bir araçtır." diye savunmaktadır.
Diyet, 1996 yılında, doğal tıp ve glikobiyolojide uzman olan Dr. Peter D'Adamo tarafından yayımlandı. Dr. Peter kan dolaşımının "sağlık, hastalık, uzun ömür, fiziksel canlılık ve duygusal güç gizemine kapıyı açan kilit" olduğuna inanmaktadır.
Dr Leila Cusack ve arkadaşları tarafından 2013 yılında yayınlanan bir çalışmada, "kan grubu diyetlerin iddia edilen sağlık yararlarını doğrulamak için hala bir kanıt bulunmadığını" ve daha fazla araştırma için uygun randomize klinik çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtmiştir.
Aralıklı Oruç ve 5: 2 Oruç Diyeti
Aralıklı oruçun prensibi, belirli bir süre (genellikle 5 gün) normal olarak yemek yemektir ve daha kısa bir süre (çoğunlukla 2 gün) için oruç tutmak veya kalori tüketimini azaltmaktır.
Bu diyet oruç günlerinde zayıflığa ve düşük enerjiye neden olduğu için eleştirilmiştir. İngiliz Diyetisyenler Derneği, diyetin desteklenmesi için sadece sınırlı kanıtların var olduğunu ve Akdeniz Diyeti ile de benzer bir şekilde ve daha sağlıklı bir kilo kaybının sağlanabileceğini iddia etmiştir.
Mark Mattson tarafından yapılan çalışmalar, oruçun beyin fonksiyonu üzerindeki potansiyel avantajlarını ve "genel sağlığı iyileştirdiğini ve yaşlanmanın başlıca hastalıklarını önlemek ve yönetme konusunda yardımcı olduğunu" göstermektedir.
Dr. Rona Antoni ve arkadaşları tarafından Mart 2018'de yayınlanan küçük bir deneme, "aralıklı enerji kısıtlaması ve sürekli enerji kısıtlamasının, eşleştirilmiş kilo kaybını takiben postprandiyal glukoz ve lipit metabolizması üzerindeki etkilerini" karşılaştırmıştır. % 5'lik bir kilo kaybı elde etmek için, aralıklı veya sürekli kalori kısıtlaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamasına rağmen, aralıklı enerji kısıtlamasının yemek sonrası kan yağlarını azaltma yönünde daha avantajlı olduğu görüldü.
Bununla birlikte Mayıs 2018'de Avrupa Endokrinoloji Birliği Kongresi'nde yayımlanan bir çalışmaya göre, gün aşırı açlık şeklide yapılan bir diyetin, şekeri düzenleyen hormon olan insülinin salınmasında ve aktivasyonunda dengesizliğe neden olduğu ve bunun da uzun vadeli sağlık riskleri doğurabileceği sunuldu.
Sonuç
Burada adını saymadığımız daha birçok diyet mevcuttur. Abartılı diyetlerin ortak özelliği, belli besin gruplarını veya karbonhidratlardan elde edilen kaloriyi belirgin bir şekilde kısıtlayıp hızlı kilo verdirme vaatleridir. Bununla birlikte, vücut ağırlığını etkileyen tek şey alınan gıdalar ve toplam enerji değildir; kişinin fiziksel aktivite durumu, genetik altyapısı ve hatta kültürü/milliyeti de hesaba katılmalıdır. Ne yaşam ne beslenme, birkaç ay sürdürülebilecek bir diyetle sağlık sorunlarını çözemeyecektir. Öte yandan birey her zaman ailesi/çocukları ile düşünülmelidir. Sonuçta çocuklar, rol modelleri olan anne-babalarının tercihlerinin mecburi uygulayıcısıdır. Özetle, internette veya medyada sıklıkla gördüğümüz şekilde bireysel kilo verme efsaneleri genellenip, şu diyet en sağlıklıdır denilemez. Bilim dünyası onyıllardır sağlıklı diyetleri araştırmakta ve bir mucize olmadığı halde gerçekten sağlıklı diyetler bellidir:
Steven Rourke; Reviewed by Anya Romanowski, MS, RD
Extreme Diets: Fads and Facts
medscape.com - May 21, 2018