GERÇEKLER / KRONOLOJİ
Gerçekler nelerdir?
Tekrar tekrar ortaya çıkan bir soru – ABD NATO’yu doğuya doğru genişletmeyeceğine söz verdi mi? “Bir inç değil” noktası.
“Bir İnç Değil” in Doğuşu
1990’da Soğuk Savaş sona ererken ve Berlin Duvarı yıkılırken, ABD ve SSCB Almanya’yı nasıl yeniden birleştireceklerini tartışıyorlardı.
Ortaya çıkan sorulardan biri, NATO’nun o zamanki Varşova Paktı ülkeleri pahasına Doğu Almanya topraklarına ve belki de ötesine genişleyip genişlemeyeceğiydi.
Batılı liderler, Sovyetlerin NATO’nun genişlemesine karşı çıkacağını tahmin ediyorlardı.
Ve kayıtlar, Batılı liderlerin çeşitli formülasyonlarda NATO’nun Genişlememe kavramını gündeme getirdiklerini gösteriyor.
Bu bir karşılık olurdu. Buna karşılık Moskova, Doğu Almanya’nın Varşova Paktı’ndan çekilmesini ve Sovyet birliklerinin Doğu Almanya’dan çekilmesini kabul edecekti.
31 Ocak 1990’da yaptığı bir konuşmada, Batı Almanya’nın o zamanki Dışişleri Bakanı Hans-Dietrich Genscher, SSCB’nin güvenlik çıkarlarını kabul etti ve yeniden birleşme sürecinde NATO’nun doğuya doğru genişlemeyi reddetmesi gerektiğini söyledi.
İki haftadan kısa bir süre sonra, dönemin ABD Dışişleri Bakanı James Baker, bunu Sovyet Dışişleri Bakanı ve Başkan Gorbaçov ile de gündeme getirdi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Almanya ve Gorbaçov Vakfı’nın gizliliği kaldırılmış kayıtlarına göre Baker birkaç kez NATO’nun “bir inç doğuya” genişlemeyeceğini öne sürdü.
Ancak Washington DC’deki Bush yönetiminin bu konuda farklı görüşlere sahip olduğu görülüyor.
Bay Gorbaçov, Almanya Şansölyesi Helmut Kohland ve Fransa Cumhurbaşkanı François Mitteran arasındaki ayrı görüşmelerde, her ikisi de NATO genişlemesinin SSCB için ele alınması gereken bir sorun olacağını kabul ettiler.
Bununla birlikte, bu tartışmalara rağmen, genişlememe – hem Doğu Almanya’ya hem de bir bütün olarak Doğu Avrupa’ya uygulandığı şekliyle – SSCB’nin Eylül 1990’da Doğu ve Batı Almanya, Fransa ile imzaladığı Nihai Uzlaşma Antlaşması’nda belirtilmedi. , İngiltere ve ABD.
Yazılı hiçbir şey yoktu, ancak tarihsel kayıtlar, Rusya’ya NATO’nun doğuya doğru genişlemeyeceğine inanması için temel verildiğini gösteriyor.
O zamanlar Moskova’daki ABD Büyükelçiliği’nde Siyasi Görevli olan şimdiki CIA (Merkezi İstihbarat Teşkilatı) Başkanı William Burns’ün anılarından bir alıntı yapıyorum. Burns, Yeltsin ve Rusların, hatırı sayılır gerekçelerle, ABD’nin genişlememe güvencelerinin SSCB’den sonra da geçerli olmaya devam edeceğini varsaydıklarını söyledi.
Dolayısıyla, Almanya’da Şansölye’nin ve Fransa’da Başkan’ın söyledikleriyle birlikte çok üst düzeyde Amerikalıların kendilerinin söylediklerine bakarsanız.
Ancak Bush Yönetiminden sonra gelen Clinton Yönetimi, doğuya doğru bir inç bile olmayanı “oldukça belirsiz” olarak gördü çünkü tam olarak tanımlanmamıştı.
Ve böylece, SSCB’nin dağılmasından bir yıl sonra – 1992’de – Polonya, Çekoslovakya ve Macaristan, NATO’ya tam teşekküllü üyelik elde etme konusundaki uzun vadeli hedeflerini ortaklaşa ilan ettiler.
Bundan sonraki on yıl içinde, iki tur NATO genişlemesi oldu. 1999’daki ilk tur – Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan. İkinci tur, 2004’te diğer yedi Doğu Avrupa ülkesiyle – Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya.
Rusya bu açılımları protesto etti. İlk genişleme turundan önce Yeltsin, 1995’te Clinton’a bunun yeni bir kuşatma biçimi olacağını söyledi ve Ruslar bundan korktu. Rusya yasama organı da 2004 yılında NATO’nun genişlemesinin Avrupa’daki istikrar ve güvenliğe zarar verdiği endişesini dile getirdi.
Burada durup şöyle düşünürsek: Rusya’nın endişeleri daha iyi ele alınabilir miydi? Baltıklarda, Polonya’da veya bu ülkelerden herhangi birinde yaşadıysanız, NATO’nun bir parçası olmak isteyebileceğiniz tamamen anlaşılır bir durumdur. Korkularını haklı çıkaran acı bir geçmişleri var. Ancak NATO genişlemeye karar verdiğinde bile Rusya’nın güvenlik kaygılarıyla ilgilenmek konusunda önemli bir sorumluluk olduğunu söylemenin de adil olduğunu düşünüyorum.
Bu tür endişeler başkaları tarafından ciddiye alınmalı mı?
Geçen yılın Nisan ayında, Çin, Solomon Adaları ile bir güvenlik anlaşması imzaladığında, Avustralya’da, Avustralya’dan 2.000 km uzaklıktaki Pasifik adalarında olası bir Çin askeri varlığına dair önemli bir alarm vardı. Bence Kiev, Moskova’dan yaklaşık 500 km uzakta.
Altmış yıl önce, Küba Füze Krizi sırasında ABD, 22 Ekim 1962’de “Küba’ya sevk edilen tüm askeri askeri teçhizatı” durdurmak için Küba çevresinde bir “deniz karantinası” emri verdi.
Amerika, Küba’nın karar verme yetkisine sahip olmasına rağmen, Rusya’nın ordusunun kapısının önünde olmasına sıcak bakmıyordu.
Ve Avustralya, Çin’in Pasifik Adaları’ndaki askeri varlığına hevesli değildi ve değil.
Ancak NATO’nun tüm bu ülkelerdeki varlığı 2.000 km’den çok daha yakın veya çok daha az.
Bu, NATO’nun genişlememesi gerektiği argümanı değildir. Ancak Rusya’nın endişelerinin giderilmesi gereken bir noktadır. Basitçe reddedilemez. Aksi takdirde çifte standart uygulanıyormuş gibi görünecektir.
Şubat 2008’de, o zamanlar ABD’nin Moskova Büyükelçisi olan Bay Burns, Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’a bir mektup yazdı. Ukrayna’nın NATO’ya katılmasının Rusya için “tüm kırmızı çizgilerin en parlakı” olduğunu söyledi. Sadece Başkan Putin için değil, tüm Rus seçkinleri için. NATO’daki Ukrayna, “Rus çıkarlarına doğrudan bir meydan okuma”dan başka bir şey olmayacaktır.
Bay Burns artık CIA Direktörü ve ciddi bir adam. Görüşlerinin imaları, mevcut tartışmalarda pek tartışılıyor gibi görünmüyor.
O ne demek istedi? Rusya’nın endişelerinin gerçek olduğu ve bu endişelerin Rusya’daki önemli bir seçkinler tarafından paylaşıldığı.
Rusya’nın endişeleri nasıl çözüldü? Bilmiyoruz.
Ancak iki ay sonra, Nisan 2008’de NATO Bükreş’te Ukrayna ve Gürcistan’ın Avrupa-Atlantik özlemlerini ve NATO üyeliğini memnuniyetle karşılayan bir zirve düzenledi ve “bu ülkelerin NATO üyesi olacağı” konusunda anlaştılar.
Ertesi gün, Başkan Putin oldukça açık bir şekilde yanıt verdi. NATO’nun Rusya sınırlarında ortaya çıkmasının Rusya’nın “güvenliğine yönelik doğrudan bir tehdit” olduğunu söyledi.
Söylediklerine katılabiliriz veya katılmayabiliriz, ancak Rusya, NATO’nun genişlemesinin veya daha fazla genişlemesinin Rusya için doğrudan bir tehdit olarak görüldüğü konusundaki tutumunu oldukça net bir şekilde ortaya koydu.
Bundan sonra, 2009’dan 2020’ye kadar NATO genişlemeye devam etti – Arnavutluk, Hırvatistan, Karadağ, Kuzey Makedonya. Ancak, henüz Ukrayna değil.
Kaynak : https://www.channelnewsasia.com/singapore/russia-ukraine-singapore-shanmugam-small-countries-regional-cooperation-rivalry-3333796