Rafta
Hula
kaydeden Jasmin ‘Iolani Hakes
HarperVia: 400 sayfa, 32 dolar
Sitemizde bağlantısı verilen kitapları satın alırsanız, Haberler aşağıdakilerden bir komisyon kazanabilir: kitapçı.orgücretleri bağımsız kitapçıları destekleyen.
Jasmin ‘Iolani Hakes 21 yaşındayken, tutarsız konutları olan bekar bir anneydi. Ama büyüdüğü Hilo, Hawaii’de yaşadığı için günlerini küçük kızıyla sahilde geçirirdi.
Şu anki evinden bir video aracılığıyla bana “Onu götürebileceğim tek yer bedavaydı” diyor. Los Angeles’ın Güney Körfezi’ndeki sahile yakın. “Oturup uçakları izledim ve nereye gittiklerini merak ettim… Hawaii’nin bir parçası olmayı çok istediğimi fark ettim, ama kendi yoluma gidiyordum. Kızım için hayatta kalmanın yanı sıra bir şeyler yapmam gerekiyordu.
Hakes, okumak dışında Hawaii’den hiç ayrılmamıştı. Lisede, yerel kütüphanede kitapları rafa kaldırdı ve durmadan okudu: sadece Chinua Achebe ve Toni Morrison değil, aynı zamanda gerilim filmleri, tarihler, karbüratör tamiriyle ilgili nasıl yapılır kitapları. Ama onunki gibi bir hayatla hiç karşılaşmadı.
“Hawaii’de geçmedi, konuştuğumuz dil, önemsediğimiz şeyler, karşılaştığımız sorunlardı” diyor. Kitaplar, onun deneyiminin bir versiyonundan yoksundu, ama sonra her şey de öyleydi. “Hava Durumu Kanalı bile,” diyor, “yalnızca Oahu için tahminler verdi.”
Yine de Hakes, Hilo’nun kendisine ait olduğunu da düşünmüyordu. Çarpıcı yeni romanı “Hula”daki ana karakter Hi’i gibi Hakes de evinde bir yabancı gibi hissediyordu. Arkadaşlarından ve ailesinden daha açık tenli, mavi gözlü, onunla dalga geçildi (çoğunlukla, şimdi çok eğlenceli olduğunu söylüyor) ve Hawaii’liliği hakkında sorgulandı.
“Hula”, Hi’i’nin yolunu bulmaya çalışmasının son derece kişisel ve yıkıcı hikayesini anlatan, kolektif bir sesin içine girip çıkan, onlarca yılı kapsayan, girift bir şekilde inşa edilmiş bir roman. Hakes’in yayına giden yolu da bir o kadar dolambaçlıydı – on yıldan fazla bir süre yazmak, hurdaya çıkarmak ve mücadele etmekle geçti ve bu, yayıncılığın karmaşık ve miyop dünyasında gezinmek zorunda kalmadan önceydi.
Ama önce Hakes, Kaliforniya’ya gitmek üzere evinden ayrıldı. Kısmen, ait olduğunu kanıtlamak zorundaymış gibi hissetmekten bıkmıştı. Küçük bir bebeği olan genç bir anne ve kısa bir süre sonra ikinci bir kızı olan Hakes, çocuklarını topluluğunun gücü olmadan büyütmek için mücadele etti. Geçmişteki travmalardan, çok sevdiği üvey babasını 12 yaşında kaybetmesinden belli belirsiz imalarda bulunuyor.
“Kızlarım olduğunda, olabildiğince iyi bir anne olma arzum, o şeylere geri dönmemi ve ebeveynlerime ve onların ebeveynlerine bakmamı gerektirdi ve bu kuşak kalıplarını görmeye başladım” diyor. “Bunu kelimelere dökebilirsem, bu korkunç bir şey ama sindirebilirim, anlıyor musun?” Romana kişisel hırsıyla değil, “Hayatta kalmaya çalışmak için yazıyordum” diye başladı.
Küçük çocukları büyütmenin gerektirdiği diğer tüm daha fazla maddi ihtiyaçlarla birlikte, bu çalışma hiç de azımsanmayacak bir maliyetle geldi. (Ayrıca, önce Sacramento Filarmoni Orkestrası ve ardından Long Beach’te kar amacı gütmeyen bir kuruluş için geliştirme direktörü oldu.) “’Bunu neden yapmam gerekiyor?’ Zaman aldığı, yer kapladığı çok, çok eziyetli bir şeydi.”
Ama Hilo hakkında yazmak istediği kızlarıydı. Ailesini Hawaii’de sık sık görmelerine rağmen, kızları küçükken “nereli oldukları hakkında hiçbir şey bilmiyorlardı”, “benim için çok zengin olan bir şey” hakkında çok az şey biliyorlardı.
En azından kendisi için, onlara ilk kitabının yapı iskelesi (ve başlığı) işlevi görecek olan hula öğreterek zemin seviyesinde başladı. Bunun otellerin veya turist reklamlarının hulası olmadığını, derinlere yerleşmiş ve kutsal bir kültürel pratik olduğunu belirtmekte fayda var.
Hakes, “Hula her zaman oradaydı” diyor. “Her zaman, herhangi bir kültürümüzün olmasının tek sebebinin hula olduğu anlayışına sahiptim. Sözlü bir tarihimiz var ve bu nedenle tüm olaylarımız, tanrılarımız ve tanrıçalarımız, aynı zamanda jeolojik olaylarımız, volkanlarımız da dans yoluyla kaydedildi … Hula, hepimizin üzerinde durduğu şeydi.
Geldiğiniz, hakkında yazmak istediğiniz yer hakkında ne kadar az şey söylendiğini bilmenin en zor yanlarından biri, onu düzeltmek için olağanüstü bir baskıdır.
Hakes, “Her zaman ‘Çok özel bir yer hakkında yazıyorum ve çok dikkat ediyorlar ve eğer bu şansı yakalayacaksam, bunun doğru olduğundan emin olmalıyım’ sorumluluğum vardı” diyor. .
On yıl boyunca Hakes mücadele etti. Sevdiği bu yerin siyaseti, kültürü, tarihi, güzelliği ve karmaşıklığı, ritimleri ve dokuları hakkında yazmak istedi; ayrıca, bu fikirlerin daha karanlık kişilerarası çıkarları hakkında. Yıpranmış hissediyordu ve göreve hazır değildi. “O kadar yorgundum ki, ‘Şu anda bununla eğlenmeliyim’ gibiydim. Yazmayı sevdiğimi hatırlamalıyım çünkü şu anda her şey biraz sefil ve acı verici.’”
Kendini özgürleştirmeye çalışırken, hem çevresi içinde büyüdüğü hem de annesi de dahil olmak üzere başkaları tarafından dünyada uzak durması için söylenen bir dil olan Hawaii dili pidgin ile yazmaya başladı. Hakes, romanın içinden geçen, kitabı temellendiren ve ilerleten kolektif sesle sayfalar yazmaya başladı ve “Hula”nın ilk parçaları bu ritimlerde, bu değişken ve miasmik “biz” aracılığıyla geldi. Hakes bu sayfaları ilk okuduğunda, çok uzun süredir yanında taşıdığı, içinde yaşadığı bu sesleri birdenbire görüp işittiği için -bir yazardan çok bir okuyucu olarak, diyor, diyor- heyecanlandı.
Yayınlanan kitaptaki “biz”, düşük bir kültür, sıcaklık ve doku nabzı, bir koro gibi hissettiriyor. Ama bundan daha fazlası, bize romanın zaman ve mekanında yeni bir şekilde nasıl hareket edeceğimizi öğreten bir ahenk.
Hakes, hissin doğru olduğunu biliyordu, ancak bu ilk heyecanı bir kitaba dönüştürmek uzun ve meşakkatli bir süreçti. Bir el yazması, Simon & Schuster’ın Scribner baskısına hızla satıldı, ancak daha sonra Hakes’in editörü kitabı terk etti ve kitabı terk etti (yayıncılıkta uygun bir şekilde “artık” olarak bilinir). Hakes birkaç yıl bocaladı, Scribner’da görebilecek ve onun vizyonunu ortaya çıkarmasına yardım edebilecek birini bulmaya çalıştı, ancak sonunda kitabın haklarını geri almak için dava açmak zorunda kaldı.
Güzel sanatlarda ustalığı ya da işine güveni olmayan Hakes, her vuruşta bunun için savaşmak zorunda kalıyordu. “Yayıncılık alanında pek de iyi bilinmemesi gereken kültürel protokollere ve parametrelere bağlı kalırken bunu dünya için erişilebilir kılmaya çalışmak için bu yolu ileriye doğru inşa etmem gerektiğini hissettim” diyor.
Ardından, temsilcisi Sarah Bowlin’in yardımıyla bu yolu buldu – HarperVia adlı yeni bir evde yeni bir editör olan Daniella Wexler’da.
Hakes romanı ilk kez ortaya koyduğunda romandan gerçekten daha yüksek teklif almış olan Wexler, “Topluluğunun bu hikaye tarafından görüldüğünü hissetmesini ve geri kalanımızın Hawaii’nin bilmediğimiz bir versiyonunu görmesini istedi” diyor. “Vizyonunu başından beri sevdim ve bunun benim ona rehberlik etmeye çalıştığım kadar onun da bana rehberlik etmesine izin vermek anlamına geldiğini biliyordum.”
Hakes’in romanın sonlarına doğru yazdığı gibi, “Hula, ayaklarımızın girdabında yazılır. Göbek bağımız, nabzımız. Savaş naramız, ölüm çıngırağımız, gebe kalma anımız.” Kitap bize hiçbir zaman herhangi bir dansın kutsal bilgisine tam erişim sağlamasa da, her vuruşu hissetmemek zor – hem bu uygulamaya hem de bu yere yönelik derin bir bilgi ve sevgi – sonuna kadar karnınızın daha derinlerinde bir yerde .
Strong, romanın en son yazarıdır. “Uçuş.”