İsrail seçimleri: Netanyahu, 'herkesin Başbakanı olacağım' sözleriyle zaferini ilan etti
İsrail'de düzenlenen genel seçimlerde en büyük rakibinin yenilgiyi kabul etmesi sonrası, Binyamin Netanyahu, beşinci kez başbakanlık koltuğuna oturmayı neredeyse kesinleştirmiş durumda.
Netanyahu'nun partisi Likud ile rakibi Benny Gantz'ın liderliğindeki merkez sol parti Mavi ve Beyaz'ın oyları birbirine oldukça yakın. Ancak Likud, ittifak yaptığı sağcı partilerin de desteğiyle 120 sandalyeli parlamentoda 65 milletvekili ile çoğunluğu elde etmeyi başarıyor.
ABD Başkanı Donald Trump da sonuçların belirginleşmesi sonrası Netanyahu'yu tebrik etti.
Binyamin Netanyahu, Trump'ın tebrik telefonunun başkanlık uçağından yaptığını belirten bir Twitter paylaşımında bulundu.
Salı günü geç saatlerde destekçilerine seslenen 69 yaşındaki lider, "ezici bir zafer" elde ettiklerini savundu.
Netanyahu, parti merkezinde yaptığı konuşmasının devamında, "Sağ görüşlü bir iktidar olacağız evet ama herkesin Başbakanı olacağım. Sağcı, solcu, Yahudi ya da değil. İsrail vatandaşlarının Başbakanı olacağım" dedi.
'En uzun görev yapan başbakan'
Netanyahu, beklentiler dahilinde hükümeti kurması halinde, ülkenin kurucu lideri David Ben-Gurion ait olan, en uzun süre görev yapan başbakan ünvanını elde etmiş olacak.
Seçimlerin kesin sonuçlar Cuma günü açıklanacak.
120 sandalyeli Knesset'e girebilmek için siyasi partilerin ya da ittifakların geçmesi gereken seçim barajı yüzde 3,25. Barajın yüksek olmaması, çoğunlukla 10'dan fazla partinin mecliste temsil edilmesi sonucunu doğuruyor. Bu sebeple bugüne kadar İsrail'de hiçbir siyasi parti, tek başına hükümet kuracak sandalye sayısına ulaşamadı.
Koalisyon hükümeti kurmak için gerekli olan sandalye sayısı da en az 61.
Sağ partilerin sandalye sayısı 65, sol ve Arap partilerinin 55
Netanyahu ve Gantz'ın elde ettiği sandalye sayısı aynı olsa da, oluşturacakları koalisyon hükümetine en az 61 milletvekilinin destek vermesi gerekiyordu.
Sağ görüşlü Likud partisi, diğer sağ partilerle uzlaşma sağlayabilirse, 65 milletvekilinin desteğini garantilemiş olur.
Gantz'ın ise şansı daha az. Çünkü sol partilerin sandalye sayıları, kesin olmayan sonuçlara göre 45.
Knesset'teki 4 Arap partisinin güvenoyunu da asla bile, 10 milletvekili çıkardığı görülen bu partilerin desteği, hükümet, kurmak için yeterli olmayacak.
Sağ partiler 1 sandalye kaybetti
Her ne kadar Likud'un sandalye sayısı 30'dan 35'e çıksa da, sağ partilerin sandalye sayıları toplamı düştü.
Aşırı ırkçı görüşleriyle bilinen üç partinin oluşturduğu Sağ Birlik ittifakının sandalye sayısı 5'te kaldı. Ancak bu birlik içinde olan, bir önceki seçimde tek başına 8 milletvekili çıkaran Yahudi Evi partisi, bu kez diğer iki partiyle birleşerek barajı geçti.
Aralık ayında, erken seçim yapılacağı kesinleştikten sonra 3 milletvekili Yahudi Evi partisinden koparak Yeni Sağ partisini kurmuştu. Sağ Birlik ittifakı gibi Batı Şeria'nın ilhak edilmesi gerektiğini savunan Yeni Sağ, barajı geçemedi.
Filistinlilere karşı sert tutum sergilemekten yana olduğu için "şahin" olarak adlandırılan Avigdor Lieberman'ın partisi Evimiz İsrail'in sandalye sayısı da düştü.
2015 seçiminde 6 sandalye çıkaran partiden bir milletvekili ayrılmış, sandalye sayısı 5'e düşmüştü. 9 Nisan'da Evimiz İsrail 5 sandalye kazanarak milletvekili sayısını korudu.
Likud'dan sonra en fazla sandalyeye sahip olduğu için 2015'te kurulan koalisyonun en büyük ikinci ortağı olan Kulanu partisi ise, ciddi bir düşüş yaşadı. 10 olan sandalye sayısı 4'e düştü.
Ultra Ortodoks Yahudi partileri Shas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği ise, 7 ve 6 olan sandalye sayılarını artırdı. Dini ideolojiyi savunan bu iki partinin de artık 8 milletvekili var.
Netanyahu sağ koalisyonu kurabilecek mi?
Bir önceki seçimde Yahudi Evi, Kulanu, Evimiz İsrail, Shas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partileriyle koalisyon kuran Likud, 67 milletvekili ile çoğunluğu sağlamıştı.
Ancak Hamas ile yaşanan gerginlik sonrasında ateşkes ilan edilince, Evimiz İsrail partisinin lideri ve aynı zamanda savunma bakanı olan koalisyon ortağı Avigdor Lieberman, Netanyahu'yu "zayıflıkla" suçlayarak koalisyondan ayrılmıştı.
Milletvekili sayısı 61'e düşünce, kasım ayında erken seçim kararı alınmıştı.
Lieberman, yeniden Netanyahu'yla koalisyona gidip gitmeyeceğiyle ilgili bir açıklama yapmadı. Ancak koalisyona katılmaması halinde görevin Gantz'a verilmesi ihtimali var.
Çünkü Lieberman'ın Evimiz İsrail partisi olmazsa, diğer tüm sağ partiler katılsa bile milletvekili sayısı 60'ta kalıyor.
İsrail medyası, merkez sol hükümetin kurulmasına karşı çıkan Lieberman'ın, sistemin de kilitlenmemesi için Netanyahu'ya destek vereceğini yazıyor.
Toplam 16 sandalye kazanmış olan Shas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partileri ise, ilk sonuçların gelmesiyle birlikte Netanyahu'ya kuracağı koalisyon hükümetinde destek vereceklerini açıkladı.
Seçim öncesi mevcut durumda tablo şöyle:
|İsrail parlamentosu Knesset'teki partiler ve sandalye sayıları|
|Sağ partiler|
|Likud||30|
|Sağ Birlik (Yahudi Evi, Yahudi Gücü ve Milli Birlik)||5|
|Yeni Sağ||3|
|Kulanu||10|
|Evimiz İsrail||5|
|Merkez Sol partiler|
|Mavi ve Beyaz (Gelecek var ve İsrail Direniyor partileri)||11|
|İşçi Partisi||18|
|Hatnuah (Bu seçimde yarışmıyor, lideri Mavi ve Beyaz İttifakı'na katıldı)||6|
|Gesher (Evimiz İsrail'den koparak sola geçen milletvekili)||1|
|Meretz||5|
|Ultra-Ortodoks Yahudi partileri|
|Shas||7|
|Birleşik Tevrat Yahudiliği||6|
|Arap Partileri|
|Balad ve Raam partileri||8|
|Hadash ve Taal partileri||5|
Sol partilerin oy oranı arttı, Filistinliler sandığı boykot etti
Son seçimlerde Likud'dan sonra en yüksek oyu alan merkez soldaki İşçi Partisi, 18 olan sandalye sayısını 6'ya düşürdü.
Diğer bir merkez sol parti Meretz ise, sandalye sayısını 5'ten 4'e düşürdü.
2015'te işbirliği yaptığı Hatnuah partisi bu seçime katılmadı, ancak lideri, yeni oluşturulan Mavi ve Beyaz ittifakına katıldı.
Merkez sol partilerin kısa bir süre önce kurduğu bu ittifak, en büyük çıkışı yaptı. Hatnuah'la birlikte bir önceki seçimde toplam 17 sandalye kazanan partiler, bu ittifakla birlikte 35 sandalye kazandı.
Mavi ve Beyaz ittifakının lideri Benny Gantz, 2014'te "Koruyucu Hat" adı verilen Gazze operasyonunun başındaki isimdi. İsrail ordusunun karadan da saldırdığı 50 gün süren operasyonun ardından BM verilerine göre 1462'si sivil 2251 Filistinli, 67 de İsrail askeri hayatını kaybetti.
Filistinliler ise seçim öncesinde boykot çağrıları yapmıştı. Çağrı kısmen karşılık buldu, sandık anketlerine göre Filistinliler seçimlere İsrail tarihinin en düşük katılımını gösterdi.
2015'te birleşik bir listeyle seçime girip Knesset'te toplam 13 sandalye alan dört Arap partisi, bu seçimde toplam 10 sandalye kazandı.