Renkleri görsel olarak değerlendirirken, herkes renk algı yeteneklerine göre renk eşleşmelerini kabul eder veya reddeder. İmalatta, bu öznellik müşteriler, tedarikçiler, satıcılar, üretim ve yönetim arasında kafa karışıklığına ve hayal kırıklığına yol açabilir.
Bu nedenle, pek çok sektörde renk ölçüm cihazları önemlidir. Bir spektrofotometre kullanarak renkleri ölçerek, kesin sonuçlar için spektral verilerle iletişim kurabilir ve renkeri karşılaştırabilirsiniz.
Renk kararlarına yardımcı olmak için, toleranslar olarak adlandırılan renk kabul edilebilirlik limitleri, algılanan renk farkının kabul edilebilirliği için kılavuz olmaktadır. Toleranslar, rengi kontrol etmek, bir üretim çalışmasında tutarlılığı sağlamak ve lottan partiye değişkenliği en aza indirmek için kullanılır. Ancak, renklerin nicelleştirilmesi için spektral veriler ve toleranslar kullanılsa bile, müşteriler ve tedarikçiler hala kendilerini aynı fikirde bulmazlar.
Bu neden oluyor?
Yıllar boyunca, farklı sayısal sıralama sistemleri geliştirilmiştir. Müşteri ve tedarikçi farklı olanları kullanıyorsa, tolerans – ve kabul edilebilir renk – farklı olacaktır. Bugün, hangi yöntemi kullanacağınıza bakılmaksızın hazırlayabileceğiniz en yaygın toleranslama yöntemlerine bakacağız.
Neden her zaman gözlerinize güvenemezsiniz?
David MacAdam, tüm renk nüfusu için insan algılayabilirlik sınırlarını belirleyen ilklerden biriydi. Bunu yapmak için, çok çeşitli ana standartlar üretti, ardından her bir renk tonunu, rengini ve açıklığını, gözlemcileri renk hedefinden bir fark görünceye kadar değiştirdi. Kromatiklik diyagramında çizilen sonuç diyagramı, görsel kabul edilebilirliğin eliptik bölgelerini göstermektedir.
Renk yorumlamasını geliştiren yöntemler
1 – CIELAB
CIELAB veya L * a * b *, uluslararası kabul gören ilk renk uzayıydı. L * a * b * değerleri, tüm renk matematiksel modellerin omurgası olan tristimulus değerlerinden (X, Y, Z) hesaplanır. CIELAB renk uzayındaki bir rengin yeri, üç boyutlu, dikdörtgen bir koordinat sistemi ile tanımlanır:
Ancak, görsel kabul edilebilirlik bir dikdörtgen değil bir elips şeklinde olduğu için, bir tolerans kutusunun kullanılması sorunlara neden olabilecek L * a * b * renk uzayında bazı bölgler vardır. Olmaması gereken bazı renkler olabilir ve bazı kabul edilebilir renkler başarısız olabilir.
2 – L * C * h °
L * C * h ° renk farkı hesaplamaları L * a * b * değerlerinden elde edilir, ancak matematiği dikdörtgen koordinat sistemini silindirik polar koordinat sistemine dönüştürür.
Toleransı ayarlamak için L * C * h ° kutupsal koordinat sisteminin kullanılması, tolerans kutusunun ton açısına göre döndürülmesine izin verir. Bu, insan gözlemcisi ve enstrümantal okumalar veya değerler arasındaki uyuşmazlık olasılığını azaltır ve insanın renk algısı ile daha yakından ilişkilidir.
Bu görüntü, L * a * b * olarak gösterilen aynı renk düzleminde aynı mavimsi-yeşil noktayı gösterir, ancak L * C * h ° sistemini kullanır.
Aşağıdaki görüntü, L * a * b * ve L * C * h° cinsinden toleransı karşılaştırır. Siyah oval, tolerans dahilinde görsel olarak görünen renk aralığını gösterirken, algı elipsinin etrafındaki kırmızı dikdörtgen, renk ölçüm yazılıma“tolerans” olarak kaydedilecektir.
Gördüğünüz gibi, L * C * h sistemi insan algısı ile daha yakından ilişkilidir, ancak hala olabildiğince doğru değildir.
3 – CMC, CI94 ve CIE2000
En güncel ve kabul edilen toleranslama yöntemleri eliptik – DECMC, CIE94 ve CIE2000’dir. Bunlar yeni renk uzayları değil, renk alanındaki yerlerin rengini temel alan renk farkı hesaplamalarıdır. Bu, görsel değerlendirme ve enstrümantal olarak ölçülen renk farkı arasında daha iyi bir anlaşma sağlar.
Bu toleranslama sistemleri, hedef renk etrafında renk uzayında tolerans elipsoidleri oluşturur. Elipsoid kabul hacmini temsil eder ve görsel renk algısını daha yakından temsil etmek için renk uzayındaki rengin konumuna bağlı olarak otomatik olarak büyüklüğü değişir. Gördüğünüz gibi, renk uzayındaki turuncu alandaki elipsler, yeşil alandaki geniş ve yuvarlak olanlardan daha uzun ve dardır. Elipslerin boyutu ve şekli de renk doygunluğu arttıkça değişmektedir.
Bu denklemler, kullanıcının elipsin genel boyutunu, kabul edilebilir olarak kabul edilenle daha iyi eşleşmesini sağlar. Göz genellikle, açıklık (l) boyutundaki değişimler için kromatiklik (c) (ton ve doygunluk) boyutundan daha fazla kabul görmektedir.
Henüz mükemmel renk toleranslama sistemini tasarlayamamıza rağmen, bu eliptik tolerans yöntemleri, renk farklılıklarını nasıl gördüğümüzü ve birçok endüstride standartların nasıl kabul edildiğini en iyi şekilde temsil etmektedir.
Bu üreticiler için ne anlama geliyor?
Kabul edilebilir tolerans miktarı endüstriye ve uygulamaya göre değişir. Örneğin, bir plastik balonun toleransı 35.000 dolarlık bir arabanın plastik gösterge panosundan daha yüksek olacaktır.
Renk farkını tartışırken, aynı tolerans sistemi hakkında konuştuğunuzdan emin olmanız gerekir.
Renk ölçüm cihazlarınızda ve yazılımınızda kabul edilebilir toleransı ayarlarken, doğru sonuçları hesaplamak için doğru tolerans sistemini de seçmelisiniz.