03.08.2009 - 01:00 | Son Güncelleme: 03.08.2009 - 01:00
Halledilemeyen mesele! (Rumeli Notları-10)
Yahya Kemal hatıralarında şöyle diyor: (Üsküp) halkı rivayet ederdi ki, ya Bağdatta bir evliya fazla imiş yahut da Üsküpte; ulemâ henüz bu bahsi halledememiş...
Yahya Kemal hatıralarında şöyle diyor: (Üsküp) halkı rivayet ederdi ki, ya Bağdatta bir evliya fazla imiş yahut da Üsküpte; ulemâ henüz bu bahsi halledememiş... Üsküp... 520 yıllık Türk şehri! Türkiye Cumhuriyetinin dışında beş vakit ezan okunduğunu gördüğüm ilk şehir. Ve bu şehir Avrupanın ortasında! Ve bu ezan Anadoluda okunan ezanların makamında. Ortasından nehir geçen şehirlerden Üsküp. Ortasından nehir geçen şehirlerin hayatı nehire göre şekillenir. Nehir şehri ikiye ayırır. Üsküpün ortasından geçen Vardar Nehri şehri coğrafî olarak ayırdığı gibi kültürel olarak da ayırmış. Vardarın bir tarafı Müslüman Üsküp, öteki tarafı Hıristiyan Üsküp. Bir tarafta Türkler ve Arnavutlar, öteki tarafta Makedonlar. Üsküp Makedonya Cumhuriyetinin başşehri artık. Haritalara baktığınızda adı Skopje... Yarım milyon kadar nüfusu var. Üsküpü ve Vardarı önce kaleden seyrediyoruz. Gökdelen denemeyecek birkaç yeni bina ile başını yükseltmeye niyetlenmiş fakat hâlâ orta boylu, yeşili kaybolmamış, sırtını Vodno Dağına yaslamış bir şehir. Vardar üzerinde 13 gözlü Fatih Köprüsü (Taşköprü). Vodno Dağında yükselen koca bir haç dikkatimizi çekiyor. Dikkat çekmesi için o kadar yüksekte, o kadar uzun boylu zaten. 66 metre. 2001 senesinde dikilmiş oraya. Hıristiyanlığın üçüncü bin yılının şerefine. Şehirde yükselen minarelerden daha yüksekte olmak için. Şehrin Müslüman Osmanlı geçmişinin eserlerini, kubbeleri, minareleri ortadan kaldıramayınca, onların görüntüsünü bastırıp buranın artık bir Hıristiyan şehri olduğunu cümle âleme ilân etmek için. Osmanlı yadigârı beldeler içinde, hâlâ en çok sayıda mimarî eserimizi barındıran şehir burası. Camilerden başka hanlar, hamamlar, çarşılar, çeşmeler, türbeler, mezarlar... Sultan Murad Camiinin yanındaki Saat Kule Osmanlı mülkündeki ilk saat kulesi. 1963te yaşanan büyük deprem şehirde ve elbette Osmanlı eserlerinde çok tahribat yapmış. Hasar gören eserlerin kimi yeniden yapılanma sırasında ortadan kaldırılıvermiş. Yine de kalanlar kaç gün gezmenizi gerektirecek kadar çok. Kalanlar... Biz gittik, bir şeyler kaldı. Şimdi neler kaldı, turist olarak görmeye gidiyoruz. Sınır polislerine pasaportumuzu gösterdikten, nazlarını çekip bir de üstüne baç verdikten sonra... Ne diyordu Yahya Kemal? Ya Bağdatta bir evliya fazla imiş yahut da Üsküpte; ulema henüz bu bahsi halledememiş... Şimdi Bağdatta mı, yoksa Üsküpte mi bir fazla ehl-i salip çizmesi izi var, bu bahsi halledemiyorum.