Referandum, en geniş kabulüyle iki hükmün oylandığı bir tercih sistemidir. Ya kabul edersin ya reddedersin. Kabul ederken de çekincelerin ve şartların vardır, reddederken de… Ama büyük kütleler, çekince ve şart alternatifini düşünmeden kabul veya reddederler.
Konu ile ilgili fikrî üretimde olanlar çekinceli veya şartlı kabul veya reddederler. Son günlerde patlamaya başlayan “evet-hayır” çelişkisi, daha çok kesin inançlılık çerçevesinde seyrederken, bir grup insan da çekince kısmını biraz fazla abartıp “bunun grisi yok mu? Ya siyah, ya da beyaz mı?” diye soruyor. Gri rengi arama mevsimi geçmiştir.