1944 yılı başında İtalya'da Alman güçlerinin Müttefik kuvvetlerinin Roma'ya gidiş yolunu tıkamaları nedeniyle şiddetli çarpışmalar yaşanmaktaydı. Müttefiklerin Ocak ayında Alman savunma hattı Gustav'ın gerisine, Anzio'dan yaptıkları deniz çıkartması tıkanıklığı aşamadı. Şubat ayında Müttefik komutanları, Gustav hattı üzerindeki ana mevzi olan ortaçağ manastırı Monte Casino'yu bombalamaya karar verdi. Ancak kutsal mabede yapılan bu saygısızlık istenilen sonucu sağlayamadı. Monte Casino Polonyalı piyadeler tarafından nihayet mayıs ayında alınabildi. Roma'nın kurtarılması da ertesi ay mümkün oldu.
Baharda Britanya Hint birlikleri Japonların Burma üzerinden Kuzeydoğu Hindistan'ı işgal girişimini engelledi. Japon saldırısının püskürtülmesindeki başarı yılın daha sonraki döneminde Burma'nın büyük bölümünün geri alınmasına imkan verdi. Hindistan'ı Terk Et hareketinin (bkz. 1942) bastırılmasıyla Britanya Hindistan'daki siyasi otoritesini de güçlendirmişti.
Normandiya Çıkarması, Adolf Hitler'e suikast girişimi
Bu esnada işgal altındaki Fransa'nın kurtarılması hazırlıkları Güney İngiltere'yi silahla dolu bir kışlaya çevirmişti. Overlord adı verilen harekatı General Dwight Eisenhower (1890-1969) komuta etti. Müttefikler Fransa kuşatmasına başlamak için Normandiya'yı hedef seçmişlerdi. D-Day adıyla anılan Normandiya çıkartmaları kötü hava şartları nedeniyle bir süre ertelendikten sonra 6 Haziranda başladı.
Gece boyunca 18.000 asker havadan paraşüt veya planörle Alman sahil savunma hatlarının gerisine indi. Sabah 5000 gemiden oluşan ve 130.000 askeri taşıyan filo kıyıya ulaşmıştı. Çıkarma tarihin en büyük deniz operasyonuydu. Sword, Juno ve Utah adları verilen beş çıkarma plajından üçü Britanya, Kanada ve ABD birliklerince kolaylıkla ele geçirildi. Ancak Gold plajı ve özellikle Amerikalıların çıktığı Omaha plajı düşmandan temizlenmeden önce önemli kayıplar meydana geldi.
İki dahice buluş olan Mulberry yüzen limanı ve Pluto denizaltı petrol boru hattı kuvvetler karaya çıkar çıkmaz malzemelerin Müttefik kuvvetlerine ulaştırılmasını sağladı. Ardından Normandiya'yı aşmak için çetin bir mücadele başladı, ancak Alman direnişi ağustos ayına kadar kırılamadı.
Adolf Hitler (1889-1945) bu arada bir suikast teşebbüsünden sağ kurtuldu. Vatansever Alman subay ve görevlileri Führer'i devirmek ve Batılı müttefiklerle barış sağlamak amacıyla bir komplo girişiminde bulunmuştu. Albay Klaus Schenk von Stauffenberg (1907-1944) Hitler'le Doğu Prusya'nın Rastenburg şehrindeki toplantıya giderken çantasına bir bomba saklamıştı. Bombayı Hitler'in oturacağı masanın altına yerleştirdi. Patlayan bomba dört kişiyi öldürmekle birlikte Hitler hiç yara almadan kurtuldu. Stauffenberg ve diğer önde gelen komplocular idam mangası tarafından vurularak öldürüldü; binlerce kişi tutuklandı ve uzun işkencelerle acı çektirilerek öldürüldü. Suikastçılar arasında adı geçen Feldmareşal Erwin Rommel'in (1891-1944) ise intihar etmesine verildi.
9000 Fransızın infazı, Varşova'nın yok edilmesi
Müttefik kuvvetlerinin Normandiya'yı ağustos ayında aşmaları Paris'in hızla kurtulmasının yolunu açtı. Fransız Direniş savaşçılarının 19 Ağustosta başlattıkları isyanın ardından Eisenhower'ın Müttefik orduları bünyesinde savaşa katılan Özgür Fransız kuvvetleri Paris'e hızla ilerledi. Fransız tanklarının bir kolu 25 Ağustosta Paris merkezine ulaştı. Almanların geri çekilmelerinin ardından Paris'te kutlamalar ve işbirlikçilere karşı misillemeler başladı. Yaklaşık 9000 Fransız yargılanmadan infaz edildi ve on binlerce kişi halk önünde aşağılandı, kadınlar tıraş edilmiş kafalarıyla sokaklardan geçirildi. De Gaulle geçici hükümeti kurduktan sonra düzeni tekrar kurarak bu olaylara son verdi.
Polonya direniş hareketi ağustos başında Varşova'da Almanlara karşı bir ayaklanma başlattı. Sovyet Kızıl Ordusu yaz boyunca batıya doğru ilerleyerek neredeyse Varşova kapılarına kadar gelmişti. Ancak Stalin çoğunluğu Ruslara ve komünistlere karşı olan Polonyalılara yardım etme niyetinde değildi. Kızıl Ordu Varşova'ya girmeden durakladı ve Nazi birliklerinin Polonya ayaklanmasını ezdiği iki ay boyunca hareketsiz kaldı. Yüz binlerce Polonyalı öldürüldü. Hayatta kalanlar ekim ayı başlarında teslim olduktan sonra Almanlar Varşova'yı yok etti.
Müttefiklerin eylül ayının başında Belçika'nın büyük kısmının kontrolünü ele geçirmeleriyle Britanyalı general Bernard Montgomery (1887-1976) işgal altındaki Hollanda'nın hava yoluyla ele geçirilerek savaşın süratle bitirilmesi için bir plan geliştirdi. Britnya, ABD ve Polonyalı paraşütçüler Müttefik tanklarının Kuzey Almanya'ya girişlerini sağlayacak bir dizi köprüyü ele geçirme ve savunma girişiminde bulundular. Ancak Arhem'deki son köprü alınamadı ve operasyonun bu nedenle başarısızlığa uğraması Hollanda'yı Nazi yönetimi altında zor bir kışa katlanmak zorunda bıraktı.
Leyte Muharebesi, Japonların Kamikaze saldırıları
Pasifik'teki ABD saldırısı yıl boyunca hız kazandı. Sayıca az ve askeri yönden zayıf Japonlar hayatlarını hiçe sayarak savaştı. 15 Haziran ile 9 Temmuz arasındaki Saipan Adası Muharebesinde 30.000 kişilik Japon birliğinin neredeyse tümü öldürüldü. Japon İmparatorluk Donanması haziran ayındaki Filipin Denizi ve ekim ayındaki Leyte Körfezi muharebelerinde büyük ölçüde imha edildi.
Üstün ABD kuvvetleriyle eşit olmayan çarpışmalarda neredeyse kesin bir ölümle karşılaşan Japon deniz pilotları "kamikaze" olarak bilinen intihar uçuşlarıyla özellikle ABD savaş gemilerine saldırdı. Bu taktiklerin etkili olmasıyla kamikazeler bir kitle saldırısı biçimi olarak uygulandı ve hiç eğitim almamış yüzlerce acemi asker bu maksatla kullanıldı.
Nazilerin gizli silahları, Bulge Muharebesi
Avrupa'da yenilgiyle karşılaşan Hitler ümidini gizli silahlara bağladı. Savaşa sokulan ilk jet uçağı Messerschmidt 262 Müttefik hava kuvvetlerinin savaş alanındaki genişleyen hakimiyetini değiştiremedi. V1 uçan bombaları veya dünyanın ilk balistik füzeleri olan V2 roketleri Londra'da ağır kayıplara yol açmakla beraber belirleyici bir etkile bulunamadı. Yaklaşık 3000 V2 füzesi en çok Londra ve Antwerp'e fırlatıldı. Uyarıda bulunmadan atılan bu füzelere karşı savunma imkanı da mevcut değildi. Ancak hedeflerine isabet edemeyen füzeler Hitler'in istediği etkiyi yaratmakta başarılı olamadı.
Aralık ayında Alman Führer, Ardennes bölgesinde Bulge Muharebesi adıyla bilinen sürpriz bir saldırı başlatarak son kumarını oynadı. Alman tankları ABD cephe hatlarını deldi ve Antwerp'e doğru yöneldi. Özellikle ABD hava birliklerinin Bastogne'daki sert direnişlerinin ardından Müttefik kuvvetlerinin iyi örgütlenmiş karşı saldırısı geldi. Alman tanklarının yakıtı tükendi ve iyileşen hava koşulları Müttefik uçaklarının kara güçlerini destekleyici saldırılar düzenlemelerine imkan sağladı. Hitler'in son attığı zar da başarısız olmuştu.
Kronolojik özet
- 22 Ocak 1944 / Müttefik kuvvetleri İtalya'da Gustav hatta gerisine Anzio'da çıkartma yaptı
- 27 Ocak 1944 / Sovyet güçleri Leningrad'ı geri aldı
- 15 Şubat 1944 / ABD bombardıman uçakları Gustav hattındaki Monte Cassino Manastırını tahrip etti
- 17 Şubat 1944 / ABD Deniz Piyadeleri Marshall Adalarındaki Eniwetok'a çıkartma yaptı
- 20-25 Şubat 1944 / ABD ve İngiliz bombardıman uçakları Büyük Haftada Alman uçak fabrikalarına saldırdı
- 23 Şubat 1944 / Stalin Çeçen ve İnguşların kitlesel olarak sürülmesi talimatını verdi
- 7 Mart 1944 / Japonlar Burma'dan (Myanmar) Kuzeybatı Hindistan'a bir taarruz başlattı
- 19 Mart 1944 / Alman birlikleri Macarların Müttefik devletleriyle barış görüşmelerini durdurmak amacıyla Macaristan'ı işgal etti
- 4 Nisan 1944 / İngiliz Hint güçleri Japonlara Kohima'da direndi
- 18 Nisan 1944 / Japonlar Ic-hi-Go harekatıyla Çin'de büyük bir saldırı başlattı
- 21 Nisan 1944 / Fransız Geçici hükümeti Fransız kadınlarının oy verme hakkını tanıdı
- 28 Nisan 1944 / Normandiya çıkarma tatbikatı sırasında 700'den fazla Amerikalı asker öldü
- 5 Mayıs 1944 / Gandhi sağlık durumu nedeniyle serbest bırakıldı
- 9 Mayıs 1944 / Sovyet güçleri Karadeniz limanı Sivastopol'u geri aldı
- 15 Mayıs 1944 / Almanlar Macar Yahudilerini Auschwitz'e techir etmeye başladı
- 17 Mayıs 1944 / Polonya birlikleri Almanları Monte Casino'dan çıkarttı
- 4 Haziran 1944 / Roma müttefiklerin eline geçti
- 6 Haziran 1944 / Normandiya'nın işgali D-Day çıkartmalarıyla başladı
- 13 Haziran 1944 / Alman V1 uçan bombaları İngiltere'ye yönlendirildi
- 19 Haziran 1944 / Japon deniz uçakları Filipin Deniz Muharebesinde büyük kayıplara uğradı
- 22 Haziran 1944 / Sovyet ordusu Mihver güçlerini Belarus'tan çıkartmak için Bagration harekatını başlattı
- 1-22 Temmuz 1944 / Müttefik ülkeleri Bretton Woods'ta savaş sonrası dünya için bir mali sistem konusunda anlaşmaya vardı
- 18 Temmuz 1944 / General Tojo Japonya başbakanlığı görevinden istifa etti
- 20 Temmuz 1944 / Hitler subaylar ve yüksek düzey görevlilerin karıştığı bir suikast teşebüsünden kılpayı kurtuldu
- 22 Temmuz 1944 / Sovyetler Polonya'nın Madanek bölgesindeki Nazi ölüm kampını ele geçirdi
- 26 Temmuz 1944 / İlk Alman jet uçağı Me262 savaşa girdi
- 1 Ağustos 1944 / Polonya Vatan Ordusu Varşova'da isyan başlattı
- 15 Ağustos 1944 / Müttefik kuvetleri Fransa'nın Akdeniz sahillerine indi
- 12-21 Ağustos 1944 / Alman Panzerleri Falaise Cebinde ciddi kayıplar verdi
- 25 Ağustos 1944 / Fransız zırhlı birlikleri ve direniş savaşçıları Paris'i kurtardı
- 3 Eylül 1944 / Britanya birlikleri Brüksel'i kurtardı
- 8 Eylül 1944 / İlk Alman V2 füzeleri Londra'ya fırlatıldı
- 17 Eylül 1944 / Müttefik paraşütlü birlikleri Market Garden Harekatıyla Hollanda'ya havadan indirildi
- 21 Ekim 1944 / Alman şehri Aachen Amerikan birlikleriin eline geçti
- 25 Ekim 1944 / ABD eskort gemisi St. Lo Japon kamikaze intihar saldırılarıyla batırılan ilk gemi oldu
- 23-26 Ekim 1944 / Japon İmparatorluk Donanması Leyte Körfezi Muharebesinde kesin bir yenilgiye uğradı
- 7 Kasım 1944 / Roosevelt dördüncü başkanlık seçimini kazandı
- 12 Kasım 1944 / Alman savaş gemisi Tirpitz RAF bombardıman uçakları tarafından Norveç fiyordunda batırıldı
- 3 Aralık 1944 / Yunan, komünist direniş savaşçılarıyla İngiliz güçleri arasında Atina'da çatışmalar baş gösterdi
- 16 Aralık 1944 / Ardennes bölgesindeki Alman saldırısı Bulge Muharebesiyle başladı
- 22 Aralık 1944 / Bastogne ABD garnizonu Almanların teslim olmaları çağrısını reddetti