

Alm. Chios, Fr. Chio, İng. Chios. Akdenizde, Anadolunun batısında bir Yunan adası. Yunanca ismi Khiostur. Kuzeyden güneye 45 km uzunluğunda, doğudan batıya 22 km genişliğindedir. Çevresindeki adalarla merkezi Sakız şehri olan idârî bir bölüm meydana getirir.
Yunan mitolojisinde Adadan Homerosun vatanı diye bahsedilir. Anadoluya yakınlığı ve Doğu Egeye hâkimliği yüzünden bölgeye göz dikenler için dâimâ mühim bir hedef olmuştur. Çeşitli târihlerde Persler, Romalılar, Bizanslılar, Araplar ve Cenevizliler tarafından işgâl edildi. Ada, Çaka Bey tarafından alınmasıyla Selçuklu idâresine girdi. Ancak bu durum uzun sürmedi ve Sakız 1304te tekrar Cenevizlilere bırakıldı. Cenevizli Zaccaria Sülâlesinin elinde 1566ya kadar kalan ve kısa süreli işgâllere uğrayan Sakız, bu târihte kesin olarak Osmanlıların eline geçti. Midilli, Rodos kadar olmasa da Doğu Akdenizde Türk hâkimiyeti tesis olununcaya kadar mühim bir karakol vazîfesi yaptı. Aynı zamanda Hollanda, Rusya, İngiltere gibi uzak yerlerle alış-veriş yapılan bir tarım merkezi oldu. Balkanlarda ve Osmanlılara âit bölgelerde birçok devletin bağımsızlığını kazanmasıyla, Sakız da otonom bir statüye kavuştu.
Yunanlı âsilerin kışkırtmasıyla adada büyük çaplı bir isyan çıktı. Asırlar boyunca kendilerini âdil bir biçimde idâre eden Osmanlılara saldıran Sakız isyancıları çok sayıda Müslüman ahâliyi ve askeri öldürdüler. Bunun üzerine Adaya sevk edilen birlikler, ancak uzun bir müddet sonra hâdiseyi kontrol altına alabildiler.
1912de Birinci Balkan Savaşı başlayınca Yunanistan Sakızı ele geçirdi. Ada, Birinci Dünyâ Savaşı sırasında da bu devlette kaldı. İkinci Dünyâ Savaşı sırasında Yunanistanın Almanlara teslim olmasının akabinde Alman ve İtalyan askerleri adaya girdiler. 1944te ise Yunan-İngiliz ortak kuvvetleri, Sakızı geri alarak Yunanistana bıraktılar.
Orta yükseklikte denilebilecek kadar engebeli olan Adada yüksek tepeler kuzey ve kuzeydoğuda toplanmıştır. En yüksek nokta kuzeyde bulunan, 1297 metre yüksekliğindeki Pelinnainon Tepesidir. Denize açılan güneybatı ve doğu bölgelerini ise her türlü ürünün yetişmesine müsâit verimli topraklar kaplar.
Ada ekonomik bakımdan kendisini besleyebilecek durumdadır. En çok tahıl, zeytinyağı, tütün, turunçgiller ve direklik keresteler gelir getirmektedir. Antimon, kalamin ise çok çıkarılan mâdenlerdir. Türkiyenin batı kıyılarında olduğu gibi Sakız Adasında da süngercilik oldukça gelişmiştir.