Mirasta denkleştirme, miras bırakanın sağlığında mirasçısının ondan karşılıksız olarak aldığı malları (aynen ya da nakden) geri vermesi ve bunların miras paylaşımında dikkate alınmasıdır. Mirasta denkleştirmenin amacı, miras bırakanın sağlığında mirasçılardan biri lehine yaptığı karşılıksız bir kazandırma sonucunda mirasçılar arasındaki bozulan dengenin düzeltilmesi, başka bir deyişle mirasçılar arasındaki eşitliğin sağlanmasıdır.
Miras bırakan tarafından yapılan kazandırmanın denkleştirmeye tabi olabilmesi için aşağıdaki şartlar gerçekleşmelidir:
Miras bırakanın yaptığı kazandırma karşılıksız (ivazsız) bir kazandırma olmalıdır.
Kazandırma sağlar arasında (ölüme bağlı bir kazandırma değil) yapılmış olmalıdır.
Kazandırmanın konusu miras bırakanın mal varlığı olmalıdır.
Kazandırma, lehine kazandırma yapılan yasal mirasçının yasal miras payından mahsup edilmek üzere yapılmalıdır.
Denkleştirmeye tabi olacak kazandırmalar, mirasçının ekonomik bağımsızlığını kazanmasına, refahını yükseltmesine hizmet eden kazandırmalardır. Denkleştirmeye tabi kazandırmalara; düğün hediyesi ya da çeyiz verme, borcunu ödeme, mal varlığı devretme, kuruluş sermayesi verme (şirket kurma, işletme açma) gibi kazandırmalar örnek verilebilir.
Denkleştirmeye tabi olmayan kazandırmalar ise; hayatın olağan akışı içerinde makul sayılabilecek, mirasçının maddi durumunda önemli değişikliklere neden olmayacak kazandırmalardır. Denkleştirmeye tabi olmayan kazandırmalara; evlenme sırasında yapılan olağan harcamalar, eğitim masrafları ve makul hediyeler örnek verilebilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 669. Maddesi’nde:
“Yasal mirasçılar, miras bırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlar arası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.
Miras bırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir mal varlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi miras bırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tabidir.” hükmü yer almaktadır.
Mirasçı denkleştirmeye tabi olan kazandırmaları doğrudan geri verebilir ya da miras payından mahsup ettirebilir.
Denkleştirme yapılırken, kazandırmanın denkleştirme günündeki değeri dikkate alınır ve sebepsiz zenginleşme kurallarına göre yapılır.