Bu ünitede öğrencilerin; DNA ve genetik kod ile ilişkili kavramları açıklamaları ve aralarındaki ilişkileri keşfetmeleri, kalıtım, mutasyon, modifikasyon, adaptasyon, seçilim, genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarının farkında olmaları ve olumlu/olumsuz etkilerini tartışmalarına ilişkin bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
Bölüm 1: DNA ve Genetik Kod Ders Notu - Konu Özeti 1
Bölüm 1: DNA ve Genetik Kod Ders Notu - Konu Özeti 1
DNA ve Genetik Kod
Hücre çekirdeğinde, canlının kalıtsal özelliklerini taşıyan birimlerin bir arada olduğu yapı kromozomlardır. Kromozomlar, hücre bölünmesi sırasında oluşan yeni hücreye genetik materyal aktarılmasını sağlar. Kromozomların yapısında bulunan ve hücrenin yaşamsal fonksiyonlarını kontrol eden birim DNA'dır. DNA üzerinde saç rengi, kan grubu gibi belirli kalıtsal özelliklerin taşındığı birimlere gen adı verilir. Genler, canlıların birbirlerinden farklı özelliklere sahip olmasını sağlar. Bu farklılık, genlerde bulunan farklı kodlamalardan gelir. Genlerin farklı dizilimlerdeki kodlarını oluşturan küçük birimlere nükleotit adı verilir. Canlıların kalıtsal bilgisini taşıyan birimler büyükten küçüğe doğru; kromozom, DNA, gen ve nükleotit olarak sıralanabilir.
DNA'nın Yapısı ve Nükleotitler
DNA, tüm canlıların yapısında bulunmasına rağmen, yapısı ve İşlevi 1953 yılında çözülebilmiş bir moleküldür. Dört önemli bilim insanı; VVatson, Crick, VVİlkins ve Franklin DNA üzerinde çalışmalar yaparak DNA'nın ikili sarmal denen yapısını ve canlılardaki işlevini ortaya çıkarmışlardır. DNA'nın yapısında, yan yana gelerek DNA zincirini oluşturan küçük birimler nükleotitlerdir. Adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozin (C veya S) olmak üzere, dört farklı nükleotit çeşidi vardır.
Nükleotitler; fosfat, şeker ve organik bazdan oluşur. Nükleotidin ismi, bulundurduğu organik bazdan gelir. Örneğin; adenin bazı bulunduran nükleotit, adenin nükleotidi olarak adlandırılır.
Nükleotitlerin DNA'nın karşılıklı zincirlerinde eşleşmeleri belirli bir kurala bağlıdır. Bir zincirdeki adenin nükleotidi, her zaman karşı zincirdeki timin nükleotidiyle; guanin nükleotidi ise sitozin nükleotidiyle eşleşir.
DNA'nın Kendini Eşlemesi
Hücre bölünmesi sırasında, DNA kendini eşleyerek kopyasını çıkartır. Bu eşleme sırasında da ilk olarak DNA zincirindeki nükleotitler arasındaki bağlar kopar ve DNA'nın iki zinciri bir fermuar gibi açılır. Açılan zincirlerin karşısında yeni zincirlerin oluşabilmesi için, sitoplazmada serbest hâlde bulunan nükleotitler çekirdeğe giriş yaparlar. Açılan zincirlerdeki uygun nükleotitlerle birleşirler ve yeni DNA zincirleri oluşur. Böylece DNA molekülü kopyalanır.
|KONUYLA İLGİLİ KAZANIM SORULARINA BURADAN ULAŞABİLİRSİNİZ|
Kaynak: EBA
Bu dokümanda DNA ile ilgili hazırlanmış bir kavram haritası yer almaktadır.
ZAFER AYDIN
8.Sınıf TEOG'da çıkacak konulardan biri olan DNA ve Genetik Kod Konu Özeti - Ders Notu
DNA ve Genetik Kod
Göz renginiz, boyunuzun uzunluğu, ten renginiz, saçınızın kıvırcık ya da düz olması gibi bazı özellikleriniz anne ve babanıza benzer. Ancak bu benzerlikler genellikle bir veya birkaç özellikle sınırlı olup ailedeki bireylerden hiçbirinin diğerinin aynısı değildir. Bu anlamda her birey özeldir.
Her canlı kendi türünün temel özelliklerini taşır. Kendi türüne özgü temel özelliklerine göre diğer canlılardan ayırt edilir ve tanınır.


Deneyin Amacı:


DNA modeli üzerinde DNA’nın yapısını kavramak ve özellikleri hakkında bilgi edinmek.


Deney Malzemeleri:


DNA molekül modeli


Deneyin Yapılışı:|
1-DNA molekül modeli üzerindeki plastik şeritleri birbirinden ayırınız.
2-Plastik şeritleri doğru bir şekilde karşılıklı yerleştiriniz. DNA bazlarını karşılıklı dizerken A karşısında T, G karşısında C olmasına dikkat ediniz.