Azerbaycan Cumhuriyeti’nde geçici oturma izni (ikamet izni) alma sebeplerinden biri kişinin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde kurulmuş ve kurucusu veya kurucularından en az biri yabancı tüzel veya gerçek kişi olan bir tüzel kişiliğin başkan ve onun yardımcısı konumunda olmasıdır. Böylece Azerbaycan’da iş kurmakla ticari faaliyette bulunan bir kişi geçici oturma izni (ikamet izni) alınması için başvuruda bulunabilir. Devlet politikası, ülkedeki ticari faaliyetlerin geliştirilmesini ve insanları bir iş kurmaya teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle şirket kurma süreci kolaydır ve uzun zaman gerektirmez. Ancak, bir şirket kurmak, geçici oturma izni (ikamet izni) verilmesi için yeterli değildir. Bu blog yazısında, Azerbaycan’da iş kurmakla nasıl geçici oturma izni (ikamet izni) alınacağı, bu sürecin hangi aşamalardan oluştuğu ve süreçle ilgili diğer yasal konular ele alınacaktır.
I. Azerbaycan’da Şirket Kuruluşu
Yukarıda belirtilen esasa göre iş kurmakla Azerbaycan’da geçici oturma izni (geçici ikamet izni) almanın ilk adımı şirket kaydıdır. Bu durumda birkaç kurucu varsa, bir sözleşme imzalarlar ve tüzel kişiliğin tüzüğünü, oluşturulmasına ilişkin ortak eylem prosedürünü, mülklerini ona devretme ve faaliyetlerine katılma koşullarını belirlerler. Tüzel kişilik statüsü alabilmek için kurumun devlete kayıtlı olması ve devlet siciline girmesi gerekir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde kayıtlı şirketlerin temsilcilikleri veya şubeleri ve diğer kurumları da devlet siciline kaydedilmelidir.
A. Bir Tüzel Kişiye İlişkin Tüzük ve Yetkili Sermaye
Ticari tüzel kişiliklerin farklı türleri vardır. Çoğu durumda, limited (limited liability company) şirketlerin kurulması tercih edilir. Bir limited şirketin tüzüğünde, şirketin kurucu sermayesinin miktarı ve her bir katılımcının payı, kendileri tarafından yatırılan fonların bileşimi ve fonları yatırma prosedürü, yatırım yükümlülüklerinin ihlali için katılımcıların sorumlulukları, şirketin yönetim organlarının oluşumu ve yetkileri, kararların oybirliği veya şartlı çoğunlukla alındığı konularda karar alma prosedürüne ilişkin koşullar belirtilmelidir.
Bir limited şirketin kayıtlı sermayesi, katılımcılarının sermayesinin değerinden oluşur. Kayıtlı sermaye, alacaklılarının çıkarlarını garanti eden asgari mülk miktarını belirler. Mevzuat, kayıtlı sermaye miktarı için herhangi bir asgari gereklilik belirlememektedir. Bununla birlikte, sermaye miktarı alacaklıların menfaatlerini garanti eden miktardan az olmamalıdır.
Şirket tüzüğü belirli bir süre için kuruluş sermayesinin ödenmesini öngörmüyorsa, kurucular şirket devlet tescil edilinceye kadar kurucu sermayenin tamamını ödemek zorundadır. Limited şirket tüzüğü, kayıtlı sermayenin ödenmesi için bir süre öngörüyorsa, bu süre üç ayı aşamaz.
Şirketin kayıtlı sermayesi, ancak tam ödemesinden sonra, şirketin mülkiyeti ile, katılımcıların kayıtlı sermayedeki paylarının değerini orantılı olarak artırarak veya katılımcılar tarafından ek paylar koyarak veya topluma kabul edilen yeni katılımcıların fonları ile artırılabilir.
B. Şirketin Devlet Kaydı
Tüzel kişi statüsünü elde etmek isteyen bir kurumun devlet kaydını almak için, Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı’na bağlı Devlet Vergi Dairesine bir başvuru yapılması gerekmektedir. Başvuru, kurucu, kanuni temsilcisi veya usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş temsilcisi tarafından imzalanmalı ve noter tasdikli olmalıdır. Kurucu gerçek kişi ise başvuruda adı, soyadı, baba adı, ikamet yeri, kimlik belgesi numarası ve düzenlenme tarihi belirtilmelidir. Kurucu şirket ise adı, yeri ve sicil numarası belirtilir. Aşağıdaki belgeler başvuruya eklenir:
- kurucu belgeler – tüzel kişilik statüsü elde etmek isteyen kuruluşun kurucusu veya yetkili temsilcisi tarafından onaylanan tüzük, bu kuruluşun kurulması, tüzüğünün onaylanması ve yönetim organlarının oluşturulmasına ilişkin kararlar;
- devlet vergisinin ödenmesine ilişkin belge;
- kurucu tüzel kişi ise – devlet kayıt belgesinin (devlet sicilinden alıntı) ve ana sözleşmenin noter onaylı bir kopyası ve gerçek bir kişi ise kimlik belgesinin bir kopyası;
- yasal temsilcinin kimliğini doğrulayan belgenin bir kopyası;
- kuruluş sermayesinin fon olarak ödenmesini onaylayan bir belge;
- kurucuları yabancılar, vatansız kişiler veya yabancı şirketler olan, kayıtlı sermayesi veya hisselerin yüzde 51’inden fazlasının yabancıların, vatansız kişilerin veya yabancı şirketlerin sahip olduğu eğitim kurumu başkanının ve yardımcısının adaylığının onaylanması, ilgili yürütme organı tarafından belirlenen organ hakkında belge.
Başvuru bir kopyası ile birlikte gönderilir. Başvurunun aslı Azerbaycan Cumhuriyetinin ilgili icra makamında muhafaza edilir ve nüshası başvurunun aslının kabul zamanını gösteren bir not ile başvuru sahibine iade edilir. Başvurunun kabulü başka herhangi bir biçimde teyit edilebilir.
Tüzel kişilik statüsü elde etmek isteyen yabancı yatırımlı bir kuruluşun devlet tescili için bu belgelere ek olarak, kurucu yabancı bir şirket ise, tescilini teyit eden bir belge – ticaret sicilinden alıntı, tescil belgesi vb. sunulmalıdır. Bu durumda, bu belgenin Azerbaycan Cumhuriyeti’nin şirketin bulunduğu ülkedeki diplomatik temsilciliği veya Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bu ülkedeki çıkarlarını temsil eden başka bir ülkenin diplomatik temsilciliği tarafından öngörülen şekilde tasdik edilmesi gerekir.
II. Kiracılık İlişkileri
İş yapmanın temellerinden biri, faaliyet yönüne uygun bir yer bulmaktır. Bu bağlamda, bir kişinin karşılaşabileceği bir sonraki yasal sorun, kiracılığın nasıl düzenleneceğidir. Kiraya veren ile kiracı arasındaki ilişkiler noter tasdikli bir kira sözleşmesi esasına göre düzenlenir.
Kira miktarı ve ödeme şekli sözleşmede belirtilir. Kira sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe, kiralanan mülkün değerinden amortisman kesintileri kiraya dahildir. Kiralanan malın çoğaltılması tamamen kiracı tarafından yapıldığında, amortisman kesintileri kiralayana verilmez ve sadece kiracıya aittir. Hükümet tarafından düzenlenen fiyatlar, tarifeler, ücretler veya amortisman normları değiştiğinde, enflasyon oranı keskin bir şekilde yükseldiğinde, taraflardan biri kira tutarının değiştirilmesini talep edebilir.
Sözleşmede belirtilen mülkün kullanım koşulları veya mülkün durumu, kiracının sorumlu olmadığı nedenlerle kötüleşirse, kiracı kiranın düşürülmesini talep edebilir. Kiraya ek olarak, kiracı, Azerbaycan Cumhuriyeti mevzuatında öngörülen kiraya verenin görevlerine dahil olmayan vergi ve diğer ödemeleri de ödemek zorundadır.
Mülkün kiralanması, bu mülk üzerindeki mülkiyet haklarının devrine yol açmaz. Ancak kiracının, kiralanan mülkün kullanımı sonucunda elde ettiği ürün ve gelir, kiralanan mülkten elde ettiği gelir ile elde ettiği mülk onun mülkiyetindedir. Kiralayanın muvafakati ile kiralanan alanda masrafları kiracıya ait olacak şekilde taşınmaz bina ve tesisler yapılmışsa, bunlar kiracıya aittir. Sözleşme sona erdiğinde veya sözleşme feshedildiğinde, kiraya veren bu bina ve tesislerin piyasa değerini kiracıya ödemek zorundadır. Ancak bu bina ve tesisler kiraya verenin rızası olmadan inşa edilirse kiralayana ait sayılır.
Kiralama kuruluşunun yeniden düzenlenmesi ve kiralanan mülkün sahibinin değişmesi, sözleşmenin şartlarını değiştirmek veya bozmak için bir temel değildir.
Sözleşme süresi dolduktan sonra kiracı sözleşmenin yenilenmesini talep edebilir. Süresi sona erdikten sonra taraflardan birinin sözleşmeyi feshetmek veya değiştirmek için herhangi bir başvurusu yoksa, sözleşmede belirtilen süre ve aynı koşullarda uzatılmış sayılır.
III. Ticari Faaliyetlerle İlgili Ek Gereksinimler
Bir işe başlarken göz önünde bulundurulması gereken bir diğer husus, faaliyet türüne bağlı olarak lisans ve izin ihtiyacıdır. Devlet güvenliğini etkileyen, sınırlı doğal kaynakların kullanımını içeren, çevrenin ekolojik durumunu olumsuz etkileyen ve sınırsız sayıda kişinin yaşamını, sağlığını ve mülkiyetini tehlikeye atan faaliyetler için lisans ve izinler gereklidir. Toksik endüstriyel atıkların nötralizasyonu, özel tıbbi faaliyet, özel veterinerlik hizmet faaliyeti, ilaç faaliyeti, eğitim faaliyeti, iletişim hizmetleri vb. gibi faaliyetler için lisans gereklidir.
A. Lisans ve İzin Başvurusu
Bir lisans ve izin almak için, Azerbaycan Cumhuriyeti “İdari İşlemler Hakkında” Yasası uyarınca lisans ve izin veren makama bir başvuru yapılmalıdır.
Aşağıdaki belgeler başvuruya eklenir:
- başvuru sahibi bir şirketse, yabancı bir şirketin şubesi veya temsilciliği ise, tüzel kişilerin devlet sicilinden alınan ekstrenin bir kopyası;
- başvuru sahibi bireysel girişimci ise, kimlik fotokopisi;
- başvuranın vergi mükellefi olarak tescil belgesinin bir kopyası;
- başvuru sahibinin başvuruda belirtilen tesislerin her biri üzerindeki mülkiyet, kullanım veya kiralama hakkını teyit eden belgenin bir kopyası (lisans ve izin gerektiren faaliyet tesisle ilgili ise);
- lisans ve izin koşullarının yerine getirildiğini teyit eden belgeler.
Lisans ve izin veren makam, bu belgeler hakkında bilgi almak için devlet kurumları ve diğer kurumlar tarafından sağlanan elektronik bilgi kaynaklarını kullanır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda başvuru sahibinin bu belgeleri ibraz etmesi gerekmektedir.
Ruhsat ve izin verilmesine ilişkin devlet ücreti veya ödemesi, başvuru sahibi tarafından ruhsat ve izin veren makam tarafından verilen bilgilerin alındığı tarihten itibaren 5 iş günü içinde ödenir ve ödemeyi teyit eden belge o makama ibraz edilir.
B. Lisans ve İzin Verilmesi
Bir sonraki aşamada, başvuru sahibinin sunduğu başvurunun ve ekinde yer alan belgelerin mevzuat gereklerine uygunluğu kontrol edilir. Başvuru ve ekli belgelerde giderilebilecek ve lisansın reddine yol açmayacak eksikliklerin bulunması halinde, lisans ve izin veren makam, başvurunun kayıt tarihinden itibaren en geç 5 iş günü içinde başvuru sahibine bunların giderilmesine ilişkin bilgi verir veya iadeli taahhütlü mektupla gönderir ve resmi gerekliliklere uyulmamasının yasal sonuçlarını açıklar.
Başvuru sahibi, bilgileri aldıktan sonra en geç 10 iş günü içinde bu eksiklikleri gidermelidir. Bu sırada ruhsatın verilmesine ilişkin sürenin akışı durdurulur ve askıya alınan süre ruhsatın verildiği süreye dahil edilmez. Başvuru sahibinin eksikliklerin giderilmesi talebinden sonra süre iade edilir. Başvuru sahibi bu eksiklikleri zamanında gidermezse, başvurunun askıda tutulmasına ilişkin idari işlem yapılır ve 2 iş günü içinde başvuru sahibine bu konuda bilgi verilir. Başvuru sahibi, tespit edilen eksiklikleri giderdikten sonra yeniden ruhsat ve izin başvurusunda bulunabilir. Bu durumda, önceki özel lisans verilmesi sırasında ibraz edilen bilgi ve belgelerin yeniden ibrazı gerekmediği gibi, onaylanan belgeler, hukuki ve fiili durumlar yeniden kontrol edilmez. Sunulan başvuruyu ve ona ekli belgeleri inceledikten sonra, lisans veren makam, başvurunun kayıt tarihinden itibaren en geç 10 iş günü içinde lisansı verir veya vermeyi reddetme konusunda idari bir işlem kabul eder. İzinler için bu süre 7 gündür.
Başvuru ve ekli belgelerin hukuka aykırı bilgiler içermesi veya başvuru sahibinin gerekli şartları taşımaması halinde ruhsat ve izin reddedilir ve idari işlem düzenlenir. Başvuru sahibi, bu fiile karşı idari ve mahkemeye şikayette bulunabilir.
IV. Azerbaycan’da iş kurmakla geçici oturma izni (ikamet izni) alınması:
Tüzel kişilik oluşturulduktan sonra şirketin kuruluş belgeleri ve diğer belgeler toplanır ve geçici oturma izni (ikamet izni) başvurusu yapılır. Bu belgeler şunlardır:
- bir örneği ilgili yürütme otoritesi tarafından onaylanmış başvuru anketi;
- pasaport veya diğer sınır geçiş belgesinin kopyası;
- noter veya eşdeğer bir şekilde geçici oturma izni verilmesine temel oluşturan koşulların varlığını doğrulayan bir belge;
- ilgili yürütme makamı tarafından onaylanmış tehlikeli bulaşıcı hastalıklar listesinde belirtilen hastalık virüsünün taşıyıcısı olmadığına dair bir sertifika;
- Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında geçici ikamet hakkı veren belgenin kopyası;
- 5×4.5 cm boyutlarında iki fotoğraf;
- tescil edilecek yerleşim yerinin belgesi;
- bir yabancıya veya vatansız bir kişiye ikamet izni veren kişinin başvurusu;
- bir yabancıya veya vatansız kişiye ikamet sağlayan kişinin kimlik belgesinin bir kopyası;
- devlet vergisinin ödenmesine ilişkin belge.
Belgeler elektronik başvuru şeklinde sunulur. Daha sonra ilgili yürütme organı 10 iş günü içinde geçici oturma izni başvurusu hakkında görüş bildirir. 10 iş günü içinde ilgili görüş bildirilmezse, geçici ikamet izni verilmesine itiraz edilmez.
Gerekli şartlar sağlanmadığı takdirde geçici ikamet izni başvurusu reddedilir. Bu gerekçeler, pasaport veya diğer sınır geçiş belgesinin geçerlilik süresinin dolmasına 3 aydan daha az bir süre kala, kişinin ilgili yürütme makamı tarafından onaylanan tehlikeli bulaşıcı hastalıklar listesinde belirtilen hastalık virüsünün taşıyıcısı olması, beyan edilen amacı ihlal etmesi ve diğer gerekçelerdir.
Bu nedenle, bir şirketin yalnızca resmi varlığı, iş kurma temelinde geçici oturma izni almak için yeterli değildir. Bu esasa göre başvuru değerlendirilirken şirketin asıl faaliyeti, bu süre zarfında iş amaçlı atılan adımlar araştırılır, iş faaliyetinin gerçekliği kontrol edilir ve gerçek bir faaliyet bulunmazsa başvuru reddedilir. Bu nedenle, sadece bir şirket kurmak, geçici oturma izni verilmesi için bir temel değildir. Bu nedenle, gerçekten iş yapmak isteyen kişilerin bu temelde geçici oturma izni başvurusunda bulunmaları tavsiye edilir.
ACON ekibi olarak Azerbaycan Cumhuriyeti’nde daimi ve geçici oturma izni, çalışma izni alınması ile ilgili danışmanlık hizmetleri vermekten mutluluk duyuyoruz!