Genel Bakış
Legg-Calve-Perthes hastalığı, kalça ekleminin top kısmına (femur başı) kan akışının geçici olarak kesintiye uğraması ve kemiğin ölmeye başlamasıyla ortaya çıkan bir çocukluk hastalığıdır.
Bu zayıflamış kemik yavaş yavaş parçalanır ve yuvarlak şeklini kaybedebilir. Vücut sonunda femur başına kan akışını yeniden sağlar ve iyileşir. Ancak femur başı iyileştikten sonra artık yuvarlak değilse ağrı ve sertliğe neden olabilir. Kemik ölümü, kırılma ve yenilenme sürecinin tamamı birkaç yıl sürebilir.
Eklemin femur başını mümkün olduğu kadar yuvarlak tutmak için doktorlar, eklemin yuva kısmına tam oturmasını sağlayacak çeşitli tedaviler kullanırlar. Soket, parçalanmış femur başı iyileşirken ona kalıp görevi görür.
Legg-Calve-Perthes hastalığının belirtileri
Legg-Calve-Perthes hastalığının belirtileri ve semptomları şunları içerir:
- topallama
- Kalça, kasık, uyluk veya dizde ağrı veya sertlik
- Kalça ekleminin sınırlı hareket aralığı
- Aktiviteyle kötüleşen ve dinlenmeyle düzelen ağrı
Legg-Calve-Perthes hastalığı genellikle sadece bir kalçayı etkiler. Bazı çocuklarda her iki kalça da genellikle farklı zamanlarda etkilenir.
Ne zaman doktora görünmeniz gerekir?
Çocuğunuz topallamaya başlarsa veya kalça, kasık veya diz ağrısından şikayetçi olursa doktordan randevu alın. Çocuğunuzun ateşi varsa veya bacağına ağırlık veremiyorsa acil tıbbi yardım alın.
Legg-Calve-Perthes hastalığına ne sebep olur?
Legg-Calve-Perthes hastalığı, kalça ekleminin (femur başı) top kısmına çok az kan gittiğinde ortaya çıkar. Yeterli kan olmazsa bu kemik zayıflar ve kolayca kırılır. Femur başına kan akışındaki geçici azalmanın nedeni bilinmemektedir.
Risk faktörleri
Legg-Calve-Perthes hastalığı için risk faktörleri şunları içerir:
- Yaş. Legg-Calve-Perthes hastalığı hemen hemen her yaştaki çocukları etkileyebilse de en sık 4 ila 10 yaşları arasında başlar.
- Çocuğunuzun cinsiyeti. Legg-Calve-Perthes erkeklerde kızlara göre yaklaşık dört kat daha yaygındır.
- Genetik mutasyonlar. Az sayıda insanda Legg-Calve-Perthes hastalığının belirli genlerdeki mutasyonlarla bağlantılı olduğu görülüyor ancak daha fazla çalışmaya ihtiyaç var.
Legg-Calve-Perthes hastalığının komplikasyonları
Legg-Calve-Perthes hastalığına yakalanan çocuklarda, özellikle kalça eklemi anormal bir şekilde iyileşirse, yetişkinlikte kalça artriti gelişme riski daha yüksektir. İyileşme sonrasında kalça kemikleri birbirine iyi oturmazsa eklem erkenden yıpranabilir.
Genel olarak, 6 yaşından sonra Legg-Calve-Perthes tanısı konulan çocukların ileriki yaşlarda kalça problemleri yaşama olasılıkları daha yüksektir. Teşhis anında çocuk ne kadar küçükse, kalça ekleminin normal, yuvarlak bir şekilde iyileşme şansı o kadar artar.
Legg-Calve-Perthes hastalığının tanısı
Fizik muayene sırasında doktor, hareket aralığını kontrol etmek ve bu pozisyonlardan herhangi birinin ağrıya neden olup olmadığını görmek için çocuğunuzun bacaklarını çeşitli pozisyonlara hareket ettirebilir.
Doktorla randevuya hazırlanmak
Öncelikle muhtemelen çocuk doktoruna görüneceksiniz. İlk değerlendirmenin ardından çocuğunuz, çocuklarda kemik sorunları konusunda uzmanlaşmış bir doktora (pediatrik ortopedi uzmanı) sevk edilebilir.
Hazırlanmak için yapmanız gerekenler
Randevudan önce aşağıdaki soruların cevaplarının bir listesini yazmalısınız:
- Bu belirtiler ne zaman başladı?
- Belirli bir bacak pozisyonu veya aktivitesi ağrıyı daha da kötüleştiriyor mu?
- Akrabalarınızdan herhangi birinin çocukluğunda benzer semptomları oldu mu?
- Çocuğunuzun başka tıbbi sorunları var mı?
- Çocuğunuz düzenli olarak hangi ilaçları veya besin takviyelerini alıyor?
Doktorunuzun sorabilecekleri
Doktorunuz aşağıdaki sorulardan bazılarını sorabilir:
- Çocuğunuzun belirtileri nelerdir?
- Belirtiler zamanla kötüleşti mi?
- Semptomlar gelip gidiyor gibi mi görünüyor?
- Çocuğunuz fiziksel olarak aktif mi?
- Çocuğunuz kalça hasarına neden olabilecek bir kaza veya yaralanma geçirdi mi?
- Çocuğunuzun semptomları ağrıyı da içeriyorsa ağrının yeri nerededir?
- Aktivite çocuğunuzun semptomlarını kötüleştiriyor mu?
- Dinlenmek çocuğunuzun rahatsızlığını hafifletir mi?
Görüntüleme testleri
Legg-Calve-Perthes hastalığının teşhisi için hayati önem taşıyan bu tür testler şunları içerebilir:
- Röntgenler. İlk röntgenler normal görünebilir, çünkü Legg-Calve-Perthes hastalığına bağlı değişikliklerin röntgende belirgin hale gelmesi semptomların başlamasından sonra bir ila iki ay sürebilir. Doktorunuz muhtemelen hastalığın ilerleyişini takip etmek için zaman içinde birkaç röntgen önerecektir.
- MR. Bu teknoloji, vücuttaki kemik ve yumuşak dokuların çok ayrıntılı görüntülerini üretmek için radyo dalgalarını ve güçlü bir manyetik alanı kullanır. MRI genellikle Legg-Calve-Perthes hastalığının neden olduğu kemik hasarını X ışınlarının yapabileceğinden daha net bir şekilde görüntüleyebilir, ancak her zaman gerekli değildir.
Legg-Calve-Perthes hastalığının tedavisi
Legg-Calve-Perthes hastalığında kemiğin ölümü, kırılması ve yenilenmesinden oluşan sürecin tamamı birkaç yıl sürebilir. Önerilen tedavi türleri aşağıdakilere bağlı olacaktır:
- Semptomların başladığı yaş
- Hastalığın evresi
- Kalça hasarı miktarı
Legg-Calve-Perthes hastalığı ilerledikçe eklemin top kısmı (femur başı) zayıflar ve parçalanır. İyileşme sırasında eklemin yuva kısmı, parçalanmış femur başının yuvarlak şeklini korumasına yardımcı olacak bir kalıp görevi görebilir.
Bu kalıplamanın işe yaraması için femur başının yuvaya tam oturması gerekir. Bazen bu, bacakların dört ila altı hafta boyunca geniş bir şekilde ayrı kalmasını sağlayan özel bir tür bacak alçısıyla gerçekleştirilebilir.
Bazı çocuklarda eklem topuzunun yuva içinde rahat kalmasına yardımcı olmak için ameliyat gerekir. Bu prosedür, eklemi yeniden hizalamak için uyluk kemiğinde veya pelviste kama şeklinde kesikler yapılmasını içerebilir.
6 yaşından küçük çocuklarda genellikle ameliyata gerek duyulmaz. Bu yaş grubunda kalça yuvası doğal olarak daha şekillendirilebilir olduğundan top kısmı ve yuva kısmı genellikle ameliyata gerek kalmadan birbirine iyi uyum sağlamaya devam eder.
Diğer tedavi yöntemleri
Bazı çocukların, özellikle de çok küçük çocukların yalnızca konservatif tedavilere veya gözlemlere ihtiyacı olabilir. Konservatif tedaviler şunları içerebilir:
- Etkinlik kısıtlamaları. Kalça hasarını hızlandırabilecek koşma, atlama veya diğer yüksek etkili aktiviteler yasaktır.
- Koltuk değnekleri. Bazı durumlarda çocuğunuzun etkilenen kalçaya ağırlık vermekten kaçınması gerekebilir. Koltuk değneği kullanmak eklemin korunmasına yardımcı olabilir.
- Fizik Tedavi. Kalça sertleştikçe çevresindeki kaslar ve bağlar kısalabilir. Germe egzersizleri kalçanın daha esnek kalmasına yardımcı olabilir.
- Antiinflamatuar ilaçlar. Doktorunuz çocuğunuzun ağrısını hafifletmek için ibuprofen (Advil, Motrin) veya naproksen sodyum (Aleve) önerebilir.