İrade gücüyle sigarayı bırakmak işkencedir. İradeyle Sigara Bırakılmaz, Bırakılsa da İşkencedir! Toplumumuzda sigarayı bırakmanın çok güç olduğu düşüncesi yaygındır, hatta hayatında hiç sigara içmemiş insanlar bile buna inanırlar.
Düşündüren sorular
- Sizce sigarayı bıraktığınız …
- ilk günlerde kendinizi kötü hissetmezseniz,
- gergin günler yaşamazsanız,
- hayatınızdan hemen daha fazla keyif almaya başlarsanız,
- stresli durumlarda sigara aklınıza bile gelmese,
- kendinize güveniniz artsa,
- konsantrasyon bozukluğu yerine konsantrasynunuzda ciddi bir artış yaşasanız,
- içen arkadaşlarınızın yanında kendinizi yoksun hissetmezseniz
- …yine de iradeye ihtiyaç duyar mısınız?
Kocaman bir HAYIR
Çünkü irade gücüyle sigarayı bırakmak işkencedir
- Sizce sigarayı bu kadar kolay bırakmanın bir yolu var mı?
- Bu konuyu yeterince araştırdığınızı mı düşünüyorsunuz?
İrade gücüyle sigarayı bırakmak işkencedir
Sigarayı bırakmayı öğütleyen kitaplar bile bırakmanın ne kadar zor olduğuyla başlar. Aslında bırakmak o kadar kolaydır ki.
Evet, bu son cümleye kuşkuyla yaklaşmanız çok doğal fakat olayı iyice bir düşünün lütfen:
Sigarayı bırakmak için yapmanız gereken tek şey sigara içmemektir. Kimse sizi sigara içmeye zorlamaz (kendiniz hariç tabii), yaşamak için yemek ve içmek gibi sigara içmek zorunda değilsiniz.
Bırakmak istiyorsanız neden güçlük çekesiniz ki? Hiç zor bir şey değil.
Tiryakiler irade gücü yöntemiyle bırakmaya çalıştıklarında olayı kendi kendilerine güçleştirirler. Sigara irade gücüyle bırakılmaz! Sigara içen insanlar zaten iradesi güçlü insanlardır. Sigara irade gücüyle bırakılsaydı, bir çoğu zaten kolaylıkla bırakırdı. Ancak sorun iradeyle çözülecek bir sorun değil!
Tiryakilerin çektiği eziyet zihinsel bir şeydir
Kendi iradesiyle bırakan tiryakilerin çektiği eziyet zihinsel bir şeydir ve yanlış inanışladan kaynaklanır. Fiziksel bir ağrı yoktur ama etkisi yinede çok güçlüdür. İnsanın kendisini perişan ve güvensiz hissetmesine yol açar. Tiryaki sigarayı unutmak bir yana sigaradan başka bir şey düşünemez olur. Günlerce hatta haftalarca ağır depresyonlara girer. Düşüncelerinde hep kuşku ve korku vardır.
“Bu delirten istek daha ne kadar sürecek?”
“Bir daha mutlu olabilecek miyim?”
“Bir daha uyanmak isteyecek miyim?”
“Bir daha yediğim yemeklerden zevk alabilecek miyim?”
“Gelecekte stresle nasıl başa çıkacağım?”
“Sosyal bir ortamda bir daha zevk alabilecek miyim?”
Tiryaki her şeyin hemen ilerlemesini bekler fakat içinde bulunduğu derin keder sürdükçe sigaranın değeri daha da artar.
Sigarayı irade yöntemiyle bırakmayı başarmış olanlar beyinlerini zorlayan “asılsız” inançlar yüzünden uzun süre sıkılır ve zorlanırlar. Bedensel bağımlılık sona erdikten çok sonra tiryaki hâlâ sigara özleminden yakınır. Yeterince dayanırsa artık bir daha başlamayacağına inanmaya başlar.
İradeyle bırakmış tiryakilerin sadece %2’si başarılı olmuştur ve çok güç ve zahmetli olan bu yolda yaşamları boyunca sigara konusunda hassas kalırlar. Uzun zaman sigara içmeyenlerin tekrar başlamalarının nedeni budur işte.
Aşağıdaki videolarda Uzm. Emre Üstünuçar, “Sigara Bırakma” konusunda bilgiler veriyor.
Şimdi sigara sorununuzu bir ele alalım
Hiçbirimiz sigara içicisi olmaya karar vermeyiz. İlk içtiğimiz sigaralar yalnızca bir denemedir ve tatları iğrenç olduğundan ne zaman istersek o zaman bırakabileceğimizi sanırız. İlk sigaralarımızı genellikle canımız istediği zaman ve çoğunlukla sigara içen başka insanlarla birlikteyken sosyal ortamlarda içeriz.
Ne olduğunu daha doğru dürüst anlamadan düzenli olarak sigara almaya ve sürekli sigara içmeye başlarız (istemesek bile). Sigara içmek hayatımızın bir parçası olur. Yanımızda sigara bulundurduğumuzdan emin olmak isteriz, çünkü bulunmaması veya azalması bizi uzursuz eder, hatta panik yaratır.
Bağımlı olduğumuzu anlamamız çoğunlukla uzun yıllar sürer
Genellikle, ancak sigarayı bırakma girişiminde bulunduğumuz zaman bir sorunla karşı karşıya olduğumuzu fark ederiz. İlk bırakma girişimlerimiz daha sigaraya yeni başladığımız zamanlarda olur, çoğunlukla para sıkıntısı yüzünden (genç bir erkek bir kızla tanışır, para biriktirmek ve sigaraya değil onunla harcamamak ister) ya da sağlık yüzünden (genç hâlâ aktif bir sporcudur ve nefesinin daraldığını fark eder).
Neden ne olursa olsun stresli bir durum yaşanılacak diye beklenir. Bırakır bırakmaz vücut nikotin ister, böylece tiryakinin canı sigara ister, içmediğinden dolayı da içinde bulunduğu stres artar. Stresli durumlarda kendisine destek olan yardımcısı artık olmadığından üç kat eziyet çeker. İşkence dolu bir süreden sonra ya bir tavizde bulunup “daha az içmeye” niyetlenir ya da “yanlış zaman” seçmiş olduğu sonucunu çıkarıp “daha az stresli olduğu bir anı beklemeye” karar verir. Oysa stres olmadığı zaman sigarayı bırakmaya da gerek kalmaz; bir dahaki stres durumunda tiryaki bir girişimde daha bulunur. Doğru zaman bir türlü gelmez çünkü yaşam giderek daha az değil daha çok stresli bir hale gelir. Anne babamızın evinden çıkar, evleniriz, kendi evimizi kurarız, borçlanırız, çocuklarımız olur, işimizdeki sorumluluğumuz artar vs. Tabiki tiryakilerin yaşamında stres hiç azalmaz..
Bir sabah bir mucize olsa
Tiryaki başlangıçta yaşadığı başarısızlıklar sonucunda bir sabah kalkıp sigara içmek istememe olasılığına inanmaya başlar. Bu umut genellikle sigarayı bırakmış diğer kişilerden duyduğu hikâyelerden kaynaklanır (örneğin “grip olmuştum iyileştikten sonra artık canım sigara içmek istemedi”).
Kendinizi kandırmayın. Bu tür söylentileri araştırırsanız olayın öyle dışarıdan göründüğü gibi basit olmadığını anlarsınız. Çoğu durumda tiryaki kendini zaten sigarayı bırakmaya hazırlamış oluyor ve gribi yalnızca bir bahane olarak kullanıyor. Bir çok tiryaki ne zaman grip olsa sigara içmesini engellediği için dört gözle iyileşmeyi bekler.
Sigarayı “birden bire” bırakan insanların çoğu bir şok yaşamıştır. Ya yakın bir akrabaları sigara yüzünden ölmüştür ya da sağlıkla ilgili bir sorun yüzünden korkmuşlardır. “Bir gün aniden sigarayı bırakmaya karar verdim. Ne mükemmel bir insanım,” demek çok kolaydır.
Kendinizi kandırmayı bırakın! Öyle bir şey kendiliğinden olmaz; sizin de biraz katkıda bulunmanız gerekir.
Sigarayı irade gücü yöntemi ile bırakmak neden bu kadar zordur?
Yaşamımızın çoğunu gerçekleri görmezlikten gelip “yarın bırakacağım” diyerek geçiririz.
Bazen bir şey sigarayı bırakma girişimde bulunmamıza neden olur. Sağlıkla ilgili sorunlar, parasal nedenler, sosyal saygınlık ya da son zamanlarda çok fazla nefes darlığı çekmişizdir ve aslında sigaradan zevk almadığımızı fark etmişizdir.
Neden ne olursa olsun gözlerimizi açıp sigaranın olumlu ve olumsuz yanlarını tartmaya başlarız ve aslında yaşamımız boyunca bildiğimiz sonuca tekrar varırız. Zaten mantıklı düşündükten sonra bir tek mantıklı kanıya varılabilir: SİGARAYI BIRAKMAK!
Tiryaki sigara içmezse daha iyi olacağını bildiği halde sigarayı bıraktığında bir özveride bulunduğu duygusuna kapılır. Bu gerçi bir yanılgıdır ama çok etkili bir yanılgıdır. Sigaranın yaşamın iyi ve kötü anlarında kendisine destek olduğuna inanır. Hem toplumun beynine işlediği hem de kendi bağımlılığının yarattığı boş inançları aklına yerleştirmiştir.
Sigarayı bırakmanın güç olduğu fikrini pekiştiren yanlış inançlar
- Aylardır sigara içmeyen ve hâlâ sigara diye ölen tiryakileri duyar. Bunlar mutlu olmasını bilmeyen insanlardır, önce sigarayı bırakırlar sonra da yaşamlarının geri kalan bölümünü sigara içmek isteyerek geçirirler.
- Yıllarca sigara içmeden mutlu bir şekilde yaşarken bir gün bir sigara içip tekrar bağımlı olan tiryakileri de bilir.
- Büyük bir olasılıkla hastalıkları iyice ilerlemiş olan, kendilerine gözle görülür bir şekilde zarar veren ve sigaradan zevk almadıkları belli olan tiryakilerde tanıyordur – fakat yine de sigara içmeye devam eder.
- Ayrıca bunların bir ya da daha fazlasını kendi de yaşamıştır.
Bırakma nedenleriniz hemen unutulur
İşe, “Yaşasın! Duydun mu? Ben artık sigara içmek zorunda değilim,” diye başlayacağına birçok tiryaki arkadaşları ve yakınlarından özür dilemeye bile başlar: “Bak sigarayı bırakmaya çalışıyorum. Önümüzdeki haftalarda herhalde gergin olurum lütfen biraz anlayış göster!” Bu tür girişimler başlamadan başarısız olur.
Tiryakinin birkaç gün sigarasız dayandığını kabul edelim. Ciğerlerindeki tıkanıklık kısa bir süre sonra kaybolur. Birkaç gündür sigara almadığı için cebinde parası vardır. Sigarayı bırakmak istemesinin nedenleri bir anda aklından çıkar. Bu, araba kullanırken kötü bir kaza görmeye benzer. Bir süre yavaş kullanırız fakat acelemiz olduğu bir an yine her şeyi unutup gaza basarız.
Diğer taraftan vücudunuz nikotinsiz kalmıştır. Bedeninizde bir ağrı yoktur; bir soğuk algınlığı yaşasanız benzer hissedeceksiniz ancak bunun yüzünden gitmemezlik ederdiniz ne de depresyonlara girerdiniz, gülerek geçiştirirdiniz. Oysa tiryakinin düşündüğü tek şey bir sigara isteğidir. Bunun neden bu kadar önemli olduğunu kendi de anlamaz.
Bahaneler Bahaneler…
Sigara bırakmayı zorlaştıran bahaneler saymakla bitmez. Birkaç saat ya da gün önce sigarayı bırakmanın nedenlerini sayan kişi tekrar başlamak için bahaneler bulmaya çalışır ve şu gibi şeyler söylemeye başlar:
- Yaşam çok kısa. Yarın bir bomba patlayabilir ya da bir arabanın altında kalabilirim. Zaten çok uzun süredir içiyorum. Hem bugünlerde artık her şeyin kansere yol açtığını söylüyorlar.
- Yanlış zaman seçmişim. Yılbaşından / tatilden / yaşamımdaki bu stres döneminden sonra bıraksam daha iyi olacakmış.
- Konsantre olamıyorum. Gerginim ve moralim bozuk. Doğru dürüst çalışamıyorum. Arkadaşlarım ve ailem beni artık sevmiyor. İşin gerçeği herkesin yararı için benim tekrar sigaraya başlamam gerekiyor.
- Ben sigaraya çok düşkünüm ve anlaşılan bir daha sigarasız mutlu olmama olanak yok.
Kendimizi kandırıyoruz
Tiryaki bu noktaya geldiğinde kaderine razı olup bir sigara yakar ve şizofreni artar. Açlığını giderdiği ve vücudunu nikotin işle “beslediği” için büyük bir rahatlama duyar fakat uzun süre sigara içmediyse sigaranın tadından iğrenir ve bu iğrenç şeyi neden içtiğini bir türlü anlayamaz. Sonunda iradesinin yetersiz olduğuna inanmaya başlar. Aslında hiçbir eksiği yoktur.
Yanlızca kararını değiştirmiş ve yeni düşüncelerinin ışığında tamamen mantıklı başka bir karar vermiştir. İnsan kendisini perişan hissettikten sonra sağlığın ne anlamı kalır ki? Mutsuz olduktan sonra varlıklı olup da ne olacak? Hiçbir şey. Kısa fakat eğlenceli bir yaşam, uzun ve mutsuz bir yaşamdan çok daha iyidir.
Ne mutlu ki, bunun tam tersi doğrudur. Sigarasız bir yaşam çok daha eğlencelidir.
Asıl işkence insanın kafasında gerçekleşir
Tiryakilerin çektikleri eziyetin sigarasızlıkla bir ilgisi yoktur. Sigarasızlık gerçi bu eziyetin başlamasına neden olur ama asıl işkence insanın kafasında gerçekleşir ve buna kuşku ve kararsızlık yol açar. Tiryaki başından bir özveride bulunduğu inancıyla girdiği için bir süre sonra yoksunluk duygusuna kapılır – bu da bir tür strese yol açar. Ne zaman beyni, “Yak bir sigara,” dese strese girer. Sigarayı bırakır bırakmaz sigara içmeye gereksinim duymaya başlar. Fakat sigarayı bırakmış olduğu için içemez, bu durum onu iyicene depresyona sokar ve bu depresyon onu tekrar sigaraya iter.
Bırakmayı güçleştiren bir başka etken de bir şey olsun diye beklemektir. Ehliyet almayı amaçladığınızda ehliyet sınavını geçer geçmez hedefinize ulaşmış olursunuz. “İrade gücü yönteminde” ise: “Sigarasızlığa yeterince uzun bir süre dayanırsanız sigara içme isteğiniz yok olacaktır,” kanısı geçerlidir.
Hedefinize ulaştığınızı nasıl anlarsınız?
Bir şey olsun diye beklerseniz, hiçbir zaman anlamazsınız, çünkü artık bir şey olmaz. Son sigaranızı söndürdükten sonra sigarayı bırakmış oldunuz; eğer hâlâ bir beklenti içindeyseniz bu yalnızca sigarasızlığa ne kadar zaman dayanacağınızın beklentisidir.
Aslında gerçekten bir şey olur fakat tiryaki bunu fark etmez. Nikotin eksikliğinin yarattığı ihtiyaç o kadar hafiftir ki, fark edilmez bile. Tiryakilerin çoğu yaklaşık üç hafta sonra sigarayı “bırakmayı” başardığını düşünür. Bunu kanıtlamak için bir sigara yakar ve her şey yeniden başlar. Sigaranın tadı iğrenç gelir ama bedenine tekrar nikotin sokmuş olduğu için sigarasını söndürür söndürmez nikotin seviyesi düşer ve içinden bir ses: “Bir tane daha istiyorsun,” demeye başlar. Tam kurtulmuşken tekrar bağımlılık kazanır.
Ondan sonraki ilk sigarasını genellikle hemen yakmaz. “Tekrar bağımlılık kazanmak istemiyorum,” diye düşünür. Şöyle biraz zaman geçsin diye bekler. Belki birkaç saat, belki birkaç gün, belki birkaç hafta. Sonunda, “Tekrar bağımlılık kazanmadığıma göre ikinci bir sigara içmemde bir sakınca olmasa gerek,” diyerek daha önceki tuzağa yeniden düşer, fakat artık çok kaygan bir ip üzerinde yürüyordur.
Tekrar deneyince tadının kötü olması sizi aldatmasın
Sigarayı bırakmış birçok kişi zaman zaman “özel bir ödül” olarak ya da kendisini sigaranın tadının iğrenç olduğuna inandırmak için “bir” puro içer. Tadı başta iğrençtir fakat vücuduna yine nikotin vermiştir, söndürdüğü an vücudundaki nikotin seviyesi düşer ve bir ses: “Bir tane daha istiyorsun,” demeye başlar. Tekrar sigaraya başlamasına az kalmıştır.. Bir sigara yaktığında tadı yine iğrenç gelir ve kendisini kutlamaya başlar: “Yaşasın! Zevk almadığım sürece bağımlılık kazanmam nasıl olsa, yılbaşından / tatilden / bu stresten sonra tekrar bırakırım.”
Çok geç. Yeniden bağımlılık kazanmış, ilk düştüğü tuzağa yeniden düşmüştür.
Lütfen doğru bakış açısını kazanmadan ve doğru hazırlığı yapmadan sigara bırakma girişimlerinde bulunmayın! Bulunduğunuz durumlarda yukarıda verilen örnekleri yaşama olasılığınız çok yüksek..
Mini Uygulama:
Süre :Kendinize bir 10-20 dakikalık bir süre ayırın lütfen.
İhtiyacınız olanlar: Sakin bir ortam, kağıt, kalem
1. Kağıdınızda ikiki bölüm oluşturun: sigara içmenin avantajları ve dezavantajları.
2. Aklınıza gelen tüm maddeleri iki başlık altında listeleyin.
3. Listenizi tamamlandıktan sonra her bir maddeye “önem”derecesine göre 10 üzerinden bir puan verin.
4. Her iki bölümün puanlarını toplayın lütfen.
Hangi taraf kazandı?
Sigarayı bırakmak istiyorsanız odaklanmanız gereken kazanan tarafın tam tersi. Sigarayı kolayca bırakmak için harika bir rehber arıyorsanız sigara bırakma bölümümüzdeki içerikler tam size göre. Hem de gereksiz yere sigaranın zararlarını dinlemeden, iradenizi zorlamadan, hatta kilo almadan sigarayı bırakmak mümkün.