Çocukla İletişimde Yapılan Hatalar
Genellikle çocuk anne babadan iletişimi öğrenir. Küçükken ona kendi anne babası nasıl davrandıysa çocuklarına genelde onlarda benzer biçimde davranır. Ancak çoğu zaman ne yazık ki anne babaların bu konuda çocuklarına iyi bir örnek olduklarını söylemek zordur. Belirli aralıklarla anne baba çocuklarıyla kurduğu iletişimi değerlendirmeli ve özeleştiri yapmalıdır.
Olumlu ve olumsuz yönlerini kendi anne babalarının anımsamalı ve kendileri üzerinde bunun yansımasını bulmaya çalışmalıdır. Karşısındakini böylece dinlememe ve yapıcı değil kırıcı biçimde eleştirme gibi kötü huylarını da kolayca bırakabilir. Bu eğer yapılabilirse çocuklarıyla anne babalar daha iyi bir iletişim kurmakla kalmaz, onlara aynı zamanda iyi bir de örnek olur.
Okul çağındaki çocuklarıyla anne babanın iletişiminde çok sık yaptığı bazı hatalar vardır. işte onlardan bazıları;
- Ders vermek: ‘Senin yaptığın işin iki katını ben çocukken yapardım’
- Emrivaki konuşmak: ‘Bunu söylediğim gibi yapacaksın yoksa…’
- Alay etmek: ‘Bu yaptığın aptalca bir şeydi’
- Eleştirmek: ‘Her şeyi bugün berbat ediyorsun’
- Küçük düşürmek: ‘Bunu senin yaşındaki bir çocuğun bilmesi gerekir’
Olumlu bir bakış açıcı ile yaklaşılmalı ve gerektiğinde de onurlandırılmalıdır. Mesela ‘Matematik ödevlerini bugün çok güzel çözdün’ gibi takdir cümleleri kullanılabilir. Bunu yaparken de onu anne baba ‘kendi görmek istediği biçimde davrandı’ diye yapmamalıdır. Çok fazla onun etkinliklerine karışmadan, olduğu gibi onu kabul ettiğini göstermelidir. Mesela hangi boyaları karıştıracağını resim yapmakta olan bir çocuğa göstermek yerine, onu karışmadan izlemek doğru şeyler yaptığını çocuğa hissettirecektir.
Çocuklarla konuşma yöntemleri
Çocukla anne baba konuşurken ona karşı suçlayıcı ve yargılayıcı olmamalı, olumlu diyaloglar kurmaya çalışmalıdır. Çocuğun herhangi bir olumsuz davranışını bu diyalog, düzeltirken ‘sen’ yerine ‘ben’ mesajı kullanarak sağlanabilir.
Birkaç tane ‘ben’ mesajı örneği aşağıda verilmiştir;
- Daha çok sessizliğe okurken gereksinim duyuyorum.
- En son kullanan masamı toplamadığı için aradığım şeyleri bulamıyorum.
- Mutfağın toparlanması için yardıma ihtiyacım var, çok yorgunum.
Aslında ‘sen’ mesajları ile ‘ben’ mesajları aynı şeyi söylemesine rağmen, tehdit içerikli olmadığı için çocuk tarafından çabuk kabul görür. Böylece mesela babasına ‘seni sesimin rahatsız ettiğini fark etmedim’ ya da annesine ‘sana yardım edeyim, yorgun olduğunu söylemen iyi oldu’ gibi cevaplar verecektir.
‘sen’ mesajına örnek;
- Bunu bir daha sakın yapma
- Beni çok kızdırıyorsun
- Neden dikkat etmiyorsun?
Bir çocuğa yönelik olan bu mesajlar çocuklara kendini savunma zorunluluğu hissettirecek, benzer karşılıkları o da verecek ve etkili bir iletişim olanağı böylece ortadan kalkacaktır.
Çocuğu küçük düşürücü davranış biçimi bundan daha da kötüsüdür. Çocuğa eğer sürekli olarak onun kötü, aptal ve düşüncesiz olduğu biçimine mesajlar verilirse, çocuk sadece çocukluk döneminde değil, o biçimde belleğinde yer ettiği için sonraki yıllarda bile birey o biçimde kendini algılayabilir ve toplumla olan ilişkilerinde zorluklar yaşayabilir