ok,balta ve mancınık,öncü ortaçağ
tarihçilerinden ingiliz asıllı profesör c.w oman'ın (sonradan sir ünvanı almıştır.) oxford'da tarih asistanıyken yazdığı bir denemedir.ilk kez 1884 yılında "a history of art of war in the middle ages" adıyla basılan eser aslında 14.yüzyıl ortasına dek olan dönemi kapsamaktaydı.1898 yılında genişletilerek ikinci baskısı yapılan eser,1924 yılında 15.yüzyıl sonuna dek olan dönemi de kapsayacak biçimde ikinci kez genişletildi.1953 yılında ise en son tarihsel bulguların ışığında son kez revize edilerek kesin şeklini aldı.kitap,ilk basıldığı 1884 yılında lothian ödülünü kazanmıştır.sir charles oman ise uzun yıllar boyunca konun tek uzmanı,eseri ise sıradan okuyucunun rahatlıkla okuyabileceği,konuya ilişkin yegane kapsamlı ingilizce eser olma özelliğini korumuştur.ortaçağ askeri tarihine değinen ya da üzerinde çalışan herkes,mutlaka oman'ın kitabını ya kaynak olarak almış,ya da atıfta bulunmuştur.
profesör oman'ın eseri,ms.378 yılının sıcak bir ağustos günü,roma imparatorluğu
nun kırk bin kişilik piyade
ordusunun on bin ağır süvari
den oluşan got ordusu tarafından topluca kılıçtan geçirildiği hadrianopolis
savaşıyla başlıyor ve yazarın "son şövalyeler zaferi" olarak nitelendirdiği 1515 tarihli marignan savaşıyla son buluyor.bu iki tarih arasında kalan zamanı ise,yazar tipik bir whig
bakış açısıyla "stratejinin temel ilkelerinin,bizans hariç,neredeyse tamamen unutulduğu,bir avuç zırhlı süvarinin oluşturduğu çetelerin taktik veya kural gözetmeksizin hüküm sürdükleri" geri ve karanlık bir devir olarak anlatıyor.bu fazlaca basit hükme karşın sir oman büyüklüğünü,üç yeni silahın:isviçre kargısı,ingiliz uzun yayı ve osmanlı barutunun ortaya çıktığı 14.-15.yüzyıllarda meydana gelen bir "askeri devrim"i ilk kez görüp vurgulayan kişi olarak gösteriyor.ancak bu olguyu salt taktik bazda incelediği;askeri devrimin,zırhlı şövalye
yi tahtından indirerek feodalizm
in tasviyesiyle sonuçlanan bir değişimler zincirinin ilk halkası olduğu biçimindeki asıl resmi gözden kaçırdığı da görülüyor.bu noktalardaki önemli bazı peşin hükümlere ve eksikliklere karşın sir oman akıcı ve rahat bir dille bizans,islam,feodal avrupa ve en son olarak da isviçre,ingiliz ve osmanlı askeri mekanizmalarını,silahlarını ve taktiklerini ayrıntılı ve tutarlı bir biçimde anlatıyor.kilit önemdeki çarpışmaların detaylı anlatımları ise okuyucunun,ortaçağ savaş konseptlerini uygulamada anlamasını sağlıyor.
netice olarak,yazıldığı devir nedeniyle,eser günümüz okuyucusunun gözüne batan bazı sivriliklerine karşın ortaçağ savaş tarihine giriş için mükemmel bir basamak oluşturuyor.ilgili herkese hararetle tavsiye ederim.