C-Peptid testi endojen İnsülin üretiminin değerlendirilmesi amacıyla kullanılır.
Özellikle, İnsülin kullanmakta olan veya İnsülin antikorları bulunması sebebiyle endojen İnsülin üretme kapasitesinin sağlıklı olarak ölçümünün mümkün olmadığı durumlara tercih edilir.
Hipoglisemi’nin dışarıdan alınan İnsülin’e mi, vücutta üretilen İnsülin’e mi bağlı olduğunu ayırt etmede de yardımcı olur.
C-Peptid Nedir ?
İnsülin’in ilk prekürsörü olan Preproinsülin, Proinsülin’e dönüşür. Sonra İnsülin molekülünü oluşturur. Böylece bir Proinsülin molekülünden bir İnsülin ve bir C Peptid molekülü açığa çıkmış olur.
Her bir İnsülin molekülü ile birlikte bir de C Peptid kana sekrete edilir. Sekrete edilen bu moleküller önce portal dolaşıma geçerek Karaciğer’e ulaşır.
İnsülin molekülleriyle aynı sayıda sekrete edilen ve İnsülin molekülleri ile birlikte dolaşan C Peptid molekülleri, Hepatositler ve doku hücreleri tarafından tutulup parçalanmaz ve çok büyük oranda, Böbrek aracılığı ile dolaşımdan uzaklaştırılır.
Bu sebeple, C Peptid moleküllerinin kandaki yarılanma ömrü İnsülin moleküllerine göre daha uzundur.
İnsülin moleküllerinin kandaki yarılanma süresi 5–10 dakika arasında değişirken, bu süre C Peptid molekülleri için 30-35 dakika civarındadır.
C Peptid Yüksekliği Nedenleri :
İnsülin’in kan konsantrasyonunu etkileyen hastalıkların çoğunda, serum C Peptid konsantrasyonunda, İnsülin’e benzer değişiklikler meydana gelir.
Böbrek yetmezliği (atılım yavaşlaması sebebiyle)
İnsülinoma (İnsülin üretiminde artış)
Sülfonilüre entoksikasyonu (İnsülin üretiminde artış)
Şişmanlık (İnsülin sekresyonunu artırır)
Glukoz İntoleransı (İnsülin sekresyonunu artırır)
Tip 2 Diabet (İnsülin sekresyonunu artırır)
Cushing Sendromu
Akromegali
Hipoglisemisi olan bir hastada yüksek C-Peptid konsantrasyonunun ölçülmesi İnsülinoma olasılığını düşündürür.
C Peptid Düşüklüğü Nedenleri :
Tip 1 Diabet
İleri dönem Tip 2 Diabet
Dışarıdan fazla İnsülin alınması (Hipoglisemi, C-Peptid düşük, İnsülin yüksek)
C-Peptid Testi Neden Yapılır ?
Hipoglisemi’nin dışarıdan alınan İnsülin’le mi, yoksa üretilen İnsülin’e mi bağlı olduğunu ayırt etmede de kullanılabilir.
Diyabet hastalarında İnsülin rezervini değerlendirmede faydalıdır.
Eksojen İnsülin almakta olan bir hastada veya İnsülin antikorlarının mevcudiyeti nedeniyle doğru bir şekilde İnsülin ölçümünün mümkün olmadığı durumlarda, İnsülin üretiminin değerlendirilmesi amacıyla C-Peptid düzeyine bakılmalıdır.
Normal koşullarda İnsülin/C-Peptid oranının < 1 olması gerektiği halde, İnsülin otoantikorlarının İnsülin klirensini yavaşlatması sebebiyle bu oran tersine dönebilir.
Bir Diyabet hastasının İnsülin tedavisine gereksinimi olup olmadığını değerlendirmek amacıyla C-Peptid stimülasyon testi uygulanabilir.
Numune :
Serum.
Bazal değerin belirlenmesi için alınacak numuneden önce en az 10 saatlik sabah açlığı gereklidir.
Referans Aralığı :
1.1 – 4.4 ng/mL.