Gebelikte İri Bebek-Makrozomi
İri Bebek (Makrozomi) Nedir?
Makrozomi (İri Bebek), bebeğin tam süreli bir bebekten daha büyük veya daha ağır olduğu bir durumdur. Bu durum genellikle obez veya şeker hastası annelerin bebeklerinde görülür ve bebek doğum kanalından geçemeyecek kadar büyük olabileceğinden doğum sırasında bazı sorunlara yol açabilir.
Gebelikte fetal makrozomi, bir bebeğin doğum ağırlığının gestasyonel yaşa göre 4000-4500g veya %90’dan fazla olması durumu olarak tanımlanır. Büyük bir bebeğe hamile olan kadınların zor bir doğum geçirmesi muhtemeldir. Doğum ağırlığı 4.500 gram üzerinde olduğunda komplikasyon riski önemli ölçüde artar.
Bu durumun doğum öncesi teşhisini koymak için yapılan çeşitli girişimler büyük ölçüde yanlış olmuştur. Bununla birlikte, karın ölçümleriniz veya ultrasonunuz bebeğin gestasyonel yaşına (hamilelik haftaları veya ayları) kıyasla ağır olduğunu gösteriyorsa, doğum uzmanınız makrozomi kontrolü yapabilir. Bununla birlikte, hamileliğin sonraki aşamalarında ultrasonun doğru olmadığı belirtilmelidir.
Makrozomi Nedenleri Ne Olabilir?
Hamilelikteki fetal makrozomilerin çoğu açıklanamasa da, iri bebek sahibi olmanın nedeni olabilecek çeşitli nedensel faktörler tanımlanmıştır. Bunlar şunları içerir:
- Genetik: Ebeveynlerin boy ve kilosunun bebeğin doğum ağırlığı üzerinde etkisi vardır.
- Etnik köken: Avrupalı yada Amerikalı kadınların Asyalı kadınlara kıyasla büyük bir bebeğe sahip olma olasılığı daha yüksektir.
- Gebelik Süresi (Hamilelik): Beklenen doğum tarihini (EDD) 1-2 hafta veya daha fazla geçen gebeliklerde daha sık görülür.
- Gestasyonel Diyabetin Varlığı veya Bilinen Bir Diabetes Mellitus Vakası: Hamilelik öncesinde veya sırasında Diabetes Mellitus tanısı, fetal makrozomi için endişe verici bir risk faktörüdür. Kontrolsüz diyabet, bu durumun daha yüksek frekanslarıyla bağlantılı olabilir.
- Anne Yaşı: 35 yaşın üzerindeki kadınların büyük bir bebeğe hamile kalma olasılığı daha yüksektir.
- Erkek Çocuk: Erkek fetüsler genellikle dişi fetüslerden daha ağırdır. 4500 gramın üzerindeki bebeklerin çoğu genellikle erkektir.
- Hamilelik Öncesi Kilo: Aşırı obezite veya hamilelikten önce yüksek VKİ .
- Hamilelikte Kilo Alımı: Hamilelikte aşırı kilo alımı.
- Aile Öyküsü: Önceki bir makrozomi bebeğinin öyküsü, riski birkaç kat artırır.
İri Bebek Belirtileri Nelerdir?
Belirli bir makrozomi belirtisi olmasa da, hamilelik sırasında büyük bir bebeğin belirtileri şunlardır:
- Aşırı Fundal Yükseklik : Doktora yaptığınız rutin antenatal (doğum öncesi) ziyaretleriniz fundus yüksekliğinin aşırı olduğunu (kasık kemiğinden rahmin üst kısmına kadar olan maksimum mesafeyi) düşündürdüğünde genellikle fetal makrozomiden şüphelenilir. Genellikle tıp dilinde gebelik yaşına göre büyük olarak adlandırılır.
- Yüksek Kilo Alımı: Hamileliğin sonraki dönemlerinde aşırı vücut ağırlığı, makrozomi bebeğe sahip olmanın dolaylı bir belirtisi olabilir.
- Polihidramnios: Rahmi çevreleyen ve amortisör görevi gören aşırı amniyotik sıvı bu durumla ilişkili olabilir. Bu ultrasonografi ile tespit edilebilir. Bazı araştırmacılara göre, polihidramniosun iri bir bebeğin aşırı idrar çıkışının bir sonucu olduğu söylenmektedir.
Komplikasyonlar
Makrozomi hem anne hem de bebek için sorunlara neden olabilir. Burada hem annenin hem de bebeğin karşılaşabileceği komplikasyonlara hızlı bir genel bakış yer almaktadır.
Anne adayı için komplikasyonlar
Fetal makrozominin ana maternal komplikasyonları, doğum yaralanmaları ve travmatik doğumlar nedeniyle ortaya çıkar.
- Zor Doğum: Normal doğum sırasında normalden daha büyük bir bebek doğum kanalında tıkanabilir. Bu, forseps veya vakum cihazları yardımıyla yardımlı doğum gerektirebilir.
- Genital Yol Yaralanmaları ve Yırtılmalar: Büyük bir fetüsü doğurmak için gereken aşırı kuvvet vajinal dokulara ve perianal kaslara (anal kanalın bütünlüğünü tutan kaslar) zarar verebilir.
- Aşırı Kanama: Fetal makrozomi nedeniyle komplike doğum durumunda antepartum (doğum zamanı) veya postpartum (doğum sonrası) kanama olabilir. Burada doğum kanalı, büyük boyutlu fetüsü barındırmak için normalden daha büyüktür.
- Rahim Yırtılması: Nadir olmasına rağmen, bir kadının daha önce ameliyat edilmiş bir rahmi, önceki sezaryen veya başka herhangi bir rahim onarım prosedürü nedeniyle dikiş yerinde yırtılma riski daha yüksek olabilir. Bunun nedeni, makrozomik bir fetüsün uterus duvarlarına daha fazla baskı yapmasıdır.
- Gelecekteki Gebeliklerde Daha Yüksek Fetal Makrozomi Riski: Fetal makrozomi riski, her makrozomik doğumda olasılık olarak art arda artar.
Bebeklerde Komplikasyonlar
- Doğum Zamanı Yaralanmaları: Fetal makrozomi nedeniyle doğum eyleminin engellendiği durumlarda, destekli tekniklerle veya teknikler olmadan normal olarak dünyaya gelen bebeklerde bedensel hasar meydana gelebilir. Bu, orantısızlık nedeniyle omuzların bebeğin başından sonra doğurtulamadığı mekanik bir komplikasyon olan omuz distosisini içerir . Omuzların annenin pelvik kemiğine yerleşmesine neden olur. Doğum sırasında bebeğin kafasına aldığı travma nedeniyle nörolojik komplikasyonlar da ortaya çıkabilir.
- Doğumda Hipoglisemi : Bir bebek aşırı doğum ağırlığı ile doğabilir ve doğumda kan şekeri düzeylerinin normalden düşük olması daha olasıdır. Bu, anında teşhis edilmezse zararlı olabilir ve yenidoğan nöbetlerini tetikleyebilir. Bu durum özellikle anne diyabetik ise ortaya çıkabilir.
- Çocukluk Çağı Obezitesi : Makrozomik bebekler çocukluklarında obeziteye yatkındır. Risk doğum ağırlığı ile doğru orantılıdır.
- Metabolik Komplikasyonlar : Doğum kilosu fazla olan bebeklerin metabolik sendroma yakalanma olasılığı daha yüksektir. Bu, aşırı kan basıncı, yüksek kan şekeri ve anormal vücut yağı veya dengesiz kolesterol profilleri üçlüsüdür. Erişkinlikte gelecekte daha yüksek kardiyovasküler ve serebrovasküler hastalık riski ile doğrudan ilişkilidir.
Kadınlarda Makrozomi Riskini Etkileyen Faktörler
- Obezite: Obezite, birçok doğrudan ve dolaylı yoldan fetal makrozomi insidansı dahil olmak üzere gebelik sonuçlarını önemli ölçüde etkileyebilir. Vücut Kitle İndeksi kilo olarak kg/boy olarak metre kare olarak ölçülür. Obezite, 30’un üzerinde bir Vücut Kitle İndeksi olarak tanımlanırken, 25’in üzerinde bir BMI, fazla kilolu ve obezitenin habercisi olarak kabul edilir.
- Obez kadınların Şeker hastalığı ve gestasyonel diyabete sahip olma olasılığı daha yüksektir, her ikisi de fetal makrozomi için diğer doğrudan etiyolojik faktörlerdir.
- Şeker hastalığı Veya Gestasyonel Diyabet: Mevcut diyabeti olan veya hamilelik sırasında tespit edilen kadınların büyük bir bebeğe sahip olma riski daha yüksektir. Kan şekeri seviyeleri de fetal sonuçları etkiler.
Büyük Bebek Teşhisi
- Laboratuvar Yöntemi: 24-28. gebelik haftaları civarında yapılan bir glikoz tolerans testi (GTT), gestasyonel diyabet olasılığını dışlamak için iyi bir yöntem olabilir. Bozulmuş bir açlık GTT’si, Gestasyonel Diyabetes Mellitus (GDM) ve ardından fetal makrozomi için daha fazla çalışma ve değerlendirme önerebilir.
- Tarama Yöntemi: Düzenli karın ölçümleri ve fundal yüksekliği içeren klinik muayene, fetal makrozomi olasılığı hakkında fikir verebilir. Spesifik olarak, doğumdan 2 hafta önce 35 cm’den fazla olan karın çevresi, makrozomik doğum ile ilişkilidir.
- Görüntüleme Yöntemi: Karın Makrozomi Ultrasonu (USG), zaman zaman fetal boyutları tahmin edebilir ve bunları fetüsün gebelik yaşı ile ilişkilendirmeye yardımcı olabilir.
İri Bebek – Makrozomi Tedavisi
Fetal makrozomi tedavisi entegre bir yaklaşımı içerir. Kesin tedaviler her vaka için öznel olsa da, fetal makrozomi yönetimi için önerilen ortak bir protokol aşağıdadır.
- Diyet: Fazla kilolu ve diyabetik anneler dengeli ve sağlıklı beslenmeye uymalıdır. Fazla kilonuz varsa, bir diyetisyenle iletişime geçin ve sizin için oluşturulmuş bir diyet planı alın.
- Tıbbi Obstetrik Bakım: Fetal makrozomi vakalarında doğum indüksiyonu tartışma konusu olmasına rağmen, komplikasyonları önlemek için 39 haftadan uzun gebeliklere subjektif ve denetimli bir bakış açısıyla indüksiyon önerilebilir.
- Cerrahi Bakım : Normal doğumların engellendiği durumlarda forseps veya vakum destekli cihazlarla vajinal destekli doğumlar uygulanabilir.
- Tarama sonuçlarına göre sezaryen elektif veya acil prosedür olarak seçilebilir.
Makrozomi Doğumumu Etkiler mi?
Birkaç vakada makrozomi, vajinal ve perine yaralanmaları dahil travmatik doğumlara neden olabilir. Aşırı kanama ve nadir görülen uterus rüptürü vakaları vardır. Yardımlı vajinal veya sezaryen doğum gerektirebilir. Makrozomi ayrıca gelecekteki ardışık gebeliklerde fetal makrozomi olma şansını da artırır.
Makrozomi Bebeğimin Sağlığını Etkiler mi?
Makrozomi, doğum sırasında hipoglisemi, omuz distosisi ve nörolojik hasar dahil olmak üzere doğum sırasında bebeği etkileyebilir. Ayrıca bebeği gelecekte obezite, şeker hastalığı, kardiyovasküler ve felç benzeri hastalıklara yatkın hale getirebilir.
Makrozomi Önlenebilir ve Yönetilebilir mi?
Evet, zamanında tıbbi konsültasyonlar, düzenli doğum öncesi takipler ve taramalar ile makrozomi önlenebilir. Ayrıca, diyet önlemleri, düzenli egzersiz ve ilaçlarla yeterince kontrollü şekerler ile etkili kilo kontrolü, makrozomiyi önlemeye yardımcı olabilir.
Büyük Bebek Sahibi Olma Şansını Nasıl Azaltırsınız?
Gestasyonel diyabetin erken teşhisi ve uygun yönetim, fetal makrozomi şansını azaltabilir.
Makrozomi, anne için bir doğum komplikasyonu ve gelecekte bebeğe yatkınlık oluşturan bir hastalıktır. Bununla birlikte, hamilelik sırasında sık ve zamanında taramalarla iyi tahmin edilebilir. Ayrıca yaşam tarzı önlemleri değiştirilerek etkin bir şekilde önlenebilir ve destekli doğum teknikleriyle yönetilebilir veya tedavi edilebilir.