Kan Şekeri Ne Zaman Ölçülmelidir?
Glisemik kontrolün sağlanmasında kan glukoz düzeyinin ölçümü önemli bir yer tutmaktadır. Bu amaçla, Evde kan glukoz takibi (SMBG); Sürekli glukoz ölçüm sistemi (glukoz sensörleri) ve Uzun dönem glukoz kontrolü (HbA1C) ile izlem sağlanır.1-3 Çoğu kılavuzlarda insülin ya da sülfonilüre kullanan hastalar için evde kan glukoz takibi önerilmektedir. SMBG’nin yoğun egzersiz, araç kullanımı öncesi ve sırasında tedavi ayarlanmalarında ve akut hastalıklar sırasında daha da büyük önem taşıdığı kabul edilmektedir.
Evde kan glukoz takibi (SMBG)1-4
Evde, kendi kendine kan şekeri ölçüm sıklığı hastaya göre belirlenmelidir. Örneğin bazal-bolus insülin tedavisi alan tip 1 diyabetlilerde, hamilelerde, insülin pompası kullanan diyabetlilerde ve kontrolsüz tip 2 diyabetlilerde her gün 3-4 kez ölçüm yapılması önerilirken; diğer tip 2 diyabetlilerde haftada 3-4 kez ölçüm yeterli olabilmektedir.
İnsülin tedavisi almakta olan bireylere insülün rejimlerine göre, açlık sırasında (veya oruçluyken), yemeklerden veya ara öğünlerden önce, yatarken, egzersiz öncesinde, kan şekerinin düştüğünden şüphelenildiğinde, araç kullanımı gibi kritik görevler öncesinde evde kan şekeri ölçümü yapmaları önerilmelidir.
Sürekli glukoz ölçüm sistemi (glukoz sensörleri)1,2
Son yıllarda kullanımları giderek artan bu sistemlerin, özellikle tip 1 diyabetli hastalarda ve pregestasyonel diyabetlilerde, hastaların eğitimini kolaylaştırdığı, böylece daha iyi glisemik kontrol sağladığı gösterilmiştir.
Bu sistemler kullanılmaya başlanmadan önce cihazın en doğru şekilde kullanımını sağlayabilmek için, bireye iyi bir diyabet ve cihaz kullanım eğitiminin ve desteğinin verilmesi gerekir. Bu cihazları kullanan bireylerin hem cihazlarının monitörlerini kalibre edebilmek hem de okumalarını doğrulayabilmeleri için evde kan şekeri ölçümü de yapmaları önerilmelidir.
Bu sistemlerin doğru ve düzenli bir şekilde kullanımı insülin tedavisi almakta olan bireylerde HbA1c düzeylerinin korunması ya da düşürülmesinde, hipoglisemi riskinin azaltılmasında önemli bir katkı sağlamaktadır.
Uzun dönem glukoz kontrolü (HbA1C)1,2
HbA1C, insülin kullanan tip 1 diyabetli bireylerde ya da glisemi kontrolü sağlanamamış tip 2 diyabetli hastalarda 3 ayda bir ve gerekli durumlarda ölçülmelidir. Tedavi hedeflerini tutturan, kontrol altındaki tip 2 diyabetli hastalarda ise 6 ayda bir HbA1c düzeyi ölçülmelidir.
HbA1c düzeyleri SMBG değerleri ile birlikte değerlendirilmelidir.
- Kendi kendine kan şekeri ölçüm sıklığı hastaya göre belirlenmelidir.
- Tip 1 diyabeti olanlar, hamile diyabetliler ve bazal-bolus insülin tedavisi alan tip 2 diyabet hastaları günde 3 – 4 kez öğün öncesi kan şekeri ölçülmelidir. Kişiye göre gerektiğinde öğün sonrasında da ölçüm yapılabilir.
- Sadece bazal insülin ve oral antidiyabetik alan tip 2 diyabet hastaları günde en az bir kez kan şekeri ölçümü yapmalıdır.
- Temel beslenme tedavisi ile birlikte oral antidiyabetik alan tip 2 diyabet hastaları haftada 3 – 4 kez kan şekeri ölçümü yapmalıdır.
- Tedavi değişikliği yapıldığında akut hastalık dönemlerinde veya insülin pompası kullananlarda kendi kendine kan şekeri ölçümü daha sık yapılmalıdır.
- Hamile diyabetlilerde açlık ve 1. saatte kan şeker ölçümleri tercih edilmelidir.