Teysirüssebil
Ne demek teysirüssebil?
Yolu kolaylaştırmak demek.
Hangi yol?
İnsan hangi yolu seçerse o yol.
Allah, insanın kendi iradesiyle seçtiği yolu onun için kolaylaştırıyor, o yolda yürümesi için vesileler halk ediyor. Hayrı seçmişse, onu hayra ulaştıracak vesileleri, şerri seçmişse onu şerre ulaştıracak vesileleri onun ihtiyarına veriyor, onu seçtiği yolda yürüyebilmesi için donatıyor.
Teysirüssebil kavramı Abese suresi 20. ve Leyl suresi 7-10. ayetlerin mana, mefhum ve melfuzlarından alınmıştır.
"Kahrolası insan ne kadar da nankördür! (Allah) onu hangi şeyden yarattı? Bir damla sudan yarattı da biçime koydu. Sonra ona yolu kolaylaştırdı." (Abese: 17-20)
Allah tarafından insan için yolun kolaylaştırılması, ana rahminden başlar. Çocuk ana rahminde başı yukarı, ayakları aşağı bir şekilde bulunur. Doğum emrini alınca, ters döner ve böylece dünyaya gelme yolu kendisi ve annesi için kolaylaştırılır. Doğumdan sonra gelişmesi ve rüşde ermesi için yolunu kolaylaştıran vesilelerin içinde bulur kendini. Ergenliğe ulaştıktan sonra da kolaylaştırılmış ve donatılmış hidayet ve dalalet yollarının ayrım noktasına ulaşır.
Allah, insan için hem hidayet hem de dalalet yolunu kolaylaştırmış, her iki yolun imkanlarını önüne koymuştur. Hidayeti seçen insanlara akıl, vahiy, melekler, resuller, nebiler, alimler, arifler ve salihler yardım ederken, dalaleti seçenlere de şeytan, nefs-i emmare ve şerur insanlar yardım etmektedir.Tercihte bulunması gereken insandır. Allah onu tercihe zorlamıyor. Doğru tercihin hangisi olduğunu ona söylüyor, ona doğru tercihi emrediyor ama tercihe zorlamıyor. Emir, cebir manasında değildir. İnsan, Allah'ın emri karşısında ihtiyar sahibidir. Emre uyabilir de uymayabilir de. Uyarsa, hidayete erer ve ilahi vaadlere ulaşır. Uymazsa, dalalete düşer ve ilahi vaidlere duçar olur. İnsanın tercihinin sonucu, ya mükafat veya mücazattır. İnsan kendi öz iradesiyle cezayı veya mükafatı seçmiş oluyor. İnsan seçimini yaptıktan sonra da Allah onun seçtiği yolu ona kolaylaştırıyor. Allah, onu seçtiği yola sevk ediyor, yöneltiyor, yönlendiriyor, yolunu kolaylaştırıyor, yolun sonunda da hesabını soruyor.
Allah u Tebareke ve Teala sadece insanın seçtiği yolda yürümesi için uygun araçları yaratmakla kalmıyor, bizzat yolda yürümesini de kolaylaştırıyor. "Sonra ona yolu kolaylaştırdı" 'Teysirüssebil' esasına bağlı olarak kim cenneti isterse, kolayca ona ulaşır ve kim de cehennemi tercih ederse kolayca ona yetişir.
"Ama kim verir (infak eder) ve takva sahibi olursa. Ve en güzel olanı doğrularsa. Biz de ona kolay olanı kolaylaştıracağız. Kim de cimrilik eder, kendini müstağni görürse. En güzel olanı da yalan sayarsa. Biz de ona en güç olanı kolaylaştıracağız." (Leyl: 5-10)
'Kolay olan' diye tercüme edilen 'yüsra' kelimesi, lügat anlamı itibariyle atı binici için hazırlamak manasına gelmektedir. Daha sonra kolay olan her şey için kullanılır hale gelmiş bu kelime.
Her kim malını Allah yolunda infak eder ve infakında takvayı gözetir, yani Allah için yapar, riya ve minnete yönelmez ve ilahi ecre inanır ve onu tasdik ederse Allah da ona yolu kolaylaştırır. İnfak etmek ona zor gelmez, aksine lezzet alır yaptığından. İnfak bir örnektir. Bütün hayırlı ameller de infak gibidir.
Şehadeti isteyene Allah şehadeti kolaylaştırır, vesilelerini halk eder, cesaret ve metanet verir.
Oruç tutmak isteyene orucu, namaz kılmak isteyene namazı, iyilik yapmak isteyene iyiliği kolaylaştırır.
Hakkı söylemek isteyene belağat ve cesareti verir, zulmü engellemek isteyene güç verir, gıybetten, fahşadan, fitneden sakınmak isteyene sakınma gücünü nasib eder.
Hak yolda yürümek isteyenlerin dizlerine derman, hakikati görmek isteyenlerin gözlerine ferman nasib eder.
Dinde derinleşmek isteyenlere ilmi, amelde derinleşmek isteyenlere irfanı ihsan eder.
İnsanı ihya etmek isteyene ihyayı, imanda kardeş arayanlara din kardeşleri lütfeder.
Dinin şiarlarını yaşamak ve yaşatmak isteyenlere davet ve tebliğ gücü verir, örneklik oluşturmalarına imkan tanır.
Kalpleri hidayetle fethetmek isteyenlere fetihler nasib eder. Sevgiyi yaymaya çalışanlara karşı kalplerde muhabbet halk eder.
Yeter ki insan kelam-ı ilahiye iman etsin, teysirüssebilin Allah'tan olduğuna inansın, niyetini halis kılsın, amelini şer'i ölçülere uygun yapsın. Niyet halis ve amel şer'i olunca, salih amel vücut bulur. Allah, salih amellerde bulunmak isteyenlerin yolunu kolaylaştıracaktır mutlaka. Eğer zorluklar yaşıyorsak ya niyetimizde sorun var veya amellerimizde şeriata uyum problemi var ya da dünyanın imtihan alanı olmasından naşi bir hikmet vardır. İlk ikisi bize, diğeri Allah'a aittir. Niyet ve amelimizde sorun yoksa, hikmette de bizim için hayır vardır.
"Kim de cimrilik eder, kendini müstağni görürse. En güzel olanı da yalan sayarsa. Biz de ona en güç olanı kolaylaştıracağız."
Her kim cimrilik eder, kendini Allah'ın lütfedeceği nimetlere karşı müstağni görür, ilahi ecri inkar ederse Allah u Zülcelal ona seçtiği kötü yolu kolaylaştırır. Bataklığa batması için bataklık yolunu ona asan kılar.
عسریve یسری birbirine zıt iki kavramdır.Allah, iyiliği isteyene kolay olanı, kötülüğü isteyene de meşakketli olana yönelmeyi kolaylaştırır. Hidayetin neticesi, kolay ve güzel bir yaşam; dalaletin neticesi tahammülü zor bir hayattır.
Hidayeti seçenlere Allah u Teala hidayette başarılar nasib eder; dalaleti seçenlere de dalalete ğark olmaları için yollarını kolaylaştırır. Birine 'yüsra'yı ötekine 'üsra'yı nasib eder.
Namaz kılmak istemeyene namaz ağır, oruç tutmak istemeyene oruç imkansız gelir.
Muhtaca yardım etmek istemeyene infak zor, münkerde para harcamak kolay gelir.
Gıybetten sakınmak istemeyene gıybet etmemek zor, gıybet etmek tatlı gelir.
Kalp kazanmak istemeyene kalpleri kazanmak zor, kalpleri kırmak asan gelir.
Fahşadan sakınmak istemeyene sakınmak zor, fahşa şirin gelir.
Allah yolunda cehd etmek istemeyene cehd zor, batıl ve boş şeyler uğruna vaktini heba etmek hoş gelir.
Çünkü üsra ona kolaylaştırılmıştır. Çünkü o kendi iradesiyle yanlış tercihte bulunmuştur.
Teysirüssebil, sadece müminler için değildir; kefere ve fecereler içindir de aynı zamanda. Herkese yol kolaylaştırılmıştır. Birine hayırda, ötekine şerde. Birine melekler yardım eder, ötekine şeytan. Birini Rahman gözetler, ötekini İblis. Biri emanda yol alır, öteki yamanda.
Biz iman edenler, Hz. Musa'nın, "ve yessir li emri" (bana işimi kolaylaştır)dediği gibi Allah'tan işlerimizi kolaylaştırmasını, teysirüssebili nasib etmesini niyaz etmeliyiz. Ve hakeza Allah u Teala'nın Hz. Peygambere hitaben, "Ve sana en kolayını kolaylaştırırız", sana yüsrayı kolaylaştıracağız vadinin bizim için de tahakkuk etmesi için dua etmeliyiz.
Üsra ile yüsra arasında biz insanoğlunu muhayyer bırakan Allah u Zülcelal, biz insanların yüsrayı tercih etmesini, teysirüssebilin bizim için üsrada değil de yüsrada vaki olmasını nasib etsin.