Eski Mısırlılar, devasa büyüklükteki taşları kum üstünde taşımak için sürüklemek yerine yuvarlamayı daha kolay bulmuş olabilirler.
Hiç kimse Kahire yakınlarındaki çölün üzerinde yükselen piramitleri Eski Mısırlıların nasıl inşa ettiğini tam olarak bilmiyor. Fakat yeni bir çalışma onların biraz ‘’rock and roll’’ yaptıkları fikrini veriyor. Bilim adamları, o zamanın mimarlarının taşları ahşap kolonlara bağlayıp kum üzerinde yuvarlamış olabileceklerini ifade ediyor.
Science News’e konuşan, bu yeni fikir üzerinde çalışmamış olan fizikçi Daniel Bonn ise Eski Mısırlıların tasarladıkları şeyin teknik olarak mümkün olduğunu ve birçok şeyin de olası olabileceği sonucuna varıyor. Bonn, Hollanda Amsterdam Üniversitesi’nde çalışmaktadır.
İnsanlar, uzun zamandır Mısırlıların o sağlam kaya kütlelerini taşıdıklarına dair şaşkınlıklarını gizleyememiştir. Ve ortada net bir cevap da yoktur. Ortalama olarak Giza Piramidi’ndeki iki milyon tane taşın her biri, büyük bir kamyonetin ağırlığına denk gelmektedir. Mısırlılar bir şekilde bu kalker blokları taş ocaklarından piramit sahasına bir kilometreden ve daha da uzaklardan taşımışlar.
İleri sürülen görüşler, Mısırlı işçilerin blokları kaygan patikalar boyunca kaydırdıkları fikrine dayanmaktadır. Onlar, Slipping Slide oyunundakilere benziyorlardı, ama çöl malzemesinden yapılanlarına. Çoğu bilim adamı, işçilerin ilk olarak blokları kızaklar üzerine koydukları ve sonra rampalar boyunca sürükledikleri yönünde şüphe duymuştur. İşçiler, işi kolaylaştırmak için sığır yağı ya da balçıkla rampaları yağlamış olabilirler. Bonn, şimdilerde küçük kızaklar yaparak ve kum üstünde ağır nesneleri sürükleyerek bu fikri test ediyor.
Giza yakınlarındaki kumlar bu fikri destekliyor. Araştırmacılar, az miktarda yağ, bununla birlikte kalker birikintileri ve rampa kalıntıları buldu. Ve eski tapınaklar da kızak kullanarak dev heykelleri taşıyan insanların resimlerini barındırmaktadır.
Lakin, Joseph West bunun daha basit bir yolu olabileceğini düşünüyor. Terre Haute’deki Indiana Devlet Üniversitesi’nden bir fizikçi olan West, yeni bir çalışmaya yol açtı. West, kızakların piramitleri taşımaya nasıl yardımcı olabileceğini gösteren televizyon programından esinlendiğini ifade etti.
West, Science News’e şöyle bir demeç verdi: “Neden bu şeyleri yuvarlamaya çalışmıyorlar diye düşündüm.” West, bir kare levha kenarlarına ahşap çubuklar bağlayarak sert bir tekerleğe dönüşebileceğini farketti. Ve kareli bir halde taşımak yerine daha kolay yuvarlanan taş bir bloğun yapılması gerektiğini belirtti.
Ardından bunu denedi.
O ve öğrencileri, 30 kilogramlık beton bloğun veya kalker kütlesinin dört köşesinin her birine üç tahta çubuk bağladı. Bu hareket, bloğun enine kesitini bir on iki gene ya da on iki kenarlı bir şekle dönüştürdü. Sonra, bloğu bir iplik makarası gibi yan yatırarak yere koydular.
Blok etrafında halatın bir ucunu sardılar ve çektiler. Araştırmacılar, onların bloğu çim, çakıl ve pürüzsüz çamur üzerinde daha kolayca yuvarlayabileceklerini farkettiler. West ve öğrencileri blokları yuvarlamanın kaygan bir patika boyunca taşımak için gereken kuvvet kadar kuvvete ihtiyaç olduğunu hesapladı ve buluşları arXiv.org adresine postaladı Ağustos 14 (Bilim adamların çoğu araştırmalarını paylaşmak için bu online servisi kullanır.)
West, piramitlere blokların yuvarlandığı fikrine sahip olan ilk bilim adamı değil. Daha evvelki araştırmacılar, taşların sürtünmesinin üstesinden gelinmesi için ihtiyaç duyulan kuvveti hesap edememiştir. Fizik biliminde kuvvet, bir nesneyi hareket ettirmek ya da onun hareketini değiştirmek için ihtiyaç duyulan bir çabanın ölçüsüdür.
West, bu fikri daha büyük ebatlardaki bloklarda test etmemişti fakat yuvarlamanın kaydırmaya göre daha avantajlı olduğunu düşünüyor. Örneğin, işçiler rampaları yağlamak için su ya da sığır yağı taşımaya ihtiyaç duymayacaklardı.
Michigan Üniversitesi’nde çalışan Arkeolog Richard Redding, West’in yuvarlanan kaya hipotezinin piramitler hakkındaki uzun bir fikir tarihinin en son ürünü olduğunu ifade ediyor. Science News’e verdiği demeçte, ‘’İnsanlar piramitleri müthiş bir gizem olarak görüyorlar.’’ dedi ve bu gizemin çözülmesine dair, ‘’Piramitler daima nasıl inşa edildiklerine dair bizlere yeni fikirlerle geliyorlar.’’ dedi.
Bazı Kelimeler
Kalker: Zaman içerisinde baskı altında kalarak kalsiyum karbonatın birikimiyle oluşan doğal bir kayadır. Başlangıçtaki kalsiyumun çoğu ölen deniz canlılarının kabuklarından gelir. Hatta bu kimyasal karbondioksit çıkarıldıktan sonra da su dışında yer edinebilir. (Örneğin uçaklar tarafından)
Rock ‘n’ Roll: Kelime olarak ‘’sallamak ve yuvarlamak’’ anlamına gelir.
Slipping Slide: Halk arasında “slip’n slide” olarak bilinen, Amerikalı gençlerin genellikle lise çağlarında oynadıkları bir oyundur. Genelde hafif eğimli düz bir alana, uzunca bir halıyı andıran plastik bir örtu serilerek üzerine su ile kayganlaştırıcı sabun gibi malzemeler sürülür. Hazırlanan kaydırak benzeri alanda, yerçekimi etkisi ile veya alan düz ise koşup üzerine atlayarak boydan boya kaymaya çalışılır.
Kaynak: student.societyforscience.org sitesinden alınarak Suffagâh ekibi tarafından suffagâh.com için Türkçeye çevrilmiştir.