İspanyol conquistador Hernán Cortés, 1521'de Aztek başkenti Tenochtitlan'ı yok etmeden önce, etkileyici boyutuna ve zenginliğine hayran kaldı. Kralına gönderilen bir mektupta, şehrin Seville veya Cordoba'nın eve dönmesi kadar büyük olduğunu yazdı. Tenochtitlan'ın bulvarları, kalabalık pazarları, kanalları, adliyeleri ve tapınakları vardı. Aztekler, Avrupa şehirlerinden sonra başkentlerini modellemediler, ancak Cortées'in gördüğü şey oldukça tanıdıktı.
Elbette, her kentin kendi yerel tuhaflıkları, mimarisi, dili ve mutfağı vardır. Ancak son zamanlarda, bazı teorik bilim adamları, tüm kentsel alanları şekillendiren evrensel yasalar bulmaya başladılar. Ve yeni bir çalışma, aynı matematiksel kuralların da antik yerleşimlere de uygulanabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, Tenochtitlan kalıntıları ve Meksika'daki binlerce diğer siteden gelen arkeolojik verileri kullanarak, özel evler ve kamu anıtlarının öngörülebilir yollarla inşa edildiğini keşfettiler. [Fotoğraflarda: Eski Dünyanın İnanılmaz Kalıntıları]
Yaşayan şehirler teorisi
New Mexico'daki Santa Fe Enstitüsü'nün karmaşık sistemlerini araştıran Luis Bettencourt, “Şehirleri, sosyal reaktörler olarak adlandırmayı istediklerimi yaratacak şekilde inşa ediyoruz” dedi.
Yıllar boyunca, Bettencourt ve Santa Fe'deki işbirlikçileri, modern şehirleri en temel haliyle anlamak için teorik bir çerçeve oluşturuyorlar. Şehirler sosyal etkileşim için fırsatları büyütürler; büyüdükçe daha verimli olurlar ve kaynaklarının ve emeğinin üretkenliği öngörülebilir yollarla büyür. Örneğin, bir şehrin nüfusu iki katına çıktığında, şehirdeki kişi başına düşen "çıktı" oranının yaklaşık yüzde 15 artması, ücretlerde yüzde 15 artış, GSYH'da yüzde 15 artış, patentlerde yüzde 15 artış gibi. (Ayrıca, şiddet içeren suçlarda yüzde 15'lik bir sıçrama var; insanların birbirine karışmasının sonuçları iyi değil.) Araştırmacılar bu fenomeni “kentsel ölçeklendirme” olarak adlandırıyorlar.
Bettencourt'un gözünde, bir şehir sadece tuğla-harç bir fiziksel alan değildir; Aynı zamanda, sosyal etkileşimleri günlük olarak sürdürmek, farklı uzmanlıklara sahip birçok insanı kendi başlarına başaramayacakları karmaşık sorunları çözmek için bir araya getirmek için tasarlanmış bir buluştur.
Anlaşıldığı üzere, bu buluş, insanların ilk kez sosyal olmaya başladıkları zamana dayanan çok eski bir olabilir.
Ölü şehirler hakkındaki veriler
Santa Fe Enstitüsü'ndeki bir arkadaşlık döneminde, antropolog Scott Ortman, Bettencourt'un grubunun bir sunum yaptığını duydu ve fikirlerinin eski şehirlere de uygulanabileceğini düşündü.
Boulder, Colorado Üniversitesi'nde profesör olan Ortman, “Anladığım şey, bu modellerde tartıştıkları parametrelerin hiçbirinin modern kapitalizm, demokrasi veya sanayileşme ile hiçbir ilgisi olmamasıydı” dedi. "Onların parametreleri, yeryüzündeki insan sosyal ağlarının temel özellikleridir. Ve ben de düşündüm ki," Eh, Allah, eğer bu doğruysa, o zaman bu modeller çok geniş bir şekilde uygulanmalıdır. "
Ortman, modellerin gerçekten de uzun zamandır devam eden şehirlere ayak uydurabileceklerini test etmek için Bettencourt ile birlikte bantlandı. Zorluk doğru veri kümesini bulmaktı. Modern şehirlerin verimliliğini analiz etmek için, araştırmacılar sayım istatistikleri, ekonomik raporlar, uydu haritaları ve ayrıntılı altyapı ölçümleriyle şımardılar. Eski şehirler için daha ince ipuçları aramalılar.
Ortman ve Bettencourt, 1960'larda ve 1970'lerde yapılan kapsamlı bir arkeolojik araştırma sırasında toplanan Meksika öncesi Hispanik Havzası hakkında nadir bir veri setine döndü - bölgedeki pek çok antik kent, Mexico City'nin genişlemesi ile kaplıydı. [Albüm: Dünyanın Yedi Antik Harikaları]
Anket, yaklaşık 500 B.C.'den 2.000 yıllık bir geçmişi kapsamıştır. 1500'lerde sömürge döneminin başlangıcına kadar. Yaklaşık 200 bin nüfuslu Teotihuacan ve Tenochtitlan gibi büyük şehirlere, sadece birkaç yüz kişilik küçük kasabalardan binlerce yerleşim içeren yaklaşık 1.550 mil karelik (4,000 kilometre kare) bir alana yayılmıştı.
Geçen yıl PLOS ONE dergisinde yayınlanan bir çalışmada, Ortman, Bettencourt ve onların ortakları, bu antik yerleşimlerin, modern şehirlerin yaptığı gibi daha büyük ve daha yoğun olduğunu gösterdi. Daha büyük olduğunda, ağa bağlı şehirler nüfus içinde iki katına çıktıklarında, işgal ettikleri alan iki katına çıkmamıştı, ancak bunun yerine yüzde 83 oranında daha yavaş büyüdü. Bu sonuç, Bettencourt, kişisel yaşam alanı ihtiyacı ve sosyal ağları sürdürme ihtiyacı arasında bir uzlaşma olduğunu söyledi. (Nüfusu her büyüdüğünde bir şehir ikiye katlanırsa, etrafta dolaşmak çok maliyetli olur.)
Yeni çalışma için, araştırmacılar bu şehirlerin sosyo-ekonomik verimliliğine bakmak istediler, bu yüzden kamusal ve özel zenginlik için iyi birer vekil olacağını düşündükleri kamusal anıtlara (tapınaklar gibi) ve evlere odaklandılar.
Bu çeşitli antik yerleşim yerlerinin, genellikle modern şehirlerde gözlemlenen kentsel ölçeklemenin aynı artan getirilerini gösterdiklerini tespit ettiler. Şehirler nüfus içinde büyüdükçe, anıtlar üretebildikleri oran da arttı.
Bettencourt, "İlginç olan şu ki, GSYİH ile aynı şeyi ifade ediyor." Dedi.
Aynısı özel servet için de geçerliydi.Araştırmacılar, evin büyüklüğünün gelir ve birikmiş zenginlik yansıtacağını düşündüler. Bettencourt, evlerin yüzey alanının, yerleşim büyüklüğü arttıkça tahmin edilebilir şekilde büyüdüğünü ve konut alanlarının dağılımının bugün şehirlerde gözlenen gelir dağılımına oldukça benzer olduğunu belirtti.
Evrensel kavramlar
Science Advances dergisinde bugün (20 Şubat) yayınlanan bu çalışma, bu arkeolojik verileri ilk uygulayan kişidir ve Ortman, diğer bölgeler ve antik kültürleri ele geçirirse, “şaşırtıcı bir sonuç” olacağını söylemiştir.
Ortman, "Modern şehir sistemlerinde en sağlam kalıpların bazılarının insan toplumlarının bir parçası olan süreçlerden kaynaklandığını ima ediyor." Dedi. "Bence bu harika bir kavram."
Bu fikir, diğer bazı arkeologların da kazanıyor.
Araştırma sonuçlarına katılamayan Boston Üniversitesi'nden bir arkeolog olan David Carballo, "Sonuçlar hakkında heyecan verici buluyorum, arkeolojik kayıtların insan sosyal yaşamında bir hazine sandığı içerdiğini öne sürmeleridir." Dedi.
Arizona Eyalet Üniversitesi'nde Aztekleri inceleyen bir başka arkeolog olan Michael Smith, Ortman ve Bettencourt'ın üzerinde çalıştıklarını incelemek için bir yıl önce Santa Fe'ye davet edildi.
Smith, “Ben gittim, onlara bu saçma bir fikir olduğunu söylemeye hazırım” dedi. Eski şehirler kâr odaklı değildi, bugün olduğu gibi kapitalist yatırım yapmadılar ve ekonomide sıkı bir kavrayışla yöneticilere sahip olma olasılıkları daha yüksek, Smith, aynı kuralların geçerli olacağını düşünmüyordu. onların büyümesi için. Ama New Mexico'dan bir dönüş yaptı.
Smith, “Ölçekleme düzenliliğinin ardındaki nedenin, insanların belirli bir çevrede etkileşim kurma biçimiyle ilgili daha genel bir olgu olduğunu bana inandırdı” dedi. “Bu şeyi gerçekten heyecan verici buluyorum çünkü insan etkileşimleri ve şehirlerdeki insan etkileşimleri hakkında gerçekten temel bir şey olduğunu ve modern ekonomileri aştığını gösteriyor.”
Smith, yeni çalışmaya doğrudan katılmamıştı, ancak orta ölçekli şehirler, Kuzey Amerika'daki Hispanik olmayan çiftçi köyleri ve diğer şehirler için şehir ölçeğiyle ilgili bu teorileri test edip edemeyeceğini test etmek için daha fazla arkeolojik veri seti aramak üzere Bettencourt ve Ortman ile işbirliği yapıyor. yerleşim.
Megan Gannon'ı takip et heyecan. Bizi takip et @wordssidekick, Facebook & Google+. Hakkında orijinal makale Canlı Bilim.