Venezuela'da 15 yıl sonra bir kez daha darbe girişimi: 2002'de ne olmuştu?
Venezuela'da bugün yaşanan darbe girişimi akla 2002 yılında halkın müdahalesiyle son bulan askeri kalkışmayı getirdi.
06-08-2017 18:02
Sağ grupların şiddet eylemleriyle nisan ayında bu yana politk krizde bulunan Venezuela'da ABD destekli bir grup asker darbe girişiminde bulundu. Askerlerin darbe girişimi Ulusal Bolivarcı Silahlı Güçleri tarafından bastırıldı.
İleri Hatırlatıyor
ABD'nin "arka bahçesi" olarak gördüğü Güney Amerika'da sık sık darbe organizasyonlarına giriştiği bilinirken, Venezuela'da 15 yıl önce de bir darbe girişimi yaşanmıştı. 2002'deki darbe girişimi halkın müdahalesi sonucu başarısızlıkla sonuçlanmıştı.
DARBENİN ARKA PLANI
1998'de Hugo Chavez önderliğinde iktidara gelen Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi (PSUV), ülkede önceki yıllarda uygulanan ve büyük eşitsizliklere yol açan neoliberal ve özelleştirmeci politikalara karşı ciddi reformlara girişti. "Bolivarcı devrim" adı verilen bu süreçte başta eğitim,sağlık ve sosyal hizmetler olmak üzere ciddi kamu yatırımlarına gerçekleştirildi.
Chavez, dünyanın en büyük petrol rezervlerinden birine sahip ülkenin petrol gelirlerinin halka adil bir şekilde yansıması için de harekete geçti. Chavez'in, ülkenin egemen burjuva aileleri tarafından özel bir şirketmiş gibi yönetilen devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela’da (PDVSA) yönetimi değiştirmek istemesi ve 8 Nisan 2002 tarihinde PDVSA'dan 7 yöneticiyi görevden alması üzerine sermaye örgütleri ve sağ siyasi hareketler hükümet aleyhine eylemler organize etmeye başladı.
Hugo Chavez destekçileri ise bu eylemlere karşı başkent Caracas'ta Miraflores Başkanlık Sarayı önünde toplanarak Chavez'e destek olmaya başladı.
SOKAK EYLEMLERİ VE DARBE SENARYOSU
11 Nisan 2002 tarihinde ülkede kriz gittikçe tırmandı. Caracas'ta PDVSA binası önünde toplanan sağ gruplar, bir anda Miraflores Başkanlık Sarayı'na yönlendirildi. Başkanlık Sarayı önünde Cahvez destekçileri ile sağ grupların karşı karşıya geldiği noktalarda çatışmalar çıktı. İki grubun çatışması sırasında çevredeki binalardan kimliği belirsiz keskin nişancılar tarafından ertrafa ateş açılmaya başlandı. Böylece darbe senaryosu hayata geçirilmeye başlandı.
Özel televizyon kanallarıi, keskin nişancı ateşine karşı kendini korumak için silahlarını çıkaran bazı Chavez destekçilerini naklen yayınlamaya ve Chavez destekçilerinin muhaliflere ateş açtığı propagandasını yaymaya başladı. Oysa bireysel silahlanma oranının yüksek olduğu ülkede sağ gruplar da aynı şekilde silahlarını çıkarmıştı.
Olaylar sırasında yaşanan ölümleri bahane eden Venezuela ordusunun general ve amirallari ise Chavez yönetimini tanımadıklarını belirten bir açıklama yayınladı. Açıklamanın ardından Miraflores'in etrafı tanklarla çevrildi.
Aynı günün akşamı başkanlık sarayına gelen üst düzey askeri yetkililer Chavez'den istifasını talep etti. Cahvez ise bunun bir darbe olduğunu belirterek istifa etmeyi reddetti. Ordu güçleri gece saatlerinde yaptıkları açıklamada Chavez'in istifayı kabul etmemesi halinde Miraflores'in bombalanacağı duyurdu. Bunun üzerine kan dökülmemesini isteyen Chavez, istifa etmese de teslim olmayı kabul etti.
DARBECİLER BİR PATRONU BAŞA GEÇİRMİŞTİ
Chavez teslim alındıktan sonra adı açıklanmayan bir askeri üsse götürülürken, televizyonlarda da kasıtlı olarak Chavez'in istifa ettiği yalanı yayıldı. Miraflores'e giren darbeciler ve onları destekleyen sağ muhalif siyasetçiler bir hükümet oluşturma çalışmasına başladı. Darbe organizasyonun başını çeken işveren örgütü Fedecámaras'ın başkanı ve ülkenin en zengin isimlerinden biri olan Pedro Carmona, Devlet Başkanı ilan edildi.
Carmona ilk iş olarak Chavez döneminde atanmış tüm görevlileri görevden aldı, 1999 yılında kabul edilen yeni anayasayı lağvetti ve eski iki kademeli parlamento sistemine geri döndü. Ancak Carmona dönemi çok uzun sürmedi.
HALKIN MÜDAHALESİ
Ertesi gün Chavez'in istifa etmediği ve tutsak alındığı haberi Chavistalar tarafından tüm ülkeye ve dünyaya yayılmaya çalışıldı. Bunun üzerine halk Miraflores'e akın etti. Başkanlık Sarayı'nın etrafı 1 milyonu aşkın insan tarafından kuşatıldı.
Darbe sırasında, Chavez'e bağlı kalsalar da Chavez'in teslim olma kararı nedeniyle herhangi bir müdahalede bulunmayan Başkanlık Muhafızları, halkın sarayı kuşatması üzerine sarayda denetimi yeniden ele geçirmeye karar verdi. Başkanlık Muhafızları'nın müdahalesiyle Miraflores yeniden Chavistaların eline geçerken, sarayda bulunanlar tutuklandı. Ancak darbecilerin başa geçirdiği Carmona kaçmayı başardı.
CHAVEZ YÜZBİNLERİN ALKIŞLARIYLA GERİ GETİRİLDİ
Darbenin çökertilmesinin ardından Chavez dönemi hükümeti üyeleri yeniden Miraflores'e getirildi. Chavez'in tutulduğu yer henüz bilinmediği için Devlet Başkan Yardımcısı Diosdado Cabello, Chavez görevine dönünceye dek devlet başkanlığı görevine getirildi. Bu sırada bazı askeri birlikler de kendilerine darbe girişimi sırasında Chavez'in istifa ettiği şeklinde yalan söylendiğini belirterek destek telgrafları yolladı.
13 Nisan akşamı Chavez'in tutulduğu yer öğrenilirken, bir grup asker onu almaya gönderildi. Ve Chavez, darbeden yaklaşık 48 saat sonra, yüzbinlerce insanın alkışları eşliğinde helikopterle Miraflores Başkanlık Sarayı'na geri getirildi.
İLGİLİ HABERLER
Venezuela Büyükelçisi: Hiçbir şekilde geri adım atılmayacak
Venezuela'nın Ankara Büyükelçisi Jose Gregorio Bracho Reyes ile Venezuela'daki emperyalist operasyonu, sağcı paramiliterlerin şiddetinin arka planını, Chavezcilerin politikalarını, Maduro hükümetinin eksiklerini ve hedeflerini konuştuk. Suriye'de Esad'a karşı devreye sokulan kara propagandanın Venezuela'da da tekrar ettiğini ifade eden Reyes, "Hiçbir şekilde geri adım atılmayacak, geriye atılan hiçbir adım desteklenmeyecek" dedi.
10-08-2017 06:56
Venezuela'nın Ankara Büyükelçisi Jose Gregorio Bracho Reyes ile Maduro hükümetine karşı denenen darbe girişimini, ABD destekli sağın şiddet eylemlerini, Türkiye'deki solcuların Venezuela değerlendirmelerini, sosyalist hükümetin eksiklerini ve önümüzdeki döneme ilişkin politikalarını konuştuk.
Büyükelçi ile gerçekleştirdiğimiz bu özel röportajı İleri Haber okurlarına sunuyoruz.
İlk olarak meselenin emperyalizm boyutuna bakarsak, zamanında çeşitli darbe organizasyonlarıyla bölgeye müdahale eden ABD'nin yeni stratejisi nedir? Özellikle bölgede emperyalizmin oyunlarını bozmada öne çıkan ülke olarak Venezuela, ABD açısından nasıl bir engel teşkil ediyor?
2015 yılında ABD eski başkanı bir başkanlık kararnamesi sundu ve imzaladı. Bu kararnamede Venezuela, “ABD’nin güvenliği açısından olağandışı bir tehdit” olarak nitelendirildi.
Bu zannedersem bütün dünya açısından bir şaka olarak algılandı. Hakikaten sonrasında meydana gelen olaylar da göze alındığında gerçekten şaka olarak yorumlanabilir.
İnsanlık tarihinin en güçlü ordusuna sahip bir imparatorluk açısından Venezuela gibi askeri gücüyle tanınınmayan, askeri bir sanayisi olmayan bir ülke ABD’nin güvenliği açısından nasıl bir tehlike oluşturabilir?
Bu ABD emperyalizmi tarafından etapları olan planın sadece bir parçasıydı. Biraz bunun tarihini irdeleyelim.
Berlin Duvarı yıkıldıktan sonra sol açısından bir depresyon oluştu. Dünya solu her şeyden öte, Avrupa’nın sol kanadı umutsuzluğa kapıldı.
İnsanlar bunu nasıl yorumlayacaklarını bilemedi. Fukuyama isimli bir şahıs kapitalizmin propagandasını yapan bir kitap yazdı. Kitabında sol tarihin bittiğini, kapitalizmin zaferini ilan ettiğini yazıyordu. Bunun üzerinden kısa bir zaman geçti. Ve Latin Amerika’da Hugo Chavez isimli biri ortaya çıktı, tanınmıyordu. Tabiki askeri kökenli bir şahıstı. Ancak kendisi sol görüşle beslenmişti. Ve geniş kapsamlı kimlik bilgisine sahipti, Emperyalistlerin Latin Amerika’da gerçekleştirdiği yağmaların tarihini çok iyi biliyordu.
Ve Chavez günün zorunluluklarına verilecek yanıtları çok iyi bildiği için seçimden sonra hükümete geldikten sonra Venezuela, Latin Amerika ve Karayip açısından bir bütünlük projesi ortaya koydu. Bu sosyalist bir projeydi.
Tabi ki Hugo Chavez bu sosyalist projeyi sunarken kendisine ABD ve AB tarafından da savaş ilan edileceğinin farkındaydı. Hugo Chavez Venezuela’nın dış ilişkilerini geliştirme kararı aldı.
Rusya’yla, Hindistan’la ve İran’la geliştirilen ilişkiler ABD açısından da bir rahatsızlık yarattı. Aynı zamanda elindeki tüm araçları Latin Amerika ve Karayipler’in gelişmesi için kullandı. İştebBu birliktelik de ABD açısından başka bir rahatsızlık sebebi oldu.
“ABD’Yİ RAHATSIZ EDEN PETROLÜN SOSYALİST BİR İKTİDARIN ELİNDE OLMASI”
Çin ile imzalanan petrol anlaşmaları da var. ABD’nin asıl rahatsızlığının Venezuela’daki petrol rezervlerine hükmetme isteği olduğunu söyleyebilir miyiz?
Şu herkes tarafından bilinen gerçektir ki Venezuela Latin Amerika’nın en büyük enerji potansiyeline sahip ülkesi. Şu da ayrıca bilinen gerçekliktir ki Venezuela dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip. Şu anda elinde bulunan petrol rezervi Suudi Arabistan ve Ortadoğu ülkelerinden çok daha fazla.
Bu aslında ABD’nin rahatsızlığı açısından anahtar nokta. Trump “ABD’yi tekrar en büyük” yapmak için uğraştığını açıklamıştı. Ancak bu imparatorluk nasıl kurulacak, dünyanın en büyük ülkesi olacak ve devam ettirilecek? Tabi ki enerji sayesinde. Petrol enerjisine alternatif oluşturması açısından bin tane farklı yol denendi ancak şu anda hala en geçerli enerji petrol.
Bu imparatorluğun hali hazırda sürdürdüğü enerji ritmini devam ettirebilmesi için, yani kendi planları açısından enerji açısından önemli ülkeleri kontrol etmesi çok mühim.
Tekrar Obama’ya dönersek, başkanlığını bırakmadan önce 2015 yılında bu bahsettiğim kararnameyi sundu ve imzaladı. 2016 yılında bu kararname yeniden uzatıldı. Obama bir röportajında ABD’nin çıkarlarını gayet net şekilde ortaya koydu: “Dünyanın ve gezegenin en büyük ülkesi biziz.
Bazı hükümetler bizim açımızdan rahatsızlık teşkil eder, bizim çizdiğimiz yolda ilerlemekte sıkıntı çıkarırlarsa biz onların bileklerini bükmeye hazırız.”
Obama’nın bu açıklamaları doğrudan Venezuela’yı işaret ediyor.
Daha sonra Trump geldi ve başkanlık değişimine rağmen bu emperyalist oyun evreleri devam etti. Şu açık ki ABD'yi rahatsız eden Venezuela’daki petrol değil, bu petrolü elinde bulunduran Venezuela Bolivarcı Cumhuriyeti’nin hükümetidir.
“CHAVEZ ÇAĞI BÜTÜN LATİN AMERİKA’NIN MOTORU OLDU”
Yani sosyalist bir iktidarın olması…
Evet kesinlikle. Sosyalist bir hükümet ve bunun yanında Küba, Rusya ve İran’la birliktelikler yürütmesi.
Bu hükümetin ayrıca bütün Latin Amerika’da meydana gelen sosyal hareketleri desteklemesi de onlar için bir sıkıntı.
Çünkü Chavez çağı bütün Latin Amerika’nın motoru oldu.
Ve bu motorun çalışmasıyla birlikte bütün Latin Amerika aslında kızıla boyandı.
Bolivya, Ekvador, Brezilya, Arjantin, Nikaragua, Salvador, Küba…
Bütün saydığım bu ülkeler ABD’nin elinin bulunduğu ülkelerdi ancak Chavez gibi bir figür ortaya çıktı ve dur dedi. Sosyalist projeler hayata geçirildi.
Aslında Chavez’in ve Bolivarcı devrimin en önemli kazanımı bütün Latin Amerika halklarının onurunun ABD’den kurtarılması oldu.
“CHAVEZCİLER TÜM DÜNYADA”
Şu anda Chavezciler tüm dünyada; Meksika’da, Küba’da, Türkiye’de…
Bu anti emperyalist kazanımlar, hakların onurunun kurtarılması aslında daha büyük bir projeye hizmet ediyordu. Chavezci anlayış, Sovyet modeli sosyalizm dışında da bir sosyalizm modelinin kurulabileceğini gösterdi.
Bu aslında Simon Bolivar’ın hayalini kurduğu ancak gerçekleşmemiş Latin Amerika ve Karayip entegrasyonunun değişik araçların hayata geçirilemesiyle daha ileriye taşındı.
Peki neydi bu araçlar? İlk önce Latin Amerika Halkları için Bolivarcı Alternatif (ALBA) örneğini verebiliriz. ALBA sayesinde halklar arasında ticari anlaşma sağlandı. Bu anlaşma ABD tarafından sunulan serbest ticaret anlaşmasının modeline karşı meydana geldi.
ALBA dışında Petrocaribe, Telesur doğdu. Çünkü Chavez şunun bilincindeydi; bu savaşın başlamasıyla birlikte artık tüm dünyanın ileri gelen basın kuruluşları kendilerine saldıracaktı. Chavez, “kendi basın yayın organımızı kuralım” dedi ve bu da Telesur oldu.
Petrocaribe de oldukça önemli. Çünkü petrole sahip olmayan bütün Karayip ülkeleri bu model içinde Venezuela petrolünü çok düşük fiyatlara, dayanışma ile alıyorlar.
Bunun karşılığında da mesela Venezuela’ya değişik tarım ürünleri veriyorlar. Bu çeşit takaslar aslında kapitalizm mantığını paramparça ediyor. Bu tabi ki ABD için bir tehdit.
Aslında emperyalistlerin istediği diğer şey de hakların cahilliğinin devam ettirilmesi. 2004 yılında UNESCO tarafından Venezuela okuma-yazma oranının en yüksek olduğu ülke olarak deklare edildi.
Chavez ve devrimci süreç sayesinde.
Venezuela tüm dünyada üniversite kaydının en yüksel olduğu 5. ülke durumuna yükseldi. Bu da ABD için bir tehdit.
“ASIL MESELE İLERİCİ HAMLELERİN SIFIR KABUL EDİLMESİ”
Venezuela hükümetinin elinde ABD’nin paramiliter güçleri desteklediğine ilişkin kanıtlar var mı? CIA direktörü Pompeo de açıkça itiraf etmişti örneğin…
Mesela devlet başkanımız Nicolas Maduro Ulusal Kurucu Meclis çağrısını yaptığında bütün dünyaya değişik bir model de sunmuş oldu. Devlet başkanımız sadece Chavistleri değil bütün Venezuela’yı bu sürece dahil etti. Ancak Venezuela sağı Washington’dan talimatlar alarak seçimlere katılmamaya karar verdi.
Mike Pompeo zaten açık bir şekilde söyledi. Bunun için Venezuela hükümetinin gizli bilgilere falan erişmesine kesinlikle gerek yok. Kurucu Meclis çağrısı yapıldıktan sonra Meksika, Peru ve Kolombiya gibi bazı hükümetler ABD’nin kuklaları olduklarını açıkça göstermeye başladılar.
Buradaki sorun aslında Maduro değil. Burada asıl mesele Latin Amerika’nın bütün ilerici hamlelerinin sıfır kabul edilmesi.
“VENEZUELA SAĞI BOZGUNA UĞRADI”
Venezuela sağı bozguna uğramış durumda. Bozguna uğradığını bilen sağcılar şiddeti yükseltmeye çalışıyor.
Bunda en önemli ortaklardan biri de Kolombiya. Kolombiya’dan ülkeye sızan paramiliter, maaşlı gruplar şiddetin yükselmesinde önemli rol oynuyor.
Maduro bir diktatör gibi lanse edilmek isteniyor ama…
Evet öyle göstermek istiyorlar ancak Maduro hükümete seçimle geldi. Öyle değişik bir “diktatör” ki kendisi tüm halkı seçimlere davet etti ve anayasayı yeniden yazma hakkı verdi. Bu hamlesiyle Maduro demokratik burjuvazinin de önerisini yerle yeksan etti.
Bolivarcı devrimle ilgili önemli bir nokta var. Bolivarcı devrim sayesinde halk, sokaktaki herkes gücü kendinde hissetti. Ayrıca devrim onları daha da politikleştirdi.
Maduro Kurucu Meclis’i çağırırken şöyle dedi “Tamam seçimleri düzenleyelim ancak herkes kendisini temsil etsin, bu seçimlerin bölgesel ayağı da olsun. Her belediye kendi temsilcisini sunsun.”
Bu bölgesel temsil hakkının yanı sıra bir de toplum kesimlerine dayanan bir temsil hakkı oluşturuldu. Mesela engelli vatandaşlara, işçilere, emeklilere, balıkçılara ve iş adamlarına kendilerini temsil etme hakkı verildi. Ve tabi ki yerlilere. Yani seçimler sonucunda mecliste 545 temsilci olacak.
Kapitalizmin ideologlarından Brzezinski “yapıcı kaos” isminde bir teorinin yaratıcısıdır. Şu anda Venezuela’ya uyguladıkları teori de bu. ABD Venezuela’nın kaynaklarına ihtiyaç duyuyor ve Venezuela’da sadece petrol yok. Venezuela boksit, uranyum, elmas ve dünyadaki en önemli altın ile su rezervelerine sahip. Biz sahip olduğumuz petrol rezervlerinin sadece yüzde 4’ünü kullanıyoruz. Ortadoğu’dan ABD’ye petrolun götürülmesi yaklaşık 45 günü buluyor, Venezuela’dan ise sadece 4 gün.
“BİRÇOK İNSAN CHAVEZ’İN ÖLDÜRÜLDÜĞÜNÜ DÜŞÜNÜYOR”
Chavez’in hayatını kaybetmesinin ardından Chavistlerin iktidar süresini iyi değerlendiremediklerini, eksikliklerin olduğunu düşünüyor musunuz?
Devrimler size hediye paketi içinde verilmez. İspanyolca da şöyle bir söz vardır; “Ağzı olan yanılır.” Tabi ki biz de hatalar işledik.
Ancak bu hatalar başka ülkelerin Venezuela’nın içişlerine karışma, meşru hükümeti tanımama veya halkların kendi kaderlerini tayin etme haklarını incitmelerine sebep değil.
Türkiye’de 3 milyondan fazla göçmen var. Bizim ülkemizde 6 milyondan fazla Kolombiyalı var. Bu 6 milyon kişi Kolombiya’daki sefaletten kaçmak için geldi. Venezuela hiçbir zaman Kolombiya’nın içişlerine karışmadı. Kolombiya’daki barış süreci Hugo Chavez tarafından başlatılmıştır.
Chavez garip şartlar altında hayatını kaybetti. Birçok insan Chavez’in zehirlendiğini düşünüyor. Ya da bu kanserin kendisine dışarıdan enjekte edildiğini düşünüyorlar.
“PETROL BİZİM İÇİN LANETE DÖNÜŞTÜ”
Evet devrimci hükümet de hatalar işledi. Biz bir ekonomik savaşın içindeyiz. Bu krizin nedeni tarihten gelen ekonomi anlayışı. Bu petrole dayalı, rantçı bir ekonomi modeliydi. Venezuela gibi bir ülke ekonomisini çeşitlendirmek için girişimde bulunmadı. Venezuela birçok güzelliği olmasına rağmen turizmi harekete geçirmedi. Topraklar oldukça verimli olmasına rağmen tarıma dayalı bir sektör geliştiremedik.
Ancak bu hatalar Chavez döneminin çok öncesinden gelen hatalar ve biz 100 yılldır sadece petrol gelirine bağlı bir ülke olarak kaldık.
Bizim bağımsız, egemen, özgürlükçü davamızda bize temel oluşturacak bir sanayi endüstrimiz olmadı, bunu geliştirmek istiyoruz.
Venezuela burjuvazisi hiçbir zaman için Venezuela’da sanayi üretimi yapıp, kendi ürününü üretmedi, hep dışarıdan ithal etti.
Bizim en büyük zayıflığımız petrole olan bağımlılığımız. Bu aslında bir paradoks. Bize petrolün sağladığı çok büyük avantajlar var. Mesela Petrocaribe’nin açılmasının önünü açtı, çocuklara burs verilmesini sağladı. Ancak bu faydalarla birlikte petrole bağımlılık da ortaya çıktı. Bu evet bizim en büyük zayıflığımız. Bu açıdan da petrol bizim için bir lanete dönüştü.
“ESAD’A YAPILAN KÖTÜ PROPAGANDAYI VENEZUELA’DA TEKRARLADILAR”
Bir gazeteci arkadaşım Türkiye’de solun ne olup bittiğini anlamada geç kaldığını söyledi. Beşar Esad’a karşı gerçekleştirilen kötü propagandayı Venezuela’da da tekrarladılar. Bu Venezuela’da olan durumu açıklamak açısından önemli. Bazı sol görüşlü insanlar Venezuela’da diktatörlük olduğunu ve Maduro’nun diktatör olduğunu söylediler. Bu bizim Venezuelalı ve sol görüşlü insanlar olarak acı çekmemize neden oluyor.
Suriye Arap ülkeleri arasında en toleranslı ülkelerden biriydi. Bu jeopolitik bir problem.
MADURO'YA DESTEK ARTTI
8 milyondan fazla insan Ulusal Kurucu Meclis için oy verdi. Nicolas Maduro son seçimi 7 milyonla kazanmıştı. Bu insanların Maduro’ya desteğinin arttığını gösteriyor.
Faşist sağ insanlar telefonla aranarak “seçime gittiniz mi?” diye sorduldu, birçok seçmen tehdit edildi. Buna rağmen 8 milyon, bu yüzde 42’ye denk geliyor, insan oy verdi.
Normal şartlarda çok daha fazla insan giderdi.
“HİÇBİR ŞEKİLDE GERİYE ADIM ATILMAYACAK”
Yeni anayasanın sorunları çözebileceğine inanıyor musunuz?
Sorunların çözülmesine yardımcı olacak. Anayasalar hakların rehberidir, bizim de sorunları çözmek için yasal bir dayanağımız olacak. Hiçbir şekilde geriye adım atılmayacak, geriye atılan hiçbir adım desteklenmeyecek.
Biz Bolivarcı Devrim ile kazanılan hakların bu anayasa sayesinde güvence altına alınmasını istiyoruz ki gelecek yeni bir hükümet kazançlar açısından geri bir adım atamasın.
Ve tabi ki yine bu anayasa sayesinde faşizme ve terörizme daha sert saldırmak istiyoruz.
Morales: Polis hükümet destekçilerine karşı gerçek mermi kullanıyor
Bolivya'da ABD destekli ordunun baskısı sonucu istifasını veren Devlet Başkanı Evo Morales, polisin, başkent La Paz ile El Alto kentlerindeki hükümet destekçilerine karşı gerçek mermi kullandığını açıkladı.
11-11-2019 23:48
Bolivya'daki 20 Ekim seçiminin ardından günlerce süren ve şiddet eylemlerine dönüşen protestoların ardından Morales'in istifasını verdiği Bolivya'da, hükümet destekçileri ve muhalifler arasındaki çatışmalar sürüyor.
HÜKÜMET DESTEKÇİLERİNE KARŞI GERÇEK MERMİ
Ülke basınının çok az bilgi aktardığı olaylara ilişkin sosyal medya hesabından açıklama yapan Morales, hükümete karşı muhaliflerin safına geçen polisin La Paz ve El Alto kentlerinde protesto düzenleyen hükümet destekçilerine gerçek mermi ile müdahalede bulunduğunu açıkladı.
Olaylardan etkilenenlerle dayanışma içinde olduğunu vurgulayan Morales, ölü ya da yaralı sayısına ilişkin bilgi paylaşmadı.
Pompeo: Ruslarla savaşabilmeleri için Ukraynalılara silah verdik
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Ukrayna'ya silah sevkiyatının sebebini açıkladı. Pompeo, "Ruslara karşı savaşabilmeleri için onlara gerçek silah verdik" dedi.
11-11-2019 22:02
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Ukrayna'ya silah sevkiyatının sebebini, "Ruslara karşı savaşabilmeleri için onlara gerçek silah verdik" sözleriyle açıkladı.
Dışişleri Bakanı Pompeo, Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’in çabaları sayesinde Ukrayna’da yolsuzluk düzeyinin düştüğünü gördüklerini söyledi.
Ayrıca eski Başkan Barack Obama idaresini, Ukrayna’ya silah ve askeri teçhizat sağlamayı reddettiği için eleştiren Pompeo, “Onlar battaniye göndermeyi tercih etti” diye espri yaptı.
Bakan, ABD’nin Ukrayna’ya yönelik mevcut politikasıyla gurur duyduğunu da sözlerine ekledi.
Washington, 2017’de Kiev’e Javelin tanksavar füze sistemlerinin sevkiyatına onay vermişti. ABD yönetimi ayrıca Ukrayna’ya gemi savar füzeler ile sahil koruma araçlarını satabileceklerini dile getirmişti.
Rusya defalarca ABD’yi Ukrayna’ya silah sevkiyatına karşı uyararak, bunun sadece Donbass’taki gerilimin tırmanmasına yol açacağını açıklamıştı. Avrupa ülkeleri de bu sevkiyatlara karşı çıkmıştı. Almanya Cumhurbaşkanı Frank Walter Steinmeier, sevkiyatın krizden çıkmak için riskli ve verimsiz bir yol olduğunu söylemişti.
Kamışlı da iki patlama: En az 3 ölü, 5 yaralı
Kamışlı'da meydana gelen art arda 2 patlamada en az 3 sivilin hayatını kaybettiği, 5 kişinin de yaralandığı duyuruldu.
11-11-2019 17:36
Suriye televizyonu, Suriye'nin Kamışlı kentinde art arda 2 patlamanın meydana geldiğini duyurdu. Patlama sonucu, 3 sivilin hayatını kaybettiği 5 kişinin de yaralandığı bildirildi.
Suriye'nin kuzeyinde bulunan Kamışlı kentinde Sufera otelinin önünde iki bomba yüklü araç patlatıldı.
Suriye Haber Ajansı’nın aktardığına göre, Patlamalar nedeniyle en az 3 kişi hayatını kaybetti, 5 kişi de yaralandı.
Şili'de polis şiddetine misilleme: Polis veri tabanını hacklediler
Şili'de eylemciler, polis şiddetine misilleme olarak ülkedeki ulusal polis bilgisayar sistemini hackleyerek polislerin kişisel bilgilerini internete sızdırdı.
11-11-2019 13:48
Şili'de metro ücretine yapılan zam nedeniyle başlayan ve hükümet karşıtı eylemlere dönüşen protestolarda eylemciler, polis şiddetine misilleme olarak ülkenin polis veri tabanını hackleyerek, polislerin bilgilerini sızdırdı.
Bir haritalandırma çalışması yapan eylemciler polislerin isimlerini ve adreslerini internet üzerinden yayınladı. Ülkede geçtiğimiz hafta da ulusal polis bilgisayar sistemi hacklendikten sonra binlerce belge internete sızdırılmıştı.
BİNLERCE KİŞİ İTALYA MEYDANI'NDA BULUŞTU
Öte yandan ülkenin çeşitli yerlerinde halk, Devlet Başkanı Sebastian Pinera hükümetini protesto etmek için yine sokaklardaydı. Başkent Santiago'da binlerce kişi, göstericilerin başlıca toplanma yeri olan İtalya Meydanı'nı doldurdu.
Santiago'da gösterilerin pasif düzenlenmesi için çağrıda bulunulmasına rağmen yer yer göstericilerle polis arasında çatışmalar yaşanıyor. Şili basını, İtalya Meydanı'nda yaklaşık 75 bin kişinin pasif gösteriler düzenlediğini yazarken, barikat kuranlarla polis arasında çatışmaların yaşandığını yazdı.
Dr. Ertan Erol: Bolivya'da önümüzdeki dönem çatışmalı bir süreç olacak
Bolivya'daki aşırı sağcı darbeye ilişkin İleri'ye değerlendirmelerde bulunan İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Ertan Erol, Morales'in can güvenliği olmadığı için Bolivya'dan ayrılması gerekeceğini ve önümüzdeki dönemin çatışmalı bir süreç olacağını söyledi.
11-11-2019 12:30
İzel Sezer - @izelsezer
Bolivya'da 20 Ekim'de yapılan seçimlerde solcu lider Evo Morales 4'üncü kez devlet başkanlığına seçilirken; Luis Fernando Camacho'nun başında olduğu aşırı sağcılar Bolivya'da darbe yaparak Morales'in istifasını istedi.
Aşırı sağcılar tarafından Morales ve devlet yöneticilerinin evlerine yapılan saldırılar ve aile fertlerinin kaçırılma girişimlerinin ardından, Devlet Başkanı Morales ve Başkan Yardımcısı Alvaro Garcia Linera görevlerinden istifa etti. Morales'in istifasının ardından, devlet başkanı hakkında yakalama kararı çıkarıldı.
Bolivya'da aşırı sağcı darbe sürerken, ülkedeki gelişmeleri İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Ertan Erol İleri Haber'e değerlendirdi.
'İSTİFALARIN SEBEBİ SAĞCILARIN AİLELERE SALDIRMASI'
Erol, süreci şu şekilde özetledi:
"Santa Cruz'da Sivil Komite denilen aşırı sağcı bir grup ve onun başındaki Fernando Camacho var. Seçimlerden sonra Morales'in uluslararası gözlemci getirilmesi ya da seçim sonuçlarının Avrupa Birliği, Amerikan Devletleri Örgütü gibi uluslararası örgütlerin gözetimi altında tekrar sayılması gibi önerilerine Camacho ve aşırı sağ çok sert bir biçimde tepki veriyordu. Onlar bunu kabul etmiyordu. Fakat merkez sağ adaylarından Carlos Mesa bunu kabul ediyordu ama bu muhalefet hızlı bir biçimde aşırı sağın, hatta faşist, ırkçı sağın kontrolüne girdi.
Aşırı sağcıların La Paz'a son yürüyüşü ve La Paz'da paramiliter grupların başkan yardımcısı, senato başkanı, temsilciler meclisi başkanı, bakanlar ve ailelerinin, Morales'in ailesinin evine müdahale edip buradaki insanları kaçırması dün, bu kişilerin arka arkaya istifa etmesine sebep oldu. En sonunda da Morales, başkan yardımcısı Alvaro Garcia'yla Koçabamba'ya giderek istifa etmek durumunda kaldı, çünkü bir iç savaş durumuna evrilecek."
'ÖNÜMÜZDEKİ SÜREÇ ÇATIŞMALI BİR SÜREÇ OLACAK'
"Aslında Morales kolluk kuvvetleri üzerinden polislere dikkat çekiyor" diyen Ertan Erol, bu sürecin, polislerin La Paz'da güvenlikten elini çekerek paramiliter grupların işini kolaylaştırması üzerine başlamış bir süreç olarak değerlendirileceğini ifade etti.
Önümüzdeki sürecin çatışmalı bir süreç olacağını söyleyen Erol, Morales'in, başkan yardımcısının ve diğer MAS (Movement for Socialism/Sosyalizme Doğru Hareket) üyelerinin can güvenliğinin tehlikede olduğunu söylemenin de mümkün olduğunu dile getirdi.
'MORALES'İN CAN GÜVENLİĞİ OLMADIĞI İÇİN BOLİVYA'DAN AYRILMASI GEREKİYOR'
"MAS'ın tabanının ve yerli hareketinin buna nasıl tepki vereceğine bakmak lazım. Çünkü pazar günü La Paz'da yerlilere saldırı da gördük" diyen Erol, "Bugün ve önümüzdeki günlerde bu çatışmaların nereye evrileceğini göreceğiz. Ama Morales'in can güvenliği olmadığı için büyük ihtimalle Bolivya'dan ayrılması gerekiyor" şeklinde konuştu.
İleri Hatırlatıyor
Bolivya'da sağcı darbe: Morales istifa etti, faşist çeteler sokaklarda halka saldırıyor
Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales, seçimleri yenileme kararının alındığı ortamda muhaliflerin yaptığı istifa çağrılarının bir darbe girişimi olduğunu belirtti. Morales, canlı yayında yaptığı açıklamada "Devlet başkanlığı görevimden istifa ediyorum" dedi.
11-11-2019 12:25
Bolivya'da 20 Ekim'de yapılan seçimlerde 4'üncü kez devlet başkanlığına seçilen solcu lider Evo Morales, usülsüzlük iddiaları üzerine bugün seçimleri tekrar etme kararı aldığını ilan etti.
ABD güdümündeki AOS (Amerika Devletleri Örgütü) dün açıkladığı raporunda usülsüzlük tespit edildiğini duyurmuştu. Morales'in seçimleri yenileme ve seçim kurulunu değiştirme kararının ardından muhalefet Devlet Başkanı Evo Morales'in yeniden aday olmamasını istedi. Daha sonra çok sayıda hükümet yetkilisinin evlerine saldırılar düzenlendiği öğrenildi.
Genel Kurmay Başkanı, Hava Kuvvetleri Komutanı ve Emniyet Genel Müdürü, "barışı sağlamak üzere" Morales'in istifasını istedi.
Sağ muhalefetin saldırılarla tırmandırdığı olayların son aşamasında başkent La-Paz dahil olmak üzere polisler saf değiştirerek göstericilerin tarafına geçmişti. Morales dün yaptığı açıklamada darbe uyarısında bulunmuş, halkı meydanlara çağırmıştı.
Güney Amerika’nın ünlü televizyon kanalı TeleSur’a konuşan Evo Morales, seçimleri yenileme kararının alındığı ortamda muhaliflerin yaptığı istifa çağrılarının bir darbe girişimi olduğunu söyledi. Morales, “İstifa etmemi istiyorlar, bu bir darbe girişimi. Bu anayasaya ve yasalara aykırı. Önümüzdeki yılın ocak ayına kadar geçerliliği olan anayasal yetkim var” diye konuştu.
SİLAHLI KUVVETLER'DEN OPERASYON EMRİ
Diğer yandan Bolivya Silahlı Kuvvetleri, ülkede yasadışı olarak faaliyet yürüten silahlı gruplara karşı kara ve hava operasyonları başlatılması emrini verdi.
Bolivya'da 20 Ekim seçimlerinden sonra başlayan gösteriler devam ederken 4. kez Devlet Başkanı seçilen Evo Morales, Amerikan Devletleri Örgütü'nün (OAS) seçimlerdeki oy sayım sonuçları ile ilgili ön raporunu yayınlanmasının ardından bugün yeni seçim kararı aldı.
20 Ekim’de yapılan seçimlerde Morales’in başlıca rakibi olan sağcı aday Carlos Mesa ve diğer bazı muhalifler, Morales’in yeni başkanlık seçimlerine katılmaması ve istifa etmesi gerektiğini açıklamıştı.
BOLİVYA ORDUSUNDAN İSTİFA ÇAĞRISI
Bolivya Genel Kurmay Başkanı Williams Kaliman, Devlet Başkanı Evo Morales’e ülkedeki istikrarın yeniden sağlanması için istifa etme çağrısı yaptı.
Reuters'ın aktardığına göre Kaliman, gazetecilere yaptığı açıklamada "İç çatışma durumunu analiz ettikten sonra Devlet Başkanı'ndan görevini bırakmasını, barışın yeniden sağlanmasına ve Bolivya'nın iyiliği için istikrarın korunmasına imkan vermesini istiyoruz" dedi.
Las Fuerzas Armadas de #Bolivia sugieren que @evoespueblo renuncie a su mandato permitiendo la pacificación y el mantenimiento de la paz por el bien de nuestro país. #BoliviaUnida #BoliviaLibre#EvoDictador #EvoRenunciaYa pic.twitter.com/aVeb8PObXV— belengutierrezgiret (@bgutierrezgiret) November 10, 2019
İDDİA: MORALES'İN UÇAĞI ARJANTİN'E UÇUŞ PLANI TALEP ETTİ
Bunun yanı sıra, Pagina 7 gazetesi, Arjantin Hava Kuvvetleri’ne dayandırdığı haberde Bolivya Devlet Başkanı’nın uçağının Arjantin hava sahasında uçuş planı talep ettiğini ileri sürdü. Haberde ayrıca elde edilen bilgilere göre Evo Morales’in uçağının El Alto uluslararası havalimanından havalandığı ifade edildi.
MORALES İSTİFA ETTİ
Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales, canlı yayında yaptığı açıklamada "Devlet başkanlığı görevimden istifa ediyorum" dedi.
Morales, “Kız ve erkek kardeşlerimiz, devlet görevlileri saldırı ve tehditlere maruz kalmamaları için istifa ediyoruz” diye konuştu.
Durumu ‘devlet darbesi’ olarak niteleyen Morales, “Kardeşlerim, mücadelemizin son bulmadığını söylemek istiyorum, biz eşitlik ve barış için mücadeleye devam edeceğiz. Şu anda bir devlet başkanı olarak yükümlülüğüm, durumu sakinleştirmek için yöntem bulmak” ifadelerini kullandı.
Devlet Başkan Yardımcısı Alvaro Garcia Linera da bir Kızılderili Başkanın yardımcısı olduğundan gurur duyduğunu ve daima ona sadık kalacağını söyleyerek istifasını açıkladı.
LA PAZ'DAKİ VENEZUELA BÜYÜKELÇİLİĞİ'NE FAŞİST SALDIRI
La Paz'daki Venezüella Büyükelçiliği Morales karşıtı faşistler tarafından alındı. Venezüella’nın Bolivya Büyükelçisi Cris Gonzales yaşanan olayı doğruladı. Elçilik personeli güvenli bir şekilde çıkmayı başardı.
Urgent: Venezuelan embassy in La Paz has been taken by coup fascists in open violation of the diplomatic headquarters, as confirmed by the Ambassador of Venezuela in Bolivia, Cris Gonzales. Embassy staff were able to safely exit.— Camila (@camilateleSUR) November 10, 2019
KÜBA DIŞİŞLERİ'NDEN KINAMA
Küba Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı açıklamada Morales'in istifasıyla sonuçlanan süreci 'darbe' olarak nitelendirdi ve kınadı.
SOLCU LİDERLERDEN ART ARDA DARBE KARŞITI AÇIKLAMALAR
Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales'e karşı ordu destekli sağ muhalefetin darbesine solcu devlet başkanlarından darbe karşıtı açıklamalar geldi.
Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel Bermúdez ve Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun yanı sıra bir dönem Brezilya Devlet Başkanlığı'nı da yapmış Luiz İnacio Lula da Silva, Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales'e destek mesajları gönderdi.
Küba Devlet Başkanı Bermúdez, Bolivya demokrasisine karşı uygulanan bu şiddetli ve korkakça sağ darbeyi kınadıklarını söyleyerek, “kardeşimiz Evo Morales’in yanındayız” dedi. Bermúdez, bütün dünyayı Morales’in yaşam ve özgürlük hakkı için harekete geçmeye çağırdı.
La derecha con violento y cobarde golpe de estado atenta contra la democracia en #Bolivia. Nuestra enérgica condena al golpe de estado y nuestra solidaridad con el hermano Pdte @evoespueblo. El mundo se debe movilizar por la vida y la libertad de Evo. #EvoNoEstasSolo #SomosCuba pic.twitter.com/dPvZ8zQqJA— Miguel Díaz-Canel Bermúdez (@DiazCanelB) November 10, 2019
Venezuela Devlet Başkanı Maduro, "Tabii ki, erkek kardeş Morales aleyhindeki tüketim darbesini kategorik olarak kınıyoruz. Dünyanın sosyal ve politik hareketleri, Bolivyalı yerli halkların, ırkçılığın mağdurlarının, hayatının korunmasını talep etmek için kendimizi seferberlik içinde ilan ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Condenamos categóricamente el golpe de Estado consumado contra el hermano presidente @evoespueblo. Los movimientos sociales y políticos del mundo nos declaramos en movilización para exigir la preservación de la vida de los pueblos originarios bolivianos víctimas del racismo. pic.twitter.com/c6JGrNBFGo— Nicolás Maduro (@NicolasMaduro) November 10, 2019
Lula, "Bolivya'da bir darbe olduğunu ve yoldaşım moralesin istifaya zorlandığını öğrendim. Maalesef Latin Amerika'da demokrasiyle nasıl yaşayacaklarini ve yoksulları toplumsal hayata nasıl dahil edeceklerini bilmeyen bir elit tabaka var." mesajını paylaştı.
Acabo de saber que houve um golpe de estado na Bolívia e que o companheiro @evoespueblo foi obrigado a renunciar. É lamentável que a América Latina tenha uma elite econômica que não saiba conviver com a democracia e com a inclusão social dos mais pobres.— Lula (@LulaOficial) November 10, 2019
İngiltere İşçi Partisi lideri Jeremy Corbyn, "Çok sayıda sosyal ilerlemeyi ülkeye kazandıran Evo Morales'in ordu tarafından istifaya zorlandığını görmek dehşet verici. Bolivya halkına karşı yapılan bu darbeyi kınıyorum ve demokrasi, sosyal adalet ve bağımsızlık için yanlarındayım" dedi.
To see @evoespueblo who, along with a powerful movement, has brought so much social progress forced from office by the military is appalling.— Jeremy Corbyn (@jeremycorbyn) November 10, 2019
I condemn this coup against the Bolivian people and stand with them for democracy, social justice and independence. #ElMundoConEvo
'HAKKIMDA YAKALAMA KARARI ÇIKARILDI'
TSİ ile 04.29'da Twitter hesabından bir açıklama yapan Morales, "Bütün dünya ve Bolivya halkı huzurunda, bir polis memurunun, hakkımda illegal bir şekilde yakalama kararı çıkardığını bildiriyorum. Ayrıca şiddet eylemleri düzenleyen gruplar, evime saldırı düzenledi. Darbeciler, hukukun üstünlüğünü yerle bir ediyor" dedi.
Denuncio ante el mundo y pueblo boliviano que un oficial de la policía anunció públicamente que tiene instrucción de ejecutar una orden de aprehensión ilegal en contra de mi persona; asimismo, grupos violentos asaltaron mi domicilio. Los golpistas destruyen el Estado de Derecho.— Evo Morales Ayma (@evoespueblo) November 11, 2019
FAŞİSTLER HALKA SALDIRIYOR
Bolivya’da darbenin ardından faşist çeteler sokaklara çıkarak, halka saldırdı.
Sokaktaki hareketlenmenin ilk zamanlarında Vinto kasabasının Belediye Başkanı Patricio Arce’ye saldıran sivil faşistler, Arce’nin üzerine kırmızı boya dökmüş, saçlarını kesmiş, sokaklarda yalın ayak yürüterek kendisine istifa mektubu imzalatmışlardı.
Sokaklarda toplanan faşist çeteler ayrıca, Bolivya’nın çok halklılığını (yerli halkları) temsil eden, ‘Whipala’ ismi verilen bayrağı yaktı.
MORALES’İN EVİ TALAN EDİLDİ
Öte yandan Morales’in duyurduğu ev baskının da eşyaların yağmalandığı ve evin talan edildiği öğrenildi.