Sual: 4 mezhepte seferi gün sayısı ?
Sual: 4 mezhepte seferi gün sayısı ?
Cevap: Hanefîlere göre: (ed-Durru'l-Muhtar, I, 732-735; Fethu'l Kadir, I, 392-394; el-Lubâb, I, 106; Meraki'I-Felah 71)
Namazların kısaltılacağı mesafenin asgari Ölçüsü, mutedil bölgelerde (Yani en kısa günlerinde günün büyük bir kısmında bu mesafeyi katetmek mümkün olan beldeler demektir. Baltık taraflarında olduğu gibi senenin en kısa günlerinin bir saat yahut daha az yahut daha çok olduğu ülkeler buna itiraz konusu olamaz) yılın en kısa günleri hesabıyla, ve deve yahut yaya yürüyüşüyle üç gün üç gecelik yoldur.
Bütün gün geceye kadar yürümek şart değildir. Belki yolculuk günlerinden her birinde sabahtan zevale (öğleye) kadar yürümek şart koşulur.
Burada muteber olan mutat istirahatlerle beraber orta bir yürüyüştür. Yolculuk yapan kişi eğer sürat yapar da bu mesafeyi, günümüzdeki yeni çıkan ulaşım vasıtala*rında olduğu gibi daha kısa bir zamanda katederse namazlarını kısaltarak kılması caizdir. Bir insan bulunduğu yer ile arasında 3 günlük yol bulunan başka bir yere kadar yolculuğa niyet eder ve yola çıkarsa namazlarını kısaltarak kılması caizdir.
Bir kimse her hangi bir yere gitmeyi kasdetmeden yola çıkar da böylece bütün dün*yayı dolaşırsa, üç günlük bir mesafeye gitmeye hiç niyet etmemişse, bu kimse na*mazlarını kısaltarak kılma ruhsatını kullanamaz.
Sefer mesafesindeki üç konak diye ifade edilen Ölçü, üç günlük ölçüye yakındır. Çünkü mutat ölçüye göre bir kimse her gün ancak bir konaklık mesafede yol alabi*lir. Özellikle yılın en kısa günlerinde bu böyledir. Bu mesafeden daha azında na*mazları kısaltmak sahih değildir. Bunun gibi, Hanefîlerce mutemed-sahih olan gö*rüşe göre sefer mesafesini fersahlarla belirlemek sahih değildir. (1 Fersah 3 mildir. 1 mil de 4 bin arşındır.)
Bunların dayan*dıkları delil, sünnetle belirlenmiş olan meshin müddetine kıyastır. Bu sünnet de şu hadisin nassıdir: "Mukim kimse tam bir gün bir gece, seferi üç gün üç gece mesh eder."
(Bu hadisi ibni Ebu Şeybe , Ali'den rivayet etmiştir. Nasbu'r-Râye, II, 183.)
Denizde ve dağda muteber olan mesafe yol almak için munasib olan, hâline lâyık olan miktardır. Denizde rüzgârın durgun veya fazla değil mutedil esme duru*mu muteberdir. Dağdaki seyirde ise, dağın tabiatına uygun olarak üç gün üç gecelik yürüyüş itibara alınır. Bu mesafe, ovada daha az bir zamanda katedilse de dağdaki üç günlük yolda yürüyüş ile seferîlik gerçekleşir.
Bu üç günlük mesafenin saat itibarıyla miktarı her beldeye göre farklıdır. Bu, Mısır ve onun hizasındaki ekvator ülkelerinde yirmi saat bir çeyrektir. Günde yedi saatten bir çeyrek saat eksik yolculuk yapılır. Şam'da ise üç günlük yolculuğun ta*mamı yirmi saatten yaklaşık yirmi dakika eksiktir. Günde altı saat kırk dakikadan bir buçuk derece eksik yürünür.
Hanefiler dışındaki Cumhura göre: (Bidâyetl'l-Muctehid, 1, 1162; eş-Şerhu's Sağîr, 1,474 vd.; es-Şerhu'l-Kebîr, I, 358-361; el-Muhezzeb 1.102; el-Muğnî, XI, 255 vd.; el, Mecmû, II, 213 vd.)
Namazların kısaltılmasını mubah kılan uzun yolculuk zaman hesabıyla ortalama iki günlük yolculuktur yahut ağır yükle ve yaya olarak iki konaklık mesafedir.
Yüklü develerle yürüyüş, konaklama, kalkma yeme içme, namaz molaları dahil mutat bir şekilde yapılan iki günlük yolculuktur. Gdde ile MekkeVeya Taif ya da Mekke, Usfan arasındaki mesafe gibi mesafe gidiş olarak da dört berid, yahut on altı fersah yahut kırk sekiz haşimî mili olarak belirlenir. Bir mil altı bin zirâ'dır.
(1 zira': Şafiî ve Hanbefflerin dediği gibi parmak yahut 32 parmaktır. Nitekim bu hususu ölçekler cetvelinde açıkladık. Bir zira': 46.2 cm.'dir. Bir parmak, ortalama 6 arpa boyudur. Bu da 1.925 cm. eder.)
Nitekim Şafiiler ile Hanbelfler böyle zikretmişlerdir. Sahih olan görüşe göre Malikîler şöyle demişlerdin Bîr mil üç bin beş yüz zirâ'dır. Bu mesafe de bugünkü ölçülerle 89 km. civarındadır. Daha dakik bir hesapla bu 88. 704 km tutar. Bu mesafe uçak, otomobil ve benzeri hızlı vasıtalarla bir saatte de alınsa namazlar kısaltılarak kılınır. Çünkü böyle bir kişinin dört beridlik yolculuk yaptığım söylemek doğru olur.
Denizdeki sefer mesafesi, karadaki mesafe gibidir.