GORÇAKOV, Aleksandr (1798-1883)
Rus devlet adamı. 1856-1882 arasında dışişleri bakanı olmuştur.
Aleksandr Mihayloviç Gorçakov 15 Temmuz 1798’de Petersburg’da doğdu, 11 Mart 1883’te Almanya’da Baden-Baden’de öldü. 1817’den sonra çeşitli diplomatik görevlerde bulundu. 1820-1822 arasında Troppau, Laibach ve Verona’daki uluslararası kongrelere katılan Rus heyetleri içinde yer aidi. 1822’den sonra Londra,Paris ve Berlin elçiliklerinde görev aldı. 1854-1856 arasında Kırım Savaşı sırasında Avusturya’da büyükelçilik yaptı. Nisan 1856’da, II.Aleksandr’ın tahta geçmesinden bir yıl sonra dışişleri bakanı Nesselrode’nin istifası üzerine onun yerine geçti.
Gorçakov dışişleri bakanlığını sürdürdüğü 26 yıl boyunca Rusya’yı yeniden güçlü bir devlet haline getirmek için çaba gösterdi. Prusya ile yakın ilişkiler kurdu. 1866’da II.Aleksandr tarafından imparatorluk şansölyesi ilan edildi. Fransız-Alman savaşından sonra 1871’de toplanan Londra Konferansı’nda Kırım Savaşı yenilgisinin ardından imzalanan Paris Antlaşmasıyla Rusya’ya kabul ettirilen yaptırımların kaldırılmasında etkili oldu. Böylece Rusya’nın Karadeniz’ de yeniden savaş filosu bulundurabilmesi karara bağlandı. Gorçakov, 1873’te Almanya ve Avusturya-Macaristan’la birlikte Üç İmparator Birliği adlı ittifakın kurulmasını gerçekleştirdi.
Rusya’nın Balkanlar’da ayaklanan Slavlar’a yardım amacıyla başlattığı 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı, Osmanlı Devleti’nin yenilgisiyle sonuçlanınca Gorçakov’un kaleme aldığı, 1878 Ayastefanos Antlaşmasıyla Büyük Bulgaristan kuruldu, Sırbistan ve Karadağ bağımsız oldu. Ancak antlaşma koşullarının Avrupalı devletlerin çıkarlarıyla çelişmesi sonucu, Bismarck’ın girişimiyle aynı yıl gerçekleştirilen Berlin Antlaşması Ayastefanos Antlaşması’nm hükümlerini geçersiz kıldı. Olayların bu yönde gelişmesi Gorçakov açısından önemli bir başarısızlık sayıldı, ancak 1882’ye değin dışişleri bakanlığı görevini sürdürdü.
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi