BASKETBOL EFSANESİ: NBA maaş limitindeki “Larry Bird istisnası” kuralının adı Celtics’in, oyuncusu Larry Bird’le yeniden imzalamak için maaş limitinin üstüne çıkan ilk takım olmasından gelir.
DURUM: Yanlış
1983’te NBA, toplu iş sözleşmesinde maaş sınırı uygulamasıyla büyük dikkat çekmişti. Ne NFL, ne NHL ne de MLB o zamanlar böyle bir kuralı uygulamıyordu.
Maaş sınırı ilk kez 1984-85 sezonunda uygulandı. Ancak, asıl amaç “kesin sınır” iken, NBA hemen onun yerine “hafifletilmiş sınır”ı koydu. Yani takımlar sınırı harcadıkları maaşa göre harcayabilirlerdi (ki o zamanlar toplamda 3.6 milyon dolardı, diğer durumlarda lig gelirinin yüzde 53’ü) ancak yalnızca belli koşullarda.
En ünlü örneklerinden biri, takımların kendi oyuncusuyla yeniden imzalamasına izin verilmişti, bunu yaparken 3.6 milyon dolarlık sınırı aşabilirlerdi. Bunu serbest oyuncuya verilen teklifi karşılayarak yapabilecekleri gibi, oyuncuya yeni kontrat önererek de yapabilirlerdi. Bu takımların oyuncularını sınırın altında kalmak için bırakmak zorunda kalmamasına izin vermek anlamına geliyordu. NBA popüler takımların yıldızlarını takımda tutması için daha iyi olacağını düşünmüştü.
Bu kural bugün hala geçerli, üzerinde birkaç oynama yapıldı. Artık takımlar sadece kendi oyuncularıyla imzalamıyor ayrıca oyunculara ekonomik açıdan daha cazip gelecek teklifler yapabiliyor, başka takımlarla en fazla 5 senelik anlaşma yapabilecekken, kendi takımıyla 6 yıllık anlaşma yapabiliyor (ve kendi takımları oyunculara daha fazla yıllık artış önerebiliyor)
Teknik olarak “Nitelikli serbest oyuncu” denilirken, bu istisnaya uzun süredir Larry Bird takımıyla 1983-84 sezonunda anlaşabilsin diye konulduğu sanılarak “Larry Bird istisnası” deniyor.
Bu, kuralın amacı olabilir (Larry Bird’ün Boston Celtics’i bırakmak zorunda kalmaması için konulmuş olabilir). Ancak, bu kural Bird’e uygulanmadı! En azından o kadar eski zamanda uygulanmadı!
1983 ara sezonuna girildiğinde, maaş sınırı henüz uygulamaya konulmamıştı – geçen sezon 3.6 milyon dolarlık maaş sınırını aşan 5 takım haricinde, bu takımlar Los Angeles Lakers, New York Knicks, New Jersey Nets, Philadelphia 76ers, Seattle Supersonics. Bu takımlar geçen seneki harcamalarından başka harcama yapamıyordu (ki biraz aptalca bir durum, çünkü Lakers 5 milyon doların üstündeyken, Nets 3.6 milyon doları birazcık geçmişti). NBA’deki diğer bütün takımlar istedikleri kadar para harcayabilirdi.
Aslında, kuralların uygulanmasında, 1983 sezon arasında çok para harcayan takımlar avantaj sağladı; çünkü maaşa ne kadar para harcarlarsa, 1984-85 ara sezonunda o kadar maaş sınırı olacaktı.
Hayal edebileceğiniz gibi, bu kilitli 5 takım dezavantajlı oldu ve özellikle New York Knicks, Boston Celtics tarafından köşeye sıkıştırıldı. Knicks, Boston Celtics’ten Kevin McHale’i almak istiyordu. Celtics, Knicks’in bu ilgisinden haberdar olduğu için, Knicks’in üç serbest oyuncusuyla imzaladı, bunların arasında popüler guard Rory Sparrow da vardı, böylece maaşlarında önemli bir artış sağlayacaktı. Knicks önce McHale’le sonra kendi serbest oyuncularıyla anlaşmayı düşünüyordu (istisnayı kullanıp sınırın üstüne çıkacaktı). Celtics’in manevrası, Knicks’in ilk önce kendi serbest oyuncularıyla imzalamasını sağladı ve McHale’le imzalamak için maaş sınırı kalmadı.
Celtics daha sonra McHale’le dört yıllığına 4 milyon dolara imzaladı (daha sonra normal sezon içinde Robert Parish, McHale’den daha az para kazandığını öğrenince onunla da imzaladılar)
O ara sezonda Celtics, Larry Bird’le o tarihi kontratı imzaladı: 7 yıllığına 12.6 milyon dolar, böylece Bird bir sonraki sene serbest kalmayacaktı. Kontrat 28 Eylül 1983’te imzalandı. O zamanlar maaş sınırı uygulaması hayatta değildi ve bu yüzden Celtics, Bird’le tekrar imzalamak için istisnayı kullanmak zorunda kalmamıştı – o anda imzalayabiliyorlardı.
Celtics’in Bird ve McHale’le imzalaması, Parish’in yeni kontratına ve Dennis Johnson, Cedric Maxwell, Danny Ainge gibi oyuncuların kontratına eklenince, Celtics 6 oyuncuya 5 milyon doların üstünde para vermiş oluyordu, bunların hepsi 3.6 milyon dolarlık maaş sınırı uygulamaya konmadan hemen önceydi.
1983-84 sezonundan sonra (o sezon Celtics NBA şampiyonluğunu kazanmıştı) maaş sınırından dolayı kitlenmeleriyle, Celtics kendi serbest oyuncularından biriyle imzaladı: Cedric Maxwell. Maxwell “Bird istisnası” denen kuralı kullanan ilk Celtics oyuncusuydu!
Bu “Bird istisnası” aslında Celtics’in Larry Bird’le tekrar imzalaması için tasarlanmış olsa da, aslında Larry Bird’le yeniden kontrat imzalamak için kullanılmadı.
Komik bir şekilde, NBA 2005’te yeni toplu iş sözleşmesini imzalarken aynı olay gerçekleşti. Yeni toplu iş sözleşmesi bir kereye mahsus olmak üzere takımların bir oyuncuyu serbest bırakmasını ve o oyuncunun maaşının lüks vergisine dahil edilmemesi kuralını kapsıyordu (NBA’de, lüks vergisi sınırını aşan her dolar için takımlar iki kat cezalandırılır. Yani sınır 68 milyon dolarsa ve takım 70 milyon dolar harcıyorsa, takım lüks vergisine 2 milyon dolar daha ödemek zorunda kalır.)
Bu bir kerelik kurala “Allan Houston Kuralı” dendi; çünkü New York Knicks guardına 2 seneliğine 40 milyon dolar yani lüks vergisi sınırından bir 40 milyon dolar daha ödenecekti. Ancak Knicks, Houston’ı serbest bırakma fırsatını kullanmadı, çünkü doğru bir şekilde onun emekli olacağını böylece sigortanın onun kontratını ödeyeceğini tahmin etmişlerdi. Onun yerine Jerome Williams’ı serbest bıraktılar.
Not: 1988’de Celtics sonunda Bird istisnasını Bird üzerinde kullandı ve kontratını uzattı.
Do note, though, that in 1988, the Celtics finally did end up using the “Bird Exception” on Bird himself, as they signed him to another contract extension.