Açıklayıcı: Dünyadaki Farklı Volkan Türleri
Bir yanardağın yakınında yaşamıyor olsanız bile, faaliyetlerinden etkilendiniz.
Gezegenimizin yüzeyinin %80’inden fazlasının volkanik aktivite tarafından şekillendirildiği tahmin ediliyor. Sıradağlarımızı, ovalarımızı ve platolarımızı oluşturmaya yardımcı oldular ve hatta şimdi ekin yetiştirmek için kullandığımız toprakları gübrelemeye bile yardımcı oldular.
Bu kritik höyükler birçok şekil ve boyutta gelir. Bu grafik tarafından Giulia De Amicis Volkanların farklı şekillerini ve püskürmelerini açıklayarak volkanlara kısa bir giriş sağlar.
Patlama Türleri
Genellikle tektonik levha sınırları boyunca ortaya çıkan, Dünya yüzeyindeki bir çatlaktan erimiş kaya yükseldiğinde bir yanardağ oluşmaya başlar.
Magma, kayadan daha hafif olduğu için yeryüzüne çıkar. Yüzeye çıktığında veya patladığında lav olarak adlandırılır.
Lavın sıcaklığına, kalınlığına ve bileşimine bağlı olarak çeşitli volkanik patlama türleri vardır. Genel olarak konuşursak, yüksek gaz içeriği ve yüksek viskozite, patlayıcı püskürmelere yol açarken, düşük viskozite ve gaz içeriği, etkili veya sürekli akan bir patlamaya yol açar.
Dört Ana Volkan Türü
Volkanlar, nasıl oluştuklarına bağlı olarak boyut ve yapı bakımından farklılık gösterir. Çoğu volkan türü dört ana gruba ayrılır:
Kalkan Volkanları
Kalkan volkanları, çok hızlı yayılan düşük viskoziteli lavlardan yavaş yavaş inşa edilir. Lav sonunda ince, geniş bir tabaka oluşturmak üzere kurur ve tekrarlanan püskürmelerden sonra bir dağ oluşmaya başlar.
Yukarıdan bakıldığında, bu tür volkanlar bir kalkan gibi görünmektedir, bu nedenle adı. Bu volkanların oluşması biraz zaman alsa da, mutlaka düşük değiller. Aslında, dünyanın en yüksek aktif yanardağı, Beyaz Dağ Hawaii’de bir kalkan yanardağdır.
Stratovolkanlar
Bileşik volkanlar olarak da bilinen stratovolkanlar, en azından kalkan volkanlarına kıyasla nispeten hızlı inşa edilir. Bunun nedeni, lav püskürmeleri arasında, kompozit volkanların, höyüğün oldukça hızlı bir şekilde yapı eklemesine yardımcı olan kül ve kaya yaymasıdır.
Bazı iyi bilinen kompozit volkanlar, Fuji Dağı Japonyada, Helens Dağı Washington’da ve Cotopaxi Dağı Ekvador’da.
Volkanik Kubbeler
Kalkan volkanlarının aksine, lav çok viskoz olduğunda volkanik kubbeler oluşur. Kalın lav çok uzağa gidemediği için yanardağın ağzının etrafında birikmeye başlar.
Bu bazen bir basınç oluşumuna neden olabilir, bu da kubbe volkanlarının patlayıcı patlamalara eğilimli olduğu anlamına gelir.
kül konileri
Bu tür volkanlar tipik olarak lav salmaz. Aksine, püskürmeleri tipik olarak piroklastik ürünler olarak bilinen volkanik kül ve kayalar yayar.
Kül konileri, tepesinde çanak şeklinde bir krater ile karakterize edilir ve genellikle yüksekliği 400 m’yi (1.312 ft) geçmez.
Volkanlar Dünya’ya Nasıl Fayda Sağlar?
Volkanların bir takım ekolojik faydaları vardır. Bir kez parçalandığında, volkanik malzemeler, hayvanlar ve bitkiler için zenginleşen yeni yaşam alanları oluşturmaya yardımcı olabilecek son derece verimli topraklar oluşturur.
Volkanik patlamalar da iklimimizi soğutmaya yardımcı olabilir. Bir yanardağ patladığında, püsküren kül ve kükürt gazı su damlacıkları ile birleşerek yıllarca atmosferde hapsolur. Bu, özellikle mevcut küresel ısınma durumumuz göz önüne alındığında, bizim için son derece yararlı olan bir soğutma etkisine sahiptir.
Üniversitede Buffalo’nun jeoloji bölümünde doçent olan Dr. Tracy Gregg, Accuweather’a “volkanların aslında dünyayı normalde olabileceğinden 2 ila 3 derece daha serin tutmaya yardımcı olduğunu” söyledi.