Adet Dönemi ile İlgili Sorular ve Cevaplar
Adet, kanın ve hücre artıklarının rahimden atılmasıdır. Kadının doğurganlık çağı boyunca, genellikle aylık dilimler halinde ortaya çıkar ve halk arasında “aybaşı” diye de bilinir.
Aşağıdaki sorular adet ile ilgili en çok merak edilen soruları içermektedir.
1- 70 yaşındaki annem âdet kanamalarının yeniden başladığını söylüyor. Bu durum, onun yaşındaki birisi için olağan mı?
Cevap: Bu gerçek bir âdet kanaması olamaz. Bu yaşlarda, kanamaya yol açan başlıca neden, iltihaplı ve ağrılı bir vajina (dölyolu) hastalığı olan “atrofik vajinit”tir. Kolayca tedavi edilebilir. Ancak kanama, rahimdeki bir kitleye de bağlı olabilir.
2- Âdet kanamalarım başlamadan hemen önce kabızlık çekiyorum. Neden acaba?
Cevap: Söz konusu dönemde kandaki progesteron düzeyi yükselerek, bağırsak hareketlerini azaltıp kabızlığa yol açabilmektedir. Yeterli miktarda meyve ve bol sıvı aldığınızda şikâyetinizin geçtiğini göreceksiniz; ama gene de düzelmezse laksatif (bağırsak içeriğini yumuşatan ilaçlar) kullanabilirsiniz.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Yüzü İnce Göstermek İçin Allık Nasıl Sürülür?
Beyaz Tenliler Hangi Renk Allık Kullanmalı?
Yüz Şekline Göre Allık Nasıl Sürülür?
Esmerlere Hangi Renk Allık Yakışır?
Buğday Tene Hangi Renk Allık Gider?
3- Âdet sırasında gebe kalabilir miyim?
Cevap: Bu, âdet çevriminin döllenmeye en az elverişli dönemidir. Bununla birlikte, gebe kalma olasılığının sıfır olduğu söylenemez.
4- Yeni doğum yaptım. İlk âdetin başlamasından önceki dönemde gebe kalabilir miyim?
Cevap: Evet. Gebe kalmak, yumurtanın yumurtalıktan rahime bırakılmasına bağlıdır ve kadınların %78’inde bu olay, doğumdan sonraki ilk âdetten önce gerçekleşir.
5- Doğum kontrol hapı kullanmaya başladığımdan beri âdet öncesi gerilim çekmekteyim. Hapı kesmeksizin bu rahatsızlığım giderilebilir mi?
Cevap: Çoğu kadında bu tür rahatsızlıklar B6 vitamini kullanımıyla geçmektedir. Bir âdetin ilk günü ile bir sonrakinin ilk günü arasında gerçekleşen olaylara “âdet çevrimi” denir. Bu çevrim sırasında üreme organları, yumurtanın yumurtalıktan çıkıp rahme gitmesini sağlayacak bir dizi değişikliğe uğrarlar. Yumurta, spermle döllenirse, rahme yerleşip annenin kan dolaşımından beslenmesine başlayıncaya kadar rahmin içini kaplayan hücrelerin salgılarıyla beslenir.
Yumurta döllenmezse rahmin içini kaplayan hücreler âdet kanıyla bedenden atılır. Böylece rahim içi, bir sonraki yumurtayı besleyecek yeni bir tabakanın oluşmasına hazır hale gelir.
6- Çocuk sahibi olmak istediğim için kısa bir süre önce doğum kontrol haplarım kestim, ama âdetlerim ağrılı olmaya başladı. Haplara yeniden başlamadan ağrılar giderilebilir mi?
Cevap: Ağrılı âdetlerinizin nedeni, rahmin iç yüzündeki salgılarda bulunan prostaglandin adlı madde olabilir. Bu maddenin yapımını engelleyen ilaçlar, gebeliği önlemeden ağrıyı geçirirler.
7- Doğum kontrol hapı almayı unuttuğumda, hemen ertesi gün âdet kanamam başlıyor. Bu, benim yol açtığım bir zarardan mı kaynaklanmaktadır, yoksa başka bir nedene bağlı zamansız bir kanama mıdır?
Cevap: Doğum kontrol hapı almayı unutmak, bedene herhangi bir zarar vermez. Kanamanız normal iki âdet arasında yedi gün boyunca hap almayı kestiğiniz için görülen yalancı âdetlere benzemektedir. Ancak uzun süre ara verdiyseniz, doğum kontrolü bakımından daha güvenli olması açısından, haplar bitene kadar ek önlemler de almanız gerekecektir.
8- Her cinsel ilişkiden sonra kanamam oluyor. Daha önce rahim ağzında zararsız bir yara (erozyon) olduğu söylenmişti. Kanamanın nedeni bu olabilir mi?
Cevap: Evet, neden büyük bir olasılıkla odur; ama rahim ağzında bir kitle ya da polip gibi kanamaya yol açan birçok başka olasılık da vardır.
9- Âdetlerim ağrılı geçtiği için kürtaj yaptırdım, ama şikâyetlerimde bir değişiklik olmadı. Başka bir çözüm yolu olabilir mi?
Cevap: Âdet sorunlarının çözümü için genellikle kürtaj uygulanmaz; ama bazen yararlı olduğu gözlenmiştir. Bu uygulamanın başlıca nedeni yapılacak tedaviye karar vermeden önce, rahimde ciddi bir hastalık olup olmadığını anlamaktır. Daha fazla bilgi için bir kadın-doğum uzmanına başvurmanız iyi olur.
Yumurta rahme inince yumurtalıkta graaf folikülünün oluşmasını sağlayan hücreler, yağlanmayı da içeren bir dizi değişikliğe uğrarlar ve bu duruma geldiklerinde, “sarı cisim’’ adını alırlar. Östrogen üretimini sürdürmenin yam sıra, “progesteron” adı verilen bir başka hormonun daha üretimine başlarlar. Progesteronun âdet çevriminde başlıca iki işlevi vardır: Rahim ağzındaki salgının niteliğini spermin rahime geçişini güçleştirecek kıvamda yoğunlaştırmak; yeni döllenen yumurtanın beslenmesi için rahim içini kaplayan bezlerin bir sıvı salgılamasını sağlamaktadır.
Yumurta döllenmezse, sarı cisim parçalanır. Çevredeki küçük kan damarları kasılarak daralır ve rahmin iç yüzünü kaplayan hücreler oksijen alamayıp ölürler. Ölü hücreler ile bir miktar kan âdet kanaması halinde bedenden atılır. Böylece çevrim tamamlanmış olur. Çevrim sırasında salgılanan bu hormonlar âdet dönemini etkileyebilir.