Tatarlar kimdir?
Tatarlar, başta Rusya olmak üzere Polonya , Baltık ülkeleri ve diğer birçok ülkede yaşayan Türk kökenli insanlardır. Rus Tatarları yaklaşık altı milyondur ve en büyük ikinci etnik gruptur. Yaklaşık beş milyonu Kuzey Amerika, Almanya ve Türkiye'deki topluluklarla birlikte diasporada yaşıyor. Rus Tatarlarının çoğu İslam'ın Sünni koluna mensuptur. Adının beşinci yüzyılda yaşamış bir Moğol kabilesinden geldiğine inanılıyor. On üçüncü yüzyılda Batu Han'ın önderliğindeTatarlar, genellikle Tartary olarak adlandırılan Sibirya da dahil olmak üzere Rusya'nın büyük bölgelerini ele geçirdiler. Moğolların Avrupa'yı işgaline katılarak Voga Bulgaristan'a yerleşmeden önce Macaristan ve Almanya'ya saldırdılar. Altın Ordu'yu kurdular. 15. yüzyıla kadar Tatar toprakları aşağı yukarı tek bir yönetim biçimiydi. Osmanlı'nın genişlemesiyle karşı karşıya kalan imparatorluk, bazıları Osmanlı'nın vassalları haline gelen bir dizi küçük hanlığa bölündü.
Birçok Tatar, soylular da dahil olmak üzere Rus aileleriyle evlendi. Birçoğu Rus toplumu içinde asimile oldu ve hükümette ve orduda önemli pozisyonlar elde etti. İmparatorluk Rusya'sına dahil edilen son bağımsız Tatar devleti, 1783'te ilhak edilen Kırım'dı. Bazı Kırım Tatarları, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası ile işbirliği yapmakla suçlandı ve Sovyetler Birliği içinde iç sürgüne gönderildi. Bu suçlamanın haklı olduğuna ve sınır dışı edilmenin daha sonra Nikita Kruşçev tarafından kınandığına dair hiçbir kanıt yok.. Bazıları daha sonra Kırım'a döndü, diğerleri başka yerlere göç etti. Volga Bulgaristan, 1920'de bir Sovyet cumhuriyeti ve 1992'de Rusya Federasyonu içinde yarı bağımsız bir devlet olan Tataristan oldu. Tatarlar, kendi kimliklerini ve miraslarıyla gurur duyduklarını korurken, ev sahibi toplumlara asimile olma konusunda dikkate değer bir ustalık sergilediler. Dünyaya yayılmış olarak, birden fazla kültüre katkıda bulundular, farklı medeniyetler arasında köprü kurdular ve dünyanın dört bir yanındaki insanların birbirine bağlılığını gösterdiler. Tatar yayılımı ve fetih iletişim kanallarını açtı. Avrupalıları sınırlarının ötesindeki dünya hakkında daha fazla bilinçlendirdi, ticareti mümkün kıldı ve çeşitli nüfuslar arasında bağlar ve bağlantılar yarattı.
Tatarlara genel bakış
Tatarlar ( Tatar: Tatarlar / Татарлар ), bazen Tatarlar olarak yazılır, esas olarak Rusya, Kazakistan, Özbekistan, Ukrayna, Kırgızistan, Bulgaristan, Romanya, Litvanya ve Polonya'da yaşayan etnik grubu ifade eder. Yirminci yüzyılın sonlarında toplu olarak beş milyondan fazlaydılar. Birçoğu Türk dil grubunun bir üyesi olan Tatar dilini konuşur ve bir Türk halkı olarak anılır.
Orijinal Ta-ta kuzeydoğu Gobi'de yaşıyordu. Beşinci yüzyılda ve dokuzuncu yüzyılda Kitanlar tarafından boyun eğdirildikten sonra güneye göç etti. On ikinci yüzyılda, Cengiz Han'ın altındaki Moğol İmparatorluğu tarafından boyun eğdirildiler. Torunu Batu Han'ın önderliğinde, batıya doğru hareket ettiler, onlarla birlikte birçok Türk Ural - Altaylı sapını Rusya'nın ovalarına doğru sürdüler. Avrupa'da yerel halk tarafından asimile edildiler veya adları fethedilen halklara yayıldı: Kıpçaklar, Volga Bulgarları, Alanlar, Kimaklar ve diğerleri; ve başka yerlerde Finno - Ugric konuşan halkların yanı sıra Kırım'daki eski Yunan kolonilerinin ve Kafkasya'daki Kafkasyalıların kalıntılarıyla.
Sibirya Tatarları, Ural - Altay bölgesinin Türk nüfusunun hayatta kalanları olup, bir dereceye kadar Ural dillerini konuşanlarla ve Moğollarla karıştırılmıştır. Daha sonra her grup Türk dillerini benimsedi ve birçoğu İslam'ı benimsedi.. Yirminci yüzyılın başlarında, Volga Tatarları ve Kırım Tatarları hariç, bu grupların çoğu kendi etnik isimlerini benimsediler ve şimdi sadece tarihsel bağlamda Tatar veya Tatar olarak Tatar olarak anılmıyorlar. Şimdi Tatarlar adı genellikle iki etnik gruba uygulanır: Volga Tatarları ( veya sadece Tatarlar ) ve Kırım Tatarları. Bununla birlikte, Sibirya'nın bazı yerli halkları da geleneksel olarak Chulym Tatarları gibi Tatarlar olarak adlandırılır.
Avrasya'nın mevcut Tatar sakinleri üç büyük grup oluşturur:
- Kırım, Bulgaristan , Avrupa Rusya ve Batı Sibirya, Litvanya , Moldova , Beyaz Rusya , Polonya , Romanya ve Türkiye .
- Kafkasya'dakiler ( tarihsel bağlamda ),
- ve Doğu Sibirya'dakiler ( tarihsel bağlamda ).
Tatar isminin çok gevşek kullanımı nedeniyle, günümüz Tatarları, Moğoloid'den Kafkasoid'e kadar uzanan bir fiziksel görünüm yelpazesini içermektedir. Moğolistan'dan gelen orijinal Tatarlara gelince, büyük olasılıkla Orta Asya'dan gelen Moğol istilacılarıyla ortak özellikler taşıyorlardı.
Tatar ismi
Tatar adı ilk olarak beşinci yüzyılın başlarında Baykal Gölü çevresindeki bölgede kuzeydoğu Moğolistan'ın göçebe Türk halkları arasında ortaya çıktı. Bu kişiler Kumanlar veya Kıpçaklarla akraba olabilir. Çince terimi Dada'dır ve Tang'ın sonlarında ortaya çıkan kuzeydeki göçebeler için nispeten özel bir terimdir. Diğer isimler Dadan ve Tatan'dır.
Bu göçebe grupların çeşitli on üçüncü yüzyılın başlarında Cengiz Han'ın ordusunun bir parçası haline gelmesiyle, Moğol ve Türk unsurlarının bir kaynaşması gerçekleşti ve Rus ve Macaristan işgalcileri Avrupalılar tarafından Tatar olarak bilinmeye başladı. Moğol İmparatorluğu'nun dağılmasından sonra Tatarlar, özellikle Avrupa Rusya'sının çoğunu içeren ve Altın Ordu olarak bilinen imparatorluğun batı kısmıyla özdeşleştirildi .
Tartar formunun kökenleri Latince veya Fransızca olup, Batı Avrupa dillerine Türkçe ve Farsça Tātār'dan gelmektedir. Başından beri fazladan r Batı formlarında mevcuttu ve Oxford İngilizce Sözlüğü'ne göre bu büyük olasılıkla Tartarus ( Yunan mitolojisinde Cehennem ) ile bir ilişkiden kaynaklanıyordu, ancak bazıları Tartar adının aslında Türkler arasında kullanıldığını iddia etti. Tatarların kendileri. Günümüzde Tatarca genellikle insanlara atıfta bulunmak için kullanılır, ancak Tartar hala neredeyse her zaman tartar sosu veya biftek tartarı gibi türetilmiş terimler için kullanılır.
Tarihsel olarak, Tatar terimi Avrupalılar tarafından İç Asya ve Kuzey Asya'nın birçok farklı halkına atıfta bulunmak için belirsiz bir şekilde kullanılmıştır. Örneğin, Ruslar Avrasya bozkırlarında temas kurdukları çeşitli halklara Tatar olarak atıfta bulunurken, İngilizler ve Amerikalılar Çin'e ilk geldiklerinde genellikle Mançu ve ilgili halkları Tatar olarak adlandırdılar. Eski İngilizce tanımı artık arkaik olarak kabul ediliyor, ancak anlamı Sahalin adasını Asya anakarasından ayıran Tatar Boğazı adına korunuyor. Bugün, kelime genellikle aşağıdakilerden biri ile sınırlıdır:
Tatarların tarihsel anlamı
- Ta-ta Moğolları
- Moğol İmparatorluğu'nun çok etnikli nüfusu
- Geç Altın Ordu'nun çok etnikli Müslüman nüfusu ( komşu halklar için, örneğin Ruslar için )
- Rus İmparatorluğu'ndaki Türk Müslüman nüfusu ( Volga Tatarları, Azeriler ) ve bazı pagan Türk ve Moğol halkları ( Hakaslar gibi )
- 19. yüzyılın sonlarında Müslüman Rusya ulusuna dahil olan bazı halklar için Rusça terim ( örneğin, Volga Tatarları, Nogaylar, Azeri )
- Furkinland'ın politikasından sonra Sovyetler Birliği'ndeki Volga Tatarları ( veya sadece Tatarlar ), Kırım Tatarları, Chulym Tatarları gibi bazı etnik gruplar ve Lipka Tatarları gibi gruplar ( diğer halklar da kendi kaderini tayin etme isteklerini teşvik etmek için Rus isimlerini "Tatar" olarak değiştirdiler. ).
Tatarlar
Adın altında yer alan ayrı gövdelerin ayrımcılığı henüz tamamlanmış olmaktan uzaktır. Bununla birlikte, aşağıdaki alt bölümler yerleşik olarak kabul edilebilir:
Tatarlar - Tatarlar veya Татарлар. Modern İngilizcede sadece Tatar , Avrasya Tatarlarına atıfta bulunmak için kullanılır; Tartar , kısmen Moğol kabilelerinin gaddarlığının Yunan yeraltı dünyası ile popüler birlikteliğinden dolayı, Yunan mitolojisindeki Tartarus ile bir karışıklık olarak rahatsız edici çağrışımlara sahiptir. Avrupa'da Tatar terimi genellikle yalnızca 13. yüzyılda ( Moğol istilaları ) ortaya çıkan ve daha sonra yerel nüfusa asimile olan Moğol halkı için tarihsel bağlamda kullanılır.
Volga Tatarları
Volga Tatarları, Avrupa Rusya'nın orta ve doğu kesimlerinde ve batı Sibirya'da yaşıyor. Bugünün Rusya'sında Tatarlar terimi yalnızca Volga Tatarlarını tanımlamak için kullanılmaktadır. 2002 nüfus sayımı sırasında Tatarlar veya Volga Tatarları resmen ortak Tatarlar, Astrakhan Tatarları, Keräşen Tatarları ve Sibirya Tatarları olarak ikiye ayrıldı. Kırım Tatarları ve Çulımlar gibi diğer etnik gruplar, çok etnikli Tatar grubunun bir parçası olarak resmen tanınmadı ve ayrı ayrı sayıldı.
Kazan Tatarları
On birinci ve on altıncı yüzyıllarda, çoğu Türk kabilesi şimdi Rusya ve Kazakistan'da yaşıyordu. Tataristan'ın mevcut topraklarında, sekizinci yüzyılda Volga'ya yerleşen ve 922'de Ahmed ibn Fadlan'ın misyonerlik çalışmaları sırasında İslam'a giren Volga Bulgarları yaşıyordu. Volga'da Bulgarlar, İskit ve Finno - Ugric konuşan halklarla karıştı. Moğol istilasından sonra Bulgaristan yenildi, yıkıldı ve Altın Ordu'ya dahil edildi.. Nüfusun çoğu hayatta kaldı ve sonraki dönemde onunla Horde'un Kıpçak Tatarları arasında belirli bir derecede karışma oldu. Grup bir bütün olarak "Tatarlar" etnik adını ( nihayet on dokuzuncu yüzyılın sonunda; Bulgarların adı bazı yerlerde varlığını sürdürse de, çoğunluk kendilerini sadece Müslüman olarak tanımladı ) ve Kıpçakların dilini kabul etti; Öte yandan işgalciler sonunda İslam'ı seçtiler. Orda on beşinci yüzyılda dağılınca, bölge, on altıncı yüzyılda Rusya tarafından fethedilen Kazan hanlığının toprakları haline geldi.
Modern Kazan Tatarlarının ataları olarak her bir grubun bu karışımın boyutu ve "payları" hakkında bilginler arasında bazı tartışmalar vardır. Nüfusun çoğunluğunun demografik olarak doğrudan Bulgarların soyundan geldiği nispeten kabul edilmektedir. Bununla birlikte, bazıları Kıpçakların etnonim ve dil temelindeki katkısını vurgulamakta ve modern Tatar etnogenezinin ancak onların gelişiyle tamamlandığını düşünmektedir. Bazıları ise Bulgar mirasını vurgulamayı, bazen de modern Kazan Tatarlarını Bulgarlarla bir dereceye kadar eşitlemeyi tercih ediyor. Volga Bulgarlarının dillerini ve adlarını korumadıkları halde eski kültürlerini ve dinlerini - İslamiyet'i - korumuştur. Bu görüşü benimseyen bilim adamlarına göre, Volga Bulgaristan'ın fethinden sonra, özellikle de nihayetinde Tataristan olan kuzey bölgelerinde Moğol ve Türk yabancılarla çok az karışma oldu. Hatta bazı sesler, etnik adın "Tatarlar"dan "Bulgarlar"a - Bulgarizm olarak bilinen bir hareket - değiştirilmesini bile savunuyor.
1910'larda Kazan Valiliği'nde ( Tataristan, Kazan Tatarlarının tarihi anavatanı ) yaklaşık yarım milyon, Ufa hükümetlerinin her birinde yaklaşık 400.000, Samara ve Simbirsk'te 100.000 ve Vyatka, Saratov, Tambov'da yaklaşık 30.000, Penza, Nizhny Novgorod, Perm ve Orenburg. Aynı köke mensup yaklaşık 15.000 kişi Ryazan'a göç etmiş veya on altıncı ve on yedinci yüzyıllarda Litvanya'da ( Vilnius, Grodno ve Podolia ) tutsak olarak yerleşmiştir. Yaklaşık 2000 kişi, çoğunlukla restoranlarda arabacı ve garson olarak çalıştıkları Saint Petersburg'da yaşıyordu. Polonya'da Płock bölgesinin nüfusunun yüzde birini oluşturuyorlardı. Daha sonra Tatarların ayrı bir grubu olarak sayılmadılar.
Kazan Tatarları bir Türk dili konuşurlar ( Rusça ve Arapça kelimelerin büyük bir tamamlayıcısı ile ). Genellikle orta boylu, geniş omuzlu olarak tanımlanırlar ve çoğunluğunun kahverengi ve yeşil gözleri, düz bir burnu ve çıkık elmacık kemikleri vardır. Ataları sadece Türk halklarını değil, Finno - Ugric ve Doğu İran halklarını da içerdiğinden, birçok Kazan Tatarı Kafkas yüzlerine sahip olma eğilimindedir. Yaklaşık yüzde 33,5'i Güney Kafkasoid'e, yüzde 27,5'i Kuzey Kafkasoid'e, yüzde 24,5'i Lapponoid'e ve yüzde 14,5'i Moğolistan'a ait. Çoğu Kazan Tatarı Sünni İslam'ı uygular.
1917'den önce Rusya'da çok eşlilik yalnızca zengin sınıflar tarafından uygulanıyordu ve giderek küçülen bir kurumdu. Kama ve Urallar arasında yaşayan Başkurtlar , Tatarcaya benzeyen Başkurt dilini konuşup Sünni İslam'a geçmişlerdir .
Rus Tatarlarının tüm grupları ile Çuvaşlar ve Başkurtlar için anlaşılır olduğu için , Volga Tatarlarının dili on beşinci yüzyılda edebi bir dil haline geldi ( İske Tatar tele ). ( Ancak, Arap alfabesi ile yazıldığı için farklı bölgelerde farklı yazılmaktaydı ). Eski edebi dil, birçok Arapça ve Farsça kelime içeriyordu. Günümüzde edebi dil, Arapça yerine Avrupa ve Rusça kelimeleri içermektedir.
Volga Tatarları, çoğunlukla Rusya'da ve eski Sovyetler Birliği cumhuriyetlerinde olmak üzere yaklaşık sekiz milyondur. Nüfusun büyük kısmı Tataristan ( yaklaşık iki milyon ) ve komşu bölgelerde bulunurken, önemli sayıda Kazan Tatarları Orta Asya, Sibirya ve Kafkasya'da yaşıyor. Tataristan dışında, kentsel Tatarlar genellikle ilk dilleri olarak Rusça'yı ( Moskova , Saint - Petersburg, Nizhniy Novgorod, Taşkent , Almatı gibi şehirlerde ve Ural ve Batı Sibirya şehirlerinde ) ve dünya çapında bir diasporada diğer dilleri konuşurlar.
Hahn, Tataristan'daki Müslümanların çoğunu "daha ılımlı Hanefi okuluna" ait ve Ruslaşmış, kentleşmiş ve sekülerleşmiş olarak tanımlıyor. Rusya Federasyonu'ndaki en büyük ikinci milliyet olduklarını yorumlayarak, özerklik yerine bağımsızlık arayışını ikame etmeleri halinde "Rus federal devletinin geleceği için en büyük potansiyel tehlikeyi temsil ettiklerini" belirtiyor.
Önemli sayıda Tatar, Rus İç Savaşı sırasında, çoğunlukla Türkiye'ye ve Çin'in Harbin kentine göç etti, ancak daha sonra Avrupa ülkelerine yerleştirildi. Bazıları evde Türkçe konuşur. Xinjiang eyaletinde hala 51.000 Tatar yaşıyor.
Noqrat Tatarları
Tatarlar Rusya'nın Kirov Oblastı ve Tataristan'da yaşıyor.
Perma Tatarları
Tatarlar Rusya'nın Perm Krayı'nda yaşıyor. Bazıları ayrıca Komi kanı karışımına sahiptir.
Kereshen Tatarları
Bazı Tatarlar, on altıncı yüzyılda ve daha sonra on sekizinci yüzyılda Korkunç İvan tarafından zorla Hıristiyanlaştırıldı.
Bazı bilim adamları, Suarların Keräşen Tatarlarının ataları olduğunu ve altıncı yüzyılda Kafkasya'da yaşarken Ermeniler tarafından Hıristiyanlığa çevrildiklerini varsayıyorlar. Suarlar, ( daha sonra İslam'a dönüşen ) diğer kabileler gibi Volga Bulgarları ve daha sonra modern Çuvaşlar ( çoğunlukla Hıristiyanlar ) ve Tatarlar ( çoğunlukla Müslümanlar ) haline geldi.
Keräşen Tatarları, Tataristan'ın her yerinde ve Udmurtya, Başkıristan ve Çelyabinsk Oblastı'nda yaşıyor. Bazıları, kendilerini Sünni Müslüman olarak tanımlayan Çuvaşlar ve Tatarlar arasında asimile oldular. Seksen yıllık ateist Sovyet yönetimi, Tatarları her iki itirafta da oldukları kadar dindar olmaktan çıkardı. Hal böyle olunca Tatarlar ile Keräşen Tatarları arasındaki farklar artık sadece Keräşenlerin Rusça isimlerinin olmasıdır.
Altın Ordu'daki bazı Türk ( Kuman ) boyları on üçüncü ve on dördüncü yüzyıllarda ( Katoliklik ve Nasturilik ) Hıristiyanlığa geçmişlerdir. Codex Cumanicus'ta o dönemde yazılan bazı dualar modern Keräşen duaları gibi görünse de Hristiyan Kumanlar ile modern Keräşenler arasındaki bağlantı hakkında bilgi yoktur.
Nagaybakklar
Kazak ( sınır bekçisi ) olan ve Rus Ortodoksluğuna dönüşen Tatarlar. On yedinci - on sekizinci yüzyılda Kazakistan ile Rusya sınırı olan Urallarda yaşıyorlar .
En büyük Nagaybäk köyü, Napolyon Savaşları'na katılması nedeniyle adını Fransa'nın başkenti Paris'ten alan Rusya'nın Parizh kasabasıdır .
Tiptar Tatarları
Sünni Müslüman olmalarına rağmen Noğaybaqlar gibi bazı Tiptär Tatarları Rusça veya Başkurtça konuşur .
Tatar dili lehçeleri
Üç lehçe vardır: Doğu, Orta, Batı.
Batı lehçesi ( Misher ) çoğunlukla Mishärs tarafından konuşulur, Orta lehçe Kazan ve Astrakhan Tatarları tarafından konuşulur ve Doğu ( Sibirya ) lehçesi Batı Sibirya'daki bazı Tatar grupları tarafından konuşulur.
Orta Tatarca, edebi Tatar Dilinin temelidir. Orta lehçenin de alt bölümleri vardır.
Mishar Tatarları
Mişär Tatarları ( veya Misherler ), Tatar dilinin bir lehçesini konuşan bir Tatar grubudur. Orta Oka Nehri bölgesindeki Kıpçakların ve yerel Slav ve Finno - Ugric kabileleriyle karıştıkları Meschiora'nın torunlarıdır. Günümüzde Rusya'nın Tambov, Penza, Ryazan, Nizhegorodskaya oblastlarında ve Başkurdistan ve Mordovya'da yaşıyorlar. Tataristan'da Volga Nehri yakınında ve boyunca yaşadılar.
Kasım Tatarları
Batı Tatarlarının başkenti, Tatar nüfusu 1100 olan Ryazan Oblastı'ndaki Qasim kasabasında ( Rusça transkripsiyonda Kasimov ) bulunur.
Astrahan Tatarları
Astrakhan Tatarları ( yaklaşık 80.000 ), çoğunlukla Astrakhan Oblastı'nda yaşayan Astrakhan Hanlığı'nın tarımsal nüfusunun soyundan gelen bir Tatar grubudur. 2000 Rusya nüfus sayımı 2000 için, Astrakhan Tatarlarının çoğu kendilerini basitçe Tatar olarak ilan etti ve çok azı kendilerini Astrakhan Tatarları olarak ilan etti. Astrakhan Oblastı'nda çok sayıda Volga Tatarı yaşıyor ve aralarındaki farklar ortadan kalkıyor.
Astrakhan Tatarları ayrıca Kundrov Tatarları ve Karagaş Tatarları olarak ikiye ayrılır. İkincisi, bazen Karashi Tatarları olarak da adlandırılır.
1911'den metin :
Astrakhan Tatarlarının sayısı yaklaşık 10.000 ve Kalmıklar ile birlikte, bir zamanlar çok güçlü olan Astrakhan imparatorluğundan geriye kalan tek şey onlar. Aynı zamanda çiftçi ve bahçıvandırlar; 12.000 Kundrovsk Tatarı ise atalarının göçebe yaşamını sürdürüyor.
Astrahan ( Ästerxan ) Tatarcası karışık bir lehçe iken, 43.000 civarında Orta ( yani Kazan ) lehçesine asimile olmuştur. Ataları Hazarlar, Kıpçaklar ve bazı Volga Bulgarlarıdır. ( Volga Bulgarlarının Rusya'nın modern Astrakhan ve Volgograd oblastlarında ticaret kolonileri vardı. )
Astrakhan Tatarları da Agrzhan'ı asimile etti.
Dünyadaki Volga Tatarları
Volga Tatarlarının yaşadığı yerler şunlardır:
- Urallar ve Yukarı Kama ( on beşinci yüzyıldan beri ) on beşinci yüzyıl - kolonizasyon, on altıncı - on yedinci yüzyıl - Ruslar tarafından yeniden yerleştirildi, on yedinci - on dokuzuncu yüzyıl - Ural bölgesinin keşfi, endüstriyel tesislerde çalışma
- Batı Sibirya ( on altıncı yüzyıldan beri ): on altıncı - Kazan Hanlığı'nın Ruslar tarafından fethinden sonraki Rus baskılarından, on yedinci - on dokuzuncu yüzyıl - Batı Sibirya'nın keşfi, on dokuzuncu yüzyılın sonu - yirminci yüzyılın ilk yarısı - sanayileşme, demiryollarının inşası, 1930'lar - Josef Stalin'in baskıları, 1970'ler - 1990'lar petrol işçileri
- Moskova ( on yedinci yüzyıldan beri ): Tatar feodalleri Rusya'nın hizmetinde, tüccarlar, on sekizinci yüzyıldan beri - Saint Petersburg
- Kazakistan ( on sekizinci yüzyıldan beri ): on sekizinci – on dokuzuncu yüzyıllar - Rus ordu subayları ve askerleri, 1930'lar - 1950'lerden beri sanayileşme - bakir topraklara yerleşimciler - 1990'larda yeniden göç
- Finlandiya ( 1804'ten beri ): ( çoğunlukla Mişärs ) - on dokuzuncu yüzyıl - Volga Nehri üzerindeki Sergach bölgesindeki yaklaşık 20 köyden oluşan bir gruptan.
- Orta Asya ( ondokuzuncu yüzyıldan beri ) ( Özbekistan , Türkmenistan , Tacikistan , Kırgızistan , Sincan ) - on dokuzuncu Rus subay ve askerleri, tüccarlar, dini göçmenler, 1920 - 1930'lar - sanayileşme, Orta Asya halkları için Sovyet eğitim programı, 1948, 1960 - Aşkabat ve Taşkent depremlerle harap oldu - 1980'lerde yeniden göç
- Kafkasya, özellikle Azerbaycan ( 19. yüzyıldan beri ) - petrol işçileri ( 1890'lar ), ekmek tüccarları
- Kuzey Çin ( 1910'lardan beri ) - demiryolu inşaatçıları ( 1910'lar ) - 1950'lerde yeniden göç etti
- Doğu Sibirya ( on dokuzuncu yüzyıldan beri ) - 1930'larda Sovyet hükümeti tarafından sürgüne gönderilen çiftçiler ( on dokuzuncu ), demiryolu inşaatçıları ( 1910'lar, 1980'ler )
- Almanya ve Avusturya - 1914, 1941 - savaş esirleri , 1990'lar - göç
- Türkiye, Japonya, İran, Çin, Mısır ( 1918'den beri ) - göç
- İngiltere, ABD, Avustralya, Kanada, Arjantin, Meksika - ( 1920'ler ) Almanya, Türkiye, Japonya, Çin ve diğerlerinden yeniden göç. 1950'ler - SSCB'ye geri dönmeyen Almanya'dan savaş esirleri, 1990'lar - SSCB'nin dağılmasından sonra göç
- Sahalin, Kaliningrad, Beyaz Rusya , Ukrayna , Letonya , Estonya , Litvanya , Karelya - 1944 - 1945'ten sonra inşaatçılar, Sovyet askeri personeli
- Murmansk Oblastı, Habarovsk Krayı, Kuzey Polonya ve Kuzey Almanya ( 1945 - 1990 ) - Sovyet askeri personeli
- İsrail - Yahudilerin eşleri veya kocaları ( 1990'lar )
Doğu Avrupa Tatarları
Kırım Tatarları
Kırım Tatarları, 1783'te Rusya tarafından ilhak edilen Kırım Hanlığı'nı oluşturuyordu. 1853 savaşı ve 1860 - 1863 ve 1874 yasaları, Kırım Tatarlarının göç etmesine neden oldu.
İskitler, Yunanlılar ve İtalyanlar ile karışan güney sahilindekiler, bahçıvanlık becerileri, dürüstlükleri, çalışma alışkanlıkları ve güzel yüzleri ile tanınırlardı. Dağ Tatarları Kafkasya'dakilere çok benziyor, bozkırlardakiler - Nogaylar - kesinlikle Türkler ve Moğollarla karışık bir kökene sahip.
II. Dünya Savaşı sırasında Kırım'daki tüm Tatar nüfusu, Stalin'in baskıcı politikalarının kurbanı oldu . 1944'te Nazi işbirlikçisi olmakla suçlandılar ve toplu halde Orta Asya'ya ve Sovyetler Birliği'nin diğer topraklarına sürüldüler. Birçoğu hastalıktan ve yetersiz beslenmeden öldü. 1980'lerin sonundan bu yana, yaklaşık 250.000 Kırım Tatarı Kırım'daki anavatanlarına geri döndü.
Litvanya Tatarları
Tokhtamysh Timur tarafından mağlup edildikten sonra, klanının bir kısmı Litvanya Büyük Dükalığı'na sığındı. Askerlik hizmeti karşılığında kendilerine toprak ve asalet verildi ve Lipka Tatarları olarak biliniyorlardı. Grunwald Savaşı'na katıldıkları bilinmektedir.
Başka bir grup, 1437'de modern Kursk yakınlarındaki Jagoldai Dükalığı'nda ( Litvanya'nın vassalı ) ortaya çıktı ve daha sonra ortadan kayboldu.
Belarus Tatarları
İslam, Belarus'ta 14. yüzyıldan 16. yüzyıla kadar yayıldı. Süreç, Kırım ve Altın Ordu'dan Tatar Müslümanları devlet sınırlarının muhafızı olarak davet eden Litvanya prensleri tarafından teşvik edildi. Daha 14. yüzyılda Tatarlara yerleşik bir yaşam tarzı, devlet makamları ve hizmet pozisyonları teklif edilmişti. 16. yüzyılın sonunda, Belarus ve Litvanya'ya , devlet hizmetine alınanlar, gönüllü olarak taşınanlar, savaş esirleri vb. dahil olmak üzere 100.000'den fazla Tatar yerleşti.
Belarus'taki Tatarlar genellikle Sünni Hanefi İslam'ı takip ediyor. Bazı gruplar Hristiyanlığı kabul etti ve asimile edildi, ancak çoğu Müslüman dini geleneklerine bağlı kalıyor, bu da onların kesin iç evliliklerini ve etnik özelliklerin korunmasını sağlıyor. Belarus, Polonya, Litvanya, Rus uyruklu temsilcileriyle etnik evlilikler nadir değildir, ancak tam bir asimilasyonla sonuçlanmaz.
Farklı etnik topluluklardan gelen Belarus ( ve ayrıca Polonya ve Litvanya ) Tatarları eski zamanlarda ana dillerini kaybettiler ve Belarusça, Lehçe ve Rusça'yı benimsediler. Ancak ayin, din adamları tarafından bilinen Arapça dilinde yapılır. Belarus'ta tahminen 5.000 - 10.000 Tatar var.
Polonya Tatarları
13. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar çeşitli Tatar grupları Polonya - Litvanya topluluğu içinde yerleşmiş ve / veya sığınak bulmuşlardır. Bu, yetenekli savaşçılar olarak hak ettikleri itibar nedeniyle özellikle Litvanya Büyük Dükleri tarafından terfi ettirildi. Tatar yerleşimcilerin hepsine, 18. yüzyılda İngiliz Milletler Topluluğu'nun sonuna kadar korunan bir gelenek olan szlachta ( ~ soyluluk ) statüsü verildi. Bunlar, hepsi Polonya askeri tarihinde dikkat çeken Lipka Tatarları ( onüçüncü - ondördüncü yüzyıllar ) ile Kırım ve Nogay Tatarları ( onbeşinci - onaltıncı yüzyıllar ) ile Volga Tatarlarını ( onaltıncı - onyedinci yüzyıllar ) içeriyordu. Hepsi çoğunlukla, şu anda Litvanya ve Beyaz Rusya'da bulunan topraklar olan Litvanya Büyük Dükalığı'na yerleşti.
17. yüzyılda İngiliz Milletler Topluluğu'ndaki Tatarların sayısına ilişkin çeşitli tahminler 15.000 kişiden camili 60 köye kadar değişmektedir. Çok sayıda kraliyet ayrıcalığı ve hükümdarlar tarafından verilen iç özerklik, Tatarların yüzyıllar boyunca dinlerini , geleneklerini ve kültürlerini korumalarına izin verdi. Tatarların, o zamanlar Avrupa'da alışılmadık bir şey olan Hıristiyanlarla evlenmelerine izin verildi. 1791 Mayıs Anayasası, Tatarlara Polonya Sejm'inde temsil hakkı verdi.
18. yüzyılda Tatarlar yerel dili benimsemelerine rağmen, İslam dini ve birçok Tatar geleneği ( örneğin, ana dini bayramlarda camilerinde boğa kurban edilmesi ) korunmuştur. Bu, Müslüman ortodoksi unsurlarının dini hoşgörü ve nispeten liberal bir toplumla karıştığı kendine özgü bir Müslüman kültürünün oluşumuna yol açtı. Örneğin, Lipka Tatar toplumunda kadınlar geleneksel olarak erkeklerle aynı haklara ve statüye sahiptiler ve ayrımcı olmayan okullara devam edebiliyorlardı.
Polonya'nın iki savaş arası sınırları içinde yaklaşık 5500 Tatar yaşıyordu ( 1920 - 1939 ) ve bir Tatar süvari birliği ülkenin bağımsızlığı için savaşmıştı. Tatarlar kültürel kimliklerini korumuşlar ve bir Tatar arşivi ve Wilno'daki ( Vilnius ) bir müze de dahil olmak üzere bir dizi Tatar örgütünü ayakta tutmuşlardır.
Tatarlar, II. Dünya Savaşı'nda ciddi kayıplar verdiler ve ayrıca 1945'teki sınır değişikliğinden sonra büyük bir kısmı Sovyetler Birliği'nde buldular. Bugünkü Polonya'da yaklaşık 3000 Tatar'ın yaşadığı tahmin edilmektedir ve bunların 500'ü 2002 nüfus sayımında Tatar ( Polonya yerine ) uyruğu ilan etmiştir. Bugünkü Polonya'nın kuzey doğusunda iki Tatar köyü ( Bohoniki ve Kruszyniany ) ile Varşova, Gdańsk , Białystok ve Gorzów Wielkopolski'de kentsel Tatar toplulukları vardır. Polonya'daki Tatarların bazen Lehçe biten bir Müslüman soyadı vardır: Ryzwanowicz.
Tatarlar, Commonwealth ordusunda olduğu kadar Polonya ve Litvanya siyasi ve entelektüel yaşamında da bu kadar küçük bir topluluk için nispeten dikkat çekiciydi. Günümüz Polonya'sında, kısmen Polonya'da evrensel olarak tanınan Henryk Sienkiewicz'in tarihi romanlarındaki dikkate değer rolleri nedeniyle varlıkları da yaygın olarak bilinmektedir. Polonyalı entelektüellerin bir kısmı da Tatar olmuştur, örneğin önde gelen tarihçi Jerzy Łojek.
Lehçe konuşan Tatarlardan oluşan küçük bir topluluk 1900'lerin başında Brooklyn , New York'a yerleşti. Bugün hala kullanılmakta olan bir cami inşa ettiler.
Dobruca Tatarları
Tatarlar, 13. yüzyıldan beri bugünkü Romanya topraklarında mevcuttu. 2002 nüfus sayımına göre, çoğu Dobruca bölgesindeki Köstence İlçesinde yaşayan Kırım Tatarları olan 24.000 kişi Tatar olarak vatandaşlığını ilan etti. Kırım Tatarları, 17. yüzyıldan itibaren Osmanlı İmparatorluğu tarafından burada sömürgeleştirildi.
Kafkas Tatarları
Bunlar yukarı Kuban'da, aşağı Kuma ve Kura bozkırlarında ve Araks'ta yaşayan Tatarlardır. On dokuzuncu yüzyılda sayıları yaklaşık 1.350.000'di. Bu sayı, on dokuzuncu yüzyılın sonunda Orta Volga'dan Kafkasya'ya gelen bir dizi Tatar petrol işçisini içeriyor.
Şimdi bu terim Kafkasya'ya yerleşen Tatarları tanımlamak için kullanılıyor. Takipçiler gibi diğer açıklamalar yalnızca tarihsel bağlamda bulunabilir.
Kuma üzerinde Nogais
Kuma Nehri üzerindeki Nogailer, Kalmyks ile bir karışımın izlerini göstermektedir. Onlar, hayvancılık ve balıkçılıkla geçinen göçebelerdir ; birkaçı ziraatçıdır.
Bugün Nogailer, Nogay Ordası'nın Rusya'ya karşı savaşta yenilmesi ve on yedinci yüzyılda Kalmıkları topraklarına yerleştirmesinden sonra yaşadıkları Dağıstan'ın kuzeyinde yaşayan bağımsız bir etnostur. Nogais, Dağıstan'ın kuzeyindeki Kara Topraklar'a değiştirildi. Diğer bir kısım ise Kazaklarla birleşti.
16. yüzyılda Nogaylar, Kırım Hanlığı ve Osmanlı İmparatorluğu'nu desteklediler, ancak bazen yöneticilerinin desteklemesine rağmen Kırım, Tatar ve Başkurt topraklarını soydular. On altıncı ve on yedinci yüzyıllarda modern Tataristan ve Samara Oblastı'nda bazı savunma duvarları inşa edildi.
1770'lerde ve 1780'lerde Büyük Catherine, Besarabya'dan ve Azak Denizi'nin kuzeydoğusundaki bölgelerden Kuban ve Kafkasya'ya yaklaşık 120.000 Nogai yerleştirdi.
Tatar ulusal kahramanlarından biri olan Söyembikä, ne Nogai.
Kundra Tatarları
Bazı Nogay grupları Orta Volga'ya göç etmiş ve burada Volga Tatarları tarafından ( dil açısından ) asimile edilmiştir.
Sibirya Tatarları
Sibirya Tatarlarının ( 1895 ) 80.000 Türk kökenli olduğu ve yaklaşık 40.000'inin Ural veya Çirkin kökenli olduğu tahmin ediliyordu. Tobolsk'tan Tomsk'a batıdan doğuya uzanan bir şerit, Altay ve mahmuzları ve Güney Yeniseyk olmak üzere üç ayrı bölgeyi işgal ederler. Altay'ın kuzeyindeki bölgede 4. ve 5. yüzyıllar arasında bir dereceye kadar kültüre ulaşan, ancak Moğollar tarafından boyun eğdirilen ve köleleştirilen Türk köklerinin kümelerinden kaynaklandılar. Sibirya'da yaklaşık 500.000 Tatar var, ancak bunların 300.000'i kolonizasyon dönemlerinde Sibirya'ya yerleşen Volga Tatarları.
Baraba Tatarları
Baraba Tatarları, isimlerini saplarından birinden ( Barama ) alırlar. Rus fetihlerine karşı zorlu bir direnişten ve daha sonraki bir dönemde Kırgız ve Kalmık akınlarından çok acı çektikten sonra, şimdi ya ayrı köylerde ya da Ruslarla birlikte tarımla yaşıyorlar.
Sibirya'nın Ruslar ve Volga Tatarları tarafından kolonizasyonundan sonra, Baraba Tatarları kendilerine Tomsk halkı , daha sonra Müslüman adını verdiler ve ancak 20. yüzyılda kendilerine Tatar demeye başladılar .
1990'da en az 150.000 kişiydiler.
Genel anlamda Tatarlar
Tatarlar adı başlangıçta altı yüzyıl önce Avrupa'yı işgal eden hem Türk hem de Moğol kabilelerine uygulandı ve yavaş yavaş Sibirya'da Moğolca veya Uralca konuşan halklarla karışan Türk kabilelerine yayıldı. Şu anda iki anlamda kullanılmaktadır:
- Oldukça gevşek bir şekilde, ataları Ural veya Altay dillerini konuşmuş olabilecek Müslüman kabilelerden herhangi birini belirtmek için. Bu nedenle bazı yazarlar Mançu Tatarlarından bahseder.
- İslam dünyasında daha sınırlı bir anlamda, özellikle Rusya'da, Selçuklu veya Osmanlı İmparatorluğu'nun hiçbir zaman bir parçası olmayan, ancak bağımsız yerleşimler yapan ve geri kalanın siyasetinden ve medeniyetinden aşağı yukarı kopuk kalan Müslüman Türkçe konuşan kabileleri belirtmek için..
- Tatarlar kısmen Volga Bulgarlarının torunlarıdır. Volga Bulgarları, ataları İskit, Türk ve Finno - Ugric dillerini konuşanları içeren karışık bir halktı. Orta Volga'ya geldikten sonra Bulgarlar Finno - Ugric konuşan kabilelerle karıştı.
- Başkurtlar, Tatar diline çok benzer bir dil konuşurlar. Bugünlerde Başkurdistan yetkilileri Tatarları zorla "Başkurtlaştırma" politikası izliyor. Ancak Başkurdistan'daki Tatarların sayısı neredeyse kendi cumhuriyetlerindeki Başkurtların sayısı kadar fazladır. 2002 Rusya Federasyonu nüfus sayımı, Başkurdistan'da kendini Tatar olarak tanımlayan 990.000'den fazla insanı listelerken, 1.221.302 kendini tanımlayan Başkurt'a kıyasla.
Tatarların mirası
Tatarlar, kendi kimliklerini korurken ve miraslarından gurur duyarken, ev sahibi toplumlara asimile olma konusunda dikkate değer bir ustalık sergilediler. Dünyanın dört bir yanına yayılmış olan Tatarlar, birden fazla kültüre katkıda bulunmuş, farklı medeniyetler arasında köprüler kurmuş ve dünyanın dört bir yanındaki insanların birbirine bağlılığını gözler önüne sermiştir. Tatarların hizmet ettiği Büyük Hanlar, liyakatin kabul göreceği, çeşitliliğin gelişeceği ve ticaretin insanları birbirine bağlayacağı tek bir yasa altında birleşik bir dünya vizyonuna sahipti. Bu deney, imparatorluk veraset anlaşmazlıkları ve rekabetleri nedeniyle çöktüğü için hayatta kalamadı; ancak gezegenin büyük bölgelerine Pax Mongolica, barış ve istikrar yaşadı. Bir çuval altın taşıyan bir bakire olduğu söylendi. İmparatorluğun bir sınırından diğerine zarar görmeden gidebilirdi. Tatar yayılımı ve fetihleri iletişim kanallarını açtı, Avrupalıları sınırlarının ötesindeki dünyadan daha fazla haberdar etti, ticareti mümkün kıldı ve çeşitli nüfuslar arasında bağlar yarattı.