Hint-Avrupalılar
Dil Daha temel bir sorun Hititler ile Anadolu’daki çeşitli diller arasındaki bağlantıdır, çünkü Hattuşa'dakı' tabletler, hepsinde Mezopotamya çiviyazısı benimsense de, yedi dilde yazılmışlardı. Ayrıca metinler Hititçe olmamakla beraber (Mısır'daki hiyemgliilerle ilişkili olmayan) oyma hiyeroglif yazısının farklı bir biçimi kullanılmıştı. "Hititçe" metinler ve bölgedeki diğer dillerden ikisi (Luvice ve Palaca) dünya nüfusunun neredeyse yarısının konuştuğu Hint-Avrupa diye bilinen bir dil grubunun ilk kez ortaya çıkan bir bölümünü oluşturur. Hint-Avrupalıların ve dillerinin kökeni neredeyse 200 yıldır büyük bir tartışma konusu olmuştur. Bu dönemde çok farklı sorunların bir araya gelmesinden kaynaklanan muazzam bir kargaşa söz konusuydu; bu sorunların başlıcaları dillerin birbirlerinden ayrılması ve evrim geçirmesi, kültürde, sanat üslubu ile çanak çömlekte meydana gelen değişimler ve kavimlerin ilerlemesiydi. Ancak yine de bunlar birbirinden ayrı görünümlerdir ve elde edilen ipuçlarının diğerleri hakkında bir fikre varmak için kullanılması gerekmeyebilir.
Avrupalı bilim adamları 18. yüzyılın sonlarında Hint tarihi ve kültürünün karmaşıklıklarını ilk kez fark ettiklerinde, kendi ”klasik" kültürlerinin ölü dilleri ile -(Eski) Yunanca ve Latince Hindistan'ın benzer ölü dili -Sanskritçe arasındaki benzerlikler ve Sanskritçenin İran'ın eski dillerine çok yakın oluşu da çarpıcı bir şekilde hemen fark edilmişti. Tüm bu dillerin, çok benzer cümle yapılan ve diğer yapısal özellikleriyle büyük bir diller ailesinin -Hint-Avrupa dil ailesinin parçası olarak birbirleriyle ilişkili olduğu ortadaydı. Ancak yine de önemli farklılıkların ortaya çıkmasına imkân verecek bir süre birbirlerinden izole kalmış olmalılar. Hint-Avrupa dilleri arasındaki bazı benzerlikler çarpıcıdır. Sanskritçede savaş arabasının adı ratha, Latincede tekerleğin adı rota’dır. Belli başlı Hindu tanrıları açıkça Hititlerinkilerle özdeştir; Hititçe karşılıkları parantez içinde olmak üzere adları şöyledir: İndra (İndara), Varuna (Uruvna), Mitra (Mitira), Naksatras (Nasatiya). Hint-Avrupa dilleri arasındaki belli ilişkiler çok belirgindir. Avrupa'da Germen, Baltık ve Slav dilleri birbirleriyle İtalik-Keltik grubuyla olduğundan daha yakın bir ilişki içindedir. Roman dillerinin -Fransızca, İspanyolca, Portekizce,italyanca ve Romence Latinceden veya Hintçe, Urduca, Bengali, Pencap, Marathi ve Sindhi dillerinin Sanskritçeden türediklerine hiçbir itiraz yoktur, Eski diller uzmanları, artık bilinmekte olan çok büyük sayıdaki HintAvrupa dilleri arasında bağlantı kumaya çalışmışlardır. Bu diller arasında önemli yapı ve gramer benzerlikleri vardır, bu da başka dil yapılarıyla herhangi bir önemli birleşme ihtimalini dışarıda bırakır. Yine de zaman içinde meydana gelen gelişmeler, özellikle de “ödünç kelimeler"in benimsenmesi ve dillerin birbiriyle karışması (İngilizcede olduğu gibi) bu diller için basit bir ”evrim ağacı” oluşturmayı mümkün kılmıyor. Büyük çaplı ayrımlar belli olsa da, neredeyse bu alanda çalışan bilimadamları sayısı kadar farklı yaklaşım vardır. Bazı dil uzmanları tüm dillerdeki bazı ortak özellikleri bir araya getirip, bundan tüm diğerlerinin türediği düşünülen ilk bağımsız dili (ProtoHint-Avrupa veya PHA)’ yeniden oluşturmaya çalışmışlardır. Bu son derece hatalı bir uygulamadır. Varolan Roman dillerinden ”Latince"yi yeniden oluşturmak için kullanıldığında ve sonuçların yanlış olduğu görülebildiğinde, güvenilirliği hakkındaki şüpheler doğrulanmıştır. Dillerin evrimi karmaşık bir konudur ve bazı genel özellikler bir yana bırakılırsa, Hint-Avrupa ailesi içindeki tam bağlantıyı ve evrim modelini belirlemek zordur.