(not: bana zaman zaman draft ile ilgili gelen sorulardan dolayı yıllardır bu içerikte bir entry yazmak niyetindeydim. ancak vakit bulabildim. hazır nba draft'ına sayılı gün kalmışken keyifle okumanızı dilerim. sonraki entry için takipte kalın ;) )
---
nba draft'ı 101: who the heck is adam silver
?
öncelikle o heck değil başka bir şey olacaktı. ama burası bir aile sitesi olduğu için öyle yazmak gerekti ;) tanımayanlar için adam silver
ise şu anda nba'in komisyoneridir. yani ligin "müdür"üdür gibi de düşünebilirsiniz. peki nba draft'ı deyince neden adam silver (müdür) akla gelir? (en azından benim aklıma önce david stern sonra adam silver geliyor..)
çünkü geleneksel olarak 'komisyoner' takımların yaptıkları seçimleri açıklayan kişidir: "with the first pick in the 2021 nba draft
, the detroit pistons select cade cunningham
"nba draft'ı nedir
?
nba draft'ı her yıl nba finalleri bittikten sonra ve offseason başlamadan önce (normal sezonlarda haziran ayının sonlarına doğru bir gün, bu sezon pandemiden dolayı takvim sarktı) yapılan ve lige yeni katılacak oyuncuların takımlar tarafından seçildiği, lig organizasyonunun hayatî bir fonksiyonudur. iki turdan oluşur. takımlar sırayla oyuncu seçerler. peki hangi sırayla? draft sıralaması nasıl yapılır
?
nba'de sistemin sürdürülebilirliği için takımlar arasında güç ve rekabet dengesini korumak öncelikli amaçlardandır. daha önce bir entry'mde (bkz: salary cap/@juvares
) açıklamaya çalıştığım salary cap sistemi temelde takımlar arası dengeyi sağlamak için kullanılan en önemli araçtır. salary cap sisteminde "iyi ve güçlü" takımların pahalı *
oyunculara sahip olabilecekleri varsayılır ve bu takımların daha pahalı *
oyuncuları almalarının önüne geçmek kısıtlamalar getirilir.
draft sisteminin en temel amacı da benzer bir şekilde "kötü" takımlara öncelikli seçme sırası vererek bu takımların tahmini olarak "daha iyi" oyuncuları seçmelerini sağlamaktır. bu yüzden draft sıralaması yapılırken takımlar lig derecelerine göre sondan başa doğru sıralanır: yani önceki sezonun en kötü takımı ilk sıra(lar)dan seçer (lotarya sistemine bağlı olarak bir kura uygulaması vardır, birazdan anlatacam).
yani genel mantık en kötü takım en iyi oyuncuyu alsın
, en kötü ikinci takım en iyi ikinci oyuncuyu alsın ....... (bu böyle gider) ....... ki böylece kötü takımlar kendilerini daha çabuk düzeltebilsinler. iyi takımlar ise alt sıralardan nispeten daha vasat oyuncuları seçerler ki takımlar arasındaki güç dengesinin açılması önlenmiş olur.
tabii burada en iyi oyuncu derken beklenti
ler düzeyinden bahsediyoruz yoksa ilk sıralardan seçim yapıp çok iyi olmayan hatta çok kötü oyuncular seçmek yine hemen hemen her draft'ta mutlaka olan/olacak şeylerdir. nasıl, salary cap'i daha iyi kullanan takım rekabette avantaj sağlıyorsa, draft seçimlerini daha iyi yapan takımlar da (nispeten alt sıralardan seçim yapsalar bile) iyi oyuncuları seçerek, benzer şekilde, rekabette kendilerine avantaj sağlayabilirler.
(not: zaman zaman geleceğe yönelik draft hakları takımlar arasında takas edilir. draft kurası ve sıralaması draft hakkının orijinal sahibine göre yapılır. o hakkın takas edilmiş olması bu yazıda anlatılan süreçleri etkilemez)iyi hoş da, manipüle edilemez mi bu sistem
?
edilebilir tabii. nitekim "en kötü sıradaki takım" ilk seçme hakkına sahipse ve o sezonun draft'ında çok büyük bir yıldız gelmesi bekleniyorsa, sezonu son sırada bitirmek o takıma aslında büyük bir ödül olacaktır. bazen takımlar sırf bu yüzden tanking yaparlar.tanking nedir
?
tanking kısaca takımların kasıtlı bir şekilde maç kaybetmek için çabalamalarıdır. draft'ta daha iyi bir pozisyon elde etmek için yapılır. biraz detaylıca açıklamaya çalışayım:
lig için ideal olan politika en kötü takımın draft'ta birinci sırayı almasını sağlamaktır. ancak bu durum bazen özellikle de draft'a katılacaklar arasında lige damga vurması beklenen özel oyuncular (lebron james gibi) olduğunda takımların sistemi kötüye kullanarak kasıtlı maç kaybetmelerini teşvik edebiliyor.
normal şartlarda galibiyet yüzdesi en düşük olan takımın en kötü takım olacağı düşünülür. ama işte bazen sistemi kötüye kullanan (ya da sistemdeki açığı kullanan) bazı takımlar "gerçek" güç seviyelerinden "daha kötü" dereceleri almaya çalışabilirler. bu durumdaki -meselâ playoff gibi bir umudu olmayan veya ligin sonuna doğru bu hedefinden uzaklaşan- takımlar için maç kazanmak lotarya ve draft seçimlerinde şanslarını "azalttığı" için iyi bir şey değildir.
bu yüzden, bu tür takımların gözünden bakarsanız maç "kaybetmek" maç kazanmaktan daha iyidir. bu aşamada diyelim ki en kötü 12. takım olmak ile en kötü sekizinci takım olmak arasında aslında çok da büyük bir fark yoktur. ancak diyelim ki en kötü 5. takım olmak yerine en kötü 2. takım olmak çok daha büyük bir fark yaratır. işte bu yüzden özellikle dibe yakın olan takımlar daha da çok kaybetmek isterler.
yalnız bu noktada şunu şiddetle vurgulamak gerekir: parkeye çıkan oyuncular tanking yapmaz! oyuncu kendi kariyerini ve başarısını düşünür. kendini göstermek ister ve kendi işine bakar. tanking'i yapan yönetimdir. etkili veteranları takas ederek, iyi oyuncularını sakatlık bahanesiyle oynatmayarak veya gereksiz yere dinlendirerek, bazen de "genç oyuncuların gelişimi" (!) bahanesine sığınarak kadroyu zayıflatarak yaparlar bunu.
bazı durumlarda tanking yapacak takımlar sezona doğrudan kaybetme stratejisi ile başlarlar. bu konuda adı çıkmış eski gm sam hinkie
'nin philadelphia'sı örnek gösterilebilir. hinkie döneminde sixers, takıma iyi oyuncular katmak yerine başka takımlardan istenmeyen kontratları gelecekte işlerine yarayacak değerlerle (asset) beraber almayı tercih etti. hinkie'nin seneler süren tanking'i sonuçta meyvelerini vermiş kabul edilse de (ki bence tartışmalı) lig için o kadar kabul edilemez bir noktaya gelmişti ki kendisinin koltuğu kaybetmesine sebep oldu. nitekim tanking'e lig yönetimi ve diğer takımların gözünden bakarsanız; draft'ta haksız avantaj sağlama, ligin imajı ve ticarî itibarına zarar verme, maç ve yayın gibi diğer gelirlerde düşüşe sebep olması gibi çeşitli sebeplerle eleştirilir ve istenmez. işte bu noktada devreye tanking'i daha az cazip hâle getiren bir faktör giriyor: lotarya
yani draft kurası!lotarya nedir
?
yukarıda da bahsettiğimiz şekilde kasıtlı ve abartılı bir tanking genellikle lige çok iyi bir oyuncu geleceği zaman yapılır. işte bu yüzden, *
, draftların ilk dört sırası için (2019’dan önce ilk üç sıraydı, hinkie'den sonra değişti kural) playoff'a kalamayan takımlar (günümüzde 14 takım) arasında karmaşık bir kura çekilir ve takımlara değişen oranlarda şanslar verilir. en kötü üç takımın birinci sıra için kuradaki şansı %14'tür. dereceler geriledikçe yüzdeler düşer. ilk dört sıra için kura çekildikten sonra, kalan takımlar en kötüden en iyiye doğru dizilerek sıralama tamamlanır.
lotarya sistemi her ne kadar tanking'i daha az cazip hâle getirmiş olsa da, büsbütün engelleyemiyor. nitekim, son yıllarda (o sezon için) çok iyi durumda olmayan takım yönetimleri kısa vadede dibe vurmanın, uzun vadede en iyi sonucu getireceği yaklaşımını çok daha fazla benimsemeye başladı. bu durum da zamanla tanking yapmaya çalışan takım sayısının git gide daha fazla artmasına yol açtı. nba yönetimi çok tartışılan bu konuda pek çok farklı eylem, ceza ve farklı draft sistemi fikirleri üzerine akıl yürüttü. şu an gelinen noktada mevcut sistemi devam ettirip sadece kötü takımların üst sıralardan seçme şansını biraz daha azaltacak bir düzenleme getirdi. oyuncu olarak kimler draft'a katılabilir
?
geleneksel olarak draft'a katılanların çoğunluğunu ncaa kolej liginde oynayan oyuncular oluşturur. uluslararası oyuncular da son yıllarda draft organizasyonunda (eski dönemlere kıyasla) çok daha fazla temsil edilir olmuşlardır. yalnız draft için belli yaş sınırları vardır. normal şartlarda kolej'de (ncaa) dördüncü sınıfı bitiren öğrenciler/basketbolcular otomatik olarak draft'a katılmış kabul edilir. uluslararası oyuncular için ise 22 yaşını tamamlayanlar yine takımlar tarafından otomatik olarak draft edilebilir durumdadırlar.
daha alt sınıf öğrencilerinin ise draft'a katılmak için başvurmaları gerekiyor. yaş konusunda alt sınır 2006'dan bu yana 19 olarak uygulanıyor. ayrıca yaş sınırına uymakla beraber bir oyuncunun kolejden mezun olduktan sonra en az bir yıl geçirmiş olması gerekiyor. ncaa için konuşursak 1. (freshmen), 2. (sophomore), ve 3. sınıf (junior) öğrencileri drafta katılmak istiyorlarsa özel olarak başvuru yapmalılar. (not: sonradan bu başvuruyu geri çekebiliyorlar). 4. sınıf (senior) öğrencilerin özel olarak başvurmasına gerek yok, zaten otomatik olarak seçilebilir durumdadırlar.
uluslararası oyuncular için de 19 - 22 yaş aralığında olanların draft'a katılmak için yine başvuru yapmaları gerekmektedir. 22 yaşını tamamlayan oyuncular yine otomatik olarak seçilebilirler.
daha eskiden liseyi bitiren oyuncular doğrudan draft'a katılabiliyorlardı. kevin garnett, lebron james, kobe bryant bunun örneklerindendir. tabii erken yaşta draft'a katılan her oyuncunun gelişimi bu isimler gibi olmamıştır. peki bir oyuncu nba'de oynamak için draft'a katılmak zorunda mı
? draft'a katılmadan istediği takımla anlaşabilir mi
?
1. evet draft'a katılmak zorunda, 2. çok iyi bir potansiyel ise muhtemelen hayır. illa ki onu seçen bir takım çıkar.
burada şunu vurgulamak gerekiyor, bir takımın draft'ta bir oyuncuyu seçmesi, o oyuncunun da o takımla 'kanun zoruyla' oynamak zorunda olması anlamına gelmiyor.
seçen takım seçtiği oyuncunun nba hakları'na sahip oluyor. yani o oyuncu nba'de kendisini seçen takımla oynamak istemezse veya nba'de oynamak istemezse, kariyerine dünyanın başka liglerinde devam edebilir pekâlâ. tabii bu tür oyuncuların hakları zaman zaman takımlar arasında yapılan takaslarda el değiştirir. meselâ anadolu efes'in mevcut yıldızı vasilije micic
'in draft hakları philadelphia'daydı. ancak geçen yaz oklahoma city'ye takas edildi. o yüzden micic nba'e gitmek isterse öncelikle oklahoma ile anlaşmak zorunda. tabii takımların ve oyuncuların durumlarına ve başka başka pazarlıklara bağlı olarak bazen bu haklar yeniden takas ediliyor, veya takımlar haklarından vazgeçebiliyorlar (renounce).peki bir oyuncu draft'ta seçilmezse bir daha nba'de oynayamaz mı
?
oynayabilir. draft'a katıldığı hâlde seçilmemiş bir oyuncu veya 22 yaşını geçtiği hâlde draft edilmemiş oyuncular ardından "undrafted
" *
oyuncu statüsüne düşerler. genellikle bu tür oyunculardan fazla bir beklenti olmaz (**
). çoğunlukla takımlardan yaz kampları daveti alırlar. nadiren asıl takıma yükselirler. kimileri zaman içinde iyi bir gelişim gösterir.
undrafted oyuncuların en kariyerlisi sanırım ben wallace
'tır. takımının nba şampiyonluğunda çok önemli bir rol oynamış, dört kez allstar, dört kez en iyi savunmacı, all-nba takımları vs. iyi bir kariyer yapmıştır sonradan.
günümüzdeki aktif oyuncular arasında alex caruso
, fred vanvleet
, duncan robinson
, lu dort
, christian wood
gibi isimler draft edilmemiş, zamanla kendilerini geliştirerek nba takımlarında önemli pozisyonlara yükselmişlerdir.
türk basketbol tarihinin en önemli isimlerinden ibrahim kutluay
da undrafted bir oyuncu olarak 32 yaşında (çok geç bir yaş) seattle supersonics takımı ile anlaşmıştı (ne yazık ki neredeyse hiç oynamadı). avrupa'dan bir başka örnek sarunas jasikevicius
olabilir. undrafted bir oyuncu olarak avrupa'da popülaritesi çok arttıktan sonra 29 yaşında indiana pacers ile sözleşme imzalamıştı.draft günü geldi çattı
. şimdi ne olacak
?
draft günü takımlar önceden hazırladıkları listeleri ile gelir ve bizim mahalle maçlarında sırayla oyuncu seçmemize benzer şekilde draft sıralamasına uygun olarak gelip oyuncuları seçerler. ilk takım seçimi yapar, sonra ikincisi, üçüncüsü ... böyle gider. bir seçim yapıldıktan sonra sıradaki takıma istediği ismi bildirmesi için beş dakika süre verilir. tabii bu arada takımlar arasında sıralamadaki gelişmelere göre yoğun bir telefon trafiği, takas pazarlıkları ve ara sıra gerçekleşen takaslar da draft günü ve sürecinin olmazsa olmazlarındandır.
seçimler iki tur yapılır. ilk turda 30 takım lotarya sırasına göre seçim yapar. ikinci turdaki seçimler ise önceki sezonun sıralamasına göre takımların en kötü galibiyet yüzdesinden en iyiye doğru sıralanması ile şekillenir. draft kurasında ilk dördü alan takımların bu olası sıra değişikliği sadece ilk tur için geçerlidir. ikinci tur için geçerli değildir.
tabii burada ideal olarak 30 tane takımın seçim yapmasından bahsediyor olsak da kastedilen şey 30 takımın her birinin birer seçim hakkı olduğudur. ancak bu seçim hakları geçmişte yapılan veya draft sırasında yapılan takaslarla kimi zaman el değiştirmektedir.peki takımlar oyuncu seçimlerini neye göre yaparlar
?
bir sonraki entry'mde (2-3 gün içinde gelir) takımların bazı draft stratejilerini ayrıntılı bir şekilde aktarmaya çalışacağım. ayrıca bust, steal gibi kavramları açıklayacağım. merak ettikleriniz varsa mesaj yazabilirsiniz, cevap vermeye çalışırım.