KOLAY ERİŞİM ÇİZELGESİ
1.2 CÜMLEDE ANLAM
> Anlatımına Göre Cümleler
Öznel Anlatımlı Cümleler
Nesnel Anlatımlı Cümleler
Tanım Cümleleri
İçerik (Konu) Cümleleri
Üslup (Biçem) Cümleleri
Doğrudan (Dolaysız) Anlatımlı Cümleler
Dolaylı Anlatımlı Cümleler
Kinayeli Anlatım İçeren Cümleler
Aşamalı Durum Bildiren Cümleler
> Cümlede Anlam İlişkileri
Eş Anlamlı Cümleler
Yakın Anlamlı Cümleler
Karşıt (Zıt) Anlamlı Cümleler
Neden (Sebep) – Sonuç İlişkili Cümleler
Amaç – Sonuç İlişkili Cümleler
Koşul – Sonuç İlişkili Cümleler
Açıklama İlişkili Cümleler
Karşılaştırma Cümleleri
> Cümle Yorumlama
> Anlamlarına Göre Cümleler
Öneri Cümleleri
Varsayım Cümleleri
Eleştiri Cümleleri
Öz Eleştiri Cümleleri
Davranış Cümleleri
Ön Yargı (Peşin Hüküm) Cümleleri
Uyarı Cümleleri
Görüş Cümleleri
Yakınma (Şikayet) Cümleleri
Hayıflanma Cümleleri
Pişmanlık Cümleleri
Sitem Cümleleri
Küçümseme Cümleleri
Azımsama Cümleleri
Şaşırma Cümleleri
Beklenti Cümleleri
Özlem (Hasret) Cümleleri
Tasarı Cümleleri
Tahmin Cümleleri
Olasılık (İhtimal) Cümleleri
Çaresizlik Cümleleri
Beğeni Cümleleri
Onay (Katılma) Cümleleri
Abartma Cümleleri
Endişe (Kaygı) Cümleleri
Gözlem Cümleleri
Kesinlik Bildiren Cümleler
Kararlılık Bildiren Cümleler
Kararsızlık Bildiren Cümleler
Eşitlik Bildiren Cümleler
Bilinenin Soruyla Vurgulandığı Cümleler
Cümleden Çıkarılabilecek Yargı
Cümleden çıkarılabilecek yargı, genellikle, cümleden çıkarılabilecek kesin yargı sorularında kullanılmaktadır. Cümleden çıkarılabilecek kesin yargı ise, daha çok, cümlede anlatılmak istenenin ne olduğuna göre değişmektedir. Bu konu ile ilgili vereceğimiz örneklerde, daha detaylı şekilde konuyu anlamanızı sağlamaya çalışacağız…
Cümleden çıkarılabilecek kesin yargı sorularını çözmeye çalışırken dikkat edilmesi gereken hususlar şu şekildedir: İlk olarak, size verilen cümleyi anlamaya çalışmalı, ve sonrasında yorumlamalısınız. Bu cümlenin neden kurulduğunu anlamaya çalışırsanız, olayı çözdüğünüzü düşünebilirsiniz.
Cümlenin Konusu
Cümleden çıkarılabilecek yargı, cümlenin ana düşüncesi olarak da belirtilebilir. Anlaşılması gereken, cümlenin boş yere söylenmediğidir. Eğer o cümlenin neden kurulduğunu bulursanız, size verilen soruyu çözdüğünüzü düşünebilirsiniz. Kendi kendinize sormanız gereken soru şudur: Bu cümleyi kuran kişi bana ne anlatmak istiyor?
Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı Sorularına Örnekler
• Yazarın eserlerinde, günlük yaşamda karşılaştığımız olayları, hiç bir abartıya yer verilmeden, olduğu gibi bulabiliriz.
Bu cümleden çıkarılabilecek yargıyı bulmaya çalışalım şimdi…
Yazar, eserlerinde, toplumu, yalın bir dille anlatmış, yaşamda karşılaşılan olayları olduğu gibi anlatmıştır. Yani aslında yazarın eserlerini okuduğumuzda, yazarın içerisinde yaşadığı toplumu okuruz. O halde yazar, bize, yaşadığı toplumu anlatmaktadır. İşte cümleden çıkarılabilecek kesin yargı budur.
Cümlenin Ana Fikri
• Yazar, bazı şeyleri söylemeyi seçen kişi değil, söylediği şeylerin, söyleyiş biçimini seçen kişidir.
Cümleden çıkarılabilecek yargıyı bulmak için cümleyi birlikte yorumlayalım.
Bir yazarın ne söylediği, aslında eserin konusunu belirtmektedir. Yazarın, konuyu nasıl işlediği de, aslında onun üslubudur. Cümlede, önemli olanın, konudan çok üslup olduğu belirtilmektedir. Yani, bir yazarı yazar yapan şey, aslında onun üslubudur. Ve cümleden çıkarılabilecek kesin yargı da budur.
CÜMLEDEN ÇIKARILAMAYACAK YARGI
Bir cümle verilir ve bu cümleden çıkarılamayan ya da cümlenin anlamıyla çelişen yargıları bulmamız istenir.
Yapılacak iş verilen cümleyi yorumlayarak cümleden çıkarılabilecek yargıları bulmaktır. Sorular dört seçenekten oluştuğuna göre, seçeneklerin üçündeki yargılar, verilen cümleden çıkarılabilecek niteliktedir. Dolayısıyla cümleden çıkarılabilecek yargılar belirlenince, cümleden çıkarılamayacak yargı kendiliğinden ortaya çıkacaktır. Bu süreçte cümle çok iyi okunmalı, hangi ifadeden nasıl bir sonuç çıkarılabileceği iyi tespit edilmelidir.
Örnek
» Mehmet’in kardeşi dün de okula gitmedi.
Bu cümleden çıkarılabilecek ve çıkarılamayacak anlamları bulalım:
1. “Mehmet evin tek çocuğu değildir.”
2. “Mehmet ‘in kardeşi 0-6 yaş arasında değil.”
3. “Mehmet ‘in kardeşi bugün de okula gitmemiş.”
4. “Mehmet kardeşinden başarılıdır.”
Yukarıdaki cümlelere baktığımızda 1. cümle kardeş, 2. cümle okul, 3. cümle dün de sözcüklerinden çıkar. 4. cümleyi verilen cümleden çıkaramıyoruz.
Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı Örnekleri
Bu tür sorularda önemli olan size hiçbir yorum payı bırakmaması, ifadelerin kesin ve olasılıksız olmasıdır. Cümleye yorum eklemeden, sadece bu cümleden çıkarılabilecek en kesin yargı bulunmalıdır.
Örnek:
Aşağıdaki cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
**Levent lokantasını devrederek büyük şehrin olanaklarından yararlanmak için Ankara’ya yerleşmek istiyordu.
A) Levent’in asıl mesleği lokantacılık değildi.
B) Levent, lokantasından geçimine yetecek kadar para kazanıyordu.
C) Levent lokantacılık mesleğini sevmiyordu.
D) Levent artık lokantacılıktan başka bir iş yapmak istiyordu.
E) Levent, Ankara’da daha elverişli koşullar bulmayı bekliyordu.
Çözüm: Soru kökünde verilen cümleden Levent’in lokantasını başka birine devrederek büyük şehre gitmek istemesindeki asıl amaç, büyük şehrin olanaklarından faydalanmak istemesidir.Yani Levent Ankara’da daha elverişli ortamlar bulmak düşüncesindedir. Cevap E şıkkıdır. Diğer şıklar bu cümleden kesin olarak çıkarılamaz.
Örnek:
Aşağıdaki cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Muğla’nın en önemli turizm merkezlerinden Fethiye’deki Ölüdeniz’i her yıl binlerce turist ziyaret ediyor.
A) Muğla’nın en çok ziyaret edilen turizm merkezi Ölüdeniz’dir.
B) Muğla’daki tek turizm merkezi Fethiye’deki Ölüdeniz değildir.
C) Muğla, turizm merkezleriyle ünlü bir yerdir.
D) Ölüdeniz daha çok yabancı turistler tarafından ziyaret edilmektedir.
E) Ölüdeniz daha çok yaz aylarında ziyaret edilmektedir.
Cevap B şıkkıdır. Öncülde “en önemli” ifadesi verildiğine göre birden fazla turizm merkezi olduğu anlaşılmaktadır.