This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Eğer sürekli olarak yenilenmeselerdi, bütün hücreler 330 gün içinde ölecekti. Su, vücudun %69'unu teşkil eder. Normal bir insanda yaklaşık 47 litre su vardır. Teneffüs, terleme ve boşaltım ile her gün 2.4 litre su kaybedilir. Su, vücuttaki çoğu dokunun %20 ile %80'ini ,beyin dokusunun ise %85'ini oluşturur. Eğer 73 kilogramlık bir insanın vücudundaki suyun tamamı çıkarılacak olsaydı, geriye sadece 29 kilogramlık bir vücut kalacaktı. Su dışında vücutta birçok madde daha mevcuttur. Mesela normal bir vücutta, küçük bir sundurmayı yıkayacak kadar sönmüş kireç, 7 büyük sabun kalıbı yapacak kadar yağ, orta boy bir kavanozu dolduracak kadar şeker, 6 tuzluğu dolduracak kadar tuz, 9 bin kurşun kalem yapacak kadar karbon(13kg), 2 bin 2 yüz tane kibrit yapacak kadar fosfor, 25 milimetrelik bir çivi yapacak kadar demir, bir kaşık sülfür ve 30 gram diğer metaller bulunur. Piramitlerin sırrı * Pramitlerin her biri 20 ton olan taşlardan inşa edilmiştir. Bu taşlar temin etmek için en yakın mesafe yüzlerce kilometre uzaklıktadır. Bu taşların nasıl getirildiği bilinmemektedir. * Pramit kimin adına yapıldıysa, onun bulunduğu odaya, yılda sadece 2 kez güneş girmektedir.(Doğdugu ve tahta tahta çıktığı günler) * Mumyalarda radyoaktif madde bulunuyor. Bu yüzden mumyaları ilk kez bulan 12 bilim adamı kanserden ölmüştür. * Pramitlerin içerisinde ultra sound, radar, sonar gibi cihazlar çalışmamaktadır. * Kirletilmiş suyu, birkaç gün pramit'in içine bırakırsanız suyu arıtılmış olarak bulursunuz. * Pramit'in içerisinde süt birkaç gün süreyle taze kalır ve sonunda bozulmadan yoğurt haline gelir. * Bitkiler pramit'in içinde daha hızlı büyürler. * Pramit'in içine bırakılmış su 5 hafta süreyle bekletildikten sonra yüz losyonu olarak kullanılabilir. * Çöp bidonu içindeki yemek artıkları hiç koku yapmadan pramit içinde mumyalaşır. * Kesik, yanık, sıyrık gibi yaralar büyükçe bir pramit'in içinde daha cabuk iyileşme eğilimi gösterir. *Pramitlerin bazı odalarının içinde ne olduğu hakkında bir bilgi yoktur araştırmacıların çoğu ya içinde kayboldu ya da aynı yerde birkaç tur attılar. Ancak içlerini göremediler. *Pramitlerin içi yazın soğuk, kışın sıcak olur. Topkapı Sarayı’ndaki yasak nasıl delindi? Topkapı Sarayı’nın hazine dairesinden hiçbir şey dışarı çıkamazdı. 2. Abdülhamit, kızı Ayşe’ye taç yaptırmak için model olarak kullanılmak üzere 3. Mehmet’in muhteşem sorgucunu saray kâhyasından istedi. Kâhya padişahtan muayyen vadeli bir senet almadan sorgucu vermedi. Bu tutum Abdülhamit’in çok hoşuna gitti. Kâhyaya 100 altın hediye etti. Süresi geldiğinde sorgucu kâhyaya iade edip vermiş olduğu senedi geri aldı. Padişahların sihirli bitkisi neydi? “Anber” çok eskiden beri hükümdar hazinelerine giren, hükümdarlar arasında hediye olarak alınıp yollanan kıymetli bir hediyeydi. Osmanlı’da erkeklik gücünü artırıcı bir iksir
olarak kullanılan bu madde belli miktarda ilaç olarak yendiği gibi, padişahlar tarafından anber kaplar, kadehler, tesbihler, pencere perdeleri ve hatta anberden yapılmış gömlekler olarak kullanılırdı. Rum Ateşi’ni kimleri yaktı? 2. Sultan Mehmet İstanbul’u kuşattığı zaman donanması boğazı geçerken donanmanın üzerine Galata’daki şimdiki Yer Altı Camii’nin bulunduğu yerden, Saray Burnu’ndan ve Kız Kulesi’nden “Rum Ateşi” denilen özel bir karışımdan yapılmış, çok zor sönen ateş yağdırılmıştı. Fetih gerçekleştirilip İstanbul alındıktan sonra padişahların tahta çıkışlarında ve bayramlarda Kız Kulesi’ne yerleştirilen toplar bu kez şenlik için ateşlenmeye başladı.
Türkiye’de ilk demiryolu ne zaman yapıldı? Sultan Abdülaziz yenilikçi bir padişahtı. Yapmış olduğu Avrupa seyahatinde gördüğü demiryollarına çok imrenmiş, İstanbul’a dönüşünde İstanbul – Edirne demiryolunun yapımı için bir demiryolu şirketine yetki vermiştir. Ancak yapım sırasında demiryolunun Topkapı Sarayı’nın bahçesinden geçmesi gündeme gelince çevresindekiler bu duruma karşı çıkmışlardı. Bu itirazları tebessümle karşılayan Abdülaziz “tren saraydan değil isterse üstümden geçsin yeter ki bu demiryolu yapılsın” diyerek bu konudaki isteğinin ne denli güçlü olduğunu gösterdi.
ABD meclisindeki padişah kimdir? ABD Temsilciler Meclisi’nin salonunun duvarlarında dünyaya ün salmış kanun koyucularından 23 tanesinin mermerden yapılmış kabartma portresi asılıdır. Bunlardan biri de ünlü heykeltraş Joseph Kiselewski tarafından yapılan Kanuni Sultan Süleyman portresidir.
Ağaç kesenleri affetmeyen padişah kimdi? Kanuni Sultan Süleyman’ın büyük bir ağaç sevgisi vardı. Avrupa’ya yaptığı seferlerden birinde bir yeniçerinin bir armut ağacının dalını kırdığını görünce yeniçerinin kendi yayının kirişi ile bu ağaca asılmasını emretmişti.
45 gün süren deprem ne zaman oldu? İstanbul’un en korkunç depremlerinden biri 14 Eylül 1509’da yaşandı. Sarsıntılar 45 gün sürüp ortalığı harabeye çevirirken deniz dalgaları Galata Surları’nı aşarak şehirde bir tufan görüntüsü yarattı.
Giyotin nasıl bulundu? Kafa keserek mahkumların hayatına son veren “giyotin” adlı ölüm makinesi bir doktorun insan sevgisi yüzünden icat edilmiştir. Dr. Guillotin o yıllarda Fransız devriminin getirdiği eşitlik ilkesine uygun olarak mahkumların ölümününde eşitlik ilkesine uygun olarak yerine getirilmesini öngörüyordu. Bu yüzden projesini çizdiği yüksekten düşen büyük bir bıçaktan ibaret makine onun ismi ile anılmaya başladı.
Herkül’e benzeyen padişah kimdi? 4. Murat bedensel olarak olağanüstü güçlü bir adamdı. Çok iyi silah kullanır, iyi dövüşür, bir ok atışta kalkanı delerdi. Yanında bulunan silahtar Musa Paşa’yı zaman zaman sağ eliyle kuşağından yakalayarak havaya kaldırır, bir müddet dolaştırdıktan sonra tekrar yere indirirdi.
Osmanlı’da nevruz nasıl kutlanırdı? Farsça “yeni gün” anlamına gelen Nevruz Osmanlı’da da şenliklerle kutlanırdı. Baharın başlangıcı kabul edilen Nevruz ile birlikte herkes birbirine Nevruziye denen kıymetli hediyeler verir, yine Nevruziye denen içinde sandal ağacı, anber, gül suyu, zencefil gibi türlü baharatların bulunduğu çok kuvvetli ve nefis bir macun özel olarak hazırlanarak padişaha ve devlet büyüklerine ikram edilirdi.
Anıtkabir’in altından ne çıktı? Anıtkabir, Atatürk’ün “Buradan Ankara ne güzel görünüyor” dediği Rasattepe’de 9 Eylül 1944 yılında atılan temel çalışmalarıyla başlamıştı. İnşaat çalışmaları sırasında yapılan kazılarda buranın Frigyalılar’a ait eski bir mezar alanı olduğu bulunan mezarlardan anlaşılmıştı. Ata’nın bu kabire nakli ölümünden ancak 15 sene sonra gerçekleşti.
Denizaltıdan düzenlenen ilk suikast kimeydi? İttihat ve Terakki’nin son sadrazamı Talat bey, trenle Ankara’ya giderken Tuzla’yı geçtikten bir müddet sonra suikaste uğramıştı. Kıyı boyu giden trene birden bire Tuzla açıklarında suyun üstüne çıkan bir denzialtından ateş açılmış, Talat Bey’e bir şey olmamasına rağmen trenin yola devam edecek hali kalmamıştı. Denizaltının ve suikastın kimler tarafından yapıldığı tüm araştırmalara rağmen bulunamamıştı.
Logaritmayı kim buldu? Logaritmayı ilk kez 1730 – 1790 yılları arası yaşayan bir Türk bilgini olan Gelenbevi
Bu muazzam caminin küçük minaresinin yapıtaşları arasında elmas madeni de vardır. Kimsenin baş edemediği Rabia’nın ölümü biraz acı oldu. Osmanlı döneminde yüzleri pürüzsüz ve tüysüz olan civelek gençler pamuk ipliğinden bir peçe örterek sokağa çıkarlardı. . Voyvoda Rabia kimdir? 17’nci Yüzyılda yaşadığı öne sürülen ve zalimliğiyle ünlü Bosnalı İbrahim Voyvoda aslında 18 yaşında Rabia adlı bir kızdı. Cevahir mücevher anlamına gelir.İsmail Efendi bulmuştu.. Ne kadar güçlü olduğunu ölmek üzereyken başından geçen bir olayla son kez kanıtlamıştır. Göğüs perçemini kim bırakırdı? Eski kabadayılar göğüslerini ustura ile tıraş ederler. Buna ‘göğüs perçemi’ derlerdi. Bir çengele asıldı ve halkın gözü önünde ölüme terk edildi. yalnız bir tutam kıl bırakmayı ihmal etmezlerdi. Elmasların kullanılma nedeni İran Şahı’nın.. Elmaslar caminin yapımı sırasında para biterse kullanılması için gönderilmişti. Batı’da kullanılan “logaritma” idi. Kara Mehmet bir semt kahvehanesinde kalp krizi geçirerek ölmüştür. Bu perçeme mali güçlerine göre boncuk ya da pahalı inciler takarlardı. Kara Mehmet kimdir? Kara Mehmet halk arasında gücüyle ün yapmış bir pehlivandır. Çubuklar öylesine iç içe geçmişti ki daha sonra onları demir küskü ile açmak isteyenler başarılı olamadılar. Kanuni Sultan Süleyman’a bir çekmece dolusu elmas yollayarak yaptığı jesttir. Elmastan yapılan camii hangisidir? Süleymaniye Camii’nin sağdaki küçük minaresi Cevahirli Minare olarak bilinir. Ancak Sultan Süleyman elmasların parasını karşılayacaklarını belirtti ve minarenin yapımında kullanılmalarını emretti. Gelenbevi İsmail Efendi matematikle uğraşırken sayı değerlerini ondalık bölümlere göre düzenleyip hesapları son derece kolaylaştıran bir sistemi kendiliğinden bulmuş. ancak bunu pratik bir uygulama sayıp fazla önemsemediğinden kimseye bahsetmemişti. Bu. Kriz anında dayandığı dokuz çubuklu demir parmaklığı kağıt gibi birbirinin içine geçirmişti. Civelek kime denir? Civelek tüysüz yeniçerilere verilen isimdir.
Bayram arifesinde meyhaneciler gedikli müşterilerinin evlerine midye ya da uskumru dolmaları gönderirlerdi. Bu iş için tersanelerde ayrı bir bölük. Kurası tersaneye çıkan erkekler askerlik yapmamak için bedel olarak para ödemez. Baba Cafer kimdir? Eskiden borçları olanlar Baba Cafer Zindanı’na atılırlardı. Mesleği küfür yemek olan esnaf kimdi? Dalkavukluk eskiden nizamnameleri. Bir sakatlık olursa hareketi yapan dalkavuğu tedavi ettirmeye mecburdu. Baba Cafer’den bir borçlu kurtarmak büyük sevap sayılırdı. Bu ikramlara ‘unutma bizi dolması’ denirdi. ellerin ve ayakların domuz topu şeklinde bağlanması 40 paraydı. Pırpırı Kıyafet’i kimler giyerdi? 19’uncu Yüzyılın başlarında İstanbullu gençler arasında kabadayılığın o zamanki diğer bir şekli olan Külhani dolaşmak moda olmuştu. Köyüne veya kasabasına dönen mandalar coşkulu bir törenle karşılanırlardı. Sahibinin yerine askerlik süresini dolduran mandalar bir terhis tezkeresi verilir. tersaneye manda verirlerdi. Bu kıyafete ‘Pırpırı Kıyafet’ denirdi. . kollarını sıvar. Ölüm olursa masraflar işi yaptıranlar tarafından karşılanıyordu. bu tezkereler sırmalı kordonlarla boynuzlarının arasına asılırdı. Bu dolapları mandalar çekerdi. merdivenden yuvarlamanın ücreti 180 paraydı. vücutlarına çeşitli dövmeler yaptırarak etrafa hava atarlardı. Bu kişiler başlarına üç metre boyunda şal sarar. bacaklarını açıkta bırakan kalyoncu mintanı giyer. Dalkavuklar kendilerine yapılan her türlü hakarete tahammül eden bu işi meslek edinen insanlara verilen isimdi. Mandadan asker olur mu? Eskiden tersane havuzlarına gemi alınınca havuzların suyu büyük bostan dolapları ile boşaltılırdı. borçlarını ödemeleri için halka yalvarırlardı. Dalkavuklara yapılan her muzipliğin bir tarifesi vardı. Hapsedilen borçlular zindanın tek penceresinden yardım isterler.‘Unutma bizi dolması’ nedir? Eskiden ramazanda meyhaneler zorunlu olarak kapatılırdı. kahyaları. Bir fındık sıçanını kuyruğu dışarıda kalacak şekilde dalkavuğun ağzına sokma 400 para. bölüğün başında da Manda Ağası bulunurdu. Mesela dalkavuğa atılan her tokatın bedeli 30 para. narhları olan bir esnaf kuruluşuydu.
yüzyılın sonra İstanbul’un belediye reislerinden Hüseyin Bey. Bu büst 1914-1918 arasında Sivas Valisi Muammer Bey’in girişimiyle Hafik-Zara yolu üzerinde yapılmıştır. kahvede iskambil oynamaya giden bir seyyar ekmekçiyi cezalandırmak için atının yerine bağlattı. Osmanlı ordusunun ilk gemisini kim yaptı İlk gemi. Bu heykel 1937’de yine Sivas Valisi Nazmi Toker tarafından kaldırılmıştır. Sultan IV. Belediye reisi kumar oynayanlara ne yapıyordu? 19. Hadise anlaşılınca Elmas. Kaşıkçı da Elması çok ucuz bir bedele kuyumcuya sattı. yüzyılda. Bu sanatkar asker sonralarda adını yaptığı eserlerle duyuracak olan Mimar Sinan'dı. Seyyar sırtındaki ekmek küfeleriyle bekledi. Serasker Rıza Paşa kimdir? Bir gün ikinci Mahmut Mısır Çarşışı’nda halk arasında gezinirken uğradığı bir dükkanda kendisine kahve getiren sevimli bir kahveci çırağını çok sevdi. Van gölünde. Hemen o gün saraya alınan çocuk sonradan tarihimizin meşhur Serasker Rıza Paşa’sı olmuştur. Osmanlı ordusunun Doğu seferi sırasında bir yeniçeri askeri tarafından yapılmıştı. İlginç olan. yüzyılda Üçüncü Ahmet’in oğlu Şehzade Mustafa’nın sünnet düğününde bir cambaz Haliç’i gemi direkleri üzerinde gerilen bir ipte geçti. Kaşıkçı Elması nasıl bulundu ? Osmanlı hazinesinin meşhur “Kaşıkçı Elması” IV. Haliç'i gemi direkleri üzerinden iple geçen kimdi? 18. Mehmet zamanında fakir bir adam tarafından İstanbul Yenikapı’da bir çömleğin içinde bulundu. Mehmet tarafından hazineye alındı.Türkiye’nin ilk heykeli nerede dikildi? Türkiye’nin ilk heykeli 10 metre uzunluğundaki Osman Gazi büstüdür. Gericiler heykeli protesto ederek törene katılanları ‘Taş Dikenler’ olarak adlandırmışlardır. açılış törenini devrin müftüsünün yapmış olmasıdır. . 16. Adam Elmas'ı iki tahta kaşık karşılığı bir kaşıkçıya devretti.
Kibar ve zengin gençler o zamanın kabadayılarından sayılan Levent’lerin külhanbeyi kıyafetlerini giyerler. yüzyılda Macaristan’ın Sobatzka Kalesi’nin Osmanlı muhafızları çok sevdikleri bir koçu özenle besliyorlardı. Rengarenk ipek püsküllü şemsiyeler yalın ayaklı. yüzyıl sonlarında İstanbul gençleri arasında şemsiye modası çıkmıştı. at üstünde şemsiye açarak dolaşırlardı. . Yangının ardından kule bu kez kagir olarak yapıldı. İkinci Viyana Kuşatması ile başlayan felaketli devirde kale Almanlar tarafından kuşatıldı. Ağa'nın bu harekete etrafındakileri şaşkına çevirdi. "baba sende kiriş gerecek kuvvet varmı ki ok alıyorsun ?" diye laf attı. yüzyılda gençlerin gözde aksesuarı neydi? 18. Bu sözlere çok öfkelenen Ağa. dökük kıyafetli gençlerin bile elinde görülürdü. kendini tutturmadan askerlerle beraber Budin’e gelmişti. Kendini yukarı çektiğinde altındaki atı da havaya kaldırdı. Onlarla beraber fırlayan koç da sahiplerini yalnız bırakmamış iri boynuzları ile önüne çıkan düşman askerini yaralayarak. O zaman ahşap olan kulenin içindeki fener ağır yağlar ile yakılırdı. Kurtuluş imkanı göremeyen askerler bir sabah vakti kaleden fırlayarak düşmanı yarıp Budin yoluna doğru yöneldiler. Ancak ne yazık ki aynı yılın kurban bayramında kesildi! Ünlü okçu kuvvetini nasıl kanıtladı? Kanuni Sultan Süleyman zamanında okçulardan ok satın alan ünlü Kemankeşler soyundan 80 yaşındaki Ahmet Ağa'ya bir okçu çırağı. Bir gün fenerin yakıldığı büyük kandil tutuşarak ahşap kule bir meşale gibi yandı. Kız kulesi ne zaman "aydınlandı" ? Kız kulesine ilk deniz feneri üçüncü Ahmet devrinde Sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa’nın emri ile konuldu. "Kahraman koç"un sonu ne oldu ? 17. at üstündeki ihtiyar çarşının kapısından sarkan zincirlere kolları ile sarılıp aynı anda bacaklarını altındaki atın karnına doladı. Bu gazi ve cengaver koç Budin’de büyük bir şöhret kazandı.18.
yani saat yönünde.Yıldırım nasıl düşüyor? Gökyüzünde yılda 3 milyar şimşek veya yıldırım oluşmaktadır. Ardından yine yukarıdan yere iner ve iki taraf arasındaki potansiyel farkı sıfırlanana kadar bu olay 10-12 kez tekrarlanabilir. Kim bilir? Belki bir gün gelecek yıldırımları da enerji kaynağı olarak kullanmayı öğranaceğiz. alt katmanlarında ise negatif (-) yüklü olarak birikiyor. böyle küçük bir ortamda dünyanın dönüşünün etkili olup olmayacağı tartışma konusu. Tabii içinde buharlaşan suyu da yukarı taşıyarak. Yerden de buluta doğru bir boşalma oluyor. Bu elektrik enerjisi bulutların üst katmanlarında pozitif (+). Bilim insanları buna "Coriolis" kuvveti diyorlar. bir lavabodan boşalan suda. Bu gök olayı insanlığın ilk tarihlerinden itibaren ilahi bir işaret olarak görülmüştür. güney yarımkürede ise tam tersidir. Su düz olarak delikten boşalmayacak. Her şey güneş ışıkları ile yeryüzünde ısınan havanın yükselmesi ile başlıyor. döne döne bir hortum oluşturacak şekilde boşalacaktır. Lavabodan su niçin sağa dönerek boşalıyor? Lavabonuzu veya küvetinizi su ile doldurun ve tıkacı aniden çekin. Bu yükselen hava yaklaşık 2-3 kilometreye ulaşınca havanın soğuk katmanlarına rast geliyor. Güçlü bir fırtına. Yıldırım düşmesi insanlar için tehlikeli olmasın rağmen insan yaşamına faydası da vardır. Yerden 100 metre yükseklikte bu iki akım birleşiyor ve iletkenliği çok fazla olan bir koridor oluşuyor. Bu dönüş yönü kuzey yarımkürede sağa doğru. Yıldırımlar yeryüzündeki bitkiler için faydalı maddeler olan nitratlar ve oksijenin de yeryüzüne inmesine neden olurlar. İşte bundan sonra yıldırımı hiçbir şey durduramaz. yoksa yeren havaya mı oluştuğunu yaratan soru bu. . Bu bulutlar daha sonra hava akımları ile 20 bin metreye kadar tırmanabiliyorlar. Bir değişle yılın herhangi bir zamanında dünyanın üstünde 2 bin yıldırım bulutu vardır ve dünyamıza her saniyede 100 yıldırım düşmektedir. Her iki yarımkürede böyle birbirine ters yönde hava akımlarının ve okyanus akıntılarının olduğu herkes tarafından kabul ediliyor da. Hiroşima'ya atılan atom bombasından 100 kat daha fazla enerji açığa çıkarmaktadır. Yıldırım düşerken çok şaşırtıcı bir şey oluyor. Bulutun içindeki yük havayı iyonize edecek güce ulaştığında şimşek oluşuyor. pozitif yük hızla buluta doğru onu nötr hale getirmek için yükselir. Yıldırımın bu andaki ısısı 30 bni derece olup güneşin yüzeyindeki ısının 5 katı kadardır. İşte yıldırımın havadan yere mi. Yağmur bulutlarının alt yüzeylerindeki büyük negatif yük içindeki elektronları iterek oarayı da pozitif yüklü hale getiriyor ve bu yük saniyede bin kilometre hızla toprağa iniyor. yani kısa devre yapıyor. Soğuk havalarda nefes verince nefesimiz nasıl buharlaşıyorsa aynen o şekilde buharlaşıyor ve gördüğümüz bulutu oluşturuyor.Aslı tam bilinmemesine rağmen bulutların bu yükselişleri sırasında içlerinde oluşan buz kristallerinin birbirlerine sürtünerek bir statik elektrik enerjisi açığa çıkardıkları öne sürülüyor. Bu koridordan yerden göğe doğru neredeyse ışık hızının üçte biri hızla yükselen akım yıldırımın göze gelen şiddetli ışığını da yaratır.
atış sırasında ekvatorun dönüş hızı B noktasına göre neredeyse iki kat olacağından mermi B noktasının doğusuna gidecektir.güney doğrultusunda hareket eden hava akımları ve okyanus akıntıları bu durumdan etkilenirler. bu gezegenden bakıldığında görünümü parlak bir yıldızdan farksızdır.. Yani biz bu galaksiyi bu kadar yıl evvelki hali ile görüyoruz. Kuzey yarımkürede sağa. Jüpiter. Güneş sistemimizde bile mesafeler o kadar büyüktür ki.. diğerleri de ideal şartlarda 50 kere deney yapın ve görün diyorlar. Satürn. Bir kısmı burada suyun musluktan çıkış şekil ve hızının. gezegenler sürekli yer değiştirirler. Zaten güneş sistemimizde bulunmalarına rağmen Neptün ve Plüto teleskop kullanmadan dünyamızdan görülemezler. Ekvatordaki biri. Güneş Neptün'e o kadar uzaktır ki. Her iki yarımkürede kuzey . Halbuki sadece Samanyolu galaksisinde 100 milyar yıldız olduğu tahmin edilmektedir. Andromeda galaksinin ışığı dünyaya 2. dünyamıza 8 dakikada gelen güneş ışığı. Bu gezegenler güneşe yakınlık sırası ile Merkür. dünyamız. Haydi banyoya. B'yi ise onun tam kuzeyinde 45 derece paralelinde iki nokta olarak düşünelim. bir günde dünya çapı kadar yani 40 bin kilometre giderken bir diğer ifade ile saatte 1670 kilometre hızla yol alırken. A'yı ekvatorda. Neptün ve Plüto'dur.Dünya kendi etrafında dönerken her tarafındaki hız aynı değildir. Bir top mermisini A'dan tam kuzeye nişanlayıp attığımızda. ancak birer nokta olarak gözükürler. hava akımlarının üzerinde bulundukları yerle birlikte hareket etmelerinin etkileriyle oluşan bir tabiat olayıdır. güneyde sola dönerler. lavabonun ve suyun gittiği yerin yapısının etken olduğunu söylüyorlar. . Aynı şekilde kuzey kutbundan hemen hemen hareketsiz bir konumdan tam güneye atılan bir mermi 45 paralelinde dünya dönüş hızı daha çok olduğundan bu sefer hedefin batısına düşecektir. saatte bin kilometre hızla giden modern bir jet uçağı ancak 17 yıl civarında gidebilirdi. Şimdi ne yapıyorlar acaba? Aysız berrak bir gecede gökyüzünde gözle görülebilen yıldız sayısı 7 bindir. Uranüs. Bu durum güney yarımkürede ise sola doğru gerçekleşmektedir. Küçük bir teleskopla 25 milyon yıldız görülebilir. Bu durumda ekvatordaki bulutlar da kutupdakilere nazaran hızlı dönmektedirler. Güneş sistemimizin dışındaki mesafeler ise inanılmaz. güneş sistemimiz içinde bizimle beraber güneşin etrafında dönüyor olmalarıdır. bilimsel deney yapmaya. Bilim insanları bunun lavabo veya küvet gibi nispeten mikro ölçüde de mümkün olup olmadığını hala tartışıyorlar. Yani kuzey yarımkürede kuzeye veya güneye atılan her şey atanın konumuna göre sağa gitmektedir. lavaboya düştüğü noktanın. Örneğin. Neptün'e ancak 4 saatte ulaşır. Ama örneğin ABD'deki Mount Palomar gözlem evindeki teleskopla tüm gökyüzü taranabilse 2 milyar yıldız görülebilir. Güneş ışıklarının dünyamıza gelmek için 8 dakikada aldığı bu yolu. dünya yüzünde büyük bir ölçekte okyanusların dibindeki sürtünme ve bulutların. Bu nedenle çok uzak olan yıldızlar gökyüzünde "sabit" dururken. Venüs.! Yıldızların ışıkları gece niçin kırpışıyor? Geceleri gökyüzünde gördüğümüz yıldızların birçoğu bizim güneşimizden de büyüktürler ama o kadar uzaktadırlar ki. Mars. Gezegenlerin yıldızlardan farkları. Aynı şekilde gökyüzünde asılı gibi duran bulutlar rüzgarın etkisini katmazsanız yere göre hareketsizdirler ama altlarındaki kara parçası ile birlikte dönerler.2 milyon yılda ulaşmaktadır. tam kutuptaki bir insan sıfır hızla sadece kendi etrafında dönmektedir. Ancak bu.
aynanın yansıttığı ışığını görebiliriz. Bazen gözümüze tam olarak ulaşmazlar. Hatta hava şartlarının olumlu olduğu durumlarda hava aydınlıkken Venüs gezegenini bile görebiliriz. Ay dünyamıza çok yakın olduğundan gökyüzünde görüntü olarak yıldızlardan çok büyük görünür. ses hızından çok hızlı ses dalgaları yayar. Atmosferimiz olmasaydı gökyüzü gündüzleri de karanlık olacak. Ayın yüzeyi bir asfalt yol yüzeyi gibi yansıtıcıdır. Niçin gök gürlüyor? Kış aylarında kar yağarken şimşek. Güneşi göremeyiz. . Isınan bu hava aniden genleşir. Ama güneşin atmosferimizde yansıyan ışınları onları görmemize mani oluyor. Ayı. Bu. Gündüz havanın aydınlığı yıldızların parıltısını yok eder. Yeryüzünde nispeten ılınan hava devamlı olarak yükselme meylindedir. Biz gökyüzde aya baktığımızda sadece onun güneşten yansıttığı ışığı görüyoruz. Bu durum gece de devam eder. geceleri olan durumdur. Genellikle "ayın karanlık yüzü" diye kullanılan deyiş şekli yanlıştır. Koyu renktedir ama tam siyahta değildir. Bu evimizdeki sıcak radyatörün veya bir ateşin ya da yazın çok sıcak yolların üzerindeki yükselen havanın arkasındaki şekillerin görüntüsünü dalgalandırmasına benzer. güneşle birlikta yıldızları da görebilecektik. Doğrusunun "ayın arka yüzü" olması gerekir. Yıldızların zayıf ışıkları bu yükselen hava dalgası içinde kırılırlar. Bazı durumlarda ampülün ışığını dğrudan görmesek bile. Güneşi büyük bir ampül. genişler. Yıldırım ve gök gürültüsünü en çok yaz aylarında. Kış aylarında havanın alçak ve yüksek kısımları arasında ısı farkı az. yani aynadan yansıyan ışığını görebiliriz. yani kesik kesik gelirler. Güneş kadar ışık saçmıyor ama yine de gökyüzündeki en parlak yıldızdan bin kat daha fazla ışık yansıtabiliyor. hava ılık ve nemli iken yükselen havanın etkisiyle olur. Şimşek vaya yıldırım etraflarındaki havayı saniyenin milyonda biri kadar bir sürede 30 bin dereceye kadar ısıtırlar. Ama ayın olduğu bölgede ışık yeterli ise geceki gibi çok parlak olmasa da onu görebiliriz. bütün yıldızlar da. Ayın dünyamız etrafındaki dönüş süresi ile kendi etrafındaki dönüş süresi hemen hemen aynı olduğundan. çünkü dünyamız ondan gelen ışığı bloke etmiştir.Yıldızların göz kırpıyormuş gibi ışıklarının kırpışmasını sebebi. yıldırım ve sonucunda gök gürültüsü olayı daha az görülür. Eğer konumuna göre güneşten iyi ışık alabilirse gündüzleri de gökyüzünde rahatlıla görünebilir. Normal atmosfer basıncının neredeyse 100 misli bir basınçla. ayı da büyük bir ayna olarak düşünebiliriz. Niçin ayı bazen gündüz de görüyoruz? Ay sadece gece görülebilir diye bir şey yok. biz ayın hep bir yüzünü görürüz ama ay dünya ile güneş arasındayken bize bakan yüzü karanlık. Ampulü de. aynayı da birlikte gördüğümüz durum ise aynı gündüz görünme durumudur. Bu aynen ses hızını geçen uçaklarda olduğu gibi kulağımıza bir nevi patlama sesi olarak ulaşır. Gündüzleri de periyoduna bağlı olarak ay da tepemizde. alçak seviyelerde ise nem de fazla olduğundan şimşek. çok uzaktan geliyor olmaları ve atmosferimizdir. Aslında parlak yıldızların olduğu bölgede gökyüzünün parlaklığı da biraz daha farklıdır ama bu farkı pek algılayamayız. yıldırım ve gök gürültüsü nadiren olur. güneşe bakan arka yüzü aydınlıktır. Gerçi görülebilir gezegenlerden gelen ışılar da yükselen hava dalgaları ile kırılır ama onların ışıkları daha güçlü olduklarından gözümüze ulaşmada kesinti olmaz ve göz kırpmazlar.
California Üniversitesinden Prof. sublime denilen şekilde sıvı hale geçmeden. Kar tanesinin oluşumu hakikaten bir tabiat mucizesidir. Genel kanının aksine kar yağması havayı ısıtmaz. bulut ile yer arasındaki hava sıcaklığıdır. Hafiflikleri nedeniyle yere o kadar yavaş inerler ki 3 bin metreden inmeleri 2 saat alabilir. Dolu yağışı daha ziyade ılıman iklimlerde ve bahar aylarında görülğr. Eğer bulut ile yer arasındaki hava sıcaksa bu kar taneleri yere düşene kadar yağmur tanesi haline dönüşebilirler. Çünkü gök gürültüsünün sesi bize ses hzı ile ulaşırken. biz buna "sulu sepken" diyoruz. Steve Lindow "snomax" denilen bir proteini toz parçacıları yerine kullanarak suni kar üretmeyi başardı. Isınan hava ile yükselen su buharı. Eğer bunlar olmazsa saf su -40 derecede bile kristalleşemiyor. bir kısmı yağmur damlası halinde düşerler. Bu şartlarda kar kesinlikle oluşamaz. 0. Çapı 5 milimetreden büyük dolular halinde . Bu madde sayesinde daha hafif ve kuru kar tanelerinin üretilmesi sağlandı ve Norveç'te yapılan 1994 kış olimpiyatlarında çok yaygın olarak kullanıldı. bulutların bulundukları yüksekliklerde hava sıcaklığı çok düşük olunca. Buz taneleri ağırlıkları nedeniyle o kadar hızlı düşerler ki bulut ile yer arasındaki sıcaklık ne olursa olsun eriyecek zaman bulamazlar. Çok soğuk havanın içine su alma kapasitesi daha azdır. aksine ısınan hava karın yağmasına sebep olur. Yıldırım veya şimşeğin görülmesi ile gök gürlemesinin duyulması arasında geçen süre saniye olarak ölçülür ve üçe bölünürse uzaklık kilometre olarak bulunabilir. Her bir koldan 3 ve 12'li kollar çıkar. Doğal kar tanelerinin ortasında çekirdek olarak toz parçacılarının olduğunu biliyoruz. Gök gürlemesi normal şartlarda 24 kilometreden daha fazla mesafelerden işitilmez. şimşek ve yıldırımın görüntüsü gözümüze ışık hızıyla ulaşır. yıldırım da tek bir olay değil bir seri olayın birleşimidirler. elektrik akımı daha güçlü olduğundan kulağımıza gelen ikinci ses birincisinden güçlüdür. su buharı yeryüzünden yükselebilir. Yıldırımın ilk çakışından sonraki yukarı doğru olan dönüş çıkışında. Buradaki güçlü hava akımları ile bu buz kristalleri de birleşerek buz tanelerini oluşturur. bir kısmı kar. Niçin kar yağıyor? Kış aylarında güneş ışınları olmadığı için. kar yağışı yetersiz olduğu zamanlarda suni kar üretiliyor ama bu görüldüğü kadar kolay değil. ama soğuksa yere kadar kar tanesi olarak inmeyi başarabilirler. Hava 3 derece gibi biraz ısınınca.1 milimetre çapındaki buz kristalleri birbirlerine yapışarak kar tanelerini oluştururlar.Buna gök gürlemesi diyoruz. İlk olarak 1975'de Berkeley. İçine alamadığı su ya "don" şeklinde yeryüzünde kalır ya da "kırağı" oluşur. Bazen bulutun altındaki sıcaklık öyledir ki. bu aşamayı atlayarak doğrudan buz kristali haline dönüşür. Biz de sanki kar yağdığı için hava ısınmış gibi algılarız. yükselen su buharı. Şimşek de. hava akımları ile daha da yükelerek 12 bin metre civarında -50 derece hava sıcaklığında buz kristallerine dönüşür. çok yüksekliklerdeki soğuk hava tabakalarına ulaşabilir ve kar yağışı meydana gelebilir. Yani yağmur veya kar yağmasını belirleyen ana unsur. Gerçi bazı kayak merkezlerinde. Bu dizilişin sebebinin oksijen atomlarının diziliş şekli olduğu sanılıyor. Kar kristalleri altıgen bir şekil içindedirler.
Suni yağmur yaratabilmek için günümüzde bazı teknolojiler geliştirildi ki. bazı yerlerde de caddelerde sandallarla dolaşılıp. Yeryüzünden buharlaşıp. yani hava kirliliğinin artması ise tam tersi etki yapıyor. yani yüzde 78'i okyanusların üzerine yağıyor. Niçin yağmur yağıyor? Heralde siz de haberlerin sonunda hava durumunu merakla izliyorsunuzdur.yeryüzüne ulaşırlar. Yağmurun oluşabilmesi için ana etkenlerden biri olan toz parçacıklarının. Ancak bulutun içindeki su damlacıklarının tümü yağmur olarak yeryüzüne inmiyor.81 santimetre yağmur yağmıştır. yaklaşık 1 kilometre çapındaki bir bulutun hacmi 4 . Atmosferde. Aslında tüm bu şartların oluşması çok enderdir ve bu nedenle dolu yağışı hem çok az görülür. Peki nasıl oluyor da başımıza böyle göklerden sular geliyor? Aslında mekanizma basit. Bugüne kadar dünyamızda tespit edilmiş en yoğun yağış 26 Kasım 1970'de Guadaloupe'de olmuş. Bunun için bulut uçak veya helikopterden gümüş iyodür ile bombalanıyor. yani başımızın üzerindeki havada 13 milyar ton su buharı bulunuyor. Bulutları oluşturan bu su damlacıkları hemen yakınlarındakilerle sürekli birleşiyorlar. Onlar bu yöntemle yağmur miktarını yüzde 13 oranında artırabilmişler. sadece bir dakikada 3. çünkü havanın içindeki su miktarının kaynağı hemen hemen aynı oranda okyanuslardan geliyor. Bazı yerlerde kuraklıktan yağmur duasına çıkılırken. Bunun hepsinin bir anda yeryüzüne indiğini düşünebiliyor musunuz? Dünyamızda yağmurun çoğu. 5. Güneş ışığının etkisi ile yeryüzünden su buharlaşıyor. ağırlıkları artıyor. hem de çok kısa sürer. hatta günlerce sürebilir. temeli su damlacıklarının yapışabilmesi için çekirdek görevi yapabilecek tozları bulutun içine gönderebilmektir. Yükseldikçe hava soğuyor ve hava basıncı azalıyor. Bir nulutun en fazla yarısı yağmur olarak yağabilir ve bu da normalde 30 dakika sürer ama bulut devamlı olarak yeniden oluştuğundan yağmur saatlerce. Bu durumda havadan hafif olduğundan atmosferde yükseliyor. Yağmur damlalarının yarı-çapları 0. Su buharı soğudukça havadaki toz parçacıklarına tutunarak su dalası haline dönüşüyor ve bunların milyonlarcası havada birleşerek gözümüze bulut olarak görünüyorlar. Acaba yarın yağmur yağacak mı? Şemsiyemi yanıma alayım mı? Yağmur günlük yaşantımızın çok önemli bir parçasıdır. Bulutlar nasıl oluşuyor? Tepenizde gördüğünüz orta büyüklükte. Bu da çok normal. bulut oluşturup sonra yağmur olarak yeryüzüne dönen su buharının havada geçen bu macerası ortalama 8 gün sürüyor.0 milimetre yarı-çapındaki bir yağmur damlasının 1800 metre yükseklikteki bir bulutun çıkıp başınızın üstüne düşmesi için geçen zaman yaklaşık 3 dakikadır. Yani aslında şemsiyenizi açabilmeniz için yeterli süre vardır. büyüdükçe büyüyorlar. Bu arada rüzgara bağlı olarak bulutlar devamlı hareket ettiklerinden yağmur çok geniş bir alana yağabilir. eşyaları kurtarmaya uğraşırlar. yani gaz haline geçiyor. bu durumda damlacıklar küçülüyor ve yağmur olarak yere düşmeyi başaramıyorlar. sel basan evlerden.5 milimetreden 6. Bu işte de en iyi olan İsrailliler.35 milimetreye kadar değişebiliyor. yeterli ağırlığa ulaşınca yer çekiminin etkisi ile yere düşmeye başlıyorlar.
Yağmur bulutlarına da diğerlerinden ayırmak için 'nimbo. Bu sınıflandırmaya göre. güneşten daha az ışık alır ve güneşin gittiği zamanlarda bu ışığın getirdiği ısıyı süratle kaybeder. bu kadar tonlarca ağırlık havada durabiliyor? Gerçekten bulutlar gökyüzünün inanılmaz ve harika süsleridir.b. üzerlerine gelen ışıkları doğrudan yansıtırlar ve bu tip bulutlar pamuk gibi beyaz görünürler. ince. Soğuk hava çok uzun aralıklar da olsa düşen her yağışı dondurup. Havadaki sıcaklık yatay olarak genellikle aynıdır. ağırlaşıp yere düşene kadar tepemizde gezinip dururlar. Bulutun tabanı yerden 2 bin-6 bin metre yükseklikte ise ön ismi 'alto'. Bulutlar şekillerine ve yüksekliklerine göre sınıflandırılırlar. Her ne kadar bir kilometre çapındaki bir bulutta en azından 1000 ton su varsa da bu hacimdeki hava 1 milyon tondur. havadan hafif minik su buharları şeklinde doğruca gökyüzüne yükselir. koruduğu için sürekli kar ve buzlarla örtülüdür. Başlangıçta bu damlalar o kadar küçüktür ki. Belirli bir yükseklikte basınç azaldığı. yani kalınlaştıkça ışığı daha az yansıtırlar. gibi o kadar çok etken vardır ki. Çünkü güney kutbu deniz seviyesinden daha yüksektir. Bulutların bu kadar ağarlığa rağmen gökyüzünde asılı kalabilmelerinin sebebi bu damlacıkların çok küçük olmalarıdır. Bulutun oluşumunda başlangıçta oluşan su damlacıkları o kadar küçüktür ki. havadaki toz miktarı v. Dünyadaki buzların yüzde 90'ı güney kutbundadır. Çünkü oluşumlarına etki eden hava akımları. 6 bin metreden daha yükseklikte ise de 'sirro' oluyor. basınç. Hiçbir bulut diğeri ile şekil ve hacim olarak aynı değildir. tutam tutam.milyar metreküptür ve içinde 1-5 milyon kilogram su vardır. Bulutun ortası ile üst kenarı arasındaki ısı farklı olduğu ve üst tarafında su damlası oluşumu devam ettiği için üst taraflar kıvrımlıdır. yani bin kez daha ağırdır. buzlar denizinaltında 600 metre derinliğe kadar iner. ufukta tabaka halinde görünenlere de 'stratus' deniliyor. Sanılmasın ki güney kutbu devamlı kar yağışı aldığı için dünyanın en soğuk yeridir. bu nedenle de yağmur bulutları daha koyu. Bu nedenle havanın içine suyu alabileceği yükseklik yatay olarak hemen hemen aynı olduğundan bulutların altları daha düzdür. Ortalama sıcaklık olarak güney kutbu eksi 49 derece ile kuzey kutbundan 2 derece daha soğuktur. Genelde üç ana grupta toplanırlar. hava da soğuduğu için minik su damlacıkları haline geçerler ve bulutları oluştururlar.6 derece ile Antartika Vostok istasyonunda ölçülmüştür. (İnsan saçı 100 mikrometredir. Antartika daima karla kaplı olmasına rağmen dünyanın en az yağış alan çöllerinden daha kuraktır. çapları birkaç mikrometredir. Bu nedenle de bulutlar içerlerindeki yağmur taneleri iyice oluşup. Yaşam .) Ortalama bir yağmur damlasının oluşabilmesi için bunlardan milyonlarcasının birleşmesi gerekir. Aslında yağmur yağarken yağmur damlası oluşma işlemi devam ettiğinden bulut içindeki suyu boşaltıp bir anda kaybolmaz. ufak bulutlara 'sirüs'. Ayrıca iki tane de yükseklik kategorisi var. gri hatta siyaha yakın renkte görünür. Peki nasıl oluyor da bu kadar su başımıza kovadan dökülür gibi dökülmüyor. kümeler halinde olanlara 'kümülüs'. sıcaklık. bu tip bulutların tabanları üst taraflarına nazaran daha koyu renktedirler. Gittikçe büyüyerek ağırlaşan bu damlalar bulutun altında toplandığından. Isınan yeryüzünden buharlaşan su. Yaşanmış en düşük ve en yüksek sıcaklık kaç derecedir? Şimdiye kadar dünyamızda tespit edilebilen en düşük sıcaklık güney kutbunda eksi 89. nimbüs' gibi isimler ekleniyor. Su damlacıkları birleşip büyüdükçe. çok değişken olan atmosferde iki yerde bütün bu şartları eşit olarak sağlamak mümkün değildir.
Ancak havanın içine alabileceği su miktarının bir sınırı vardır. altında hiçbir kara parçası olmaksızın. göllerde ve nehirlerdeki dibe batan buzlar. çekirdeğinin. Eğer buz sudan daha yoğun. Dünay üzerindeki ortalama sıcaklık 5-10 derece artsa Grönland ve Antartika'daki buzullar erir. Yaşamımızın ayrılmaz bir parçası olan su. donarken de hacmi küçüleceğine büyür. hacminin yüzde 9'u oranında genişler. nemli. aksine sıfır derecenin altına soğutulduğunda donar ve buz olarak hacmi azalacağına artar. Çok kuru bir havada 35 derecede terleyebildiğiniz için fazla bir rahatsızlık duymaya bilirseniz de. Saf su buza dönüşürken. rahatlayamazlar. çevremizdeki her şeyin. okyanuslardaki su düzeyi 100 metre artar ve tabii dünya haritası da önemli bir şekilde değişirdi. Bu durumda buzlar altlarındaki suların donmalarına engel oldukları için dünyamızdaki ani ısı değişikliklerini de önlerler. Soğuk bölgelerde denizlerde. Dünyamızda ölçülebilecek en düşük soğukluk eksi 273 derecedir. gece ve gündüz arasındaki ısı farklarını azaltırlar ve yaz günlerindeki güneş . Bir şey hariç. Ancak buz. genleşir. Yapı olarak iki hidrojen atomunu birleştiren başka elementler de vardır ve onlar fizik kurallarına uyarlar.ancak buz parçalarının kıyılarında penguen ve fok sürüleri olarak görülür. Bilindiği gibi. Ancak su bu kurala uymaz. güneş ışığı alamayacaklarından eriyemeyeceklerdi. yani daha ağır olsaydı. denizin üstünde yüzen bir buz kütlesidir. İnsanlar terleyince ter buharlaşıp havaya karışamaz ve artık terleyemezler. Örneğin aynı yapıdaki 'H2S' eksi 83 derecede donar ve eksi 60 derecede gaz haline geçer. Fizik kurallarına göre bir madde ısıtıldığında genişler. Tabii en yüksek sıcaklık insanı en fazla raatsız eden sıcaklık anlamına gelmez. Buzda su molekülleri olağanüstü gevşek bir oluşum içinde yer alırlar. Kuzey kutbu. Bundan daha düşük sıcaklıkta moleküller hareket edemeyeceği için buna 'mutlak sıfır' denilir. Suyun hacmi. Atmosferde bulunan su miktarı toplanabilseydi. daha doğrusu su buharı da vardır.5 santimetre kalınlığında bir su tabakası kaplardı. Dünyada bugüne kadar saptanabilen en yüksek sıcaklık gölgede 58 derece olarak 13 Eylül 1922 tarihinde Libya'da El-Azizia'da ölçülmüştür. dünya yüzeyini 2. Soğutulduğunda da büzüşür. Ancak su su hidrojen atomlarının dipol bağlantıları nedeni ile sıfır derecede donar. İşte bu fizik yasalarına aykırı özellik dünyamızdaki yaşamı sağlar. Burada havadaki nemin. suyun içinde dibe batardı. dünyamızın hatta gökyüzündeki yıldızların hareketlerinin şimdiye kadar keşfedilen ve bilinen fizik kuralları ile izahı mümkündür. suya doymuş havada 25 derece bile bunalma hissi verebilir. Bu iki hidrojen atomu. artı 100 derecede gaz haline geçer. Böylece yıllar süren birikimlerle her tarafı buzlar kaplayacak ve buzullar devri başlayabilecekti. yani hacmi azalır. bilimsel formülü 'H2O' olan su. oksijen atomu ile birleştiklerinde. yoğunluğunun azlığı nedeni ile suyun üzerinde kalır. arada deliklerin kaldığı bir yapıya sahiptir. iki hidrojen ve bir oksijen atomundan oluşmuştur. yani rutubetin çok önemlibir yolu vardır. Bu suya doyma seviyesine gelince hava artık içine su alamaz. kendi aralarında 105 derecelik bir açı meydana getirirler. donunca niçin küçülmüyor? Günümüzde ilim o kadar gelimiştir ki. Kuzey kutbunda bulabileceğiniz her taş mutlaka göktaşıdır. Buz. atomun. Bildiğimiz her şey fizik kurallarına uyar. Göremeyiz ama havanın içinde su da.
Bundan sonra sıcaklık değişiminin akıl almaz dansı başlıyor. Bu durum dünyamızdaki ısıyı pek etkilemez. hidrojen atomlarının arasındaki açıya biraz dokundu. Elips şeklindeki yörüngesinde dünya güneşin etrafında dönerken güneşe en fazla yaklaştığı mesafe 147 milyon. Yeryüzünde ısınan havanın yükseldiği doğrudur. Güneş dünyamızdan 149. Çünkü bulutlar yerden gelen ısıyı tekrar yere yansıtırlar. Güneşin dünyamızda yarattığı sıcaklık. bir dağın tepesine çıkmakla bu mesafedeki azalış çok önemsiz kalır. tekrar sıfır dereceye kadar çıkıyor. Yani Everest'in dibi ile tepesi arasında 50 dereceden fazla sıcaklık farkı olması doğal.ışığı ile kolayca erirler. Dağ zirvelerinde ise ne bu sıcaklığı yere tekar yansıtacak bulut vardır. Yeryüzünün ısınmasında bulutlar da önemli rol oynarlar. Yani dünya zaten bir yıl içinde güneşe 5 milyon kilometre yaklaşıp uzaklaşmaktadır. bulutlu gecelerden daha soğuktur. Bu sıcaklık düşüşü atmosferin birinci katmanına kadar böyle sürüyor. Dikkat ederseniz bulutsuz geceler. Dağ tepesinin soğuk olmasının bir başka nedenidağ yüzeylerinin şekilleri dolayısıyla güneş ışınlarını dik alamamalarıdır.5 kilometre yol kat ettikten sonra dünyamız yüzeyine yaşayabileceğimizbir ortamı yaratacak şekilde bu kadar ince ayarla gelmesi hakikaten inanılmaz.846) Biz zaten her gün evimizde otururken dünyanın kendi çevresinden dönmesinden dolayı. yani 88. kilometreler arasında hava ısısı bu sefer tam tersi yükseldikçe artıyor.5 milyon kilometre uzakta iken dünyamızdaki en yüksek dağın yüksekliği 9 kilometreyi bile bulmaz. ne de onu tutacak yoğunlukta atmosfer. Bundan sonra da sürekli yükselişe geçerek güneşe yaklaştıkça artıyor. kilometreyi geçip 3. 48. en uzaklaştığı mesafe ise 152 milyon kilometredir. kilometrede -80 derecelere kadar düşüyor. buzun suyun üstündekalmasını sağladı ve dünyamızı bizim için yaşanır hale getirdi. Bu nedenle dağların etekleri bile serin olur. Deniz suyu niçin tuzludur? . (Everest: 8. Güneşin yüzeyinden 2 milyon derece sıcaklıkla çıkan ışığın 149. güneş ile dünya arasındaki mesafeyi düşünürsek. güneşe 12 bin kilometre yaklaşıp uzaklaşıyoruz. ışınların yeryüzünde yansıması ile olur. Eğer buz sudan daha ağır olmuş olsaydı. ama hava bu enerjisini yükselirken harcar ve dağın tepesine ulaştığında çevre hava ısısı ile aynı ısı derecesine gelir. tabakaya girince ta 88. mühim olan ışınların dik gelmesidir. Bu tabakanın sonunda. burada ısınıp yükselen bir hava tabakası bile oluşamaz. Ondan sonra yükseldikçe nemli havda her kilometrede yaklaşık 6-7 derece düşer. ve 48. Ayrıca dağdaki kayalarla birlikte kar ve buz da güneş ışınlarını fazla emmez ve çoğunu yansıtırlar. tabiat ana kendi koyduğu kurallara aykırı olarak. Belki de başlangıçtaki buzul devrinde öyleydi de. dünyanın çapı kadar. gezegenimizdeki tüm su rezervleri donmuş olurdu. Atmosferin ikinci tabakası olan ve içinde ozon tabakası da bulunan 11. kilometreye gelene kadar tekrar düşüşe geçiyor. Yani yeryüzünde ısı 25 derece iken 11 kilometre tepemizde -50 dereceye kadar düşüyor. Güneşe yaklaştıkça hava niçin soğuyor? Dünyamızdaki ısının kaynağı güneş olduğuna göre ve bir dağın tepesi güneşe daha yakın iken orada hava niçin daha soğuk oluyor? Öncelikle şunu söyleyelim ki.
Siz. eksilme ve ilave etme yolu ile deniz suyunun tuzluluk oranını hep aynı tutan bu müthiş ayar gerçekten çok etkileyici. Yüz milyonlarca yıl. Kuyudan atladığımızda süratimiz gittikçe artar. Bilim insanları bunun açıklamasını da şöyle yapıyorlar: Tuz nehirler yolu ile denizlere ilave edilmektedir. Arzın merkezine seyahat nasıl olurdu? Eğer dünyanın merkezinden geçen ve öbür tarafa açılan bir kuyu kazabilseydik ve de bu kuyunun ağzından içeri atlasaydık ne olurdu? Kesin olan bir şey var ki. Ayrıca bu teoriye göre denizlerdeki tuzun her geçen yıl artması gerekir. gerisin geriye düşer ve bu hareket kuyunun iki ucu arasında sonsuza kadar devam ederdi. İnsanı dünyanın merkezine çeken yer çekimi bu noktada her yönde aynı olduğundan.Yirminci yüzyılın başlarında bilim insanları bu konuyu çok basit bir şekilde açıklıyorlardı. Ama hala niçin denizlerin gittikçe tuzlu olmadığının cevabını alabilmiş değiliz. dünyanın merkezine ulaştığımızda. ona bakalım. merkezi geçtikten sonra gittikçe yavaşlamaya başlar. Tuz iki çeşit atomdan yapılmıştır. başlangıçta hava sürtünmesini hesaba katmadığımızı söylemiştik. Dünyanın merkezine ulaştığımızda ağırlığımız sıfırlandı. Dünyamız ise gerçekte 4. Bu minareller içinde en çok olanı kimya dilinde sodyum klorür (NaCl) diye adlandırılan bildiğimiz sofra tuzudur ve bir daha karaya geri dönmez. ama ilk hızla merkezi geçer öbür uca doğrun seyahate devame ederdik. ağırlığımız sıfır olur. erimiş magma içinde eriyip yok olacaktık. Bu açıklamaya göre. Klor'un ise dünya tarihinin ilk dönemlerinde.5 milyar küsur yaşındadır. Bilim insanları bu teoriden yola çıkarak dünyanın yaşının da hesap edilebileceğine inanıyorlardı. Sodyum (Na) ve Klor (Cl). Ama unutmayalım ki. Biz yine de magmayı ve hava sürtünmesibi unutup. bu boş kuyuda yapacağımız yolculuk nasıl olurdu. Öyleyse bu yüksek miktardaki tuz başlangıçta denizlere nereden gelmiştir? Bilim insanları da tam olarak bilemiyorlar ve emin değiller ama iyi bir tahminleri var. Her ne kadar denizlerdeki tuz oranı bölgelere ve zamana göre değişiklik gösterse de içindeki belli başlı elementlerin yoğunluklarının yüz milyonlarca yıl hemen hemen aynı kaldıkları bilinmektedir. kuyunun kenarına iyi tutunamazsak. okyanusların diplerindeki çatlaklar ve volkanlar yolu ile denize karıştığını ve bu ikisinin birleşerek denizin tuzunu oluşturduklarını tahmin ediyorlar. kuyunun öbür ucunda. her ne kadar nehirlerin suları tatlı ise de içlerinde bir miktar da erimiş mineral vardır. siz olun. okyanus tabanındaki kayalar tarafından emilerek veya deniz suyunun çözeltisinden ayrılıp çökelti haline gelerek bir şekilde deniz suyunun içinden eksilmektedir. Bilim insanları Sodyum'un ilk teoride olduğu gibi nehirler yolu ile karalardan denizlere taşındığını. yer kabuğu ile yer merkezi arasında kalan katmanlardan. Sürtünme nedeni ile her seferinde merkezden daha az uzaklaşır ve sonunda merkezde hareketsiz kalırdık. Yataklarındaki bu minarelleri ve içlerinde tuz buluna kayaları erezyona uğratarak okyanuslara taşırlar. yani başladığımız noktadan yaklaşık 13 bin kilometre sonra hızımız sıfırlanır. her gördüğünüz kuyunun içine atlamayın! Gökyüzü neden mavidir? . Ancak nehirlerdeki tuz oranı ile okyanuslardaki tuz oranı mukayese edilerek yapılan hesaplamalarda dünyanın yaşı 300 milyon yıl çıktı. ama aynı zamanda denizdeki diğer kimyasallarlaa birleşerek.
bir metreküpte 50 gramı aşınca herhangi bir şekilde tutuşturulduğunda patlar. Kristalin ışığı kırarak aynı gökkuşağının renkleri gibi ayrıştırdığını göreceksiniz. mavi. 30 kişi de yaralanınca gülmeler durdu. güneşin beyaz ışığı aslında mor.Bu işin daha ilginç bir yanı var. kırmızı tarafındakine göre daha fazla dağılırlar ve atmosferde çoğunlukla mavi renk kırılarak yeryüzüne yansıtılır. yani bir renk değildir. Bu. Peki aslında beyaz renk olan güneş ışınları yukarıda bahsedilenler nedeniyle sarı renk görülüyor da. Böylece güneş ufukta alçalmaya. Peki nasıl oluyor da un bu kadar tehlikeli bir şekilde patlayabiliyor? Sebebi basit. 1981'de ABD'de büyük bir hububat silosu infilak edip. bir lambanın un tozunu tutuşturması sonucu oldu. Silolarda insanların çalıştıkları yerlerde tutuşmak . ışınları ona bakanlara da çok yol kat ederek ulaşır. açısı nedeniyle gözümüze ulaştığı mesafe de uzandığından. onlar tarafından daha çok yansıtılması ve dağatılması demektir. güneşle beraber diğer yıldızlar da görünüyor olacaktı. Güneşten çıkarak atmosferimize kadar yol alan güneş ışınlarının çoğunluğu teğet geçerken. Bilindiği gibi. Benzer durum şeker. bir kısmı atmosferimiz tarafından emilir. puding ve hatta çok ince testere talaşlarında bile oluşabilir. yeşil. ortama da bağlı olarak. ışınların havada daha çok molekül ve parçacık arasından geçmesi. Güneşin ışığı ne renktir. Bu durumda biz gökyüzünü mavi renkte görürken. bir parçasını annenize belli etmeden alın ve güneşe doğru tutun. 1988'de hububat bulunan yerlere belirli bir emniyet standardı getiren kuralların uygulanmasına başlanmasına rağmen 90'lı yıllarda sadece ABD'de undan kaynaklanan ortalama yılda 13 patlama oldu. Eğer evinizde kristal bir avize varsa. güneş ufka yaklaşıp batarken nasıl turuncu. turuncu ve kırmızı renklerin karışımıdır. bütün renklerin karışımıdır. insanlık tarihinin ana gıdası ekmeğimizin en önemli girdisi olan unun çok ciddi bir şekilde yanarak patlayabileceğini kime söyleseniz herhalde şaka kabul eder gülerdi. hatta kıpkırmızı bir renk alabiliyor? Güneş ufukta alçaldığı zaman. güneş sarı renkte görüldüğü halde. patlayıcı bir güç oluşturur. güneşi ufukta görenlere kırmızı ve biraz da turuncu renkler ulaşır. 9 kişi ölüp. hiç düşündünüz mü? Çoğunuzun sarı diyeceğine eminim. Ölüme ve fazla zarara yol açmayan bu patlamadan sonra konu unutuldu gitti. Bir yangının çıkması için üç şeyin bir arada olması gerekir. Bunun ispatı ise çok kolaydır. güneşi yine parlak bembeyaz renkte görecek ancak bütün gökyüzü geceleri olduğu gibi karanlık olacak. Modern günlerimizin başlangıcında. Hava (içindeki oksijen). anında yanar ve bu yangın diğerlerine incirleme yayılır. batma noktasına doğru gelmeye başlayınca. Un niçin çok tehlikeli bir patlayıcıdır? Tarihte kayda geçen ilk un patlaması 1785 yılında İtalya'da Turiri'de bir ekmek fırınında. Atmosferimiz olmasaydı. sarı. güneşi de beyaz-sarı karışımı bir renkte görürüz. Güneş ışığı beyazdır. Bu da toz bulutunda. Çünkü o bir karbonhidrat. Bu ışık atmosferden geçerken mor tarafındaki ışıklar. Havada toz olarak asılı duran karbonhidratın miktarı. yanıcı madde (burada un oluyor) ve tutuşturucu. Un tozları o kadar küçüktür ki. o anda tepesinde bulunduğu yerlerde kırmızı dışındaki renkler atmosfer tarafından emildiği için gökyüzü mavi.
Örneğin domates salatada çiğ olarak yenilebilir. susam ise bitkisinin tohumudur. Amerika kıtasına kadar uzanıyor. salatalık (hıyar) ve benzeri gıda maddeleri teknik olarak meyvedir. yoksa yere serilen unda böyle bir tehlike yoktur. Çarşı. çilek. lahana. pazar anlayışına göre. Silolarda tutuşmaya sebep olan şeyler. üzüm ve muz meyve olarak kabul edilirlerken. taze fasulye. sebzeler ise pişirildikten sonra yenilir. Amerika kıtasının keşfinden sonra Avrupa'ya getirilen ürünlerin içinde en ünlüleri patlamış mısır ve tütündü. Bu tanıma göre kayısı. Örneğin. Patlamış mısır nasıl patlıyor? Patlamış mısırın hikayesi beş bin yıl evveline. kesinlikle ikincisinden daha sağlıklıdır. kendi tohumu veya tohumları bulunan yiyecektir. karabiber ağacın meyvesi.için gereken metreküpte en az 50 gram un tozu miktarına pek ulaşılamaz. maydanoz yetiştiği bitkinin yaprak kısmı iken. endişelenmeyin. bunun yanında tencere yemeği olarak dolması da yapılır. sebze reyonlarında bulunur. Ancak bilim insanları. domates. Ancak tüm mısır taneleri patlamaz. Patlamanın yarattığı büyük basınç boşalacak yer bulamazsa binayı bile yıkabilir. yoksa sebze mi? Genel kanının ikincisi olmasına rağmen aslında domates bir meyvedir. Çarşıda. Şüphesiz ortamın da çok önemi vardır. hatta aslında bir çiçek olan karnabahar bilen birer sebzedir. Bu da bazı yiyeceklerin meyve mi. yani patetes. marul gibi bitki yaprakları. tabiatta bulunduğu şekilde yenilen ve tadı tatlı olan yiyecekler meyvedir. Üstelik yerliler mısırı bir çeşit şişe geçirerek. Açık havada ise patlama olmaz ama yine de tehlikeli bir alevlenme olur. kabak ve patates. domates. asansörler ve konveyörlerin mekanizmalarından çıkan kıvılcımlar olabilir. taze fasulye. şalgam. biz bitkilerin değişik kısımlarını yeriz. Bu olay için tonlarca un gerekir. Bu arada belirtmekte fayda var. şeftali. marketlerde elma. ama asıl ilgi 1510'lu yıllarda Güney Amerika'da terör estiren Hernanda Cortes'in Aztek'lerin dini ayinlerde ipe dizilmiş patlamış mısırları yediklerini görmesi ile başladı. Onlara göre meyve. çoğunluğunu çekirdek diye adlandırdığımız. Hanımlar. tekrar tekrar ısıtarak veya kızgın kuma gömerek değişik şekillerde patlatarak yiyorlardı. kurabiye veya börek yapmak için aldığınız bir kilo undan 50 gramı havaya uçmaz. soğan. bir kesme işlemi. Tabii burada unutulmaması gereken patlamaya sebep verenin yanıcı maddenin havada asılı duran toz miktarı olduğudur. Kolomb kıtaya ayak bastığında yerlilerin mısır kültürünü gördü. Patlayan mısırın gizemini yaratan iki faktör vardır: Mısır tanesinin içinin çok güzel bir ısı geçiş özelliğive müthiş bir mekanik . Geriye kalanlar. Hamur yoğurmak için balkona çıkmanıza hiç gerek yok! Domates niçin meyvedir? Genellikle meyveler çiğ olarak (tabii yıkandıktan sonra). Amerika yerlileri gıda için kullanılacak mısır ile içi daha sulu olan patlayabilir mısırların arasındaki farkı biliyorlardı. pazarda. Birincisine çok fazla yağ ve tuz ilave etmezseniz. sarımsak gibi bitki köklerri. Bu durumda domates meyve midir. yani botanistler. üzüm. yoksa sebze mi olduklarına dair karışıklıklara yol açar. içinde etli veya kuru. bilinçsizce yapılan bir kaynak. sigara. sebze-meyve ayrımını böyle yapmıyorlar. havuç. tarçın kabuğu.
Bunun altında iki tabaka daha vardır. Bir mısırı iğneyle delerseniz. Buradaki PPO'lar havanın oksijeni ile birleşerek aynen demirin paslanması gibi bir renk değişimi olayı yaratırlar. Çekirdeksiz meyve yetiştirebilmek için çalışmalarını sürdüren genetik mühendisleri. yani tanenin içindeki yumuşak kısım dışarı çıkarak yenilebilir kısmı oluşturur. Meyve işleyicilerini. Eğer canlılardaki hücre yapısını biliyorsanız. içindeki C vitamini. kapalı bir ortamda üzerine su serpiştirilmesi ve beklemeye bırakılmasının faydalı olacağı söylenir ama bu işlem mısırın içindeki su oaranını en fazla yüzde 1 artırır.diyeceğiz) yarattığı bir sorundur. kesilme yüzeyindeki hücreler de bölünür. içi dışına gelir. Şimdi müjdemizi verelim. Bu enzim. Elmaların ve pateteslerin kesildiklerinde kararmalrı işte bu enzimlerden birinin 'polifenol oksidaz' diye adlandırılanın (biz kısaca -PPO. Yere düşen elmaların yüzeyinde oluşan kahverengi noktaların nedeni de aynıdır. Meyvenin kararan kısmına limon dökerseniz. Mısıra dikkatli bakıldığında. C vitamini kararmayı önleyebilir. elmada bulunan 'tanin' adlı kimyasalla birleştirerek kararmaya neden olur. basınç ve infilakın hiçbiri gerçekleşmez. salata hazırlayıcılarını. Elma. Bunun altındaki oranlarda yine patlar ama kısmeen açılır. Mısırın içerisindeki su oranını artırmak için. Tane ilk boyutundan yaklaşık 30 misli büyür. normal mısır tanelerine göre daha düzenlidir. yani PPO. patetes gibi birçok sebze ve meyve bu özelliği gösterir. Bir mısır tanesinin ideal bir şekilde patlayabilmesi için. açılır. kabukları soyulduğunda veya herhangi bir şekilde zedelendiklerinde farklı tonlarda renk değişimleri oluşur. içinde en az yüzde 14 oranında su olması gerekir. havanın oksijeni alıp. tanenin içi de süratle ısınır ve içindeki su. Belki biraz ekmeğin oluşumunu buna benzetebiliriz. Elma kesilince niçin kararıyor? Meyve ve sebzelerin bazılarında kesildiklerinde. etrafında kalın ve su geçirmez bir kabuk olduğu görülür. Isınma süresince gittikçe arrtan bu basınç. basınçlı bir su buharı oluşturur. armut. Elmayı kestiğiniz veya kabuğunu soyduğunuz zaman. istenen sonuç alınamaz. ev kadınlarını deli eden bu olayın da çaresi bulundu. Bu nedenle meyve ve sebze işleyen yerlerde kabuklar soyulduktan veya dilimleme işlemi yapıldıktan sonra meyve ve sebzeler limon tuzu içeren suya atılır. Kalın kabuk ısıtıldığında. Yani ısıtmak da bir çaredir. Bu tip sebze ve meyveler haşlandıklarında enzimlerin faaliyetleri durur ve 'enzimatik esmerleşme' denilen bu olay görülmez. bir fırında veya güneş altında bekletirseniz. Bu özelliği tabiatta başka hiçbir şeyde göremezsiniz. taninin oksijen ile temasını önler ve kararma hızını azaltır. yukarıda bahsedilen suyun buharlaşması. sonunda kalın kabuğun adeta infilak ederek yırtılmasına yol açar.mukavemete. 150 derecenin altında ısıtırsanız. her hücrede binlerce enzim olduğunu da biliyorsunuz demektir. Bütün enzimlerin ortak özelliği 75 derece sıcaklığın üzerinde etkisiz hale gelmeleridir. Enzimler hücrenin yaşaması için gerekli her türlü görevi yerine getirirler. Tanenin bu iç kısımlarındaki moleküllerin sıralanış biçimi. meyve sineğinin oluşumu ve b esmerleşme üzerine de . Bu sayede ısı normal tanelere oranla neredeyse iki misli hızla içine yayılabilir. ancak sudan çıkarıldıklarında yine koyulaşmaya devam ederler. Kahverengi renge dönüşmeyi önlemenin bir yolu onları keser kesmez bir suya koymak ve hava ile ilişkilerini kesmektir. yani sağlamlığa sahip kabuğu. ayva.
Ama bu güzel içkinin küçük bir kusuru vardır. yasadan çekilmeleri nedeni ile. Üreticilerin bu durumu. hepsinin farklı derinliklerde kaldıklarını göreceksiniz. Diyet kola suda nasıl yüzebiliyor? Tabii evinizdeki teneke kutu kolaları suya atıp. aynı tatlılığı bir çay kaşığının yirmide biri kadar suni tatlandırıcı katarak verebilirsiniz. Pratikte uygulandığında büyük bir ekonomik fayda da sağlayacak bu araştırma sonuçları. İki bardağı bitirene kadar en az iki kere tuvalete gitmek zorunda kalınır. biraları minimumdan değil de. içlerindeki hava ve karbondioksit sayesinde yüzebilirler. Yani bir kolayı tatlandırmak için 10 çay kaşığı şeker koymanız gerekiyorsa.gittiler. Peki diyet kola yüzmeyi nasıl öğrendi? Her iki kolayı da suya koyduğunuzda (attığınızda değil) diyet kola yüzeye doğru çıkar ama. Arşimet'e göre ortalama yoğunluğu sudan az olan her şey yüzebilir. onun ortalama yoğunluğunu. Bira içenler niçin sık sık tuvalete giderler? Bira. Yüzeye çıkayım mı. Bira içince tuvalete gitme ihtiyacını hissettiren "antidiuretic" denilen bir hormondur. Bunun nedeni suyun kaldırma gücünden ziyade tüketici yasalarıdır. limon ve mandalinada esmerleşme olayı görülmez. suyun yoğunluğunun biraz altına indirir. kesildiklerinde benzer esmerleşmeyi gösteren ağaçlara da uygulanacak ve böylece kağıt üretimindeki bir sorun daha ortadan kalkacaktır. Aslında diyet kola ve kutunun yapıldığı alüminyumun yoğunlukları ayrı ayrı sudan fazladır ama kutunun içindeki hava ve gaz kabarcıkları. insanlığın en eski ve en güzel içeceklerinden biridir. Neredeyse içilen bira kadarı tuvalete bırakılıp. daha çok dolanlar daha ağır olabilirler. Suya atılan bir teneke kutu diyet kola batmaz ama aynı hacim ve ebattaki normal kola batar. Susuz kaldığımız zaman "ADH" böbreklerimize sinyal gönderip idrar üretimini durdurtur. Bileşimlerinde okside olabilecek enzim bulunmayan turunçgillerde. Kutunun kenarında yazan hacim miktarı yasal olarak en az olanıdır. biraz fazla doldurmayı tercih ettiklerinden kutuların çoğunluğu suda dibe gider. Bunun doğruluğunu ABD'deki kola üreticilerinin yetkilileride onaylamışlardır. . Özellikle beyaz üzümden şarap ve şeker kamışından şeker elde etmede sorun olan bu esmerleşmeyi genetikçiler enzim klonloyarak önlemeyi başardılar. yüzme bilip bilmediklerini test etmek gibi bir merakınız yoksa bilemezsiniz. Aslında bu olayın biranın sıvı kısmı ile pek alakası yoktur. yani portakal. Gerçekten "aspartame" denilen tatlandırıcı. Kutu biralar eğer üzerlerinde yasal minimum miktar kadar doldurulurlarsa. gidilir. Evinizdeki aynı hacimdeki teneke kutu biraları suya koyun. klasik kola da taş gibi dibe oturmaz. çıkmayayım mı dercesine salınır durur. Doldurma sistemindeki hassasiyet pek iyi değilse. Ancak üreticiler. diyet kolalarda kullanılan suni tatlandırıcıların yoğunluklarının şekere göre daha az olması ve bu nedenle de bir kutuda daha az miktarda kullanılmaları şeklinde izah ediyorlar. şekerden 2 yüz kez daha tatlıdır. Bu arada biradan da bahsetmeden geçemeyeceğiz. Vücudumuzda üretilen bu hormon idrar miktarını ayarlar ve doğrudan olmasada da kanımızdaki su miktarını etkiler. Biz buna kısaca "ADH" diyeceğiz.
ot oburların ise yanda olur teorisine göre. Buna karşı vücutta susama ile birlikte acıkma duyusu da uyarılır. ama aynı sürede. sağlığımıza zararlı bakterilerin yanında. Kahve ile birlikte yeterli kafein alındığında "ADH" salgılanması durur ve böbrekler idrar üretmeye devam eder. Bu konu kimya ilminin kapsamına girer. Vücudumuzdaki bu hormonu en çok etkileyen maddelerden biri de alkoldür. Pişmiş bir biftekte en az 6 yüz değişik ve hoşumuza giden koku türü oluştuğu ileri sürülüyor. hidrojen ve oksijen atomları. insanı tuvalete gitmeye mecbur bırakırlar ve vücudun kurumasına sebep olurlar. Şeker moleküllerinin içindeki karbon. Yiyeceklerin pişirilmeleri sırasında. Ancak etoburların gözleri önde. Bu nedenle . Durum buna uygun değilse sabah kalkıldığında bir sürahi su içilir. Kaybedilen suya karşı gece yarısı yemek yeme ihtiyacı duyulur. pişirmenin lezzete yaptığı katkının büyüklüğü ortaya çıkar. İnsanlar et de yer. İçilme zamanı ve miktarı biraya eşdeğer olduğunda ayı etki onlarda da görülür. Bu durumda böbrekler idrar üretip üretmeyeceklerine karar veremezler ve sonunda üretmeye devam ederler. Görüldüğü gibi içiki içmenin sonuçlarından birisi de vücudun kurumasıdır. vücudumuz için gerekli vitamimler de ölür. Tabiattaki hali ile çok koku türüne sahip yiyecekler sadece meyvelerdir. Yiyecekler ısıtıldıkça. İnsanlar yiyeceklerini niçin pişirerek yerler? Vejetaryenler. havanın içindeki oksijen ile reaksiyona geçerek. Bu görüş insanların pişmiş yiyeceklerden niçin daha çok tat aldıklarını tam olarak açıklayamaz. bazı hoş olmayan kokular ve sağlığımıza zararlı toksik bakteriler de yok olmaktadır. Bunu sadece birkaç değişik koku türü taşıyan buğday ve arpa ile karşılaştırırsak. ağzımıza ve burnumuza hoş gelen yüzlerce moleküler yapı oluşturular. Bir çilekte yaklaşık 300. ot da. bilinen hiçbir hayvan türü yoktur. Tabii biranın sıvı kısmının da buna katkısı vardır. Birayı bolca içince. Ama niçin pişirerek? İnsandan başka yiyeceğini pişirerek yiyen. ahududunda ise 200 koku çeşidi bir aradadır. Aslında aynı durum tüm alkollü içeceklerde de geçerlidir. Halk arasında idrar söktürücü adı da verilen bazı maddeler "ADH"nin salgılanmasına mani olur. insanın ot obur olduğunu iddia etmek biraz haksızlık olur. Genel açılamalara göre. aynı miktarda su içildiğinde bu kadar tuvalet ihtiyacı duyulmaz. zaman ve enerji kaybı en aza indirilmiş olur. Bu hormonu etkileyen bir diğer önemli madde de kafeindir.Böylece su harcaması kesilerek kanıızdaki su miktarı korunur ve plazmadaki tuz miktarının yükselmesine mani olunur. Et yemenin insan sağlığı üzerine olumsuz etkisi olduğu gibi damakta tat alma hissini de bozmaktadır. pişirildikçe yiyecekler yumuşamakta. Yanlarına sadece iyi pişirilmiş et alarak yola çıkan kutup kaşiflerinde. bünyelerinde bulunan şeker ve amino asitler parçalanır ve her biri ayrı tat ve kokuya sahip yeni moleküller oluştururlar. Ayrıca pişirilen yiyeceklerde. yani etyemezler lobisine göre. Örneğin şekeri yeteri kadar ısıtırsanız rengi kahverengiye dönmeye başlar ve etrafa çok güzel bir koku yayılır. koruyucu bir işlev görür. yemek ve hazım kolaylaşmaktadır. içindeki alkol nedeni ile "ADH"den sinyal de gelmeyince böbrekler fazla mesai yaparak vücuttaki suyu idrar haline getirirler. Bu şekilde onları küçük parçalara ayırarak yiyebildiğimiz için. vitamin eksikliği problemlerinin yaşandığı tespit edilmiştri. Mevcut dengenin bozulduğunu bilmeden suyu dışarı atarlar. et yemek insan doğasında yoktur. Yani "ADH" vücudumuzdaki su ve tuz miktarını dengeleyen.
Bu bileşimler çok dengeli değillerdir. Soğan doğrarken deniz gözlüğü veya kontakt lens takılmasının faydalı olacağını ileri sürenler de var. siz bir tanesini bile uygulamıyorsanız. Tost ve kahve makinelerinde veya mangalda çok ısıtılan her şeyde vitaminler yok olur ama lezzet artar. kayıtlı tarihten de önce Çin.pişirilmiş yiyeceğin yanında salata. bu maddenin gözümüze değmesi ile bir çeşit hidroliz olur ve içinde eser miktarda bulunan sülfrik asit gözümüzü yakar ve yaşarmasına neden olur. meyve veya haşlanmış sebzeler de yiyerek bu vitamin açığı kapatılmalıdır. Örneğin çok düşük bir ısı işlemi sonucunda dahi tamamen yok olurlar. Bunu sağlamak için de dişlerimizin arasına bir metal kaşık koymak yeterliymiş. Soğan doğrarken gözlerimizin yaşlanmasını önlemek için. Öyleyse hamburger domuz etinden yapıldığı için mi bu adı almıştır? Kesinlikle hayır! Hamburgerin tarihi Orta Asya'ya Tatar diye bilinen Türk toplumlarına . Bir soğanı kestiğinizde bunlardan "S1 propenylcysteinesulphoxide" adı verilen kısım çözülür ve gözlerimizi tahriş eden "proponal-S oxit" adlı kısmı ortaya çıkar. Yiyecekleri çok fazla sıcakken yemenin sindirim sistemimize verdiği zararın dışında hiçbir faydası yoktur. soğanın doğranılmasına tepesinden başlanılması ve cücüğünün en sona bırakılması veya soğanı doğramadan önce yarım saat buzdolabında tutulması şeklinde. yapacak bir şey yok. Bir başka görüş ise soğan doğrarken ağızdan nefes almayı tavsiye ediyor. Bu aromada içindeki kükürtlü maddelerin büyük etkisi vardır. dişler arasına bir kesme şeker veya dörtte bir dilim ekmek bulundurmayı önerenler de var. Önce en ciddisini söyleyelim. Soğan doğrarken gözlerinizin yaşarmaması için önerilen birçok önlem vardır. keserken de ıslak tutmayıveya soğanı çeşmeden akan suyun altındfa kesmeyi öneriyorlar. ancak aroma tek başına kükürtlü maddelerden kaynaklanmamaktadır. soğanı ağlaya ağlaya doğramaya devam edeceksiniz. Kimya ilminin karışık kelimeleri aklımızı karıştırmadan esasa geçersek. Günümüzde ise dünyanın her yerinde. Böylece ağzımıza alacağımız bu gibi şeylerin. dudaklar arasına bir limon dilimi. Soğanın tarihi o kadar eskiye gitmektedir ki. Hamburgerin adı nereden geliyor? "Ham" kelimesinin İngilizce'deki anlamı "domuızun bacağının üst kısmından tuzlanarak ve kurutularak yapılan yemek" demektir. Bu nedenle de pişmiş soğanda hiç bulunmazlar ve göz yaşartamazlar. Bazı aşçılar soğanı kesmeden önce ıslatmayı. Soğan doğrarken niçin gözümüz yaşarır? Soğanın anavatanının Güneydoğu Asya olduğu sanılıyor. Diğer görüşler ise. aldığımız nefesteki sülfür gazını emdiğini iddia ediyorlar. Soğan ve sarımsakta sülfür ihtiva eden amino asitlerin türevleri de vardır. Bu görüşe göre gaz nefesimizle birlikte burnumuza girip gözümüze yaklaşmak yerine doğrudan ciğerlerimize girer ve çıkarmış. Soğan besleyici bir gıda olamsının yanı sıra müthiş bir aromatik özelliği de sahiptir. özellikle sıcak iklim kuşaklarında yetiştirilmekte ve tüketilmektedir. Bu kadar çok önlem seçeneğinin içinde. Hindistan ve Ortadoğu'da yiyecek olarak kullanıldığı tahmin ediliyor.
Buna karşın. ama tutmadı. Salisbury hamburgeri İngiltere'ye getiri. Asya steplerindeki uzun seferlerinin sonunda bu eti eğerin altından çıkarttıklarında onatuz. uzun seferlerde atın hareketleri sonucunda bu etin bir şekilde az da olsa piştiğini ve daha kolay çiğnenebilir hale geldiğini keşfettiler. ne kadar su içerseniz için onunla birleşmez. Biber neden acıdır? Biber acı değildir. Biber acı değil yakıcıdır. biber ve soğan da ilave ettiler ve sonunda bugünkü bilinen "Tatar Bifteği" ortaya çıktı. Diğer yolla ise. Birinci Dünya Svaşı sonrası ABD'de İngilizcede'ki Alman kökenli kelimeleri ayıklamak için yapılan çalışmada. Bu arada belirtelim ki. Biberden ağzımız yanınca çoğumuz hemen su içeriz ve bir işe yaramadığını görürüz. Ekmek bu yağı absorbe der . yenildikçe yakıcılığı daha çok hissedilir. buna da örnek olarak nane veya mentol gösterilebilir. bağırsaklarda emilimin azalmasına yol açar. O zamanlar savaşçı Tatar atları çiğ et yiyorlardı. Bu şekilde hazırlanan hamburgere İngiltere'de "Salisbury Bifteği" adı verildi. ticaret amacıyla gittiği Orta Asya'da 19. biberin etli kısmında ve tohumlarında bulunur. hamburgerin ismi de "Salisbury Bifteği" olarak değiştirilmeye çalışıldı. Peki nasıl oluyor da. yüzyılda bir fizikçi aynı zamanda yemek geliştirme uzmanı olan Dr. karaciğer kanserinin ortaya çıkmasında. cilde temas ettiğinde tahrişe de yol açar. Yakıcı biberler koyu renkli ve çok sivri uçludur. Salisbury sağlıklı bir yaşam için günde üç kere. Kapsaisin maddesi bibere yakıcılık vermekle kalmaz. insanda tükürük salgısını da artırır. Biberler A ve C vitaminleri bakımından çok zengin olup. Hamburger Amanya'yı iki yolla terk eder. Yıllar geçtikçe. Yine 19. Bu maddenin büyük bir kısmı. Almanya'nın Hamburg şehrinden bir tüccar. J. Acı. H. Yeşil biber kırmızı olanından daha yakıcı değildir. bibrin yakıcı tesirini su gideremiyor? Sebebi basit. Bunun tersi ise serinletici olup. önden sıcak su ile yıkanmış biftek yenilmesi gerektiğine inanıyordu. yüzyılın ortalarında Tatar Bifteği'ni görür ve Almanya'ya getirerek Hamburg bifteği olarak sunar. yüzyılın sonlarında Alman göçmenleri ile Amerika'ya gitti. diğer kansorejen maddelerle birlikte alındığında. Biberin yakıcılığı. içinde bulunan kapsaisin adı verilen bir tür bileşikten kaynaklanır. Hamburger etinden yapılan köftelerin ismi burada hamburger olarak yerleşti. Yani tarihin hiçbir safhasında hamburgerin içinde domuz eti olmadı. tatlının tersidir ve acıya örnek olarak kiwinin ya da greyfurdun tadı gösterilebilir. Daha sonraları bir aşçı bu eti kızartarak servie sunar ve ona "Hamburg'a ait" anlamında hamburger adını verir. Bu nedenle ucu pek yakıcı olamayan biberin. biberin içindeki kapsaisin maddesi.kadar uzanır. solunum ve kan basıncında değişimler yaratır. Zamanla bu eti eğerlerinin altına koyduklarında. Gerisin geriye Türkiye'ye döndüğünde ise tarihinin atalarımıza dayandığını bilmeyenler geleneksel damak tadımıza uygun olmadığını ileri sürdüler. yağ ve su kesinlikle birbirlerine kaarışmaz. Hatta bu özelliğinden dolayı bazı romatizma ilaçlarının formüllerinde de kullanılır. 19. Biberlerin yakıcılık veren maddesi yağlı olduğu için. hızlandırıcı rolü olduğu konusunda ciddi kuşkular vardır. Hayvanlar üzerinde yapılan deneyler sonucunda. En iyi metot ekmek yemektir. sıcak havada yenilen yakıcı biberler insanı terletirler ve terin buharlaşmasıyla insanda bir serinlik hissi duyulur.
Burada ilginç olan sensörün çarpmayı algılaması ile yastığın şişmesi arasında geçen zamandır. Son olarak da şişme sistemi vardır. Aslında hava yastıkları İkinci Dünya Savaşı sırasında uçakların yere çakılmalarında bir önlem olarak tasarlanmış ve ilk patent o zamanlarda alınmıştı. yani 130 gramından 67 litre nitrojen çıkabilir. çok reaktiftir. Bir tuğla duvara yaklaşık saatte 15-25 kilometre süratlşe çarpıldığında oluşacak kuvvet karşısında sinyal verecek şekilde ayarlanmıştır.. arabanın ön tarafında bir sensör vardır. Bir kimyasal reaksiyonun sonucunda şişerler.ve mideye taşır. sertlik ve mekanik özellikler elde edilir ki. buruna ve ağza ağır tahribat verebilir. Aslında sürücü tarafındaki hava yastığı diğerlerinden farklıdır. Su ile birleşince vücuda bilhassa gözlere. ince naylon iplikten yapılmış ve konsolda bir silindir üzerine sarılmıştır. ama sonuçları ertesi sabah ortaya çıkacak başka sorunlar getirir. Sadece 30 milisaniye yani 0. Normal şartlarda durağan olan bu molekül ısıtılınca anında ayrışır ve ortaya nitrojen gazı çıkar. Birincisi yastığın kendisi ki. ani şişme sırasında yastığın patlamasının veya kişiye zarar vermesinin önlenmesi vs. Hava yastığında üç ana parça vardır. Hava yastıklarının arabalara uygulanmasında birçok problemle karşılaşıldı. demirde olan zayıf bir nokta vardır. Günlük hayatımızda kullanılan eşyaların paslanması sonucu her yıl dünyada milyonlarca . biberin yağı ile karışarak ağzı temizler. Saf demir bir bakır kadar yumuşaktır. Basınçlı havanın araba içinde muhafazası.. Ancak bu ayrışmadan ortaya bir de sodyum (Na) çıkar ki. Paslanma. Demirin bol olması. Arabalarda hava yastıkları nasıl çalışıyor? Hava yastıkları 80'li yılların başında ortaya çıktıklarından beri binlerce hayatı kurtarmışlardır. açığa çıkan nitrojen hava yastığına dolarak şişirir. diğer bir deyişle oksidasyon. adı artık çeliktir. Bir saniye sonra yastık üzerindeki özel delikler vasıtası ile kendi kendine söner ve kazazedeye devamlı baskı yapılmasına mani olur. Paslanmaz çelik niçin paslanmaz? Çelik ile demir arasında çok az bir fark vardır.030 saniye. Rakı da diğer alkol içeren sıvılar gibi yağı çözer ve sorunu giderir. Ancak çelikte de. Arabanın önündeki sensör belli bir seviyenin üstündeki çarpmada. Onun içine yüzde 2'ye kadar karbon katılması ile inanılmaz bir mukavemet. Diğerleri tipik bir silindir şeklinde iken sürücü tarafındaki direksiyonun ortasına uyacak şekildedir. Sütün içindeki kasein maddesi bir deterjan görevini üüstlenir. bu da potasyum nitrattır (KNO3). Çok az miktarından. süratle şişmenin sağlanması. İkinci olarak yastığa ne zaman şişeceğini bildiren. Bu kimyasal reaksiyonun ana maddesi "sodyum azide"dir. Bir diğer etkili yol da süt içmektir. Bu tehlikeyi önlemek için hava yastığı üreticileri kimyasal reaksiyonda sodyum ile birleşebilecek bir gaz daha kullanabiliyorlar ki. Bu da yeterli değilse rakı içilmesi önerilir. Hava yastıkları sıkıştırılmış veya basınç altındaki havanın veya bir gazın salıverilmesiyle şişmezler. NaN3 çözülür. kolay ve ucuz elde edilmesi nedeniyle çeliğin de kullanımı çok yaygındır. Bu reaksiyondan da yine ortaya nitrojen çıkar. yani NaN3.
Bu tabaka o kadar incedir ki. fosfor ve benzeri elemanlara bağlı olarak kullanım yeri değişir. alüminyum. Her büyük buluşta olduğu gibi. Bu kaybın büyük bir kısmı demir ve çeliğin paslanmasından dolayıdır. bronz gibi. 100 kat fazlası 20 dB. Demirdeki paslanmanın özelliği onun ve oksijen atomlarının boyutlarındaki büyük farktan dolayı yüzeyde sağlam bir birleşme olmaması. Helvetica. Desibel seviyesi matematik dilinde "eksponenşıl" denilen şekilde (aynen deprem ölçüsü "rihter"de de olduğu gibi) katlanarak artar. 1913 yılında tesadüfen keşfetti. Sadece demir ve çelik değil diğer metaller de paslanır. Bu tabaka zedelense bile tekrar oluşur. Başka reaksiyon olmaz. Tüfek namluları için çeşitli metalleri birleştirerek deneyler yaparken bazılarının paslanmaya karşı dirençli olduklarını gördü. alüminyum. Krom gibi bazı metaller. Kalınlığı birkaç atom olacak kadar çok ince ama çok sağlam bir tabaka oluştururlar. Paslanmada havadaki nemin de etkisi büyüktür. pirinç. Paslanmayı kısaca demirin havadaki oksijen ile birleşmesi olarak tanımlayabiliriz. Reaksiyondaki su miktarı pasın rengini de belirler. İnsan kulağının işitebileceği en düşük ses seviyesi yani sessizlik 0 (sıfır) dB'dir. sülfür. bakır. COLOR: #000000. sadece görüntü değil mukavemetin de bozulmasıdır. Ancak onlarda malzemem ile oksijenin birleşmesinden oluşan çok ince bir tabaka. 1000 kat fazlası 30 dB'dir ve böyle artarak gider. O da elektrokimyasal reaksiyonun hızını artırır. Halbuki jet motorunun sesi insanın işitebileceği yumuşak bir fısıldamadan bir trilyon kat daha fazladır. paslanmanın malzemenin içine nüfuz etmesi. FONT-SIZE: 10px. Bu çözümler de özellikle sağlık ve gıda sektöründe başka sorunlar yaratıyordu. Krom belli bir oranda çeliğe katılırsa yine aynı olay olur. Kışın kar nedeni ile yollarına tuz dökülen yerler ve deniz kenarlarında paslanma daha hızlı olur. Paslanmaz çeliğin içinde yüzde 10-30 krom vardır. Bu nedenle pasın rengi siyah veya çok koyu kahverengi olabildiği gibi sarımtrak da olabilir. İnsan kulağı inanılmaz şekilde hassas olduğundan bu dB ölçüsü de biraz tuhaftır. Bu orana ve eklenecek nikel.dolar boşa gitmektedir. sans-serif. FONT-WEIGHT: normal } . o da bunu sanayicilere kabul ettirebilmek için uzun bir uğraş verdi. Aslında bu elektro kimyasal bir reaksiyondur. jet motorunun yüksek sesine kadar her şeyi işitebilir. atom boyutlarının birbirine yakın olmasından dolayı oksijenle çok kolay ve süratli birleşirler. paslanmanın ilerlemesini önler. titanyum. FONT-FAMILY: Arial. Bu nedenle malzemenin bir yerinde başlayan paslanma boyanın altından geçerek diğer bir yerde ortaya çıkabilir. En yüksek ses hangisidir? Sesin seviyesini ölçmede kullanılan birim Desibel'dir ve kısaca dB olarak yazılır. daha oluşur oluşmaz malzemenin hava ile temasını keserek koruyucu bir rol oynar. Kulağımız en hafif bir yaprak hışırtısından. Örneğin. İnsan kulağı aralarında bir dB fark olan sesleri bile ayırt edebilir. Paslanmaz çelikten önce. çelik artık paslanmaz. Paslanmanın hızını artıran faktörlerden bir diğeri de tuzdur. Şimdi bazı seslerin seviyelerine bakalım. Bu seviyenin 10 kat fazlası 10 dB. paslanmayı önlemek için malzeme boyanıyor veya galvaniz kaplanıyordu. malzemenin rengi hemen hemrn değişmez. İlk paslanmaz çeliği Harry Brearley.
000.000 1.000.000 Herz arasındaki sesleri algılayabilir.000 10. 10 saat 95 dB seviyesindeki sese maruz kalmak zarar verebilirken.000. Ve bu da "Herz" birimi ile ifade edilir.000 1.000 10 1 110 110 80 70 60 40 30 10 Metro istasyonu Mutfak blenderi Saç kurutucusu Otobandaki trafik Normal konuşma Oturma odası Kütüphane.000.000. 85 dB''in üzerindeki sesler işitme duyusunun kaybına yol açabilir.000. Sesin iki temel özelliği vardır. Tabii bu süreye de bağlıdır. Biri yukarıda belirttiğimiz şiddeti veya seviyesi. Sesin şiddeti ile frekansı arasında bir bağlantı yoktur.000.000. .000.000 Ses seviyesi (dB) 180 150 120 110 Sesin kaynağı Roket sesi Jet uçağının kalkışı Gök gürültüsü Klakson sesi (1 metreden) 10. hafif fısıltı Yaprak hışırtısı 0 İşitmenin alt sınırı Yukarıdaki bütün ses seviyeleri kaynağın yakınından alınmıştır.000 1.000.000.000. Kaynaktan uzaklaştıkçabu seviyeler mesafeye bağlı olarak düşer.000.000.0 00.0 00 1.000 100.000 100.000 10.000 1.000.000. Ses hava dalgaları ile yayıldığından bir saniyedeki dalga sayısı frekansını verir.000''in üstü ultrasonik sesler olup bu sesleri insan kulağı algılayamaz. İnsan kulağı 20 ile 20.000. 20.000.000.000. diğeri de frekansı. çok kısa sürede 120 dB''lik bir ses seviyesi kulağa zarar vermez.Sesin şiddet faktörü 1.
presleyerek suyunu çıkardı ve bu ince tabakayı kuruması için güneşin altında ipe astı. Konfiçyüs. Bağdat'a ise 793 yılında ulaşan Ts'ai Lun'un kağıt yapma metodu. 85 dB''in üstü insan kulağı için zararlı iken bebeklerin ağlaması 100 dB''in de üstündedir. Kesin tarih bilinmiyor ama yaklaşık 18. Kağıtların arasındaki kalite farkını kullanılan lifin türü. Avrupa'da ilk kağıt ancak 1151 yılında İspanya'da yapılabildi. kenevir ve kumaş parçalarını suyla karıştırarak ezdi. Her ne kadar liflerin elde edilmesinde ağaçlar ana kaynak ise de özellik taşıayn kağıtların yapılmasında günümüzde sentetik lifler de kullanılmaktadır. Kağıt nasıl yapılıyor? Kleopatra. kimyasallar. İlk kağıt makinesi 1798 yılında yapıldı. Günümüzde kağıt üretimi yüksek teknoloji ile ve tam otomatik olarak yapılabilmektedir ama işlemin adı esas olarak değişmemiştir.Antonie Ferchault de Reaumur ormanda ağaçların arasında yürürken bir yaban arısı kovanı gördü. Ayrıca bu şekilde kağıt imalatı çok zaman alıyordu ve dünyanı bir çözüme ihtiyacı vardı. Ama O'dur. burada mide sıvıları ve salyaları ile karıştırıyorlar ve kovanlarını yapmada kullanıyorlardı. babalar bebeklerinizi ağlatmayın.Sesin bir kulağımıza gelmesi ile öbürüne gelmesi arasında saniyenin milyonda biri kadar bir süre olamasına rağmen sinir sistemimiz bunu beynimize ulaştırır ve sesin hangi yönden geldiğini algılarız. Arılar insanların bilmediği neyi biliyorlardı? Aslında her şey çok basitti. Şaşırtıcıdır ki. Yeterli hammadde bulmakta zorlanıldı. içine katılan malzemeler. Kağıdın icadı sonraki devirlerde Çinlileri dünyanın en gelişmiş kültürünün sahibi yaptı. Aslında insanlar MÖ 3500 yıllarında bile üzerine yazı yazabilecek çeşitli şeyler kullanıyorlardı. Ts'ai Lun günümüzden yaklaşık 2000 yıl önce Çin'de yaşayan bir memurdu ve MS 105 yılında bugünkü kullanılan hali ile kağıdı icat etti. Birden kovanın kağıttan yapılmış olduğunu gördü. Fırlatana geri dönebilen bumeranglar . yaban arıları ince dalları veya çürümüş kütükleri kemirir gibi ağızlarına alıyorlar. lapanın hazırlanışı. Silindirli makine çok geçmeden 1809 yılında John Dickinson tarafından ilan edildi. ateş ve karıştırma tanklarını da kullanmıyorlardı. lapa haline getirdi. Özellikle matbaanın icadı ile birlikte kağıda olan ihtiyaç gittikçe büyüdü. sonra zararı size dokunabilir. her dönüşte tek bir kağıt yapabilen basit bir makine idi. Orta Asya'ya 751. Einstein. kimyasal veya mekanik metotlar belirler. yüzyılın başlarında Fransız bilimci Rene . Yaban arıları evlerinde olmadığından durup kovanı incelemeye başladı. Bütün bu kişilerin içinde insanlık tarihinin gelişimine en büyük faydası olan kimdir dersek. Anneler. Reaumur arıların sindirim sistemini de inceleyerek buluşunu 1719 yılında Fransız Kraliyet Akademisi'ne sundu. herhalde Ts'ai Lun demezsiniz. Ancak bu geniş bir kayışın dönerek fıçıdaki lapayı aldığı ve ince kağıt haline getirdiği. Edison. Dutağacı kabuğu. Ts'ai Lun. Peki onlar paçavra kullanmadan kovanı nasıl yapıyorlardı? Sadece paçavra değil. Bumerang nasıl geri gelebiliyor? Bilinenin aksine bütün bumeranglar geri gelmezler. Kısa bir gözlem sonucunda gördü ki.
Av hayvanlarıı öldürmede kullanılırlar. buluşunu o seviyedeki bir yükseklikten. Endonezya'da (Borneo) ve Amerika'da yerliler tarafından tarihin ilk çağlarında itibaren kullanıldığı biliniyor. Günümüzde başta ABD'de olmak üzere bazı ülkelerde. Aslında bugün Avustralya'yı ilk keşfedenler kanguruları görünce çok şaşırmış ve Aborijinlere bunların isimlerini sormuşlar.75 santimetre. Bu fikri hayata ilk geçiren kişi ise Fransa'da 1783 yılında LouisSabestian Lenomand olmuştur. Bumerangın nasıl geri döndüğü günümüzün bilim insanları tarafından tam anlaşılmış değildir. Bumerangı. yaklaşık bir yüzyıldan fazla bir zaman önce. Ciddi anlamda ilk atlamanın şerefi ise Fransız Andre-Jack-ques Garnerin'e aittir. Savaşlarda çok ağır yaralanmalara ve ölümlere sebep olurlar.sadece Avustralya yerlileri Aborijinler tarafından spor olarak veya kuş sürelerini avlamakta kullanılırlar. hız ve yakalama kategorilerinde spor olarak hala yapılıyor. mesafe. hedefe yakınlık. ağırlıkları da 350 gram civarındadır. Leonardo da Vinci'nin de bu konudaki çalışmaları biliniyor. Bu tipler daha uzun ve ağırdırlar. onunla havadan ilk kimin atladığıdır. güney Hindistan'da. kuş sürülerinin uçuş yüksekliğinin üzerine fırlatıyorlar. Hatta bazılarının ucu tesiri arttırmak için kanca şekllinde yapılır. Bumerang fırlatma. fırlatanın yakınına düşer. Dönüşün aerodinamik kaldırma gücü ile üç eksende yaptığı cayroskobik dönüşün birleşiminin yarattığı sanılmaktadır. Paraşüt fikri eski Çin'e kadar gider. Aborijinlerin yaptıkları geri dönebilen bumeranglar ise hafif ve ince olup toplam uzunlukları 50 . Bumerang yere parelel veya biraz aşağı doğru atılırsa biraz sonra yükselişe geçerek. Geri dönebilen bumerangların. diğerlerinin uçuş şekillerinin gözlemlenerek veya tamamen tesadüf sonucunda geliştirildiği sanılıyor. yere çarpan bir mermi gibi müthiş bir hızla dönerek yükselir. Kaçmak için dalışa geçiyorlar ve sonunda ağaçlar arasına gerilmiş ağlara takılıyorlar. tarihte kaydedilmiş en eski sporlardan biridir. Bumerangın iki kolunun ucu yapılırken veya yapıldıktan sonra kül ile ısıtılarak birbirinin aksi istikamete kıvrılır. Bumerang İngilizce'de "boomerang" lan ismi de Aborijinlerin kullandığı isimden türemiştir. Bumerang şeklinde ancak geri dönme özelliği olmyan benzerlerinin Abojinler gibi Mısır'da. Lenomand 4. Aborijinlerin bumerangla kuş avlamaları ise ilginç. Ancak o. yangın çıkan bir binadan atlayarak kaçmak için düşünmüştü. Halbuki kanguru Aborijin lisanında "bilmiyorum" demektir.5 metre yükseklikteki bir ağaçtan. 15 metre yüksekliğe kadar tırmanır. Aborijinlerin tarih öncesi zamandan beri bumerangları kullandıkları biliniyor. Günümüzde ki paraşüte benzer bir şeyler geliştirilmiş ama oyuncak olmaktan öteye geçememiştir. balonla hemen hemen aynı tarihlerde ama çok ayrı çalışmalarla icat edilmiştir. Bumerangın yerdeki gölgesini gören kuşlar arkalarında yırtıcı bir kuş olduğunu sanıyorlar. omuzlarına birer adet bir çeşit şemsiye bağlayarak ilk deneyimini yapmıştır. Eğer bir ucu yere çarpacak şekilde atılırsa. 1769 . onlar da "kanguru" cevabını verince. 45 metrelik bir daire veya elips çizerek yörüngesini tamamlar. Paraşütle ilk nasıl atlanıldı. Kim böyle bir şeyi ilk defa denemeye cesaret etmiştir? Sanıldığının aksine paraşüt uçaktan sonra değil. bu acayip hayvana kanguru ismini vermişlerdir. kim atladı? Aslında en çok merak edilen paraşütün icadından çok.
Üç saatlik aralarla kapanıp açıldığında ömrü 20 bin saate düşer. Bunun esas sebebi ise evlerdeki tercihin değişmesi değil. Floresan lambalarda. İngiltere'de iki yıl hapis yatmış ve dönüşünde 1797 yılında ilk atlayışını bin metreden bir balondan yapmıştır. çapı yedi metreydi ve ketenden yapılmıştı. yaklaşık yüzde 75 enerji tasarrufu sağlarlar. Normal ampüllerde açılıp kapamanın ciddi bir etkisi yoktur. Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru paraşütün uçak pilotlarının da can dostu olduğu anlaşılmıştır. hatta bir keresinde 1802 yılında İngiltere'de 2 bin 400 metreden atlamıştır. Bu ışınları da tüpün iç yüzeyine kaplanmış olan fosfor tozlarına çarparak görülen parlak ışığı oluşturur. daha çok ışık verirler. Halbuki bu miktardaki enerjiyi bir saatlik açık durumdaancak harcarlar. Aynı evin içinde banyoda yumuşak ışığı ile floresan galip gelebilirken. yatak odasında mücadeleyi rpmantik ışığı ile ampül kazandı. transformerden geçen elektrik. Garnerin daha sonra birçok gösteri atlayışı yapmış. Yani floresanlar daha az enerji sağlayıp. Bu arkın enerjisi tüpün içindeki civayı buharlaştırır. Sonuç olarak floresan lambaları bir saat sonra açacaksanız hiç kapatmamanız daha ekonomik olabilir. tüpün bir ucundaki elektrottan diğerine bir ark oluşturur. . elektrik düğmesine baıldığında. Işık tek bir noktadan değil de tüpün her tarafından geldiği için daha fazla dağılır. Birinci Dünya Savaşı başlarında uçaktan paraşütle atlamanın pratik olmadığı görüşü hakim olduğundan. sadece gözetleme balonlarında görevli olanların. elektrik giderlerinin azaltılaması gereken yoğun yaşamın olduğu işyerleri ve okullardı. Floresan lambalar niçin daha ekonomiktir? Floresan lambalar ilk olarak 1939 yılında. Floresan lambalar ilk açılışları sırasında çok elektrik çekerler. Piyasa satış fiyatları daha yüksektir ama en az on misli daha uzun ömre sahiptirler. 18 Watt'lık bir floresan lamba. Uçaktan ilk atlayışı gerçekleştiren ise 1912 yılında. Bu buhar elektrik yüklenerek gözle görülmeyen ültraviyole ışınları saçmaya başlar. Mavimsi ışıkları daha yumuşaktır ve gözleri yormaz. Ayrıca çok sık açıp kapama ile ömürleri de kısalır. ajanları indirmek gibi birçok alanda kullanılmışlardır. Uzun mücadele sonunda zafer floresanın oldu.Paris doğumlu Garnerin Fransız ordusunda 1793 yılında müfettiş olmuş. uçak saldırılarından kaçışlarında çok yaygın olarak kullanılmıştır. mahsur kalan birliklere ikmal malzemesi göndermek. NewYork Dünya Fuarı'nda "General Electric" tarafından sergileni. Örneğin tipik bir floresan lamba devamlı açık bırakıldığında 50 bin saat çalışabilir. ABD Kara Kuvvetleri'nden Yüzbaşı Albert Berry oldu. İkinci Dünya Savaşı'nda ise uçak ebatlarının büyümesi ve teknolojilerinin gelişmesi ile insanların ve birliklerin yere indirilmeleri dışında silahları indirmek. 75 Watt'lık bir ampül kadar ışık verebilir. Amerikan evlerinin elektrikle ayınlatılmasından yaklaşık 60 yıl sonra oortaya çıkan floresan lambanın bilinen ampül ile savaşı günümüze kadar sürdü. Önceleri ketenden yapılan paraşütler. Bu ilk paraşüt şemsiye şeklindeydi. sonraaları ipekten yapılmaya başlanıldı.
flaşın ışığı bunların arasında daha az oranda gözümüze girer ve kırmızı göz olayı yaratmaz. her yönden ışık geldiği için. Bu nedenle evdeki çiçekler için floresan lambalar daha faydalıdır. Evlerdeki çiçekler genellikle yeşi yapraklı olup. ışığa duyarlı kılcal damar ağlarından oluşan ağ tabakasıdır. karaca gibi hayvanların gözlerinin arkasında. Bu titreşimleri lambaya doğrudan baktığınızda göremezsiniz ama gözünüzün köşesinden baktığınızda görebilirsiniz. Gözbebeğimiz ise bu kadar kısa zamanda küçülmeye fırsat bulamaz. Bu makinelerde flaş iki kere çakar. Mavi onlar için özellikle önemlidir. Eğer karanlıkta gözlerine el lambası veya araba farı gibi bir ışık tutarsanz. yani retinalarında ayna gibi. birçok fotoğraf makinesinde. kedi. Bu damarlar sayesinde fazla ışıkta göz bebeğimiz küçülür. kan damarlarından meydana gelmiş ve ortasında göz bebeğinin bulunduğu damar tabakadır. geyik.Bazı insanların floresan tipi ışıklara duyarlıkları vardır. Ampul ışığında mavi renk çok azdır. ışığın kırmızı ve mavi kısmını absorbe ederler. Işık doğrudan retinaya ulaşır ve oradan da doğrudan kılcal damarların görüntüsü yansır. İkincisi. Günümüzde fotoğraf makineleri o kadar küçülmüştür ki. Üç boyutta da . gözün bu kırmızı görüntüsünü azaltacak önlemler alınmıştır. Birinci çakış resim çekilmeden az önce olur ve gözbebeğinin küçülerek gözdeki yansımayı azaltmasına zaman tanır. gözlerin kırmızı çıkmasının önlenmesinin bir yolu da flaşı objektiften olabildiğince uzak tutmaktır. Helikopterlerin arka pervaneleri ne işe yarar? Günümüz taşıtları içinde en çok yönlü ve şaşırtıcı olanı helikopterdir. Aslında ayırt edemeyiz ama floresanın ültraviyole içeren arkı saniyede 120 kez çakar. Peki fotoğraftaki güzelliği bozan bu olay nasıl olur? Niçin her zaman olmaz? Niçin gündüzleri flaşla çekilen fotoğraflarda olmaz? Gözümüz iç içe geçmiş üç tabakadan oluşur. Işığın bu frekansı bazı insanlarda migren denilen baş ağrıları yaratabilir. Başka bir önlem de odadaki bütün ışıkları açarak gözbebeğinin önceden küçülmesini sağlamaktır. bu ışık gözlerinin içinden yansır ve gözleri karanlıkta pırıl pırıl parlar. karanlıkta ise daha çok ışık alabilmek için büyür ama bu hareketi oldukça yavaş yapar. Fotoğraflarda gözler niçin kırmızı çıkıyor? Geceleri flaşla çekilen fotoğroflarda genellikle gözler kırmızı çıkar. flaş makinesinin bünyesinde ve objektife birkaç santim mesafededir. Günümüzde. İşte flaşla çekilen fotoğraflarda görülen bu kırmızılık retina tabakasındaki kılcal damarların görüntüsüdür. İnsanların gözlerinin retinasında ise böyle bir yansıtıcı tabaka yoktur. Üçüncü tabakada retina adı verilen. Fotoğraf makinesinin flaşı çok kısa bir zamanda çok kuvvetli bir ışık verir. yansıtıcı özel bir tabaka vardır. İkincisi de tam fotoğraf çekilirken olur ki. gözbebeği olması gereken durumu almıştır zaten. Köpek. En dışarıdaki gözümüzü koruyan ve göz akı da denilen sert tabakadır. Geceleri flaşlı fotoğraflarda. Gündüzleri ise gözümüze dışarıdan. Flaşın ışığı göze gelip yansıyarak geri döndüğünde doğrudan objektife gelir.
Bu açıları tüm kanatlarda aynı anda değiştirmekle alçalmave yükselme sağlanır. Ancak helikopterlerin uçma mekanizmaları uçaklara göre oldkça karışık. Yerde iken sorun yoktr ama havalanınca helikopterin gövdesi. Uçaklar arkalarında niçin bulut bırakıyorlar? Bu. Yani buhar halindeki suyun. Aslında uçakların arkalarında bıraktıkları bulut. Kanatlar arka arkaya geldiklerinde açıları büyük. doğrudan donması. Buna kuyruk rotoru aynen çak pervanesi gibi bir itiş gücü yaratır ve helikopterin gövdesinin dönmesini dengeleyerek sabit kalmasını sağlar. Yükseklik değiştirmeyi. Kim bilir kaçımız. Helikopterleri çaklardan ayıran önemli özellikler. havada asılı durabilmeleri ve geri geri uçabilmeleridir. pervanenin dönüş yönünün tersine dönmeye başlar. ileri ve geri gitmeyi. hiç toz yoktur. buz haline geçmesidir. Kuyruktaki pervaneyi döndüren ayrı bir motor yoktur. Onları bir çeşit dönen kanat olarak düşünebiliriz. Kanatlara hafif bir açı verilip. tersi durumda da geriye doğru hareket sağlanır. üretim maliyetleri de daha yüksektir. dönmeyi o sağlar. yani içine alamayacak kadar düşük sıcaklık ve basınçta olması. çocukların gökyüzüne bakarak en sık sordukları sorulardan biridir. Yerden 10 bin metreden fazla yükseklikte normal şartlarda hava çok temizdir. motorun içinde daha da koyu hale gelerek dışarıdaki çok soğk havanın üzerine püskürtülür. dönüş yönüne dik ilave ir pervane koymaktır. insan yapısı buluttan başka bir şey . yani bir bulutun oluşması için gereken şartlardan biri eksiktir. bir de bulutu oluşturacak su damlacıklarının etraflarında tutunabilecekleri toz parçacıklarının olması gereklidir. Helikopterlerde ise havada kalmayı sağlayan motora bağlı pervanelerdir. İşin asıl sırrı ise ana pervanenin dönen kanatlarının eğiklik açılarının bir tam tur süresince değişmesidir. Bu motorların aldıkları hava ile birlikte giren su buharı. Bir helikopterde iki veya daha fazla kanat olabilir. dönen kanatlar helikopteri kaldırmaya çalışır. İşte burada bu hareketi durdurabilecek ilave bir güce ihtiyaç vardır. Kuyruk pervanesinde kanatların eğimlerinin. Bir bulutun oluşabilmesi için. Bu ilave gücü sağlamanın en kolay yolu.hareket edebilmesi. Ana pervane ise çok önemlidir. sıvı hale geçmeden. yani açılarının ayarlanması ile helikopterin kendi ekseni etrafında dönebilmesi sağlanır. Buna teknik dilde ''sublime'' olma olayı denir. Bilindiği gibi jet uçaklarının motorları. kaçamak cevaplar vermiş. uçağın motorlarından çıkan duman olduğunu söylemiş ama aynı yükseklikte öan her uçakta aynı şeyin olmadığını açıklayamamıştır. Bunun için de inanılmaz derecede dayanıklı olması gerekir. Hareketini ana motordan bir şaft ile alır ve altındaki dişli kutusu vasıtası ile dönmesi gereken devire döner. arka taraflarındaki küçük çaptaki egzozdan büyük bir basınç ile dışarı verirler. yakıt ile yakar ve işlev tamamlandıktan sonra. ön taraflarından havayı alarak. öne geldiklerinde daha küçük ise ileri doğru hareket. Helikopterleri tam olarak kontrol edebilmek için ana ve kuyruk pervanelerinin ayarlanabilir olmaları gerekir. Uçaklarda gerekli gücü motor sağlar ama asıl havada kalabilmelerini sağlayan kanatlarıdır. havanın. yeryüzünden buharlaşan suyu absorbe edemeyecek. hemen hemen her yere gidebilmesi nedenleri ile uçaklarla yapılamayan birçok özel görevlerde de kullanılabilirler. ana motor çalıştırılınca. Helikopterlerin havada hareketsiz kalabilmeleri için pervanelerin açıları da sabit olmalıdır.
yüksek sıcaklık ve basınçta buharlaşan suyu hava kolayca absorbe eder. Özellikle kuru pillerin kullanılmadıkları zamanlarda bile çok az da olsa elektrik kaçırdıkları bilinir. nyani toz parçacıkları. Soğuk havalarda akü de sorun çıkartır. ince bir bulut oluşur. İşte burada toz parçacıklarının görevini. Bu sayede bir bulutun oluşması için üç şart da yerine getirilmiş olur ve motorların gerisinde uzun. Bunu yazın güneş gören bir kaldırıma su döktüğünüzde görebilirsiniz. arkadaki arabaların farlarının ışıklarının sizi rahatsız etmeden nasıl arkayı görebildiğinizi hiç merak ettiniz mi? Eğer evinizde gece ışıklar açık ve dışarısı karanlık iken pencerenin önünde . o kadar uzun muhafaza ömrüne sahiplerdir ki. Bu nedenle bu kaçak kimyasal reaksiyonu en aza ve yavaşa indirebilmek için. çağın motorlarından egzost olarak çıkan yakıt parçacıkları yerine getirir.n buz dolabına konulup çıkartıldığında kavonazdan daha zor akar. hava sıcaklığı ve vasınç düştükçe. Buradan hemen buharlaşan su. Ancak soğuk havada bu reaksiyon yavaşlar ve marş motorunuza gerekenden daha az güçte elektrik gelir. Yeri gelmişken söyleyelim. yani soğuk ortam pil için iyidir. bu olayda uçağın ve motorlarının cinsi ve kapasitesinin hiçbir etkisi yoktur. Böylece anahtarı çevirdiğinizde motorunuz. Deniz seviyesinde. Esasınnda akla şu soru gelebilir. özellikle sabahları soğuk havada arabaların motorunu çalıştırabilmek sorun olur. rüzgar yönü gibi etkenler tam oluşmadığı için uçakların arkasında beyaz bulut oluşmaz.Buna örnek olarak reçeli gösterebiliriz. soğuk havada insanater döktürürler. pillerin kullanılmadıkları zamanlarda buz dolabında muhafaza edilmeleri tavsiye edilir. kışın çok soğuk geçtiği yerlerde. Esasında alçak irtifada uçan uçaklarda da aynı şey oluşur. Pillerin buz dolabına konulamaları ömürlerini artırabilir ancak kullanma sırasında tam performans alabilmek açısından piller oda sıcaklığında olmalıdır. Soğuk havada arabamız niçin zor çalışıyor? Ülkemizin her tarafında olmasa bile. Cep radyonuzun pillerinin ömrünü uzatmak için buz dolabında saklanılması tavsiye edilir. Benzin de diğer sıvılar gibi soğuk havada daha az buharlaşır. İlave edelim ki. buzdolabına konulup konulmamaları pek bir şey fark ettirmez. nem miktarı.değildir. Bu da motorun ilk hareketi için gerekenden daha yavaş dönmesine neden olur. Motor yağı soğuk havada kalınlaşır. gölgedeki kaldırıma döküldüğünde kolayca buharlaşamaz. Zaten günümüzün gelişmiş pilleri. bir süre orada kalır. Bu sorunun temel üç nedeni vardır ve birleştiklerinde sabahın köründe. bji ateşlendiğinde tutuşması da zor olur. Kalem pillerin içindeki debir çeşit kimyasal reaksiyondur. motorlardan su buharı salınır ama düşük ısı. döner kısımlarının olduğu yataklarda kaslınlaşmış yağın direnci ile karşılaşır. Dikiz aynasını gece konumuna getirince. Soğuk havada verdiğimiz nefes havada nasıl buharlaşıyorsa onun gibi bir şeydir. Sıcak havada daha akıcı olan reçel. hava artık su buharını içine alamaz hale gelir. Ancak bulutun oluşması için bir üçüncü şart daha vardı. Öyleyse bir çeşit pil olan akü soğuk havada doğru dürüst niçin çalışmaz? Araba aküsünden elektrik elde edilmesi de diğer pillerde oldğu gibi kimyasal bir reaksiyonndur. Arabamızın aynaları niçin farklı gösteriyor? Önce dikiz aynası ile başlayalım. Benzin de soğuk havada kolayca buharlaşamayınca. Yükseklik arttıkça.
Bu diziliş şeklinde hesap makinelerini ve bilgisayarları yapanlar. telefondaki tuşların içinde "1" ve "0"ın üstünde hiç harf yoktur. bu aynanın yüzeyinin de çok büyük olması gerekir. Ancak ev kadınları arasında yapılan bir araştırmada. birçok telefonda mevcut harflerin içinde "Q" ve . düz ayna olup arkadaki arabaların gerçek boyut ve uzaklıklarını gösterir. önde düz bir cam. 80'li yıllarda kullanıcıların istekleri doğrultusunda başlayan bu farklı görüntülü ayna konulmasının getirebileceği sakıncalar göz önüne alınarak.durursanız. Genellikle sürücü tarafındaki ayna. dikiz aynasının cam kısmından arkadan gelen ışıkları nispeten az ve gözlerinizi rahatsız etmeyecek şekilde görebilirsiniz. Dikiz aynalarında da b özellik kullanılır. 8 ve 9 rakamları dizilmiştir. açılı hale gelen ayna kısmı ise arabanızın tavanını gösterir. Tarihi çok daha eski olan telefonun baçlangcında ise. arkada ise normal düz bir ayna vardır. son zamanlarda yeni arabalarda sağdaki aynaya ''arabalar göründüğünden daha yakındırlar'' şekklinde bir ikaz yazılmaya başlanıldı. Büyük bir ihtimalle bilgisayarınızdaki klavyede "F" ve "J" ya da "A" ve "K" tuşlarında da böyle birer çıkntı lduğunu fark etmemişsinizdir. Telefondaki tuşlarda en üst sırada 1. Normal gündüz konumunda ayna kısmı dik durumdadır ve camdan geçen ışıklar brada yansıyarak arkanızı görmenizi sağlarlar. General Motors ilgilileri. Telefon tuşlarında niçin çıkıntılar var? Günümüzde hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen cep telefonlarının "5" tuşu üzerindeki çıkıntıya hiç dikkat ettiniz mi? Bu çıkntı en ortadaki tuşu el yoprdamı ile bularak. 'V' şeklinde. hızlı tuşlama pek önemli kabul edilmemiştir. Dikiz aynasında arka arkaya ama birbirine açılı. telefondaki dizilişin onlara daha kolay geldiği ve daha süratli uygulayabildikleri saptanmıştır. Dikiz aynasını gece konumuna getirince. Bu pozisyonda ayna kısmı tamamen karanlık olan arabanın tavanını camın arkasına yansıtır ve evdeki cam örneğinde oldğu gibi. Şüphesiz sağ tarafa da bire bir ölçekte gösteren bir düz ayna konulabilir ama burayı bombeli aynadaki kadar çok geniş açıdangösterebilmesi için. Sağ taraftaki ayna düz değil bombelidir ve cisimleri daha küçük gösterir. Bu çıkıntılar klavyeye bakmadan yazanlarda her iki elin klavyenin ortasını bulmasında yardımcı olur. Bu da sürücülerin arkalarındaki araba daha uzaktaymış gibi algılamalarına sebep olr. cam kısmı dik duruma gelir. en süratli hesaplamayı esas almışlardır. Ancak bu hali ile sağ taraftaki ayna arkayı daha geniş açıdan görme ve özellikle sağ arka kör noktayı daha iyi izleme imkanını sağlar. Bilmem hiç dikkat ettiniz mi. Birçok sürücü arabalarının sağ ve sol tarafındaki aynalardaki görüntülerin farklılıklarına dikkat etmez. Ama daha şaşırtıcı bir tespit ise. Yine gözden kaçan bir ayrıntı ise tuşların diziliş şeklidir. 2 ve 3 rakamları yer alırken bilgisayarımızda ve hesap makinemizde tam tersi şekilde 7. camdan aksinizi bir aynaya yakın netlikte görebilirsiniz. tuşlamayı bakmadan yapabilmeyi sağlar. şimdi yeni bir dikiz aynası geliştirdiklerini söylüyorlar. Bunda sadece tek bir yansıtıcı yüzey olacak ve üzerindeki özel film tabakası sayesinde geceleri parlak far ışıklarını düşük düzeyde yansıtacak.
Kurşun mermiden çıktığında. kurşunun arkasındaki barut ateşlenir. daha o harfe basar basmaz doğrudan santrale bağlanacak ve santrallerin kilitlenmesine sebep olabilecektik. Bir balon düşünün. . Halbuki balonun ağzını çok az açarak basınçlı havanın rahatça boşalmasını sağlarsanız."Z" harflerinin bulunmamasıdır. silahın ucuna takılan boru gibi çok basit bir madeni parça ile neredeyse işitilemeyecek kadar. bir tuşa dört harf konulabildiğinden "Q" 7 tuşuna. namludan 20 . Gazın basıncı fonksiyonel olarak size gerekli olduğu için. Bir diğer örnek de şarap şişeleridir. şampanyanın mantarının patlatılmasında olduğu gibi. cep telefonunuzla bir mesaj gönderirken. "0" ise bilindiğ gibi dahili santrallerde operatöre ulaşmada. Alt tarafı balonun içindeki basınçlı havayı boşaltmışsınızdır. Tabii telefonun üzerinde zaten on tane olan rakam tuşlarının ikisine harf koymayınca. Bu gazın basıncı kurşunu namluya doğru iter. geriye kalan sekiz tuşa 24 harf yerleştirebilmiş ve bu durumda İngilizce'de en az kullanılan "Q" ve "Z" harfleri tuşların üzerinde yer alamamıştır. Ateşlenen barut çok yüksek basınçlı ve hacimli bir sıcak gaz ortaya çıkarır. bu sesi azaltmanın tek yolu boşalan gazın tek bir delikten değil de. yangın ihbar (110).30 kat daha fazladır. normal bir şarabın mantarı çıkartıldığında az bir ses çıkar. Kurşunun arkasındaki yaklaşık santimetrekarede 200 kilogram olan basınç. bir şişenin mantarının çekilip çıkarıldığında oluşan sese benzer bir olay olur. Aslıjda kulaklara zarar verebilecek kadar yüksek olan silah sesi. Silah susturucuları nasıl çalışır? Filmlerde görmüşsünüzdür. Kurşun da namludan çıkarken arkasında şampanya örneğinde olduğu gibi basınçlı gaz olmadığından. üç haneli numaralar verildiği için. basınçlı sıcak gaz anında buraya boşalır ve basıncı yaklaşık santimetrekarede 15 kilograma kadar düşer. Her iki örnekte de görüldüğü gibi. Kurşunun arasındaki sıkıştırılmış. eğer 1 tuşunun üzerinde de harfler olsaydı. Eğer bu "0" tuşunun üzerinde harf olsaydı. Kurşunu silahtan atabilmek için. polis imdat (155) ve alo trafik (154) gibi acil hizmetlere 1 ile başlayan. çok düşük bir seviyeye indirilebilmektedir. daha büyük bir delikten boşalmasını sağlamaktır. Çünkü şampanya şişesinde mantarın arkasında sıkıştırılmış basınçlı gaz bulunmaktadır. Şimdiki cep telefonlarında "1" ve "0"ın üzerinde hala harf yok ama teknolijinin gelişmesi sayesinde. Köpüklü şarap veya şampanya şişelerinin mantarları çıkartıldığında çok yüksek bir ses çıkmasına rağmen. bu balonu iğne ile patlattığınızda yüksek bir ses çıkar. kapalı bir yerde sıkıştırılmış bir gaz aniden küçük bir delikten salınıverise. çok az bir ses çıkar. Günümüzde yaygın olarak acil servis (112). Namlunun ucuna vidalanan ve üzerinde delikler bulunan susturucunun hacmi. daha üçüncü harfte bu servislerden birine otomatik olarak bağlanabilir ve bunların santrallerini lüzumsuz işgal edebilirdiniz. İşte silah susturucularının arkasında yatan temel fikir budur. ortaya bir patlama sesi çıkmaktadır. şehirlerarası numaralarda ve cep telefnlarında ilk çevrilen numaradır. Gerçekten de susturucular silahın sesini çok aza indirirler ve de çok basit bir prensibe göre çalışırlar. kurşunun mermiyi terk etmesiyle birlikte yüksek bir ses çıkarmasına yol açar. "Z" ise 9 tuşunda kendilerine yer bulabilmiş durumdalar.
bu test mükemmele ulaşmış değildir. İkinci gruptaki ilk beş raklam malzeme numarasıdır. Barkod nedir? Bu günlerde çarşı pazardan aldığınız her şeyin üzerinde bir etiket var. Bu etikette kalınlıkları farklı dikey çizgiler ve bazı numaralar bulunuyor. 2) İnsnların okuyabildiği 12 adet rakam. bir barkodda iki kısım vardır. tansiyonun yükselmesi ve terleme genellikle yalan söylemenin belirtileridir. Yalan makinesi nasıl çalışır? Televizyondan veya gazetelerden. Bu sensörlerden gelen çeşitli sinyaller. insnların soruları yorumlamaları ve tepkileri farklı olduğundan. Yaln makinesi testi başlasığında. fiyatlarını otomatik olarak yazar kasalarına geçiriyorlar. bu kodlaeı veren uluslararası bir konseyden kendi ürünlerine tahsis ettirebilirler. · Kan basıncı (tansiyonu). Bazı yalan makinelerinde kol ve bacak hareketleri de kaydedilir. çok az bir ses çıkarır. işlemlerini hızlandırmaları ve stoklarını daha iyi kontrol edebilmeleri için hazırlanmıştı. Daha sonra gerçek sorular sorulamya başlanılır ve sinyaller kayda alınmaya devam edilir. üreticiler yılık bir ücret karşılığında. bizde pek olmasa da ABD'de polis sorgulamalarında gerektiğinde bir sanığın yalan makinesine bağlanarak.6 adet sensör bağlanır. Kasiyerler bu malın etiketli tarafını bir camın üzerinden geçiriyor veya etikete bir ışık tutarak. Test sürsince ve sonrasında bir uzman grafikleri sürekli kontrol altında tutarak. Gördüğünüz gibi. · Terleme miktarı. Şimdi. doğruyu söyleyip söylemediğinin kontrol edildiğini görmüş veya okumuşsunuzdur. 1) Makinenin opkuduğu dikey çizgiler kısmı. İyi eğitilmiş bir uzman grafiklere bakınca nerede yalan söylediğini derhal anlayabilir. kayda alınır.normal bir şarap şişesi mantarı çıkarılıyormuş gibi. süratle her tiptesatılan eşyaya konulmaya başlanıldı. bazen yanıltıcı olabilir ve kesin delil kabul edilmez. Barkodlar önceleri marketler için. "Polygraph" denilen bir alet ile sanığa 4 . · Nabzı. Kalp atışının hızının artması. Her şeye rağmen. İlk altı rakam eşyanın tanmım numarası olup. Ancak sistem o kadar başarılı oldu ki. yalan farklı davranabildiklerinden. Bu sensörlerle sanığın. sanığa önce 3 veya 4 basit soru sorulur. · Nefes alış hızı. süpermarketten aldığınız ve üzerinde barkd olan herhangi bir malı elinize alın ve bu bir tip etikete bakarak anlatacaklarımızı dinleyin. dönmekte olan bir kağıdın üzerine grafik olarak kaydedilir. Bu şekilde sanığın verdiği sinyallerin düzeni öğrenilir. Aynı kod birden fazla çeşitteki ürün . Hatta ABD'de FBI veya CIA gibi çok önemli devlet görevlerine alınmaya aday memurlara da bu test uygulanmaktadır. hangi sorularda sinyallerin değiştiğini tespit eder.
Bu da ısınan hava tesiri ile yiyecekte. barkodun üzerinde. giysilerinizdenbirini koyarsanız. ısı önce yemeğin piştiği kap sonrada yemeğin dışı ile temas eder ve oradan içine doğru yayılır. Su. Bir mikrodalga fırında kullnılan. normal bir fırında bir keki pişiriyorsunuz. yiyeceği içinden dışına doğru ısıttığını duyarsınız. cam. Kekler normal olarak 170-180 derecede pişirilirler. ısınma da aynı zamanda her yerde olur. Radyo frekansındaki bu mikrodalgalar. şeker tarafından çok rahat emilmelerine rağmen plastik. malın fiyatı ile ilgili herhangi bir bilgi yoktur. Dalgalar doğrudan yiyeceğin yağ ve su moleküllerini etkilerler. Mikrodalga fırınlar yiyeceği nasıl pişirir? Diyelim ki. buradaki bilgisayar barkod numaralarına göre girilmiş ve her zaman değiştirilebilir fiyat bilgisini derhal kasaya gönderir. Bu numara bütün taranan dikey çizgilerle hafızaya alınan bilgilerin. yağ.500 megahertz frekansındaki radyo dalgaları boyutunda olup. teneke kola ile şişe kolanın kod numaraları farklıdır. nitrojen ve oksijen gibi gazlarca emilmezler ve tekrar gerisin geriye yansıtılırlar. yani yiyeceğin üzerine gönderilen mikrodalgalar 2. Sağdaki en son rakam ise kontrol numarasıdır. Örneğin. dışının yanmasıdır. Kumaş yanmasa da normal bir fırında olacağı gibi kumaşın yüzeyinde kırışık bir kabuk oluşur. kumaş aniden ısınır ve içerdeki havayı da ısıtır. Normal bir fırında. Fırının içinde ısınan kuru hava da. kalın ve ince çizgiler ile aralarındaki boşluklar. Bir mikrodalga fırına. Görüldüğü gibi. . Radyo dalgaları yiyeceğin daha kalın ve yoğun kısımlarından farklı şekilde direnç görerek geçtiklerinden. oksijen ve nitrojen tarafından emilmedikleri için. oda sıcaklığındadır. 12'lik veya 24 adet bulunması durumunda bile farklı kod verilir. hep kontrol altında tutulur. kızarmış bir kabuk oluşmasına mani olur. her biri. frekansları FM radyo bandı frekansının yaklaşık 20 mislidir. kekin içi hala nemli iken dışını kurutur ve kahverengi bir kabuğun oluşmasına yol açar. Yani yiyeceğin dışından başlayıp içine doğru ilerleyen veya tam tersi yönde bir ısınma söz konusu değildir. Bu frekanstaki radyo dalgalarının ilginç bir özelliği vardır. Ama siz fırını yanlışlıkla 250 dereceye ayarlarsanız. depoda ne kadar kaldığı. seramik gibi malzemeler. Su ve yağ molekülleri yiyeceğin her tarafına dağılmış olmaları sebebi ile. çeşitli kombinasynlarda dizilerek.için kullanılmaz. hatta paketlerin koli olarak tekrar paketlenmelerinde hep değişik malzeme numarası verilir. Bu doğru değildir. Yani üreticinin sattığı her değişik üründe. Tabii ki bazı sınırlamalar da vardır. Kasiyer barkodu taradığında sinyal sistem içinde bir merkeze gider. Bu merkez mağazadaki malların fiyatlarını her zaman değiştirebilme imkanı sağlar. Sık sık mikrodalga fırınların. yiyecekte farklı sıcaklıkta noktalar oluşabilir. kekin daha içi ısınmamışkenn. bir çeşit sağlamasını yapar. bir rakamı temsil eder yani altlarındaki rakamın bilgisyar tarafından okunmasını sağlarlar. olacak olan. Çeşitli kalınlıktaki dikey. mikrodalga fırında bulunan ve çoğunlukla bu gazları içeren hava da. her değişik paketlemede. diğer fırınlardaki gibi sıcak olmayıp. Hatta kutu kolanın bir kolide 6'lık. Böylece markette ne kadar mal satıldığı.
suyla temas anlamında algılandığından bu işleme kuru temizleme denilmektedir. Telefon konuşmasını ileten bu çok zayıf akımı çok uzaklara taşıyabilmek için bir frekans limitlemesi yapılmıştır. Aslında olay kuru ortamda yapılmamaktadır. Eğer 1920'li yıllardan kalma bir antika telefon bulabilirseniz. bunları birbirlerine araya dokuz voltluk bir pil ve bir rezistör koyarak bağlarsınız. cereyanın kesilme durumunda bütün telefon şebekelerini beslerler ve telefonların çalışmasını sağlarlar. Telefonlarımızı duvardaki duylara ve oradan da santrallere bağlayan. kendi interkom sisteminizi yaratmış olursunuz. aniden kabarcıklarla kaynayacakve hatta taşacaktır. Peki telefon santralının cereyanı kesilirse ne olur? Bu duruma karşı santrallerde çok büyük bir batarya sistemi bulunmaktadır. Kuru temizlemede suyun yerine bir petrol ürünü kullanılır. 30 miliamper seviyesinde bir akım gelir. gayet iyi çalışır. Joly Belin adında bir Fransız. içine bir kahve kaşığı sokar veya onu içinde kahve bulunan bir kaba dökerseniz. genellikle biri kırmızı. Telefonun çalışabilmesi için gerekli 6-12 volt akımın telefon santralınden gelen bakır telle sağlandığını belirtmiştik. Yani frekans olarak 400 saykılın altında ve 3400 saykılın üstündeki sesleri sistem kabul etmez. Telefon sistemi o kadar basittir ki.Daha ilginci. Başlangıçta kuru temizlemede çözücü madde olarak gaz ve kerosen kullanılıyordu. bazılarının sesleri telefonda daha farklı gelir. Bu işin üzerine giderek 1840'lı yıllarda Paris'te ilk kuru temizleme işletmesini açmıştı. O kadar basittir ki. telefon evimizdeki en basit cihazdır. Kuru temizleme nasıl yapılıyor? Giysilerinizi evde çamaşır makinesinde yıkarken kirleri çözen madde sudur. Eğer basit bir granüllü ahizeye sahipseniz. bir mikrodalga fırını içine bir kahve fincanı içinde su koyarsanız. suyun kaynamadığını. Yeşil kablo konuşma için ortak hat olup. Bu nedenledir ki. santralden kırmızı kablo ile verilen. yok farz eder. evimizin bir ucuna bir aparat. sesinizin dalgaları. diğeri yeşil iki kablo vardır. fişini duvardaki deliğe takın. bu defa tam tersi olur ve bu değişik akımlar titreşim yolu ile sese çevrilir. diğer ucuna bir başka aparat koyup. . Karşı tarafta kulaklıkta da. kırmızı kablo vasıtası ile santralden telefonumuza 6 ile 12 volt arası. telefona gerekli akım santralden sağlandığı için. Bu telefonlarla kendi aralarında rahatça görüşme yapılabilir. hava kabarcıklarının çıkmadığını görürsünüz. Bu suyu fırından alır. ana yapısı yüzyıldır değişmemiştir. İnsanlarda ıslaklık. çalışmaya devam edecektir. birçok kumaş türünde su etkili olmayabilir. yaklaşık bu 9 voltluk akımın karşı tarafa değişik kuvvetlerle gitmesini sağlar. Bu nedenle evinizde cereyan kesilse bile. bu granülleri az veya çok sıkıştırarak. Ancak örneğin yünlü kumaşlarda olduğu gibi. kazara giysisinin üzerine kerosen dökmüş ve bunun giysisinin üzerindeki lekeyi temizlediğini hayretle görmüştü. Cereyan kesilince telefonlar nasıl çalışıyor? Size şaşırtıcı gelebilir ama. suyun kaynama noktasını geçtiği halde. fincanın içindeki suyun ısısı. Ayrıca bir de yedek elektrik jeneratörü vardır ki.
Salıncak örneğinde olduğu gibi. İster inanın. Bu iki frekans çakıştı ve salıncak da bu nedenle gittikçe hızlandı. kapaşı bir arabaya konulup. çekme ve deformasyon tehlikesinden korumak içindir. ütülenince yeni gibi dururlar. Ancak salıncak size doğru gelirken. İnsanlar günlük yaşamlarında pek farketmemelerine rağmen rezonans olayı. bardak rezonansa girer ve sonuçta çatlayabilir veya kırılabilir. giysilerin etiketlerine "sadece kuru temizleme" şeklinde ikaz yazmalarının ana sebebi. Kuru temizleme yapılan giysileri eve getirdiğinizde. yaylanmalarını ve ağırlıklarını. fakat aynı frekansta bir kuvvet uyguladınız. salıncak gittikçe hızlanacaktır. ister inanmayın birçok kumaş türü kuru temizleme gerektirmez. Cisimlere kendi tabii frekansları ile çakışan bir frekansta her hangi bir kuvvet uygularsanzı rezonans denilen kontrolsüz bir ortam oluşabilir. daha doğrusu bir ses dalgası gönderebilirseniz. kuru temizleyicide su yerine bu çözücü ile yıkanır. beraberinde baş ağrısı ve mide bulantısı riskini de getirdiğinizi unutmayın. köprü yıkılmasın diye. otomobilden. Şarkı söyleyerek bir bardak nasıl kırılır? Yapılabilir ve teorik olarak mümkündür. bardaktaki titreşimi kontrolsüz bir şekilde artırır. Salıncak kendi tabii frekansı ile. Havada milyonda yüz partikül olunca zararlı etkileri görülmeye başlanılan bu çözücünün oranının. on beş dakika tutulmsı ile milyonda 350'ye ulaştığı tespit edilmiştir. havayı kirletmesin ve tekrar kullanılabilsin diye her seferinde bir yerde toplanır.Günümüzde ise hemen hemen tüm dünyada "perkloroetilen" veya kısaca "perk" diye tanımlanan bir çözücü kullanılmaktadır. askerler bir köprüden geçerlerken. her seferinde aynı kuvvetle itseniz bile. diyelim ki. Siz de dışardan bir kuvvet. kuru temizleme yapılmış bir giysinin. Bu şekilde temizlenen giysiler. devir sayıları ve benzeri faktörleri . onun tabii frekansına uyan bir frekansta bağırabilirseniz. Otomobilde direksiyon mekanizması ile amortisörlerdeki titreşim aynı frekansa gelince. köprü dizaynına kadar mühendislerin en çok zorlandıkları konulardan biridir. nedir bu rezonans? Salıncakta bir çocuğu salladığınızı düşünün. yürüyüş adımlarının frekansları köprünün tabii frekansı ile çakışıp. Hatta bu nedenle. tam en üst noktaya ulaşmadan salıncağı itmeye kalkışırsanız. Hatta ünlü tenör Cruso'nun bunu başardığı rivayet edilir.. vücudumuzun önemli organları ve sinir sistemimiz üzerinde zararlı etkileri vardır. dakikada 30 salınım yaparak sallanıyordu. Üretici firmaların. Elbiseler. bardağın tabii frekansı ile sesin frekansı çakışarak. onu yavaşlatırsınız. garanti süresince geri almak zorunda odukları giysileri. Kuru temizlemenin tek avantajı kumaşların çekmelerine ve şekillerini kaybetmelerine yol açmamasıdır. Peki öyleyse. Özellikle ipek ve suni ipekten yapılmış giysiler güvenli bir şekilde elde yıkanabilirler. köprülerden uygun adım yürüyüşle geçmezler. itmeyi hep en üst noktada yaparsanız. Kuru temizlemede kullanılan bu "perk" isimli madde çok toksik olup. Salıncak size gelirken. Reonansını tutturabilirseniz sadece bardak değil başka birçok şeyi kırabilirsiniz. her cismin bir kendi tabii frekansı vardır. Mühendisler araba dizaynında parçaların biçimlerini. Çözücü buharlaşmasın. rezonans sonucunda direksiyon şiddetli sarsılmaya başlar. Eğer önünüzde duran bir bardağa.
Yarasalar yönlerini bulmak ve beslenmek için çok yüksek titreşimli ses dalgaları yayarlar. Bir kere yarasa uçabilen tek memeli hayvandır. hep korkulan bir hayvan olmuşlardır. Halbuki yarasaların çoğu kan ile beslenmez. 212 gibi kısa süre tutan kod numaraları ülkenin en büyük. Örneğin. kod sisteminin tuşlu telefonlar yaygınlaşmadan önce kadranlı telefonlara göre kurulmuş olmasıdır. avakado gibi ticari değeri yüksek ağaçların çoğalmaları için polenlerinin taşınmasında en önemli rolü yarasalar oynar. yani ultrasonik oldukları için insanlar . Yarasalar niçin kan emer? Çoğumuz belki hayatımızda hiç yarasa görmemişizdir. Kan ile beslenmeleri insanların gözünde onları vampir ile özdeşleştirmiş. Şüphesiz bugünkü tuşlu telefonlar çok hızlı çalıştıklarından. Zamanla şehirler çok büyüyünce. Örneğin radyo istasyon dalgalarını araken bu dalgaları yakalarsanız. hala karıştırırım. yeni kod numaraları vermek ihtiyacı doğdu. Örneğin kodu 212 olan NewYork ikiye bölününce. Yeniler eskilerle karışmasın diye farklı numaralar verildi. yani 212 iken. Bu ses dalgalarının frekansları 20 binin üzerinde. Çünkü yarasalar insanlardan uzaklarda. ben 212 mi Avrupa yakasıydı. NewYork ve İstanbul'un kod numaraları aynı. genellikle mağara kovuklarında yaşar ve geceleri zifiri karanlıkta ortaya çıkarlar. en uzun süren kod ise 448 ile Batman'dır. Zararlı böcekleri yiyerek insanlığa faydaları dokunur. İlk olarak Tayland'da keşfedilen bu minik yarasa 2-3 gram ağırlığında ve bir yaban arısı büyüklüğündedir. Kadranlı telefonlarda 9'u çevirmek için. Bu nedenle. Muz. yoksa 216 mı. Dünyada dokuz yüz değişik yarasa çeşidi olduğu biliniyor. Dünyanın en küçük memelisi de bir yarasa türüdür. Bu sisteme göre bugün Türkiye'de üçüncü en kısa kod 222 ile Eskişehir iken. Kadran da otomatik olarak geri dönerek eski konumuna geliyor ve bir tek numara çevirme işlemi tamalanıyordu. Bunun nedeni. Sadece bir yarasa bir saat içinde üç yüz böcek yiyebilir. 212'yi çevirmek 989'u çevirmekten çok daha kısa bir sürede gerçekleşiyor ve santraller daha az meşgul oluyorlardı. Şimdi gelelim yarasaların şaşırtıcı özelliklerine. Dünyada nüfus sayısı olarak da ikinci sıradadırlar. Yarasalar tabiatın harikulade yaratıklarından biridir. numaraları aramak bakımından bir zaman farkı yok. Bizde ise buna pek dikkat edilmedi. genliği artar ve bu istayonu işitmeye başlarsınız.göze alıp rezonansı en aza indirmeye çalışırlar. birbirine komşu şehirlerin kodlarının çok farklı. Peki bu rezonansın hiç iyi bir yönü yok mu? Var elbette. Bu işlemde 1'i çevirmek 9'u çevirmekten. en çok telefon kullanılan şehirlerine verilmiştir. sonuna kadar kadranı çevirmeniz ve bırakmanız gerekiyordu. kendi alıcınız ile birbirini tuttuğu an rezonansa girer. Chicago ve Ankara'nın da 312'dir. İnanılmaz özelliklere ve örnek bir toplumsal dayanışmaya sahiptirler. ikinci kısma 718 kodu verildi. onları kısımlara göre bölüp. hizasındaki deliğe parmağınızı sokup. Telefon şehir kodları nasıl veriliyor? Türkiye'deki telefon şehir kodları listesine bakarsanız. kod numaraları yakın olan şehirlerin ise birbirlerinden çok uzak olduklarını görürsünüz.
Yarasalar gece ava çıkmak için. Daha doğrusu kış uykusu bir çeşit uyku değildir. hayvanların hayat ile ölümü ayıran çizgiye kadar gelmeleri şeklinde tanımlanabilir. İşitme sistemi il ebu geri gelen sesi algılayan yarasa avının bulunduğu yeri kesinlikle saptar. Bir dakika içinde sadece brkaç kez nefes alırlar. Bazıları da toprakta derin tüneller açarlar ama bazıları için de kış mevsimini uyuyarak geçirmekten başka çare yoktur. dişilerini arayan erkek kurbağaların seslerinden büyüklüklerini ve iyi bir av olup olmadıklarını anında saptayabilirler. ölmüş olduğunu sanabilirsiniz. Hayvanlar niçin kış uykusuna yatarlar? Kış mevsimi yaklaştıkça. İnsanlar sıcak alışveriş merkezlerinde ihtiyaçlarını alıp. hava soğur. Bu ultrasonik sesler yerdeki avdan yansıyarak yarasaya geri gelir. Üzerlerine kazaklar. Yarasaların bazılarının bir çeşit sonar olan bu sistemi o kadar gelişmiştir ki. günler kısalır. hissedilmez bile. Genellikle ayıların kış uykusuna yattıkları bilinir ama bu doğru değildir. Kış uykusu bildiğimiz şekilde uymak değildir. Toplumsal dayanışmanın bu kadar güçlü olduğu az canlı topluluğu vardır. Bazı hayvanların kış uykusuna yatmalarının iki sebebi vardır: Havanın çok soğuması ve yiyecek bulma güçlüğü. Doğumdan sonra anne. Soğuk havada yaşayabilmek için hayvanların daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarına rağmen karlı kış günlerinde yiyecek bulma imkanı azalır. Salgısında bulunan pıhtılaşmayı önleyici bir madde 20-30 dakika kanın sürekli akmasını sağlar ve beslenme gerçekleşir. kar toprağın üzerini kaplar. tabiatta doğal ortamda yaşayan hayvanlar kışı nasıl geçirir. hırkalar giyerler. Bu yetersiz kalırsa bir başkası yardımcı olur. İyi de. Normal canlılarda uyanıkken ve uyku halindeyken. ay varsa onun kayboluşunu. Oysa kış uykusu. sürüngenlerde. yapraklar renk değiştirir ve yere düşerler. kusarak kan da verir. Bir kez kanını emdikleri hayvanla karşılaşırlarsa diğerlerini bırakıp yine ona saldırırlar. uyku süresince kendi vücutlarındaki yağı tükettikleri gibi . kurbağalarda. Bazıları yiyeceklerini önceden depoladıkları bir sığınak bulurlar. Hatta bazı tavşan türlerinde karda saklanabilmek için tüyler beyazlaşır. sıcak arabalarında. yani tam karanlığı beklerler. emzirmenin yanında yavruya takviye olarak. ölmek üzere olan bir başkasına ağızdan kan verip onu kurtardıkları görülmüştür.bunları duyamaz. Havalar ısındığında ise vücudun normal düzene geçmesi sadece birkaç saat alır. Bazıları kendilerini kışa adapte ederler. Vücut ısısının ortam sıcaklığına düştüğü bu durumu birçok balık türünde. Sıcak kanlı memeli hayvanların kanları ile beslenen yarasalar genellikle atları sığırlara tercih ederler. kuşlarda ve memelilerde görebiliyoruz. kalp atış hızı o kadar düşüktür ki. daha kalın yeni tüyler çıkarırlar. Hatta yetişkin yarasaların. Buna bilim dilinde ''hibernasyon'' diyorlar. Bu konuda kuşlar ve balıklar avantajlıdır. vücut ısısında ve metabolizmanın çalışmasında ciddi bir fark yoktur. Her gece vücut ağırlığının en az yarısı kadar kan içmek zorundadırlar. Vücut ısıları sıfır dereceye kadar düşebilir. Kış uykusu bu zor mevsimde hayvanın enerji ihtiyacını azaltır. Hakiki anlamda kış uykusuna yatan bir hayvanı (hibernatör) gördüğünüde. hiç düşündünüz mü? Bir kısmı daha ılıman yerlere göçeler. Hatta devamlı gönderdiği ses dalgaları sayesinde onun hareketini de izleyebilir. Vampir yarasalar arka arkaya iki gece kan içmedikleri takdirde ölürler. sıcak evlerine gelirler. Gerçi ayılar kışın mağaralarda uzun uzun uyurlar ama bu kış uykusu değildir. Kış uykusuna yatan hayvanlar. enerji tasarrufu sağlar.
Ateş karıncası denilen bir türünde ise karıncalar birbirlerine tutunarak sel sularının üstünde yüzüyorlar. Bu kaybın yüzde doksanına periyodik olarak uyanmalardaki ısı üretimi ve enerji kaybı sebep olurken geri kalan yüzde on kayıp ise uyku sırasında olur. yapışır kalır. Bu maddeyi yapay olarak elde etmeyi hala başaramayan bilim insanlarının örümcek çiftliği . Kış uykusu sırasında hayvanlar vücut ağarlıklarının yüzde kırkına yakınını kaybederler. Örümcek ağının esneme kapasitesi bugün yapay olarak üretilmiş en iyi telin neredeyse dört katıdır. yuva su ile dolarsa. Gündelik hayatta artık yaygın olarak kullanılan mikrodalga fırınları kapaklarında kaçak yapmamaları. nefes alamadığımız için oksijenlikten ölürüz ama su karıncaların çok ince olan nefes tüplerinden içeri giremez. karıncalar yağmur ve seller altında bu şekilde nefeslerini tutarak mücadele vermiyorlar. Aynı çaptaki bir çelik telden iki kat daha güçlü olan bu doku ne kadar çekilirse çekilsin orjinal durumuna dönecek kadar esnektir. Bu nokta hemen hemen fırının ortasıır. Karbondioksitten narkoz yemiş gibi olurlar. insanlara zarar vermemeleri için özel tedbirler alınır.ara ara uyanarak bulundukları yere yazdan stok ettikleri yiyeceği yiyenler de vardır. vücut yüzey alanlarının hacimlerine oranla yüksek olması nedeni ile ılık bölgeyi bulana kadar kendilerine zarar gelmez Örümcek ağının özelliği nedir? Örümcekler günümüz teknolojisinin bile çözemediği inanılmaz canlılardır. Yine de bir aksilik olr. Karınca yuvaları inşaat tekniği olarak örnektirler. Bazıları ise yuvalarının üstünü öyle sağlam kapatırlar ki. Yağmurda karıncalara niçin bir şey olmuyor? Bir karıncayı alın. Hayvanlar havaların soğumaya başlaması ile birkaç günlük bir uyku periyoduna girerler. Zaten sıcak bölgelere girseler de. Tekrar gerisin geriye yaylanmadığından nesne ters yöne fırlamaz. Tabii ki bu süre çok uzarsa onlar da ölürler ama dayanma süreleri inanılmazdır. Çok şiddetli yağmurdan sonra oluşan çamur tünellerini kapattığı zaman ise yuvalarını yeniden inşa etmek zorunda kalırlar. Bir yerde karaya vurup çıkıyorlar. her tarafı eşit pişsin diye ortada dönen bir tabla üzerine konulur. Örümcek ağları kendine yüksek hızla çarpan nesneleri yırtılmadan esneyerek frenler. Örümcek ağının çok özel nitelikleri olan sağlamlık ve esneklik bugüne kadar taklit edilemedi. saatlerce tutun ölmez. fırın çalıştığı sürece bir zarar gelmeyeceğini biliyor muydunuz? Mikrodalga fırınlarında ışın yolculuğu bir noktaya göre ayarlıdır. Karıncalar fırında ışınların daha az olduğu bölgeleri hissederler. Ne var ki. yüksekte ve mümkün olduğunca kuru tutuluyor. Bu nedenle yiyecek. Yuvanın girişine bağlı ve buradaki suyu alıp başka tarafa verebilen birçok tünel daha inşa ederler. suyun içine batırın. karıncalar çöp ve yaprak parçalarına ve yukarıda belirtildiği gibi birbirlerine tutunup yüzebilirler. Biz insanlar böyle suya batırılırsak. Ancak bir mikrodalga fırınına girmiş karıncaya. sel sularının bir evin çatısının üstünden aşması gibi geçip giderler. Yağmuru hissedince yuvalarına giriyorlar ve giriş yollarını tıkıyorlar. Tabii kraliçe karınca ortada. Kış mevsiminin şartları ağırlaştıkça bu periyotlar uzar. Kış uyksu kış boyunca sürmez. Sudan çıkardığınızda ölü gibi görünür ama birkaç saat içinde kendine gelir.
Örümcek ağını amacına göre farklı şekillerde örer. Uçabilenlerde bu birkaç derece daha yüksektir. Aşağı bakan göz. diğer böceklerden farklı olarak sekiz bacağa ve sekiz göze sahiptirler. Yani her cins örümcek farklı özellikler taşır. Örümceklerin birçok türünde erkeğine göre 4 – 5 kat büyük olan dişinin çiftleştikten sonra erkeğini yediği doğrudur. İşte insan çok yüksek bir yerde durduğu zaman. böyle bir karışıklık meydana gelir. Örümcek ağının her tarafı yapıştırıcı değildir. buradaki çok ince deliklerden sıvı ve damlalar halinde verilen ağ malzemesi dışarı çıkar çıkmaz donar. Ağın ana yapısı. İnsanın dengesi birkaç unsur tarafından belirlenir. esasında bir denge sorunudur. dokunma ve duyma.5 santimetre boyundaki bu örümceklerden günde hayvan başına 320 metre (yaklaşık 3-5 gram) iplik elde ediliyor ve bu iplikler ABD ordusuna kurşun geçirmez yelek yapmada kullanılıyor. Vücutları iki parça olup arka kısmındaki bezlerden ağ üretimi başlar. örümcekleri sağarak. yerin uzaklığını saptayamaz ve beyne kesin bilgi yollayamaz. Bu iki farklı bilgi beyinde çelişki yaratır ve beyin. Deyim yerindeyse beynin "kafasi karışır". ipliklerini aldıklarını biliyor muydunuz? Yaklaşık 2. Dünyada 34 bin örümcek cinsi tepit edilmiştir. kendi evlatlarını üretebilmek için kendilerini dişiye kurban etmeleridir. Ağdaki ipliklerin de cinsleri yerlerine göre farklıdır. kertenkeleleri. genellikle düşmekten korkma ya da boşluktan tedirgin olma diye bilinir. Dünyanın en büyük örümceği ise Güney Amerika’nın kuzey kısmında yaşayan “Goliath Trantula” isimli dev örümcektir. vücudun pozisyonunu netleştiremez. Neden yükseklik korkusu olur? Yükseklik korkusu. Olağan hareketler sırasında. Örümceklerin hepsinde zehir bezleri vardır. ama karadul örümceği. kahverengi örümcek gibi çok az türü insana zarar verebilir. Kurban ağa yakalanınca yapışkan kısmı bildiklerinden kendileri de ağa yakalanmadan onun yanına kadar giderler. Kurbağaları. Büyüme safhasında bir bacak kırılırsa yerine yenisi gelebilir. değişik sinirler tarafından bu hareketle ilgili olarak beyne yollanan bilgiler çelişki yaratır. Örümcekler. Erkeğinin bacağının boyu 25 santimetreyi bulur. Bu. avı yakalayacak kısmı için elastikiyetleri ve sağlamlıkları farklı ipler üretir.kurup. Hava sıcaklığı 30 derece . dairesel kısımları. Halbuki. Ama tam da böyle değildir. İnsan ısıya karşı çok hassastır. fareleri ve hatta küçük yılanları yakalayıp yiyecek kadar güçlüdür. bütün bu unsurlar kesişir. Görme. Ama olağan dışı bir harekette. Yumurtaların sarmalanması için ürettiği yumuşak iplik onu aynı zamanda bir uçurtma gibi uçurabilir. Beyin bunları yorumlamakta zorlanır. kendi nesillerini devam ettirebilmek. Ancak bu erkeklerin bir gecelik zevk uğruna katlandıkları bir sonuç değil. Kutuplardaki hayvanlar nasıl yaşıyorlar? Bütün memelilerin vücutlarının ısı derecesi 35-38 derece aralığındadır. ayaklar sert bir şeyin üstünde durdukları için "yere dokunuyorum" mesajını verir.
Kutup bölgesinde yaşayan bir canlı. bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. Köpekler eksi 40 derecede kutuplarda kızak çeker. kendi tabiatı ve eko sistemi içinde. Aslında ısıdan etkilenmek sadece insana mahsus değildir. tropik bölge de yaşayana nazaran on kat daha fazla ısı meydana getirmek veya vücut örtüsü on kat daha fazla koruyucu olmak zorundadır. sıfır ve sıfır altı derecedeki ortamda donmamalarının sırrının. Bilim insanları bu örnekten yararlanarak. Vücutlarının hacimlerine oranla. hatta genetik mühendisleri laboratuar ortamında bu proteini üreten geni yaratmayı başarmışlardır. Çok soğuk iklimlerde yaşayan hayvanların yaşam nedenleri araştırılırken hep kürkleri üzerinde durulmuştur. altı bacaklarından ikisi hareketlidir. Ama bu da. Diğer dört bacak daima sabit durumdadır. örneğin solvent gibi bir madde ile kaplanmamış olması gerekir. Sinekler tavanda nasıl yürüyebiliyorlar? Sineklerin duvarlarda. Kendi vücut ısısından çok daha düşük ısı koşullarında yaşayabilmek için canlıların iki silahı vardır. meyve ağaçlarını dondan. Sinekler tavanda yürürken. Çoğunun ayak ve burun gibi kısımları görevlerini yapabilmek için açıkta bırakılmıştır. buzlu sularda yaşayan balıkların. Ortalama bir karıncanın vücudunun hacmine göre ağırlığı. sinek diye küçümsememek gerekir. Kutuplarda. Bu sayede buzun üstünde yürüyen bu tür hayvanların ayakları üşümez. beş derece üzerine palto giyer. Halbuki burada yaşayan hayvanların kürkleri ile ılımann bölgelerde yaşayan hemcinslerinin kürkleri arasında çok ciddi bir fark yoktur. Karıncalarda ise durum biraz farklıdır. Ne yazık ki. Hatta toprakta yaşayan bazı türleri düz bir zemine . Oysa hayvanların giysileri yoktur. sıcak kanlı hayvanların kendilerini çok soğuk ortama nasıl adapte ettiklerinin sırrı hala tam çözülmüş değil.olunca denize girer de. sinekler ağır sayılmazlar ve onları yere çeken güç pek önemli değildir. sineğe nazaran daha fazladır. Güneşin bulut arkasına girmesi ile havadaki iki derecelik ısı düşüşü uçan sineği zor yürür hale getirebilir. bu balıkların derilerindeki buz kristallerinin donma derecesini düşüren bir protein olduğu tespit edilmiş. insana bir faydası vardır. diğeri de kürk denilen vücut örtüleridir. Dünyamızda bulunan her canlı organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak. Ancak yüzeyin yağ çözücü. Ancak buralarda vücuda sıcak kan ileten atar damarlar kılcal damarlar vasıtası ile deriye daha yakın olan toplar damarları ısıtırlar. uçak kanatlarını ve yolları buzdan kurtarabileceklerini düşündüler ama henüz geniş çaplı üretimi zor görülmektedir. Bu arada şunu söyleyelim ki. Zaten dünyamızda üzeri tamamen kürkle kaplı hiçbir hayvan yoktur. hayvanın tüm vücudunun üşümeden bu soğuk ortamda nasıl yaşayabildiğini açıklayamaz. Üstelik domuzlar hiç kürkleri olmamasına rağmen deri altı yağ tabakaları sayesinde vücut ısılarından 20 derece daha düşük ısı ortamlarından hiç etkilenmezler. yer çekimi yasasına meydan okurmuşcasına davranışları hep merak konusu olmuş. yağlı bir madde salgılarlar. Öğlen güneşinde zıp zıp zıplayan çekirge. Bu güce karşı gelen tuzlar ayrıca yapıştırıcı. Biri vücut ısılarını ayarlamaları. Sinekler ayaklarındaki bu yüzlerce vantuz ve salgıları sayesinde her türlü yüzeyde gezinebilirler. sabah serinliğinde hareketleri ağırlaştığından çok rahat yakalanabilir. buzlu sularda balıklar çırılçıplak yüzerler. camlarda hatta tavanlarda baş aşağı bu kadar rahat hareket etmeleri.
şekil ve kıvam değişikliklerinin çoğu son zamanlarındaki bir beslenme değişikliği ya da geçici bir sindirim bozukluğuna dayanır. iltahaplanma veya idrar sisteminde kanama olabilir. ayakları aşağıda uçan bir sineğin tepetakla konabilmesi için bir yerde takla atması. Bu otlar ineğin dört odalı midesinde çözülür ve moleküllere ayrılır. Safra suyu aslında yeşil renktedir fakat gıdalarla karıştıkça kahverengi renk alır. sinekler tam konma anında. idrar niçin açık sarı renktedir? Dışkının kahverengi olmasının sebebi bağırsaklarda hazmı sağlayan sıvılar. ne zaman ve nasıl? Uzun süre inanılan teoriye göre. yuvarlanan bir varil gibi yandan yarım dönüş yapıyorlardı. Evlerimize giren küçük karıncalar. . Ama idrar öyle değildir. sindirim sistemimizi boydan boya geçen gıdalar eğer metabolizmada iyi parçalamazlarsa bunun sonucu dışkıda görülebilir. Ancak eğer dışkı belirgin bir şekilde normalden açık veya koyu renkte ise. Tavana yaklaşınca. sirklerdeki trapezciler gibi geriye yarım ters takla atmaktadırlar. Eğer idrarınızın rengi yeşil veya mavi ise bu duruma hemen hemen kesinlikle gıda boyaları neden olmuştur. ancak yüksek süratli. çıkan şeyin rengi ile bir alakası yoktur. Belki böyle şeyler ilginizi çekmiyor olabilir ama. Bu renkteki değişiklikler muhakkak bir şeylerin iyi gitmediğini gösterir. Bu nedenle dışkı bazen yeşilimsi de olabilir. Ancak fazlaları vücuttan atılan vitaminler veya bazı doğal ve suni gıda boyaları da idrarda bunlara benzer renk değişikliklerine neden olabilir. moleküllerin ise renkleri yoktur. Öyle ya. asıl merak edilen konu sineklerin tavanda nasıl yürüyebildiklerinden çok oraya nasıl konduklarıdır. İdrar metabolik artıkların dolaşım sistemi ile taşınmasıyla böbreklerde oluşur. Bir ineğin en çok yediği yeşil renkli otlardır. Örneğin vücudumuz pancara koyu kırmızı rengi veren maddeyi bazen parçalayamaz ve pancar yedikten sonra dışkı kırmızımsı bir renk alabilir. Dışkıdaki renk. İdrar kahverengi veya kola renginde ise karaciğer veya safrakesesi problemi. Sonra sıra ile diğer ayaklarını da koyarak vücutlarının tavanda tutunmasını sağlamaktadırlar. Çok az da olsa aldığımız gıdalar dışkının rengini etkiliyebilir. Bu durumda hemen doktora gitmek gerekir. saniyede birçok film çekebilen kameralar sayesinde ortaya çıktı ve sineklerin bir sırrı daha açığa kavuştu. başı yukarıda.bile tırmanamazlar. yani idrar ve terin renginin de içilen sıvı rengi ve kimyasal yapısı ile bir alakası yoktur. ön ayaklarını başlarının üzerine çekerek ters dönmekte ve tavana önce ön ayakları ile dokunmaktadırlar. çok hafif olduklarından duvarlarda yürüyebilirler. özellikler de safra suydur. Sütün renginin beyaz olmasının nedeninin içinde çözünmüş halde bulunan kalsiyum kasinat (caseinate)tır. Vücudumuzu terk eden sıvı maddelerin. sinekler tavana konarken yandan değil. Çekilen filmlerden görüldü ki. Endişe edilecek bir durum değildir. ama nerede. kırmızı ise enfeksiyon. derhal doktora başvurulmalıdır. Peki o zaman dışkı niçin kahverengi. ya da kanlı ise. Boyalar zarar vermeden vücuttan çıkar. bu daha ciddi bir durumu gösterir. neresinden çıkarsa çıksın. uçuş konumunu değiştirmesi gerekir. Yeşil ot yiyen ineklerin sütleri niçin beyazdır? Hayvanların yedikleri gıdaların renklerinin. Buna en iyi örnek inektir. İdrarın normal rengi açık sarıdır. Sıvı veya katı olsun yemek borusundan içeri girip. Bu teorinin yanlış olduğu.
İyi ki de yoktur. tüm vücutlarını paraşüt gibi kullanarak. yedi katlı binalardan düşenlerde ciddi sakatlıklar. başını yere bakacak şekilde döndürür. Gerçi bir kule atlayıcısı. Yani bir gökdelenenin tepesinden atılan madeni bir paranın yere düşme anındaki hızı ile uçaktan atılan (aynı) paranın hızı arasında bir fark yoktur. çünkü bu "limit hız" olmasaydı ve cisimler gittikçe artan bir hızla düşmeye devam etmeselerdi. olay yerini terk eden. artık hep aynı hızda düşerler ve stresi atlatıp. kuyruğunu da bacaklarının arasına çeker. Böylece paraşüt etkisi yaratarak. yani yere doğru döner. yüksek bir yerden düşmesine göre çok daha fazla hasar yaratacağı tespit edilmiştir. bir arkadaki kuşa gelecek rüzgarı ve hava direncini engeller ve daha az enerji sarf etmesini sağlar. ölmeyip. hatta ölüm vakaları görülmüştür. martılar. hayvan hastanelerine gelen kediler göz önüne alınarak ortaya çıkartılmıştır. kendi ekseni etrafında döner ama bu tramplen veya kuleyi terk ederken ayakları ile başlattığı bir dönme hareketidir. yaklaşık saatte yüz kilometre sürate gelince limit hıza ulaşırlar. pelikanlar gibi büyük su kuşları da filo olarak toplu halde giderken ‘V’ şekli oluşturarak uçarlar. yağmur damlaları kafamıza kurşun gibi düşebilirlerdi. Havadan yere düşen cisimler. hızını da frenler ve inişin yumuşak olmasını sağlar. Bunun nedeni ile ilgili kesin olmayan. Biz bunlardan en çok rağbet gören ikisinden bahsedelim. Örneğin yaklaşık bin metre yüksekliğindeki. Yapılan deney ve gözlemlerde bir kedinin alçak bir yerden düşmesinin. tartışmaya açık çeşitli görüşler vardır. havuza düşmeden önce havada birkaç kez takla atar. Bu uçuş şekli ile öncelikle en öndeki kuş. Bilim insanları bunu da "limiz hızı" ile izah ediyorlar. sürünün ‘V’ şeklinde uçmasının amacı enerji tasarrufudur. Kuşlar niçin v şeklinde uçuyorlar? Sadece kazlar değil.Kediler nasıl hep dört ayak üstüne düşerler? Bilimsel olarak izahı biraz zor. Belli bir noktada tam tersini yaparak bacaklarını ve kuyruğunu açar ve vücudu tam ters yöne. ona açısal bir dönme hareketi kazandıramazsınız. Başlangıçta bahsettiğimiz dönme hareketini yaptıktan sonra. otuz iki katlı bir binanın tepesinden düşen bir kediye hiçbir şey olmazken. Sonra kütlelerine bağlı olarak belirli bir mesafede hızdaki bu artış durur ve "limit hız" denilen sabit bir hızla yere düşmeye devam ederler. . Tabii bütün bu deney sonuçlerı ve teoriler. kendilerine gelir ve gevşerler. Sırtüstü düşen bir kedi önce bacaklarını kendisine. Yüksekten düşüp de ölen veya alçaktan düşüp. Bu teoriye göre yüksekten düşen kediler. önce gittikçe artan bir hızla yere düşerler. Bilime göre düşen bir cisme dışarıdan bir kuvvet uygulayamazsanız. her iki şekilde de hayvan hastanalerine uğramamış kedilerin sayıları bilinmiyor. yere inerler. yaralanma olasılığını en aza indirerek. Birinci görüşe gore. Avustralya'da yaşayan uçan sincapların uçuşuna benzer şekilde.
Araba yarışlarında da arkadaki araba öndekine mümkün olduğunca yaklaşarak. atlar nadiren yatarlar. kuşların gözleri başlarının yanındadır. atların ayakta iken daha rahat olduklarını ve daha az enerji sarf ettiklerini söylüyorlar. öndeki kuş kanadını çırptığında. Siz bunu denerseniz. Yine bu görüşe gore. 70’li yıllarda yapılan bir araştırma sonucunda. Bu kuşun şeklinin daha ziyade büyük kuşlarda görülmesinin nedeni de bunların büyük kanatları ile yarattıkları hava hareketinin büyüklüğü ve arkadaki kuşun işine yarayabilmesidir. Ancak bu teoriye gore her kuşun öndeki ile aynı mesafe ve açıdan uçması ve senkronize yani eş zamanlı kanat çırpması gerekir ki. uçuş mesafesinin yüzde 75 artırabildiği ileri sürülmüştür. Bu görüşe karşı olanlar ise kuşların geceleri de uçtuklarını. Bilim insanları. Ayakta dururken dizlerini kilitlemeleri ve uyumaları mümkündür. yani hepsi doğru. belki de görüşlerin bileşimi. hatta haftalarca yere yatmadan ayakta durabilirler ve yol gidebilirler. Atlar günlerce. arkadaki kuş buraya yükselen havayı kanatlarının altında bularak ve daha az enerji sarf ederek yüksekliğini muhafaza eder. Bu şekilde uçan kuşlarda da sık sık en öndeki liderin değiştiği ileri sürülmektedir. Bu uçuş şekli ile sürünün fertlerinin birbirini görerek. atların geceleri kamplarda veya gündüz barların önünde daima ayakta. İkinci bir görüşe gore ise. kanadının ucunda bir hava boşluğu. Tellere konan kuşlar niçin çarpılmıyorlar? İnsanların dokundukları anda kömür oldukları binlerce volt cereyan taşıyan elektrik tellerine konan kuşlar nasıl oluyor da cereyana kapılmıyorlar? Çünkü . 25 kuşluk bir filonun bu şekilde uçarak. Doğrudur. binilmeye hazır vaziyette durduklarını seyrederiz. onun kestiği rüzgar ve hava akımının avantajı ile daha az yatık harcamayı amaçlar. dolayısıyla tam önlerini göremezler. Kuşlar konuşabilseler de anlatsalar! Atlar nasıl ayakta uyuyabiliyorlar? Amerikan kovboy filmlerinde.Bunun bir başka örneği de bisiklet takım yarışlarında birbiri arkasına saklanarak giden ve sık sık en öndekini değiştiren yarışmacılarda da görülür. bu nedenle öndeki kuşu görmenin önemli olmadığını zaten sürüyü kuşların bağırışlarının bir arada tuttuğunu ileri sürüyorlar. Çünkü atın vücudu bir hayli büyüktür ve yatarken nefes almasında iç organları kimi güçlüklere yol açar. genellikle hasta oldukları veya doğum yapacakları zaman. beyninizin üstüne düşmeniz kesindir. Çok basit gibi görülen bu olayın bile sebebi tam öğrenilmiş değil. bu gerçekte mümkün değildir. kaybolmadan bir arada kalması sağlanır. yani bir girdap yaratır.
Eve dönmek için daima en kısa ve kolay yolu tercih eder. Yumurta üretme gibi bir dertleri olmadığından insanları sokmazlar. Elektriğin. kendisine kuş vücudundan daha az direnç gösteren. Dişiler de insanların kanlarını kendi yumurtalarını üretebilmek için protein sağlayabilmek amacıyla emerler. Dişi sivrisinekler insanın nefes verirken çıkardığı karbondioksit bulutu içinde. Bulabildikleri her canlının kanını emerler. fakat sonraki yumurtaları için kana ihtiyaçları vardır. Bunların çoğu insana saldırmaz. görevini yaptıktan sonar diğer nötr telden geri döner. kablonun içindeki iki telden biri ile çıkan akım. Elektik onların vücudundan geçmektense. Çünkü tam bir devre meydana getirmezler. Onlar elektriğin evine dönmesi için bir kısa yol yaratmazlar. hatta deniz yüzeyine gelen balıklar bile ellerinden kurtulamaz. Bazılarının ‘sivrisinek bana dokunmaz’ demelerinin esas nedeni ter ve . Sivrisineğin duyargaları bir santigradın binde biri kadar sıcaklık değişimleri algılayabilecek kadar hassastır.topraklanmamışlardır.dağda. Kuşlar da bu nedenle bütün gün boyu. Zaten aksi olsaydı dünyanın her yerinde bulunabilen bu yaratıklar ormanda. ileri geri hareketler yaparak bu bilgileri değerlendirirler. Dişi sivrisinekler avlarının yerlerini duyargaları ve üç çift bacaklarındaki alıcılarla bulurlar. iki ayakları arasındaki teli tercih eder. direkler ve destekler topraktan izole edilerek kuşlar ölümden kurtarıldı. lambayı yakıp. Bir jeneratörden. İnsanların kanlarını emerek yaşayan sivrisinek türlerinin yalnız dişileri kan emer. Bir zamanlar Almanya’da bu şekilde kuş ölümleri o kadar arttı ki. Yüksek enerji hatlarının direklerinde oturan kuşların telleri gagalama alışkanlıkları vardır. Elektrik akımı direnci sevmez. Çünkü kısa devre yaratmazlar. Elektrik telleri üzerine konan kuşların toprakla alakaları yoktur. yüksek voltaj taşıyan. Alıcılar ile nem. Tüm bu ‘çünkü’lerin anlamı esasında aynı yola çıkar. ter ve ısı özelliklerini saptarlar. Sivrisinekler insanı niçin sokar? Dünyada yaklaşık üç bin sivrisinek türü olduğu bilinmektedir. elektronların komşu atomlara çarpıp onları titreştirmesi ile iletilen bir enerji olduğunu hepimiz biliyoruz. elektrik akımı kuşun gövdesi ve direk yolu ile toprağa geçer ve kuş ölür.insan bulunmayan yerlerde yaşamlarını idame ettirmezlerdi. Birçok cinste dişi sivrisinekler en azından ilk yumurtalarını kana ihtiyaç duymadan üretebilirler. Erkekler çiçek özleri ile beslenirler. akım telden en kolay yol olan vücudunuza girer. Eğer bu arada kuş kazara elektril tellerini taşıyan direğe temas ederse. Bir su birikintisi içinde iseniz ve elektrikli bir tele dokunursanız. avın yararlı olacağına karar verirlerse eyleme geçerler. oradan da son derece iletken olan su birikintisine geçerek. çıplak elektrik telleri üzerinde durabilirler. topraktan eve döner.
Boğaya Persliler taparlar. İspanya'da boğaların kırmızı renge saldırdığı inancı. bir de şapkasını şalını sallaya sallaya üstünüze gelen bir adam varsa. Boğa güreşinde matador boğayı eline aldığı şapkasını şalını sallayarak kızdırır. Eğer bir dakika içinde hala fark etmediyseniz. iki de neşter olarak kullandığı testere ağızlı bıçak vardır. Tüm bu geleneklerin temelinde. deposu kanınızla dolu olarak. Niçin böcek yemiyoruz? Böcek yeme fikrinin insanda oluşturduğu tek duygu iğrenme duygusudur. Halbuki başlıklarda bu renk boğayı kızdırmak için değil. matadorların kırmızı başlık kullanmaları nedni ile yaygınlaşmıştır.nefes kokularının sivrisinek için cazip ve özendirici olmamasıdır. Kendinizi boğanın yerine koyun. Boğalar arenada kırmızı rengi görünce asabileşmezler. teninizi serin ve kuru tutmanız gerektiğini unutmayın. Etrafınızdaki çığlık atan binlerce insanın ortasında. sırtınıza saplanmış onca kılıcın acısı içinde. Boğa güreşinin ilk versiyonu antik Yunan. Afrika Zuluları ise öldürüp safrasını içerlerdi. Boğanın kırmızı şala saldırdığı inancı yanlıştır. Bu geleneğin bir şekilde İspanya'ya geldiği. sırf rengi kırmızı diye bir bez parçasına kızar mıydınız? Boğa güreşi hakkında bilinen yanlışlar sadece bu kadar değil. çok sık nefes alış-verişi gerektirecek fiziksel hareketler yapmamamız. özellikle geceleri sivrisinek hücumlarını geçiştirebilmek için. böylece ikinci tüpü sokarak. Sivrisinekleri tahrik eden şey nefesinizdeki karbondioksit oranı ile derinizdeki ısı ve nem oranı olduğundan. Çünkü boğalar renk körüdür ve kırmızıyı diğer renklerden ayırt edemezler. gelenekler kısacası kültürler belirler. dayanıklılığın ve verimliliğin simgesi olmuştur. tozlu. Bu tükürük insan kanının pıhtılaşmasını önler. Roma. gürültülü ve çok sıcak bir ortamda. kanın rengi olduğu sanılmaktadır. Önce bıçaklarla deride delik açar. Sivrisinekte ağzın altındaki kesede iki tüp. Avrupa ülkeleri içinde feodal düzeni en son terk eden bu ülkede de kalıcı olduğu sanılmaktadır. dinler. İnsanların gıda tüketim alışkanlıklarını. yani kızmak için bu kadar sebep varken. sıvı kanı size farkettirmeden kolayca emer. Bunun nedeninin de kırmızının. Mısır ve hatta Kore ve Çin medeniyetlerinde görülür. hayvanın gücü yatmaktadır. . Kırmızı renk boğaları niçin kızdırır? Aslında kırmızı renk hiçbir boğayı kızdırmaz. kuvvetin. Sivrisinek sanıldığı gibi içi delik ve sivri uçlu bir boruyu deriye sokarak kanı emmez. İlk çağlardan itibaren boğa. Aslında boğa güreşi geleneği İspanya'dan doğmuş değildir. kalp atışını hızlandırdığı saptanmıştır. kafayı bulmuş şekilde derinizden ayrılır. Yapılan deneylerde bu rengin insanlarda kan basıncını yükseltip. sonra tüplerden biri ile tükürüklerini bu deliğin içine akıtır. Kırmızı renk aslında insanları etkiler. seyircilere hoş görüntü verebilmek için seçilmişti. kalori değerleri ve beslenme dengesi değil.
Hayvanlarda ise beyinde böyle bir bölge yoktur. besi hayvancılığına ayrılan otlaklar bugün orman olarak korunabilecekti! Niçin her insanın sesi farklı? İnsan sesi. açar açmaz "merhaba" deyişinden karşımızdaki kişiyi tanıyabiliriz. Konuşurken nefes veririz. yalnız veya diğer besin maddeleri ile veya soslarla karıştırılıp yenmektedir. Bundan sonra söyleyeceklerimiz. havanın akışı ve hızı. Tabii ki ses tellerimiz sesimizin tınısını tek başlarına belirleyemezler. çekirge yüzde 50-75. Burada düşüncenin ana yapısı oluşturulur. demir. Karasinekler ve hamamböcekleri gibi böcekler çoğunlukla bakteri taşırlar. ağız ve dudak yapısı da konuşmada etkin faktörlerdir. içlerinde bol miktarda kalsiyum. çünkü ölü böcekler çok çabuk bozulurlar. Hatta her bireyin konuşması o kadar kendine özgüdür ki. Böcekler bol miktarda protein ve yağsız sığır etinden daha az yağ içerirler. Ancak tüm konuşma olayının organizatörü beyindeki bir bölgedir. tavuk yüzde 23. dilimiz olamsaydı ortaya anlaşılmaz rahatsız edici bir gürültü çıkardı. Aslında öyle veya böyle bütün böcekler parazit taşıdıklarından. Eğer böcek yemeye karar vermişseniz. balık yüzde 21. bunlar bir araya gelince iki insanın konuşmasının aynı olma ihtimali yok denecek kadar azdır. Protein içeriği bakımından.Günümüz insanları birkaç omurgalı. bunları yememek gerekir. Bilinçli bir konuşma söz konusu değildir. Şaka bir yana. Tüylü böcekler boğazı tahriş eder. dolayısıyla tüketim için gerekli olan miktarın temininin zor olamasından kaynaklanmaktadır. telefonda sesin alttan ve üstten belirli frekansları yok edilmesine rağmen. bunun yüzde 40'ı Meksika'da tüketilmektedir. muhabbet kuşu hatta karga türlerinin konuşmaları onların ezberleme ve tekrar edebilme yetenekleridir. kulak ve gözlerden gelen sinyallerle birleştirilir ve boğaza sinyal olarak gönderilir. Ne kadar uzunsalar ses o kadar ince çıkar. çeşitli minareller ve vitamin vardır. yumuşakça ve kabukluları yemesine karşın. iyi bir pişirme gerekir. Avrupalılar böcek yemez ama Afrika'da değişik çekirge türleri ve iri kelebek tırtılları yenir. onları sağlıklı olarak yakalamalı ve derhal işleme koymalısınız. karınca yüzde 24. Dudağımız. Japonya'da kızartılmış yaban arısı. Bazı papağan. insanlar sağlıklı bir şekilde böcek yiyebilme alışkanlığına kavuşsalardı. Genetik olarak insanan en yakın olan şempanzelerin bile dil ve damak yapıları nedeni ile insan gibi konuşmaları mümkün değildir. renkli böcekler ise çoğunlukla zehirlidir. Halen dünyamızda. İnsanların böcek yeme alışkanlığını kazanamamalarının sebebi muhtemelen. Kadınların erkeklere göre avantajları ses tellerinin daha uzun olmalarıdır. Sesimizin oluşmasının ana nedeni şüphesiz ses tellerimizdir. bizi dikkatli okuyan ve evlerindeki kalorifer böceğinin ekonomik değerini anlayan okurlara. daha doğrusu insan konuşması oluşurken katkıda bulunan o kadar çok şey vardır ki. Ayrıca kişinin karekteri. Tayland'da bir tür iri su böceği. sığır eti yüzde 20 ve kuzu eti yüzde 17 zengindir. Bu nefes konuşmanın karekteristiğini etkileyen en az 11 noktadan geçer. . Ses tellerimizin boyu sesimizin kalınlığını belirler. atalarımız böcek yiyici idi. insan gıdası olarak beş yüz civarında böcek türü yenilmeklte. örümcek yüzde 64. dişlerimiz. böceklerin boyutlarının küçük. Yeni Gine'de ağustos böceği.
Yirmi yaş dişimiz niçin geç çıkıyor? İnsan vücudundaki bazı organların günümüzde pek işlevleri olmamasına rağmen insanlık tarihinin başlangıcında önemli roller oynadıkları sanılıyor. ağız ve diğer şekillerin çok az fark göstermelerine rağmen hepsi birleşince nasıl bir insan diğerine benzemiyorsa. ama zamanla otlamaktan vazgeçtikleri için körelen bir organ olduğu sanılıyor. Altay dilleri ailesine giren Türkçe'mizde bazı ilginç özellikler var. dizlerimiz olması gerekenden çok büyüktür. ağrı ve ısıyı beynimize iletirler. Vücudumuz sanki başka şeyler de yapabilmek için yaratılmış gibidir. Yabancıların "akıl dişi" de dedikleri yirmi yaş dişleri geç çıktıkları gibi. Bütün bu olaylar olurken de çenemiz gelişmeye devam eder. göz. ayaklarımızda bu kadar parmağa ihtiyaç var mıdır. Görevleri sadece çiğnemek olmasına rağmen dişlerimizin içinde sinirler de vardır. burun. İnsanlık geliştikçe yirmi yaş dişine de çenemizde o kadar az yer kalıyor. dudak ve dişleri ile "f" ve "v". İnsan yüzündeki kaş. diş hekimleri de o dişi kurtarmak için önce sinirini alırlar. apandisitimiz vücudumuzda ne arıyor? Kılların nedeninin ilk insanların duygularını sadece sesle değil hareket ve koku ile de iletmeleri olduğu sanılıyor. Bu nedenle bazı insanlarda bu dişler hiç çıkmadan gömülü olarak kalabiliyor. Bir fonksiyonu olmadığından da diş hekimleri çekip almayı tercih ediyorlar. Her iki dudakları ile "p" ve "b". çoğu kez problem de yaratırlar ve diş hekimlerince derhal çekilmeleri önerilir. Yani dişimiz çürürse sinir bir problem olduğu konusunda beynimizi ikaz eder ama nedense bu ikazı diş çürdükten. Günümüze kadar altı bin dil geliştirilmiş. Onlar döküldükten sonra ön dişler ve köpek dişleri çıkar sonra da azı dişleri. ancak 20 yaşını geçtikten sonra yirmi yaş dişlerine çene kemiğimizde yer açılır. Vücudumuzun bazı bölgelerinde bulunan tüy ve kılların ana görevleri koku üretip özellikle erkek ve dişi arasında iletişim kurmaktı. Onların çiğ yiyecekleri yemek için daha kuvvetli bir çeneye ve dişlere ihtiyaçları vardı. Zaten diğer bütün dişlerimiz de aynı anda çıkmaz. yani insanın evriminde çene gittikçe küçülüyor. Önce süt dişleri çıkar. iş işten geçtikten sonra yapar. en çok kullanılan kelimelerin daha az sayıda harfle yazılamalarıdır. Dünyadaki bütün dillerin tek ortak yanı. Bir el . işbirliği daha doğrusu kültür ve bilgileri gelecek nesillere aktarma ihtiyacından doğduğu sanılıyor. Aynı şekilde apandisitin de başlangıçta ot yiyen atalarımızın otlarını sindirmekte kullandıkları. Yerine tam oturmadığından çürüyebiliyor. Dilin ilk insanlarda. Bu sinirler dişlerimizle ilgili acı. yoksa erkek mi olduğunu tespit edemezsiniz. dilin arka kısmı ile de "k" ve "g" seslerini çıkarıyorlar.Dünyanın dört bir yanında farklı lisanlar konuşuluyor ama tüm bu insanlar ağızlarında benzer sesler çıkarıyorlar. dilin ön kısmı ile "t" ve "d". Erkek ve kadınların el yazıları farklı mıdır? El yazısına bakarak yazanın kadın mı. Aslında çiğnemede pek fonksiyonu da olmayan bu dişler bize henüz yiyeceği pişirerek yemeyi keşfedemeyen atalarımızın mirasıdır. Yirmi yaş dişleri bu sırayı biraz geçirerek takip eder. Örneğin çok ilginç yerlerimizde kıllar vardır. iltihap yapabiliyor. oluşumunda katkıda bulunan şeylerin çeşitliliği açısından konuşmamız da öyledir. Bir kere cisimleri dişi ve erkek olarak ayırmıyoruz. ses uyumu var ve bir ad veya fiil kökünden değişik eklerle yeni kelimeler türetebiliyoruz.
Genel anlamda tırnaklarımız saçlarımızla ortak bir özellik gösterir. Bu nedenle de aynen saçlarımız gibi tırnaklarımızı keserken de acı duymayız. Bu konu nörobiyoloji dalında çalışanların da ilgisini çekmiş ve bilim adamları sinirkaslarının reaksiyonlarını sınıflandırmaya çalışmışlardır. diğer parmaklarda çok olabilir de. çocuklar çok kısa sürede kendi bireysel özelliklerini harflere ve yazı şekillerine yansıtırlar. buradan da yazı tarzı ile kişilik arasında bir bağlantı olabileceğini saptamışlardır. yazanın kişiliği. Eğitimli ve tecrübeli bir analizci yüzde 85-95 doğrulukla yazının sahibi (cinsiyeti değil) hakkında bilgi verebilmektedir. Burada tırnak çok inceleşir ve yarım ay şeklinde beyaz bir renk alır. Onlar olmasaydı derimizin yumuşak tabakası ile eşyaları tutup kaldıramazdık. Derideki yatakları ile irtibatı biten tırnaklar beyazlaşır ve kesilmeyi beklerler. karakteri. Tırnaklarımız deriye her iki yandan elastik fiberlerle bağlıdırlar. hayal gücü ve uyumluluğu gibi bir çok konuda fikir sahibi olunabilir ama cinsiyeti konusunda bir karar verilemez. Gerçi kadınların ve erkeklerin el yazılarında ayrı ayrı bazı karakterleri benzer şekilde kullandıkları bilinmektedir ama bu tüm bir yazı hakkında tatmin edici bir fikir vermez. korkuları ve savunması. Her çocuğa ilkokulda harflerin yazılması belirli bir kalıpta öğretilmesine rağmen. Sahte imzalar da benzer bir konudur. yoksa sağ elini mi kullandığı da tespit edilemez. El yazısı insandan insana değişir. imzayı çok incelemiş. Aslında çok azımız düşündüğümüz gibi yazarız. El ve ayak tırnaklarımız. ancak sahte imzayı atan hakkında bilgi edinilemez. derimizin altındaki.yazısının analizi sonucu. imzayı atış şeklini ve kalem hareketlerinin sırasını çok iyi uygulamışsa bile imzanın sahte olduğu tespit edilebilir. olmayabilir de ama serçe parmağımızda pek görülmez. İkisinin de görülen kısımları ölü hücrelerden oluşmuştur ve komposizyonlardaki ana madde keratindir. Sahtekar taklit ettiği imzaya kendi yazı stilinden de bir şeyler katar. Bu analizcilere iş başvurularında. tırnak diplerine çok yakın köklerinden çıkarlar. açıklığı. din ve hatta yazanın solak mı. Kökteki hücreler ölü bir hücre olan keratin üretirler ve yeni hücreler üredikçe ölü tırnağı dışarı doğru iterler. El yazısı analizi kişinin şuuraltında yatanlar hakkında az çok ipucu verebilir ama bu da bir noktaya kadardır. Bu sayede yanlardan bağlı oldukları halde uzadıkça rahatlıkla ilerler. savunmada ve saldırıda kullandıkları için bunların sivri oldukları. firmalara ve devlete adam almada hatta mahkemenin yaptırdığı tatbikatlarda başvurulmaktadır. akıl durumu. motivasyonu. Tırnaklarımız nasıl uzuyor? Hayvanlar pençelerini toprağı kazmada. Sahte imzayı atan. hissi durumu. Bazı sinirkası reaksiyonlarının benzer kişiliklere ve beyin ikazlarına sahip insanlarda olduğunu görmüşler. insanların tırnaklarının ise geçirdikleri evrim sonucunda düzleştiği ileri sürülüyor. El yazısını analiz etme artık sosyal bir bilim dalı olarak kabul edilmektedir. enerjisi. Bu bölüm baş parmaklarda çok belirgindir. bir . Çoğu kez bu sahte imzalar kolaylıkla ayırt edilebilir. Halbuki bu kısmın da küçük objeleri tutmak. El yazısından sadece cinsiyet değil ırk. Zamanla insan olgunluğa erişince kendi kişiliğine özel ve bakıldığında yazanın kim olduğunu ele verecek yazı stili oluşur. Tırnaklarımız parmaklarımızı mekanik dış tehlikelere karşı korurlar. Özellikle el tırnaklarımız parmaklarımız için çok önemlidir. El yazımız düşüncemizden ziyade kişiliğimizi yansıtır.
belirli bir süre sonra dökülüp alttan yeni saç geldiği hatırlanacak olursa. Gittikçe beyazlaşan saçlar geçici bir süre tekrar biraz koyulaşmış gibi görünebilirler. şeker gibi hastalıklarda ve aşırı stres veya şok gibi durumlarda kişinin renkli saçları bu süreçte tamamen dökülebilir ve geriye sadece daha önceden beyazlaşmış saçlar kalabilir. Yaşlandıkça derimiz saçalarımızı ve vücudumuzdaki diğer kılları eskisi gibi sağlıklı olarak üretemez. En hızlı uzayan tırnak orta parmaktakidir. kırmızı. Saçlar boyasız hale gelir. Ancak bu süreç içinde hepsi aynı anda beyazlaşmadığından. daha doğrusu onu oluşturan kısım psikolojik değişmelere de duyarlıdır. Troid bezi. yaşlılığın ve güçsüzlüğün belirtisi olarak görmüşler ve bir şekilde saçlarını boyamışlardır. Ancak bilim insanları bu olayın birkaç haftalık bir süreçte olabileceğini söylüyorlar. İnsanlar arasında bir şok veya aşırı gerilim geçiren birinin saçlarının bir gecede bayazlaştığı. Buradan parmak ne kadar uzunsa. beyaz renge yani asıl rengine dönüşür. uzun süren yüksek ateşte. tarih boyu savaş kahramanları. Saçların beyazlaşması insanlık tarihinde nedense hep sorun olmuştur.5-0. Diğer saçlarla birlikte beyazların yerine de daha gür ve siyah saçlar çıkabilir. kalınlaşır ve incelirler. Tırnaklardaki uzama hızı yaş ilerledikçe yavaşlar. Genç yaşlarda bu boşlukta saça renk veren melanini bir arada tutan bir sıvı vardır. oradaki tırnak da o kadar hızlı uzar sonucunu çıkartabiliriz. Bütün tırnaklar sıcak havada soğuğa nazaran daha hızlı uzarlar. dolayısıyla saçların bir gecede beyazlaşmasının mümkün olmadığı görülüyor. saçlarımızın kıvırcık. beyazların sayısı arttıkça bütün saç gittikçe açılan gri renkte görülür. sivilce sıkmak gibi çok ciddi fonksiyonları vardır. Elimizdeki tırnakların ayaktakilerle tek farkı. İşin ilginç tarafı boya hücreleri bazen üretime hız verirler.) ya da beyaz. Kimileri onu olgunluğun ve bilgeliğin simgesi olarak görürken.5-3. Dışarıdan çok basit bir yapıymış gibi görünen tırnaklarımız aslında çok karışık ve bugün bile tam olarak anlaşılamamış bir yapıya sahiptirler. boya hücreleri de tutunamadığından sadece hava kalır. Ayak tırnaklarının uzama hızı bunun dörtte biri kadardır. kumral vs. bir süre sonra da tekrar eski rengine döndüğü söylenir. Kıvırcık bir saçı kestiğimizde kesitinin . Aslında her bir saç telinin rengi ya siyahtır (sarı. Stresli zamanlarda. Tırnak.6 milimetre hızla uzamalarıdır. dalgalı veya düz olmasını da ebeveynlerimizden aldığımız genler belirliyor. ortası boş olan ve içinde melanin denilen boya pigmentleri bulunan bir tüpten başka bir şey değildir. Kılların ortasındaki sıvı kaybolur. Saçlarımız niçin beyazlaşıyor? Aslında bir saç teli. Saçların devamlı uzadığı. zararlı içkiler alındığında çatlarlar. lekeler oluşur. ancak yeni gelecek saçın beyaz olabileceği. Bu özellikler tırnaklarımızı sağlık durumumuzu ortaya koyan önemli ipuçları haline getirir. Yani kesilmezlerse yılda 2. Hatta bazı tarihçiler Kraliçe Marie Antoinette'nin giyotine gideceği günün gecesinde saçlarının hepsinin bembeyaz olduğunu yazarlar. Çok ileri yaşlarda neredeyse yarı yarıya düşer.tarafımızı karıştırmak. daha hızlı. Bütün saçlarımızın beyaza dönüşme süreci on ila yirmi yıl sürebilir. Yani her bir saç teli yavaş yavaş grileşip beyazlaşmaz. mevcut saçın değil. Bebeklerde de tırnak uzama hızı yetişkinlere göre daha yavaştır. yani haftada ortalama 0. yani deforme olurlar. Bu arada bir şeyi daha belirtelim.0 santimetre uzunluğa ulaşabilirler.
saçlarınızı boşuna ütülemeyin. Bu salgının ardından beyine giden ikaz neticesinde baş ve boynumuzdaki kaslar uyarılarak ani nefes boşanması olayı yaşanır. dalgalı saçın elips. İşte bu saç kesitlerinden dolayı bazı saçlar dümdüz uzarken bazıları hemen kıvrılmaya başlar. Altıncı yüzyılda hapşıranlara vücutlarındaki şeytanı attıkları için tebrik anlamında söylenen bu söz büyük veba salgını başlayınca Papa tarafından söylenmesi zorunlu kılındı ve kanunlaştırıldı. Bazı ailelerde üç kere hapşırılırken. elle yayılanlardan çok daha az olduğunu saptamış bulunmaktadır. Yani tek bir kastan oluşan kalbimiz. Tabii beraberinde burnumuzdaki toz gibi yabancı maddeler ve soğuk algınlığı yaratan mikroplar da. Hapşırma refleksinin detayları tam bilinmese de kesin olarak bilinen bir şey var. Hapşırma sayısının da genlerle nakledildiğini ileri süren bilim insanları var. Sonra aniden açılarak hava yüksek bir sesle dışarı verilir. Güneş ışığı ile karşılaşınca hapşırmanın genetik olduğu ileri sürülüyor. hem de içindeki toz burada filtre edilir. irade dışı. saçın yapısını yani kesitinin şeklini değiştirmeden kalıcı bir düz saça sahip olmanız mümkün değil. Hapşırma burun kanallarındaki sinirlerin uyarılması sonucu oluşan psikolojik bir reaksiyondur. Kıvırcık saçlılar. Bir dakikalık sürede ciğerlerin aldığı hava ile kalbin pompaladığı kan aynı hacimde. uyumaya devam etmesi gibi. Hapşırırken gözlerinizi açık tutamazsınız. Hava onun dar kanallarından türbülans oluşturarak geçerken hem ısısı ayarlanır. parfümler hatta aniden ışığa bakma gibi başka bir çok nedenleri daha vardır. arkasını dönüp. Uyarı çok kuvvetli ise olabilir ama anında uyanılır. Hapşırmadan önce sanki bir yerimiz ısırılmış gibi sinir uçlarının ikaz göndermesi sonucu. yaklaşık altı litredir. burnumuzdan önce bir salgı gelir. Dünya nüfusunun en az yüzde 18'i bu hassasiyete sahip. sesli bir şekilde ağızdan ve burundan nefes vermektir. Kalbimiz nefes ile alınan oksijeni akciğerlerimizde alan kanı vücudumuzun her noktasına pompalar. Bunu bilim insaları vücudumuzda bir acı veya ağrı duyduğumuzda gözlerimizi kapatmamıza bağlıyor. Niçin hapşırıyoruz? Hapşırma. Aslında burnumuz nefes almamızda çok önemli bir görev yapar. Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı? Vücudumuzda yaşantımız boyunca hiç durmadan çalışan bir kasımız vardır. Biz bunun pek farkına varmayız. Gerilim halinde ciğerlerin alıp verdiği . İnsanlara hapşırdıktan sonra "çok yaşa " deme adetinin kökenin Hıristiyanların "God bless you" yani "Tanrı seni takdis etsin" veya "Tanrının hayır duası üzerinde olsun" cümlesine dayanmaktadır. Kibarlık olsun diye hapşırığı tutmaya çalışmak ise kesinlikle tavsiye edilmiyor.dikdörtgene yakın olduğunu. Uyku sırasında özellikle rüya safhasında sinir sisteminin bazı elemanları kapalı olduğundan normal şartlarda hapşırma olmaz. ani. Ancak bu beyin tarafından tehlike olarak algılanmaz. En çok alerjik etkilenmedir ama toz. duman. düz saçın kesitinin ise daire olduğunu görebilirsiniz. Uyurken ayağını gıdıkladığımız kişinin ayağını çekip. Buradaki sinirlerin uyarılmasının nedenleri değişiktir. Ancak tıp bilimi hapşırma ile yayılan mikropların. Ses tellerinin olduğu bölüm önce kapanır ve buradaki havanın basıncı iyice yükselir. bazılarında seklizinci de duruyormuş.
0 0 B. Şimdi kim kimden kan alabilir. Arial. bir diğer deyişle alyuvarlar vardır.hava. 0 A. Bu alyuvarların yüzeylerinde "antigen" denilen proteinler ve lipidler vardır. Bu gruplamada bazıları birbileri ile uyumlu olabilir ve diğer gruptan kan alabilir veya verebilir. kedilerde ise 2 farklı kan grubu tespit edilmiştir. Aslında bilinen üç yüz kan grubu vardır ama AB0 adı verilen en yaygın gruplama sistemi. AB. Bu alyuvarlar sadece 120 gün yaşarlar. köpeklerde 7. mikropları tespit edip bunlarla savaşan hücrelerimiz. ineklerde 12. FONT-SIZE: smaller"> Kan Grubu A. B. domuzlarda 16. AB ve 0(sıfır) olmak üzere dörde ayrılırlar. kalbin kan kapasitesini aşar. AB. 0 A. B. insan vücudunda yarım tondan fazla alyuvar üretilir. kim kime kan verebilir ona bakalım. Grup Geneva. Peki nasıl oluyor da bu kan insandan insana farklı oluyor ve hatta birbirleri ile hiç uyuşmuyor? İnsanların kan grupları doğmalarından önce genetik olarak saptanmıştır. ebeveynlerden miras alınan A ve B adı verilen iki antigenin varlığı veya yokluğu üzerine kurulmuştur. Helvetica. böbrek rahatsızlıklarına hatta ölüme sebep olabilirler. Kanımızda yabancı maddeleri. Bu nedenle vücudumuzda devamlı alyuvarlar üretilir. B. İnsanın dışındaki hayvanların da farklı kan grupları vardır. Ortalama bir yaşam süreci boyunca. Örneğin. AB AB A. Bu sistemi ilk olarak 1902 yılında Avusturya kökenli ABD'li bilimci Karl Landsteiner ortaya çıkarmıştır. İşte bu antigenlerin varlığı veya yokluğu kan gruplarını tayin eder. Uyumsuz gruplarda ise karşı tarafın savunmacı antigenleri gelenleri dost bilmeyip savaş açarak kanda pıhtılaşmaya. AB Kanın Verilebileceği Grup . 0 A B AB 0 B. yani kırmızı kan hücreleri. Bu gruplamada kanlar A. sansserif. Kanın style="FONTAlınabileceği FAMILY: Verdana.
Görüldüğü gibi AB grubu herkesten kan alabilmekte, 0 grubu ise herkese kan verebilmektedir. Savaş gibi kan ihtiyacının yoğun, test zamanının az olduğu zamanlarda, kan bankasında mümkün olduğu kadar çok sıfır grubu kan depolanır. İnsanlar nasıl yüzebiliyor? Bir cismin suyun üstünde kalabilmesi için sudan hafif olması gerekir. Ancak 120 kiloluk bir insanın suda çok rahat sırt üstü yattığını, çok zayıf bir kişinin ise suyun üstünde kalabilmek için debelendiğini çok kez görmüşsünüzdür. Burada önemli olan ağırlık değil yoğunluktur. Yani cismin hacim olarak bir santimetreküpünün veya bir litresinin ağırlığıdır. İki konuyu birbirinden ayırt etmek lazımdır. Yüzme bilmek insanın suda bir noktadan diğerine bir şekilde gidebilmesidir ki, bunu insanın karadaki yürümesine vaya koşamasına benzetebiliriz. Suyun üstünde kalmak ise karada ayakta durmak gibidir. Doğuştan bu yetenek bize verilmiştir. Suyun yoğunluğu, yani bir litresinin ağırlığı bir kilogram olduğundan sadece 1.00 olarak gösterilir. Kemiklerimizin yoğunluğu 1.80, adelelerimizin 1.05, vücudumuzdaki yağların 0.94, ciğerlerimizdeki havanın ise 0.00'dır. Bu yoğunlukların vücudumuzdaki miktarlarına göre ortalaması alınınca, ortalama bir insanın vücudunun yoğunluğunun sudan biraz az olduğu görülür. Yani istesek bile suyun dibinde kalamayız, su bizi yukarı iter. Bu sadece insanlar için geçerli değildir. Memeli hayvanların, koyunlar da dahil olmak üzere çoğunluğu suyun üstünde kalabilir. İnsanlarda çok adeleli olanlarla, bir deri bir kemik olanların yoğunlukları daha yüksektir ve suyun üstünde kalmaları pek rahat değildir. Kadınların vücutlarında erkeklere oranla daha çok yağ bulunduğundan, yoğunlukları nispeten azdır ve su oranları daha rahat taşır. Yüzme sporu yapanlarda ise durum farklıdır. Özellikle erkeklerin uzun boylu ve ince olmaları gerekir. Bu yapıda olanların vücutlarını yoğunlukları ortalama insandan daha fazladır ama onlar için önemli olan, suyu geri çekerek ileri hareketi sağlayacak olan kas gücü ve suya en az direnci gösterecek vücut yapısıdır. Tuzlu su, tatlı sudan biraz daha yoğundur. Bu yüzden denizde yüzmek, tatlı su dolu bir havuzda yüzmekten rahattır ve tuzlu suda daha hızlı yüzülebilir. Bütün diğer kara sporlarının aksine, yüzmede kadınların performansı erkeklere çok yakındır. Şüphesiz bunun nendeni ise kadınların erkeklere göre yoğunluklarının daha az olması ve böylece suyun onlara sağladığı kolaylıktır. Bazı ülkelerde havuzda, suyun içinde doğum yaptırıldığını medyada izlemişsinizdir. Doğan bebekler sağlıklı olarak suyun üzerine gelebilmekte, daha sonraki gelişmelerinde, suyun altında çok rahat hareket edebilmektedirler. Suyun içinde olmak onlar için değişik değil, zaten alışık oldukları bir ortamdır. Niçin gülüyoruz? Böyle de soru mu olur, tabii ki fıkralara, komik laflara ve olaylara gülüyoruz diyebilirsiniz. Ama araştırmalar olayın bu kadar basit olmadığını gösteriyor. Tabii sizler de haklı
olabilirsiniz. Gülmek araştırmacılar tarafından yıllarca araştırıldığı kadar karmaşık olmayıp, ilkel atalarımızdan kalan, çevremize uyum ve sosyal hayatı paylaşmakla ilgili bir davranış biçimi de olabilir. Bebekler doğar doğmaz içgüdüsel olarak ağlarlar ama ancak dört hafta sonra gülmeye başlarlar. Anne ve babanın bundan mutluluk duyduğunu hissettikçe bebeklerin gülmeleri fazlalaşır. Gülmek bir çeşit dışa vurum gibidir. Gülerken kalp atışı hızlanır, derin nefes alınır, beyin tarafından "endorfin" denilen kimyasallar salgılanır. Endorfin ise vücudumuzda gerginliği, ağrıyı azaltır. Gülmek de üzüntü veya öfke gibi bir boşalma yoludur, ancak bunun niçin böyle olduğu tam olarak bilinmiyor. Şüphesiz hepimiz güldükten sonra kendimizi daha iyi hissediyoruz. Gülerken bedendeki gerginlik, kaslardaki denetimin yitirildiği noktaya kadar azaldığından, sandalyeden düşebiliyoruz veya bir çok olayda kendimizi tutamıyoruz. Gülmek sosyal ilişkilerde mutluluğu paylaşmak gibi görülebilir ama her zaman mutluluk ifadesi değildir. Hepimiz patronumuzun yaptığı bir şakaya (pek komik olmasa bile) gülme eğilimindeyizdir. Yani güç, karşısında daima tebessüm eden yüzler görür. Çok yüksek sesle gülmek, gelebilecek tehlikelere karşı sinirsel bir reaksiyon da olabilir. İki insan arasındaki bir mücadelede, bir oyunda güçlü olan zayıfı ezerken de gülebilir. Yani gülmek, gücün ve saldırganlığın bir göstergesi de olabilir. Gülerken insanın yüz ifadesinden mutlu olduğunu herkes anlar ama o yüz ifadesi ile arkasında yatan duygular arasındaki ilişkiyi psikologlar bile hala tam olarak izah edemiyorlar. Hala bir müsabakayı kazanıp mutluluktan gülmesi gerekenlerin niçin gözyaşları içinde ağladıklarının, ağlaması gereken bir yerde bir insanın yine gözyaşları içinde kahkahalarla niçin güldüğünün sebebi anlaşılmış değildir. Anacak bu arada kahkaha ile gülmekle, gülümsemeyi ayırt etmek gerekir. Gülümsemek kesinlikle insanın, karşısındaki için iyi şeyler hissetmese bile kendisi için bir mutluluk ifadesidir. Yapılan bir araştırmaya göre insanlar 50'li yıllarda günde ortalama 18 dakika gülerken, bu süre günümüzde 6 dakikaya düşmüş bulunmaktadır. Yetişkinlerin günde ortalama 60, çocukların ise 500 kez güldüğü ve bir gülüşün 6 saniye sürdüğü araştırmacılar tarafından saptanmıştır. Taşıt tutması nasıl oluyor? Ne kadar hızla ve ne kadar uzak mesafeye gitmelerine bağlı olmadan, insanlar hareket halindeki vasıtaların içinde mide bulandırıcı bir rahatsızlık hissederler. Dış kulağımızın görevi işitmeyi sağlamaktır ama iç kulağımız dengemizden sorumludur. Hareket halinde olduğumuzda, iç kulağımızın içindeki sıvı çalkalanır ve sinir sistemimiz vasıtası ile beynimize sinyal gider. Eğer arabanın içinde bir şey okuyorsanız veya arabanın içinde bir şeye bakıyorsanız, gözlerden beyne hareket halinde olmadığınız sinyali gider ama iç kulaklarınızdan giden sinyal farklıdır. O, vücudunuzdaki sarsıntıdan dolayı hareket halinde olduğunuzu bildirir. Bu iki sinyal arasındaki fark, halk arasında "araba tutması" diye adlandırılan, mide bulandırıcı etkiyi yaratır. Aslında dalgalı denizde seyreden bir gemideki insanı deniz tutması ne ise hareket halindeki bir arabanın içindeki insanı taşıt tutması da aynı şeydir. Denizdeki hareket tam anlamı ile üç boyutlu olduğundan etkisi daha fazladır. Baş ağrısı, baş dönmesi, nabızdaki artış ve mide bölgesindeki baskı hissi ile kusma ihtiyacı en belirgin özelliklerdir. Bunlara ilaveten deniz tutmasında, bulantıdan önce stres hormanları da salgılanmaya başladıklarından
rahatsızlık ve panik hissi iyice kuvvetlenmektedir. Arabada iken gözlerinizle, bir uzağa, bir yakına bakarsanız, bu taşıt tutma probleminize yardımcı olabilir. Bu nedenlerdir ki, arabayı kullananlarda taşıt tutması olayı görülmez. Çünkü araba, kullananın kontrolü altındadır. Sürücü arabanın ne zaman duracağını veya hızlanacağını, ne yöne dönüleceğini bilmektedir. Taşıt tutması gençlerde daha çok görülür, çünkü yaşlandıkça ve çok seyahat ettikçe, iç kulağın hareketlere karşı hassasiyeti azalır. Bir görüşe göre, taşıt tutmasındaki denge bozukluğu, bulanık görme gibi belirtilerde beyine gönderilen sinyaller, zehirlenince beyine yollanan sinyallerle aynı. Bu nedenle de beyin mideye kusma ve içindeki zehri boşaltma emrini veriyor. Taşıt tutmasına karşı önerilerimiz şöyle: Kitap okumayın, zihniniz başka şeylerle meşgul olsun. Olay aslında beyinde oluştuğundan, onu başka bir şeyle meşgul edin. Zihinsel veya kelime oyunları oynayın. Mide bozucu şeyler yemeyin, çok gerekirse bunun için üretilmiş ilaçları, kulak arkasına yapıştırılan bantları kullanın. Çinli doktorlar yüzyıllardır taşıt tutmasına karşı akapuntur tedavisi uyguyorlar. Bu uygulamadan siyah ve beyaz insanların yüzde 50-60'ı etkilendiği halde Asyalıların hemen hepsi etkileniyor. Bu farkın da sinir sistemindeki bir genetik temele dayandığı sanılıyor. Niçin hıçkırırız? Akciğerlerimiz kaburgalarımızın içinde birer torba gibi dururlar. Nefes aldığımızda bu torbalar içerlerine alabildikleri kadar hava alarak şişerler. Göğsümüzü karnımızdan ayıran ve akciğerlerimizin altına bitişik büyük bir kas olan diyafram, büzüşerek ciğerlerimizin genişlemesini sağlar, nefes almamıza yardımcı olur. Süratli yemek yenildiğinde, yutkunma neticesinde yemek ile birlikte bir miktar da hava alınır. Hıçkırık, yiyeceğin yüzeyine yapışarak sindirim sistemine giren bu havayı atmak için sistemin gösterdiği bir tepkidir. Diyafram süratle büzüşerek, çok ani ve hızlı nefes almamızı sağlar. Bu arada boğazımızın üst tarafında, ses tellerimizin bulunduğu kısımda bir kapanma olur ve buradan geçen hava bir an bloke edilir. Bu da "hıck" şeklinde bir sesin çıkmasına neden olur. Midedeki bir olayla diyaframın ilişkisi, bu iki organdaki sinirlerin birbirine çok yakın hatta iç içe geçmiş olmalarındandır. Bu nedenle en çok yemekten sonra hıçkırırız. Sindirim işlemi bittikten sonra hıçkırık olmaz. Hıçkırığı önlemek için çok çeşitli öneriler vardır. Baş aşağı durmak, yavaş yavaş su içmek, kolları yukarıda tutmak, nefesi tutmak, ileride bir noktaya bakarak derin nefes almak, buzlu su içmek, nefesi tutarak üç kere yutkunmak, nane yutmak, parmağı kulağa bastırarak su içmek ve korkutmak gibi. Bunlardan korkutarak insanı şok etmek, dolayısıyla sinir sistemini etkilemek, derin nefes almak ve de kandaki düşük karbondioksit seviyesinin hıçkırığın oluşumunu hızlandırdığı bilindiğinden nefesi tutmak en mantıklı önlemlerdir. Aslında ise bu önlemlerin hiçbirine gerek yoktur. Hıçkırıklar yaklaşık beş saniyede bir olur ve genellikle bir dakikadan fazla sürmezler. Siz önlemlerle uğraşırken, o zaten kendi kendine kesilir. Hıçkırığı kesmek için kabul edilen genel görüş hiçbir önlemin hıçkırığı kesmediğidir. Ancak aylarca süren istisnai durumlarda, muhakkak tıbbi müdahale gerekir, hatta bu durumlarda sinirler üzerinde operasyon yapılması bile gündeme gelebilir. Çok miktarda biber yemek gibi kimyasal yanmaların, enfeksiyonların ve ülser gibi hastalıkların da hıçkırığı meydana getirebilecekeleri ileri sürülüyor. Hıçkırık süresince bir şey yememekte ve içmemekte fayda vardır, çünkü bu sırada tekrar fazla hava alınabilir.
Hareketli bir insanın beyni ise. REM safhası dışındaki uykularda insanlar genellikle rüya görmezler. Bir insanı veya bir köpeği REM uykuları sırasında seyrederseniz. Geceleri iyi bir uyku çekebilmek için. hafta sonları da dahil aynı saatte uyanmalıdır. rüyasını çok canlı hatırlar ve anlatabilir. İnsanda en derin ve uyandırılmasının en zor olduğu uyku zamanında. REM uykusu safhasında köpeklerin çoğunda. gözlerinin öne ve arkaya hızla titrediğini görürsünüz. Çoğumuzun buradan gelen sesin kemiklerden geldiğini sanırız. nitrojen ve karbondioksit gazları bulunur. çok miktarda yemeyin.5'tan azdır. saniyede on kez salınım yapan "alfa" dalgaları yayar. Düzenli bir uyku için insan her zaman aynı saatte yatmalı.5 ila 7 arasında olup. beyin artık "delta" dalgaları yaymaya başlamıştır. hem de bunun dışındaki safhaların birlikte yaşanması gereklidir. REM kısmı uyku süresinin yüzde 25 kadarını kapsamalıdır. insanların ise bir kısmında. beyin dalgaları da yavaşlar. Yemeğe saygınız ne kadar artarsa. yemek yerken karbonatlı içki içmeyin. yani çıtlatırlar.Hıçkırığı önlemek için en iyisi yemeği yavaş yiyin. Bu sıvının içinde erimiş halde oksijen. İçindeki . "teta" ve "delta" dalgalarını yayar. o insanın yaydığı beyin dalgalarını kaydedebilirsiniz. hatta rahatsız oluruz ama nedense bunu yapanlar hallerinden memnun görünürler. beyin dalagaları uyanık bir insanınki kadar hızlanır. Bu kapsülün içinde kemiklerin hareketleri sırasında buraları yağlayan bir sıvı vardır. Normal uykudaki bir REM veya rüya bölümü 5 ila 30 dakika sürer. yemeğe konsantre olun. iki kemiğin birleştiği yerde bir bağlantı kapsülü vardır. Uyanık ve hareketsiz durumdaki bir insanın beyni. salınımı iki kez fazla olan "beta" dalgaları yayar. çok konuşmayın ve gülmeyin. örneğin parmaklarınızda. İngilizce'deki "Hızlı Göz Hareketleri" kelimelerinin baş harflerinden alınarak "REM" uykusu da denilen ve insanların çoğunluğunda bir gecede 3-5 kez görülen bu safhada. bacaklarda ve yüz kaslarında seğirmeler de görülebilir. hıçkırık o kadar azalır. salınımları çok daha az olan iki yür dalgayı. Rüya REM uykusu safhasında olur. Vücudumuzda en kolay çıtlatabileceğimiz eklem yerlerimiz parmaklarımızdır. Parmaklarımız niçin çıtlar? Bazı insanlar her iki elinin parmaklarını birbirine geçirerek ve onları gererek ses çıkartırlar. Parmaklarımız gerilince ve eklem yerlerimiz düzleşince bu kapsül de gerilir. Uyku sırasında ise beyin. "Teta" dalagalarını salınımı saniyede 3. Uykudan önce alınan alkol de beyinin dalga yayma sistemini ve düzenini etkiler. hem REM. Bu tip eklem yerlerinde. Bu safhadaki bir insanı uyandırırsanız. kollarda. İnsanın uykusu derinleştikçe. "delta" dalgalarınınki saniyede 3. En çok ve kolaylıkla çıtlattığımız yerler vücudumuzda en çok bulunan sürtünmeli eklem yerleridir. Şimdi geldik işin en ilginç yönüne. İnsan gece uykudayken çeşitli zamanlarda beklenmeyen şeyler oluşur. Uyurken beynimizde neler oluyor? Eğer bir insanın başına "elektroensephalograf" (ezberlemeniz gerekmez!) adını taşıyan bir cihaz bağlarsanız. Uyku ilaçları daha çabuk ve derin uyumanızı sağlayabilirler ama uykunuzun ve özellikle de REM kısmının kalitesini değiştirirler.
Önceleri beynimizin sol yarısının konuşma yeteneğimize kumanda ettiği bilindiğinden. Şüphesiz ki eklem yerinin gerilmesi. acımasız bir üstünlük kurmuşlar. beynin her. yargılama. Bu sorunun tatmin edici bir cevabı da henüz yoktur. İnsanın dışında hiçbir yaratık. bütün önemli kumandaları bu tarafın üstlendiği sanılıyordu. eklemler etrafındaki yumuşak doku zarar görmekte. Onlar daha iyi organize olmuşlar. iki yarısının da birbirinden üstün olmadığı ve her iki tarafın da eşit değerde görevler üstlendiği görüldü. dolayısı ile elin kavrama gücü azalmaktadır. Patlayan kabarcıklar neticesinde gazlar bu sıvıyı terk eder. çıtırdama sırasında iki ayrı ses duyulmaktadır. Bilindiği gibi. Dünyada tarih boyunca.sıvının basıncı azalır ve gaz kabarcıkları patlamaya başlar. Sağ ellerini kullananlar için hayat daha kolaydır. Bir süre beklemeniz gerekir. bu kapsülün boyu ile sınırlıdır. daha çok sağ ellerini kullandıkları henüz bilinmiyor. Evet geldik en çok merak edilen soruya! Parmaklarımızı çıtlatmak vücudumuz için zaralı mıdır? Bu konuda elde çok az bilimsel çalışma sonucu vardır. Diğer bir görüşe göre ise sürekli olarak bunu yapanlarda ve bunu alışkanlık haline getirenlerde. Aynı parmağınızı arka arkaya çıtlatamazsınız. Ama sonraları beynimizin sağ yarısının da idrak. bu durum tabiatın kurallarına daha uygun olabailirdi. Ayrıca detaylı çalışmalar göstermiştir ki. Eğer parmaklarınızı çıtlattığınız anda röntgenini de çekerseniz. sıvı daha da genleşir ve eklem yerinin hareket kabiliyetini arttırır. eklem içinde oluşan gaz kabarcıklarını görebilirsiniz. beynimizin her iki yarısı değişik yetenekleri kontrol eder. çünkü gaz kabarcıklarının sıvı içerisinde tekrar oluşması biraz zaman alır. Bir görüşe göre parmak çıtlatmanın eklem yerlerimizdeki sıvıya bir tesiri yoktur. Her azınlığın başına geldiği gibi solaklar toplumda bazı zorluklarla karşılaşmışlar. Genel görüş bunun 1/9 oranında olduğu şeklindedir. Bu olay eklem yerindeki hacmi yaklaşık yüzde 15-20 arttırır. Birincisinin gaz kabarcıklarının patlaması olduğu biliniyor. katılımla bir ilgisinin bulunmadığı da kesin. Eğer dünya nüfusunun yarısı solak olsaydı veya dünyada hiç solak olmasaydı. Solakların oranı hakkında çeşiti görüşler var. dünyada her şeyi kendilerine göre ayarlamışlardır. ancak tek yumurta ikizlerinin bile yüzde onunun farklı ellerini kullanmaları şaşırtıcıdır. Bebeklerin rahimdeki pozisyonlarıyla ilgili teoriler var ama kanıtlanmış değil. yazmamıza da kumanda ettiği. Arabaların vitesleri. bir elini veya ayağını diğerine göre öncelikli kullanmaz. Bilim insanları yıllardır bunun nedenini arayıp durmaktadır. İşte kulağımıza gelenler bu seslerdir. hafıza gibi çok önemli işlevlere kumanda ettiği. hatta tuvaletteki muslukların . parmaklar şişmekte. Tüm bu açıklamalar. kültür ve ırk farkı olmaksızın insanlar arasında sağ elini kullananlar hep çoğunlukta olmuşlardır. İnsanların niçin bazıları solaktır? İnsanların çoğunun niçin. yine de bu kadar küçük gaz miktatının bu kadar büyük bir ses çıkartabilmesinin nedeni hala anlaşılmış değildir. hatta tarihin karanlık çağlarında şeytanla bile özleştirilmişlerdir. deneylerle ispatlanmasına rağmen. İkinci sesin ise kapsülün uzama sınırına vardığında çıktığı sanılıyor. aileleri tarafından sağ elleri ile yazmaya zorlanmaktadırlar. Günümüzde bile solak doğan çocuklar. Bu durumun genetik olmadığı. silahlarda boş kovanların fırlayış yönü.
nefes alışları ve kan dolaşımları tamamen durur. görüntü retinada tam odaklaşamaz ve suyun altında cisimleri flu görürüz. Buzlar çözüldükten sonra. zayıf ve kullanışsız anlamında eski İngilizce'de kullanılan "lyft" kelimesinden türetilmiştir. İngilizce'de sol anlamındaki "left" kelimesi. suyun içinde görme işlevinde bir aksama olmaktadır. Bir memelinin hücresinin dondurularak saklanabilmesi için. Yani gözümüzün dışı bir görme elemanından ziyade. solun ise soluk gibi bir sıfatın kökünü oluşturma dışında sadece bir nota ile isim benzerliği vardır. hücrenin içinde oluşan buzun en az seviyede olması gerekir. hem de sağlıklı. Yapılan araştırmalarda kurbağaların aniden donmadıkları. 24 saat süresince kan ve hücrelerinin arasındaki su dondukça geriye donma noktası düşük bir tip antifriz çözelti bıraktıkları ve glikoz üretimlerini çok yükselttikleri tespit edilmiştir. görüntünün ince ayarını yapan basit bir mercektir. Gözümüzün yoğunluğu ve dışbükeyliği öyle ayarlanmıştır ki. Bunun için de dondurma işlemine hücre dışı sıvılardan başlanılmalı. Ayrı bir sorun da suyun donduğu vakit . gelen ışık kırılma sonucunda gözümüzün arkasındaki retinada odaklaşır. Hatta aort damarları kesildiğinde bile kanama olmaz. Gözümüzün dışbükey şeklindeki dış yüzeyi sadece bir mercek görevi görür. kalp atışları. gözümüzün önünde deniz gözlüğünün içindeki hava olmadıkça. Hücre içindeki suyun tamamen donması ölüme yol açar. Ancak suyun yoğunluğu farklı olduğundan buradan gelen ışık. Oysa insanda bu oranda şeker yükselmesine mani olacak birçok mekanizma vardır ve iyi çalışmalarının sonucu ise şeker hastalığıdır. sudan havaya geçen ışık oradan gözümüze gelerek normal olaraka kırılır ve görüntü de retina da net olarak odaklaşır. gözümüzü geçerkenki hızı ile yaklaşık aynıdır.yeri bile hep sağ ellilere göre tasarlanmıştır. havadan suya veya prizmanın içinden geçerken olduğu gibi. Türkçe'de de öyle değil mi? Sağ hem canlı ve hayatta anlamında kullanılır. Bunu biliyoruz. İnsanlar niçin dondurularak saklanamıyor? Tedavisi günümüzde mümkün olmayan hastaları ölmeden önce dondurup. Suyun altında niçin bulanık görürüz? Denize dalıp gözlerimizi açtığımızda etrafı bulanık görürüz ama deniz gözlüğünü takınca her şey netleşir. Eğer su ile gözümüz arasına bir cam koyar ve arkasında havanın bulunduğu bir boşluk bırakırsak. havadan gelecek ışığa göre yoğunluğu ayarlanmış gözümüzde tam kırılmaz. Işığın sudaki hızı. Analşılıyor ki. teknolojinin gelişip. Donmuş kan. tedavi imkanlarının üzerinde çok çalıştıkları bir konudur ve bilim insanlarını bu araştırmalara iten sebep kurbağalardır. metabolizmada ne gibi aksaklıklar görülebileceği hala bilinmemektedir. Işık. Doğada bazı cins kurbağalar kış uykusu süresince donarlar. farklı yoğunluktaki cisimlerden geçerken kırılır. besin ve oksijen taşıyamayacağından. sağlam gibi sıfatların kökünü oluşturur. Sağ anlamındaki "right" ise haklılık ve doğruluk anlamında da kullanılır. Bu mercek olmadan gözümüz ışığı alıp. sadece hücre aralarındaki ve kandaki su donmalı. önce kalp atmaya başlar ve kurbağa hayata geri döner. arka taraftaki retina tabakasına odaklayamaz. hücredeki zar ve proteinlerin yapıları bozulmamalıdır.
doku yapısı bozulabilir. Tabi ki bu durum toplardamarlar kesildiğinde kanın koyu kırmızı veya mor renkte akacağı anlamına gelmez. ondaki zengin oksijeni alır ve rengi yine bilinen kan rengine dönüşür. Ancak bunların hücre sayıları çok azdır. Kırmızı kan hücrelerini. Aslında artık günümüzde insanın yumurta hücreleri. Atardamarlarda kalp tarafından pompalanan kanın vücudun her yerine süratle ulaşabilmesi için basınç yüksektir. Bir kaza veya ameliyat olmadıkça atardamarlarınızı pek göremezsiniz. vücudumuza gelen ışığın bir kısmının derimizde emilmesi. tekrar ısıtılıp canlandırmanın yolu henüz bilinmiyor. oksijenle birleşerek bilinen parlak kan rengini oluşturur. Kesilme yerinden akan kan derhal hava ile temas edip. deri ve korneası dondurularak saklanabilmektedir. Toplardamarlarda ise kanın basıncı düşük. Vücudumuzda gördüğümüz damarların hemen hemen tümüne yakını daha koyu renkli kanı taşıyan toplardamarlardır. Aynı anne ve babanın çocukları niçin farklı oluyor? . Bu yüzden kan damarları parçalanabilir. Daha doğrusu insanı dondurup saklamak şüphesiz mümkün de. Bu tehlikeye karşı atardamarlarımız daha kalın çeperli yapılmış ve derimizin altında daha derinlere yerleştirilmişlerdir. bir kısmının da yansıtılması ile ilgilidir. Hayati tehlike yaratır. Damarlarımızın mavi renkte görünmesi. Kanımız oksijeni havadan aldığımız nefesin sonucunda akciğerlerimizden alır ve vücudumuzun her bir noktasına ulaştırır. kan kaybı süratli ve çok olur. kanın rengini veya renginin tonunu içinde oksijen olup olmaması tayin eder. Derimizde mavi renk gibi yüksek enerjiye sahip dalga boyundaki ışıklar daha çok yansıtılıp gözümüze geldiği için damarlarımız mavi renkte görülür. karbondioksiti alıp geri dönerken yani toplardamarlarımızda iken rengi koyu kırmızı hatta biraz mora yakındır. et kalınlığı az olduğu için içindeki kanın rengini daha çok yansıtan ve deriye daha yakın olan toplardamarlardır. hücre zarı yırtılabilir. kalp tarafından emilerek tekrar oksijen depolayabilmesi için akciğerlerimize pompalanır ve çevrim böyle devam eder.genişlemesidir. sperm ve beyaz kan hücreleri. Nakil için böbrekler ve karaciğer buz içinde saklanır ama bunun da süresi en fazla 2-3 gündür. Kanımız kırmızı iken damarlarımız niçin mavi? Yaşamımızın sürebilmesi için vücudumuzdaki her bir hücrenin oksijene ihtiyacı vardır. Halen bir organ bile dondurulup saklanmadığına göre. Üstelik bu organlar soğuk ortamda saklanmakta ama dondurulmamaktadır. Kanımızın içinde oksijen moleküllerini tutup. Kanımız hücrelerde oksijeni terk edip. Damarlarımızın çeperleri ve kan hücreleri renksiz olduklarından. yani alyuvarları çevreleyen ve aslında demir içeren bir protein olan hemoglobin. hedefe ulaşıldığında bırakan özel bir molekül vardır. bütün bir vücudu dondurarak saklama konusunda bilim insanları pek iyimser değiller ama çalışmalar devam ediyor. hızı da daha yavaştır. damarlarda taşıyarak. Bu nedenle derimizde gördüğümüz damarların çoğu. Hücrelerimize oksijeni kanımız taşır. Bu noktalarda oksijeni hücrelere devreden kanımız. Herhangi bir atardamar kesildiğinde kan daha hızlı dışarı çıkar.
onun çocuklarına da geçebilir. diğeri de babasından gelir. renk körlüğü ve kellik saklı genlerdir. Kadın veya erkek olsun her insanın bir set kromozomu vardır ve her kromozom birleştikleri zaman "X" harfini oluşturan iki parçadan ibarettir. Sperm yeni bebeğin kromozomunun bir yarısını taşır. İşte rakibine karşı daima üstün gelen bu genlere hakim (dominant) gen adı verilir. bu iki yakasından biri anneden. Babası mavi. diğerinden kahverengi göz genini aldı ise gözlerinin biri mavi diğeri kahverengi olmayacağına göre bu genlerden biri üstün gelecektir. Koyu renk gözlü çiftlerin çocukları nasıl açık renk gözlü olabiliyor? Genlerin ana mekanizması çok basittir. annede ise iki kısa boy geni (k/k) varsa. Ve bunlardan birini çocuğuna geçirir. U/k. İnsanlarda koyu renk göz geni hakim gendir. Bir insanın kromozomunun. Örneğin babada iki uzun boy geni (U/U). kendi anne ve babasının kromozomlarının birer yarısını rasgele. Uzun boy ve kısa boy genlerinde hakim olan uzun boydur. Sperm. Babada sperm hücreleri oluşurken. Yukarıda bahsi geçen çocuğun gözleri kahverengi olacaktır. k/U. yani anneanne. İnsanlarda kahverengi göz rengi. görme yeteneği ve saçlılık hakim genler iken mavi göz. Kendisi ile aynı genetik yapıda biri ile evlenirse yukarıdaki uzun boy-kısa boy örneğinde . k/k) gen yapısı oluşacak yani üç çocuk uzun boylu olurken bir tanesi kısa boylu kalacaktır. Saklı gen çocuğun DNA sarmalında kalıp. Eğer anne ve babadan alınan genler aynı ise. her insanda bir set kromozom varsa ve de bu kromozomlar zamanla değişmiyorsa. Esas soru şudur: Sperm ve yumurtadaki DNA nereden gelmektedir? Babadaki her hücre. Ama hangi yarısı gelmiştir? İşte doğanın müthiş düzeninin ipucu da buradadır. annesi kahverengi gözlü çocuk kahverengi olur ama mavi renk göz geni saklı olarak durur. aynı anne ve babadan olan çocukların da birbirinin aynı olması gerekmez mi? Üreme konusunda tabiat müthiş şaşırtıcıdır. yani bir kurala bağlı olmadan alır. Bu çocuklar (U/k) gen yapılı biri ile evlenirlerse. yumurta diğerini. Ortadan "X" şeklinde bağlı bu yeni kromozomun her iki yarısı da komple bir gen setini taşır. yani çocuk her iki taraftan da mavi göz genini aldı ise problem yoktur. yumurta ile birleşerek yeni bir insanın oluşumunu sağlar. Ancak bir taraftan mavi göz. Son yılların gözde konusu DNA ile ilgili olarak gazetelerde ve dergilerde çizilen resimlerden belki dikkatinizi çekmiştir. Tabiatta çocukların oluşumu ile ilgili özel bir sistem dizayn edilmiştir. Anne ve babadaki her iki gen de hakim gen ise sonuç aynı olacaktır.Çocukların oluşumunu anne ve babadan aldıkları kromozomlar belirliyorsa. Annenin yumurtalarında da aynı şey olunca. Saklı gen bu mücadelede ancak her iki tarafın geni de saklı gen ise galip çıkabilir. Anne için de bu aynıdır. her çocukta mutlaka bir uzun ve bir kısa boy geni (U/k) olacak ve uzun boy hakim gen olduğundan her çocuk uzun boylu olacaktır. çocukların her birinde muhtemelen (U/U. Bu ikili DNA'nın birbirine sıkıca sarılmış iki koludur. Mavi göz rengi gibi mücadeleyi kaybeden gene de saklı (recessive) gen denilmektedir. babaanne ve her iki dedesinin (dolayısıyla onların da ebeveynlerinin) genlerinin rasgele karıştırılmış şekilden oluşur ve her çocuk farklı fiziksel ve psikolojik özellikler gösterir.Çocuğun gözlerinin rengi mavi olacaktır. birbirinin tamamen aynı "X" şeklindeki kromozomları taşır. Her anne ve baba iki tam gene sahiptir. doğan her çocuk dört kişinin. Baba ile annenin kromozomları da kendi anne ve babalarının kromozomlarından gelmiştir.
üreme zamanı gibi periyodik fonksiyonlarını kontrol eden biyolojik bir iç saatleri vardır. Bu durumda uçuştan sonra insanda yorgunluk duyulmakta. Örneğin İstanbul ile Newyork arasında yedi zaman bölgesi vardır ve aynı anda İstanbul'da saat 14:00 iken. büyük bir kısmı da ancak dikkatli bakınca farkedilen kıl ve tüylerle kaplıdır. yavaşlatmaya göre daha fazla zorlandığı görülmektedir. Bu tüy ve kılların dibinde "sebum" adı verilen yağ bezleri vardır. insanlarda jet-lag'a karşı direnç kırıcı diğer etkenlerdir. Örneğin İsatnbul'dan saat 12:00'de havalanır. seyehat süresince hareketin kısıtlı olması. Vücudunuzun saati ortama göre yedi saat ileridedir. Aynı mesafe. Jet-lag olayı nedir? Bütün hayvanların vücutlarının. Banyodan sonra ellerimiz niçin buruşur? Bütün vücudumuz. gecikmedir. farklı iklimde farklı yemekler. Bu saatlerin çoğu. kendi fonksiyonları için kendi zaman dilimlerinde çalışır. Dünya dönüşü 24 saatte tamamlandığından. Dolayısıyla koruyucu keratin tabaka da yoktur. biraz sonra uykunuz gelecektir ama. Bunların çıkardığı yağ. yoksa batıya doğru mu seyahatte daha çok görüldüğü tartışma konusudur. Jet-lag olayının doğuya doğru mu. "Lag"in İngilizce'de anlamı geri kalma. yani bir saatlik bir zaman değişimine alışması bir gün almaktadır. kaç zaman bölgesinden geçtiğinize bağlıdır. İşte bu olaya jet-lag denilir. sekiz saatlik bir uçuştan sonra Newyork'a varırsanız. dünya yüzeyi kuzeyden güneye her biri 1 saatlik 24 zaman bölgesine bölünmüştür. vücut ısısı. içki içilmesi. uyuma. Newyork'ta sabah 07:00'dir. Küçük çocukların pek etkilenmediği jet-lag olayından en çok etkilenenler ise günlük yaşantısı düzenli ve rutin işler yaparak yaşayanlardır. akşam olmasına bile daha yedi-sekiz saat vardır. NASA'ya göre insan vücudunun biyolojik saatinin her bir zaman bölgesine. Bu durum Mendel kurallarına uygun olup mavi gözlü çocukları olan kahverengi gözlü anne ve babaların paniğe kapılmalarına ve ortada başka bir neden aramalarına gerek yoktur. Belki de en çok kullanılan yerler olmaları nedeniyle vücudumuzda sadece parmak uçlarımız ve tabanlarımızda kıl veya tüy yoktur. bir kısmı gözle görülebilen.olduğu gibi anne ve baba kahverengi gözlü olamlarına rağmen çocuklardan biri mavi gözlü olabilir. Yapılan anketler sonucunda. çoğunluğun doğuya doğru yapılan uçuşlarda daha çok rahatsız olduğu. Jet-lag olayı uçma mesafesine değil. Şüphesiz bu insanların çoğunluğunun yapısına ve yaşam düzeyine bağlıdır. Uçaktaki havanın kuru olması. yeterli sıvı içecek alınamaması. ancak ışık ve sıcaklık gibi dış etkenlerden de etkilenir. Eğer İstanbul'dan Newyork'a uçarsanız. Karnınız acıkacak. su geçirmez keratin bir tabaka oluşturur ve suyun derimizden içeri girmesini önleyerek derimizi yumuşak tutar. vücut saatiniz 20:00'dedir ama Newyork saat 13:00'ü yaşamakadır. Ayrıca parmaklarımızın uçları ve ayaklarımızın tabanları kalın bir deri tabakası ile . Bu durumda İstanbul'dan Newyork'a gidince vücut kendini ancak yedi gün sonra adapte edebilmektedir. insanın vücut saatini hızlandırmada. araba kullanma ve iş görüşmeleri gibi konularda motivasyon ve konsantrasyon eksikliği görülmektedir. özellikle okuma. aynı zaman bölgesinde kuzey-güney mesafesinde gidilince jet-lag olayı görülmemektedir. sizin vücut saatiniz hala İstanbul'a ayarlıdır.
7)=0. osmos denilen daha sulu bir maddenin daha koyu bir maddenin içine girişi sonucunda derimizin altına su girer ve bu su burada kendine yer bulmak ister. Bu kokuların nedenleri ağza veya boğaza bulaşan alkol. Bu oran. Parmaklarımızın uçları ve tabanlarımız suyun altında belli bir süre kalıp iyice ıslanırsa.1 gr/litre alkol çıkar.6 katsayısının çarpılamsı ile hesaplanabilir. bükülür yani büzüşür.5 gramı geçtikten sonra refleksler yavaşlar.7. Bu katsayılar arasındaki farkın nedeni. İnsanlarda bir litre kandaki alkol oranı 0. ciltteki ter bezlerini uyarır. trafikteki yasal limiti aşar. Bu ter bezleri de ince kanallar . Bu kokular mideden de gelmez. aynen yazın çok sıcak havalarda yollardaki asfaltlarda olduğu gibi eğilir. Bu da ciddi kazalara yol açar. çünkü yiyecek gitmediği zamanlarda yemek borusunun ucu hep kapalıdır.6)=1. dişlerimizi fırçalayalım. Beynimizde terlemeyi düzenleyen özel bir bez var. Alkol aldığımızda veya sarımsak. Bir kadeh sek rakı veya iki bardak şarap kanda 40 gram alkol bulunması anlamına gelir. şeker yiyelim veya sakız çiğneyelim fark etmez. kadınlarda ise 0. aynı vücut ölçüleri ve yağ oaranlarına sahip bir kadın ve erkek üzerinde yapılan deneylerde. kadınlarda alkolün midede daha az parçalanarak kana karışım oranının yüzde 30 daha fazla olması.76 gr/litre sonucunu verir ki. İstediğimiz kadar ağzımızı yıkayalım. Çevre ısısının artması ile beyin. Ayrıca derimizin altında yumak görünümlü 2 milyon ter bezi ve bu bezlerin her santimetrekaresinde 400 ince kanal var. Böylece akciğerlere ulaşarak nefesle beraber çevreye yayılırlar. Vücudumuz ısısını nasıl ayarlıyor? Vücudumuzun ısısını korumasına kış aylarında üzerimize giysiler giyerek biz yardımcı oluyoruz ama sıcak yaz aylarında üzerimizde çıkaracak bir şey kalmayınca vücudumuz ısısını nasıl ayarlıyor? Sıcak yaz aylarında vücudumuz ısısını terleme yolu ile koruyor ve ayarlıyor. sürücü bilincine hakim olamaz. Alkolün ne kadarı trafikte zararlıdır? Trafik denetlemelerinde yapılan alkol testinden ağza atılacak bir şekerle veya sakızla kurtulmak mümkün değildir. nefesteki dolayısıyla kandaki alkol miktarı ölçülür. Böyle bir doz 75 kilo ağırlığındaki erkekte 40(75*0.000 santimetreküpü kanda bulunan alkol miktarını gösterir. Onlar ağzın yıkanması ile gideribilir. yüzde 80'i ince bağırsaklarda kana karışsa da. ağızda dişlerin arasında kalan yiyecekler değildir. Bu miktarda alkolü 60 kilo ağırlığındaki bir kadın aldığında suçlu olur. soğan benzeri keskin kokulu yiyecekleri yediğimizde nefesimiz kokar. her ne kadar alkolün yüzde 20'si midede.kaplanmıştır. Trafik denetlemelerinde yapılan alkol testlerinde. bu kokuyu tam olarak gideremeyiz. Tüm bu alkol ve kokulu yiyeceklerin molekülleri midedeki hazım sırasında mide duvarından geçerek kana karışır. Ancak buradaki kalın derimizin genleşerek bu suya ayırabileceği fazla yeri olmadığı için. Adı da "hipotalamus". kadınların daha çabuk sarhoş olmaları ve sarhoşluğun daha uzun sürmesinin gözlemlenmesidir. alınan alkol miktarının kişinin ağırlığına bölünmesi ve erkeklerde 0. çünkü hesaba göre kanında 40(60*0. Cihaza üflemeyle dışarı verilen havanın 2.
Her insanın vücut ısısı. insan beynine hafızasındaki bilgileri düzenleme. Gözle görülen ve görülmeyen omak üzere iki çeşit terleme vardır. enerji tüketimimizin miktarını azaltır. 38 dereceye ayarlanmış bir insana göre. her gece bir saat uyuyarak. puslu kış günlerini sever. Aynı çevre ısısında bazıları rahatsız olur ve aşırı terler. hatalar artar. insana kaslarını ve diğer dokularını onarma. Peki. düşük çevre sıcaklıklarında kendilerini daha rahat hissederler. düşünce berraklığı kaybolur. Uyku. serinletici bir fandan veya kapı önüne dökülen bir sudan sonra duyulan serinlik hissi gibi cilt soğur. Böylece vücudumuzun bir şekilde soğuması sağlanmış olur. Yapılan araştırmalarda. Ayrıca arka arkaya geceleri yetersiz uyuyanlarda da benzeri problemler gözlemlenmiştir. Dikkat ve konsantrasyon düşer. Bu arada çıkan su buharı gözle görülmez. hallerinden memnun otururlar. Rüyalar da bu işlemin bir parçasıdır. Fakat soru hala yerinde duruyor! "Niçin uyuyoruz?" Kimse bilmiyor. bazıları da bir rahatsızlık belirtisi. göstermez. Daha sonra ise artık insan gerçekle ilişkisini keser. ensemizde ve özellikle koltuk altlarımızda yoğun olarak bulunan ter bezlerinin salgıları sonucu oluşan terlemelerdir. deri üzerine gözle görülemeyecek kadar az bir sıvı salgılarlar. diğeri ise bağışıklık sistemimiz için gerekli olan kimyasalların salgılanmasıdır. Üç günden sonra insan hayal görmeye başlayabilir. Uyku. anahtarı kapatarak enerji tassarrufu yaparız. Diğeri de yüzümüzde. İşte size çeşitli teoriler. Cilt üzerine çıkan bu sıvı buharlaşırken vücudun ısısını da alır. Niçin uyuyoruz? İşte hayatımızla ilgili son derece önemli bir soruya bir süpriz cevap daha! "Hiç kimse bilmiyor. hatta bir keresinde 56 saat uyanık kaldıktan sonra sadece 1. Nefes verirken bile terleriz. Bu nedenle günde dört-beş kez yerine üç öğün yemekle yetinebiliriz. uykuda enerjimizi sarj ettiğimizi söyleyebilirsiniz. İngiltere'de 70 yaşında bir kadının. bir gece dahi uyuyamasak. çevresindeki sıcaklık yükselmelerine daha hassastır." Cevabın kolay olduğunu. bunun tıbbi bir açıklaması var mıdır acaba? Tıbbi değilse bile basit bir açıklaması vardır. . daha doğrusu önceden ayarlanmış ortalama vücut ısısı aynı değildir. İki gece üst üste uyumayan insanda ise durum daha kötüdür.vasıtası ile. Gece karanlığında zaten hiçbir şey yapamayacağımızdan. Aynen esen bir akşam rüzgarından.5 saat uyuyarak ertesi gün tam performans ile hayatını sürdürebildiği gözlemlenmiştir. Aslında normalde. yaşlanan veya ölen hücrelerini yenileme şansı verir. Vücudu 36 dereceye ayarlanmış bir insan. gereksizleri unutma ve arşlivleme şansı verir. kimileri de kapalı. hepimizin bildiği gibi. Uyku. Uyku süresince oluştuğu gözlemlenen diğer iki olaydan biri çocukların büyüme hormanlarının gelişmesi. ertesi gün adrenalin nedeni ile bütün aktivitelerimiz yavaşlamaktadır. Fareler üzerinde yapılan deneylerde bir canlıyı uyanık tutmaya çalışmakla ölümüne neden olunabileceği ispatlanmıştır. Kimileri sıcak yaz günlerini severken. Terleme ve dolaşm sistemlerinin termostat düğmesi daha düşük derecelere ayarlanmış insanlar. ama bilimsel araştırmalar bunu göstermiyor.
bütün gün çalışan beynin bir şarj süresi olabilir. Örneğin insan bir kere ve uzun süre uyurken. Uykunun nasıl olduğunu bir bakıma hepimiz biliriz. hiçbir şeyi işitmez. geceleri iyi bir uyursak. Uyuyan bir insan ile komada olan bir hasta arasındaki en önemli fark. · Adeleler tamamen gevşemiştir. Hayvanların uyku süreçleri de farklıdır. İlginç olan noktalardan biri şu ki. sabahları kendimizi iyi hissettiğmiz. · Gözleri kapalıdır.Uyku. Hayvanların bazıları uyku için geceyi tercih ederken. hem vücudumuzun. Sürüngenler. · Yatarak uyur. Yetişkinler uyku için . Uyuyan bir insanda aşağıdaki durumlar gözlemlenir. beyin hücre aktiviteleri için gerekli olan enerjiyi artırabilir. fakat hiçbir zaman çevre ile ilgilerini kesmedikleri biliniyor. Vahşi doğada yaşayan hayvanlar için bu düzgün ve etrafa ilgisiz. İnsanların uyku ihtiyacı yaşlandıkça azalır. dört yaşında 12 saate. · Daha yavaş ve ritmik olarak nefes alır. Bunlara ilave olarak kalp atışı yavaşlar ve beyinde rüya denilen çok ilginç olaylar oluşur. derin uykuda koltuktan düşebilirsiniz. on sekiz yaşında 10 saate düşer. kuşlar ve memeliler hepsi uyurlar. · Çok yüksek bir ses olmadıkça. inekler ayakta uyurken değil de. bu durumun insanın evrimi süresince oluştuğu sanılmaktadır. yatarken rüya görebilmektedirler. Uyku hakkında tüm bildiğimiz. köpekler kısa aralıklarla bütün gün uyurlar. sürüngenlerin rüya görmedikleri. Böceklerin ise uyuyup uyumadıkları bilinmiyor. Uyku nedir? Uyku insan hayatında sırrı tam olarak çözülememiş enteresan bir olaydır. bazıları gündüzü tercih eder. Beyin dalgaları üzerinde yapılan çalışmalar sonucu. Diğer organlardaki enerji harcamasını kısarak. Yeni doğmuş bir bebeğin uyku ihtiyacı günde 20 saat iken. Diğer bir deyişle uyuyan insan çevresinde oluşan şeylerin çoğuna ilgisizdir. Bazı balıkların ve kurbağa gibi hem suda. Onlar da uykularında kısa süreler için de olsa çevreleri ile ilişkilerini keserler.(Eğer bir koltukta otururken uyumuşsanız. hem de karada yaşayanların da belirli sürelerde aktivitelerini yavaşlattıkları. uykuda olanın yeterli bir dış müdahale ile uyandırılabilmesidir. ancak onların da bazıları gece. yaklaşık sekiz saatlik uyuma periyodu pek mümkün görünmemekte. memelilerin ise hepsinin uykularında rüya gördükleri saptanmıştır. bazıları gündüz hareketsiz kalıyor.) · Bir veya iki saatte bir kendi vücudunu elleri ile kontrol eder. kuşların çok az. hem de beynimizin yeni bir gün için kendisini tazelediği olgusudur.
Bu nedenle kıllar kısa bir süre içinde uzar. Vücudumuzdaki diğer kıllar ise derimizi serin tutar. Silindir ve . Bu süreye "büyüme süreci" denir. Renklerden nasıl etkileniriz? Renklerin insan davranışını ve psikolojisini önemli ölçüde etkilediği bugün kesinleşmiştir. genelde 6 saat yeterlidir. kıl torbasında belirli bir sürede yeni kıl hücreleri üretilir. Bu sürecin de sonunda kılların yine büyüdüğü "büyüme süreci" gelir ve böyle devam eder. Kaşlarımız terimizin. Bu torbalardaki yeni saç hücreleri kılların köklerini oluşturur. Saçalarımız üç aylık bir uzamanın ardından bir durma evresi geçirir ve bu sırada alttan gelen yeni saçlar eskilerini atar. Saç ve kıllarımızın her birinin büyüme ve durma süreçlerine başlama zamanları farklı olduğu için. Aslında gözümüze gelen görüntü iki çeşit görme hücresi aracılığı ile tanınır. derimizin altındaki kendi torbasında yetişir ve büyür. Yeni hücreler oluştukça. Saçlarımız niçin uzuyor? Çünkü aksi taktirde berberler işsiz kalırdı! Ha. Gerçekte saçımız da uzamasını bir süre sonra durdurur ama bunun için bayağı uzun bir süre geçer. vücudumuzda kıl olur. Bunu banyo yaptıktan sonra lavaboya dökülen saçlarınızdan anlayabilirsiniz. Yani bir kılın veya saç telinin ulaşabileceği en uzun boyutu bu büyüme sürecinin uzunluğu belirler. Saçlarımız başımızı yazın güneşten. ha! Şaka bir yana vücudumuzdaki kılların çok önemli görevleri vardır. yani dökülmelerine sebep olur. hepsi birden aynı anda dökülmediklerinden devamlı olarak başımızda saç. yani ölürler ve de kıllarımızın ve saçlarımızın bizim görebildiğimiz kısmını oluştururlar. sakalımızın. bacaklarımız ve diğer yerlerdeki kıllarımızın uzamadığını düşünürüz. ısı kaybını önler. Burun ve kulaklarımızdaki kıllar tozların girmesini önler. Bu yola bir insan her gün 70-100 arasında saç teli döker. Diğer taraftan saçlarımızın büyüme süreci iki seneden altı seneye kadar değişir. bir santimetre civarında bir uzunluğa geldiklerinde artık uzamazlar. Buna "durma süreci" denir. belirli bir sürenin sonunda da alttan yenileri gelir. kirpiklerimiz küçük parçaların gözümüze girmelerine engel olurlar. koltuklatlarında ve genital bölgelerimizdeki kılların uzadığını. Bizler sadece saçımızın. kollarımız. Eğer kesmezseniz bir metre hatta daha da fazla bir uzunluğa ulaşabilir. Vücudumuzdaki kılların her biri topraktaki çim gibi. odaların renk ve ışık düzenlerinin değiştirilmesi ile bazı öğrencilerin zeka düzeylerinin ve disiplin sorunlarının olumlu biçimde etkilendiği tespit edilmiştir. Sonra büyüme bir süre için durur. eskilerini torbalardan dışarı iterler ve bu hücreler dışarı itildikçe canlı olma özelliklerini kaybederler. Kollarımızdaki kılları oluşturan hücrelerin büyüme süreci birkaç ay olarak programlanmıştır.yedi-dokuz saate ihtiyaç duyarlar ama. Kanada'da bir okulda yapılşan deneyde. Vücudumuzun hangi kısmında olduklarına bağlı olarak. kışın soğuktan korurlar. Hayvanlarda bu süreçler aynı zamanda başalyıp bittiğinden onlar yılın belirli zamanlarında tüylerini dökerler. Durma sürecinde kıl kopar ve alttan gelen bir yenisi yerini alır. Ancak insan gözünün ışık ve rengi algılayan ağ tabakasını görme sinirleri vasıtasıyla bunu beyne ilettikten sonra beyinde nasıl fizyolojik etkiler yarattığını renkbilimciler henüz açıklayamıyor. gider.
pembe gibi açık-uçuk renkleri. Gıdıklanmanın fiziksel olduğu kadar psikolojik yanı da vardır. turuncu ve sarı gibi sıcak renklere bakanlarda tansiyonun yükseldiği. Kliniklerin sıcak renklere boyanması. Niçin gıdıklanıyoruz? Gıdıklanmak rahatsız edici olduğu kadar eğlendiricidir de. İnsan beyni vücuda gelen uyarıların hangisinin insanın bizzat kendisinden. nabzın ve solunumun hızlandığı. Beynin gıdıklanmaya tepkisi. beynin uyanıklığı fazlalaşır. koni şeklinde olanlar ise rengi algılarlar. odayı daha yüksek. böcek yürümesi gibi olaylara hassas olan bu lifcikler. Yapılan deneylerde. Kırmızı renk kan rengidir. bulaşan kan rengini belli etmeyeceği için mantıken kırmızı giysi kullanmaları gerekirken. Ayaküstü hazır yiyecek satan dükkanların duvarları iştah açtıran portakal rengine boyanırken yarış arabalarında kırmızı veya turuncu-sarı renkler tercih edilir. pembe renge bakan kişilerin rahatladıkları. hatta bazen dokunulmadan gıdıklanırız. kırmızı. bunu kırmızı ve yeşilin takip ettiğini göstermektedir. daha doğrusu renksizlik olan siyah da makam araçlarının klasik rengidir. Ancak araştırmacılar bu sinyallerin beyinde nereye kaydedildiğinden emin değiller. deniz mavisi. Erkeler yeşil. Renge duyarlı konik hücreler ağ tabakasının ortasında. ışığa duyarlı silindirik hücreler ise kenarında daha yoğundur. Gözümüzde yedi milyon konik ve 100 milyon kadar silindirik hücre vardır. buraların çok hassas bölgeler olmalarıdır. Bir binada sarı renge boyanmış bir tavan. kadınlar firuze yeşili. Örneğin. Bir insan gıdıklanınca. Bazıları gıdıklanmaya karşı çok hassasken bazıları etkilenmez bile. teskin edici mavi ve yeşil renkler tercih edilir. sinyalleri beyne gönderirler. ama kendi kendimizi gıdıklayamayız. çocuklar ise mavi. açık mavi. Özellikle tüyle okşama. kaşınmaya olan tepkisi gibi. Bu nedenle bir başkası tarafından gıdıklandığımızda reaksiyon gösteririz ama kendi kendimizi gıdıklamaya çalıştığımızda beyin bu noktalardaki hassasiyeti azalttığından gıdıklanmayız. yeşil. kırmızı. Aynı şekilde gözümüzün kenarıyla baktığımız şekillerde renkler kaybolur. turuncu ve koyu mor renkleri tercih ederken. . sarı renkli duvarlar ise daha geniş gösterir. hangisinin dışarıdan geldiğini ayırt eder ve ona göre öncelik verir. ayak altı. mavi rengin ise tam tersi etki yarattığı belirlenmiştir. Aslında bir renk olmayan. sarı ve turuncu gibi canlı renkleri daha çok sevmektedirler. gönülsüz yapılan bir tepkidir. Bu nedenle gece gökyüzünde gözümüzün kenarından gördüğümüz bir yıldızı. Bunun nedeni.çomak şeklinde olanlar ışığı. Başkaları tarafından. beyaz rengin hastalarda yarattığı hüzün duygusunu azaltır. Gıdıklanma ile kan basıncı artarken. Gıdıklanma başlangıçta zevkli olabilirse de sürdürüldüğünde korku ve paniğe dönüşebilir. asırlar boyu tehlikenin ve tahribatın simgesi olmuştur. İnsanların daha çok gıdıklandıkları yerler. elimizin yanması gibi acil refleks gerektiren dışarıdan gelen uyarılara öncelik verir. avuç içi ve koltuk altı gibi bölgelerdir. Araştırmalar insanların en çok mavi rengi sevdiklerini. Trafik ışılarında "dur" sinyali olarak kullanılmasının nedeni de budur. Çünkü burada ışığa hassas silindirik hücreler daha az olduğundan görüntü kaybolur. nabız ve kalp atışı hızlanır. derinin yüzeyinde bulunan küçük sinir lifcikleri harekete geçer. terlemenin çoğaldığı. Ameliyathanelerde. ona doğrudan bakınca göremeyiz.
Bir başka teoriye göre ise. fareler ve birçok canlı türü de esner. Ortalama bir esneme altı saniye sürer. sabah uykudan kalkma vaktidir. Bir başka saptama da. meyve sineklerinin genleri ile oynayarak daha uzun ömürlü sinekler yaratmayı başarmışlardır. Bu uzun ömürlü sineklerin diğerlerinden farkları oksitlenmeyi önleyen enzim nedeniyle. Bir teoriye göre. Bilimciler insanların 150 yıla kadar yaşayabileceklerine inanıyorlar. Ancak farklı türlerdeki bu davranış biçimi. Hem burnumuzla. yeni hücre oluşturabilmelerinin de sayısı sınırlıdır. solunum olayına kısa bir destek verdiği. gün geçtikçe başta böbrek ve kalp olmak üzere sağlıklı hücrelerimize zarar vermektedir. yeterli sayıda hücre öldükten sonra organlar gereken düzeyde çalışmıyor ve insan ölüyor. esnemenin. kuşlar. bu savı çürütmektedir. genetik programlamamızla ömrümüz önceden belirlenmiştir. Sadece insanlar değil. hayvanların daha çok dikkat gerektiren bir olayı karşılama . Yapılan araştırmalarda. Bugüne kadar kayda geçen en uzun insan ömrü. yaşlanmaları ve ölmeleri üzerine çeşitli teoriler var. Program. Meyve sineği üzerinde yapılan araştırmalar. Yapılan deneylerin sonucunda. yavaş yakanlara göre daha az yaşadıklarıdır. hücrelerin bölünerek. yani oksijeni çok hızlı yakan canlıların.Niçin yaşlanıyoruz? Her insan vücudu zaman geçtikçe yaşlanır. Neden esneriz? Sadece uykumuz gelince mi esneriz? Esneme bulaşıcı mıdır? Aslında esnemenin ve fizyolojisinin ardında yatan gerçek hala tam olarak bilinmemektedir. Japon Shigechiyo Izumi'ye aittir. metabolizması yüksek. Bu amaçla bilimciler. ancak genetik bakımdan insanlara daha yakın olan fareler üzerinde yapılan çalışmaların daha gerçekçi bilgiler verebileceği sanılmaktadır. hücrelerimiz üzerinden yaşlanmamızı kontrol ediyor. İnsan vücudunda. kediler. ancak onun önemli bir fonksiyonu olmadığı tespit edilmiştir. insan ömrü konusunda ciddi bir ipucu verememiştir. insanın yorgun olduğu zamanlarda kandaki oksijen miktarını artırmak için vücudun yaptığı bir solunum sistemi refleksi olarak düşünülüyordu. Sonuna kadar bölünebilen tek hücre kanser hücresidir. Bu kişi 120 yıl 137 gün yaşamıştır. yaşlanmayı çok az da olsa geciktirdikleri gözlemlenmektedir. savunma sistemlerinin daha güçlü olması ve yağ depolama kabiliyetleri bakımından açlığa dayanıklı olmalarıdır. hem de ağzımızla nefes alabilmemize rağmen. Önceleri esneme. İnsan ömrü her kişiye göre farklı olmakla birlikte günümüzde ortalama 75 yıla ulaşmıştır. ömrümüz süresince biyolojik aktivitemizde ortaya çıkan bazı kimyasal reaksiyonlar. Dolayısıyla aslında kanserin sırrının çözülmesi insanın yaşlanma olgusuna da ışık tutacaktır. kapalı ağızla esnemek mümkün değildir. farelerin metabolizmik hızları insandan daha yüksektir. ama nadiren üç yıldan fazla yaşarlar. En çok ve sık esnemenin olduğu zaman. Son zamanlarda adlarından sıklıkla söz edilen E ve C vitaminlerinin de. aynı fonksiyona yönelik olabilir mi? Örneğin insanların gülme olarak yaptığı yüzdeki kas hareketi diğer bazı canlılarda korkunun ifadesi olabilmektedir. Örneğin. Ancak ilk çağlarda insan ömrü ortalama 30-40 yıl iken günümüzde 75 yıla ulaşması. antioksidan grubunda yer alarak. İnsanların büyümesi.
parmağımıza inen bir çekiç darbesi sonucu duyulan ağrı. Örneğin. Örneğin kimi kazalardan sonra kendileri ile konuşılan yaralı kazazedelerin hiç acı duymadıklarını söyledikleri çok görülür. İlki. doktorun hastalığı teşhis etmesine yardım eder. İkincisi. öyleyse faydalıdır. Baba televizyonu uzaktan kumanda ile kapatıp koltuğundan kalkıyor. Bunların ortaya koyduğu en önemli yarar. romatizma. başın öne eğik olduğu konumda sürekli daktilo yazmak ve okumak gibi hareketlerin boyun ve baş kaslarını etkilemesi. beyin. sınava girecek bir öğrencinin veya yarışa girecek bir atletin çok esnemesinin sebebi. Ancak bu iletişimin sırları tam olarak çözülebilmiş değildir. baş ağrılarının yüzde 90'ı kas ağrılarıdır. vücudumuzun içinden kaynaklanan. ince sinir sistemimizle. kızgın demirlerle dağlama gibi başka bir ağrı uygulama da dahil olmak üzere çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Esneyen kişinin yüz hatlarında meydana gelen şekillenmenin. . bir kolun kesilmesinden yirmi yıl sonra olmayan kolda ağrı hissedilmesi olayları ile karşılaşılmıştır.sırasında esnedikleri. Bir diğer görüşe göre de. Esnemenin bulaşıcı olduğunu ileri süren bir görüşe göre ise ilk insanlardan kalma bir davranış olarak esnemekteyiz. canı sıkıldığı halde uyumamaya çalışanların daha çok esnedikleri gözlemlenmiştir. Üçüncü sınıf ağrılar. Yapılan araştırmalara göre. beyinde bulunduğunun saptanması olmuştur. Günümüzde bu iş için daha karışık teknolojiler kullanılıyor. insanların ise. tersine dış uyarılarda azalma olduğunda esnedikleri saptanmıştır. Ağrı. tuhaf ve mantıkdışı görülen ve olaydan çok uzun bir süre sonra ortaya çıkabilen ağrılardır. ağrılar. kas sistemimiz ve dolaşım sistemimizle doğrudan ilgilidir. Ağır bir el çantası ya da omuz çantası taşımak. oturumu kapatır. migren vb. artık gecenin başladığı. organizmanın kendini sakinleştirmesidir. sıcak su. O zaman kadınlar niçin ağrılar içinde doğum yapar? Niçin çok ciddi bazı hastalıklarda ağrı hiç ortaya çıkmaz? Ağrılar dört sınıfa ayrılır. onun gibi bir şey. oluşum ve engelleme mekanizmasının omurilikte değil. Bu nedenle günümüzde esnemenin hiçbir faydası görülmemektedir ve önümüzdeki bir milyon yıl içinde ortadan kalkacağı sanılmaktadır. En kuvvetli bir ağrının bile gerilim durumunda veya tam tersi olan uyku halinde ortadan kalkması. Baş ağrısını ise diğerlerinden ayrı bir yere koymak gerekir. Esneme de gülme gibi bulaşıcıdır. doğrudan kişinin ruhsal hali ile ilgili olan hayali ağrılardır. İlkel atalarımız akşamları ateşin etrafında topluca otururken grubun lideri tüm dişlerini göstererek esner. Nedeni hayalide olsa ağrı gerçektir. baş ağrılarının en yaygın nedenlerini oluşturmaktadır. telefonu çenenin altına sıkıştırarak konuşmak. ağrının. Dördüncü sınıf ağrılar ise. herkesin sabaha kadar yatması ve hareket etmemesi gerektiği sinyalini verirdi. Derslerde canı sıkılan öğrencilerin değil de. İlk ikisi toplumca bilinen klasik ağrılardır. Yani nasıl yemek yiyen bir insanı görünce acıkırsak. Tarih boyunca ağrıyı gidermek için. Grubun diğer üyeleri de esneyerek görüş birliği içinde olduklarını beyan ederlerdi. Bu tip ağrıların yüzde 30'unun ilaç niyetine verilen etkisiz maddelerle giderildiği bilinmektedir. diğer insanlar üzerinde esnemeyi teşvik edici bir etki uyandırdığı tahmin ediliyor. ağrının denetiminde beynin ne kadar büyük bir rolü olduğunu gösterir. Ağrı nedir? Ağrı olayı.
Bu düşünüşe göre bir ila beş miliamperde acı başlıyor. UV ışınları görünmeyen. genellikle hayatlarının geri kalan kısmını bu olayın izi kalmadan. Güneşte cildimizin renginin değişmesini sağlayan güneş ışığının içindeki ültraviyole(UV) ışınlarıdır ki bunlar camdan geçemez. O da vücudumuzun her tarafında aynı kalınlıkta değil. 100 miliampere gelince sinirler reaksiyon gösteriyor ve 100-300 miliamperde şok oluşuyor.dir.Ağrı üzerinde en etkili iki ilaç. Bu konuda elektrik mühendisleri ile fizikçiler arasında görüş ayrılığı var. Yani tuzlu bir suyun içinde iseniz. Bu maddeler ağrılı duyuyu uyarmak yerine. Elektrik çarpmasının sonucu genellikle kalp durması olduğu için ilk yardım da ona göre yapılmalıdır. haşhaştan elde edilen morfin ile söğüt kabuğundan elde edilen aspirindir. Elektriğin öldürücü gücünün voltaj değil de akım miktarı olduğunu öne sürenlere göre akım doğrudan kalbi etkiliyor. yani elektriği iyi iletirler. problemsiz olarak yaşayabiliyorlar. Tabii bütün bu değerlendirmeler tam bir bilimsel sınıflandırma değil. Evlerimizde 220 volt ve 50 Herz akım daima vardır. Derimizden geçen elektrik akımı derhal sinir sistemimizi etkiler. yüksek enerjili. Elektrikten çarpılıp şoka girenlere de. Elektriğe nereden çarpıldığımız da önemlidir. Elektriğe çarpılanlar eğer ölmezlerse. bir elektrik akımının insana en tehlikeli frekans aralığı 50-60 HZ. Sinir sistemimizin ürettiği elektrik ile dışardan çarpıldığımız elektrik karşılaşıp iç içe girince vücudumuzda kasılmalar ve titremeler yaratıyor. "Amper" de suyun miktarının karşılığıdır. Beyindeki nefes alma merkezini felç eder. Ne kadar ilginçtir ki. Elektrik insanı nasıl çarpıyor? İnsanların elektriğe çarpılmaları onun bir iletkeni haline gelmelerinden oluyor. bütün koruma görevi derimize kalıyor. Bunun için çok güneşli bir havada. Islanınca o da iletkenleşiyor. Elektriğe çarpılınca şoka girmemizin nedeni kendi elektriğimizdir. Elektrik çarpmasında voltajın değil de akımın şiddetinin yani amperin önemli olduğu ileri sürülüyor. güneş tam karşıdan gelirken araba . Bize ağrı çektiren olayların çoğu hayvanlarda görülmez. Suyun basıncı neyse "Volt" da odur. Ağrı özellikle insanları ilgilendirir. Vücudumuzu içi sıvı dolu bir kap olarak düşünürsek. Elektrik akımını evimizdeki su tesisatına benzetebiliriz. hele üzerinde bir yara varsa direnci tamamen yok oluyor. Camın arkasında güneşte bronzlaşabilir miyiz? Hayır. kalp ritmini düzenlemek için yine elektro şok uygulanıyor. Elektriğe çarpılmada süre de önemlidir. ağrının hissedilmesini engeller. Zaten elektriğin kendisinin de tam bir tanımı yapılmış veya tek bir tanım üzerinde uzlaşma sağlanmış değil. kalbin ritmini bozar hatta durmasına neden olur. Elektriğin elden ele veya elden ayağa geçmesi aradaki hayati organlarımıza zarar verebilir. kısa dalga boylu ve görebildiğimiz renk dağılımında mor rengin ötesinde yer alan ışınlardır. Sıvılar iyi iletkendirler. cereyan tüm vücudunuza birden değeceğinden mili değil mikroamper seviyesinde bile bir akımdan zarar görebilirsiniz. Ama az miktarda da olsa sinir sistemi üzerinde hasar bırakabiliyor. Süre uzarsa deride yaralar oluşur ve elektrik bu yaralardan daha çabuk geçer.
Beyinde hücre kaybına yol açar. psikiyatrik bozukluklar başlar. Unutmayalım ki. derimizin rengi ne kadar koyulaşırsa koyulaşsın. Gerçi bu tür. derimizin güneş altında rengini değiştirmesi olayı aslında "derma" diye bilinen cildimizin ikinci tabakasındaki pigment hücrelerinin bir reaksiyonudur. Bu hücreler UV ışınlarına maruz kaldıklarında "melanin" denilen daha koyu pigmentlerin miktarını arttırırlar. 100 gram saf alkolün vücutça yakılması yaklaşık 10 saat sürer. solunum yetmezliği nedeni ile ölüm kaçınılmaz olur. Bu koyu pigmetler derimizin üst tabakalarına gelirler ve böylece derimizin rengi koyulaşır.kullandığımızda yüzümüz değil de açık olan pencereye yaslı kolumuz kızarır. alkolün kandaki oranı alkol zehirlenmesi seviyesine ulaşır.1 kilokalori açığa çıkar. kalp kası zorlanır ve nabız artar. Nasıl sarhoş olunuyor? İlk yudumla birlikte. Çok güneşli havalarda UV ışınları gözlerimize de çok zararlıdır. . Güneşe çıkmak zorunda kalınacaksa koruma faktörü yüksek krem ve yağlar kullanılmalıdır. beyindeki görme. Büyük bir kısmı ince bağırsaklarda kana geçen alkol. yani vücudun melanin üretimini artırması. genellikle başarı ile tedavi edilmektedir ama ciğere veya beyine yayılabilecek çok daha kötü türleri de vardır. Her yıl yarım milyon insanda bu hastalık görülmektedir. UV ışınları cisimlerden de yansır. Bombadan enerji bir anda boşaltıldığından. İnsan gölgede de yanabilir. alkol ağız ve yemek borusu ile temas ettikten sonra. denge. Yeryüzünde üç kilometrekarelik bir tarlanın bir gün boyunca güneşten aldığı enerji. Biraz daha içilirse şuur kaybı meydana gelebilir. Birkaç dakika sonra beyne geçerek sinir hücrelerini etkiler ve mesaj iletimini yavaşlatır. Ama bir noktadan sonra bu da geçerli değildir. Bizim bronzlaşma ve çok sağlıklı görünüyoruz diye beğendiğimiz. Bu nedenle gölgede kalmak da çare değildir. Özellikle gençler arasında giderek artmaktadır. Hiroşima üzerinde patlatılan atom bombasının salıverdiği enerjiye eşittir. Yapılan araştırmalara göre ABD'de insanlar genel olarak kalori ihtiyacının yüzde 10'unu alkolden karşılamaktadır. şok dalgaları oluşmuş ve ölümcül olmuştur. UV ışınlarını emer. yinede güneş ışığının içindeki UV ışınlarının yarısını derimiz içine almaya devam edebilir. Alkoliklerde bu oran yüzde 50 olup ciddi beslenme bozuklukları görülür. uzun sürede beyin hücrelerindeki dejenerasyon artar. Daha da devam edilirse. Aşırı UV ışınlarına maruz kalmak sonunda deri kanserine bile yol açabilir. Alkol oldukça yavaş yakılır. derhal merkezi sinir sistemimizi etkilemeye başlar. Güneşin altında ne kadar yanmış olursak olalım. vücudumuzu UV ışınlarının tehlikeli etkilerinden korumak içindir. Alkol karaciğer yetmezliği yanında. Ancak alkolün kana karışması en çok ince bağırsaklarda olur. kalp hastalığı ve kanser riskini de arttırır. vücudumuzdaki en ince deri göz kapaklarımızdadır. Güneş enerjisi tahmin edilenden çok daha güçlüdür. İçmeye devam edilirse. konuşma ve muhakeme ile ilgili sinir merkezleri etkilenmeye başlarlar. Bu arada alkolün baskılayıcı etkilerini yenebilmek için. ciddi miktarda kana karıştığı ilk durak olan mideye gelir. Karaciğerde yakılan her bir gram alkol için 7. Melanin.
Tarihi bu kadar eski olup da günümüzde de popülaritesini yitirmeyen ve çok yaygın olarak kullanılan başka hiçbir şey yoktur.Ama alkolün en büyük etkisi. Fitilin emici özelliği çok önemlidir. Çünkü mumun yanma sırrı burada gizlidir. tüm dinlerde ruhani bir yeri vardır. Ayin ve adakların vageçilmez malzemesidir. Bu ısınan havanın yerini alan hava bedevilerin serinlik hissi duymalarını sağlıyor. fitiline bir kibrit çaktığımızda onun nasıl yandığını. Bu şekilde güneşin ışığı tutulduğu gibi vücuttan da ısı kaybı olmaz. Aslında mumun yapısı çok basittir ama yanma mekanizması o kadar basit değildir. Tabii kışın da tam tersi. şerefinize! Yazın niçin açık renk giysiler giyiyoruz? Yaz günleri. giysi. Elinize herjangi bir sicim alıp ucundan su dolu bir kaba daldırdığınızda suyun sicim tarafından emildiğini ve suyun sicim boyunca yukarı çıktığını renginin koyulaşmasından anlayabilirsiniz. Onu o kadar hayatımızın olağan bir parçası olarak algılamışızdır ki. İnsanda romantik duygular uyandırdığı gibi. bir çeşit balmumu. Siyah renk üzerinde hiçbir ışın yansımaz. İşte fitil de mumun üst kısmında alevden dolayı eriyen balmumunu emerek üst kısmına taşır ve bu bölgede yanmanın devamını sağlar. Bu özellik gaz lambalarının fitillerinde de vardır ve onlar da aynı prensiple çalışırlar. Yani ısı iletkenliği iyi değildir. Kışın üst üste giyinmenin asıl faydası iki giysi arasında hava tabakası oluşmasıdır. Yani kışın iki kat giyinildiğinde dıştakinin siyah. Belki de dışa beyaz. aileleri ve arkadaşlıkları parçalaması. Siyah renk ise tam aksine bütün ışınları emer. Kapalı bir yerde ise enfraruj ışınları nüfuz edemeyeceği için siyah rengin ısıyı daha fazla iletmesi avantaj yaratabilir. yani aslında siyah renk bir renk değildir. Siyah renkli kumaşlar ışığın hepsini tuttuklarından. Bu nedenle çok güneşli bir günde açık renk giymek kesinlikle faydalıdır. Peki öyleyse Sina çöllerindeki bedeviler niçin siyah renkte giysi giymeyi tercih ediyorlar? Çünkü siyah renkli giysi. Birincisi yakıt görevini gören. Mısır'da ve Girit adasında milattan 3000 yıl önceden kalma mumlar bulunmuştur ama en yaygın kullanılışı ortaçağda Avrupa'da olmuştur. sıcak günlerde genellikle beyaz veya açık renkli giysiler giyeriz. hatta jeneratörler var ama mum hayatımız boyunca evimizin demirbaşı olmuştur. Mum tarihin ilk icatlarından biridir. hapishane ve hastaneleri doldurmasıdır. kumaş ile tenin arasındaki havayı ısıtıyor ama aynı anda bir havalandırma mekanizmasının da çalışmasını sağlıyor. Mumun yapısında iki ana eleman vardır. yandıkça katı kısmının nereye gittiğini düşünmeyiz bile. Taeihi çok eskiye uzanan mum ışığının adeta büyülü bir gücü vardır. Beyaz renk güneş ışığı içinde bulunan bütün ışınları yansıtır yani bütün renklerin birleşimidir. beyaz kumaşlara göre tenimizi 5 derece daha sıcak tutarlar. Siyah giysiler güneşin tüm ışınlarını tenimize geçirirler ama beraberlerinde enfraruj ışınlarını da. yani burada asıl yanan . yani fitil. ten ve hava arasındaki ısı alışverişi için en ideal kombinasyondur. ikincisi de emici özelliği olan bir çeşit sicim. Haydi. içteki giysinin ise beyaz renk olması gerçekten faydalıdır. Bilindiği gibi hava iyi bir izolatördür. sağlığı bozmasının yanında. Mum yanınca niçin geriye bir şey kalmıyor? Gerçi şimdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar. renksizliktir. içe siyah giymek.
İdeal çıkış hızı dakikada 20 metre olup. akciğer yırtılması ve hatta felç gibi önemli vücut hasarlarına yol açar. inci. İşter saniyede 18 metre. Yanan şey aslında mumun katı kısmı olduğundan mum tümüyle yanıp bittiğinde geriye pek bir şey kalmaz. Bu nedenle yardımcı gereç kullanmadan 30 metrenin altına inmek tehlikelidir. balmumu alevin sıcaklığında buharlaşır ve tutuşur. pratikte eğitmenler bunu dalgıç adaylarına "yüzeye gelen en küçük hava kabarcığından daha hızlı çıkma" şeklinde öğretirler. ama özellikle azot gazı damarlarda süratle genleşerek. İnsan vücudunun solunum ve dolaşım sistemi bu basınca ayarlıdır. damar tıkanıklığı. benzin üretiminde petrolden çıkan bir yan ürün olan parafin veya bitkisel ve hayvansal yağlardan yapılan "stearin" kullanılır. Ancak suyun içinde. sünger gibi şeyleri çıkarıp. kan basıncı artar. Fitil. bilinç bulanıklığı başlar. en azından 5 veya 6 kablo vardır. Mumlar çekme yöntemi ile. Oksijen dokularda kullanıldığından sorun yaratmaz. her 10 metrede basınç 1 atmosfer daha artar. Yukarı zıplamanız olsa olsa saniyede 4-5 metre hızla olabilir. Vurgun yemek nasıl olur? İnsanlar yüzyıllardır su altına sadece zevk veya merak için değil. Bu kabloların her biri tek başına asansörün ağırlığını taşıyabilir. hatta belirli derinliklerde beklenmelidir. Bir başka önlem de vurgun yiyeni. Sizi yerden kazımak zorunda kalabilirler. Mum yapmada en çok arı balmumu. Her şey tamamlandıktan sonra boya banyolarına sokulurlar ve en sonunda parlaklık kazandırmak için soğuk suya daldırırlar. aynı derinliğe tekrar indirmektir. 30 metre derinliğe inildiğinde. Lütfen panik yapmayın. Bu şekilde vurgun yiyenler. yani koyu bir hidrokarbon olup iyi bir yanıcıdırlar. dokulara daha küçülmüş bir hacimle dağılırlar. akciğer kapasitesi dörtte birine düşer. sonuç fark etmez. derine gittikçe. . Ancak tüple dalışında kendine özgü sorunları vardır. Siz de son saniyede yukarı zıplıyorsunuz. Burada tekrar vurgun yediği derinlikteki basınç verilir ve dengeli olarak azaltılır. isterse 13 metre hızla yere düşün. vücut ısısı düştüğünden kalbin atış hızı artar. Günümüzde en fazla kullanılan mumlar bunların karışımı ile elde ediliyor. bu erimiş balmumunu yukarı aleve doğru taşır. mercan. geçimlerini sağlamak için de dalmışlardır. Vurgun yememek için yüzeye yavaş çıkılmalı. Asansör düşerken zıplanılsa ne olur? Düşünün ki. asansörü tutan tek bir kablo değildir. Eğer su yüzeyine süratle çıkılırsa. Deniz seviyesinde hava basıncı 1 atmosferdir. süratle basınç odalarına alınırlar. Parafin balmumları ham petrolden yapılır. dökülerek veya pres edilerek yapılıyor. yani saniyede 18 metre hızla düşüyor.ve ışığı veren fitil değil balmumunun kendisidir. Yani siz yine de yaklaşık saniyede 13-14 metre hızla yere düşmeye devam ediyorsunuz. azot gibi gazlar. mumun en üst tabakasının da erimesine ve dolayısıyla mekanizmanın çalışmaya başlamasına sebep olursunuz. Çakmağı çakıp fitili tutuşturunca. Derinde dış basıncın yüksek olmasından dolayı tüpten solunan havanın içindeki oksijen. basıncın azalmasıyla bu gazlar da süratle genleşir. asansörünüz bozuldu ve 60-70 km/saat.
Yere dikilen kazıklara ip bağlanarak boks yeri belirlenmeye başlandı. asansörü durduracak bir başka fren donanımı daha vardır. İnglizce'de daire. Gazeteler niçin enine düzgün yırtılamıyor? Denerseniz göreceksiniz ki. halka anlamındadır. Peki lifler niçin düşey doğrultuda? Bunun nedeni kağıdın üretiliş biçiminde yatıyor. Enine yırtıldığında. boksörler grup halinde. . Ancak sağdan sola yani enine yırttığınızda düzgün yırtamazsınız. muhakkak zikzaklar ouşur. "ring" kelimesi. Bir gazete kağıdında ağacın lifleri yukarıdan aşağıya olacak şekilde gelir. en önde oturanlara alanı çevreleyen ip tutturularak. Hatta bazı asansör boşluklarında ilaveten yaylı veya yağlı. İşte bu sebeple bir gazete sayfasını düşey olarak yırtarsanız. Ayrıca sahnedekiboksöre meydan okuyan biri kafasını bu ipe çarparak dövüşmek istediğini belirtirdi. hayati tehlikeyi önleyecek özel sistemler de bulunur.Diyelim ki. Erkeklerin sadece %5'i. Bu nedenle de sağ bacakları daha güçlüdür. Boks ringleri niçin dört köşedir? Bilindiği gibi. bandın hareketi boyunca yayılıyor. İnsanların çoğu sağ ellerini kullanırlar. pistin köşelerinde koşucular haifif içe meylederek koştuları için sağ ayağa daha çok yük biner ve koşucu bu kuvvetli ayağı ile sola doğru daha rahat koşar. başkalarının boks yapılacak yere girmeleri önerilirdi. Aslında geçmişte profesyonel boksta. kadınların ise %3'ü solaktır. Parmağa takılan yüzüğe bile bu nedenle "ring" denilir. Özellikle kısa mesafe koşullarında. kasabaya dolaşır. Sola kavis çizerek koştuklarında. hiçbir katta durmadan doğrudan zemine inmiş oluyorsunuz. Seyirci miktarı artınca bu usulü ugulamak zorlaştı. Boks yapılan yerlerin dünyanın her yanında kare olmasına rağmen "ring" diye adlandırılmasının hikayesi işte bu! Atletler niçin saat yönünün aksine koşuyor? Sağ elini kullanan insanlar. Bu lifler çok az su içeriyor ve üretim bandında. Tabii ki bu iş için en uygun şekil kare idi. her life rastlayışında yırtılma zikzak çizer. lifler kağıtta uzunlamasına yer alıyor. hiç olmazsa hayatınızda bir kere. oradaki yerli boksörlerle maç yaparlardı. Gazete kağıdının ana maddesinin ağaç olduğunu hepimiz biliyoruz. kasabadan. Bu sistemlerin hiçbiri çalışmazsa yine de iyimser olmaya çalışın. Üretim bandı sonunda su kuruyor ama. bu kabloların hiçbiri görevini yapmadı. bir gazete sayfasını yukarıdan aşağıya düzgün olarak yırtabilirsiniz. ayakla yapılan hareketlerde de. Boks yapılacak alana seyirciler daire şeklinde yerleştirilir. sağ ayak dışarıda kalır. liflerin yolunu takip ederek düzgün bir şekilde aşağıya kadar iner. Çoğunluğun rahatı düşünüldüğü için de atletler pistte saat yönünün aksi yönde koşarlar. yırtık. sağ bacaklarını öncelikle kullanırlar. Tabii bu durumda ve özellikle 400 metre koşularında solakların şansı biraz azalmış oluyor.
Elektrik verilip nepn lamba yanınca . kireç taşını ısıtarak kiraç elde etmiş. Sabun. Kılıç ve alev yutmanın büyük ustalarından Dan Mannix. "U" şeklindeki bir neon tübü yutmuş. Normal bir deri üzerinde. onu dağıtır ve tam anlamı ile temizlik sağlanamaz. Sabunun bilinen tarihi 2000 yıldan da öncesine uzanır. kurumuş ter. Oradaki kıvrımıda geçmeyi başardıktan sonra. bu ıslak kireci sıcak ağaç külleri üzerine püskürtüp sonrada karıştırmışlardır. kaburga kemiklerine de dikkat ederek. Sonunda bir gün kılıcı sokarken boğazı gevşeyebilir hale gelmiş. soğumaya bırakmışlardır. kılıcı kabzasına kadar yutabilme yeteneğini kazanmış. Özel olarak imal edilmiş. Birinci problem yutkunma refleksinden çıkmış. Mannix bu işi başarabilmek için haftalar boyunca. Oluşan gri çamuru sıcak su dolu bir kazana dökerek keçi yağı ile saatlerce karıştırarak kaynatmışlardır. Gerçekten kılıcı yutarlar. yani mikrop öldürücü değildir. Sabunun özelliği. ister inanmayın gösterilerde kılıcı yutanların yaptıkları numara sahte değildir. Bu özellik haftalar boyu süren egzersizlerle kazanılabilir. bu konuda 1951 yılında bir kitap bile yazmıştır. İşte burada sabun devreye girer ve aracılık rolünü üstlenir. üzerindeki yağ tabakası. Kılıç yutmayı evde kendi kendine öğrenmeye kalkışmak son derece tehlikelidir. kızarmış kılıçları yutma numaraları bile yapmışlar. Mannix işin en zor yanını geçtiğini zannederken esas zorlukla Adem Elma'sı denilen yerin arkasında karşılaşmış. Yine haftalarca öğle yameği yemeyerek. yani kördür. yağlı ifrazatlar ve toz vardır. tarihinin her döneminde ucuz ve kolay bulunabilen malzemelerden yapılmıştır. suyun derimize temasına mani olur. böylece yutkunmaya mani olmaktır. Elimizi sadece su ile yıkadığımızda derimizin. Mannix ve asistanları işi öyle geliştirmişler ki. Romalılar sabun yapabilmek için. çok ince kalınlıktaki. Kirli kahverengi kalın bir tabaka oluşunca. Tabii önce asbest bir kılıç kınını yutarak. çeşitli bakteriler. kılıç boğazdan girerken boğazın büzüşmesi problemini halletmiş. çünkü her iki tarafı da keskin değildir. Böylece tip şeyleri gerçekten yuttuğunu ispatlamış. mekanik olarak derimizin üzerinden bunların alınmasını sağlamasıdır. kesme ihtimali olmayan bir kılıç ile çalıştığını söylüyor. Hatta Anadolu'da 4000 yıl evvel Hititlerin yaktıkları bitkilerin külleri ile ellerini temizledikleri bilinmektedir. Yutmadan önce ve sonra kılıcın steril hale getirilmesi de çok önemli bir husustur. Mannix kılıcı gerçekten yuttuğunu ispatlayacak başka numaralara geçmiş. Kılıcın boğazı kesme ihtimali yoktur. Suyu ve yağı(ne yağı olursa olsun) aynı kaba koyarsanız birbirlerine hiç karışmazlar aksine su ve yağ molekülleri arasında birbirlerini iten bir güç vardır. Soğuma sonucu sertleşen tabakayı parçalara bölerek sabun olark kullanmışlardır.Sirklerde kılıcı nasıl yutuyorlar? İster inanın. Kılıcın ucu sivri gibi görünür ama midenizin tabanına ulaşamayacak boyda bir kılıç seçerseniz bu da problem yaratmaz. Sabun kiri nasıl gideriyor? Aslında sabun bir antiseptik. kızgın. elektrik bağlantıları sadece bir tarafında bulunan. ölü deri hücreleri. Ana problem gırlak adelelerini rahatlatmayı öğrenmek. . ışık vücudunun dışından da görülmüş. Hele bu numarayı yaparken konuşmayı profesyoneller düşünemezler bile. günde en az bir saat. Çok az da olsa katlanabilir kılıçları kullanan bazı hilebazlar ortaya çıkınca.
boyalar. diğer ucu da bir alkali olan suyu çeker. diş macunu. dolayısıyla içindeki bakteriler parçalanır. Ellerimizi ovuşturduğumuzda yağ ve kirler. 15 yaşındaki bir köpek ise 77 yaşındaki bir insanla aynı yaştadır. Eğer kostik soda yerine potasyum kullanılırsa. Arkeolojik kazılarda bu usulün taş devrinde bile bilindiğine dair bulgular edilmiş. bakteri giderici maddeler. Her sabun kireç gibi bir alkali madde ile bir çeşit yağın karışımıdır. karidesi. 21+(6*4)=45 yaşındadır. Bir köpek yaşı yedi insan yaşına eşittir düşüncesi seksüel olgunluğa erişmiş bir yaşındaki köpekle 7 yaşındaki bir çocuk arasında farkı düşününce anlamsız kalıyor. her köpek yaşının yedi insan yaşına eşit olduğunu varsayarlar. Günümüzde alkali olarak kireç yerine genellikle kostik soda kullanılıyor. Peki bu doğru mudur? Tam olarak değil. tuza kuvvetli bir bakteri düşmanı olan "potasyum nitrat" da eklenmektedir. Yiyecekti suyu emerek. tıraş kremi ve kozmetikler. Bu hesaba devam edersek 10 yaşındaki bir köpeğin yaşı. pamuk çekirdeği ve zeytinden elde edilen yağlar kullanılıyor. Tuz suyu çok seven bir kimyasaldır. zeytini. ve bakterilerin yiyeceği bozmalarıı önler. Sabun moleküllerinin bir ucu yağı. kremler. daha yumuşak olan sıvı sabun elde edilir. ve peyniri tuzlayarak saklıyorlardı. hatta Çin'de M. Bu hesap şekli akla uygundur. ve koyun yağlarından elde edilen don yağları. bazı katkı maddeleri. köpelkerinin yaşlarını insan yaşlarıyla karşılaştırabilmek için. 2000 yıllarına kadar dayanan kayıtlar bulunmuştur.İşte sabun budur. Musluktan akan su ile de uzaklaşır giderler. parfümler. Keçi yağı yerine de sığır. Tuzlanan ette proteinler gevşer. Alkali ve yağdan meydana gelen sabun da anne ve babasının özelliklerini taşır. Tuz aynı zamanda bu bakterileri de kendisi doğrudan öldürür. balığı. Günümüzde eti muhafaza etmek için. bakterilerin gelişmek için muhtaç oldukları nemli ortamı ortadan kaldırır. Eski Mısır'da ölülerin vücutları bozulmamaları için tuzla kaplanıyordu. Şampuan.. losyonlar ve raklamlarda söylenilen diğer maddeler eklenmiş hali ile karşılaşıyoruz. Et ve balığı tuzladığımızda aynen onları pişirmişiz gib bir kimyasal reaksiyon oluşur (lakerdayı hatırlayın). Sabun molekülleri bu yağlı kirleri sararlar suyla birleştirirler ve artık çözünemez hale getirirler. Aslında tuzlama bir tür pişirmedir. Romalılar eti. Ellerin kurulanması ile de bakterilerin çok sevdiği nemli ortam ortadan kalkmış olur. insanın 57 yaşına eştir. . Bu konuda üretilen çeşitli formüller var ama en basit ve akla yatkın olanı şu: Köpeğin birinci yaşı= 21 insan yaşı Köpeğin sonraki her yaşı:4 insan yaşı Buna göre 7 yaşında bir köpeğiniz varsa insan ömrüne göre. Yani bir taraftan yağı severken diğer taraftan suyu sever. hurma. Bir köpek yaşı niçin yedi insan yaşına eşittir? Evlerinde köpek bulunduranlar.Ö.. deodoranlar. Günümüzün modern marketlerinde ise sabunun. Neden Tuzlanır? Yiyeceği tuzlamak insanlık tarihinde bilinen en eski koruma metodur. sabunun sodyumun değişik bileşikleri ile yapılmış diğer adlarıdır.
bazen ise hayatı için koşan kurbanın zaferi ile sonuçlanır. Hz. Hani vahşi kedilerin uzak atalarından. Bugün bile bazı taşların özel uğurlar getirdiklerine inananlar vardır. Muhammed'in tespih taşıdığına dair bir kayıt yoktur. Arşivlerde tespih ile ilgili bilgilere ancak 16. kemik. Muhammed zamanında namaz ve dua sırasında hurma çekirdeği veya çakıl taşı kullanıldığı bazı hadislerden anlaşılmaktadır. yani bir tavşanın peşinden yıllarca koşan . Daha sonraları bu ip takılar kötülüklerden ve düşmanlardan koruması için savaşlarda da takılmaya başlandı. Bu ölüm koşusu bazen pumanın . Boncukların dini amaçla ve duaları saymada kullanılmasına ilk olarak Hindistan'da. İslam'da Peygamber'in namaz kılarken . Ama en çok ta hızlı ve kıvrak koşusu ile tanınır. ulaşılan sonuç ilişkisindeki dengeyi iyi saptamaktan geçiyor. Ne var ki. İşte "aptal puma sendromu" bunun tersini yapan insanların ruh halini ifade etmek için. Başarının sırrı pumalıktan. avdan elde edeceği potansiyel enerji miktarını aştığı anda puma koşmaktan vazgeçer. Hatta belki Osman Gazi. bir tavşanın peşinden geçirdiği süre asla aynı değildir. sonra Ortadoğu'ya. Tespihin kullanış amacı Müslümanlık. Puma avının peşinden sürdürdüğü "ölüm koşusunu" her zaman avının cüssesine göre ayarlar. Yenilgiyi kabul edip başka av arar. Yaklaşık iki metre uzunluğundaki benekli yırtıcı. Peki bir puma avının peşinden ne kadar koşar? İşte ormanların vahşi avcısını uygarlıkların kurucusu insan'a örnek yapacak olanda pumanın bu özelliğidir. Hristiyanlık (Katolik). Hinduizm ve Budizm'de aynı olup hepsinde de duaları ve dualar arası bölümleri saymada kullanılır. sonra da yakaladığı avı bir öğünde bitiren akılsızlar için kullanılır. Çünkü puma akıllı bir hayvandır ve koşarken harcadığı enerji miktarı. "Aptal Puma Sendromu" Nedir? Pumayı bilirsiniz. bir sonraki avda başarı getirmesi için üzerlerine takarlardı. en sonunda da Avrupa'ya yayılıyor. taş gibi küçük parçaların bir ipe dizilmesi insanlık tarihi kadar eskidir. belki de Fatih Sultan Mehmet de tespih kullanmadılar. İlk insanlar avladıkları avın parçalarını ip benzeri şeylere dizer. yüzyılın sonlarına doğru rastlanmaktadır. tavşanın peşinden çok daha az koşar. Tespihin ataları Hindistan'dan doğuya. Avının peşinedüştüğü andan itibaren giderek hızlanan ve vücudunun tüm eklem ve kaslarını ortaya koyan hareketlerini seyretmek bir zevktir. Yani bir ceylan ele geçirmek için koştuğu süre ile. Hindu inanışında rastlanıyor. yani harcanan emek. Bu nedenle ceylanın peşinden fazla. Birçok özelliği ile ünlüdür bu ormanların harika kedisi. Tespihin İslam dünyasında ne zamandan beri kullanıldığı kesin olarak belli değildir.çözünür ki bu et ısıtıldığında olan olay ile aynıdır. Hz. Niçin tespih çekiyoruz? Boncuk.
l Nisan şakalarının sembolünün 'Nisan Balığı' olmasının nedeni ise Mart ayının sonlarına doğru. Ocak ayının yılın ilk ayı olmasına alışılınca. Charles. bunun sonucunda sinir hücrelerinin aşırı yorulup yıprandığını ve beynimizn rahatlamak. Çeşitli malzemelerden yapılan tespihteki tane sayısı 33. 500 veya 1000'lik tespihler daha ziyade tekkeler ve dergahlarda zikr için kullanılırlardı. Diğerleri ise bunları Nisan aptalları olarak nitelendirip bu güne 'Bütün Aptalların Günü' adını verdiler. 1 Nisan'da partiler düzenlediler. Güneş'in Balık Burcu'nu terk ediyor olmasıdır. Ancak günümüzde tespihi bir oyuncak veya el alışkanlığı olarak kullananlara. Bu adetin İngiltere'ye ulaşması yaklaşık iki yüzyıl sürdü. Bilim insaları. sürekli ellerini kullanmaya alışmış kişilerin kış aylarında bu boşluğu tespihle doldurduklarına inanılıyor. Tespih çekmenin daha çok kırsal kesimlerde yaygın olmasının nedeninin tespihin boş elleri meşgul edebilmeözelliği olduğu ileri sürülüyor. O zamanki iletişim şartlarında bazı insanların bundan haberi olmadı. gerçek olması mümkün olmayan haberler ürettiler. yapılmayacak bir partiye davet ettiler. tespih tanelerini birer birer işaret parmağı ile baş parmak arasından geçirmektir. zenginleştirerek ve yaygınlaştırarak devam ettirdiler. 500 veya 1000 olabilir. birbirlerine hediyeler verdiler. endişeler ve korkularla sürekli basklı altında tutulduğunu. hastaları veya bir muradı olanları. . Tespih çekmek. Aslında tespih çekmek din adamlarına özgü bir davranışmış gibi algılanır ama halk arasında da neredeyse bir alışkanlık haline gelmiştir. 1 Nisan şakasının kökeni nedir? Her ne kadar Roma İmparatoru Julius Caesar (Sezar) milattan önce 46 yılında takvimin başlangıcını Ocak ayı olarak ilan ettiyse de. 1564 yılında Fransa Kralı IX. hatta tuttukları futbol takımının renklerine göre yapılmış tespihleri çekenlere sıkça rastlanmaktadır. yüzyılın ortalarına kadar Avrupa'da yeni yıl geleneksel olarak. Mart ayının 25'inde başlardı. Yüce Yaratıcı'ya 99 ayrı isim veren İslami anlayış.sünneti olan 'Sübhanallah. Yıllar sonra takvimin ayları yerine oturup. Fransızlar l Nisan gününü kendi kültürlerinin bir parçası olarak görmeye başladılar. dikkatimizi başka tarafa yöneltmek için tespih çekmenin çok etkili ve faydalı olduğunu söylüyorlar. onu anarken her isim için bir işaret olmak üzere ipe dizdiği bu 99 taneli şeye de 'tespih' adını vermiştir. takvimi değiştirerek yıl başlangıcını Ocak ayının birinci gününe aldı. bahar aylarının başlangıç tarihi olarak da kabul edilen. yayıldığı da bilinmiyor. onu özgür bırakmak. Günümüz biliminin tespih çekme alışkanlığına bakış açısı biraz değişik. iyileşmeleri veya muratlarının olması için bu tespihlerin içinden geçirirlerdi. 16. sallayarak veya çeşitli figürler meydana getirerek dolaşanlara. çalışma yaşamının güçlükleriyle. Sıcak ayları tarımsal çalışma ile geçiren. beynimizin. Adeti gittikçe süsleyerek. Elhamdülillah ve Allahüekber' kelimelerini 33'er defa tekrarlamanın hangi tarihte başlayıp. Tekke şeyhleri. sorunlar. 99. Bu günde diğerlerine sürpriz hediyeler verdiler. bazıları ise bu kararı protesto etmek amacıyla eski adetlerine devam ettiler. oradan da Amerika'ya ve bütün dünyaya yayıldı.
doğurganlık ve mutluluğun sembolü olduğundan başlangıçta. İngiliz aşçılar kekleri bir çeşit biraya batırıp kendilerine has düğün pastalarını yarattılar. Doğum günlerinde pasta kesmek adetinin ise tarihi kökeni ve amacı değişiktir. Evlenmemiş veya evlenmeyi bekleyen genç kızlar. Tıpkı günümüzde. ama bir şey atmayı alışkanlık haline getirenler bu tatlı kekleri de gelinin başına atmaya devam ettiler. ardından da evlenen çiftin bu kek kırıntılarını birlikte yemesi gibi bir adet başladı. yemek içindi.Düğünlerde niçin pasta kesiliyor? Günümüzde düğüne. adet yine değişti. evlenen çift tarafından bir pastanın kesilmesiyle başlanılması vazgeçilmez bir adet haline gelmiştir. Ortaçağın başlarında ise bu adet bir süre unutuldu. iyi temenniler gelinin başına buğday dökülerek sunuluyordu. düğün törenlerinin olmazsa olmazları arasına girdi. kurutulmuş meyveler ve bala bulanmış bademlerle düğün törenine katkıda bulunmaya başladılar. Doğum gününde pasta kesmek adeti nereden geliyor? Düğünlerde pasta kesmek adetinin. Zaten tek kat olan şekli ve üzerindeki mumlar nedeniyle pasta görünüş olarak da düğün pastasından farklıdır. en dekoratif ve en lezzetli pastayı yapma yarışı süreci içinde düğün pastası adeti de yayıldıkça yayıldı. Romalılar devrinin başlangıcında aşçılar çok saygın bir meslek grubunu oluşturuyorlardı ve bu aşçılar milattan yaklaşık 100 yıl önce adeti biraz değiştirdiler. tatlı kekler yaptılar. Adet hızla Avrupa'nın batısına. Evlenen çift bu yığının üzerinden birbirlerini öptükten sonra öncelik gelinde olmak üzere yiyecek tepeciğinin yenilmesine başlanıyordu. Ne zaman ki. Daha sonraları bu adetin devamı olarak. yeni evlilere bereket. kılıç gibi uzun bir bıçak kullanarak ancak kesebiliyorlar. yağlı çörekler ortaya çıktı. İngiltere'de ise bu getirilenler üst üste yığılmaya başlandı. en iyi. düğüne getirilen keklerin bereket getirmesi için gelinin başı üstünde ufalanması. Pastanın kat kat yüksekliği biraz da sosyal statü olarak görüldüğünden gelin ile damat. kısmetleri açılsın diye bu buğday duşunun kendilerinin de başlarına isabet etmesi için uğraşırlardı. İngiliz ve Fransız aşçılar arasındaki yaratıcılık. Zaman geçtikçe misafirler de evlerinden getirdikleri fındık. Gelinin başına buğday ve pirinç dökülmesi tekrar moda oldu. . Misafirler bunları evlerinde yapıp düğüne getirmeye başladılar. gelinin elindeki buketten fırlattığı çiçekleri aynı inanışla yakalamaya çalışan genç kızlar gibi. fıstık. oradan da İngiltere'ye geçti. Yiyecek yığını ne kadar yüksekse o kadar iyi. o kadar çok bereket habercisi idi. boylarını aşan bu pastaları. Kekler şüphesiz gelinin başına atmak için değil. düğün törenlerinde. dekoratif ve süslü bisküviler. tarih boyunca bereket. Bu buğdaylarla küçük. Buğday. doğurganlık ve mutluluk dileklerinin iletilmesinin zaman içinde gelişmiş bir şekli olduğundan bahsetmiştik.
bir gün sönecek hayatın ışığını simgeliyordu. Yemek çubukları milattan bir yüzyıl önce doğmuş. bu arada bir dilek tutmak. O zamanlar çubukların çok azı ağaçtan. Aslında tarihi gelişimi içinde 'kek' demek daha doğru olur. Yerken çubukları kullanmak. yağ içinde karıştırarak kızartmanın hem süratli pişmeyi hem de odundan tasarrufu sağladığını görmüşler. eritilip silah olarak tekrar kullanılabilecek metal olan her şeyin toplanmasını emretmiş. eğer dilek gerçekleşirse bunu kimseye söylememek adetleri de o günlerden kalmadır Çinliler yiyeceklerini niçin çubuklarla yerler? Aslında nedeni tam bilinmiyor. Doğum günü pastasının bilinen tarihi Helen uygarlıklarına kadar uzanır. Doğum günleri bir festival şeklinde kutlanıyordu. yemek yemek için de sadece diğer ellerini kullanabiliyorlarmış. 13. Bir görüşe göre. Nüfus çoğaldıkça artan yiyecek ihtiyacından dolayı ormanlar kesilip tarlalar açıldıkça bu sefer de odun. Doğum günü kutlaması sabaha karşı. yüzyılda Almanya'da çocuklara gösterilen ilgi belki bugünkünden bile fazlaydı. Günümüzde her yaştan insanın kutladığı doğum günü ve kesilen pasta işte o zamanların bir adetinin devamıdır. O zamanlar ağaç sıkıntısı nedeniyle. Pastanın üzerindeki mumların sayısı çocuğun yaşından bir fazla oluyordu. o gün istediği. Üstü yanar mumlarla süslenmiş pasta (kek) eve getirildiğinde çocuk uyandırılıyor. çaresiz bambu kamışlarından yapılmış ince çubuklarla yemek yemeye alışmışlar. yemek masası kullanmak zenginlere mahsus bir lüks olduğundan insanlar bir elleri ile yiyecek veya pirinç tabağını tutuyor. Bir kutlama amacı ile ortaya çıkması ise Ortaçağda Almanya'da olmuştur. Bu bir fazla mum. Çinlilerin yemeklerinin bol soslu olduğunu söylemeye gerek yok. Yemeği içindeki yağa atıp karıştırarak pişirmeye yarayan tava benzeri kaplar kullanılmadan önce yiyecekler odun ateşi üzerinde pişiriliyormuş. Zaten onların yerini sentetik malzemeler çoktan . Zamanla etleri ve sebzeleri çok küçük parçalara bölüp. Şimdi artık ne metal ne de ağaç kıtlığı var. her şeyi tek elle yemek zorunda olan Çinlilerin bütün parmaklarının kirlenmesi sorununu çözdüğü için hızla yayılmış. Ellerindeki bıçak. kaşık ve benzeri şeyleri vermek zorunda kalan Çinliler ne yapsınlar. gün ağarırken başlıyordu. pastanın üstündeki mumların ise yemek vakti gelene kadar devamlı değiştirilerek sürekli yanar halde kalmaları sağlanıyordu. Yani o zamanlarda doğum günü kutlamaları çocuklara yönelikti. çoğunluğu fildişi ve kemiktenmiş. yani yakacak sıkıntısı başlamış. şafakta. vakti zamanında Çin imparatorlarından biri halkın ayaklanmasından korktuğundan.Pasta sözcüğünü hep günümüzdeki anlamı ile kullanıyoruz. Ayrıca çocuğa bir çok hediyeler getiriliyor. Yemeğin başında çocuk mumları üfleyerek söndürüyor ve şölen başlıyordu. sevdiği yiyecekler hazırlanıyordu. Doğum günü pastasının üstündeki mumları bir üfleyişte söndürmek. Akla daha yatkın gelen diğer bir görüşe göre ise çubukla yemek adeti Çinlilerin yiyeceklerini küçük parçalara bölüp yeme alışkanlıklarından ve buna bağlı olarak zaman içinde çok önemli bir ihtiyaçtan kaynaklanıyor.
diğer ülkelerdeki bir çok insan bile bir Çin lokantası bulup. halen de söylenmekte olan şarkı hangisidir diye . ekmek ve bisküvinin yerini rengarenk süsler aldı. Aslında ağaçların ruhani törenlerde önemli bir sembol olarak yer alması adeti çok eskilere. elma. Her ne kadar yılbaşı günlerinde bir çam ağacının süslenmesi tüm dünyada adet olduysa da bu günün dini bakımdan bir özelliği yoktur. Zamanla Kuzey Avrupa ülkelerinin 'karanlığın bitişi' ayin ve kutlamaları. yüzyıldan sonra bu ağaçlara sadece meyve değil ekmek.almış durumda. İsa'nın doğum günü kabul edilerek -ki bu kesin değildir. Yılbaşında çam ağacı süsleme adeti nereden geliyor? Yılbaşı günlerinde. minik bir çam ağacı bulundurmak ve onu süslemek adetinin kökeninin Almanya olduğu ileri sürülür. özellikle çam ağaçları bu kutlamanın simgesi olmaya devam ettiler. Adet Avrupa'ya yayılırken aynı zamanda göçmenler tarafından Amerika'ya da taşınmıştır. dünyanın yaratıldığı ay olduğuna inanılan ve tabiatın canlanmasının müjdecisi olan Mart ayından Ocak ayına kaydırılması ile kutlanacak tarihler konusunda kafalar iyice karıştı. gittikçe daha aydınlık günlerin geleceğinin müjdesi olan Aralık ayının bu günleri de törenlerle karşılanırdı. Dünyanın en çok söylenen şarkısı hangisidir? Dünyada şimdiye kadar en çok söylenmiş. Bu arada ağaçlar. 15. Almanların 'cennet ağacı' adını verdikleri ve Adem ile Havva'nın gizemli hikayesine dayanarak üzerini elmalarla donattıkları ağaç köknardı. Çin imparatorunun veya odun yokluğunun yarattığı eziyete seve seve katlanıyorlar.Noel kutlamalarına dönüştürüldü. Günümüz insanı ağaçlara tapmamasına rağmen onların kıymetini daha iyi biliyor. plastik taklitlerini kullanıyor. Benzer şekilde Kuzey Avrupa ülkelerinde de yine Hıristiyanlıktan çok daha önceki zamanlarda ağaçlar ruhani bakımdan kutsal kabul ediliyorlardı. O devirlerde doğanın yeşilliği ve ağaçlar sonsuz hayatın sembolleriydiler. hatta putlara ve doğaya tapınıldığı zamanlardaki Mısır ve Çin uygarlıklarına kadar uzanır. Hıristiyan dünyasınca Hz. çubuklarla yemeğe uğraşıp. evin bir köşesinde. Dünyanın Güneş etrafındaki bir turunu tamamladığı coğrafi bir konumdur. bisküvi gibi yiyecekler de asılmaya başlanmış. Uygarlık ve teknolojinin ilerlemesi ile çam ağacı üzerindeki mumların yerlerini yanıp sönen minik renkli ampuller. Romalılar zamanında takvimin başlangıcının. Uzun karanlık günlerin bittiğinin. Bu adet Avrupa'da güneye indikçe değişerek yayıldı. Hıristiyanlık öncesi zamanlara. Kuzey Avrupa'da kış aylarında sadece bir kaç saat süren gündüzler 21 Aralık'tan itibaren uzamaya başlarlar. Bir kaç günlük eğlence için çam ağaçlarını kesmiyor. Ne var ki bırakın Çin'i. Protestanlığın yayılması ile birlikte bunlara yanan mumlar da eklenmiştir.
Ancak Robert Coleman isimli biri. Mildred 1916'da 57 yaşında öldükten birkaç yıl sonra bestelediği şarkı 'Happy Birthday' (Mutlu doğum günü) adı altında söylenmeye başlanacaktı. Normal insanlar beş parmaklarını kullanırlarken asiller üç parmaklarını -yüzük parmağı kesinlikle kullanılmadan. 'İyi ki doğdun -isim-' veya 'mutlu yıllar sana' şeklinde söylenen doğum günü şarkısı. 78 yaşında. Bu şarkı yaratılırken doğum günlerinde söyleneceği kimsenin aklına gelmemişti. Tabii bunun da bir adabı vardı. Onlar telif hakkı ödememek için yollar ararken Dr. 1893'de ABD'de. Kentucky'de öğretmen iki kız kardeşin. Kardeşlerden şarkının müziğini yapan Mildred Hİll aynı zamanda kiliselerde org.kullanıyorlardı. Bunların çok küçükleri Türkiye'de Çatal Höyük'de yapılan kazılarda bulunmuş ama ne işe yaradıkları. Doğum günü kutlayacakların bilgilerine sunulur. Bu haber tüm dünyayı şok etti. Ticari amaçla kullanıldığı her yerde şirkete ödeme yapma zorunluluğu vardır. o güne kadar sesi çıkmayan üçüncü kardeş Jessica mahkemeye başvurdu. Bestenin gerçekten kendilerine ait olduğunu ispat etti ve şarkının tüm haklarına ailesinin sahip olmasını sağladı. şarkının bestesini kullanarak sözlerini 'Happy birthday to you' olarak değiştirdi. Bu şarkı herkes tarafından çok tanıdık. bütün bir tarih boyunca yemek yerken eller kullanıldı. Aslında Latince çatal anlamına gelen kelime. Bu miktarın yılda l milyon dolara yakın olduğu tahmin edilmektedir. Ne zaman şarkı doğum günü formatında Broadway'de. ilk defa 11. Telefonla yarım milyon insana doğum günlerinde melodiyi dinleten tanıtım ve pazarlama şirketleri bundan vazgeçtiler. Hill kardeşler şarkının telif haklarını 1893 yılında almışlardı. milattan 400 yıl öncesinde sofralarda yemek yemede kullanılıp kullanılmadıkları tam anlaşılamamıştır. Ne zamandan beri çatal ve kasık kullanıyoruz? Avrupa'da Rönesans başlangıcına.sorulsa hemen akla gelmeyebilir. öğrencilerinin sabahları söylemeleri için besteledikleri bu şarkının orijinal adı da 'Good Morning to All' yani 'Herkese Günaydın' idi. Çatal konusunda kesin bilinen bir şey. yüzyılda Toskana'da (İtalya) ortaya . çiftçilerin hasadı havaya atıp savurmada kullandıkları dev çatalların isminden türemiştir. müziği ezbere bilinen bir şarkıdır. Yemek yerken kullanılan parmak sayısı o kişinin statüsünü gösteriyordu. Günümüzde bu şarkının telif hakkı Warner/Chappel Müzik Şirketi'ne geçmiştir. müzikaller bu parçayı ya repertuarlarından çıkarttılar ya da şarkı şeklinde değil de düz okuma veya şiir şeklinde söylettiler. Şarkı zaman içinde o kadar yayıldı ki bestecileri bile unutuldu. diğer bir deyişle insanların titizliğin ve temizliğin farkına varmalarına kadar. Şarkının sözlerini ise Mildred'in dokuz yaş küçük kız kardeşi Patty yazmıştı. konserlerde piyano çalıyordu. Patty Hill. uzun bir hastalıktan sonra ama şarkısının dünya çapında bir doğum günü adeti olduğunu gördükten sonra öldü. bir müzikalde kullanılmaya başlandı. Bundan böyle şarkının ticari amaçla kullanıldığı her yerde Hill ailesine telif hakkı ödenmesi gerekecekti.
İnsanlar. Her zaman rahat hareket etmeyi seven Amerikalılar ise bu görgü kuralına pek uymazlar. şüphesiz sıvı bir şey içmek için eli kullanmanın iyi bir alternatif olmamasından kaynaklanmıştır. ısırarak yemeye alışmış erkekler çatal kullanmayı kadınsı bir davranış olarak görüyorlardı. asalet ve statü göstergesi oldu. Çatal kullanılmaya başlanınca da aynı alışkanlık devam etti.çıktığıdır. Yemeği ağza götürmek bakımından doğrudan bıçaktan çatala geçtiler. Sağ ellerini kullanan insanlar için sol elle çatala hükmetmeye çalışmak sıkıntı verir. çatala karşı gösterdikleri direnci kaşığa göstermemişlerdir. Eti kestikten sonra kaşığı sağ ele alıp eti ağza götürmek alışkanlığı başladı. Kaşıktaki en önemli gelişmeler sapının şeklinde olmuştur. Avrupalılar çatalı ellerinde tutarlarken çatalın uçları yere . Yemeğin temposunu düşürmek gibi bir görgü kuralları yoktu. 17. Sağ elini kullanan bir insan için bıçağı sol elle ileri geri hareket ettirip eti kesmek zordu ama sol elle çatalı ete batırıp ağza götürmeye alışılabiliyordu. Yemeği yavaş yemek bazı toplumlarda yemeğe saygı ifadesi olarak görülürken. Yemekte eti kestikten sonra bıçağı masaya bırakarak çatalı soldan sağa alıp eti ağza götürmek. sol eldeki çatalla pirinç tanelerini düşürmeden ağza ulaştırmak gerçekten alışkanlık ister. Bu. Çatalla birlikte sofralarda her insan için ayrı tabak ve bardak kullanmak adeti de gelişti. Asil sınıfının her zaman zorlayıcı ve göslerişe yönelik nezaket kuralları. kökeni saray ve asil sınıfına dayanan Avrupa kültüründen almışızdır. bıçağın sağ elde tutulması gelenek haline geldi. bazı toplumlarda ise bu davranış yemek adabı bakımından saygısızlık olarak karşılanır. 1700'lü yılların ortalarına kadar Amerika çatalsız bir toplumdu. aynı tabakta pilav da varsa. Hele etin yanında. toplumun tüm sınıflarına ve giderek dünyanın diğer yerlerine de yayıldı. Bereket çorba kaşığı için böyle bir kural yok da sıcak çorbayı üstümüze başımıza dökmeden içebiliyoruz. İki uçlu olan bu çatallara insanlar 'Tanrının bahşettiği yiyecek yine Tanrının verdiği parmaklarla yenilebilir' diye şiddetle karşı çıktılar. taş. bıçağı tekrar sağ ele almak ve bu hareketi yemek boyunca tekrarlamak yemek yeme hızını düşürür. çatal kullanımı halka yayılınca da devam etti. sonra çatalı sola. Kaşığın kullanılmaya başlanması ise tarih kadar eskidir.bıçak ile yeme adabımızı. Çatal . ellerindeki çatal ile bıçağı takas ettikten sonra sağ ellerine aldıkları çatalla yerler. ağaç veya madenden yapılmış kaşık veya benzeri şeylere rastlanmaktadır. Yiyeceği bıçakla tutup. Bir görüşe göre Amerikalıların çatalı tutuş şekillerinin ardında rahatlık değil alışkanlık yatıyor. Avrupalılar ise aradaki bu kaşık kademesini hiç yaşamadılar. Kaşık kesilen eti tutmaya yararken bıçak hem kesmeye hem de batırıp ağza götürmeye yarıyordu. İnsanların yüzyıllar boyu süren. Yüzyıla kadar süren bu direnmenin bir başka cephesi daha vardı. Daha sonraları sofralardaki bıçakların uçları yuvarlaklaştı. Zamanla çatal kullanmak lüks. kemik. Bu arada Fransız ihtilalinin biraz öncesinde Fransa'da yavaş yavaş dört uçlu çatallar kullanılmaya başlandı. Yemek yerken çatal niçin sol elde tutuluyor? Resmi yemeklerdeki en sıkıcı durumlardan biri de budur. En eski zamanlara ait kazılarda bile. yemek yerken çatal kullanmaya karşı direnme gibi tavırların tarihte örneği azdır. Avrupa'da ve oradan yayılan kültürlerde. Eti sağ ellerindeki bıçakla kesip. İnsanlar yemek yerken sadece bıçak ve kaşık kullanıyorlardı. yemek süresince çatalın sol.
Bu iklimlerin rüzgarın estiği bölgedeki iklime göre farkı. sıcak ve baş ağrısı getirir. erken doğumların ve hatta intiharların sayılarının arttığı . Poyraz kuzeyden eser soğuk getirir. Rüzgarlar da iklim ve insan davranışını etkileyici faktörlerden biridir. İşte Lodos adı verilen bu kaprisli güney rüzgarları insanlarda ruhsal sıkıntı yaratır.bakar. baş ve mide ağrılarının yanında huzursuzluk duygularına da yol açar. Genellikle nemini bırakmış olan kuru güney rüzgarları. Genel olarak ilkbaharla beraber va yaza doğru suçların arttığını istatistikler göstermektedir. ihtilaller ve halk ayaklanmalarının çoğu yılın bu bölümünde olmuştur. Belirli havalarla insanın ruhsal durumu ve anti-sosyal davranışları arasında ilişki vardır. Amerikalılar ise çatalı sağ elde uçları yukarı bakacak şekilde tutarlar. kalp krizlerinin. Rüzgar üzerinden geçtiği bölgelerin iklimini de taşır. Yurdumuz ve benzeri bölgelerde belirli yönden esen rüzgarlar çoğu kez olağan iklimi. özellikle güneşli havalarda iyice kızışır ve elektriklenirler. İmbat. Örneğin kutup bölgeleri ve civarlarında iklimler çok az farklı olduğu için rüzgar önemli bir rol oynamaz. Lodos ise güneyden eser. nem ve basınç yapılarını aniden değiştirdikleri için az çok insan hayatını etkilerler. astım nöbetlerinin. gece uykusuzluğuna. meltem gibi genellikle denizden karaya esen yerel rüzgarlar ise yöreye göre özel adlar alırlar. rüzgarın insan üzerindeki elkisini belirler. sıcaklık. Lodoslu günlerde trafik kazalarının. Baş dönmesine. Aslında estikleri yönlere göre adlandırılan sekiz ana rüzgar vardır. Yemeklen sonra tatlı yenilirken çatalın sağ elde olması ise hiçbir kültürde görgüsüzlük anlamına gelmiyor. Lodos insanı niçin hasta eder? Çoğu insanlar sadece iki tür rüzgarın adını bilirler: Poyraz ve Lodos. Kuzeyden Kuzeydoğudan Doğudan Güneydoğudan Güneyden Güneybatıdan Batıdan Kuzeybatıdan YILDIZ POYRAZ GÜNDOĞUSU KEŞİŞLEME KIBLE LODOS GÜNBATISI KARAYEL Yani Lodos tam güneyden değil güneybatıdan eser. Aslın da havalar ısındıkça insanlar çevreleri ile daha ilgisiz ve enerjisiz olurlar ancak tarihte savaşlar.
. çok büyük bir olasılıkla Yakın Doğu'da doğarak yayıldığı ve dünya üzerindeki iki toplum coğrafi olarak birbirinden ne kadar uzaksa genetik yapılarının da o kadar farklı olduğu düşüncesini doğrulamaktadır. Konu rüzgardan açılmışken güncel bir tartışmaya da değinmeden geçmeyelim. İnsanların çoğu bir barometre gibi havaya ve yağmur öncesine duyarlıdırlar. Lodos etkisi altında bulunan bir bölgeye yerleştirilenlerin ancak bir kaç yıl sonra rüzgarın etkisinden rahatsız olmaya başlamalarıdır. Bu büyük göç dalgaları üç ana dil gurubunun oluşmasına yol açmışlardır. Avrupalılar ise Kuzey Afrikalılara. En çok sayıda insanın konuştuğu dil ise Çin'deki Mandarin dilidir. insanlığın dünyanın belli bir noktasında. bir başka deyişle dillerin tarihsel oluşumuna dayanan bu sınıflandırmada. her 12 kilometre gittikçe lisanın değiştiği söylenmekledir. Öyleyse Armstrong'un Ay'a ayak basar basmaz diktiği bayrak nasıl dalgalanıp duruyor? Ay'da hava olmadığına göre hangi rüzgar bu bayrağı sürekli dalgalandırıyor? Ay'a gidildiğine inanmayanlar tarafından delil olarak ileri sürülen bu olay yolculuktan önce düşünülmüş. ruhsal çöküntü ve sıkıntı belirtileri gösterirler. Diller arasındaki akrabalığa. Rüzgar bir hava akımıdır. (2) Ural-Altay dilleri. Havanın dönmesinden çok az önce gerginlik. Lodos'un insanlar üzerinde yarattığı etkilerin sebepleri ve Lodos rahatsızlıklarına ne gibi önlemler alınabileceği konusunda çalışmalar devam etmektedir. Afrika'da 1000'e yakın dil konuşulmaktadır fakat 1 milyondan çok kişinin konuştuğu dillerin sayısı 30'u geçmez. Örneğin Çin. Hatta bu kalabalık ülkede. yani hava olmazsa rüzgar da olmaz. Halk arasında. İnsanlar niçin değişik dillerde konuşuyorlar? Dünyadaki 6 milyar kişinin konuştuğu 3000'den fazla dil vardır ama dünya nüfusunun yarısı bu dillerden yalnızca 15'ini konuşmaktadır. Ortadoğululara ve Hintlilere daha yakındırlar. İşin ilginç yanlarından biri de. Genetik bilimi. bayrak direğinin üstüne çok ince yatay bir çubuk tutturulmuş ve bayrak yandan ve üstten sabitlenmisti. Dünyanın bu genetik haritası ile konuşma lisanlarının yayılışı paralellik gösterir.gözlemlenmiştir. genellikle yağmur getirdiği için "Lodos'un gözü yaşlıdır" diye bir deyim vardır. ortak bir kökenden kaynaklandıkları varsayılan diller aynı öbeğe konulmuştur. Japon gibi doğu milletleri genetik olarak birbirlerine. Kuzey Afrika'ya ve Hindistan'a büyük göçler olmuştur. İlk bakışta bayrağın dalgalanıyormuş izlenimini veren bu durum fotoğrafa dikkatlice bakınca fark edilebiliyordu. Hindistan'da 800'den fazla dil konuşulmaktadır. Teoriye göre milattan Önce 7500 yıllarında tarımın başlaması ve hayvancılığın gelişmesi ile birlikte Yakın Doğu'dan Avrupa'ya. Yazı dili bütün Çin'de aynı olmasına rağmen halkın yüzde 70'i Mandarin dilini konuşur ve kuzeyde oturan bir kişi güneydekinin konuştuğunu anlamaz. Çelişkili olmalarına ve tam tatminkar açıklaması yapılamamasına rağmen bu üç dil grubu şunlardır: (1) Hint-Avrupa dilleri.
(2) Zaman. saç. cümle içindeki yerlerine göre anlam yüklendikleri diller (Çin. kıl. Örneğin Eskimo dilinde "takusariartorumagaluarnerpa" kelimesi "onun bununla uğraşmaya gerçekten niyetli olduğunu sanıyor musunuz" anlamına gelir. Türkçe'deki baş. kaş. daha az kullanılanlara göre az sayıda harfle yazılmaları. en çok kullanılan kelimelerin. Bu nedenle 'bilgi seven' anlamındaki 'filozof' sözcüğünü ilk olarak o kullanmıştır.. astronomi. kol. aritmetik. Vietnam. ek almadan.(3) Hami-Sami dilleri. 530-450) tarafından atılmıştır. coğrafya. Demirci ustasının demir döverken kullandığı aletlere göre değişik . ten. O kendi devrine kadar gelişmiş bütün çalışmaları bir disiplin altında toplamış. kas. kiş-kiş. Türk dilleri Ural-Altay ailesinin Altay öbeğindedir. sadece at demekle yetinirken Türklerde atın cinsine. Ancak bizler de 'kar'a sadece kar derken Eskimo dilinde karın ve yağışını tanımlayan 32 kelime vardır. kş-kş.. bel. dil. Lisanın zenginliğinde milletlerin yaşadığı ortamın ve kültürün etkisi vardır. Hami-Sami). yani daha kısa olmalarıdır. M. Biz kendisini okul sıralarından o meşhur dik üçgen teoremi ile hatırlarız ama Pisagor günümüzde ulaştığımız bilim seviyesinin babasıdır. bilim için düşünüyor. Çin-Tibet ve Kafkasya dilleri. göz. Dünyadaki bütün dillerin tek ortak yanı. Hayvanlara sesleniş bile dillere göre değişir. Afrika ve Amerika yerli dilleri bu ana sınıflandırmanın dışmdadırlar. Avustralya. bilimin uygulamak onu ilgilendirmiyordu. (4) Sözcüklerle ekler birleştirilerek bir cümlenin tek sözcüğe dönüştürüldüğü diller (Eskimo). vb. Diller ayrıca dilbilgisi yapılarına göre de dört sınıfa ayrılır: (1) Kelimelerin kısa kısa. diz. gibi. Pisagor bilimi.Ö. boy. Ayrıca hemen hemen bütün lisanlarda vücudun kısımlarının ve organlarının isimlerinin bir çoğu kısa kelimelerle ifade edilir. bel. Finliler "fibi-fibu" diye çağırırlar ama hemen hemen bütün dillerde tavuğu kovalama sesleri birbirlerine benzer. vb. kış-kış. diş. Eskimo'lar ata. kişi. Pisagor tüm evrenin sayılar ve aralarındaki ilişkilere göre kurulduğuna inanıyordu. Müzik notaları nasıl bulunmuştur? Müzikteki matematiksel gizemi keşfederek yazıya dökmenin ilk temeli Pisagor (Pythagoras. yaşına. olumsuzluk gibi tüm durumların fiilin köküne ek gelmesiyle türetilen diller (Türkçe). aya. HamiSami dillerinin en belirgin örneği Arapça'dır. İngilizler tavuğu "çak-çak" (chuck). el.). (3) Dilbilgisi bağlantılarının fiil kökünde değişiklik yapılarak ifade edildiği diller (HintAvrupa. Bir İngiliz tavuğunu "bili-bili" diye çağırırsanız anlamaz. rengine göre değişik isimleri vardır. Japon ve Eskimo dilleri de bu aileden gösterilir. müzik ve tabiat bilgisi olarak ayrı ayrı bilim dalları yaratmıştır. kan. geometri. Büyük dil öbeklerinin dışında sınıflandırılmalarına rağmen Kore. kuşkuş. Pisagor'un müziğin içindeki matematiği bir demirci dükkanının önünden geçerken keşfettiği rivayet edilir.
Bunlardan ilk ikisi zamanla genel kabul gören bir takım işaretler sayesinde kağıt üzerine dökülebilmiş. Notalamanın keşfi ve gelişimi müzik pratiğine olağanüstü bir gelişme ortamı yaratmıştır. şes)..) kesin biçimde belirlenebilir hale geldi. Almanya ve bazı ülkelerde 'ut' hala kullanılır. dükkanı kapattırarak ustaya çeşitli aletler kullandırmış. Arezzo'lu Guido'nun (Gui d'Arezzo) notalama sisteminin seslerin yüksekliğini kesin olarak belirtmeye başlamasıyla büyük bir ilerleme kaydedildi. yüzyılın başına kadar notalamadan habersizdi. Yedi günlük 'hafta' ismi de buradan alınmıştır. Farsça yedi 'heft' dir (veya hefte). İngilizce'de ve Almanca'da ise notalar harflerle gösterildi (C=do. bu arada değişime uğruyor. yüzyılda 'do' olarak değiştirildi. zamanla unutulabiliyordu.Türkçe . se.-.. Arezzo bu adları Aziz Iohannes Battista ilahesindeki mısraların birinci hecelerinden alarak takmıştır. Şimdi de yedi sayısını öğreniyoruz. Batı müziği 9. du.. penç.sesler çıkarması Pisagor'un ilgisini çekmiş. G-sol. Nota isimlerinden 'do'nun önceki ismi 'ut' idi. sonradan 13. yüzyılda notaların üzerine dizildiği beş çizgiden oluşan "porte"nin kullanılmasıyla notaların yüksekliği (do. re. Do. Gün ve ay isimleri nereden geliyor? Tavla oynayanlar Farsça altıya kadar saymasını bilirler (yek.Yemek. re. şiddet ve tını ise notanın yanında ek kelimelerle belirtilmişler ve kısmen de yoruma açık bırakılmışlardır. la. dörtlük. D=re. icracıyı ezberden kurtararak hem müzik parçalarının uzamasına hem de çeşitli dönemlere ve ülkelere ait notalanmış eserlerin katılmasıyla repertuarın zenginleşmesine ve çeşitlenmesine imkan vermiştir. 11. 'Si' hariç diğer notaların isim babası Gui d'Arezzo'dur. F=fa. Aslında müziğin dört parametresi vardır: Yükseklik.) ve süresi (birlik. sol. cihar. A=la.. notaları sırayla söylerken tutukluk yaptırdığından 12. şiddet ve tını... si. Eserler kulak yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılıyor... B=si-ing. yüzyılda Sanete Iohannes kelimelerinin baş harflerinden meydana gelen 'si' adını almıştır. mi. ikilik.Türkçe Ba . Çeşitli sesleri belirtmek ve bunların birbirlerine karışmasını önlemek için sesleri temsil eden notalara özel isimler verildi. E=mi. çıkan sesleri incelemiş ve kayıtlar almış. mi. H=si-alm. zar yer Ertesi . toplanma Ertesi . Notalama. Yedinci notanın adı uzun zaman 'B' olarak kalmış. Sesli harfle başlayan bu isim. 9. Halen Türkçe'de kullandığımız gün isimlerinin kökenlerinin neler olduklarını biliyor musunuz? Cuma Cumartesi Pazar Pazartesi Arapça Arapça Farsça Farsça Toplama. süre.-). fa. yüzyılın ikinci yarısında ilk notalama sistemi ortaya çıktı. Nota sayesinde bir müzisyen bilmediği bir müzik parçasını icra edebilmek için tek başına yeterli bir hale gelmiştir.
Temmuz ve Eylül hemen hemen aynı telaffuzla Yahudi takviminde de yer alıyorlar. Nisan. Nisan. Temmuz ve Eylül aylarının isimlerinin kökenleri Arapça ve Süryani-ce. Hicri takvimdeki Arabi ay isimlerinin bugün hiçbirini kullanmamamıza rağmen yine de Şubat. Kasım ayının ise Arapça.Salı Çarşamba Perşembe İbranice Farsça Farsça Üçüncü Cehar şenbe dördüncü gün Penç şenbe . Ocak Türkçe (Kışın evlerde ateş yakılan yer) Süryanice Latince (Mariîus – mitolojik isim Mars’tan) Süryanice Latice (Tanrıça Maria’nın ayı) Süryanice Arapça / Süryanice Latice (Roma İmparatoru Augustus’un adından) Süryanice Türkçe (Toprağı ekmekten) Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim . Gelin ayların isimleri ve kökenlerine bir göz atalım. Haziran. İşin daha ilginç yanı bunlardan Şubat.beşinci gün Günümüzde kullandığımız ay isimlerinin geldikleri yerler de karışık.
Daha sonraları dinlerde göklerin yedi kat oluşuna inanış. hutbede devlet ve günlük işleriyle ilgili açıklamalar yaptığı altıncı gün (cuma) dinlenme günü olarak kabul edildi. arada sırada 'hadi ne zaman rok . Zamanla bir günden uzun. İlk çağlarda bilinen beş gezegen ile Güneş ve Ay'ın toplam sayısının yedi oluşu bu sayıya gizemli ve uğurlu bir sayı olarak bakılmasına neden olmuştur. Satrançta Şah niçin o kadar pasiftir? Satranç oyununda Şah koruma altındadır. namaz kıldığı. bir aydan da kısa bir zaman birimine ihtiyaç duyuldu. dolunay. Constantinus'un çıkardığı bir emirle olmuştur. ilk dördün. İsa'nın diriliş hatırasına yedinci günü değil de birinci günü. son dördün) sürelerine en yakın olan tam gün sayısı yedidir. ta Babilliler zamanından itibaren. Çinliler ve Mısırlılar 10 günlük. Türkiye Cumhuriyeti'nde 27 Mayıs 1935 tarihinde yayımlanan bir kanunla tatil günü cumadan pazara alındı. İslam dininin doğuşundan sonra da yine yedi günlük hafta süresi benimsendi.Kasım Aralık Arapça (Bölen) Türkçe (İki zaman dilimi arası) Bir hafta niçin 7 gündür? Bir gün Güneş'in doğduğu zamandan ertesi gün doğacağı zamana kadar geçen süredir. Ay'ın dört evresinin (yeni ay. Takvimde yedi günlük haftanın resmiyet kazanması ise milattan sonra 327 yılında Roma İmparatoru I. Ancak Hz. Çok eskilerde bu zaman birimleri insanların hayatlarını organize edebilmeleri için yeterliydi. Sonraları Yunanlılar. Hıristiyanlar haftayı Tevrat'taki şekliyle kabul ettiler. Romalılar ise 8 günlük haftayı kullanmaya çalıştılar. En kuvvetli tez bu sürenin Ay'ın evrelerinden kaynaklandığına dayanır. yani pazarı 'Tanrı Günü' olarak kabul ettiler. müzikteki ana nota ve tabiattaki ana renk sayılarının da yedi oluşu bu sayının gizemini iyice arttırmıştır. sonra bir haftayı 6 güne çıkardı ve sonunda pes ederek 1940'da 7 günlük haftaya geri döndü. yedinci günde de (cumartesi) dinlenmiştir. Ancak bu doğal ve astronomik temelin yanı sıra astrolojik bir inanışın da. yedi günün bir hafta olarak seçilmesinde rol oynadığı ileri sürülüyor. titrek adımlarla birer birer ilerleyen. O sanki bir köşede korkudan sinmiş bir şekilde olanlara bakan. Bir hafta olarak kabul edilen yedi günlük sürenin kaynağı tam olarak bilinmiyor. Tevrat'ın yaratılış (tekvin) anlayışına göre Tanrı evreni 6 günde yaratmış. Rusya 1929'da 5 günlük hafta uygulamasına geçti. Bir ay ise Ay'ın aynı evresinin gökyüzünde tekrar göründüğü zamana kadar geçen süredir. yalnız Hz. 1792 yılında Fransa takvim yapısını değiştirerek 10 günü bir hafta kabul etti ama yürütemedi. Muhamnıed'in müminleri mescitte toplayıp. Babilliler 7 günlük haftayı zaman birimi olarak kullanmaya başladılar.
Bugün bu dört kola. Avrupa'ya ulaştığında vezirin ismi kraliçe oldu ama hareket imkanı hala kısıtlıydı.yapacaksanız. Vatanı olan karelerde kımıldayamaz hale gelince esir düşer. satranç tahtasını oradan oraya dolaşarak. Halbuki vezir. hatta karşı tarafın şahını mat ederek en son sözü söyleyebiliyordu. yapın' diye inleyen bir insan görünüşü verir. Bu taşın bizdeki adı vezir (bakan gibi bir şey) olduğu için bu hareketlilik normal görülebilir ama Batı ülkelerinin bu taşa kraliçe anlamında 'queen' adını verdiklerini düşünürseniz ortaya tuhaf bir durum çıkar. yüzyıl içinde Hindular tarafından oynanmaya başlanıldığı. etkinlik sahaları genişletildi. krallarının daima yanında olup onları kollamaları şeklinde sosyal bir bağlantı kurulabilir. yüzyıldan öncesine gittiği göz önüne alınırsa. Ancak şah oyunda hiçbir zaman ölmez. Yani medeniyetler satranç terimlerinde kendilerine göre bazı değişiklikler yapmışlardır. Filler. fethettikleri İspanya üzerinden Avrupa'ya getirdiler. son derecede etkin bir şekilde hareket etmektedir. at ve piyon diyoruz. 'şatrang' oldu. yıkılan krallıklar satranca da yansıyordu. anlaşılmaz. Bizdeki at Arapçada süvari. kale. o zamanlar daima ordularının başında savaşa giden krallara. Asırdan asıra. Sadece bir kere o da çapraz olmak koşuluyla ilerleyebiliyordu. Bununla belki o yıllarda Avrupa'da yaşayan güçlü kraliçelerin. Avrupa savaşlarında fil kullanılmadığı için bu taşa piskopos (bishop) adı verilmiştir. savaş arabaları. Bu. rakibi yıpratarak. atlayarak. süvariler ve piyade. Avrupa'da ise şövalye olarak adlandırılmıştır. yani hareket imkanları arttırıldı. Bu şekli ile satranç oyunu çok yavaş oynanabildiğinden oyunu süratlendirmek için kraliçe (vezir) ve filin güçleri. çok çağdaş ve demokratik bir değişimdi. 'Chaturunga' sözcüğü Sanskritce'de 'dört kol'. İlk oynanış şeklinde bugünkü hareket kabiliyetindeki bir vezir veya kraliçe yoktu. O zamanki Hint ordusu dört bölümden oluşuyordu. Araplar oyuna 'şatranj' veya 'al-şah-mat' (şah ölü) ismini verdiler. ülkeden ülkeye satranç oyunu gittikçe gelişti ve bazı değişikliklere uğradı. Satrancın ilk olarak 6. Taşların en güçsüzü ve alçak gönüîlüsü piyade. Gerçi şahın yanında Araplar tarafından akıllı adam diye isimlendirilen bir taş vardı ama hareket imkanı çok kısıtlıydı. Şah artık örneği çok az kalmış. Satranç ismi Türkçeye Arapçadan girmiştir. Arap orduları onu 1000 yıl kadar önce. Şaturanga Hindistan'dan önce İran'a geçti ve geçerken ismi. güçsüz monarşik hükümdarlar gibi köşesinden pek çıkamıyordu. zıplayarak. işlerinde sebat eder ve başarı ile ilerlerse en güçlü taş olabiliyor. Bir başka kural değişikliği ile satranç tahtasının karşı kenarına varabilen bir piyonun kraliçe (vezir) olabilmesi imkanı tanındı. diğer taşlar gibi oyun tahtasının dışına çıkartılamaz. fil. şahlara satrançta niçin böyle pasif bir rol verilmiştir. Avrupa'da gün geçtikçe gelişen demokrasi. daha doğrusu Hinduların 'chaturunga' (şaturanga) isimli oyunundan geliştiği ileri sürülüyor. 'dört kollu ordu' veya 'dört silah' anlamına gelmektedir. Gerçeği oyunda iken ikinci bir kraliçenin ortaya çıkması ise başlangıçta oyuncuların kafasını karıştırdı ama hangi şah bir yerine iki kraliçesinin olmasını istemez ki! Arabaların arka camları niçin tam açılamıyor? Bilindiği gibi pek çok model binek arabalarda arka kapıların camları dibine kadar tam . Hele satrancın tarihinin 7.
Arabaların ilk yapıldıkları zamanlarda kapıların menteşe ve kilit sistemleri bugünkü kadar sağlam değildi. Bu koku. Peki arabalarımızın kapıları niçin arkadan öne doğru açılıyor? Bir sürücü olarak kapınızı hep sol elle açtığınız dikkatinizi çekti mi? Kapı arkadan öne doğru açıldığından zaten sağ elle hiç denemeyin sorun yaşarsınız. Hatta arka camların açılmaması için arabaya kilit dahi koyuyorlar. koltuklardaki kumaşın. deri parçalarının ve döşemelerde kullanılan vinilin kokuları da karışır. Bu. devamlı ve hareketli bir görüntü olarak görür. Filim kamerası ile fotoğraf makinesi arasında teknik açıdan büyük bir fark yoktur. Konu arabalardan açılmışken fabrikadan yeni çıkmış arabalardaki güzel kokudan da söz edelim. birçok kokunun birleşmesinden oluşan çok özel bir kokudur. pencere ve kapılarda kullanılan lastik ve plastik malzemelerin kokularının bir karışımıdır. Artık kilit kazara boşalsa bile karşıdan gelen hava akımı kapının açılmasına müsaade etmiyordu. Bu nedenle kapıların arkadan öne doğru açılır şekilde yapılmasına başlandı. Bu nedenle ön ve arka kapıların şekilleri farklıdır. Performansı en yüksek arabayı yapabilmek için katlanılması gereken bir durumdur bu. daha sonra gidebileceği bir yer yoktur. Ortaya çok özel ve taklidi imkansız bir koku çıkar. Fotoğraf makinesinde her deklanşöre basışta film karesine bir görüntü kaydedilir. Zamanla kaybolur ve arabaya asılan suni koku yayıcılardan hiçbirinin kokusu onun yerini tutamaz. film kamerasında ise akan film üzerinde saniyede 24 görüntü karesi kaydedilir. Ön kapıda camın dibine kadar girmesi için yer varken arka kapılarda tekerleğin ve çamurluğunun konumlarından dolayı alt kısım daraldığından yer yoktur. böcek veya gürültü girmesiyle ve arabanın emniyetiyle biri alakası yoktur. Bu durum hareket halinde iken aniden açılan kapının karşıdan gelen hava akımıyla kapanamamasına hatta kopmasına yol açabiliyordu. Arabaları dizayn eden mühendisler bunu kullanıcıların çocuklarının arabadan sarkmamaları için tercih ettiklerini söylüyorlar. Bunlara yapıştırıcıların. Klimalı araç sayısı çoğalıp tüm camların kapalı tutulması durumu ortaya çıkınca arka camların tam açılamaması konusu gündemden iyice düşmüştür. boya ve boyadan önce kullanılan astar boya. Dikkat ederseniz orta ve küçük boy arabaların çoğunda arka tekerlekler arka kapılara çok yakındır. diğer kapı(lar)da da bu şekle uyuluyordu. 'Yeni araba kokusu' denilen ve insanların hoşuna giden bu koku tek bir koku olmayıp. izolasyon malzemelerinin. konsolda. Şimdi gelelim filmlerdeki tekerlekler meselesine. Bunu aynı hızda perdeye yansıtırsanız gözümüz arka arkaya gelen karelerdeki küçük farkları algılayamaz. Kovboy filmlerindeki at arabalarının . Onlar ön camları tam açıp püfür püfür giderler. Cam. Ancak insanların çoğu sağ ellerini kullandıklarından sürücü tarafındaki kapı önden arkaya açılır şekilde yapılıyor. Yaklaşık üçte bir mesafeye gelince dururlar. Gerçek ise farklıdır. Arabaların arka camlarının tam açılmamasının içeriye egzos gazı.açılamaz. Filmlerde tekerlekler niçin ters döner? Bunun için önce şunu bilmemiz lazım. şekilden dolayı zaten arka kapıdan inmek de daha zordur. Tabii bu sürücüler için bir problem değildir. kapının düz devam eden kısmındaki yuvasına kadar inebilir.
veya trenlerin tekerlekleri aracın hareketi ile ileriye doğru dönmeye başlar. Bunu saniyede 24 kare çeken bir kamera ile görüntülersek her kare tekerleğin aynı pozisyonunu aynı noktada görüntüleyeceği için gözümüz tekerleği duruyormuş gibi algılar. Günümüzdeki filmlerde bile bazen karakterler hızlı hareket ettirilerek komedi. Bu nedenle o zamanlarda. İnsan gövdesinde en ağır görev ayaklara düşer. Taban çukuru denilen içbükey bir kubbenin iki ucuna ve kenarlarına basılır. İnsanlar ne zamandan beri ayakkabı giyiyor? Ayak yere basarak vücudun tüm ağırlığını taşır. .15 bin yıl öncelerine ait mağara resimlerinde erkeklerde deri. damar ve sinir yer almaktadır. saniyede 16 görüntü hızıyla oynatılarak karakterlerin daha komik görüntü vermeleri sağlanırdı. Aslında bunun iki nedeni vardır. bunların neredeyse dörtte biri. Ayak kemikleri yere düz basmaz. Gerçi İspanya'daki 12 . yani 1915 yılı civarında bile bazı komedi filmleri düşük hızda çekilir. Bunlar günümüzün saniyede 24 görüntü veren makinelerinde oynatıldığı zaman hareketler neredeyse yüzde elli hızlanmaktadır. İnsanın en hassas bölgelerinden biri olan bu bölgeyi korumak insan hayatı için çok önemlidir. Gerek at arabaları ve gerekse trenlerde tekerleğin merkezi ile çevresi arasında bağlayıcı elemanlar olduğundan bunların pozisyonları ve sayıları daha değişik dönüş hızlarında da benzer görüntüyü vererek gözü iyice yanıltır. kuruyan çamur içinde sertleşip günümüze kadar kalmış olarak Mezopotamya'da rastlanmıştır. Bu tekerlekler düz daire şeklinde bir kapakla kapatılmış olsalar bu görüntü yanılgısı olmayabilir. daha doğrusu gözümüze öyle görünürler. bir an durma noktasına gelir ve sonra araç ileri doğru gitmesine rağmen tekerlekler tersine dönmeye başlarlar. Çoğu ayakkabı 'taban' adı verilen ve kullanıldıkça eskiyen kalın bir alt parça ile 'saya' adı verilen ve ayağı saran daha ince bir üst parçadan oluşur. Sinema konusunda en çok merak edilenlerden biri de sessiz sinema zamanındaki eski filmlerde insanların niçin hızlı hareket ettikleridir. Tekerlekleri saniyede 24 defa dönen ve hızla giden bir at arabasını düşünelim. Vücudumuzdaki kasların içinde en güçlüsü tabanlarımızda bulunur. Yetişmiş bir insanın vücudunda 206 kemik vardır. Burada birçok kas. Birincisi ilk filmlerin saniyede 16 görüntü geçecek şekilde çekilmesidir. Diğer sebep ise eski filmlerin çoğunluğunu oluşturan komedilerin bu şekilde gösterilmesinin filmi daha gülünç kılmasıdır. yavaş hareket ettirilerek romantizm veya daha fazla şiddet etkisi yaratma yollarına başvuruluyor. Ayağın taban kısmının yapısı oldukça karışıktır. 62 adedi ayak ve bacaklarımızdadır. Tekerleklerin dönüş hızına bağlı olarak filmin her karesi tekerleğin tam tur atmamış halini görüntülerse bu sefer de tekerlekler geri dönüyormuş gibi görünürler. kiriş. kadınlarda kürkten yapılmış giysiler görülüyor ama dünyadaki en eski ayakkabı izine. Vücut ağırlığını taşıyan ve hareketi sağlayan bu organın bakımı ayakkabı ile başlar. Ayakkabılar dünyada çok farklı iklimlerde yaşayan insanların yaşam şartlarına göre değişiklik gösterdiği gibi tarih boyunca moda da ayakkabıların şekilleri üzerinde çok etkili olmuştur. Aracın hızı arttıkça perdede görüntüdeki tekerleğin dönüş hızı gittikçe yavaşlar.
aylardaki aktif iş günlerinin değişmesi nedeni ile tüm kurumların hesap. Kadınlar için ilk bot 1840 yılında Kraliçe Victoria için dizayn edildi. Altı lastik ayakkabılar ise ilk olarak 1916'da yine ABD'de yapıldı ve bunlara 'ket' (ked) adı verildi. Avrupa'da 18. yüzyıllarda bütün ayakkabıların topukları kırmızı renge boyanıyordu. Ay'a ilk ayak basan astronot Neil Armstrong'un ayakkabıları dönüş yolculuğunda herhangi bir hastalık veya bilinmeyen bir kirlenme tehlikesine önlem olmak üzere dünyaya getirilmeyip uzaya bırakılmış. Ortadoğu bölgesinde ise ayağı kızgın kumlardan korumak amacı ile yüksekte tutabilmek için ayakkabılara topuk ilave edildi. Botlar ise ata binmenin yaygın olduğu soğuk ve dağlık bölgeler ile sıcak ve kumlu çöllerde ortaya çıktılar. sosyal. ve 17. Dünyada kaç çift ayakkabı var bilinmiyor ama uzayda dolaşan bir çift olduğu biliniyor. ekonomik tüm aktivitelerimizi takvime göre düzenler ve planlarız. . Bugün bazı Batı ülkelerinde yeni evlenen çiftin arabalarının arkasına ayakkabı bağlama adeti de o günlerden. 19. kültürel. Avrupa'da 16. Yüksekliği 15 santimetreyi bulan topuklu ayakkabıları Avrupa'da o yıllarda sadece üst sınıfa mensup insanlar (tabii iki kişinin yardımıyla) giyebiliyordu. Takvimle ilgili en büyük güçlüğümüz sürekli 'şu tarih hangi güne geliyor' sorusunu sormak zorunda kalışımızdır. Bu ayakkabılar ayağın altını kızgın kumlardan. ayağın girebileceği şekilde bir zarf haline getirilerek yapılırdı. Şimdi uzayda dolanıp duruyorlar.Günümüzdeki anlamı ve şekli ile ayakkabının ilk olarak sandalet şeklinde sıcak iklimli ülkelerde ortaya çıktığı sanılıyor. Philadelphia'da başlandı. ilk ayakkabılar ham deri. çalışma hayatımızı. üstünü güneş ve sıcaktan koruyorlardı. kutlama ve tatil günleri olmak üzere aynı tarihin her yıl değişik günlere rast gelmesi sadece yıl içersinde sağlıklı planlama yapmamızı etkilemez. kız babasının damadına kızının ayakkabılarından birini vererek. Başta milli bayram. yüzyıla gelene kadar tüm dünyada her iki ayak için de eş ayakkabılar kullanıldığını yani ayakkabılarda sağ sol farkının olmadığını biliyor muydunuz? Sağ ve sol ayaklar için ayrı ayrı ayakkabı üretimine ilk olarak ABD'de. Osmanlı Türkleri'nde de deri işleme sanatının çok gelişmiş olması ve özellikle Yeniçeri Ocağı'nın at binmede uygun olan yumuşak deri çizmelere gösterdiği ihtiyaç yüzünden ayakkabıcılık çok gelişmiştir. plan ve istalistiklerini de alt üst eder. yüzyıla kadar kadın ve erkek ayakkabıları farklı değildi. Bugün artık en ilkel topluluklarda bile insanlar bir çeşit ayakkabı giyiyor. Hititler bugün Anadolu'da çok az da olsa hala kullanılan çarıklara benzer ayakkabılar giyerlerdi. Diğer astronot ile daha sonra gidenlerin ayakkabıları şimdi neredeler acaba? Aynı tarih niçin her yıl farklı güne geliyor? Günlük yaşantımızı. artık onun himayesine girdiğini belirtmesi adetinden kalmadır. yüzyıldan 15. Bağcıklı rahat yürüyüş ayakkabısı ise Birinci Dünya Savaşı sırasında ortaya çıktı. yüzyıla kadar sivri burunlu ayakkabılar moda oldu. Avrupa'da 11. Sandaletlerin ise bu devirde sadece ev içinde giyildiği tahmin edilmektedir. Ortaçağda kızı evlenen bir baba onun üzerindeki otoritesini evleneceği adama bir ayakkabı töreni ile devrediyordu. Mısır sanat eserlerinde hükümdar ve tanrılar daima çıplak ayaklı olarak görülürler.
Eski Babil. Yani Şubat 2000 yılında 29 çekebilirken 2100.00030 güne düşürülmüştü ki bu da 33. diğeri de milattan sonra 1582 yılında Papa Gregory XIII tarafından iki kez önemli değişiklik yapılmıştır. Türkiye ise l Ocak 1926'da kabul etti. Bu. Güneş Takvimi'ni ilk kullananlardan Mısırlılar'da bir yıl 365 gün (aslında 365 gün. yıllar boyu birikerek 128 yılda fazladan bir gün yaratması sonucunu doğurmuştur. Bu sürenin olması gerekenden 0. Çin ve Hint medeniyetleri.000 yılda l günlük kayma demektir ve çok önemli değildir. 46 saniye) kabul ediliyordu. yani basit hali ile de olsa Güneş Takvimi'ni kullanmışlardır. 10 gün yaşanmadan atlanmış oldu. Ne var ki ay sürelerinin eşit olmaması ve haftanın 7 gün olması nedenleri ile.78 saniye) yine günün tam katı olmadığından Ay Takvimi'nin de çok sağlıklı olduğu söylenemez. 48 dakika. belli bir tarihin her yıl değişik güne rastlaması sorunu yine çözülemedi. 12 saat. Aradaki bu farktan dolayı. yeni ay başlamış sayıldığından. 2. halk 'on günümüzü geri isteriz' diye gösteriler yaptı. Günümüzde Ay Takvimi'ni kullanmaya devam eden İslam ülkelerinde ay süreleri hilalin gözle görülmesine bağlı olduğundan. o yıllarda Şubat 8 senede bir 29 gün olabilecekti. ayları değişik günlerde başlatabilirler. Helen. Bu sayede kullanılan takvim ile ideali arasındaki fark yılda 0. Papa'nın asıl önemli reformu 400'e böiünemeyen yüzyıllarda Şubat'ın 29 çekememesi idi. dördüncü yılı ise 366 gün olarak saptamıştır. özellikle Ramazan ayının son günü ve takip eden bayramın ilk günü için karışıklık yaratır. Ancak bu bir yılın süresi bir günün tam katı olmadığından. Ay'ın evrelerine dayanan 29 ve 30'ar günlük 12 aydan oluşan Ay Takvimi'ni kullanmayı tercih ettiler. 2200 ve 2300 yıllarında çekemeyecekti. günümüzde ülkelerin çoğunda kullanılan ve Gregoryan Takvimi olarak da bilinen Güneş Takvimi'ndeki aksaklıkları gidermek için biri milattan önce 46 yılında Jul Sezar. Rusya 1918'de.Bunun sorumlusu Dünya'nın Güneş'in etrafındaki dönme süresidir. yani hilalin ilk gözlemlendiği aksam eski ay bitmiş. 1582 yılına gelindiğinde bu fark 10 günü bulunca Papa Gregory XIII takvimi 10 gün ileri aldı. Parasal hesaplar karıştı.0078 gün daha uzun olması. Bu takvimi İngiltere 1752'de. Yoksa saçları yiyeceklerin içine . değişikliğin kurulu düzende yaratacağı karışıklığı ve maliyeti göze alıp bu takvimi uygulama cesaretini gösterememektedir. 44 dakika. Farklı İslam ülkeleri. Sezar ardarda üç yılı 365 gün. Dünya Takvim Reformu Birliği'nin (AWCR) bahsedilen tüm sorunları ve eksikleri ortadan kaldıracak çok kullanışlı ideal bir takvim önerisi var ama henüz hiçbir ülke. Bu takvimde bir yıl 354 gün olup mevsim tarihleri Güneş Takvimi'ne göre her yıl 11 gün kayıyordu. Ardarda iki hilalin oluşması arasında geçen süre (29 gün. küsuratlar oluşmakta. 4 Ekim'den sonraki gün 15 Ekim kabul edildi. bir ayın kaç gün süreceği önceden bilinemez. 5 saat. bu da ideal bir takvim düzenini pratikte zorlaştırmaktadır. Nispeten daha doğruya yakın gibi görünen. örneğin ilkbaharın başlangıcı ancak 1508 yılda bir aynı tarihe denk geliyordu. Çok eski çağlarda bile insanlar etkinliklerini Güneş'in görünür hareketlerine göre düzenlemişler. Aşçıbaşılar niçin o acayip şapkaları giyerler? Bir kere kafalarına bir şeyler giymeleri zorunludur.
aynı tip giysiler içindeki aşçılar arasından aşçıbaşını ilk görüşte ayırt edebilmek için onun şapkası biraz daha uzun ve ucu kıvrımlıdır. Ama aşçıların bu kafanın üzerinde silindirik bir şekilde yükselen.düşebilir. terlemeyi önler. güneş enerjili veya hareketle kendi kendine kurulan saatler kullanılıyor ve kurmalı saatler neredeyse tarihe karıştıysa da insanlar saatlerini sol bileklerine takmaya devam ediyorlar. İnsanlar bu saatleri zaten yeleklerinin sol tarafında bulunan ceplerinden sol elleri ile çıkarıp bakmaya ve sağ elleri ile kurmaya alıştılar. İlk anda insanların çoğunun sağ ellerini kullanmaları. hava şapkanın içinde rahatlıkla dolaşabilir ve aşçının kafasını serin tutar. Muharebe sırasında barış mesajı göndermek isteyen birliklerin beyaz bayrak çekmelerinin nedeni de budur. Zaten sağ ellerini kullananlar bu elleri meşgulken ister cep ister kol saati olsun saate sol kollarını kullanarak bakmayı tercih ediyorlardı. Bu saatlerin kurma düğmesi sağda '3' rakamının yanındaydı. bu kolun daha hareketli olması dolayısıyla saatin bir yerlere çarpıp zarar görme olasılığının da daha yüksek olması nedeniyle sol bileğe takılmasının tercih edildiği düşünülebilir. boyalı kumaşa göre daha hijyenik olarak kabul edilmesidir. Beyaz renk her yerde insanlarda temizlik. Sağ ellerini kullanan insanların. saflık. Bu tıp şapkalarda. Anneler günü ne zamandan beri kutlanıyor? Anneler gününün nereden kaynaklandığını anlatanlar günün yaratıcısı olarak hep annesini kaybetmiş olan küçük bir kızdan bahsederler. Her iki taraf da durumdan memnun olduklarından. ucu da balonumsu şekilde kıvrımlarla biten beyaz şapkaları giymelerinin asıl nedeni başkadır. Daha sonra kol saatleri de yaygınlaşıp kurma yerleri yine '3' rakamının yanında olunca bunlar da sol kola takılır oldu. özellikle mutfakların çok sıcak ortamlarında. Peki sol ellerini daha çok kullanan solaklar da niçin saatlerini yine sol bileklerine takıyorlar? Saatin ilk kullanılma yıllarında insanlar çoğunlukla cep saati kullanıyorlardı. Bu düşünce şüphesiz doğrudur. İnsanlar saatlerini niçin sol kollarına takarlar? Özel bir durum veya farklı olmak düşüncesi yoksa insanların çoğunluğu saatlerini sol bileklerine takarlar. Üç yıl sonra 9 Mayıs 1905'de de annesini kaybetti. Sık sık kurulması gereken bu saatleri cepten çıkartıp sol elle kurmak (hangi el daha baskın olursa olsun) çok zordu. Gelinliklerin beyaz olması ise barıştan ziyade saflığı ve masumiyeti simgeler. Philadelphia'da yaşamaya ve çalışmaya başladı. saat üreticilerine kurma yeri solda olan bir saat üretmeleri için piyasadan bir talep hiç bir zaman gelmedi. Asıl mesleği öğretmenlik olan 1864 doğumlu Anna Jarvis. Sürekli annesi ile beraber yaşamasına rağmen öldüklen . yani boyasız olmalarının nedeni ise beyaz kumaşın. Mutfağın kalabalık ve hareketli yaşamında. iyi niyet ve barış duygulan uyandırır. Gerçekte ise bu fikri hayata geçiren Anna Jarvis annesini 1905 yılında kaybettiğinde 41 yaşındaydı. 1902 yılında babası ölünce annesi ile beraber ABD'de. Bu şapkaların beyaz. sağ kol düğmelerini iliklerken ne kadar zorlandıkları malumdur. Arlık pilli.
Dünyadan elini eteğini çekti. Sıra anneler gününü "milli bir gün" olarak kabul ettirmeye gelmişti. Fikir kabul gördü. yarı görmez ve yalnız bir şekilde 1948'de 84 yaşında öldü. devekuşları kendilerini gizlemek için başlarını kuma gömecek kadar da aptal değillerdir. Zaten bunu yaparlarsa boğulacakları da kesin. İki sene sonra Mayıs'ın ikinci pazarında.sonra "Ona hayatta iken gerekli ilgiyi gösteremediği"ne inanıyor ve bunun ezikliğini duyuyordu. 10 Mayıs 1908'de. Dostları ona destek vererek son yılını sanatoryumda geçirmesini sağladılar. Güya devekuşu başını kuma gömünce düşmanlarını ve gelecek tehlikeyi görmez. annesinin ölüm yıldönümünde arkadaşlarını evine çağırdı ve bu günün anneler günü olarak ülke çapında kutlanması fikrini ilk onlara açtı. Başkan Wilson'ın da imzası ile Mayıs'ın ikinci pazarı 'Anneler Günü' olarak resmen ilan edildi. Senato onaylamadan çok önce. Jarvin her bir anneye ve çocuğa kendi annesinin en çok sevdiği çiçek olan karanfillerden birer tane verdi. Ülkemizde de Türk Kadınlar Birliği'nin girişimi ve önerisi üzerine 1955 yılından beri Mayıs ayının ikinci Pazar günü 'Anneler Günü' olarak kutlanmaktadır. şefkati ve sabrı ifade eden beyaz karanfil Amerika'da anneler gününün sembolü olarak kabul edildi. Jarvis. anneler memnun kaldı. temizliği. 407 çocuk ve annesinin katılımı ile kutlandı. Davaların hepsini kaybetti. Hiçbir devekuşu kafasını kuma gömmeye teşebbüs etmemiştir. Bütün gelirlerini hatta ailesinden kalan evini bile kaybetti. Her ne kadar beyinleri gözlerinden küçük olsa da. Amerika'nın önde gelen bir giysi tüccarı da finansal desteği sağladı. Devekuşları niçin başlarını kuma gömerler? Bu inanç ve görüşün nereden kaynaklandığı bilinmiyor. Daha ziyade dini ağırlıklı bir kutlama olarak düşündüğü bu günden ticari çıkar sağlamaya çalışanlara karşı hukuki savaş açtı. kampanyasını başarı ile sonuçlandırmıştı ama kendi hayatı pek mutlu sonla bitmedi. Bütün dünya annelerinin en azından senede bir gün mutlu olmalarını sağlayan Anna Jarvin. mutsuz. İlk anneler günü Jarvis'in annesinin 20 yıl süresince haftalık dini dersler verdiği Grafton'daki bir kilisede. tarihte tek bir kişi tarafından gerçekleştirilen en başarılı mektup yazma kampanyası ile gazete patronlarından işadamlarına. babalar itiraz etmedi. Güney Afrika'da 80 sene boyunca yapılan gözlemlerde böyle bir olay görülmemiştir. Yoğun çalışmadan evlenmeye ve çocuk sahibi olmaya fırsat bulamadı. devlet adamlarından din adamlarına kadar ulaşabildiği herkese bu fikrini iletti. bir çok eyalet ve şehirde anneler günü kutlamaları gayrı resmi olarak başlatılmıştı bile. Kalan hayatını adadığı. Sonunda 8 Mayıs 1914'te Senato'nun onayı. Onlar yetişkin devekuşları gibi hızlı . onun için de rahatlarmış. Her anneler günü onun için bu yönden acı oldu. Bu görüntünün asıl nedeni devekuşu yavrularının yırtıcı hayvanlarım saldırılarına karşı açık ve korumasız olmalarıdır. asaleti. Çok kısa sürede diğer ülkelere de yayılan bu gün çiçek ve tebrik kartı satışlarının tavana vurduğu bir gün oldu. gözleri görmeyen kız kardeşi Elsinore'da 1944'de ölünce sağlığı da tehlikeye girdi. O günden sonra. kuş dünyasının en akıllılarından olmasalar da. Anna Jarvis sonunda muradına ermiş. Fikir o kadar çok ve çabuk kabul gördü ki.
hareketsiz kalıp çevreye uyum sağlayarak düşmanlarının dikkatlerinden kaçtıklarını ümit ederler. Bu renklerle ot renkleri ve gölgeleri karışarak iyi bir kamuflaj imkanı sağlar. Hatta bir görüşe göre. Liflerin bu genişlemesi ipliklerdeki bükümler arasındaki açıya da tesir eder ve iplerin boylarının kısalmasına neden olur. çalkalama ve sabun -ki burada lifler arasında yağlayıcı görevi görür. Aslında kumaş ıslanınca lifler şişliğinden boyunun az bir miktar uzaması gerekir ama bükümlerin açılarındaki deformasyonun yarattığı çekme kuvveti daha fazla olduğundan sonuçta kumaş boydan kısalır.hepsi birden kumaşın çekmesini kolaylaştırır. Çünkü pantolonun boyunu tekrar uzatmak artık mümkün değildir. Bazen kumaşa giysi olarak . Ayrıca devekuşlarının dinlenirken boyun kaslarını rahatlatmak için veya çok sık olmasa da uyurken bazen bu pozisyonu aldıkları biliniyor. Kumaşın çekme miktarı ipliklerin boyutlarına. Düşmanı diğer av adaylarından önce sezebilirler. O halde kumaşlar yıkanınca niçin çekiyorlar? Islandıklarında mı çekiyorlar yoksa kururken mi? Pantolonun boyunu ayarlamadan önce kaç kere ıslatmalıyız? Sıcak suda mı daha çok çekerler. kanallarını da açarak toprak üzerine yatırırlar ve yavrularını güneşin kavurucu etkisinden korumaya çalışırlar. Su. kot kumaşı olmak üzere dokunurken dayanıklılığını arttırmak için tabii boylarındaki liflere bükümler. kıvrımlarına ve kumaşın geçmişine bağlıdır. İşitme ve görme duyuları son derecede iyidir. Kumaş ıslanınca yün lifleri şişerler. Ham iplik. yüksek ısı.150 kilogramlık ağırlıklarına rağmen saatte 50 kilometre hızla koşabilirler. Bir tehlikeyi sezdiklerinde aniden kendilerini bulundukları yere bırakarak. miktarlarına. Köşeye sıkıştıklarında ise kolay teslim olmazlar. Anne devekuşları bazen bütün vücutlarını. Kumaş birkaç kere yıkandıktan sonra ölçüleri dengeye ulaşır ve bundan sonra ne kadar yıkanırsa yıkansın boyca kısalmaz. Kumaş yıkandıktan sonra kurutulduğunda şişmiş lifler eski durumlarına gelirler. soğuk suda mı? Yünlü kumaşların veya giysilerin ıslanınca çekme olayı biraz karışıktır. Bu durumda otların aralarına başlarını soktuklarında vücutları görünürken boyun ve baş kısımları görülmez. Ama kumaş ilk ölçülerine dönemez. Boylarının da avantajı ile çevreyi çok iyi gözleyebilirler. Çok seri ve kuvvetli tekme atabilirler. uzun boyunları sayesinde düşmanı yaklaştırmadan mücadele edebilirler. Bu tip uçamayan büyük kuşların başlarını kuma gömme gibi aptalca bir savunma sistemine zaten ihtiyaçları yoktur. Daha yumurtadan çıkar çıkmaz erişkin bir tavuk büyüklüğünde olan devekuşu yavrularının uzun boyunları genellikle bej rengindedir ve üzerlerinde siyah çizgiler vardır. Kumaşlar yıkandıktan sonra niçin çeker? Bir kot pantolon aldığımızda hemen paçalarını boyumuza göre bastırıp giymek isteriz. dokunma şekillerine. bu pozisyonda kafalarını yere dayayıp düşmanlarının ayak seslerini dinledikleri de ileri sürülüyor.koşup kaçamazlar. Ama daha sonra daha ilk yıkamada kumaşın boyu ne kadar çeker endişesini yaşarız. çünkü nem ve ısı şartları liflerin sadece boylarını değil çaplarını da değiştirirler. Üç metrelik boylarına ve 100 . Görülmeyen başın kuma gömülmüş gibi insanlar tarafından algılanmasının nedenlerinden biri de bu olabilir. yani bir çeşit düğümler ilave edilir.
Dünyanın her köşesinde rahatça bulunabilen kum. Buna rağmen birkaç gün içinde bu havlular kokmaya başlarlar. İstediğimiz kadar bol su ve sabunla yıkanalım. sıcak hava üfleyen elektrikli kurutuculardan daha etkindirler. paçaları bastırılmadan önce sıcak. Bunun nedeni Bursa'da kadife dokumacılığının dünya çapında gelişmiş olmasıdır. Daha ziyade halka açık yerlerde ve işyerlerinde tuvaletlerde kullanılan elektrikli el kurutucuları elleri kuruturlar ama bakteriler yine deride kalırlar. sabunlu suda kuvvetlice yıkanmaları. Bu nedenle temizlik açısından havlular. tabii ki temiz olmak şartıyla. yine de vücudumuz üstünde ölü deri hücreleri kalır ve kurulanırken bunlar havluya geçer. Havlu kumaş yapımında daha çok pamuk ipliği kullanılır ve özel bir işlemden (apre) geçirilerek su emme gücü arttırılır. yüzyılın başından itibaren Bursa'da gelişmiştir. çünkü atomik yapısındaki . yani vücudumuz tertemiz iken kullanılır ve sadece vücudumuza değerler. Aksi takdirde havluya sinmiş deri hücreleri süratle kokuşmaya başlarlar. Ellerimizi bir havlu ile kuruladığımızda bu gevşemiş bakteriler de havluya geçer. Zaten havası devamlı nemli olan banyolar küflenme için ideal ortamlardır. Çarşıdan alınan kot pantolonların boylarından emin olmak için. çuha gibi kumaşların yüzeylerindeki ince tüylere verilen addır. Cam neden saydamdır? Cam şaşılacak derecede basit bir maddedir. Hav'sız olarak yapılan ve peşkir de denilen keten havlular ise ayrı bir imalat konusudur. kuvars ve sodadan meydana gelmiştir. Havlu kumaş. Havlu ismi de Hav'lı kumaş anlamında Arapça'dan gelmektedir. Havluların diğer kumaşlardan farkını yaratan. Banyodaki havlular niçin çabucak kokuyor? Banyodaki havlular yıkanıldıktan sonra. Bunun sebebi vücudumuz değil vücudumuzdaki ölü deri hücreleridir. Bu durumda kumaş ilerde yüzde birden fazla çekmez. ana çözgüden ayrı bir çözgüyle dokunur. Türkiye'de havluculuk 18. suyu kolayca emme özelliğini veren. kadife dokumacılığınm bir yan ürünü olarak doğmuştur. Dolayısıyla ellerimizi sabunla yıkadıktan sonra kurulamadan ıslak bırakmanın temizlik bakımından pek faydası yoktur. Havluculuk. Bu nedenle banyoları yıkanma sırasında değil de az sonra açıp havalandırmak gerekmektedir. Fakat camın asıl şaşırtıcı özelliği ne tam bir sıvı ne de gerçek bir katı oluşudur. Ellerimizi yıkadığımızda sabunun görevi derimiz üzerindeki bakierileri gevşetmektir. kullanılan ipliğin cinsi ve daha önemlisi havlu kumaşının dokunuş biçimidir.dikilmeden önce özel bir çekme işlemi uygulanır. 'Hav' Arapça'da kadife. Aslında sıvıya daha yakındır. sonra soğuk suyla durulanarak makinede kurutulmaları ve bu çevrimin üç kere tekrarı tavsiye ediliyor. kumaşın iki yüzünde halka gibi kıvrılmış iplikler bırakan. su ile birlikte kirlerin ve bakterilerin gittiğini zannedelim. Bundan sonraki sorun havalandırmadır.
Buradaki nöbetçileri olabilecek ani bir silahlı saldırıdan koruyabilmek için etrafına belirli yükseklikte kum torbaları dizilir. Cama çok ağdalı bir sıvı diyebiliriz. Enerji kimseye zarar vermeden cam ve plastik tabakalara geçer. Kumların atomlarının kristal yapısı ise düzgündür. Bu şekilleri nedeni ile bir torbaya doldurulan kum taneleri arasında boşluklar kalır ve bu boşluklar birbirleri ile bağlantılıdırlar. Çok kuvvetli mikroskoplarla yapılan incelemelerde bile camın yapısında hiç bir kristal oluşumuna rastlanmaz. Yani bu diziliş düzeni belli aralıklarla kendini tekrarlar. Cam saydamdır.düzen sıvılardaki rasgele düzeni andırır. Bir cismin üzerine gelen ışığın tümünü yansıttığında beyaz. Tuz. bir çok tabaka halinde. . doğrudan geçer. Kurşun bu tip bir cama çarptığında tabakaları tek tek delmeye başlar. Boyları 0. Aslında kurşun geçirmez camlarda da prensip aynıdır. su da saydamdır. Bu tip camlar. O kadar ağdalıdır ki. öyleyse donmuş su olan kar taneleri niçin beyazdır ve niçin kar örtüsü saydam değildir. Kumun kurşun geçirmemesinin sırrı kum taneciklerindedir. Her aktarışta diğer tanelere daha azalarak geçen enerji kısa sürede sönümlenir. aradaki bu boşluklar nedeni ile anında binlerce kum tanesine aktarılır. Bir sıvıda iç sınırlar bulunmadığından camın içinden geçen bir ışık demeti kırılma ve yansımaya uğramaz. Arada sırada görülen bazı kristaller ise camdaki kusurlardır. kar örtüsü de beyaz renkte görünürler. tuzla buz olduğunda yerdeki küçük cam parçaları yığını beyaz renkte görünür. Kinetik enerjisini aniden bu şekilde kaybeden mermi de daha kum torbasını delip çıkamadan durup kalır.05 milimetreden 2 milimetreye kadar değişen kum tanelerinin şekilleri köşeli. Bir bakıma arabaların ön camlarına benzerler ama burada tabaka sayısı çok fazladır. Benzeri durum tuzda da görülür. Kar tanelerinde de aynı şey söz konusudur. Kum torbasına büyük bir kinetik enerji ile giren merminin enerjisi. Bu kum torbaları bir çok kişiye biraz ilkelmiş gibi görünebilir ama bir çok malzemeden daha iyi ve daha pratik kurşun geçirmez siperlerdir. Son tabakaya gelene kadar mermi bütün momentini ve enerjisini kaybeder. Cam saydamdır ancak kırıldığında. cam ve plastik. hepsini tutup hiçbirini yansıtmadığında siyah renkle göründüğünü biliyoruz. Minik taneler üzerlerine gelen ışığı her yöne gelişigüzel yansıtırlar. Işık sadece camın yüzeyini aşarken hafifçe kırılır. Bu nedenle kar taneleri de. Katı bir cisimde atomların bir diziliş düzeni vardır. çünkü her bir cam parçası ışığı değişik yönde geçirmekledir. yuvarlak veya karışıktır. her biri saydam olan küçük kristallerden oluşmuştur ama bunlardan büyük bir miktar bir kapta bir araya gelince gözümüze beyaz renkte görünürler. Camda ise bu özellik yoktur. Nöbetçi kulübelerinde niçin kum torbaları var? Nöbetçi kulübeleri çevreyi iyi gözetleyebilmek için zeminden yüksekte inşa edilirler dolayısıyla iyi bir hedeftirler. Bu nedenle bir cama baktığımızda arkasındakileri olduğu gibi görürüz. sandviç şeklinde sıkıştırılarak imal edilirler. normal dış etkenlerde bile şeklini değiştirmez.
Bardaktaki buzlar niçin birbirlerine yapışırlar? Buzun erimesi için sadece sıcaklık değil basınç da önemlidir. Dağlardaki buzulların sık sık kayma nedenleri de budur. Buzulun muazzam ağırlığının yarattığı basınç en alt tabakaların erimesine, orada kaygan bir su tabakası oluşmasına neden olur. Genellikle yemeklerde içkiye veya suya atılmak için bu küpçükler bir kap içersinde getirilir. Bir süre sonra bir tanesini almak istediğimizde, bir kaçı birbirlerine yapışmış olarak gelirler, bunları birbirlerinden ayırmak da hayli zor olur. Bir kabın içinde veya bardakta bulunan bazlar üst üste yığıldıklarında her biri altındakine değdiği noktada bir basınç oluşturur ve bu noktadaki çok küçük bir kısım erir. Buradan hareket eden su çok az yanda bu iki buz küpçüğünün birbirine en yakın olduğu noktada tekrar donar, iki küpçük arasında sanki kaynak yapılmış gibi çok güçlü bir bağ oluşturur. Artık ikisi tek bir parça gibi olduklarından bu noktadan tekrar erimeleri de mümkün değildir. Bir buz küpünü buzluktan doğrudan elimizle almaya kalkıştığımızda da elimize yapışır. Bu nedenle buzlukta suyu dondurmada kullanılan kapların çoğu plastiktir. Peki elimizi veya dilimizi bir buz parçasına veya çok soğuk bir metal yüzeye değdirince niçin yapışıp kalıyor? Bunun nedeni parmaklarımızın ve dilimizin ucunda daima çok ince bir nem tabakasının olmasıdır. Bu tabaka çok soğuk bir cisimle temas ettiğinde anında donar. Örneğin çok soğuk, sıfırın altındaki bir sıcaklıkta bir bayrak direğine dilinizle dokunursanız, metaller çok iyi iletken olduklarından direk hemen üzerindeki ısıyı dilin üzerindeki nem tabakasına yansıtır, dilin üzerindeki bu nem tabakasının donmasına sebep olur. Artık direk ile dilin arasında her iki yüzeye de yapışmış buzdan bir bağ vardır. Sonuç olarak çok soğuk havalarda dilinizle metal yüzeylere dokunmayın. Belki dilinizi çekerek kurtarabilirsiniz ama bir daha ömür boyu yediklerinizden tat alamazsınız.
Elmas gibi değerli bir taş cam kesmede nasıl kullanılıyor? Antik Çağ'da elmasın insanları görünmez yaptığına, kötü ruhları kovduğuna ve kadınları cinsel açıdan etkilediğine inanılıyordu. Günümüzde ise mücevherlerin bu kraliçesi, aşkın, çekiciliğin ve zenginliğin simgesidir. Elmas aslında saf karbondan başka bir şey değildir. Elması yakabilecek yüksek ısıya çıkılabilse hiç kül bırakmadan yanar. Tamamen karbon olan yapısına rağmen mineraller içinde en serti olanıdır. Genelde renksizdir ama hafif sarımsı gri veya yeşilimsi de olabilir. Işığı kırma, yansıtma ve renk dağıtma özelliği kuvvetlidir. Bu özelliklerinden dolayı çok kıymetlidir. Elmasın değeri rengine, saflığına ve işleniş şekline de bağlıdır. Peki elmas bu kadar değerli ve az bulunan bir mineral ise nasıl oluyor da cam kesmede, sert metalleri işleme ve delmede, torna ve matkap uçlarında bol miktarda kullanılabiliyor? Nasıl oluyor da en küçük bir parçası bile bir servet olan bu taş köşedeki camcının cam kesme bıçağının ucunda bulunabiliyor? Aslında elması iki ayrı şekilde düşünmek gerekmektedir: Süs taşı olarak ve endüstride. Süs taşı olan elmasın değeri dört 'C' ile belirlenir. Bunlar; 'Carat=ağırlık', 'Clarity=şeffaflık', 'Colour=renk' ve 'Cut=işleniş'dir. Doğada bulunan elmasın büyüklüğü çok seyrek olarak bir
santimetrenin üstündedir. Bugüne kadar bulunan en büyük elmas 621 gram gelen Cullian'dır. Süs taşı üretimlerinin yan ürünleri ile süs eşyasına uygun olmayan doğal elmaslar endüstride değerlendirilmektedir. Piyasadaki elmas uçlar aslında elmas kumu olarak adlandırılan bulanık elmaslardır. 'Karbonado' denilen bu ince taneli, kok görünümlü elmaslar sondaj makinelerinde en sert taşları bile delmede kullanılabilirler. Endüstrinin bu tür elmas uçlara olan talebi devamlı artarken, üretimin artmaması yapay elmas üretimini gündeme getirmiştir. Yapay elmas üretme tekniğinde prensip, yüksek basınç ve sıcaklıkla grafiti elmasa dönüştürmektir. Daha düşük basınçta da, gaz fazındaki karbondan yapay elmas elde edilebilmiş olup lens ve cam kaplamalarında, hoparlör diyafram kaplamalarında (paraziti azaltmada), optik aletler ve transistör telleri üretiminde ve diğer bir çok değişik alanlarda kullanılmaktadır. Süs elması olarak da 0,2 gramın üstünde yapay elmaslar elde edilebilmiştir ama maliyeti doğal elmas fiyatından on kat daha pahalıya gelmektedir. Peki, elmas ile pırlanta arasında ne fark var biliyor musunuz? İkisinin de aslı aynı, yani karbon kömüründen farksız taş parçaları. Çok yüksek basınç ve sıcaklıkta, yerin 150 - 200 kilometre derinliklerinde kristalleşmiş, daha sonra volkanik patlamalarla yeryüzüne itilmiş saf karbondan oluşmuşlardır. İşte bu saf karbon, kesim veya şekline göre elmas ya da pırlantaya dönüşür. Pırlanta daha parlak, kesim oranı daha fazla ve alt kısmı kubbe gibidir. Elmasın alt kısmı düz ve yüzey sayısı 12 ile 37 arasında değişirken, pırlantanın kesimi daha zordur ve yüzey sayısı 57'dir. Yani pırlanta elmastan daha değerlidir, daha ince isçiliktir. Renkli olanlarına 'fantezi' denilir ki fiyatları astronomiktir.
Saatin saniye göstergesi ne işe yarıyor? Bir süreyi ölçmek veya bir şeyi ayarlamak için saatimizin saniye göstergesine pek sık baktığımız söylenemez. Halbuki hemen hemen tüm kol saatlerinde saniye göstergesi vardır. Tık tık ilerleyen saniye göstergesinin belki de en önemli faydası, kımıldadıklarını gözle fark edemediğimiz o yavaş akrep ve yelkovanın yanında zamanın ne kadar hızlı akıp gittiğini bize göstermesidir. Günümüzde özellikle erkek kol saatlerinde bırakın saniyeyi, onda birini bile ölçebilen göstergeler var. Aslında saniyenin onda birinin yaşantımızda ne derecede etkili bir zaman süresi olduğunun farkına varamayız. Atletizmde kısa mesafe koşucularının yaptıkları derecelerin değerlendirilmesi dışında pek karşımıza çıkmaz. Saniyeden küçük zaman dilimleri biz insanlar için sıfır gibi bir şeydir. Bu süreleri insanlar son yüzyılın başından itibaren ölçmeye başladılar. Halbuki eski insanlar için zaman Güneş'in hareketi demekti. Hayat o kadar yavaştı ki dakikaların insan yaşamında hiçbir önemi yoktu. Bırakın tarihteki güneş ve kum saatlerini, 18. yüzyıla gelene kadar kullanılan saatlerde bile dakikayı gösteren yelkovan yoktu. Saniye ibresinin konulması ise 19. yüzyılın ortalarına rastlar. Günümüzde fizikçiler saniyenin milyarda birini bile ölçebilmektedirler. Aslında çevremizde saniyede değil, saniyenin binde birinde bile çok şeyler olmaktadır. Bu sürede bir tren 2 - 3, uçak 25, ses 33 santimetre yol alır. Dünya yörüngesi üzerinde 30
metre ilerlerken aynı sürede ışık 300 kilometre uzağa ulaşır. Canlılar dünyası için de saniyenin binde biri pek kısa bir süre sayılmaz. Henüz kan emmemişken, yani boş depo ile bir sivrisinek kanatlarını saniyede 1000 kere çırpar. Diğer bir deyişle saniyenin binde biri kadar bir zamanda kanatlarını kaldırır ve indirir. İnsanlar çok kısa bir zaman süresini belirtmek için göz kırpma süresini esas alır ve "göz açıp kapayıncaya kadar" derler. Halbuki göz kırpma 0,4 saniye, yani neredeyse yarım saniye kadar sürer, ama bu arada sivrisinek 400 kere kanat çırpmnıştır bile. Gelişen uçak teknolojisi sayesinde dünyada Güneş'in hareketlerine bağlı zaman kavramları da biraz kafa karıştırır hale geldi. Örneğin aralarında yeterli mesafe olan iki kent arasında batıya doğru uçan bir uçak, birinci kentten sabah 09:00'da kalkıp, binlerce kilometre yol katettikten sonra ikinci kente aynı gün yine sabah 09:00'da inebilir, tabii yerel saatle. Bu gelişmeler doğrultusunda zamanı ölçmek için artık Güneş'e de güven kalmadı. Çünkü Dünya üzerinde 77. paralelde saatte 450 kilometre hızla batıya doğru uçan bir uçakta bulunanlar Güneş'in hiç batmadığını, gökyüzünde hep aynı yerde asılı kalmış olacağını göreceklerdir. Bunun nedeni 77. paraleldeki bir noktanın, dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüşü sırasında saatte 450 kilometre hızla doğuya doğru yol almasıdır. Yani gökyüzündeki Güneş ile uçağın hızları aynıdır. Yeryüzünden 250 - 300 kilometre yükseklikte bulunan astronotlar için Güneş 24 saat boyunca 16 kez doğar ve batar. Çünkü uzay aracı Dünya çevresindeki bir dönüşünü yaklaşık 90 dakikada tamamlar.
Niçin otellerin kapıları döner kapıdır? Özellikle içine girer girmez geniş bir alanla karşılaştığınız ve diğer katlara buradan merdiven veya asansörle çıktığınız, banka, otel veya benzeri binalarda ana giriş kapılarının döner kapı tipi olduğunu görmüş, belki de dört kanatlı olan bu kapıların bir gözüne acele ile iki kişi birden girmeye çalışıp zorluk yaşamışsınızdır. Döner kapıların tek amacı enerji tasarrufudur. Bu tip büyük binaların içerleri devamlı olarak ısıtılır ve ısınan hava sürekli yukarı doğru yükselir. Dışarıdaki soğuk hava kapının önünde onun yerini alabilmek için kapıyı açmanızı beklemektedir. Bina dışına açılan normal bir kapıyı açtığınızda dışarıdaki soğuk hava sert bir rüzgar şeklinde içeriye hücum eder. Bu arada içerde yükselmekte olan sıcak havanın az miktarda da olsa giren soğuk hava ile yer değiştirip açılan kapıdan dışarı kaçması mümkündür. Bu sırada binanın iç ısısı düşer, kazanlar veya klimalar daha sık devreye girer ve tekrar normal ısıya ulaşabilmek için belirli bir enerji (motorin, elektrik, vb.) harcanır. Özellikle çok kişinin sık sık girip çıktığı binalarda döner kapılar bu ısı kaybını en aza indirir. Döner dört kanattan ikisinin arasına girerken, kapılar dönüp önünüzdeki kanat sizin içeri girmeniz için yeterli aralığı sağladığında, arkanızdaki kanat soğuk havanın girişine mani olacak şekilde girişi kapamış durumdadır. Aynı şekilde karşı taraftaki diğer iki kapı da sıcak havanın dışarı çıkmasına mani olur ve içerinin ısısı korunmuş olur.
guanako {lamanın irisi) gibi hayvanlar devenin akrabaları sayılabilirler. alpaka (bir cins koyun).Hint fakiri kobra yılanını nasıl oynatıyor? Sadece Hindistan'a değil. Güney Amerika'daki lama. Yaşadıkları kum fırtınalarına ve diğer olumsuz şartlara uyabilmek için iki sıra koruyucu kirpikleri ve tüylü kulak delikleri oluşmuş. Her iki cins deve de yük hayvanı olarak kullanılırlar. Tarih içinde oradan Güney Amerika ve Asya'ya yayılmış. Öyle olsaydı deve . çok uzaktan görebilme ve koku alabilme yeteneklerine sahip olmuşlardır. Aslında yılanın sepetinden çıkıp. Sallanmayı kestiği an yere düşer. Bu hareketi boyun kaburgalarını birbirlerinden ayırarak sağlar. bu sayede çöllerde uzun süreli yolculuklara bu kadar dayanıklı olduklarına inanılır ama gerçek bu değildir. Kobra yılanları türünün hepsi bir değildir. Yılan oynatıcısının yılanının sepetinden çıkartıp oynatmasının. yani topraktan gelen titreşimleri hissedebilir. seyircilere sanki yılan dans ediyormuş izlenimini verir. çift hörgüçlülerine ise Baktriane (Bactrian) devesi adı verilir. O sadece yerden. Sesleri duyması mümkün değildir. Çünkü kobra yılanı bir taş gibi sağırdır. Yılan oynatıcısı elindeki flütü sağa sola sallayarak yılanın baktığı hedefin yerini sürekli değiştirir. Bunlar aynı zamanda dünyanın en büyük zehirli yılanlarıdırlar. flütünden (aslında flüt benzeri bir çalgıdan) çıkardığı seslerle bir alakası yoktur. Çift hörgüçlü deve daha yavaştır (3-5 kilometre/saat) ama bir günde kervan içinde durmadan 50 kilometre yol gidebilir. Develerin tek hörgüçlülerine Arap devesi. Kobra gövdesinin ön bölümünü havaya diker ve boynunu yassıltarak genişletir. İşitme organı ve buna bağlı sinirleri yoktur. Develerin hörgüçlerinde ne var? Devenin ana yurdu Kuzey Amerika'dır. onu bir tür hipnotize etmesinin. burun deliklerini açıp kapayabilme. çok önemli tarihi geçmişi olan bir bölgedir. Onu vücudunun üst kısmını yerden yükseltebilmek için yapar. Baktriane Afganistan'ın kuzeyinde bir yer olup bugün adı pek bilinmemesine rağmen çok çeşitli medeniyet ve kültürlere ev sahipliği yapmış. Boyları 5 metreyi geçer zaten en kuytu yerlerde yaşarlar ve diğer kobraların aksine insandan kaçarlar. yünlerinden ve derilerinden de faydalanılır. kuzey Afrika ülkelerine. Yılan flüte doğru kafasını oynattıkça bu. Kuzey Amerika kıtasında ise zamanla yok olmuştur. özellikle Fas'a gidenlerin en çok ilgisini çeken şeylerden biri de yılan oynatıcılarıdır. Yılan oynatıcıları genellikle gördükleri her şeye anında saldıran Kral Kobrası'nı tercih etmezler. Arap devesi 18 saat boyunca saatte 13-16 kilometre hızla yol alabilir. Hörgücünün tepesine kadar olan yüksekliği 2 metre iken Arap devesinin sadece bacak yüksekliği neredeyse 2 metredir. sütlerinden. Yılan oynatıcılarının tercihleri daha sakin olan ve yemeyi gözünün kesmediği büyüklükteki objelere saldırmayan Asya Kobrası'dır. Genelde develerin hörgüçlerinde su olduğuna. Aslında yılanın sallanması fiziksel bir olaydır. dikelip aldığı pozisyon saldırı pozisyonudur. Develerin yük hayvanı olmalarının yanında etlerinden. Yılanlar titreşimlere karşı çok hassastırlar.
Koloni kış uykusuna yatmaz ama bir salkım gibi kümeleşir. larvaları besleme. onun performansını çok etkilemez. Arıların balı çiçeklerden topladıkları nektarı ağızlarındaki bir emzimle birleştirip altıgen biçiminde balmumundan yaptıkları hücrelere depoladıklarını biliyoruz. saklama zamanı süresizdir. Yiyecek bulamadıkları zaman buradan faydalanırlar. Ancak bütün bu özelliklere rağmen susuzluğa dayanma rekoru develerde değil. hayvanlar arasında sadece deve. Yani sol . Arılar böcek dünyasının en gelişmiş sosyal hayatına sahiptirler. Bunun için de önceden. Arılar niçin bal yaparlar? Tabii ki sadece insanlar yesinler diye değil. sonra sol taraflakileri atarak yürürler. Hörgücün bir ikinci işlevi de deveyi çölün kızgın güneşinden korumasıdır. Arılar da sonradan ellerinden alınan bu ürün fazlasını dert etmezler. Buna karşın bir insan vücudundaki suyun yüzde 5'ini kaybedince görme duyusunda azalma başlar. muhafızlık gibi değişik görevler yaparlar. Ortalama bir kovanın kışlık bal ihtiyacı 9-13 kilogram kadardır. İşçi arılar dünyaya geldikten sonra bir ay içinde kovanda bir iki günlük sürelerle temizlik.vücudundan su tükettikçe hörgücünün de bir balon gibi porsuyup inmesi gerekirdi.sol. Genellikle bir çok hayvan ilerde enerji kaynağı olarak kullanmak üzere vücudunda yağ depolar ama develer bunu hörgüçlerinde yaparlar. kedi ve zürafa önce sağ taraftaki ön ve arka ayaklarını. Bu şekilde kış süresince sıcak ve aktif olarak kalabilirler. İşte arıcılığın felsefesinde de bu yatar. yüzde 12'sini kaybedince de ölebilir. 40 dereceyi bulan sıcaklıklarda iki haftaya yakın susuz kalabilirler. Sonra uçuş . Bu konuda zürafa da her ikisiyle yarışabilir.sağ şeklinde. sağ . Bu karışımın su oranının yüzde 17'ye kadar düşmesini bekledikten sonra hücrelerin ağızlarını yine bir balmumu tabakası ile kaplarlar. Yeri gelmişken develerin bir başka özelliğine de değinelim. Bal arılarının bal yapma kapasiteleri ise uygun yer bulabildiklerinde bundan çok daha fazladır. yiyecek taşıma. Bu sayede nefes verirken havada bulunan nemin üçte ikisini geri kazanabilirler. Bal arıları eşek arılarından farklı olarak kışı koloni halinde geçirirler. Bir devenin vücudundaki toplam suyun yüzde 22'sinin kaybı halinde karnı çekilir. Sen arılara imkan sağla. Develerin hörgüçlerinde sadece yağ bulunur. yaz aylarında yeterli miktarda bal depo etmeleri gerekir. Burası 30-35 kilogramlık bir yağ deposudur. kasları büzüşür ama bu. Hatta şiirdeki aruz vezninin ritminin Arap yarımadasındaki develerin bu yürüyüşlerindeki ritimden doğduğu bile rivayet edilir. Ağzı kapalı hücrelerdeki bal hiç bozulmaz. Arılar kendilerine yetebilecek miktardan 2-3 kat fazla bal üretebildiklerinden arıcılar da kovana şekerli şuruplar koyarak onlara bu ortamı hazırlarlar. Develerin susuzluğa dayanıklı olmalarının nedeni su kayıplarının büyük bir kısmının dokularındaki sudan olması. Artık arıcı için mahsul zamanı gelmiştir. onlar da hem kendileri hem de senin için bal üretsinler. farelerdedir.sağ seklinde değil sol . Burun mukozaları insana göre 100 kat daha büyüktür. Develer zaten çölde suya az gereksinim duyarlar. balmumu yapma. kandaki suyun pek etkilenmemesidir.
Ayrıca yer kürenin manyetik alanına karşı da hassastırlar. Bu sekil. ince tarafı üstünde dairesel bir yol çizer ve . Arı zehrine alerjisi olan kimselerde arı sokmaları ağır tepkilere hatta ölüme yol açabilir. Işık dağılımında mavi ve ona yakın renkleri daha iyi görürler. Yumurtanın niçin bir tarafı yuvarlak diğer tarafı sivridir? Eğer köşeli olsalardı kenarları dayanıklılık açısından çok zayıf olurdu. Halbuki arılar sadece iki durumda canlılara saldırır ve sokarlar: l) Kolonilerine bir tehdit olduğunda korumak için. Ultraviyole ışınlarını çok yansıtan çiçekler onlara daha parlak görünür. İşçi arılar çalışma mevsiminde 4-8 hafta yaşarlar. çiçekler ziyaret edilir. yavru yapma yetenekleri yoktur. Arılar bu yolculuklarında yollarını güneşin pozisyonuna göre saptarlar. çünkü arı tarafından sokulan insan ani bir hareketle arıyı fırlatınca arının iğnesi ile beraber zehir torbası ve ifrazat bezi de yırtılarak arıdan ayrılır ve soktuğu yerde kalır. 2) Korkutuldukları zaman. İlginçtir ki bu kalan zehir torbasındaki kaslar arıdan ayrılsalar bile zehri pompalamaya bir süre devam ederler. Arılar polenleri. Gözleri polarize ışığa karşı o kadar hassastır ki çok kalın bir bulut tabakasının ardından gelen zayıf bir güneş ışığıyla bile kötü havalarda yollarını bulabilirler. Hemen hemen tüm kuş yumurtalarının bir tarafı daha yuvarlak diğer tarafı da daha incedir. Arılar insanı soktuktan sonra genellikle ölürler.başlar. Bu nedenle tırnağın ucu ile bir an evvel iğneyi soktuğu yerden çıkarmakta fayda vardır. Bize bu derecede faydalı olan arılar etrafımızda dolaştıklarında veya balkonda kahvaltı sefası yaparken reçel tabağına konduklarında çoğu insan huzursuz olur. geri dönebilir. polen ve su toplanır. Şüphesiz böyle bir yumurtayı yumurtlamak da tavuk için bir işkence olurdu. Bir arı kovandan 7 kilometre uzağa gidip. Böylece hem ısı kaybı önlenir hem de yuvadaki yerden en iyi şekilde faydalanılır. yumurtaların yuvada birbirlerine en yakın ve en az hava boşluğu bırakacak şekilde durmalarını sağlar. Aslında dış yüzeyi en dayanaklı geometrik şekil küredir ama bu şekildeki bir yumurta da bulunduğu yerden yuvarlanıp gidince nerede duracağı belli olmaz. Kış mevsiminde ise arkadan gelen gençler olmadığı için ömürleri 5-7 ay sürebilir. Ancak arılar normal olarak kovanlarından ortalama bir kilometre kadar uzaklaşırlar. el kol hareketleri yaparak hızlı hareket etmemeniz önerilir. nektar. su ile karıştırıp larva halindeki yavruları beslemek için toplarlar. Bu nedenle arı kovanlarına çok yaklaşmamanız. İşçi arılar dişi olmalarına rağmen kısırdırlar. Arılar geceleri ortadan yok olurlar ama uyumazlar. Bunun nedeni minik arının sokma tehlikesidir. Buna karşın arı zehri bazı ağrılı hastalıkların özellikle romatizmanın tedavisinde kullanılır. Arılar renklerin çoğunu görürler. Yumurta yuvarlanıp gittiğinde düz gitmez. Gece boyu hareketsiz kalarak enerjilerini ertesi günkü yoğun işler için biriktirirler. Ultraviyole ışınlarına karşı da çok duyarlıdırlar. Kırmızı rengi hiç ayırt edemezler.
Kuşlar nasıl konuşabiliyorlar? Sadece papağan ve muhabbet kuşları değil. Böylece göz yolu ile uyarılan tavuğun hipofiz bezi bir hormon salgılar. Beyinde oluşan düşünceler daha sonra dilimize ve dudaklarımıza aktarılır. Her insan ağzı ile konuşur ama konusabilmeyi sağlayan asıl organ beyindir. Bu ses taklit yeteneği bazı kuşların doğasında vardır. Konuşma denilince ilk akla gelen kuş olan papağanlar Avrupa'ya ilk olarak Büyük İskender tarafından Hindistan'dan getirilmişlerdir. Bu hormon kan dolaşımına girer ve bu yolla yumurtalığa taşınır. Hayvanlar bu nedenle konuşamaz. Hem bunu hem de yumurtanın her iki tarafındaki farklı şeklini sağlayan yumurtanın çıkış yolu üzerindeki kaslardır. Kuşların ses organlarının memeli hayvanlardan çok farklı olarak gırtlakta değil de göğüs kafeslerinin dibinde. Papağan ve benzeri kuşların yaptıkları da konuşma değil. Yumurta. mükemmel bir ses tınısı ezberi ve tekrarıdır. üzerinde uğraşıldığında kargalar. Papağanlar arasında en iyi konuşan tür olan Afrika Papağanları'nın gelişi ise daha sonradır. Yani bu şekli ile yumurtanın düz bir yüzeyde yuvarlanarak kaybolup gitmesi mümkün değildir. İlerlemesi sırasında arkada kalan dairesel kaslar büzüşerek hem yumurtayı ileri iterler hem de bu kısmına baskı yaparak konik bir sekil almasına sebep olurlar. döllenme organlarında geçirdiği aşamalardan sonra 24-25 saatte oluşumunu tamamlar. Genel tahminin aksine yumurtanın yuvarlak yani daha geniş tarafı önce çıkar. Önce yumurta sarısı meydana gelir ve yumurta. yumurtanın önündeki kas gevşek durumda iken arkasındaki kas kasılır. Yumurtanın şeklinin ve kalın kısmının önce çıkışının nedeni de budur. saksağanlar ve sığırcıklar da konuşabilirler. Pek alakasız gözükse de tavuğun içinde yumurtanın oluşmaya başlayabilmesi için önce güneş ışığının veya yapay bir ışığın tavuğun gözüne çarpması gerekir. kuzgunlar.başladığı yere yakın bir noktada durur. kuşların yaptıkları konuşma değil. Ses organlarının bu yeri dolayısıyla tavuk. Sürüngenlerde ise bu düzenek yoklur. karın boşluğunun derinliklerinde yer alması kuşların bu ses taklit özelliklerini daha anlaşılmaz bir hale getirmektedir. Yumurta bu kanalın başında iken küre şeklindedir. Muhabbet kumarı 19. yumurta kanalını kesik kesik hareketlerle geçer. daralır. Aslında bu. yüzyılın ortalarında . yumurta kanalına geçer. sesleri ezberlemeleri ve taklit etmeleridir. Tabiatla içice yaşarken diğer kuşların seslerini taklit edebilmeleri sayesinde onlarla daha iyi iletişim kurabilmişler ve çevreye daha iyi uyum sağlayabilmişlerdir. Hatta bir kaç kelime söyleyebilen serçe ve kanaryalar bile kayıtlara geçmiştir. ördek gibi bazı kuşgiller kafaları kesildikten sonra da ötmeye devam ederler. Asıl önemlisi bu şekli ile yumurtanın kuştan veya tavuktan daha rahat çıkmasıdır. Buradaki dairesel kaslardan sırası ile geçerken. Çıkışa kadar yumurta kabuğu da sertleşir ve bu haliyle dışarı çıkar. Onların yumurtaları çıkışta küresel şekildedir. Hormon burada bulunan binlerce yumurtadan birinin içine pirer ve o yumurtanın aniden çok hızlı bir şekilde büyümesini sağlar.
Kendisine . Afrika filleri çok az ağaç bulunan kurak yerlerde yaşadıklarından kulakları daha büyüktür. Bu hortumu ile fil bir ağacı devirebilir. Bir günde 30 kilometre yüzebilirler. Yani gülmek daha az yorucudur. özellikle Asya filleri sakin ve uyumlu hayvanlardır. Fillerde dişler yeme değil de savunma amaçlı olup Asya fillerindekiler daha ince ve uzun ama daha hafiftirler. yerdeki bir toplu iğneyi alabilir. Fillerin kaslarının 40 bini hortumda bulunur. kulaklar soğutucu görevi yaparlar. Zamanla bazı kelimeleri unutur ve yerine yeni kelimeler öğrenir. Ancak bugüne kadar sirklerde ölümcül kazalara aslan ve kaplanlardan çok filler yol açmışlardır. Yapılan deneylerde fillerin zor öğrenen ama bir kere öğrenince ömür boyu unutmayan hayvanlar oldukları saptanmıştır. Suyun kokusunu 5 kilometre öleden alabilirler ve bir günde 250 litre su içebilirler. Filin kulaklarında bir çok kan taşıyıcı damar vardır. Filler parmak uçlarına basarak yürürler. Böylece hayvancağız kulaklarını oynatarak kendini serinlemiş hisseder. çünkü ayaklarının geri taraflarında kemik yoktur. surat asmak için ise 43 kasın çalışması gerekir. Ayrıca fil insanın dışında başı üstünde amuda kalkabilen tek hayvandır.7 ton ağırlık ile bir Afrika filine aittir. Bu inanış tam doğru değildir. emir ve soru sözcüklerini öğrenmekten hoşlanırlar. bu bölge sadece yağdan oluşmuştur. Fillerin en önemli özelliklerinden birinin kendilerine yapılan bir hareketi unutmadıkları olduğu söylenir. Filler. Bilindiği gibi filler çok büyük hayvanlardır ve havanın çok sıcak olduğu bölgelerde yaşarlar. İnsanda kalp tek bir kastan oluşmuşken gülmek için 17. Asya'da özellikle Hindistan'da ise fillerin saklanabilecekleri ağaç gölgeleri çok olduğu için oralarda yaşayanların kulakları daha küçük ve üçgenimsidir. Bir insanın vücudundaki kasların sayısı 600 iken bir filin gövdesinde 50 bin kas vardır. Bir papağan 500-600 kelime öğrenebilir. Örneğin fil zıplayamayan tek memeli hayvandır. yakalayıcı bir hortuma dönüşmüştür. Bugüne kadar yaşayan fillerin içinde büyüklük rekoru 4. Bunlar sıcak kanı kulağın yüzeyine taşırlar ve sıcaklığın buradan havaya gitmesini sağlarlar. Filleri diğer hayvanlardan ayıran bazı ilginç özellikleri vardır. selam. Papağanlar insan isimleri. Afrika filleri Asya fillerinden ortalama yüzde 5 daha büyüktürler. bu arada hortumlarını şnorkel gibi kullanarak hava alabilirler. ruhsal bakımdan kargagillerden daha az gelişmişlerdir.10 metre yükseklik ve 10. Uzmanlara göre papağanlar. Fillerin kulakları niçin büyüktür? Fillerin kulaklarının büyüklüğünün daha iyi işitmeleri ile bir ilgisi yoktur.Avustralya'dan Avrupa'ya getirilmişlerdir. Papağanların insan seslerini ve hayvanların bağırışlarını son derece benzeterek taklit etme ve parmaklarını kullanabilme yeteneklerine rağmen çok gelişmiş bir tür oldukları söylenemez. Filin burnu değişikliğe uğrayarak uzamış.
Yani at gözlüğü ile bakmak insan için olumlu bir davranış değildir ama atlar için durum farklıdır. diğer yönlerde olan hareketlerden etkilenmemeleri için gözlük takılır. insanın dostu olarak en ağır işlerde yardımcı olması. Aslında atlar için takılan gözlük. Canlıların gözlerinin algılayıp beyine bildirdikleri üç ana husus vardır: Biçim. ona etken olan diğer olayları veya faktörleri göremediğini veya görmek istemediğini anlatmak için kullanılır. binek hayvanı olarak daha uzak yerlere ulaşmasını sağlaması. savaşlarda ölüme beraber gitmesi o kadar eskilere dayanır ki bildiğimiz atın yabani soyu hakkında hiçbir bilgi yoktur. Bu da at için cisimlerin mesafelerini tespit bakımından büyük bir zafiyet yaratır. Atlar her iki yandaki gözleri sayesinde hem Önlerini hem de arkalarını görme yeteneğine sahiptirler. Dayak yedikten yıllar sonra sahibini öldüren develer görülmüştür. Nesneleri neredeyse iki misli büyük gören at tehlikeyi olduğundan daha yakındaymış gibi algılar. Atlara niçin gözlük takıyorlar? 'Olaylara at gözlüğü ile bakmak' ifadesi bir kişinin bir olaya tek bir açıdan baktığını. onların görüş kapasitelerini arttırmak için değil aksine azaltmak için takılır. Özellikle avcı olmayan otobur hayvanlar için tehlikeyi uzaktan sezip. Atın evcilleştirilmesi. iyi bir mesafe tahmini yaparak kaçabilmek çok önemlidir. ona etken olan diğer olayları veya faktörleri göremediğini veya görmek istemediğini anlatmak için kullanılır. renk ve mesafe. Bu nedenle de sürekli endişe içindedir. 'Deve kini' tanımı işte bu nedenle kullanılır. At arkasından ya da yandan yaklaşan tehlikeyi görür ama tehlikenin ne kadar yakın veya uzakta olduğunu kavrayamaz. Yarış atlarına koşu sırasında yandaki hemcinslerinden ürkmemeleri için yan taraflarını görmelerini engelleyecek gözlükler konulurken at arabalarını çekenlere sadece önlerini görmeleri. onların görüş . Ne var ki gözleri birbirlerinden çok uzaktadırlar.yapılan kötü bir hareketi hiçbir zaman unutmayan hayvan devedir. şekil olarak bile gözlüğe benzemez. Atlara niçin gözlük takıyorlar? 'Olaylara at gözlüğü ile bakmak' ifadesi bir kişinin bir olaya tek bir açıdan baktığını. Kendisini döven kim olursa olsun fırsatını bulduğunda intikamını alır. Bugün steplerde yaşlı bir aygırın önderliğinde sürüler halinde yaşayan ve yabani olarak nitelendirilen atların evcil atlardan türeme oldukları herkes tarafından kabul edilir. Aslında atlar için takılan gözlük. şekil olarak bile gözlüğe benzemez.
Ateş böceği nasıl ışık saçıyor? Yaz gecelerinin karanlığında otların arasında veya havada uçarken parıldayan. Yani ışık üretim mekanizması hakkındaki bilgiler hala teoride kalmaktadırlar. ateş böceğinde de benzer bir durum olduğunu sanan bilim insanları.. Özellikle avcı olmayan otobur hayvanlar için tehlikeyi uzaktan sezip. Bunun bilimsel adı 'soğuk ışık'tır ki günümüz teknolojisi bu ışığı henüz yapay olarak üretmeyi başaramamıştır.kapasitelerini arttırmak için değil aksine azaltmak için takılır. Yani at gözlüğü ile bakmak insan için olumlu bir davranış değildir ama atlar için durum farklıdır. Atlar her iki yandaki gözleri sayesinde hem Önlerini hem de arkalarını görme yeteneğine sahiptirler. Kesin olarak bilinen bunun moleküler seviyede kimyasal bir işlem olduğu. diğer yönlerde olan hareketlerden etkilenmemeleri için gözlük takılır. insanın dostu olarak en ağır işlerde yardımcı olması. Bilim insanları dünyada milyonlarca yıldır mevcut olan bu tabiat teknolojisinin önce çalışma mekanizmasını çözmek sonra da taklit ederek insanlık hizmetine sunabilmek için çalışmalarına hız vermişlerdir. Canlıların gözlerinin algılayıp beyine bildirdikleri üç ana husus vardır: Biçim. Nasıl ki normal bir ampul kendisine verilen enerjinin yüzde 4'ünü. bazı moleküllerin ayrışarak daha yüksek enerjili hale geçebildikleri ve bu fazla enerjiyi ışığa dönüştiirebildikleridir. Kısa bir zaman öncesine kadar sürtünme veya ısı olmadan ışık elde etmenin imkansız olduğuna inanılıyordu. geri kalanını ısı olarak yayıyorsa. At arkasından ya da yandan yaklaşan tehlikeyi görür ama tehlikenin ne kadar yakın veya uzakta olduğunu kavrayamaz. savaşlarda ölüme beraber gitmesi o kadar eskilere dayanır ki bildiğimiz atın yabani soyu hakkında hiçbir bilgi yoktur. Ne var ki gözleri birbirlerinden çok uzaktadırlar. . Aslında bu böceğin verdiği ışığın ateşle de sıcaklıkla da bir ilgisi yoktur. Nesneleri neredeyse iki misli büyük gören at tehlikeyi olduğundan daha yakındaymış gibi algılar. böceğin bu iş için kullandığı enerjinin tamamını ışığa dönüştürebildiğini tespit edince hayrete düştüler. Bu nedenle de sürekli endişe içindedir. gece karanlığında izini kaybettiren bu böceğin ismi ateş böceğidir. Yanına yaklaşıldığında ışığını söndüren.. yanıp sönerek sarı-yeşil bir ışık veren bir böceği görmüşsünüzdür. iyi bir mesafe tahmini yaparak kaçabilmek çok önemlidir. Atın evcilleştirilmesi. Aslında ateş böceklerinin ışık verme reaksiyonları o kadar hızlıdır ki bu fonksiyonun kademelerini incelemek hemen hemen imkansızdır. florasan ampul ise yüzde 10'unu ışığa dönüştürebiliyor. Bu da at için cisimlerin mesafelerini tespit bakımından büyük bir zafiyet yaratır. renk ve mesafe. Yarış atlarına koşu sırasında yandaki hemcinslerinden ürkmemeleri için yan taraflarını görmelerini engelleyecek gözlükler konulurken at arabalarını çekenlere sadece önlerini görmeleri. Bugün steplerde yaşlı bir aygırın önderliğinde sürüler halinde yaşayan ve yabani olarak nitelendirilen atların evcil atlardan türeme oldukları herkes tarafından kabul edilir. Gelelim ateşböceğinin ışık üretme mekanizmasına. binek hayvanı olarak daha uzak yerlere ulaşmasını sağlaması.
başta dinazorlar olmak üzere. İkincisinin ise yapısındaki gizem çözülmesine rağmen sentetik olarak üretilmesi hala mümkün olamamıştır. Erkekler dişileri aramak için geceleri uçarlar ve ışıklarını birbirleri ile iletişim kurmak için kullanırlar. onlar çoğalma kapasiteleri ve farklılaşarak yeni türler çıkarma yetenekleri sayesinde günümüze kadar gelebilmişler. Genellikle ısırarak zehirledikleri salyangozları yedikleri için kireçli toprakların olduğu nemli bölgelerde daha çok görünürler. bakteri ve mikropların insana verdiği zarar ve zayiata tarih boyunca hiç bir savaş sebep olamamıştır. okyanusların derinlikleri hariç dünyanın her köşesinde yaşamayı başarmışlardır. gıdamıza ortak olmakta. Bir kere böcekler. bir çok canlı türü tabiattan silindikleri halde. Ateş böceklerinde üretilen iki kimyasalın birleşiminin de ışık vermeye tam olarak yetmediği. En iyi ışık verimini gelişmiş dişiler verir. İlk bakışta boyutlarının küçüklüğü böcekler için bir dezavantaj olarak görülebilir. Parlamayı sağlayan kimyasal maddeler sayesinde. Böceklerin beden yapılarının küçük olması. İnsan en baştan beri böceklerle savaş halindedir. insanın ortaya çıkmasından milyonlarca yıl önce de dünyada yaşıyorlardı. O devirlerde onlarla birlikle yaşayan. böceğin ışık bölgesine yakın solunum organının ışık verme anında burayı oksijenle beslemesi gerektiği tespit edilmiştir. insanlar mı? Biz insanlar kendimizi tabiattaki en mükemmel varlık olarak kabul eder. Bu gizemli böceklerin 2 bin çeşidi olup erkekleri uçabilirken dişileri kanatsızdırlar. Muhteşem kas yapıları nedeni ile bir kaç milimetre boyunda olan bir sinek saniyede 330 kez kanat çırpabilir. Böcekler mi üstündür. Eğer insanoğlu kendi bedenine göre pire kadar kuvvetli olabilseydi bacak uzunluğu 90 santimetre olan ortalama bir insan 146 metre yüksekliğe sıçrayabilir. ışık elde elmede rol alan iki ana kimyasal madde üretilmekledir. Böcekler bu bedenleri ile her yere girebilmekte. Halbuki böcekler fare piresi ile yayılan veba mikrobu aracılığıyla tarihte 100 milyonun üzerinde insanın ölmesine sebep olmuşlardır. kolaylıkla kaçabilmekte. küçük bir karınca ağırlığının 50 katı kadar bir yükü . Böceklerle taşınan virüs. Bunlardan birincisinin kimyasal yapısı aydınlatılmış ve yapay olarak elde edilmiştir. Bilinmeyen bir başka ayrımı ise bu ışığı hangi şalterin açıp kapadığıdır.2 milimetre olan bir pire 196 milimetre yüksekliğe sıçrar ve 330 milimetre uzaklığa rahatça atlar. evimizde yaşamakta hatta kanımızı bile emebilmektedirler. Oysa böceklerin insanlarla savaşlarındaki başarılarının en önemli faktörlerinden biri de bu boyutlarındaki küçüklüktür. kazara onu yiyen bir düşmanı kusmak zorunda kalır ve bir daha başka ateş böceği yemeye teşebbüs etmez. Bacak uzunluğu 1. Oysa diğer canlılar bir yana insanlar böceklerle yaptığı savaştan bile galip çıkamamıştır. saklanabilmekte. Ateş böcekleri geceleri 3 saat süreyle ışık verebilirler. onların çok kuvvetli bir kas sistemine ve inanılmaz fiziksel özelliklere sahip olmalarını sağlamıştır. 247 metre uzağa atlayabilirdi.Ateş böceğinin karın bölgesindeki ışık organında bulunan guddelerden. dünyanın asıl sahibi olduğumuzu zannederiz. Bilim ve teknolojinin bu kadar gelişmesine rağmen insan bu savaşta nihai zafere ulaşamamıştır.
Eğer dünyadaki bütün böcekler bir araya gelebilselerdi. dişisinden görünüm ve ebat olarak farklıdır. Çekirgelerin sürü halindeki uçuşlarında 320 kilometrekarelik bir alanı kapladıkları görülmüştür. İpeği yapan ipek böceği ya da balı yapan arı da birer böcektir. İnsanların aksine hayvanlarda erkek daha güzeldir. dünyamızda yaşayan tüm insanların ve hayvanların ağırlıklarının toplamından fazla olurdu. O halde dünyamızın bu üstün yaratıkları ile savaşla. Çiçeklerin ve meyvelerin çoğunun üremeleri böceklerin taşıdıkları tozlarla olur. Güzellik ve gösteriş sadece kelebeklerde güzel olma amacına yöneliktir. parlak renkleri ve kuvvetli ötüşleri bir açıdan da yuvayı savunma sorumluluğunu taşımalarındandır. Dişiler kendilerini tabiat içinde veya yuvalarında gösterişsiz renkleri ile daha iyi saklayabilir. yaş ve cinsiyet konularında fikir verir. Onlar ömürlerinin büyük bir kısmını kuluçka devrinde geçirdiklerinden. Bu nedenle erkek cazip olmak zorundadır. Sadece dış görünüşü ile değil kuşlarda olduğu gibi özellikle çiftleşme zamanında sesleriyle. Dişileri cezbetmek için bu kadar gösterişli olmak erkekleri düşmanları için çok kolay bulunan bir av haline getirir. Böcekler üreme bakımından da insanlardan çok üstündürler. horozun ibiği hep ya düşmana karşı veya sürü içinde liderlik yarışındaki rakiplerine karşı etkileyici bir silahtır. daha dayanıklı ve hafif. Ayrıca böceklerin dünyada yaşadıkları yerlerde nüfus yoğunlukları da çoktur. kelebek şeklindeki kısacık . Bu özellikler ne kadar kuvvetliyse düşman o kadar ürküp çekinebilir. erkek aslanın yelesi. tabiatın dengesini bozmamaya çok dikkat etmemiz gerekmektedir. Çevresindekilere büyüklük. Aslında tüm kuşlar memeli hayvanlardan daha güzel ve süslüdürler. kuşların tüylerindeki melanin denilen bir maddeden kaynaklanmaktadır. Erkek geyiğin gösterişli boynuzları. iyi ile kötüyü ayırt etmeye. o yuvayı bırakıp daha başka kolay avlara yönelebilir. düşmanların dikkatlerini çekmezken çoğunlukla erkekler hedef olurlar. bunların toplam ağırlığı. Böceklerin bir çoğu insan kemiğinden daha sert. Ormanlık bir bölgede 4 bin 500 metrekarelik bir alanda. yani ötüşleriyle de rakiplerinden üstün olmaları gerekir. Kuşlarda erkeklerin daha iri olmaları. güç. Şükür ki tabiatın dengeleri hiçbir zaman buna müsaade etmez. toprağın üstünde ve altında 65 milyon böcek yaşayabilmektedir. Bu madde insanın saç ve derisinde de vardır ama miktarı kuşlardakine oranla çok azdır. etkiler. Kuşlar dünyasında niçin erkekler daha süslü? Hayvanlar aleminde genellikle dişiler erkeklerini seçerler. Bu. Şimdiye kadar böceklerin hep zararlarını anlattık. Hayvanlar dünyasında güzellik ve renklilik önemli bir iletişim aracıdır. Zaten şimdilik her iki taraf da belirgin bir üstünlük sağlamış değillerdir. mekanik ve kimyasal dış etkenlere hatta aside dayanıklı bir dış iskelete veya beden duvarına sahiptirler. Bir çift sineğin bıraktığı yumurtaların hepsi yaşasa ve bunlar erginleştikten sonra hepsi üremeye devam edebilse 5 ay içerisinde sayıları inanılmaz bir miktara ulaşırdı (l91'in yanına 18 tane sıfır koyun).itebilir.
kurbağa. Köpekler böyle değillerdir. Kediler balık ve sütü niçin severler? Suyu. Su. Bunu hem dişi kuşu davet hem de hakimiyetleri altında olan alanları belirtmek için yaparlar. Tabiatın kanunu dişi kuşlar için de geçerlidir. sadece bol miktarda yağ bezi vardır. Sıcak iklimlerde yaşayan aslan. Çok yıkanırsalar deri kurur ve çatlar. kedinin tüylerini ıslatır ve bu da kedinin soğuğa karşı olan direncini azaltır. Patileri ile balıkları sudan dışarı atar. zaten temiz bir hayvan olmaları. Belki bu nedenle köpekler suya girdikten sonra tozlu topraklı yerlere gidip yatarlar. Bir taraflarına su değdiğinde bütün vücutlarını yalayarak temizlemek zorunda kalmaları da cabası. Van ve Ankara kedileri diğer cinslere göre suyu daha çok severler. biraz kaprisli biraz da tembel olmaları ve suya girmenin menfaatleri açısından bir anlam ve amaç taşımamasıdır. Sahibi denize bir sopa veya küçük bir top attığında onu alıp geri getirmek için hiç düşünmeden. Erkeklerini zengin ve güçlü oldukları için seçerler. Köpekler insanlarda olduğu gibi ısı düzenlemesi için terlemezler. hakimiyet sahasının geniş olmasından ve daha fazla yiyecek imkanına sahip olmasındandır. Bu tercih tabii ki erkeğin sesinin güzel olmasından dolayı değil güçlü olmasından. Ne var ki su. Kaplan ve jaguarlar sudaki bir avı veya düşmanı yakalamak için hiç düşünmeden suya atlayabilirler. Şunu da ilave edelim ki. Aslında kediler de diğer bir çok hayvan gibi suda gayet iyi yüzebilirler. suya girmeyi. Kedilerin sudan uzak durmalarının diğer nedenleri. Zaten eski Mısırlılarda kedileri evcilleştirme düşüncesini yaratan da bu fare yakalamadaki ustalıkları olmuştur. ısı ayarını solunum sistemleri ile yaparlar. Kedilerin sudan nefret ettikleri inancı doğru değildir. Ev kedileri. özellikle yavru olanları havuz veya . Aslında erkekler yiyecek bulmak için çok zaman harcamazlar. kaplan. yıkanmayı sevmeyen kedilerin balığı niçin sevdiklerine gelmeden önce kediler sudan gerçekten mi nefret eder ona bir bakalım. Köpek derisinde ter bezleri yoktur. Soğuk bölgelerde yaşayan kar leoparı gibi akrabaları da gerekirse suya girerler ama derin yerlere yaklaşmazlar. küçük kuşlar ve fareleri avlayarak yaşamış olmasıdır. Günümüzde bile kedinin kuzey Hindistan ve güneydoğu Asya'da yaşayan türleri ırmakların kenarlarında dolaşarak balık avlarlar.yaşamlarında bu kadar güzel olmaları da haklarıdır doğrusu. Ev kedisinin balık sevmesinin yanında kuşlara ve farelere de olan düşkünlüğünün nedeni evcilleştirilmeden önce Nil vadisinde balık. köpeklere kedilerden daha fazla zararlıdır. Mısır'da evcilleştirilmelerinden önce yaşadıkları ortam su kenarları idi. Hayvanlar aleminde kuşların en çok ötenleri de erkeklerdir. Şüphesiz dişi kuşlar da en çok öten erkeği tercih ederler. Karaya çıktıklarında silkelenerek etraftakilere de duş yaptırırlar. mutlu bir şekilde suya atlarlar. bu arada gerekirse tamamen suya da girerler. Eğer bulunduğu yerin hava şartlarına göre bu kedi için önemli ise ıslanmaktan kaçınır. onlar daha çok öterler. memeli hayvan türleri içinde sadece yüzde 3'ü tek eşli iken kuş türleri içinde tek eşlilik oranı yüzde 90'dır. jaguar gibi akrabaları sudan kaçınmazlar.
bol yiyecek bulmak. uzun bir yolculuğa hazırlık olarak vücutlarında yağ depolama miktarlarını arttırdıkları. belki de göçmen kuşlar hayatlarında hiç kar görmediler. buzul çağı zamanlarından kalma olduğunu ileri sürenler de var. Bütün bu nedenlere rağmen geri dönüş sinyalini yine de biyolojik takvimlerinin verdiği biliniyor. geceleri ise yıldızlardır. Hava kapalıysa akarsular. Günümüz kedilerinin balık merakının vahşi atalarından gelen genlerden. Kuşlar göç ettikten sonra niçin geri dönerler? Kuşların kış ayları gelirken niçin güneye.akvaryumlardaki balıklara karşı aynı eğilimi gösterirler. Bu arada güney yarımkürede bu kadar kuşu besleyecek yiyecek olmaması aksine kuş avlayarak beslenen hayvanların çok olması da ilkbahardaki geri dönüşe etken. Göçmen kuş türlerinin bir çoğunun yolculuklarında yerin manyetik alanından da faydalandıkları tespit edilmiştir. Bu görüşlere göre kuşlar Eylül ayı civarında göçe başlasalar bile yağ depolamaya çok daha önce. Yapılan araştırmalar göstermiştir ki. ebeveynlerin işleri var. Bu. dağlar gibi yeryüzündeki coğrafik şekilleri kullanıyorlar. Soğuk havalar gelirken kuşların daha ılıman yerlere göç etmeleri tamam da göç ettikten sonra niçin tekrar geri dönüyorlar? Daha sıcak iklimlerde yaşamak. göçmen kuşların başlıca dayanak noktalan gündüz Güneş. Yakıt olarak vücutlarındaki yağı kullanan kuşların göç süresince kat ettikleri mesafeler de inanılmazdır. Zaten bu düşünülmüş. yazın en sıcak günlerinde başlıyorlar. karlı ortamda yaşamadılar. yiyeceksiz kalmadılar ama göçme işini tecrübeleriyle değil biyolojik takvimleri ve bunun tetiklediği hormonal değişimler sayesinde otomatik olarak yapıyorlar. çocukların okulları. Kışın beslenemeyecekleri için göç ettikleri bilgisi genel anlamda doğrudur ama kuşların göçü sanıldığı kadar basitçe izah edilebilecek bir olay değildir. kışı beklemeden hava şartlarındaki değişiklikleri hissettikleri an göç yollarına düştükleri şeklinde. Nil nehrinden getirdikleri balıkları çiğ olarak yedirdiklerinden bahseder. Bu mevsimde gündüzlerin uzaması nedeniyle yiyecek arama sürelerinin artması ve ana besinleri olan böceklerin çoğalması da diğer sebepler. Ekvator Afrikası'ndan dönen bir kuşun Doğu Anadolu'da bir ahırda bir evvelki yıl yaptığı yuvayı tekrar bulabilmesi de ilginçtir. Örneğin dış görünüşü ile diğer kırlangıçların aynısı olan Kutup Denizi Kırlangıcı her yıl Arktika'dan . Kuşların göç nedenlerinin atalarından. daha mutlu olmak için yüzlerce kilometre yol git. Ancak günümüzdeki görüşler. kuşların bu göç işini oturup düşünerek yapmadıkları bir gerçek. Gerçi insanlarda da göçmenlik yaygın ama onlar göç ettikleri yerlerde kalırlar. Birinci sebep. süt zevkinin ise Mısırlı bakıcıların yarattığı beslenme alışkanlığından kaynaklandığı anlaşılıyor. ılıman bölgelere göç ettiklerinin nedeni herkes tarafından bilinir.. Belki kar yağışının geleceğini bilmiyorlar. Kuşların göç ettikten sonra baharda tekrar geri dönmelerini uzmanlar çeşitli sebeplere bağlıyorlar. bu amaçla ıslanmaktan da pek kaçınmazlar. Yunanlı tarihçi Siculus eski Mısır'ı anlatırken kedi bakıcılarının onları ekmek ve sütle beslediklerinden. belirli bir ihtiyaç ve amaç uğruna yapılmıştır. şüphesiz baharda kuzey yarımkürenin ısınması. sonra da gerisin geriye dön. Kuşların göç ettikten sonra geri dönmeleri kadar. kuşların iç biyolojik takvimlerine göre belirli zamanlarda hormonal dengelerinin değiştiği. biraz insanların yaz aylarında yazlığa gidip dönmelerine benziyor ama insanlarda durum farklı.
. Kovanlardaki şekliyle dik duran her petekte.. tohumların dizilişlerindeki spiraller.. 144. Gerçi üçgen veya kare yapsalardı bu boşluklar olmayacaktı ama altıgenin bir başka özelliği daha vardır. l. 5. 89. kara çam kozalaklarında ve ananas meyvesinde ise 8 sağ.. Bu kadar ince duvar kalınlığına rağmen altıgen yapı nedeniyle büyük bir direnç kazanırlar ve arıların depoladıkları kilolarca balı rahatlıkla taşıyabilirler.. hatta insan vücudunun da bu oranda yaratıldığını ileri sürüyor. Bu dizinin ilginç bir yanı da on ikinci terimden yani 144'den sonraki ardışık sayıların birbirlerine oranlarının (233/144 = 377/233 = 610/377) 1. 8.. 2. Yüzyılın ikinci yarısında yaşamış matematikçi Pacial Luca tabiatta daima kenarları arasında 1.. her sayının kendinden önce gelen iki sayının toplamı olduğu bir dizi geliştirdi. Papatyanın ortasındaki sağ spirallerin sayısının 21.Antarktika'ya ve tersine 17 bin.618 oranı bulunan bir dikdörtgen bulunduğunu. Aslında matematiğin. Sayı arasındaki oranların da bu sayıya çok yakın olmalarıdır. bu dizide artarda yer alan sayılardır. 15.. geometrinin ve simetrinin en kusursuz örnekleri sadece bal peteklerinde değil doğanın her yerinde görülebilir.. 233. 21. Kesiti düzgün altıgenler oluşturan prizma şeklindeki petek gözlerinin dipleri bir piramit oluşturarak sona ererler. Sayı ile 12. sümüklü böceğin kabuğu... 34. sol spiral sayıları.. mineral krislallerindeki geometrik yapılar ve değişmez açılar. 13 sol spiral bulunması tesadüf değildir elbette.. Ancak bizler günlük hayatın hayhuyu içinde bu mükemmelliğin farkına varamayız. işçi arılar fazla mesai yaparak ve daha fazla balmumu harcayarak bu boşlukları doldurmak zorunda kalacaklardı. tavus kuşunun kuyruğundaki lekeler. Arıların bal petekleri niçin altıgendir? Arılar doğanın gerçekten usta mimarlarıdırlar. 55. duvar kalınlığı ise milimetrenin yüzde beşi kadardır. Ama birbirinin benzeri iklimde ve buzlarla kaplı bu iki yer arasında gidip gelmekte ne bulur bilinmez. mahkeme tarafından yakılma tehlikesine karşı da . toplam 35 bin kilometre uçar. Eğer beşgen.. Arıların petek gözlerini kusursuz bir şekilde altıgen yapmalarının başka sebepleri de vardır. sekizgen veya daire şekillerini seçselerdi bitişik gözler arasında boşluklar kalacak. petek gözleri yatayla sabit bir açı yapacak şekilde inşa edilirler. 13. Alanları aynı olan üçgen.. sol spirallerin ise 34 olması... 3.... Himalaya çamının kozalaklarındaki pulların aynı şekilde 5 sağ. Leonardo Fibonacci (1170-1250) isimli büyük matematik ustası ta o yıllarda.61803 olması. kare ve altıgen şekillerden toplam kenar uzunluğu en az olanı altıgendir. 610. Her bir gözün derinliği 3 santimetre. Yani aynı miktarda balmumu ile daha çok altıgen odacığın kenarı çevrilebilir. Kar taneciklerinin hepsi birbirlerinden farklı altıgen şekilleri. 8 sol spiral oluşturması. 377. tüm bunlar görünümü olarak kusursuz olmalarına karşın müthiş bir matematik düzen de gösterirler. örümcek ağları.. l.. Dikkat ederseniz yukarıda verilen sağ. 5. ...
zaman zaman da aşkını ifade eden iletişim ötüşleridir. insanları uyandırma arzusu ile bir ilgisi yoktur. Acaba mesai saatlerinin dışında ne yaparlar? Sinekler. Sabah Güneş doğarken ötmek sadece horozlara mahsus değildir. Horozların ötüş tempoları öğleden sonra saat 3'e doğru düşer. Evlerimizdeki sinekler kışın nereye gidiyorlar? Sineklerin her türü kışın ortadan kaybolur. diğerlerinin gözden kaybolmamaları için 'ben buradayım' mesajını veren. Aslında horozlar gün boyu öterler ama gün ağarırken ötmeleri daha kuvvetli. Gün boyu kuşlardan duyabileceğiniz en büyük ses hacmi bu saatlere rastlar. tehlikeyi haber veren. böcekler uyurlar mı? Sinekler ısıya çok hassastırlar. Yazın karasinekler gece gündüz evlerimizin baş köşesinde dolanırlarken sivrisinekler gündüzleri ortada görünmezler. 'Her horoz kendi çöplüğünde öter' ifadesi bu bakımdan çok doğrudur. Havaların ısınmasıyla birlikte de aniden ortaya çıkıverirler. Horozlar niçin sabah erkenden öterler? Horozun sabah erkenden. Horozların ötmeye başlamaları tam şafak vakti veya çok az öncedir. Buradan da sabah sabah ötmenin horozun biyolojik saatinde ayarlanmış olduğu anlaşılıyor. Ortalık da iyice sessiz olunca çok uzaklardan bile duyulabilir. gün doğarken ötmesinin. Kuşların büyük çoğunluğu da aynı saatlerde dallarda koro halinde ve kuvvetlice öterler. Gerek horozun gerekse diğer kuşların gün içinde ötmelerinin nedeni ise farklıdır. Gerek doğan Güneş'in ışığının etkisini gerekse yine aynı zamanda ötmeye başlayan diğer kuşların seslerinin etkilerini ölçmek amacıyla horozlar ışık ve ses geçirmez bir bölmeye konulmuşlar ama yine aynı saatte ötmeye başladıkları görülmüştür. Kulağa en çok horozun sesinin gelmesi. Onlar kendileri için öterler. onun sesinin diğerlerinden daha güçlü olmasındandır. daha canlıdır. yiyeceği.Leonardo da Vinci'nin çizimlerini göstererek meydan okuyordu. Horoz da her ne kadar uçamasa da bir kuş türü olduğundan onun da sabah ötüş nedeni aynidir. Öterek o gün boyu kendi alanı içinde olan kümesin ve tavukların yanına kimsenin özellikle diğer horozların yaklaşmamasını ikaz eder. Güneş bir bulutun arkasına girdiğinde oluşan sıcaklık . Zamanın heykeltraşlanın heykellerinde de bu oranı kullandıklarını belirtmeleri üzerine bu oran 'Tanrısal Oran' olarak da anılmaya başlandı. Bu sabah ötüşünün nedeni kuşun kendi hakimiyeti altındaki alanı belirtmesidir. Bu ötüşler.
Çoğu alacakaranlık saatlerinde. vücutlarından önemli miktarda bir ısı enerjisini bacakları yoluyla kaybederler. Zaten uykunun gizemi de tam çözülmüş değildir. Bu kilitleme o kadar güçlüdür ki. havadaki nem oranının düşük olması ve rüzgar. bitkiler. Öyleyse sivrisinekler aktif olmadıkları. günün en azından 22 saatlik bölümünde ne yapıyorlar? Kuvvetli ışık. Bu durum basitçe diğer ayaklarını dinlendirme olarak yorumlanır ama asıl sebep başkadır. Sineklerin. buz veya soğuk sığ suların üzerlerine konduklarında. onların çocuklarıdırlar. Boş vakitlerinde çoğunluğu. ineklerin uykuları ve bu sırada beyinde oluşan elektriksel dalgalar konusunda ciddi araştırmalar yapılmıştır. özellikle gelişmiş olanlarının yaşama şanslarını yok eder. dış ortamdan bağlantıyı koparmayı uyku olarak nitelendirirsek böcekler de uyur. böceklerin uyuyup uyumadıkları ise uyumak fiilinin tanımına bağlıdır. Aktif oldukları bu süre bir veya en çok iki saati geçmez. Fakat bu arada beyinlerinde neler oluştuğunu kimse bilmiyor. Belki dikkat etmişsinizdir kuşların büyük bir kısmı uyurken kafalarını kanatlarının altına sokarlar. tendon gevşer ve kilit açılır. köpeklerin. Kuş uyuyacağı vakit bacaklarını kısar ve ağırlığı bu bağlantıya yüklenir. çimenler ve ağaçlar üzerinde dinlenirler. Bunun sonucu pençelerini tünediği yer etrafında iyice kapatır. Onların da bizim gibi uyudukları hatta rüya bile gördükleri kesin olarak biliniyor. Bu nedenle tek bacakları üstünde durarak ciddi bir enerji tasarrufu sağlarlar. Yani evinizde gördüğünüz sinekler geçen senekiler değillerdir. örneğin kedilerin. İnsanların olduğu yerlerde yaşayan sivrisinekler çoğunlukla gece faaliyet gösterirler. Renkleri ve boyutlarından dolayı onları oralarda fark etmek kolay değildir. Kuş hareket edeceği vakit bacaklarını düzleştirir. Bazıları ise evlerin odalarında loş köşelerde kalırlar. özellikle leylek. balıklar da. Kuşların bacaklarında tüy yoktur. ayaklarının altına kadar uzanan 'fleksor tendonu' denilen bir kilitleme mekanizması vardır. Kuşlar nasıl tek ayakları üzerinde uyuyabiliyor? Kuşların bacaklarının arkasında. sivrisineklerin işe çıkmalarına mani olan en önemli faktörlerdir. flamingo gibi uzun bacaklı olanlarının sadece uykuda değil uyanıkken de tek bacak üzerinde durmayı tercih etmeleridir. kuşun minik gövdesinin salınımına hiç bir şekilde müsaade etmez. otlar. işin bir başka ilginç boyutu da kuşların bir kısmının. Kar.değişikliğinden bile etkilenirler. sabaha karşı ve akşamüstü daha aktiftirler. Bahar aylarında gelişmiş birer karasinek olarak yaşantımıza katılırlar. . Ancak bir karasineğin veya örümceğin beynine elektrik kabloları bağlayıp bir molekül boyutundaki beyinlerinde neler olup bittiğini araştırmak hala pratikte pek mümkün değil. Bu sayede kuşlar elektrik tellerinin üzerlerinde. Hareketsiz kalıp. İşte bunun sebebi de kafalarından oluşacak ısı kaybını sıcacık tüylerinin altında önlemektir. evcil olanlar kafeslerinde incecik bir tel veya tahta parçası üzerinde düşmeden uyuyabilirler. Kış günlerinde bazı bölgelerde sıfırın bile çok altına inen sıcaklıklar onların. Lavra veya yumurta halindekiler ise yaşamaya devam ederler. Memeli hayvanların.
Böylece idrarlarını yaparken su kaybını da önlemiş olurlar. Bu da nedense insanlar tarafından bir uğur olarak kabul edilir. Kafasına kuş pisliği isabet eden biri önce onu nasıl temizleyeceğini düşüneceğine en yakın piyango bayisini aramaya başlar. Yavrularını gelişene kadar buralarda büyüttüler. kayaların arası veya saklanabilecekleri herhangi bir yer olabilir. Güvercinlerin ana yurdu Kuzey Afrika'dır. Aslında üzerimize düşen kuşun dışkısı değil idrarıdır. minik güvercinler yoktur. özellikle güvercinlerin yoğun olduğu yerlerde çok fazla kuş pisliği göremezsiniz. Yani kuşlarda idrar ve dışkı aynı anda aynı yerden atılır. Sonradan başka bölgelere göç eden güvercinler bu içgüdüsel alışkanlıklarını buralarda da sürdürdüler. Ortalıkta niçin ölü güvercin görmüyoruz? Genellikle hayvanlar kendilerini ölüme yakın hissettiklerinde ölümü beklemek için bir yerlere gizlenirler. Buralarda yuvalarını kayalıkların üst noktalarına kuruyorlardı. Kuşun idrarında üre değil suda çözülemeyen ürik asit bulunur. çatı gibi yüksek yerlerine kurdular. hayvanın kendisini güçsüz hissetmesi nedeniyle bir düşmanla karşılaştığında karşı koyamamak ve kaçamamak korkusudur. Yuvalarını yüksek binaların pencere. Kuşların pisliği genellikle beyaz renktedir ama ortasındaki küçük siyah kısım. güvercin. kendi vücutlarına zarar vermez {arabalarımızın boyalarını ise mahveder). Zaten güvercin yavruları çok hızlı büyürler. Bunun nedeni güvercinlerin yuva kurdukları yerlerdir. Bu güç/ağırlık oranlarını korumaları için kuşlara tanınmış bir ayrıcalıktır. Saklandıkları yerlerde öldükten sonra da vücutları bir şekilde ya bir başka hayvan ya da böcekler tarafından yenilerek yok edilir veya kendi kendilerine çürüyerek toprağa karışırlar. Bu ürik asit toksik değildir. bir ağaç kovuğu. Hiç dikkat ettiniz mi? Bütün bu güvercinlerin boyutları üç aşağı beş yukarı aynıdır. Öbür hayvanlar gibi yanlarında yavruları. Onlar yeterince emniyetli görmedikleri ağaçlara yuva yapmazlar. Yani yavrular uçabilecek hale gelince boyut olarak büyüklerinden farkları kalmaz. çünkü kuşlar tuvaletlerini havada yani uçarken yaparlar. meydanlarda insanlardan hiç çekinmeden dolaşan güvercinler bazen balkonlarımıza bile konarlar. Sokaklarda. . Kısa bir süre içinde vücutları tüy ve teleklerle örtülür. Bu sayede aşağıdan gelecek düşmanlarını görebiliyorlardı. Buradaki içgüdü. Şehir hayatının bir parçası haline gelen serçe. birinci ay sonunda uçarak anne ve babalarını izlerler.Kuşların niçin hep havada pislediklerini düşündünüz mü hiç? Kuşların. karga gibi kuşlar da etrafta çok miktarda bulunmasına rağmen bunların ölülerine aynı nedenle hiç rastlayamazsınız. dışkıdır. Ancak bu durum kuşların hiç dışkıları yok anlamına gelmez. Bu.
Mürekkep uca sürekli ve düzgün olarak geldiğinden dolgun. Mürekkepli metal kalemler aslında ta Romalılar devrinden beri biliniyordu ama John Mitchell adlı bir İngiliz 1822'de ilk kez makine yapımı çelik ucu imal etti. Tükenmez kalemlerde mürekkep kağıda. Normal yazı kalemlerinde bu bilyenin çapı l milimetre. özel bir kimyasal birleşime sahip olup çabuk kuruyan türdendir. pirinç uçtaki yuvaya yerleştirilmiş olan minik bir bilye aracılığı ile aktarılır. seri üretimine geçilememiştir. kaz. Uçaklar 2-3 bin metreye çıkınca hava basıncı oldukça azalır. bu nedenle de parmaklar daha fazla ve çabuk yorulurlar. mürekkep akıtmayacak bir kaleme ihtiyaç duydu. kağıt üzerinde dolma kalem ucundan çok daha az bir sürtünmeyle ve çok daha çabuk hareket edebildiğinden yazma hızı büyüktür ancak bilye ucun kağıt üzerine sürekli olarak değmesini sağlamak için kalemi daima kuvvetle bastırmak gerekir. Bilye uçlu kalem aranan bu özelliklece sahipti. İlk insanlar sivriltilmiş çakmak taşları ile hayvan kemiklerinin üstüne resim kazırlardı. Mısır. Tükenmez kalem mürekkebi. daha ince yazılar için 0.7 milimetredir. kuğu. karga gibi kuşların kanatlarındaki tüylerin mürekkebe daldırılması şeklinde kullanılan tüy kalemler yaygınlaştı. Yunan ve Roma medeniyetlerinde saz ve bambu gibi bitkilerin içi boş saplarından yapılmış kamış kalemler kullanılırken. Başlangıçta sadece havacılar tarafından kullanılırken kısa zamanda geniş halk tabakalarına da yayıldı. temiz ve lekesiz bir yazı yazılmasını sağlar. Alakasız gibi gözükse de tükenmez kalemin tekrar gündeme gelmesinde uçakların gelişmesinin etkisi olmuştur. Halbuki bu kalemin ilk modeli 1880 yıllarında ortaya çıkmış ama pek rağbet görmemiş. giysileri de berbat ediyordu. Tükenmez kalem adı ile bilinen bilye uçlu kalemin son yılların bir buluşu olduğu sanılır. Güneş ışığında kararan gözlük camları nasıl yapılıyor? . Bilye mürekkebin yuvadan dışarı çıkmasını önler ama yuvasında döndükçe yüzeyine sıvanan mürekkebi kağıda verir. Dolmakalemin haznesinde atmosferik basınç altında doldurulan mürekkep dışarıdaki basınç düşük olunca kendiliğinden akıp yazıları da. dolma kalem mürekkebinden daha farklı. Türkçeye Arapçadan geçen kalem sözcüğünün kaynağı 'kamış' anlamına gelen eski Yunanca 'kalamos' sözcüğüdür. Tükenmez kalemdeki bilye uç. Genellikle bir tükenmez kalemin 2-3 kilometre boyunda bir çizgi çizmeye yetecek kadar mürekkebi vardır. İkinci Dünya Savaşı'nda Amerikan Hava Kuvvetleri uçuş personeli için havada kullanabilecekleri. Ortaçağda kağıdın üretimi ile beraber.Tükenmez kalemin dolmakalemden farkı nedir? Kalemin tarihi yazınınkinden de eskidir. Dolmakalemler ise sertleştirilmiş yapay kauçuğun elde edilmesinden sonra yapılabildi.
En ve boyları yaklaşık 25'er santimetre. denize düşmüş bir uçağın kutuları 7 sene sonra çıkarılabilmiş ama buna rağmen kayıtlar sağlıklı olarak dinlenebilmiştir. Bu malzemeler çoğunlukla alimünyum ve plastiktir. Kutuların et kalınlıkları ise 6-7 milimetre kadardır. gümüş atomları tekrar birleşerek gümüş kristalleri haline dönüşürler ve gözlük camının rengi normale döner. . ortam çok ışıklı da olsa kararmazlar. hiçbir rengi yansıtmazlar ve dolayısıyla kararırlar. Gözlük camlarına bol miktarda ultraviyole ışın ihtiva eden güneş ışığı geldiği zaman kristallerdeki gümüş iyonları etkilenerek gümüş atomlarına dönüşür ve camın içinde küçük gümüş parçacıklar oluşturmaya başlarlar. Karakutu bu kadar sağlam malzemeden yapılıyorsa neden uçağın tümünde aynı malzeme kullanılmıyor? Uçakların rahatça havada kalabilmeleri. Kutular ayrıca ısıya ve yangına karşı tedbir olmak üzere plastikle çevrili sıvı köpük ile de donatılmışlardır. arabaların içinde. Fotokromatik camlar gördüğümüz ışığa değil ultraviyole ışınlarına hassastırlar ve reaksiyona girerler. Başlarda gözlük camının tümü fotokromatik olarak yapılıyordu. Her iki yöndeki kimyasal reaksiyonlar da çok hızlı cereyan ederler. Bu gümüş parçacıkları sivri uçlu ve o kadar düzensiz şekillerdedirler ki gelen ışığı olduğu gibi absorbe ederler. Bu siyah-beyaz fotoğrafçılıktaki partiküllerin oluşumuna benzer ve tamamen kimyasal bir reaksiyondur. Eğer fotokromatik camlar tekrar eski haline dönmezlerse fırında kısa süre ile (çerçeveyi eritmeyecek kadar) ısıtılmaları önerilir. Tabii kararma olayı da camın kalın olduğu kısımlarda daha koyu. Kutular o kadar sağlamdırlar ki. Gözlük tekrar loş bir ortama götürüldüğünde.01 ile 0. ince kısımlarda daha açık oluyordu. derinlikleri 12-13 santimetredir.1 arasında gümüş kristalleri ihtiva eden özel camlardan yapılırlar.Güneş ışığına maruz kaldığında kararan gözlük camları ilk olarak 1960'ların sonlarında geliştirildi. yaygın olarak kullanılmaya başlanılması ise 1990'lı yıllarda oldu. Sonraları kutular uçağın kuyruk kısmına konulmaya başlanıldı. Dolayısıyla ultraviyole ışınlarını geçirmeyen camların arkasında. Kristaller normalde şeffaf olup son derecede küçüktürler ve gözlük camına bakıldığında fark edilmezler. Uçakları niçin karakutunun malzemesinden yapmıyorlar? Uçak kazalarında uçak paramparça olsa da. denizin dibine gitse de hemen kokpit denilen pilot kabinindeki son konuşmaları kaydeden karakutular aranır. uzun mesafelere az yakıtla ulaşabilmeleri. Bu bölge uçağın en ağır kısmı olduğundan düşüş anında bu ağır parçalar kutuların üzerlerine düşerek zarar verebiliyorlardı. mümkün olduğunca hafif malzemeden yapılmış olmalarına bağlıdır. Tabii bu. Günümüzde ise merceğin milimetrenin binde 150'si kalınlığındaki kısmı bir banyoya daldırılarak fotokromatik tabaka kimyasal reaksiyon yolu ile merceğin bünyesine işleniyor. Kokpitteki sesleri ve uçuş bilgilerini kaydeden her iki kutu da paslanmaz çelikten yapılır. Başlangıçta kutular kanatların birleşme noktasına yakın bir yere konuluyorlardı. Sonraları merceklerin üzerleri milimetrenin binde beşi kalınlığında kaplanmaya başlandı. Bu tip gözlük camları fotokromik veya fotokromatik adı verilen ve yüzde 0. Çoğunlukla korkunç kaza enkazı arasından sağlam olarak bulunan bu kutular sayesinde kazanın nedenlerine ulaşılır.
doğrudan omuriliğin komutlarıyla gerçekleşmiştir. . Bütün vücuda dağılmış milyonlarca sinire karşılık beyinden ve omurilikten yalnızca 43 çift sinir çıkar. kası kemiğe bağlayan tendona minik lastik bir çekiçle sertçe vurursa bacağınız ileri doğru fırlar. Doktorlar niçin dizimize çekiçle vuruyorlar? Canlılarda yaşama savaşı her zaman en hızlı tepkileri olan türlerin yararına sonuçlandığından. beynin denetiminden geçmeksizin. Bir sandalyeye rahatça oturup bacak bacak üstüne atarken doktor dizkapağının hemen altına. Reflekslerde komuta omuriliktedir. Bu alanda uzmanlaşmış bir doktor basit bir kaç testle sinir sisteminin işleyişine ve ne kadar sağlıklı olduğuna ilişkin pek çok bilgi edinebilir. Görüldüğü gibi refleks. en basit organizmalarda bile haber alma organları (duyu organları). Uçağın malzemesini karakutu malzemesinden yapmak. Diz kapağı refleksinin sınanması özellikle omuriliğin işleyişi konusunda bilgi veren önemli bir tanı yöntemidir. yani sinir sistemi gelişmiştir. Uçak yere bir bütün halinde çarpsa da düşen bir asansörde olduğu gibi yolcular çarpmanın şiddetinden hayatlarını kaybederler. yani beyin devrede olmadan. Bu nedenle de uçağın yapıldığı malzeme bu açıdan önemli değildir.uçağın kuyruk kısmındaki koltuklar insanlar için daha emniyetlidir anlamına gelmez. Havada bir şekilde infilak ederek düşen uçaklarda yolcuların kurtulma olasılığı yoktur. Çekiçle vurulduğunda bacağın normalden fazla hareket etmesi tümörden kalsiyum eksikliğine kadar bir çok hastalığın habercisi olabilir. Omurilik ise bu basınca dayanabilmesi için kasların kasılması gerektiğini bildirir ve bacak tekrar geri hareket eder. ancak bu yer karakutuların uçağın enkazından en uzağa düşmesini sağlamaktadır. Bunlar merkezden ayrıldıkları sonra gitgide dallanarak vücudun her yanına dağılırlar. Örneğin elimiz sıcak bir tencereye değdiğinde aniden çekmemiz bir reflekstir. Dize çekiçle vurularak yapılan kontrol tek başına tabii ki yeterli bilgi vermez. Refleks bir uyarıya vücudun ani ve otomatik olarak cevap vermesidir. Doktorlar bir ön bilgi almak için bu çabuk ve kolay testi yaptıktan sonra vücut üzerinde diğer muayene ve kontrollerine devam ederler. Uçağın içine sıvı köpük doldurmak elektronik aletleri koruyabilir ama insanların sadece ölüm nedenlerini değiştirir. Bu rengin tercih edilmesinin sebebi enkaz arasından daha rahat fark edilmeleri içindir. Karakutuların renkleri kara değil turuncudur. parçalanma ve yangından zarar görme tehlikelerini önler ama ne yazık ki bu malzemeden yapılmış bir uçak da uçamaz. Vücudumuzun her yanı sinirlerle örtülü olduğu halde sinir hücrelerinin gövdeleri yalnızca beyinde ve omurilikte bulunur. hareket organları (kaslar) ve bunlar arasındaki ilişkiyi sağlayan organlar. Beyne bilgi gidebilir ama refleks olayında beyin aktif olarak rol oynamaz. Uçak kazalarının nedenleri değişiktir. Bu reflekste de baldır kaslarındaki duyu sinirleri kasın genişlemesine tepki gösterirler ve yeni sinir sinyalleri oluşturarak kaslara hafif bir basınç uygulandığını ve gerildiklerini omuriliğe iletirler.
basıncını ve nem oranını ölçen aletler vardır. Hem üzerlerindeki değerler kaydedilir hem de oldukça pahalı olan bu ölçüm aletlerinin tekrar kullanılabilmeleri sağlanır. Bu balonlar yaklaşık 30 bin metre yükseklikte patlayacak şekilde yapılmışlardır. Balonun ağzının ideal bir biçimde bağlanmış olduğunu kabul etsek bile havada yükselebileceği mesafe yine de sınırlıdır. Bu üstün başarısından dolayı takdir bekleyen Larry'e ulusal havacılık kurallarını ihlal etti diye . Küçük uçan balonlar en çok 10 bin metreye. Hava tahmin balonlarına bağlı hava sıcaklığını. hacmine ve malzemenin kalınlığına bağlı olarak belirli bir yükseklikte patlar. Tam yükselmeye başlarken yere bağlı halat kopmuş ve kontrolsuz bir şekilde 5 bin metreye kadar yükselmiş. sepetinde insan taşıyan büyük balonlar 30 bin metreye. Yükseldikçe hava basıncı azaldığından ve balonun iç basıncı dışındakinden daha yüksek kaldığından balon yükseldikçe şişmeye başlar.Uçan balonlar ne kadar yükseğe çıkabilir? Bazen çocuğa alınan bir uçan balon elinden kaçabilir. Hep beraber havada yükselen balona bakakalınır. Balonların belirli yükseklikte dış basıncın azlığına dayanamayıp patlamalarından bazı bilimsel gözlemlerde de faydalanılır. Kaç tane uçan balon bir insanı uçurabilir? Bu deneyi ilk olarak ABD Caiifornia'da Larry Walters. Aletler açılan bir paraşütle yere yumuşak iniş yaparlar. bilim insanları tarafından içinde ölçüm aletleriyle birlikte yollanan araştırma balonları da 40 bin metreye kadar yükselebilirler. Onları bulanların ilgili makamlara götürmeleri artık aletlerin ne olduklarını anlamalarına veya insaflarına kalmıştır. çok az da olsa hava daha doğrusu helyum kaçırırlar. bildiğimiz çocuklar için olan uçan balonlarla değil meteoroloji balonları ile yapmıştır. emniyet olsun diye de yere bir halatla bağlanmış. bir ağacın tepesine veya bir vadi yatağına da düşebilirler. Bu ölçüm aletleri bir tarlanın ortasına. kendisi de alimünyum bir sandalyeye oturmuş. Sonunda balonun yapıldığı malzemeye. Bu arada yanında bulunan telsizle yakından geçebilecek uçakları ikaz etmeyi de ihmal etmemiş. Bundan sonra yanında bulunan tabanca ile yüksekliği kontrol için balonları tek tek patlatmaya başlamış. Bu balon havada ne kadar yükselecektir acaba? Uçan balonların doldurma uçları ne kadar iyi bağlanmış olursa olsun. Larry 42 tane balonu kendine bağlamış. Balonları tek tek patlatarak inerken biraz da şanssızlığından. balonları bağlayan teller elektrik hatlarına takılmış ama sonunda yere sağ salim inmeyi başarmış. Havadan çok daha hafif helyum gazı ile şişirilen bu balonların ağızlarından kaçırdıklarını eve getirdiğimiz ve tavana yapışıkmış gibi havada duran balonun sabah olunca porsuyup yere inmiş olduğunu görünce anlarız.
Gözümüz şekilleri görür. Bu kitabı dakikada 150 kelime okuyan bir kişi 10 saatte. zeplin türü hava araçlarının hacimleri çok büyüktür. Helyum gazı kullanılarak tekrar eski günlerine dönmesi ümitle beklenmektedir. Bu nedenle balon. 500 kelime okuyan 3 saatte.ilgililer çok kızmışlar ve cezalandırmaya karar vermişler. bin kelime okuyabilen . 3 metre çapında bir kaç balon bulabilir ve helyumla şişirebilirseniz 55 kilogram ağırlığındaki eşinizi kaldırmaya 4 tanesi yetecektir. Halbuki okuma sırasında ağız. İnsanlar sadece göz ve beyin arasında olması gereken okuma işleminin arasına bazı lüzumsuz alışkanlıklar katarlar. insanın sahip olduğu kapasiteye göre hayli yavaştır. Hindenburg zeplininin bu nedenle başına gelenlerden dolayı zeplinle yolculuk tarihe karışmıştır.150 tanesini alıp eline verirseniz. Helyumun bir litresi havadan l gram hafif olduğuna göre bu balon ucuna bağlanan 14 gram ağırlığı havaya kaldırabilir (balonun kendi ağırlığı ve ip ihmal edilerek). tabii teorik olarak. Yani bir litre helyum. kimileri ise yazıyı içinden kelime kelime okur. Hızlı okuma tekniği nedir? Bir resme. patlamasına neden olabilir. Bu hikayenin gerisi bilinmiyor ama biz hesap yolu ile kaç uçan balon bir insanın ayağını yerden kesebilir bulabiliriz.137 santimetreküp yani 14 litre eder. bir litre havadan yaklaşık l gram daha hafiftir. Diyelim ki çocuğunuz 30 kilogram ağırlığında. Bu şekilde normal bir satın okumak için gözümüzü 8-12 kere hareket ettirmemiz gerekir. Bir litre hava l gramdır diye bilinir ama onun yüzde 80'inin nitrojen olduğunu düşünürsek bir litre hava.09 gram olan hidrojen bu işler için idealdir ama çok yanıcıdır. Aslında bir litresinin ağırlığı 0. Halbuki gözümüzün bir bakışında birden fazla kelimeyi görebildiğimizden aynı uzunluktaki bir kelimeyi 2-3 göz harekeli ile okumamız mümkündür. kiminin okurken dudakları kıpırdar.18 gramdır. 30 metre çapındaki bir balon ise 14 ton ağırlığı kaldırabilir. Bir litre helyum 0. en ufak bir kıvılcım. Aslında ikisi arasında bir fark yoktur. 30 santimetre çapındaki bir balonu tam küresel düşünüp hacmini hesap edersek 14. beyin de değerlendirir. Eğer daha büyük. Yavaş okumamızın birinci nedeni gözümüzün görme alanını iyi kullanmamamız yani okurken her kelimeye tek tek bakmamızdır. damak ve gırtlak gibi organların çalışmalarına hiç gerek yoktur. örneğin 400 sayfalık bir kitapta yaklaşık 96 bin kelime vardır. hemen hemen saf nitrojen kadar yani 1. Ancak okumayı öğrenmeye başladığımızdan beri edindiğimiz ve hemen herkeste bulunduğu için farkına varamadığımız bazı alışkanlıklar nedeni ile okuma hızımız. dil.25 gramdır diyebiliriz. dudak. bir karikatüre bakarız ama bir yazıyı okuruz. Bütün bu kötü alışkanlıklar okuma süresince ekstra bir güç sarfettirdiğinden okurken çabucak yorulmaya da sebep olurlar. Günümüzün baş döndürücü temposunda yavaş okuyarak zaman kaybetme lüksümüz yoktur. Kimi duyulacak şekilde (özellikle çocuklar) sesli okur. bir anda yanınızdan kaybolup havalandığını görebilirsiniz. Her biri 14 gram kaldırma gücündeki balonlardan 2.
dakikada 2 bin 500 kelime okuyarak ABD'yi yöneten John Kennedy hızlı okuyarak daha iyi anlamanın mümkün olduğunun kanıtlarıdır. Alfa ışınları deriden geçemezler.ise l. Çok fazla kişisel yetenek gerektirmeyen hızlı okuma tekniği ile okumak. Nükleer enerjinin esasını anlamak için çok fazla fizik. beta ve gama. Radyasyon nedir? Nükleer enerji denilince aklımıza Hiroşima ve Nagasaki'ye atılan atom bombaları. Devamlı bir çalışma sonunda sütunu tamamıyla anladığınızı göreceksiniz. nükleer atıklardan çıkmaz tabiatta da bol miktarda vardır. Yalnız ışıma yolu ile değil besinler yolu ile de vücuda girebilir. Nükleer santralarda kullanılan yakıtın en bilineni uranyumdur.. Bunların içinde anlama bakımından sütun okuma en etkin olanıdır. Uranyum gibi kararsız elementler gerek atomik yapılarına müdahale edilerek gerekse tabiattaki halleri ile bir başka elemenle dönüşebilirler. gama ışınları ise deriden ve . matematik bilmeye gerek yoktur. nükleer enerji ile çalışan uçak gemilerinde de. Bu dönüşüm işi olurken uranyum atomunun içindeki bazı parçacıklar da ışık olarak yayılırlar. Kontrol altında kullanıldıkları zaman ise insan yaşamını iyileştirmekten sağlığa kadar bir çok konuda insanlığa bahşedilmiş birer lütufturlar.. kimya. sütunun ortasından bir doğru boyunca sözleri aşağıya doğru kaydırmak yeterlidir. Radyasyon olayında üç ana ışık türü vardır: Alfa. Okumamızı yavaşlatan en önemli psikolojik etken ise hızlı okursak anlayamayacağımızı zannetmemizdir. denizaltılarda da aynıdır. konsantrasyonun yanında kültüre ve sürekli egzersiz yapmaya da bağlıdır. beta ışınları deriden çok az miktarda geçebilirler. Gelelim radyasyona. Bu ısı reaktörün etrafında dolaştırılan suyu buhar haline çevirir. Türbinlere verilen buhar da türbinleri çevirir. sütun okumak. Prensip. Uranyum santralde başka bir yakıta dönüşürken ortaya müthiş bir ısı çıkar.5 saatte bitirebilir. Sonunda türbinler de kendilerine bağli elektrik jeneratörlerini çevirerek elektrik üretirler. Yani radyasyon bir ışıktır. kömür. Yani tarihte kurşundan altın elde etmek için uğraşan simyacıların başaramadıkları işin benzeri uranyumda kendi kendine oluşur. Etrafındakilerden sürekli 'tane tane oku' veya 'yüksek sesle oku' direktiflerini alan bir çocuğun bu alışkanlığı zamanla kökleşmiş hale gelir. Daha geniş sütunlarda da yine aynı şekilde ancak her satırda kelimeleri birer atlayarak yani 4-5 kelimelik bir satırda ikinci ve dördüncü kelimeleri okuyarak sütunu taramak yeterli olmaktadır. Bu teknikte 3-4 kelimelik dar bir sütunu okuyorsanız. çapraz okumak gibi çeşitlidir. Sadece atom bombasından. Tüm bu koşulları sağlayanlar rahatlıkla dakikada bin kelime okuma seviyesine çıkabilmektedirler. petrol ürünleri kullanarak ısı enerjisi elde ediyorsak nükleer enerji de öyledir. Basit fakat disiplinli bir eğitimle kazanılacak zaman muazzamdır. Halbuki dakikada 6 bin kelime okuyarak küçük yaşta üniversiteye giden Mariel Aragon. Çernobil'deki nükleer santral kazası ve nükleer atıklar gelir. Nasıl odun. Gözler diğer kelimelerin resimlerini çekecek ve beyne ileteceklerdir. Nükleer enerji ve onun sonucu radyasyon iyi amaçlarla kullanılmadıkları zaman insan neslini dünyadan silebilecek kadar tehlikelidirler. Süratli okuma teknikleri ise paragraf okumak.
enfraruj ve ultraviyole tedavileri. Mağara duvarlarına resim benzeri şekiller yapan atalarımız bunları duvarlara yumurta akı. Vücudumuz hücrelerden. yüzeylerin ıslanabilir. Tabii bu arada ışına maruz. bir de yapışkan gerekir.vücuttan geçebilirler. Aslında iki maddeyi birbirlerine ideal bir şekilde yaklaştırabilsek yapıştırıcı bile kullanmadan birbirlerine yapışabilirler. Burada en önemli görev yapıştırıcıdadır. hücreler moleküllerden. Yapışma olayında benzer veya ayrı malzemeden iki madde. Bu radyasyon ışınları isabet ettikleri atomların yapılarını bozarak sonunda hücrelerin ölmelerine sebep olurlar. kalma süresi de önemlidir. Vücut için sürekli gerekli olan hücre üreme mekanizmasını bozarlar. Pratikte ise bu oluşumu sağlamak mümkün değildir. Yapıştırıcılar nasıl yapıştırıyor? Yapıştırıcıların sağladığı yapışma olayı aslında kimyasal bir reaksiyondan başka bir şey değildir. en fazla miktarda bağ oluşturarak moleküllerin birleşmesini sağlamak için araya bir yapıştırıcı gerekir. Bu durumda her iki malzeme aynı cins olsalar bile yüzeyleri hiçbir zaman ideal düzlükte olamayacağından. Oysa son derecede pürüzsüz olarak görülen bir cismin bile yüzeyinde milimetrenin on binde dördü kadar yükseklikte girinti ve çıkıntılar vardır. Alfa ve beta ışınları sadece yoğunlaştıkları organ üzerinde tahribat yaparlarken gama ışınları tüm organlara zarar verirler. Yapıştırıcının moleküllerinin diğer iki madde molekülleri ile birleşme eğilimi gösterir bir yapıda olmaları gerekmektedir. Tabiatta evini yapan arı. Sonraları. vücudun direncini yıkarlar. lazerin tıpta kullanılması gibi. Radyasyon her an her yerde vardır hatta Güneş ışığında bile. Yapıştırıcının akıcı ancak kuruduğunda katılaşıp kolay kolay kopmayacak özellikte. Kanserin ışınla tedavisi. Radyasyonun insan bünyesi için faydalı olduğu durumlarda vardır. Aslında günlük yaşantımızda radyasyonla iç içe yaşıyoruz. kayalara ve gemilerin altındaki kesimlerine tutunan midye gibi çok iyi yapıştırıcı üreten canlıların sayısı az değildir. kurumuş kan ve su bitkilerinin özleriyle sabitliyorlardı. moleküller de atomlardan meydana gelirler. Yapıştırıcıların hikayesi tarih öncesi çağlara kadar uzanıyor. Yaz mevsiminde deniz kenarında yapılan bilinçsiz güneşlenmelerde isteyerek aldığımız radyasyonun etkisi cilt kanserine yol açabilecek kadar tehlikeli olabilir. tamamen temiz toz ve yağdan tamamen arındırılmış olmaları . Atomların birbirlerini çekebilmeleri için iki cismin yüzeyleri arasındaki mesafenin milimetrenin 10 milyonda birini geçmemesi gerekir. 250 temel maddeden binin çok üstünde özel türler üretiyorlar. Günümüzde imalatçılar yapıştırıcıları sentetik malzemeler kullanarak yapıyorlar. Her iki maddenin yüzeylerindeki atomların farklı kutupları birbirlerini çekerler. aradaki boşlukları doldurmak. milattan önce 3500 yıllarından başlayarak eski Mısırlılar ve Sümerler hayvan derilerini ve kemiklerini kaynatarak daha sağlam yapıştırıcılar yapmayı öğrendiler.
Tavla o kadar bilinen bir oyundur ki. 20. bizde ise İtalyanca 'tavola'dan geçmiş ismi ile 'tavla' olarak bilinen oyun. yüzyılın başlarında. Biri yapıştırıcı sıvının moleküllerini birleşmeye zorlar. denge halindedirler. Sonraki hamleleri düşünmeyi zorlaştıracak şans faktörü oyuna eğlenceli bir yan katar. hatta araya şans faktörünün de girmesi ile ondan daha zor bir oyundur. burada kurallarından bahsetmek bile ayıp olabilir. kırda. tahayyül ve sezgi yeteneklerini hatta psikolojik faktörleri bile kullanırlar. Bilgisayarla karşılıklı tavla oynayabileceğiniz çok güzel programlar var. Yapıştırıcı tüpten çıkınca havadaki nem stabilizer kısmının etkinliğini yok eder. şans ve kabiliyetin çok güzel dengelendiği. kazanmak için ikisinin de gerekli olduğu. zaten 21 tane değişik pozisyon gelme olasılığı .gerekmektedir. Yunanlılar ve daha sonra da Romalılar tarafından oynanıp Avrupa'ya yayıldığı biliniyor. Satranç oyununda her bir oyuncunun bir hamlede yapabileceği 20-30 değişik hareket vardır. Bir bilgisayarın herhangi bir oyunu bir insan kadar veya daha iyi oynayabilmesi için ya insandan daha akıllı olması yahut da belirli bir sürede insandan daha çok iş yapabilmesi gerekir. 1920'lerde ise çift zarla oynanmaya başlanmıştır. 5 bin yıl evvel Mısırlılar tarafından oynanmaya başlandığı. yapıştırıcı sertleşir ve sürüldüğü yere yapışır. stabilizer denilen diğeri de tersi. Oyunu kazandığınızda bunu kabiliyetinize yorarken. kahvede oynanabilmesi bakımından basit bir halk oyunu olarak bilinmesine rağmen satranç gibi stratejik bir savaş oyunu olup en az onun kadar. Tavla. Tavlada ise her iki zarı attığınızda. Tüpün iç yüzeyi tamamen nötr olduğundan biri diğerine üstün gelemez. Tüpün kapağı açıldıktan sonra ağız kısmında görülen ve tüpün kullanılması için delinen sızdırmaz kısım da yapıştırıcının hava ve nem alıp tüpün içine yapışmaması için alınmış bir tedbirdir. Ancak tavla şampiyonları şansın yanında oyunda. Tüpün içinde bunlar bir halatı birer ucundan çeken iki kişi gibidirler. Peki nasıl oluyor da bu kadar güçlü olan yapıştırıcılar tüpün içinde tüpe yapışmadan durabiliyorlar? Bir çok yapıştırıcının içinde iki tür katkı malzemesi vardır. Oyun programlarında genel strateji akıl üzerine kurulamaz. Yapıştırılacak yüzeylere yapıştırıcıdan ince bir tabaka sürülmesi tavsiye edilir çünkü fazlası yapıştırıcının kendi içinde bağlar oluşturup sertleşmesine yol açar. ilerde yapılabilecek hamleleri ve karşı oyunları hesaplayabilecek şekilde hazırlanır. Ne var ki bu programlar amatör bir seviyeden öteye geçemiyorlar. Günümüzde bilgisayarda. internet aracılığıyla dünyanın öbür ucundaki kişilerle tavla oynanabiliyor. Satranç ustası bilgisayar niçin iyi tavla oynayamıyor? İngilizce adı 'backgammon' olan. yüzyılda İngiltere'de tekrar düzenlenmiş. Satrançta olduğu gibi dünya şampiyonlarını bile yenebilecek programlar üretilemiyor. Program bir insanın yapamayacağı kadar kısa bir sürede. toplumun her seviyesinde ve her yerde oynanabilen bir oyundur. ihtimaller hesabını. Tavlanın bilinen en eski oyunlardan biri olduğu. kaybettiğinizde de kötü şansınızı suçlayabilirsiniz. Bu günkü oynanış kuralları 17.
Düşünebiliyor musunuz böyle bir konuşma sonunda gelecek telefon faturasını? Matematikte niçin (-2) ile (-2)'nin çarpım sonucu (+4)'dür? Aslında çok eğlenceli olabilecek matematik bizlere katı formüllerle ve mantığın kolay kabul edemeyeceği ifadelerle öğretilince bir kabus olup çıkıyor. Karşı tarafın telefonunda tekrar sese çevrilene kadar yolculuğunu elektrik akımı olarak yapar. En basit bir hesapta bile görülebilir ki tavlada 3 kere zarları atışta oynanabilecek pozisyon sayısı 250 milyona ulaşır. Bakır kablo içinde ise saniyede 3500 metre kadardır. Bunun analizini yapabilmek bilgisayar için bile zordur. Bilindiği gibi elektriğin hızı ışık hızı ile aynıdır. Telefonun ağız kısmı denilen mikrofona konuştuğumuzda. gökgürültüsünün telefondaki sesi de havadan gelen sesine göre daha önceden kulağımıza ulaşır. İşte bu durum tavla oyununun herhangi bir anında çok ileriye bakmayı. şimşeğin ışığının gökgürültüsünden önce gelmesi gibi. kuru ve sıfır derecedeki havada saniyede 331. eksinin eksi ile çarpım sonucu artı iken artı ile eksinin çarpım sonucu eksi oluyor. bilgisayardan hala üstündür.4 metredir. Ses hızı. bir de çift atıldığında 4 kere oynanabileceği faktörlerini de hesaba katarsak. Tabii bu arada pulları kırma. Artının artı ile. Yani sesimiz telefonda ışık hızı ile değil de ses hızı ile gitseydi (ki bu mümkün değildir) 600 kilometre uzaklıktaki bir arkadaşımız konuştuklarımızı telefonda 3 dakika sonra duyabilirdi. Satranç gibi oyunlarda. sadece bir kerede tavlada kaç değişik oyun oynama olasılığı olduğu ortaya çıkar. Bu her bir pozisyon da en az 4-6 değişik şekilde oynanabileceği. 5 kilometre uzaklıktaki bir arkadaşınızla telefonla konuşurken onun bulunduğu yerde gök gürlerse. Halbuki tavlada her seferinde atılan zara bağlı olarak 21 değişik seçenek vardır. Telefonda ses ne kadar hızlı gidiyor? Sesimiz telefonda ses hızı ile gitmez. Peki bunun . İşte bu nedenle programlamada arka arkaya olabilecekler için bir fonksiyon türetip. Oyunun herhangi bir kademesindeki durumu kavramada geçen zaman açısından insan. yazılım yapabilmek içinden çıkılmaz bir hale gelir. gele atma gibi durumlar da göz önüne alınırsa. sonraki hamleleri görebilmeyi ve tedbir almayı zorlaştırır. Dolayısıyla ses telefonda ışık hızı ile yol alır. kritik yerlerde kapı alarak rakibin zarı ne gelirse gelsin onu oynatmama. ses burada elektrik akımına çevrilir. bilgisayarın tavla oyununda niçin çok başarılı olamadığı ortaya çıkar. Tavlada bir başka faktör de zamandır. deniz seviyesinde.vardır. bir kerede yapılabilecek hamleler hesaplanırken en mantıksız ve yapılmaması gereken hamleler çıkarıldığında geriye oynanması mümkün 5 bilemediniz 10 hareket kalır.
şaşırtmaca. santimetrekareye l kilogram (l 000 gram) olan atmosfer basıncının altına düşmesine vakum denilir. Örneğin haftanın 5 günü işe otobüs ile gidip geliyorsunuz. Her sefer bir milyonluk bir biletle yapılıyor. Ters bir kararın tersini yapınca doğruyu buluyorsunuz yani. bir adım geri atarak '+3'e gelmiş olursunuz. Bu sefer yapmanız gereken hareketi yapmıyorsunuz. havasızlık anlamında kullanılan 'vakum' terimi çoğu kez yanlış anlaşılır. bir beyan.mantıki izahı nedir? Yani -5 derece sıcaklıkla -8 derece sıcaklığı çarpınca sonuç +40 derece olup ortalık ısınıyor mu? Tabii bu bir şaka. 10 milyon tutarında 10 tane bilet aldınız. Bunun eşitlikteki yeri '-2' dir. deniz seviyesinde. Siz bu işi 5 gün süresince yani 5 kere yaparsanız (-2)x(+5)=(-l0) olur ki biletler biter. Çizginin neresinde olursanız olun bir adım geri atmaktır. Vakumda. bunun sadece rakamların ve önlerindeki işaretlerin belirlediği mantıksal bir denklem olmadığı. Bir eşitliğin başına '-2' yazdığınız zaman başlangıçta bu sizin sıfır noktasından iki kere geri sıçrayarak '-2' noktasına ulaşacağınız anlamına gelir. bir ifade olduğudur. Toplama ve çıkartmada nispeten kolay olan bu açıklama. İşte basıncın. Bir de bütün vücudun üzerinde olanı düşünün. Bu hareket yapmanız gerekene göre negatif yani ters yönde bir harekettir. yani hava basıncı atmosfer basıncından daha düşük olduğunda üzerimizdeki . Her gün bilet almak yerine iki gün süresince hiç bilet kullanmıyorsunuz.8 kilogramlık (800 gram) bir basınç pratikte atmosfer basıncının ne kadar altında ise o kadar yani l 000-800= 200 milibar vakum olarak ifade edilir. Hala biraz karışık değil mi? Bir örnek daha verelim. İki günlük 4 bileti kullanmıyorsunuz. Vakum nedir? Boşluk. Örneğin santimetrekarede 0. Bu basınç biraz artarsa (denize daldığımızda) veya biraz azalırsa (uçakta veya yüksek dağlara çıkıldığı zaman) vücudumuz. Yani çizgide '+4' noktasında iseniz ve ona '-1' ilave ederseniz. Eğer sayıları bir çizgi üzerinde gösterirsek. Esas bilmemiz gereken (-2)x(-2)=(+4) diye bir eşitlik yazdığımızda. İki kere negatif hareketi '-2' bilet üzerinde yapınca o hafta elinizde (-2)x(-2)=(+4) bilet kalıyor. Ama siz yapacağınız bu hareketin tam tersini yani negatifini iki defa yapıyorsunuz. Vücudumuz buna göre ayarlanmıştır. iş çarpmaya gelince biraz zorlaşıyor. Üzerimizdeki atmosfer tabakasının ağırlığının yarattığı bu hayli yüksek basınç altında ezilmeyiz hatta hissetmeyiz bile. vücudumuzun her santimetrekaresi üzerinde l kilogram hava basıncı vardır. Parmağınıza l kilogramlık bir yük taksanız zor taşırsınız ama parmağınızın minik bir bozuk para büyüklüğünde olan kısmı üzerinde her zaman bu ağırlık vardır. kulaklarımız başta olmak üzere bunu hemen algılar. Normal şartlarda. Her gün gidişgeliş kullandıkça iki tanesi eksiliyor. '-1' sıfırın eksi tarafındaki ilk sayı olarak düşünülebilir ama eşitlik içinde bu böyle değildir. Sıfırdan '-2'ye sıçrama hareketini iki kere ters yönde (-2) yapıyorsunuz ve sonunda '+4' noktasına ulaşıyorsunuz. Diyelim ki bayram tatilinin iki günü o haftanın perşembe ve cuma günlerine denk geldi ve tatil.
Atmosferin üst katmanlarına gittikçe de hava basıncı sıfıra yaklaşır. yoksa yapılan işlemlerin yoğunluğu mu? Makinede hesapları yapan mikro işlemci. O halde dünyamızı çevreleyen hava tabakası niçin uzayın boşluğuna. Pillerin kullanış şekilleri de ömürlerini belirler. atmosfer tabakamız da uzayın boşluğuna kaçıp gitmez. Bir ortamın hakiki yani mutlak vakumda olması için içinde molekül. Uzayda bile hakiki vakum yoktur. makineyi uzun süre açık tutmak mı pilin ömrünü daha çabuk bitirir. bu nedenle uzayın boşluğu hava moleküllerini çekemez. Radyo açık. Ses sonuna kadar açıldığında pillerden çekilen akım yüzde 30 artmaktadır. Vücudumuzun iç basıncı atmosfer basıncına göre ayarlıdır. aynı toplam süre için ömürleri daha kısa olur. atom. Pille çalışan hesap makinelerinde. hesap makinesi çalışıyorken en fazla güç çeken kısmıdır. . teyp. devamlı açık tutulduklarında. Ancak uzay o kadar büyük.3 kilograma. Hesap makinesi açıldığında. parçacıklar da o kadar küçüktürler ki yüzde 99. küçüğünden büyüğüne. yapılan işlemin dışında akım çeken tek şey ekranın aydınlatmasıdır ki pilin ömrü üzerinde işlemler kadar etkili olamaz. volkmen vb. Uzayda 'neutrinus' denilen partiküller vardır. içerdeki vakumun yerini alır. 16 bin metrede 0.basınç da azalmış yükümüz hafiflemiş olduğuna göre vücudumuz da daha rahat etmez mi? Hayır.. elektron. vakumlu ortamına kaçmıyor? Örnekteki havanın. pille çalışan ve hapörleri olan bütün radyo. ne kadar çok işlem yapılırsa. Dışımızdaki basınç düşerse. ağzını da sızdırmaz şekilde kapatırsanız şişenin içinde vakum oluşmuştur diyebiliriz. Şüphesiz bu durum ilk çalıştırmada. yani ilk hareket anında daha fazla akım çeken motorları çalıştıran piller için geçerli değildir. Elinize bir şişe alıp havasını boşaltıp. vakumdur diyebiliriz. Şişenin kapağında bir delik açarsanız dışarıdaki hava derhal içeri hücum eder.. Ne kadar çok rakamla. Atmosferde 10 bin metreye çıkıldığında (yolcu uçaklarının normal uçuş yüksekliği) hava basıncı santimetrekarede 0. pillerin ömürleri o kadar kısalır. Piller çalışmıyorken çok az da olsa kendilerini toparlayabildiklerinden. tersine. şişenin içine dalmasına sebep üzerindeki atmosferik basınçtır. devam etmesi durumunda ise insanı ölüme götürebilir. Havanın vakumlu ortama kaçmasını yaratacak bir hava basıncı yoktur. Bir radyoyu 4 saat sürekli açık tutmak ile birer saatlik aralarla 4 kere açıp kapamak arasında da fark vardır.. ve atomun diğer küçük parçacıklarından hiçbirinin olmaması gerekir. bu pratikte mümkün değildir. denge bozulacağından ve iç basıncımız fazla geleceğinden başta damarlarımız olmak üzere tüm organlarımız zarar görebilir. sesi kapalı durumu ile sesin sonuna kadar açık durumu arasındaki fark pillerin ömürlerinin üçte bir kadar kısalmasına neden olur. Tabii dünyanın çekim gücünü de unutmamak lazım. Bu durum. bu nedenle uzayda bile hakiki vakum vardır diyemiyoruz. Hakiki veya mutlak vakum tam sıfır hava basıncına ulaşmaktır ki. Radyonun sesi açılınca pili daha çabuk mu biter? Pille çalışan portatif radyolarda sesin yüksekliği pilin ömrünü etkiler.9999.1 kilograma düşer. için aynıdır.
S'in anlamı nedir? Çok kişi S. Everest'in tepesine çıkan dağcılar ve zeplin yolcuları oldu. biraz daha uzunca basınca 'dııııt' sinyali gidiyordu. Termosun içine kahve konulursa ısısı dışarı kaçamayacağı için kahve sıcak kalır. Termos başlangıçta kahve veya soğuk suyun sıcaklığını muhafaza etmek için değil. Bir termosta iç içe geçmiş iki kap vardır. Sonraları bu tip cihazların genel ismi olarak herkes tarafından kullanılması kabul edildi. Toricelli'nin bugünkü termometrelerin atası olan civalı barometreyi icadından beri biliniyordu. Vakumlu yani havasız ortamın izolasyon özelliği. İçerden dışarıya. nokta ve çizgilerin değişik kombinasyonundan oluşuyor. Bilindiği gibi telgrafta mors alfabesi denilen sistemde her harf. İkisinin arasındaki hava ise boşaltılmıştır. Vakumlu bir ortamda hava molekülleri de olmadığından ısı iletilemez. dışardan içeriye ısı geçişi olmaz. Bu sinyali gönderen maniple denilen alete tek dokunuşta karşıya nokta yani 'bip'. Tam olmasa da üreticiler tarafından elde edilebilen tama yakın bir boşluk vardır.S. bir laboratuar aleti olarak sıvı ve gazları muhafaza etmek amacı ile tasarlandı.O.S. Termosun daha çok tanınmasını ve evlerde yaygın olarak kullanılmasını sağlayanlar kuzey ve güney kutbuna giden kaşifler. soğukluğunu muhafaza eder. Ne var ki yaratılan vakumu muhafaza edebilecek. Cismin ısısı başlangıçta ne ise o halde kalır. Gönderenler de. Dewar'ın Alman asistanı Reinhold Burger bu cihazdaki ticari geleceği iyi gördü ve 1903'de Almanya'da patentini aldı. Bu bilgiler tamamıyla yanlış olup S. Kazanan isim Yunanca 'ısı' anlamına gelen 'Thermos' oldu. alanlar da mors alfabesini ezbere bildiklerinden bu 'bip' ve 'dııııt'larda hangi harfler olduğunu çözüyor ve normal yazıya dönüştürüyorlardı. Tamamen telgraf zamanından kalmadır ve gemilerde de yakın zamana kadar telsiz telgraf kullanılıyordu. İmdat çağrısı S. 1643 yılından. soğuk su koyarsanız dışarıdan içeriye ısı giremeyeceği için su ısınmaz. Dünyanın bir ucuna giderken bile kahveyi sıcak tutabilen termosa karşı insanların güven duyguları arttı. . harfleri hiç bir kelimenin baş harfinden oluşturulmamıştır.O. Hatta ismi için ödüllü bir yarışma dahi açtı. Dıştaki metal bir kap olup içteki genellikle bir cam şişedir. aynı zamanda da ısıyı iletmeyecek lastik türü malzemelerden o zamanlar kimsenin haberi yoktu. Termos piknik çantasında unutulmaması gerekenlerin içinde en baştaki yerini aldı.O.Termos nasıl sıcağı sıcak. soğuğu soğuk tutabiliyor? Tek sebebi var. İngiliz fizikçi Sir James Dewar. 1890'lı yıllardaki bu buluşunun patentini hiç bir zaman almadı ve bilimsel kuruluşlara bağışladı. vakum yani boşluk.'in gemimizi kurtar (Save Our Ship). ruhumuzu kurtar {Save Our Soul) veya diğer sinyalleri durdur (Stop Other Signals) kelimelerinin baş harflerinden oluştuğunu sanır. Bu isim 1970 yılına kadar ticari bir marka olarak kaldı.
Avrupa'da Romen rakamlarından günümüz rakamlarına geçiş Ortaçağda olmuştur. Filmleri tercüme edenlerin ABD bahriyesinde nasıl oluyor da bu kadar Roger bir araya geliyor diye uyanmamaları gerçekten ilginç! Romen rakamlarını hesaplamada niçin kullanmıyoruz? Zamanımızda. VII(7). diğer ülkelerde 'Arap rakamları' diye bilinir. M(1 000) Romen rakamaları her bir sayının karşılığı olan harfler. O yıllarda Avrupa'da hesap işleriyle uğraşanlar Romen rakamlarını hemen terk etmediler. üç çizgi olan S. Ancak Romen rakamlarında M'den büyük harf . IX(9). Filmlerde görmüşsünüzdür. Bursa'nın 'B'si denilirse Roger kelimesi de İngilizce'de 'R' harfinin tanımı için kullanılır. Yapılacak iş 77'nin içinden X ve V rakamlarını silmektir. dııııt. Örneğin 68'den 16'yı çıkarmak için 68 yani 'LXVIII' rakamından 16'yı ifade eden 'XVI' rakamlarını silince geriye 'LII' yani 52 kalıyordu. II(2). büyük rakamdan önce gelen daha küçük rakam büyükten çıkartılıyor. filmlerde telsizle konuşan her kişinin ismi hep 'Roger' (rocır)dır. Yani telsizde 'dıııt. Bu kelime Fransızca'da bana yardım et anlamındaki m'aidez kelimesinden türetilmiştir. D(500). Hiç dikkat ettiniz mi. bip. bip. XX(20). L(50). V(5). LXXX(80). özellikle uçaklar. R harfi ise mors alfabesinde başlangıçta 'anlama'nın kodu idi. üç nokta. III(3). LXX(70). dünyanın büyük bir bölümünün ve bizim de kullandığımız rakam şekilleri. bip. Bu rakamların kökeni yani ilk ortaya çıktığı yer Hindistan'dır ve buradan önce Arabistan'a.S. tehlikeli bir durumda yardıma ihtiyaçları olduğunda 'mayday' (mey-dey) çağrısı yaparak durumlarını bildirirler. seçildi. Bu arada Romen rakamları nelerdir bir görelim: I(1). Filmleri tercüme edenler ise bu kelimeyi bir erkek ismi sandıklarından. VI(6). Bir başka uygulama da aynı harfi üç kereden fazla tekrar etmemek şeklinde. Sonuç 'LXII yani 62'dir. MDCLXVI sayısı neymiş bulalım: (M=1 000)+(D=500)+(C=100)+(L=50)+(X=10)+(V=5)+(I=1)=1966 Ancak günümüzde sistem tam böyle çalışmıyor. LX(60). Gemiler. bu şekilde 1999 sayısı olan MCMXCIX (1 000+900+90+9)=1999 olarak bulunuyor. VIII(8). dııııt. dııııt. XXXX yerine XL kullanılıyor. dııııt' sinyali aldığınızda hemen acil yardıma ihtiyacı olan biri olduğunu anlıyordunuz.O.İmdat çağrısının çok kolay akılda tutulabilmesi için 1908'de üç çizgi. yani Roger'in 'R'si denilir. daha sonra İslami kültür yayılımı ile birlikte Avrupa'ya geçmiştir. Daha ziyade toplama ve çıkarma işi yapan tüccarlara Romen rakamları daha pratik geliyordu. dııııt. X(10). büyükten küçüğe doğru ve soldan sağa yazılıp bunların hepsi toplanarak bulunur. Örneğin IX=(10-1)=9. Halbuki 'roger' telsiz konuşmalarında 'anladım' anlamında kullanılır ve her iki taraf da cümlenin başında ve sonunda bu kelimeyi kullanırlar. Sonra konuşmalı iletişime geçilince 'Roger' olarak kullanılmaya başlanıldı. Diğer bir örnek olarak 77 (LXXVII) sayısından 15'i (XV) çıkartalım. XL(40). herkes birbirine 'Roger' diye ismen hitap ediyormuş gibi çevirirler. C(100). XXX(30). Nasıl bizde telefonda harfleri söylemek için Ankara'nın 'A'sı. Aslında bu nitelendirme yanlıştır. IV(4). IIII yerine IV.
Bu magnetik kutupların yerleri de sabit değil. Bu olayın dünyada kraterlerin oluşması. Sadece magnetik kutupların yer değiştirmelerinin değil dünyanın magnetik alanının bile başlangıçta nasıl oluştuğu tam açıklığa kavuşmuş değil. milyar derken trilyonları hatta katrilyonları ifade eder hale geldik. nanilyon(30). kuintrilyon(18). Magnetik kutupların niçin ve nasıl yer değiştirdikleri henüz tam bilinmiyor. İleriki yıllara hazırlık amacıyla milyondan başlayarak sonra gelen sayılara bir bakalım. O noktadan 7 derece yani kilometrelerce uzaklıktaki magnetik kutba varırsınız. birkaç milyon yıl önce pusulanızın kuzey gösteren ucuna bakarak seyahat edince sizi penguenlerin büyük atalarının karşıladığım. kuindesilyon(48).olmadığından 1 000'den sonra örneğin 4 000 MMMM şeklinde yazılabiliyor. dış demir katmanlara ulaşarak dünyanın dönüşü ile beraber bir dinamo etkisi yaparak magnetik alanı meydana getirmiştir. seksdesilyon(51). Günümüzde milyon. Bilim insanları magnetik kutupların yer değiştirmesinin 170 milyon yılda yaklaşık 300 defa tekrarlandığını. oktadesilyon(57). desilyon(33). Pusulanın minik ucu tam kuzeyi göstermez. bugünkü konumuna en son 750 bin yıl önce geldiğini ileri sürmektedirler. Daha büyük sayılarda ise sayının kaç kere 10'un katı olduğunu ifade etmek için parantez işaretleri kullanılıyor. sekstrilyon(21). Rakam gösterildiği işaret kadar yani 'X' nerede olursa olsun '10'dur. andesilyon(36). yani güney kutbuna vardığınızı şaşırarak görürdünüz. Bu büyük mıknatısın artı ve eksi uçları kuzey ve güney kutuplarındadır. septendesilyon(54). Eğer elinize bir pusula alıp zaman yolculuğu yapabilseydiniz. Romen rakamlarında sıfır yoktur. Sıfır sayısının katılmasıyla hiç rekabet güçleri kalmamıştır. septrilyon(24). Olayın ilginçliği bu kadarla da bitmiyor. zamanla değişiyor. dudesilyon(39). trilyon(12). üçüncüye geçince '100' değerini alır. çekirdeğindeki soğumamış kısımlarından dolayı dev bir mıknatıstır. bazı canlı türlerinin yok olması gibi olaylarla yakın ilgisi olduğu sanılıyor. Pusulanın gösterdiği kuzey yönünü devamlı takip ederseniz kuzey kutbuna hiçbir zaman ulaşamazsınız. Sayı isminin yanına bir parantez içindeki rakamlar o sayıda kaç tane sıfır olduğunu gösterir: Milyon(6). katrilyon(15). kattırdesilyon(45). Pusulalar gerçekten kuzeyi mi gösteriyor? Dünyanın kendisi. Halbuki günümüz rakamlarında '1' tek başına iken '1'dir ama sağdan ikinci haneye geçince '10' değerini. güney kuzeye geliyor. milyar(9). tredesilyon(42). iklimlerin değişmesi. Tüm bu nedenlerle günümüzün karmaşık işlemlerinde Romen rakamlarının kullanılmaları mümkün değildir. kuzey güneye. gösterdiği noktaya magnetik kutup denir. . Ancak bildiğimiz coğrafi kutuplarda değil. Bilimin kesin olarak saptadığı bir sürpriz daha var. vijintilyon(63). oktrilyon(27). Romen rakamlarında sayıdan önce 'bir' gelmesi sadece dört (IV) ve dokuzda (IX) vardır. Teorilere göre dünyanın merkezindeki sıvı halindeki çekirdek bölümündeki ısı. novemdesilyon(60). Duvar saatlerinde dekoratif amaçlı kullanılmaları yanında pratik bir kullanım yerleri yoktur.
Suya yüzde 50 oranında katılmış antifiriz -37 derecede donarken. Mantıken ters gelebilir ama belirli orandan fazla konulan antifiriz bu sefer de tamamen ters tepki veriyor. Hepsi de bir dereceye kadar aynı işlevi görür ancak hiçbiri diğer tehlikeli yan etkileri bakımından tavsiye edilmez. Su donarken önce moleküllerinin hareketleri yavaşlar sonra da düzgün ve sabit bir pozisyona gelirler yani kristalleşirler. Ancak bu sefer de alkolün kaynama noktası düşük olduğundan motor sıcakken sorun çıkardı. Motorun soğutma suyunun içine ne oranda antifiriz konulacağını. antifirizin kendisi yani saf antifiriz -12 derecede donuyor. sonraları ise alkolde karar kılındı. olmuyor. Kışın soğuk aylarında. yani bilinen tabiri ile arabamız hararet yaptığında varırız. arabamız kapı önünde hareketsiz halde iken bu soğutma suyu da her su gibi donabilir. Motordan aldığı ısı ile ısınan bu su da radyatörde havanın yardımıyla soğutulur. her on yılda şiddetinden yaklaşık yüzde birini yitirdiği. Antifiriz suyun donmasını nasıl önlüyor? Arabamızın motoru arabayı yürütecek gücü sağlarken bir yandan da ısı üretir. soğutma suyunun yerine niçin tamamen antifiriz doldurmuyoruz? Antifiriz oranı yüzde yüzü bulunca sıcaklık ne kadar düşerse düşsün maksimum korunma sağlanmış olmaz mı? Hayır. magnetik alanının şiddetinin gittikçe azaldığı. böyle giderse muhtemelen bin yıl sonra magnetik kutupların yerlerinin tekrar değişebileceği bigisiydi. hava sıcaklığı sıfırın altına düşünce. herhangi bir arıza durumunda soğutma olayı yetersiz kaldığında. suyun ve buzun moleküler yapıları ve antifirizin bu yapılara olan etkisinden ileri geliyor. şurup hatta aküdeki asit bile konulabilir. sıfırın çok altındaki derecelerde bile donmasına mani olacak 'anti-firiz' dediğimiz sıvı ilave edilir. katılarda (buzda) ise sabit ve düzgün bir yapıdadırlar. radyatörden buharlar çıktığında. Tam emniyetli olması bakımından. Bu olayı önlemek için suyun içine. Yani donma derecesini düşürmek için suya toz şeker. moleküllerinin su molekülleri ile birleşerek onların buz kristalleri oluşturmalarına mani olmaktır. Suyun içine katılan kimyasalların donmayı önleme özelliği. Bilindiği gibi tüm sıvılarda olduğu gibi suda da moleküller serbest ve düzensiz halde.Yerkürenin magnetik alanının şiddet ve doğrultusunu ölçmek için 1979 Ekim'inde uzaya gönderilen 'Magsat' uydusu 3 yıla yakın görev yapıp da yanmadan önce gönderebildiği en önemli bilgi. Kapalı bir çevrimde ve ideal ısı dengelerinde devamlı oluşan bu olayın farkına biz ancak. O halde ideal antifirizin donmayı önlemesi ama aynı zamanda da suyun kaynamasına sebep olmaması gerekiyordu. o bölgede olabilecek en düşük hava sıcaklığı belirler. İlk otomobillerde şeker ve balın antifiriz olarak kullanılmaları denendi. . Suyla karışabilen her şey onun sıfır derece olan donma noktasını düşürür. Günümüzde bu amaçla 'etilen glikol' denilen renksiz kimyasal bir sıvı kullanılıyor. İşte antifirizin buradaki rolü. O zaman şöyle düşünülebilir. Donunca genişler ve yaptığı basınçla motor bloğunu çatlatabilir. Motor bloğu içinde devamlı dolaşan su ile motor soğutulur.
Peki öyleyse ortada su yokken antifiriz kendi kendine niçin daha çabuk donuyor? Çünkü suya katıldığında antifirizin su moleküllerine yaptığını su da antifiriz moleküllerine yapar. Donmayı önlemek daha doğrusu geciktirmek iki taraflı çalışır, su da antifirizin donma derecesini düşürür. Sonuç olarak arabanın soğutma suyuna önerilenden fazla antifiriz konmasının hiçbir faydası yoktur aksine zararı vardır.
Ne zamandan beri insanlar gözlük kullanıyorlar? Şüphesiz tarih boyunca tüm insanlarda görme kusuru olmuştur. 13. yüzyılda gözlük ortaya çıkıncaya kadar gerek doğuştan gerekse sonradan göz bozukluğu olan insanlar, ömürlerini böyle geçirmeye, iş yapamamaya hatta evden dışarı çıkamamaya mahkumdular. Aslında gözlüğün ana malzemesi olan camın tarihi dört bin 500 yıl evveline kadar gidiyor. Antik dünya insanlarının optik hakkında bilgileri olduğu, camın belirli bir formunun cisimleri büyüttüğünü fark ettikleri biliniyor. Hatta milattan önce bin yıllarına ait, büyüteç olarak kullanılmış cam örneklerine Girit'teki kazılarda rastlanılmıştır. Ne var ki büyütecin cam haline gelmesi çok zaman aldı. Gözlüğü ilk bulan kişinin kim olduğu bilinmiyor. İnsanlık tarihinin büyük teşekkür borçlu olduğu, bu parlak buluşu gerçekleştiren kişinin kim olduğu bütün araştırmalara rağmen hala sırrını koruyor. Bu kişinin 1250 veya 1280 yıllarında Venedik'te yaşamış olması büyük bir olasılık, çünkü 13. yüzyılda, Ortaçağda Venedik, İtalya'da cam üretimiyle ünlü olan bir yerdi. İlk gözlüklerin mercekleri konveks, yani dışbükeydi ve sadece yakını görme problemi olanların işlerine yarıyordu. Uzağı görme sorunu olanların derdine çare olacak konkav (içbükey) merceklerin üretilmesi için yüzyıl geçmesi gerekecekti. Görüldüğü gibi gözlüğün tarih içindeki gelişmesi oldukça yavaştır. Uzağı görme sorununu yani miyopluğu düzeltecek merceklerin ancak 15. yüzyılda yapılabilmesinin sebebi o tarihlerde, gözlüğün daha çok yakını okuma amaçlı kullanılması, uzağı görememenin o kadar önemsenmemesi ve içbükey merceklerin imalinin daha zor ve pahalı olmalarıydı. Gözlük icat edildikten ancak 350 yıl sonra düşmeden yüzün ortasına tutturulabildi. Aslında bu gözlük tarihindeki en son ve önemli buluştu. Edward Scarlett 1730'da Londra'da sabit gözlük sapım icat etti. Saplar kafaya göre ayarlanabildiği için gözlük burun üzerine daha az ağırlık yapıyor, düşme tehlikesi de önlenmiş oluyordu. Ancak tüm bu yavaş gelişmeye karşın gözlüğün insanlığa hizmeti büyük oldu, en azından onların yaşama bağlılıklarını arttırdı. Matbaanın icadından, basılan kitap ve gazete sayısının artmasından sonra gözlük lüks olmaktan çıkıp tam bir ihtiyaç oldu. 14. yüzyıl ortalarında İtalyanlar gözlük camlarına belki şekillerindeki benzerlikten dolayı 'mercimek' anlamında 'lenticchie' adını verdiler. İngilizcesi de 'lentis' olan mercimek, yaklaşık iki yüzyıl gözlük camı anlamında da kullanıldı. Günümüzde kullanılan 'lens' adının kökeni de bu sebeple mercimeğe dayanıyor. İlk gözlükçü dükkanı 1783'de Philadelphia'da açıldı. Francis Mc Allister dükkanında gözlükleri bir sepetin içine yığıyor, müşteriler de bunları tek tek deneyerek gözlerine uygun
geleni alıyorlardı. İlk güneş gözlüklerinin 1430'lu yıllarda Çinliler tarafından kullanıldığını biliyor muydunuz? Ateşte dumanın isi ile kararttıkları gözlükler görme kusurlarını düzeltmek için değildi. Sanılacağı gibi Güneş'ten korunmak için de değildi. Çinliler başta mahkemeler olmak üzere bir çok yerde gözleri görünmesin, düşünceleri göz ifadelerinden belli olmasın diye bu koyu renkli gözlükleri takıyorlardı. Daha sonraları İtalya'dan Çin'e numaralı gözlükler de getirildi ama Çinliler onların da çoğunu iste kararttılar.
Beyaz ve kahverengi yumurtalar arasındaki fark nedir? Bakkaldan veya marketten yumurta alırken kabuğunun rengi sizin için önemli mi, bu konuda bir tercihiniz var mı? Sizce kabuk renkleri farklı olan yumurtaların içleri de besin değeri olarak farklı olabilir mi? Tavukların niçin bazılarının yumurtaları beyaz da bazılarının açık kahverengi? Bu konuda iki zıt ama ikisi de yanlış olan görüş var. Kabuktaki beyaz rengin, yumurtanın ideal oluşumunu tamamladığını gösterdiğini, bunun dışında bir renk değişiminin kalitede düşüş anlamına geldiğini iddia edenlerin yanı sıra kabuğun rengi ne kadar koyu ise besin açısından da o kadar değerli olduğunu ileri sürenler de var. Genellikle Avrupa ülkelerinde kahverengi yumurtalar makbul sayılırken ABD'de durum tam tersidir. Oysa her iki görüş de yanlıştır. Besin değeri, lezzet ve pişme karakteristikleri bakımından her iki renk yumurtanın da içi aynı değerdedir. Her iki yumurtada da aynı miktarda protein, mineral ve vitaminler (C vitamini hariç) vardır. Tabii tavuğun yediği yemin kalitesi de belirli farklar yaratabilir. Yumurtanın içi değil de kabuğunun rengi ile haklı olarak ilgilenenler sadece onları paketleyenler ve satanlardır, çünkü bir pakette hep aynı rengin olması müşteri tarafından tercih edilmektedir. Tabiatta yaşayan hayvanların yumurtalarını renkli veya koyu renkte hatta gölgeli ve çizgili şekilde yumurtlamalarının ana nedeni, bu yumurtaları yemek isteyen düşmanlarına karşı kamuflaj yaparak neslin devamını sağlamaktır. Yumurtaların kabuklarının renklerini, tavuğun kökenine, atalarının yaşadığı yerlere bağlayanlar da var. Bu görüşe göre Asya kökenli tavukların yumurtaları kahverengi, Akdeniz kıyıları kökenlilerin ise beyaz oluyormuş. Daha çok kabul gören bir diğer görüşe göre ise beyaz kabuklu yumurtalar beyaz ibikli ve kulak memesi beyaz olan tavuklar tarafından yumurtlanıyormuş. İbik ve kulak memesi kırmızı olanlar ise kahverengi kabukları olanları yumurtluyormuş. Kabuğu hangi renk olursa olsun işte size yumurta ile ilgili bazı faydalı bilgiler: Yumurtayı haşlayıp haşlamadığınızı unuttunuz. Masanın üstünde fırıldak gibi döndürün. Eğer hemen duruyorsa taze yani pişmemiş, biraz daha uzun süre dönmeye devam ediyorsa içi katı yani haşlanmış demektir. Yumurtanın tazeliğini merak ediyorsanız suya koyun, taze ise suda batacak, bayat ise yüzecektir. Yumurtada hemen hemen hayati tüm vitaminler vardır. Bulunmayan tek vitamin C vitaminidir. Yumurtanın besin değeri yüksek olan kısmı sarısıdır. Akı ve sarısı
karıştırılarak, omlet gibi pişirilen yumurtalarda, aktaki bazı maddeler sarıdaki vitaminlerin bir kısmının etkilerini yok ederler. Kalori açısından et ve süt ile mukayese edildiğinde 55 gramlık bir yumurta, 40 gram yağlı sığır etine veya 100 gram yağlı süte eşdeğerdedir.
Düdüklü tencere yiyeceği nasıl çabuk pişiriyor? Tencere daha 14. yüzyılda hemen hemen tamamıyla bugünkü şeklini aldı. O zamanlar tencereler sadece yemek pişirmek için değil, su kaynatmak hatta içinde çamaşır yıkamak için bile kullanılıyordu. En eski tencereler dökme demirdendiler. Sonraları toprak, bakır, alimünyum, emaye ve camdan olanları da yapıldı Bakır tencerelerin, kullanış ve dayanma bakımından iyi olmalarına karşın sık sık kalaylanmaları gerekir. Alimünyum tencerelerin sakıncalı yanları ise kesif soda ve alkali eriyiklerin alimünyum üzerine olan etkileridir. Sıcak-soğuk farkından etkilenip çatlasalar da en sağlıklı tencereler cam (payreks) olanlarıdır. Pişirme sırasında içleri görülebildiğinden sık sık kapaklarının açılması gerekmez, yiyeceğin vitamini kaçmaz. Düdüklü tencerelerin yan yüzleri basınca dayalı malzemeden yapılır. Kapakları ise ilginçtir. Çevrilince tencerenin ağzını içten sıkı sıkı kapatırlar ve buharın kaçmasına mani olurlar. Düdüklü tencerenin kapağında herhangi bir patlama tehlikesine karşı, istenen basınca, dolayısıyla pişme derecesine göre ayarlanabilen bir subap vardır. Basınç ayarlananın üstüne çıkınca subap açılır, buhar buradan dışarı kaçar, hızla çıkan buharın çıkardığı düdük sesi de etrafı olaydan haberdar eder. Düdüklü tencere ismini de bu nedenle almıştır. Düdüklü tencerenin pişirme prensibinde suyun kaynama özelliği yatar. Su 100 derecede kaynar demek tek başına doğru bir ifade değildir. Kaynama sıcaklığı atmosfer basıncı ile doğrudan ilgilidir. Basınç atmosfer basıncından düşükse, su daha düşük sıcaklıklarda da kaynayabilir veya basınç atmosfer basıncından yüksekse suyun kaynaması için daha yüksek sıcaklıklar gerekir. Normal tencere ısıtıldığında su 100 derecede kaynar ve tüm su kaynayana kadar bu sıcaklık sabit kalır, yemek de bu sıcaklık da pişer. Düdüklü tencerede ise buhar dışarı kaçamadığından tencerenin içindeki basınç gittikçe artar, dolayısıyla su 100 derecede kaynamaz, tenceredeki sıcaklık 130 dereceye kadar çıkar. Böylece pişirilmesi istenen besinlerin ısısı suyun kaynama derecesinden çok daha yükseğe çıkar. Bu yüksek sıcaklık yiyeceğe süratle nüfuz ederek, vitamin ve minerallerini kaybetmeden daha çabuk pişmesini sağlar. Bundan dolayı et haşlaması en çok yarım saatte, kuru sebzeler yirmi dakikada pişebilirler. Gelelim düdüklü tencerenin öyküsüne. 1682 yılının 12 Nisan akşamı Londra'da bir evde kraliyet sosyetesinden bir grup yemek yiyeceklerdir. Bu yemek o güne kadar yenmiş yemeklerden farklıdır çünkü davetlilerden Fransız mucit, 35 yaşlarındaki Deniş Papin, yemeği son buluşu olan, her tarafı kapalı, üzerinde emniyet vanası olan bir kap içinde pişirecektir. Papin, gazlarla ilgili ana kanunları formüle eden İrlandalı fizikçi Robert Boyle'nin asistanıdır ve kabın içindeki buhar basıncını arttırarak, yemeğin sıvı kısmının kaynama noktasını yükselten bu buluşunu 1679'da gerçekleştirmiştir. Yemekte bulunanlar pişen
Gıdaların bileşimlerinde bulunan bazı maddeler. bu buharlı tencere süratle yayılmış. teneke kutu içinde satılan ıspanağın reklamını yapması dışında iki görüş daha var. yenilince doğrudan vücudumuza geçeceği ve vücudumuzu bu mineraller bakımından zenginleştirip kuvvetlendireceği anlamına gelmez. hemen hemen bütün yiyeceklerin hatta pasta ve pudinglerin pişirilmelerinde bile kullanılmıştır. demir bakımından aşırı bir zenginlik de söz konusu değildir. Her ne kadar çizgi roman kahramanlarının en eskilerinden olan Temel Reis zorda kalınca. demirle kuvvet arasında ilişki kurarak demir eksikliğinin vücutta yarattığı zayıflık ve halsizliğin. Ispanak kalsiyum ve demir bakımından da zengindir. Gelelim ıspanağın niçin yoğurtla yenildiğine. Örneğin ıspanakta bulunan okzalik asit. Ispanaktaki okzalik asit aşırı alındığında. tencere patlayınca yiyecekleri duvarlarda seyretmek zorunda kalmışlardır. Her icadın ilkinde olduğu gibi.etten o kadar memnun olmuşlardır ki. o gıdanın besin değerini azaltır. güzel bir akşam yemeği yemeye hazırlananlar. bir konserve kutusu açıp içindeki ıspanağı yiyince adeleleri. Ispanaktaki demir insanı gerçekten güçlü kılar mı? Ispanak. Bu nedenle okzalik asitçe zengin olan . içindeki okzalik asitin verdiği ekşimsi tadı nedeniyle ıspanak yemeyi sevmeyen çocuklara bu yemeği sevdirmek. Özellikle C vitamini diğer sebzelere oranla daha fazladır hatta limon. Tekrar popüler olması ise Napoleon Bonaparte sayesinde olmuştur. Yapısının büyük bir kısmını su oluşturur. Papin'in buluşunu geliştirerek günümüzdekine benzer pratik bir düdüklü tencere yapmış ve tekrar yaygın olarak kullanılmasını sağlamıştır. Bu patlamalar düdüklü tencerenin neredeyse 150 yıl unutulmasına yol açmıştır. Ayrıca bir mineralin bir sebzede çok bulunması. Eşit ağırlıklı bir hamburgerde de ıspanak kadar demir vardır. Birincisi. Temel Reis'in neden başka bir sebze değil de ıspanağı tercih ettiği konusunda. idrarda toplanarak böbreklerde taş oluşumuna sebep olabilir. Bu sorunu çözmek için parasal ödül vaat etmesi üzerine Fransız şef Nicholas Appert. bunda da bazı aksamalar olmuş. 'Bir ordu midesi üzerinde hareket eder' diye bir vecizenin sahibi olan Napoleon askerlerine yiyecek ikmalini sağlıklı yapamamaktan şikayetçi idi. Ancak ıspanağı diğer yeşil sebzelerden ayıran. emniyet valfı sık sık tutukluk yapmış. Demir eksikliğinin anemi denilen kansızlık hastalığı yarattığı doğrudur ama çok demir almanın da insanın kuvvetlenmesiyle fazla bir alakası yoktur. vitamin ve diğer besin maddeleri bakımından oldukça zengin bir sebzedir. Vücudumuzun bir günlük demir ihtiyacını sadece ıspanaktan karşılayabilmek için yılda vücut ağırlığımızın iki misli kadar ıspanak yememiz gerekir ki bu da çok iyi bir fikir değildir. kalsiyumun vücut tarafından alınmasına mani olur. portakal gibi turunçgillere yakındır. ıspanak yemekle giderileceğine insanları inandırmaktır. Bu nedenle ıspanaktaki demirin insana pek faydası yoktur. pazuları şişip insan üstü bir güce sahip oluyor gibi görünüyorsa da ıspanağın içindeki gerek kalsiyumun gerekse demirin insan vücudu tarafından emilmesi zordur. İkincisi ise ıspanakla demir.
bacaklar ve boyunda güçsüzlük ortaya çıkabilir. 8 aydan sonra tehlike geçmiştir ama en iyisi. pazı gibi gıdaların. Botulizm bakterisi tabiatta bol bulunur ama havadaki oksijen tarafından hemen öldürülür. eğer yiyecek iyi ısıtılmazsa zehirleyici toksinler üretirler. hem de mide hala ancak anne sütünü hazmedebilecek durumdadır. bir kişinin bu baldan 50-100 gram yemesinden sonra ortaya çıkar ve kendini karın ağrısı. bebeğin sağlığını emniyete almak için bir yaşına kadar bal yedirmemektir. insanların tat vermesi için mi yoksa sağlıklarını düşündükleri için mi bu alışkanlığı kazandıkları bilinmiyor ama kalsiyum eksikliğini gidermesi açısından yoğurt ilavesi son derecede yararlı ve sağlıklıdır. Bal. Bu. Zehirlenen bebek nefes alma ve yutkunma zorluğu çekebilir. Ispanak. Botulin ise bakterilerin ortaya çıkardığı bir protein olup kaslardaki fiber doku yoluyla sinir hücrelerini istila eder. kramp ve felçler şeklinde belli eder. Zehirlenme. bebekler için zararlı olabilir mi? Bir yaşını geçmiş çocuklara balın bir zararı olamaz ama 12 aylıktan daha küçük bebeklere tavsiye edilmez. kol. bu bakterinin zarar vermesine müsaade etmezler. Aslında botulin proteini bebeklere 6 aya kadar zarar verebilir. baş dönmesi hatta kol ve bacaklarda ağrı. kalsiyum zengini yoğurt ile yenilme alışkanlığının kökeni veya bilinçli olarak başlatılıp başlatılmadığı. Bebeklerde ise hem savunma sistemi yeterli gelismemiştir. Ancak aktif olmadıkları zamanlarda bile oksijensiz bir ortamda yine hayat bulurlar. vücudun kalsiyumu bol gıdalarla takviye edilmesi gerekir. Bu balın bekletilmesi veya kaynatılması da zehirlenmeye çare değildir. ebegümeci. Arılar bal yapmak için nektar toplarlarken botulizm sporlarını da beraber alıp farkında olmadan bal yapımında kullanabilirler. tabiatın arılar vasıtası ile bahşettiği bu muhteşem gıda bebekler için zehirleyici olabiliyor? 'Botulizm' kelimesi bir çeşit zehirlenmeyi tarif eder. Yetişkinlerde bu balın yenmesi sorun yaratmaz. kusma. yaşa bağlı olmadan tüm insanları etkileyebilir. durum çok ciddi sonuçlara yol açabilir. sonucu ölüme yol açabilecek hasarlar verebilir. Peki nasıl oluyor da. Genellikle ölümle sonuçlanmaz. Balın bir türü olan delibal zehirlenmesi ise bir başka olaydır. Daha çok Karadeniz bölgesinde görülen bu zehirlenmenin nedeni arıların balı yaparken kara ağrı ve sarı ağrı adı verilen bitkilerin çiçeklerinden aldıkları toksindir. . en çok teneke konserve kutularda saklanan gıdalarda görülür. ishal.gıdalarla yoğun olarak beslenildiğinde. Ağzı sıkı kapalı kutuların oksijensiz ortamında canlanan bakteriler. semizotu. Gerek vücudun savunma sistemi gerekse midenin asitli ortamı.
Günlük gıdalarımızı bozulmasınlar diye buzdolabında saklarken. su ortamdan uzaklaştırılır. mikropların kısacası mikro organizmaların gelişerek faaliyetlerini sürdürmeleridir. -18 veya -20 derecede muhafaza edilir. Meyve ve sebzelerde bu sıcaklık +4 ile -2 derece arasındadır. buz kristallerinin büyümelerine fırsat bırakmayacak şekilde mümkün olduğunca hızlı olmalıdır (şok donma). Hangi yöntemin uygulanacağını gıdanın asit durumu belirler. O halde donma. Gıdaları yavaş yavaş dondurursak oluşan buz kristalleri hücre dokularını parçalayacağından. donma sırasında oluşan buz kristallerinin boyutları. Böylece bakteri ve mikropların gelişmesi önlenir. Ancak dokulardaki suyun donarak buza dönüşmesi sırasında hacim büyüdüğünden hücrelerdeki doku yapıları da bozulabilir. Gıdalar genellikle -40 derecede dondurulur. Soğukta muhafazada. Ancak yine de bazı kimyasal reaksiyonlar oluşur ve bunlar da renk koyulaşmasına ve gıdanın acılaşmasına yol açarlar. gıdanın hücre suyu.Gıdaları muhafaza etmek için niçin donduruyoruz? Bugün artık hemen hemen her evde buzdolabı var. uzun süre saklayacaklarımızı da buzluk veya derin dondurucu dediğimiz kısmına koyuyoruz. 100 derecenin altındaki ısıl uygulamalar ise pastörizasyon adını alır. biyokimyasal reaksiyonlar en aza indirilir. Sterilizasyonda gıda 100 derecenin üzerinde ısıtılır. bu ortamda gıdada bulunan bakterilerin. Dondurarak muhafazaya geçmeden önce pastörizasyon. Günümüzde gıdaların dondurularak saklanması çok yaygın bir şekilde uygulanan en iyi muhafaza yöntemidir. Bu yöntemde hücre suyunun donması ve hücrelerin ölmesinin sağlanmasına kadar sıcaklık düşürülür. . Isıtarak muhafaza ve kurutma gibi. Her iki yöntemde de amaç daha işin başında bakteri ve mikropları öldürmektir. en fazla donma noktasına kadar soğutulur. Süte pastörizasyon işleminin uygulanmasının asıl amacı dayanıklı bir ürün elde etmekten ziyade verem mikrobunu öldürmektir. yapısı bozulmuş olan bu gıda çözünme sırasında dışarıdan gelecek bakterilerin hücumuna karşı direnç gösteremez ve çabucak bozulur. Gıdaları soğukta veya dondurarak muhafaza en çok başvurulan ve püf noktaları olan yöntemlerdir. Gıdadaki su miktarının azalması bakteri ve mikropların yaşamalarına uygun olmayan bir ortam yaratır. Bu arada gıda muhafazasında tam tersi yollar da vardır. Bu şekilde dondurulmuş gıdalar tüketiciye ulaşana kadar dondurulmuş durumda olmalı ve depolarda -18 derecenin üstüne çıkılmamalıdır. Bu yöntemin en yaygın kullanma yeri buzdolabıdır ve dondurarak muhafaza ile karıştırılmaması gerekir. Kurutarak saklamada. Asit oranı fazla gıdalarda bakteri ve mikropların ısıya dirençleri azalır. Hatta turşu kurmak bile bir muhafaza yöntemidir. Bunu önlemek için donma olayının hızı çok iyi kontrol edilmelidir. tekrar dondurmak da çare değildir. sterilizasyon gibi sık sık ismini duyduğumuz veya etiketlerin üzerlerinde gördüğümüz terimlerin anlamlarına bir bakalım. hatta bu durumda bozulma daha hızlı oluşur. Ancak sütte durum farklıdır. Bunun için düşük asitli gıdalar sterilize edilirlerken yüksek asitli gıdalar pastörize edilirler. Gıdaların normal hava şartlarında bozulmalarının nedeni. Çünkü bir kere dondurulduktan sonra çözülen gıda artık steril değildir. donma hızına bağlıdır. Gıdaları daha dayanıklı kılmak amacıyla uygulanan yöntemlerden pastörizasyon ve sterilizasyon ısıl uygulama ile muhafaza anlamına gelmektedirler.
Her bir gözden yaklaşık 0. İlk olarak bundan 3 bin yıl kadar önce Orta Asya'da Afganistan dolaylarında yetiştirilmiş. Çiğ veya pişmiş olarak yenilebilir. Turuncu veya kırmızımsı havuçlar 1600'lü yıllarda Hollandalılar tarafından geliştirilmişlerdir. draje veya tablet halinde sunulmaktadır. Günümüzde tüketilen havuçların hemen hemen tümü Hollanda kökenlidir. şeker ve vitamin ihtiva eden kuru maddeden oluşmuştur. Bu salgı ile beslenen yumurtalar 16 gün sonra arı olarak gözü terk ederler. İnsan sadece havuç yerse teni turuncu olur mu? Evet doğrudur. İşte arı sütü budur. özellikle sinir sistemi hastalıklarında. yokluğunda iş düzeni ve üretim durur. insana güç ve zindelik kazandırmada kullanılan. yeni ana arının arı sütü içinde doğuş ve gelişme evrelerini geçirmesi gerekmektedir. arı sütünü kaşıklarla gözlerden toplarlar. İlk havuçların renkleri turuncu değildi.1 gram arı sütü alınabilir. Piyasaya saf veya bala karıştırılmış halde.Arı sütü nedir? Bir arı kolonisinde on binlerce işçi arı. doğrudan doğadan gelen önemli bir tabii gıdadır. patatesin yeşillenmiş kısmının yaratabileceği zehirlenmenin yanında değerlendirmeye bile alınmaz. kısırlık ve damar sertliği tedavilerinde. Beyaz ve sarı renkteki havuçlar yem olarak kullanılırlar. pelte kıvamında. Fakat havuçtan zehirlenme olayı o kadar azdır ki. Arı yetiştiricileri bu safhada larvaları yok ederek. Ana arı kovanın her şeyidir. yüzde 35'i ise protein. yağ. pembe ve sarı idiler. yorgunluk sorunlarında. İşçi arılar üst çene bezlerinden beyaz renkte. Bu yeni ana arı eskisinin yumurtladığı son yumurtalardan çıkacaktır. ölümü halinde yerine geçebilecek ikinci bir arıya da izin vermez. Arı sütü. Yüzde 65'İ su. hafif keskin koku ve tatta bir sıvı salgılarlar. Aslı yol kenarlarında. Beyaz. Hatta bu konuda çok ileri gidilirse ölüme yol açabilecek zehirlenmeler bile olabilir. binlerce erkek arı ve sadece bir tane ana (kraliçe) arı vardır. Kovanda ana arı adayı olmak demek ölüm demektir. Bu yumurtaların arı sütü ile beslenmesi. buradan da Ortadoğu yoluyla dünyaya dağılmıştır. Burada görev yine işçi arılara düşer. Ana arı kovanda tek olduğu gibi. kıraç yerlerde yetişen yabani havuçtur. Havuç. kökü yenilen otsu bir bitkidir. Ana arının yok olmasına bir şekilde ölmesi neden olabileceği gibi arıcı tarafından da bilinçli olarak kovandan alınabilir. Çok besleyicidir. Ana arı yok olunca koloninin kendisine süratle yeni bir ana arı edinmesi gerekecektir. içinde yüzde dokuz karbon hidrat ve .
Sonuç olarak. derimizi ve saçlarımızı canlı tutmaya yarar. yetişkinlerde ise kemik yumuşamasına neden olur. karoteni A-vitaminine çevirir. Bunlar yenildiğinde vücudumuz. Fosforun eksikliği çocuklarda kol ve bacak kemiklerinde biçim bozukluklarına. Aslında fosfor insan organizması için gerçekten gereklidir. ayrıca geceleyin iyi görmeye yaradığı da ileri sürülüyor. Eskiden fosforlu bitki yağı ve fosforlu balık yağı şeklinde insanlara sinir kuvvetlendirici ilaç olarak verilirdi. beynin zihinsel aktivitesini yürütebilmesi için gerekli kimyasal elementin 'fosfor' olduğunu ileri sürdüler. Hatta balıkların birçok türünü doktorlar tuzsuz yemek rejimlerinde önerirler. Karoten sadece havuçta değil kavunda ve balkabağında da vardır. Gereken miktar et. yani pigmentlerdir. yüzyılda iki Alman kimya mühendisi. süt. Aslında normal olarak yenildiğinde bir tesiri olmayan karoten çok miktarda yenilen havuç vasıtası ile aşırı alındığında cildin rengini de değiştirir ama bu geçicidir. Fosfor vücutta kemiklerde ve dişlerde kalsiyumla birleşmiş halde bulunur. balıkta ciddi bir oranda fosfor yoktur. olsa bile fosforun fazlası insan . Bu boya maddesi. enfeksiyonlara karşı vücuda direnç kazandırır. Zamanla bu tip ilaçların zehirlenmelere yol açtıkları tespit edildi ve kullanımdan kaldırıldılar. Balık yemek zekayı arttırır mı? Beslenme uzmanları olumsuz hiçbir yanı bulunmayan balık etini hararetle tavsiye ederler. 19. Günümüze kadar yapılan araştırmalarda fosforun. Ancak ısrarla aşırı havuç yenilmesine devam edilirse ciddi sonuçları görülebilir. Hatta bu düşüncelerini 'fosfor olmadan bir beyin sağlıklı çalışamaz' diyerek çok iddialı bir biçimde sundular. sağlıklı büyümeye.karoten denilen boya maddesi bulunur. Eczacılıkta kullanılan fosfor ise beyaz fosfordur. Tuzlu suda yaşamasına rağmen balık etinde çok az tuz vardır. Yağlı balıklarda bulunan lipitlerin insan sağlığı üzerine hiçbir zararları olmadığı gibi vücudu kalp ve damar hastalıklarına karşı da korurlar. Bol miktarda balık tüketilen ülkelerde yapılan sağlık ve yaşam suresi istatistikleri de bu görüşü destekler. beynimize gerekli diğer kimyasal elemanların yanında fazladan bir faydasının olduğu ve beynin fonksiyonlarını arttırdığı saptanmamıştır. rengi sarı ve turuncu olan bütün meyve ve sebzelerde bulunur. A pro-vitamini şeklinde havuçta bol miktarda bulunan karoten. Kandaki hemoglobin miktarını arttırarak kanın tazelenmesini sağlar. Kaynatılarak içilen suyu ishale iyi gelir. bu iki fikir birleşti ve balık etinin beyine dolayısıyla zeka gelişimine çok faydalı olduğu gibi genel bir inanış doğdu. Havuç çok miktarda yenildiğinde cildi turuncu renge çeviren de bu karoten denilen turuncu renkli boya maddeleri. vitamin ve mineral tuzlar vardır. Balıkta bol miktarda protein. Bir adet havuç vücudumuzun günlük A-vitamini ihtiyacının yüzde 220'sini karşılar. tahıllar ve sebzelerin yanında balıklardan da sağlanır. Bu arada bir başka bilimci de balık etinin fosfor bakımından çok zengin olduğunu ortaya çıkarınca.
doktorlar biraz daha ileri giderek çaydan yapılan iksirin tüm hastalıklara karşı direnç kazandırdığını ve yaşlanmayı geciktirdiğini ileri sürüyorlardı. ekonomistler ise çalışmaya harcanacak zamanın çay içmekle tüketildiğini ileri sürdüler. Günümüzde çayın yaygınlaşmasına en çok etki eden faktör poşet çayın icadıdır. başlangıçta da ilaç muamelesi gördü. kaşığı. çay fincanı. sonradan elde dikilmiş ipek torbaların bu iş için daha pratik ve ucuz olacaklarını düşündü. Müşteriler torbaların çayın kaynamasını kolaylaştırdıklarını keşfetmişlerdi. Halbuki o yıllarda çay Orta Asya'da o kadar değerliydi ki çay balyaları ticarette para yerine geçebiliyordu. çaydanlık. romatizmayı önleyici bir ilaçmış gibi yaparlarken. Fransız fizikçiler çayı asrın en münasebetsiz yeniliği diye nitelendirirlerken bir Alman doktor da 40 yaşından sonra çay içenlerin ölüme daha yakın olacaklarını iddia ediyordu. Çay ismi de Çincedeki "ça"dan geliyor. Çayı kim keşfetti? Çaysız bir dünya nasıl olurdu acaba? Çay keşfedilmeseydi. müşterilerine sık sık çay örnekleri gönderiyordu. Miktar tam olarak bilinemiyor ama dünyada senede 2 milyon ton civarında çay tüketildiği tahmin ediliyor. . Kahve ve çay ticareti ile uğraşan Sullivan. harareti giderdiği ve uykuya olan isteği azalttığı şeklindeydi. Shen Nung bir gün bahçede ağzı açık bir kapta su kaynatırken çalılıklardan bir kaç yaprak kaynayan suyun içine düştü. işyerlerinde çay paydosu. Benzer şekilde çaya Ruslar "chay" Araplar "shaye" Japonlar “cha” diyorlar. şehirlerarası otobüslerde çay molası olamazdı. hoş bir koku etrafa yayılmaya başladı. Şükür ki çay milattan önce 2737 yılında büyük Çin imparatoru Shen Nung tarafından tesadüfen de olsa keşfedildi. Çayın torba (poşet) içinde satımı o kadar geliştirildi ki Batı ülkelerinde tüketim oranı toplam çay tüketiminin yarısına ulaştı. Avrupa'ya gelişi 1610 yılını buldu. mide ağrısı giderici. Çay bugün dünyada sudan sonra en çok içilen içecektir. Başlangıçta bu iş için teneke kutuları kullanırken. İmparatorun kendi keşfi hakkındaki düşüncesi çayın susuzluğu bastırdığı. İmparator merak edip suyun tadına bakınca çay keşfedilmiş oldu. İngiltere'de ise çay içmek alışkanlık haline gelince kadın dergileri ev kadınlarının çay yüzünden ev işlerine soğuk bakmaya başladıklarını. Nung yaprakları suyun içinden toplayamadan yapraklar suda kaynamaya.zekasını arttırmaz sadece çok ciddi zehirlenmelere yol açar. Her ne kadar icadının tam farkına varmasa da poşet çayın mucidi Thomas Sullivan'dır. Çayın Avrupa'ya geldiği ilk yıllarda tüccarlar satışını ateş düşürücü. Ancak bunların hiçbiri çayın dünyanın en favori içeceği olmasını önleyemedi. Çok geçmeden siparişler başladı ama şaşırtıcı olan esas malı değil torba içindeki örnek çayları sipariş etmeleriydi. Zamanla bu sefer de çayın aleyhine görüşler yayılmaya başladı.
Kafeinin ne kadarı zararlıdır? İnsanların sıkılınca geleneksel olarak başvurdukları üç şey alkol. kandaki seviyesi 15-45 dakikada en yüksek seviyesine çıkar. hastalandığımızda şişen. Soğuk bir şey yenildiğinde kan. çay. ağrıya hassas sinir uçlarını tetikliyor ve ağrının başta hissedilmesine sebep oluyor. Halbuki fazla miktarda kahve içimi de anormal zihinsel durumlar oluşturabilir. bağırsak ve idrar yolları hastalıklarına da yol açtığı ileri sürülmüş ama bu hastalıkların hiçbirinin nedeni ile aşın kafein alımı arasındaki ilişki kanıtlanamamıştır. kafeine bağlı. ishal. gut. orijini farklı. duyulduğu yerin farklı olduğu bir ağrı çeşididir. Bu nedenle kafein üzerindeki araştırmalar kahve üzerinde yoğunlaşmıştır. boşluklardaki hava aniden soğuyarak. Alınan miktarın en azından yarısının vücutta kullanılıp atılmasına kadar geçen zaman yaklaşık beş saattir. uykuya olan reaksiyon zamanını uzatır. Alkol alınmasına ve sigara içilmesine sağlık kuruluşlarınca karşı çıkılmasına karşılık kahve içme alışkanlığı hiç bir zaman benzeri eleştirilerle karşılaşmamıştır. bir bardak çayda 60 miligram. uykusuzluk. canlılığı arttırır. 'Beyin donması' veya 'dondurma başağrısı' da denilen bu ağrı. 5-10 gramlık kafein tozu erişkin bir kişiyi öldürebilmektedir. çikolata. burnumuzun üstündeki boşluklar olduğunu ileri sürüyor. Diğer bir görüşe göre ise ağzımızın kenarlarında ve tavanında bulunan damarlardaki kan hücrelerinin akışı ağrıya neden oluyor. Buna göre soğuk bir şey yenildiğinde. Bir görüş. yani burnumuzdan aldığımız havayı akciğere giderken nemlendiren. Günlük hayatımızda başlıca kafein kaynakları. çayda ise kahvenin yarısı ile beşte biri kadardır. kalp çarpıntısı ve komadır. bu maddeler enerjiye çevrilerek vücut direncini arttırırlar. Kafein kandaki yağ asitlerinin seviyesini arttırır. kafeinin birden kesilmesi kendine özgü olumsuz belirtiler ortaya çıkarabilir. Kafein en çok kahvede bulunur. kalp çarpıntısı gibi belirtiler görülebilir. Kafein zehirlenmesi belirtileri sıkıntı. huzursuzluk. . Ağrı ağızda değil de başta duyulmaktadır. nikotin ve kahvedir. Bu kanın bir kısmı başımızın ön tarafından geliyor ve geldiği yerdeki acı/ağrı alıcılarını ikaz ediyor ve bu sebeple de ağrı başta duyuluyor. Kalbin durması ve solunum yetersizliği nedeniyle ölüm bile meydana gelebilir. Bir fincan kahvede 85-100 miligram. bunun nedeninin sinüslerimiz. Aşırı kahve alımının şeker. kusma. Ancak kafein zehirlenmesi olabilmesi için günde 80-100 fincan kahve. kalp hastalarının sol kollarında duydukları ağrı gibi. Kafein sinir sistemine uyarıcı etki yapar. mide. kakao ve kolalı içeceklerdir. o bölgeyi ısıtmak için soğuk kısma hücum ediyor. Bir insan kısa sürede 6-7 fincan kahve içerse. kolalı içeceklerin litresinde ise 100-130 miligram kafein bulunur. Soğuk bir şey yediğimizde niçin başımız ağrıyor? İnsanların yaklaşık yüzde 30'unun dondurma gibi çok soğuk bir gıdayı yedikten veya soğuk bir içeceği çabucak içtikten sonra başları ağrır. Kafeinli içecekler içildiklerinde vücut tüm kafeini emer. kahve. 125 bardak çay veya 200 kutu kolalı içecek içilmesi gerekmektedir ki bu da pratikte mümkün değildir.
birkaç atlının yan yana at koşturabileceği bir yol haline getirilmiştir. beyaz kısımlar (bulutlar). hiç bir uçuşunda Çin Seddi'ni göremediğini. Bu yükseklikten ancak kilometrelerce düz olarak devam eden kanallar hatta otoyollar görülebilir. Gemini ve Uzay Mekikleri uçuşlarının da ilk komutanı olan John Young. Ay'a giden astronotlara ve bu görevler sırasında çekilen fotoğraflara göre. Şüphesiz bu hiç de doğru değildir. Yere düşen gölgesi de hesaba katıldığında bu mesafe 60 kilometreye çıkabilir ama burada atmosferin görüş mesafesine olan olumsuz etkisini de unutmamak gerekir. içmek ve ağızda biraz bekletip ısıtmak. Zaten Neil Armstrong (Apollo-11) ve Jim Irwin (Apollo-15) Ay'dan Çin Seddi'nin görülmediğini. seddin uzaydan görülebilecek kadar belirgin şekil ve renk farkı oluşturmadığım. Her iki durumda da bu yükseklik dünya etrafında dönen bir uzay aracı yüksekliğinin çok altındadır.Hangi görüşün tam doğru olduğu henüz kesinlik kazanmış değil. Çin Seddi uzaydan bakıldığında görülebilir mi? Bu görüş nereden.5 metre mesafe doldurulup taş döşenmiş. Uzaya altı kere giderek. Ay'dan bakınca dünyada görülenler. Uzay araçları dünya üzerinde ortalama 165 ile 330 kilometre yükseklikte dönüp dururlar. sarımsı kısımlar (çöller) ile kahverengi ve yeşil kısımlardır (ormanlar ve bitki alanları). Oysa dünyadaki insan yapısı şekiller ile akarsular gibi tabiat yapısı şekillerin çoğunluğu böyle değildir. bunu düşünmenin bile çok saçma olduğunu ayrıca belirtmişlerdir. Dünya yörüngesinde dönen uzay araçlarından dünyadaki pek çok şey görülebilir. Bir kere burada uzay denilince gezegenler ve ışık yılı bazında uzaklıktaki yıldızlar kastedilmiyor. İdeal görüşe sahip bir insan.5 metre genişliğindeki Çin Seddi'ni teleskop kullanmadan ancak 20 kilometre yükseklikten görebilir. 6. yüzyılda stratejik önemini kaybetmiştir. mavi kısımlar (okyanus ve denizler). gören birisini de bilmediğini. . 6 bin kilometre uzunluğunda olan Çin Seddi. Çin Seddi milattan önce 3. yüzyılda Hun Türklerine ve Moğollara karşı ülkenin kuzey sınırını oluşturmak ve korumak için parça parça yapılmaya başlanmıştır. hatta karla kaplı düzlüklerde temizlenmiş geniş yolları görebildiğini söylüyor. ancak 250 kilometre yükseklikten Piramitleri ve Rusya'da Baykonur'daki Uzay Merkezini. kimden doğdu belli değil. Bırakın uzay araçlarını insan daha aya gitmeden önce bazı kişiler Çin Seddi'nin Ay'dan görülebildiğini iddia etmekteydiler. ortalama yüksekliği 7-8 metre olan iki duvardan oluşmuştur. en çok gitme rekorunun sahibi. Gözlemin yapıldığı yer olarak dünya üzerinde yörüngede dönen. En iyisi soğuk gıdaları biraz daha yavaş yiyip. insan yapısı uzay araçlarından çekilen fotoğraflar ve astronotların gözlemleri esas alınıyor. Bu iki duvarın arasındaki ortalama 6. Böylece hem gıdanın lezzeti daha iyi alınır hem de kimsenin başı ağrımaz. Çin Seddi 7.
burada geçen ömrümüzün de sınırlı olmadığını kabul edelim. Bir turda dünyada olup bitenlere bakın. Buraya kadar 6 milyar kilometre yol gelmişizdir ve geriye dönüp baktığımızda artık Dünya'nın yanında Ay'ı seçemeyiz. insanı andıran maymun kalıntıları ise 3. Güneş sisteminden çıkarken rotamızı en yakın yıldıza çevirelim. İçinde bulunduğumuz Samanyolu galaksisine diğer ülkeler mitolojiden kaynaklanan. gezegenler ve biz. Neyse biz yolculuğumuza devam edelim. 20 bin yıl sonra içinde bulunduğumuz yıldız grubu Samanyolu'nun sınırına ulaşıp dışarı çıkarız. Yani Güneş. Dünyadan hareket eder etmez. Anadolumuzda ise bu yıldızlar topluluğu. Son tur başladığında dinozorlar dünyada ortaya çıkmışlardı.5 milyar yaşındadır ve Samanyolu'nda bir turunu 220 milyon yılda tamamlar. Bu arada gözümüze bizim Samanyolu'na benzer başka yıldız grupları da çarpar. Tabii bu uzay aracının hızı dünyamızdaki yolcu uçaklarınınki kadar. Işık hızı ile yoluna devam eden uzay aracımız 3 milyon yıl sonra Samanyolu'nun ikizi olarak bilinen Andromeda galaksisini de geçerek galaksiler grubunun dışına çıkar ve daha büyük bir boşluğa dalar. yani Taş Devri' çizgi filmindeki Fred'in hiç bir zaman bir dinozoru olamadı. 'süt' veya 'sütlü yol' anlamında 'Milky way' adını vermişlerdir. 22 milyon yıl sonra yirmi birinci tur da tamamlanmış olacaktır. Bunlardan en yakın olanına 400 bin yıl sonra ulaşırız. bugüne kadar galakside 20 turu tamamlamış bulunuyoruz. yani saatte bin kilometre civarında olursa. Dinozorlar 21. İnsanlık tarihi ise ancak 200 bin yıl evveline kadar gidebiliyor. 8 dakika sonra Güneş'te oluruz. Güneş'e bile varmak yıllarca sürer. Buralardan artık Güneş sistemimizin devleri Jüpiter ve Satürn de dahil hiç bir gezegen gözle görülemez sadece Güneş sönük bir yıldız olarak gözümüze çarpar. bir saniyeden biraz fazla bir süre içinde Ay'ı sollar. Onun için aracımızın hızının ışık hızı. Aslında biz dünyadan baktığımızda bu mesafeden 3-4 bin kat daha uzak gök cisimlerini de . Afrika'da bulunan. tur bitmeden dünyadan silinip gittiler. yani saniyede 300 bin kilometre olduğunu varsayalım. Güneş'in sıcaklığından bir an evvel kurtulmak için yolumuza devam edersek 5.Evrende yolculuk nasıl olurdu? Böyle bir soruyu ilkçağlarda okyanus kıyısında yaşayan bir kişiye 'bu denizlerin sonuna yolculuk nasıl olurdu' diye sorsaydınız herhalde hayal gücünü bile kullanamazdı. Biz bugün evren hakkında o zamanın insanının dünya hakkında bildiğinden daha çok şey biliyoruz. Burada artık Güneş de gözden kaybolur. 4 yıl 3 ay sonra Proxima Centauri'ye varırız. Madem hayali bir seyahat yapıyoruz. saman çalan bir hırsız kaçarken dökülen samanlara benzetilip 'Saman uğrusu' adı verilmiş bu ad zamanla Samanyolu'na dönüşmüştür. Güneşimiz 4. Bir kaç yüz bin yıl daha boşlukta gidip geriye baktığımızda 100 milyar yıldızdan oluşan Samanyolu'nu hızla dönen büyük bir girdap gibi görürüz. Şimdilik bilebildiğimiz kadarıyla evrenin büyüklüğünü daha iyi anlayabilmek için gelin hayali bir uzay aracı ile hayali bir uzay yolculuğuna çıkalım ve içinde bulunduğumuz Samanyolu galaksisinin ikizi Andromeda galaksisine bir gidip gelelim. Bu hızı tahayyül edebilmek için bir silahları çıkan merminin hızının saniyede bir kaç kilometre olduğunu belirtelim.5 milyon yıllık.5 saat sonra gezegenleri arkamızda bırakarak Güneş istemimizden çıkarız.
gözlemleyebiliriz ama iyisi mi boşlukta kaybolmaktansa artık geri dönelim, evimize varmak için daha 3 milyon yıllık yolumuz var.
Dünya tarihinde bugüne kadar kaç insan yaşadı? Bunu kesin hatta yaklaşık olarak bilmek bile zor, çünkü evrim teorisi daha tam açıklığa kavuşmuş değil. İnsanı ne zamandan başlayarak insan nüfusuna dahil etmek gerekiyor hususu üzerinde bir fikir birliğine varılabilmiş değil. Maymunlar gibi ellerini ayak gibi kullandığı zamanlardan mı, iki ayağı üzerine kalkmayı başardığı zamandan beri mi, yoksa toplumsal yapıda belli bir üretim yapabildiği, yani diğer canlılardan ayrı olarak içgüdüleri yerine aklını kullanmaya başladığı zamandan beri mi insanı "insan" saymak gerekiyor belli değil. Tabii ilk insanlar da on binlerce yıl yiyecek bulma ve yaşama kaygılarından nüfus sayımına vakit ayıramadılar. Tahmini olarak bu sayının 60 milyar ile 110 milyar arasında olduğu sanılıyor. Kesin sayı vermeyi seven araştırmacılar ise dünyada 200 bin yıldan bu yana 70 milyar insanın doğup öldüğünü söylüyorlar. Şu anda dünya nüfusunun 6 milyarı geçtiği hesaba katılırsa şu fani dünyadan gelip geçmiş insanların neredeyse yüzde 10'u hala aramızda.
Uzay aracının içinde yer çekimi niçin sıfırdır? Uzay mekiğinin içindeki astronotların havada yüzer gibi dolaştıklarını, eşyaların ortalarda uçuştuklarını televizyonda görmüşsünüzdür. Uzay mekiğinin dönüp durduğu yükseklik, dünyanın boyutları ile mukayese edildiğinde o kadar da fazla değildir. Peki nasıl oluyor da bu kadar bir yükseklikte yer çekimi sıfırlanıyor? Koskoca Ay'ı bile yörüngesinde tutan dünyamızın çekim gücü, ufacık bir uzay aracına nasıl etkili olamıyor? Aslına uzay aracında da yer çekiminin yok olması söz konusu değildir. "Yerçekimsiz ortam" deyimi doğrudur ama bu, mekiğin yörüngesindeki uçuşundan doğan bir durumdur. Astronotları (veya kozmonotları) bu ortama alıştırmak için özel hazırlanmış yolcu uçaklarının kullanıldıklarını duymuşsunuzdur. Uçak belirli bir yüksekliğe gelince aniden ve hızla bir eğri çizerek yere doğru inişe geçer. Saniyeler süren bir sürede uçağın içinde yer çekimsiz ortam yaratılmış olur. Uzay mekiğinin ve uzay istasyonlarının dünya etrafında dönüşü, uçağın yaptığı hareketin veya çizdiği rotanın sürekli olan bir şeklidir. Yerden bakınca düz gidiyormuş gibi görünür ama uzay aracı devamlı düşüş halindedir. Eğer düz gitseydi (uzaydan baktığınızı düşünün) yörüngeden çıkar giderdi. Nasıl lunaparkta eğlence trenleri önce yükseğe çıkar sonra oradan hızla düşermiş gibi inerse, uzay aracının da dönüşü, aslında bu düşüş hareketinin devamlı bir halidir. Uzay araçlarının uçtukları yükseklikte şüphesiz yer çekimi vardır ama bu sadece aracı yörüngede tutmaya yarar. Dünya'dan Ay'a doğru düz bir hat üzerinde yolculuk yaptığınızı
düşünün. Ay ile Dünya arasında öyle bir nokta vardır ki burada Dünya'nın yerçekimi kuvveti biter Ay'ınki başlar. Yani uzayda nereye giderseniz gidin bir şeyin sizi çekmesinden kurtuluş yoktur.
Ay'sız Dünya nasıl olurdu? Güneş sistemimiz oluşurken koşullar çok az farklı olsaydı, bizler için her şey değişik olabilirdi. Dünyanın madde dağılımı, büyüklüğü, enerjisi, dönme ekseni açısı, atmosfer ve mevsimler çok farklı olabilirdi. Dünyamızda hayat belki yine gerçekleşebilirdi ama farklı şekilde. Bu hali ile sanki her şey, en ince detayına kadar insan için özel olarak hazırlanmış gibidir. Peki bu oluşum içinde ayın görevi nedir? Nasıl oluştuğu ve dünyanın yörüngesine nasıl girdiği hala büyük bir sır olan Ay'ın bu mükemmel düzen içindeki yeri nedir? Yaşamın oluşmasına ne katkısı vardır? Ay olmasaydı ne olurdu? Dünyadaki yaşam koşulları bakımından Ay'dan kaynaklanan hiçbir olumsuz etken yoktur. Yani Ay'ın varlığının hiç bir zararı yoktur. Ya yararı? Ay'ın dünya üzerindeki en büyük etkisi, çekim gücü nedeniyle onun kendi etrafındaki dönüş hızını yavaşlatıp, bildiğimiz günlük periyoduna getirmesidir. Ay'ın olmaması dünyanın dönüş hızının artmasına, yaklaşık 15 saatlik bir gün süresinin oluşmasına sebep olacak, günler kısalacak, canlılardaki biyolojik saat alt üst olacak, yaşam biçimleri ve yapılan farklılaşabilecek buna ayak uyduramayanlar yok olacak, fırtına, kasırga gibi atmosferik olaylar çok şiddetlenecekti. Neyi değiştireceği bilinmez ama Ay'ın yokluğunda artık Ay ve Güneş tutulmaları da olmazdı. Dünya üzerindeki gel-git olaylarının yüzde 70'i Ay'dan, diğer yüzde 30'u ise Güneş ve gezegenlerden kaynaklandığı için Ay olmayınca, gel-git olayları da yüzde 70 azalırdı. Denizlerdeki gel-git olayı en çok Kanada'da Fundy körfezinde meydana gelir. Bu sırada deniz 15,4 metre yükselir. Bu olay Manş sahillerinde 11,5 metre, Çanakkale Boğazı'nda 56 santimetre olup İstanbul Boğazı'nda pek hissedilmez. Ay'ın etkisiyle yalnız denizler değil karalar da hareketlenir. Kara parçalarında saptanan en büyük yükselme ise 50 santimetredir. Astronomik gözlemlerde nasıl atmosferimiz iyi görüş almamıza mani teşkil ediyorsa Ay'ın ışığı da öyledir. Öyleyse Ay'ın olmaması bu konuda faydalı olacaktı. Dünya'nın yörünge hareketindeki Ay'dan kaynaklanan küçük salınım hareketleri yavaş yavaş ortadan kalkacak ama dünyanın dönme ekseni bundan pek etkilenmeyecekti. Ay uzay boşluğunda başıboş gezen göktaşlarına karşı bir kalkan görevi yaptığından, yokluğunda dünya yüzeyine daha fazla göktaşı düşebilecekti. Ay olmayınca etkinliklerini geceleri Ay ışığında sürdürebilen bir çok canlı türü de bunu yapamayacaklardı. Ay olmasaydı insanların dolunaydan etkilenmesi ve kurt adam hikayeleri de ortadan kalkacak ama en önemlisi romantik çiftlerin el ele tutuşup seyrettikleri, gökyüzündeki o muhteşem manzara olmayacaktı.
Kuyruklu yıldızların niçin kuyrukları vardır? Kuyruklu yıldızların diğer gökcisimlerinden farklı ve gizemli şekilleri, aniden ortaya çıkıp bir süre sonra yok olmaları, onların tarih boyunca insanlar tarafından Tanrıların habercileri olarak algılanmalarına yol açmıştır. Onların ölüm ve felaket habercileri olduklarına, kuraklık, sel, açlık gibi büyük doğal afetlerin ve salgın hastalıkların hatta her iki dünya savaşının da o sıralarda görülen kuyruklu yıldızlardan kaynaklandığına inanılmıştır. Milattan önce 43 yılında Sezar'ın ölümünden sonra çok parlak bir kuyruklu yıldız görüldü ve onun Roma imparatorunun göğe yükselen ruhu olduğuna inanıldı. Böylece kuyruklu yıldızlardan ünlü kişilerin ölüm haberlerini almak gibi bir boş inanç daha yerleşti. Bilim insanları Güneş sistemimizden çok uzakta ama yine Güneş çekimine bağlı olarak bir yörüngede dönen, her birinin kütlesi ve boyutu dünyamızdan çok az olan kirli kar topu şeklinde milyarlarca kuyruklu yıldız olduğuna inanıyorlar. Bu görüşe göre başlangıçta görkemli kuyrukları olmayan bu gök cisimlerinden bazıları sistem içindeki karşılıklı çekim güçleri nedeni ile Güneş'e doğru hareket etmeye başlıyorlar. Güneş'e yaklaştıkça, dış katmanlarında donmuş halde bulunan uçucu gazlar (karbondioksit, su, metan amonyum, vb.) hızla buharlaşmaya başlıyor. Güneş'e yaklaştıkça cismin etrafını gaz bulutu olarak sarıyorlar. Güneş yüzeyinde devamlı patlamalar olduğundan ve uzaya büyük hızlarla gaz bulutları fırlatıldığından, cisim Güneş'e iyice yaklaştığında bunların etki alanına giriyor ve etrafındaki gaz bulutu Güneş'in tersi yöne doğru savrularak bir kuyruk görünümünü oluşturuyor. Bu nedenle kuyruklu yıldızların kuyruklarının yönleri hep Güneş yönünün ters tarafındadır. Kuyruklu yıldızın kuyruğunun parlaklığına Güneş ışınlarının, gaz bulutu ve parçacıklardan yansımaları neden olur. Aslında büyüklüklerine bağlı olarak kuyruklu yıldızlar kuyruklarından sürekli madde kaybederler. Sonunda gök taşları haline gelen kuyruklu yıldız kalıntıları, dünya yakınından geçerken bize akan yıldız yağmurları olarak görünürler. Eğer dünyamız bir kuyruklu yıldızın kuyruğu içinden geçerse ne olur? Bu, korkulacak bir şey değildir. Çünkü kuyruklu yıldızların kuyrukları yoğun değildir ve dünyanın bu kuyruk içinden geçmesi ona hiçbir şekilde etkide bulunmaz. Nitekim Halley kuyruklu yıldızı 1910'da geldiğinde, Dünya onun kuyruğunun içinden geçmişti ve bunun yeryüzüne bir zararı olmamıştı. Zamanımızda kuyruklu yıldızların normal gök cisimleri oldukları biliniyor. Bunlar çok büyük hacimli kuyruklarından dolayı korkutucu görünen aslında küçük ve hafif cisimlerdir. 12. yüzyılın ortalarından itibaren bilimin bunların yapılan ve ne olduklarını çözmeye başlamasından sonra halkın peşin hükümleri ve korkuları kaybolmaya başlamıştır.
Ay'ın nasıl oluştuğu niçin hala bilinemiyor? Ay'ın kütlesi Dünya'nın 81'de biri kadardır ve bir gezegen uydusu olabilmek için çok büyüktür. Güneş sistemimizde başka örneği yoktur. Gerçi Jüpiter, Satürn ve Neptün'ün de Ay'ın boyut ve kütlesine yakın uyduları vardır ama bu gezegenlerin kütleleri de dünyamızdan sırasıyla 318, 95 ve 12 kat daha çoktur. Bu durumda Ay'ın oluşumu özel bir
Onca çalışma. toz ve küçük taşlardan meydana gelen parçacıkların zamanla bir araya gelmesi sonucu oluşmuştur. neden büyük bir demir çekirdeğe sahip olmadığını ve kimyasal farklılığı açıklayamaz. Ay için sarf edilen ve katlanılan bunca şeye karşılık Ay'ın ABD'ye ait olması pek mantıksız gelmiyor. gaz. emek. Niçin Ay'ı da bir eyaletleri ilan edip bayraklarına bir yıldız daha ilave etmediler? Aslında insanların çoğu tarafından. Birincisi. zamanla düzenli hareketleri ile takvimin oluşmasını da sağlamıştır. yakalamayı sağlayacak büyük enerji miktarını bugüne kadar bilinen hiç bir oluşumun sağlayamayacağı hesap edilmiştir. çekim alanına takılan bir gök cismi olduğudur. Ancak bu da Ay'ın yörünge uzaklığını. Aya ilk ayak basmanın yanında 19691972 yılları arasında 12 ABD'li astronot ay yüzeyinde dolaştılar. dünyaya örnekler getirmelerine rağmen Ay'ın nasıl oluştuğu halen büyük bir sırdır. ayın hızını frenleyerek. Bu tez. bu. para ve risk. Bu arada sağa sola kilometrelerce yürüyüş yaptılar. Dünya ile karşılıklı çekim gücü sonucunda denizlerde gel-git olayını yarattığı ve Dünya'nın dönüşünü gittikçe yavaşlattığı biliniyor ama nereden geldi. Yapılan hesaplamalara göre bu kopma olayının meydana gelebilmesi için Dünya'nın o zamanlar kendi ekseni etrafında iki saatte bir dönüş yapması gerekiyordu ki. Ancak şurası mutlak ki. Üçüncü teoriye göre. biricik uydumuz Ay. sırlarını şimdilik bize açıklamak istemiyor. 1969 ile 1972 yılları arasında Apollo projesi kapsamında üzerinde insanlar dolaşıp. Ay genetik olarak dünyamızın yavrusu değil. Yaşının diğer gezegenler gibi dört küsur milyar yıl olduğu. 30 bin fotoğraf getirdiler. günümüz bilimindeki tüm gelişmelere ve bu yoldaki gayretlere rağmen. Ay Dünya çevresinde dolanan. bilgi. Dünyaya dönüşlerinde 400 kilogram kaya ve toprak örneği. Dünyamızın tek doğal uydusu. Ayın oluşumu hakkında üç teori vardır. Yani hiçbir teori ayın oluşumuna ait tutarlı bir açıklama getirememiştir. İkinci teori ise Ay'ın dünyanın yakınlarından geçerken. kim bilir? Ay'ın sahibi kimdir? Bu gün Ay yüzeyine dikilmiş tek bayrak ABD'ye ait.problem niteliğini taşıyor. bilimsel verilere göre. Nereden geldi. Ayrıca Dünya'mn ve Ay'ın yapılarındaki kimyasal birleşimlerin çok farklı olması ve bunun Ay'dan getirilen aytaşlarının analizleri sonucunda ispatlanması birinci teorinin doğruluğunu mümkün kılmamaktadır. Günümüzde Ay'ın tarihi çok iyi bilinmesine. Öyle görünüyor ki. toplam 170 saat Ay'da kaldılar. dünyanın oluşumunun başlangıcında çok hızlı döndüğü ve bu nedenle bir parçasının koparak Ay'ı oluşturduğu şeklindedir. mümkün değildir. uzaydaki en yakın komşumuz Ay. şu anda dışında ve içinde hiçbir faaliyet olmayan ölü bir gök cismi olduğu. Yakınlığı nedeni ile gözlemlenmesi kolay olan Ay'ın 17. binlerce yıl önceki uygarlıklar tarafından Tanrıça olarak değerlendirilirken. yüzyılın başından itibaren teleskopla incelenmesine de başlandı ve bu gelişim 1969 yılında Ay'a ilk defa bir insanın ayak basmasıyla son aşamasına geldi. Neil Armstrong'un aya ilk ayak basığından ve oraya ABD bayrağını . birinci teorideki kimyasal birleşim farkını açıklar ama bu şekilde. nasıl oluştu halen meçhul. Bütün bunlar az şey değil. Bütün bu gelişmelere rağmen Ay'ın nasıl oluştuğu hala bilinmiyor.
çeşitli renk ve parlaklıktaki yıldızların oluşturduğu o inanılmaz ve muhteşem manzaranın içinden bir yıldızın parlak bir çizgi çizerek kayıp gittiğini muhakkak görmüşsünüzdür. binlerce yıl boyunca. çizgi gibi bir iz bırakırlar. yani Ay'a seyahatten bir yıl önce yapılan uluslararası bir anlaşma ile çözüme ulaşıldı. Dünya'ya düşen göktaşlarının incelenmeleri sonucu içlerinde dünyada var olmayan yeni bir elemente rastlanmamıştır. atmosfere çok uygun bir açıdan girsin. Sovyet Rusya ile ABD'nin uzaya gitme yarışına başlamaları ile birlikle uzayı sahiplenme konusu da gündeme geldi. Bu anlaşmaya göre. Sonunda tamamına yakını. Halk arasında yıldız kayması diye tanımlanan bu olayın aslında yıldızlarla hiç bir ilgisi yoktur. İşte kısmet diye buna denir! . Ancak Dünya'nın bir çok yerinde de karalar üzerinde meteoritlerin yol açtığı izler ve çukurlar vardır. Tüm dünyanın malı olarak kabul edilen Antarktika gibi uzay ve Ay kimseye ait değil veya herkese ait. bir yıldız kaydığında. yanarlar ve arkalarında parlak. Ülkemizde rastlanan en büyük göktaşı 25 kilogram olup Domaniç yaylasında bulunmuştur. Sonunda 1968 yılında. Yıldızlar dünyadan milyarlarca kilometre ötedeki uzak güneşlerdir. Ay'ın ve diğer gökcisimlerinin ve uzayın araşlırılması ve kullanılması konusunda belirli kurallar getirildi. Bunlardan Dünya'nın yakınından geçerken çekim alanına girenler. bu dileğin gerçekleşmesi için de gördüğünüzden kimseye bahsetmemişsinizdir herhalde. Yer atmosferine her yıl toplamı 15 bin ton olan 200 bin kadar göktaşı düştüğü kabul ediliyor.dikmesinden beri Ay'ın ABD malı ve toprağı olduğu sanılıyor. o yıldızın öleceği ve ölmeden önce dilek dileyenin arzusunu yerine getireceği inanışı yaygındır. Bu sırada içinizden bir dilek tutup. düşüşün son anında görülen parlamayı takiben yok olurlar. Atmosfere girdiklerinde yanan ve çoğunlukla yok olan göktaşlarına "meteor" denilirken bunlardan yere ulaşmayı başaranlara da "meteorit" deniliyor. milyarlarca kilometre yol alan bir taş. Çünkü insanlar arasında. hızla atmosfere dalarlar. Dünyamızın büyük bir kısmı okyanuslarla kaplı olduğundan yere ulaşabilen göktaşlarının çoğu da buralara düşerler. Bu hesaba göre yerin kütlesi 4. Sürtünmeden dolayı ısınırlar. Dünyada bilinen göktaşlarının en büyüğü ise güneybatı Afrika'da Grootfentein'de bulunan göktaşıdır ve kütlesi 80 ton kadardır. Yani uzayda.5 milyar yıllık ömrü içinde gelen göktaşları sayesinde epeyce artmış olması gerekiyor. İsteyen gidebilir. Bugüne kadar dünyada 20 civarında insanın göktaşı isabeti nedeniyle yaralandığı tespit edilmiştir. Ancak bu bayrak sembolik açıdan bir önem taşıyor ve şimdilik Ay kimseye ait değil. Güneş sistemimizin içinde Güneş ve gezegenlerin çekim kuvvetleri arasında bir oraya bir buraya gezinen sayısız göktaşı vardır. uzay hiç bir şekilde ve hiç bir ulus tarafından sahiplenilemez. Yıldız kayması nasıl oluyor? Geceleyin açık bir havada gökyüzünü seyrederken. yanmadan yere kadar ulaşarak gelsin kafanıza düşsün.
Herkesin bakış yönüne göre. Gökkuşağının görüldüğü yere doğru gidilince görülebildiği sürece kişiye hep aynı mesafede kalıyor. Yağmur damlasının içine girince kırmızı. Yağmur damlaları burada ışığı renklerine ayıracak bir prizma görevi görürler. İkinci kuşak pek dikkat çekmez. gördüğü gökkuşağı farklı yerde oluyor. Zaten gökyüzünde sabit bir gökkuşağı oluşmuyor. . Sarı gibi görünmesine rağmen güneş ışığı aslında beyazdır ve bütün renkler onun içindedir. Günümüzde ise bir sır olmaktan çıktı. Birinci kuşakta kırmızı renk şeridin en dışında iken ikinci kuşakta en içtedir. Güneşin paralel ışınları başınızın üstünden geçerek yağmur damlalarına çarparlar. Böylece parlaklıklarını yitiren ışıklardan oluşan ikinci gökkuşağı zar zor görülür. Bir ikinci zayıf kuşağın daha bulunmasının nedeni bazı güneş ışıklarının su damlasının iç yüzeyine bir kez değil iki kez çarpmalarıdır. Altından geçenin cinsiyetinin değişeceği veya yere değdiği noktada bir küp altın gömülü olduğu lafları sadece şakalarda kullanılıyor. İşte gökkuşağı bunlardan oluşur. Genellikle fark edilmez ama gökkuşağı daima içice iki halkadan oluşur. o yağmur damlalarından oluşmaktadır ama güneş kesinlikle arkanızdadır. Diğer renklerin sıralamaları da terstir. Yağmur ve güneş ile ilişkisi ilk olarak milattan önce 310 yıllarında Aristoteles tarafından ileri sürüldü. mavi. lacivert ve mor renklere ayrışır. Mor renk çemberin içinde kırmızı ise en dışındadır. Ayrışmış renkler. dışbükey mercek özelliklerindendir. Güneş ışığı bu kendi tarafındaki yüzeyinden doğrudan içine girer. Gökkuşağını görebilmek için Güneş. Gökyüzünde gökkuşağı gördüğünüz vakit biliniz ki. turuncu. Işığın damlanın ön yüzünden değil de arka yüzünden yansımasının nedeni içbükey. yeşil. Atalarımız gökkuşağından çok korkarlardı. biz ve yağmur damlaları. Güneş ne kadar yüksekse gökkuşağı dairesi de o kadar aşağı iner. içbükey arka yüzden çeşitli açılarda yansımaları sonucu gözümüze sırayla dizili renklerden oluşmuş bir bant şeklinde görünüyorlar. İçinde renklere ayrıdır ve kürenin arka duvarına vurarak gerisin geriye yansır. Biz de sadece o yağmur damlalarından gözümüze gelen renklerine ayrılmış ışınları görebildiğimizden gökkuşağını da yarım daire şeklinde görürüz. Bazen bir uçaktan veya yüksek bir dağdan baktığımızda gökkuşağını tam daire şeklinde görmemiz de mümkün olabilmektedir. Onu Tanrıların elçi-+lerinin geçmesi için yapılmış bir köprü olarak görüyorlardı. Ama daha önemlisi milyonlarca yağmur damlasından yansıyan ışınların gözümüze geliş açıları mutlaka aynı olmalıdır ki biz gökkuşağını görebilelim. Yağmur damlası çocukken oynadığımız misket veya bilye gibi küresel saydam bir şekildedir. Bunun içindir ki yedi renkli gökkuşağını sabah ve akşam yağışlarından sonra daha çok görürüz. muhakkak belirli bir açıda dizilmek zorundayız. sarı.Gökkuşağı niçin yuvarlaktır? Su damlası ve yakıcı güneş. Yağmur damlalarından yansıyan ışınların gözümüzde odaklaşabilmeleri için bir daire şeklinde dizilmiş olmaları gerekir. Aslında o bölgedeki bütün yağmur damlaları gelen ışığı renklere ayrıştırarak yansıtırlar ama sadece bir yarım daire içinde olan yağmur damlalarından yansıyanlar gözümüze odaklaşırlar.
. 12-24 saat içinde yağmur 1-2 gün için güzel hava. bir de rüzgar yönünü gözlemleyerek hava tahminini rahatlıkla yapabilirsiniz. Halbuki barometre hava tahmininde en önemli araçtır.Barometre ne işe yarar? Barometre hava basıncını ölçmeye yarar. hava sıcaklığı yavaşça düşecek güney-güneydoğu yavaşça düşüyor hızla düşüyor güneybatı-kuzeybatı sabit hızla yükseliyor güneybatı-kuzeybatı sabit yavaşça düşüyor Diyelim ki evinizde bir barometre yok. kenarlara doğru yayıiıyorlarsa basınç düşük demektir. Bir fincan kahve de aynı işi görebilir. Problem değil. hatta fırtına gelebilecektir. 2 gün içinde yağmur 2 gün için güzel hava. Hava basıncını ölçmenin diğer pratik yolları da var. Olanların da çoğu için pek mana ifade etmez. Eğer 30'un altında ve düşmeye devam ediyorsa hava bulutlu ve rüzgarlı olacak. Bir çoklarımızın evinde termometre vardır da barometre yoktur. Atmosferdeki hava basıncındaki değişiklikler rüzgarları yaratırlar. Ancak hava basıncındaki değişiklik tek başına o günkü veya gelecek günlerde oluşacak hava durumları hakkında yeterli bilgi veremez. şimdilerde ise uydular vasıtası ile yapılıyor ama evinizde barometrenin düşüş veya yükselişini takip ederek. Eğer rüzgar yönünü de biliyorsanız o zaman kısa dönemler için pratik tahminler yapabilirsiniz. barometrenin durumu ve bunlara göre oluşabilecek hava durumlarına bir bakalım: Rüzgar yönü güneydoğukuzeydoğu Barometre yavaşça düşüyor hızla düşüyor Hava durumu 12-18 saat içinde yağmur rüzgar artacak. Çok sağlıklı hava tahminleri meteoroloji balonları. 12 saat içinde yağmur 24 saat içinde yağmur rüzgar artacak. Örneğin barometre 30'un üstünde gösteriyor ve yükselmeye devam ediyorsa hava açık olacak ve rüzgar şiddeti azalacak demektir. Eğer kahve üzerindeki kabarcık ve köpükler fincanın ortasında toplanıyorlarsa hava basıncı yüksek. Şimdi rüzgar yönleri.
Güneşten sonra bilinen en yakın yıldızın. Dünyamızdan bakınca Güneş sabitmiş gibi görünür ama o da kendi ekseni etrafında döner. Böylelikle . merkezinin hemen çevresinde sürüp giden nükleer tepkime (hidrojen bombasında olduğu gibi) yani hidrojen atomlarının helyum atomlarına dönüşürken çıkardığı büyük enerjidir. Gezegenimizin de içinde bulunduğu Samanyolu galaksisinde tam 200 milyar güneş bulunuyor. Güneş'e burnumuzun dibinde diyebiliriz. okyanuslar kaynayıp buharlaşacak ve gezegenimiz bizim bildiğimiz türden bir hayatın var olduğu bir yer olmaktan çıkacaktır. Yani kutuplarına gittikçe dönüş hızı yavaşlar. Daha sonra genleşmeye başlayacak. Üstelik tamamıyla sıradan bir yıldızdır. Bizim güneşimiz de bunlardan farklı bir oluşum değil. Güneş tarafından saniyede yakılan hidrojen miktarı 564 milyon tondur. ısı ve ışın yayınımına gitmektedir. Yeryüzünde yaşam Güneş ışınlarına bağlı olduğuna göre.Güneş daha ne kadar süre ısı ve ışık verebilir? Güneş sistemimiz. sıcaklığı bugünküne göre yüzdde 20 artacak dev bir kızıl yıldıza dönüşecektir. Dönüş yönü dünyanınkine göre terstir. Güneş evreni dolduran milyarlarca yıldızdan biridir.5 günde tam dönüş yaparken daha kuzeydeki bir noktası 31 günde yapar. bizim Güneş adını verdiğimiz tek bir yıldız ve onun etrafında dönen dokuz gezegen. aynı şekilde ısı ve ışık vermeye devam edecektir. toz ve parçalardan oluşur. Güneş'in şu andaki enerji durumunda önümüzdeki 5 milyar yılda önemli bir değişiklik olmayacak. Ancak 5 milyar yıl hayli uzun bir zaman süresidir. Arılar peteklerini neden altıgen yaparlar? Altıgen diğer çokgenlere gore kenar uzunluklarının toplamı en kısa olan şekildir. Güneş bu sistemdeki enerjinin de tek güç kaynağıdır. bu mesafenin 250 bin katı daha uzakta olduğu düşünülürse. Güneş'e baktığımızda katı bir maddeymiş gibi görürüz ama aslında yanan bir gaz kütlesinden başka bir şey değildir. yine Güneş'in etrafında dönen gezegen olarak kabul edilemeyecek kadar küçük 5 bin civarında astroit. Güneş'in ısı ve ışık olarak yaydığı enerji.7'si ise doğrudan enerjiye çevrilmekte. Bunun yüzde 0. bu gezegenlerin etrafında dönen 60'dan fazla uydu (Ay). Bunu bilen arı peteğini altıgen yaparak en az malzemeyle en fazla peteği üretir. O zaman yeryüzündeki sıcaklık dayanılmaz bir yüksekliğe ulaşacak. Güneş'in insanlar için gerekli olan enerjiyi daha ne kadar zaman sürdürebileceğini bilmek hakkımızdır. Güneş'in fotoğraflarında görülen keskin köşeler ise gazın yoğunluğunun birdenbire arttığı yerlerdir. Katı bir cisim olmadığından ekvatoru üzerindeki bir nokta 24. sayısız göktaşı. Bilim insanlarına göre Güneş'ten söz ederken yüzey kelimesini kullanmak hatalıdır çünkü Güneş tamamen gazdan oluşmuştur. Güneş bize çok yakın (150 milyon kilometre) olduğu için çok büyük ve parlak görünür. şimdiden telaşa kapılmaya gerek yoktur.
***Kurutulmuş çiçeklerin de belli bir ömrü var. Bu iki güç Çinliler'e göre. Kendinizi güvende hissetmezsiniz. Çünkü evinizde gevşemeniz gerekiyor. ***Evlerinizde kare değil de. Uzun süre evlerinizde bulundurmayın. yeryüzünün eğimini. Harflerin bu kuyruklarına "para torbası" deniyor. yeşilli yatak örtüleriyle. enerjisini kaybeder. Bir arı kolonisi peteklerini yatayla 7-8 derecelik bir açı yapacak şekilde inşaa eder. Feng-Shui nedir? Feng Shui Çin'in 3500 yıllık uyumlu bir ortam yaratmak için kullandığı bir yöntemdir.malzeme tasarruflu kullanarak balmumu israfı önlemiş olur.su" dur. huzur. ***Önemli biriyle kritik bir görüşme yapıyorsanız. İmza atarken. yumuşak hatlı koltuklar kullanın. ***Bembayaz bir eviniz varsa. bir süre sonra ekonomik olarak ferahladığınızı göreceksiniz. Feng-Shui'ye göre. . Ve bu açı hiçbir zaman şaşmamamıştır. akarsu posterleriyle değişik bir hava yaratabilirsiniz. sağlık ve bereketi sağlamak ve arttırmak üzere değerlendirmeyi amaçlar. Uyumak için önce kendinizi güvende hissetmelisiniz. y ve ğ'lerin kuyruklarını torba gibi yapın. mutlaka yumuşak yastıklar kullanın. topografyasını belirler. ***Yatak odanıza arada sırada ateşi getirmek için bir mum yakın. Bu sizin enerjinizi artıracak ve daha dinamik olmanıza yardımcı olacak. Feng-Shui metodu yaşanan mekanlardaki enerjiyi. Çünkü cam kırılgandır ve güvensizlik yaratır. ***İmzanızda adınız ve soyadınız mutlaka olsun. şeklini. bitkiler kullanmalısınız. onun yüzü dönük olsun. Soyadınızı yazmak. "rüzgâr . Mümkünse bir kaç da çiçek olsun. Mavili. Eğer koltuklarınızı değiştiremiyorsanız. Metal enerjisini kırmalısınız. Tehdit altında kalan o olacaktır. su. adınızda geçen g. Plastik çiçeklerin de ağaç enerjisi vardır ancak belli bir süre sonra eskir. Bunun nedeni peteğin içine bırakılan balın yere dökülmemesidir. ***Yatağı pencerenin önüne koymak yanlıstır. Yatağın üzerine yastıklar koyabilirsiniz. Ertesi gün işinizden kovulma endişesi duyarsınız. ***Çok önemli bir toplantıya giderken kırmızı iç çamaşırı giyin. atalardan gelen enerjiyi de kullanmanız için gerekiyor. etrafınızdaki sütun ya da üçgenlere sizin değil. Ayrıca altıgenler.Kelime anlamı ise. yapıldığı petekte üretilen balı muhafaza etmek açısından maksimum hacim sağlar.
***Gümüs takı kullanmak insanı olumsuz yönde etkiler. 'Mobbing' nedir? Mobbing İngilizce bir kelime. Belirsizlikten kaynaklanan otorite boşluğunda güçlü güçsüzü eziyor. Leymann 'mobbing'i bir ya da birkaç kişinin bir çalışana karşı sistematik olarak ve düşmanca yürüttüğü aktiviteler olarak tanımlıyor. İlk bilgisayar nasıl ortaya çıktı? . ***Florasan ışık insan doğasına aykırıdır. duygusallaştırır ve ağlama isteği verir. onun iletişim fırsatlarını ortadan kaldırmayı ve iş başarısını düşürmeyi hedefliyor. bu uykunuzu bozabilir. Şirketin üst yönetimi bu problemi çözmek yerine görmezlikten gelirse problem derinleşiyor ve büyüyor. Depresyona yol açtığı için dikkatli kullanın. ***Balkonları depo olarak değerlendirmemeli. Saldırma. Rüya görmenizi ve dingin uyanmanızı engelleyebilir. Bir şirketin organizasyonundaki bozukluklar ve kötü yönetim otomatik olarak mobbing için ortam yaratıyor. Saldırılar kişinin itibarını zedelemeyi. İlk kez 1984'te İsveçli psikolog Heinz Leymann'ın yaptığı bir araştırmayla gündeme geldi. yattığınız yerden kendinizi bir aynada görüyorsanız. okul veya dini kurumlar gibi otoritenin pek de sıkı olmadığı ortamlarda rastlanıyor. Bu nedenle en çok hastane. Altının daha özel ve iyi bir enerjisi vardır. uyanmak için başucunuzda klasik saatler kullanın. 'İşyerinde ruhsal taciz' veya 'psikolojik terör' olarak Türkçe'ye çevriliyor. Bu davranışlar o kişiyi bezdirmek ve işinden istifa etmesini sağlamak amacıyla yani bilinçli bir şekilde uygulanıyor. ***Dijital saatler kalp ritmini etkiler. Çalışma ortamında belirli bir kişiyi hedef alan ve uzun süre devam eden olumsuz davranışlar olarak tanımlanıyor. hor görme anlamlarına geliyor. aşağılama. ***Yatak odasında. kullanmalıyız.
Bilgi üretimi ve dolaşımı hızlandı. Doğa filozoflarının sonuncusu olan Demokritos. Otomatik hareketlerden yararlanan ilk toplama makinesini Blaise Pascal geliştirmiştir. Sonraki yıllarda inanılmaz bir süratle geliştirilen bilgisayarlar. Demokritos kimdir? Yunan filozofudur (M.000 sayıyı bir saniye içinde toplayabiliyordu. 1. özellikle matematikçilerle dostluk kurduktan sonra Atina'ya dönerek kendisini bütünüyle felsefeye adamıştır M. belli bir programlama içinde hesapları otomatik olarak yapabilmekteydi. 70.000 kondansatörden oluşmuş 30 ton ağırlığındaki bu dev makina. Bu gelişmeler sayesinde.000 sene önce kullanılmıştır.Ö. yani "hiçbir şey hiçten doğmaz". Daha sonra Leibniz aynı prensiple çarpma işlemi de yapabilen bir makine daha geliştirmiştir. 1941 yılında Berlin'de Kondrad Zuse tarafından geliştirilmiştir. Mekanist ve atomcu bir maddeciliğe dayanan felsefesine göre doğa. bilgiyi çabuk ve doğru bir şekilde işleme ve saklama özellikleri nedeniyle. Bilgi toplumunun oluşumunu hızlandıran bu gelişmelerin yanısıra. bir tarafa doğru döndürülen dişli çarkların hareketinden faydalanmıştır. Mauchly. 420'ye doğru Abdera'da kendi felsefe okulunu kurmuştur. Pascal bu makineyi tasarlarken. 17. yüksek işlem hızına sahip tam elektronik ilk sayısal bilgisayarı geliştirdiler. Abdera'da doğdu. Hesaplamada elektronik sistemin öncüsü İngiliz bilim adamı Charles Babbage'dir. Mısır'da beş yıl kalan ve Asya'yı baştan başa dolaşan Demokritos. çeşitli bilginlerle. bir toplumun bütün bireylerinin bilgiye kolayca ulaşmaları ve onu tüketmeleri mümkün oldu. . Presper Erchert ve John W.İnsanoğlunun ilk hesap makinesi abaküslerdir ve abaküse benzeyen ilk araçlar bundan 3. Onun yaptığı bilgisayar. Babbage'nin Analitik Motor adını verdiği cihaz. basımevlerinden uzay gemilerine kadar hemen bütün makina ve araçların kontrolünü de bilgisayarlar üstlenmeye başladı. elektron lambalarından oluşuyordu ve aynı yıllarda Busines Machines Corporation adlı firmanın yaptığı otomatik bilgisayardan çok daha hızlı çalışıyordu. 460-370). Böylece insanlar uzun süre alan ve oldukça karmaşık olan yorucu ve bıktırıcı işlerden kurtuldular. on haneli 5. bölünmez parçacıklar olan atomlardan oluşmuştur ve her şey sürekli hareket eden bu atomların çeşitli biçimlerde bir araya gelmelerinden oluşur. Gerçek anlamda bilgisayarlar.500 röle. 1946'da.000 direnç ve 10. kısa sürede günlük hayatın ayrılmaz bir parçası haline geldiler.Ö.500 civarında elektron tüpü. Amerikalı J.
duvar rengini beyaz ve kahverengi olarak değişebilir yapmışlar. Demokritos. bunu iş hayatında sıklıkla kullanmaya başlamış ve çok da başarılı olmuşlar. Demokritos'a göre atomların devinimlerinin ardında hiçbir bilinçli "amaç" yoktur. Bir keresinde de. Hayatımızı şekillendiren. daha fazla alanda dolaşmışlar. kimi zaman da düşünceli yapan renkler ve marifetleri saymakla bitmez. Demokritos. daha uzun süre kalıp. Hiçbir fastfoodcunun duvarını beyaz göremezsiniz. kendi dilleriyle karşınızdakine. duvar boyaları ise kahverengi-şampanya-pembe karışımıdır. İşte renklerin dünyası. Bu her şeyin "rastlantısal" bir biçimde oluştuğu anlamına gelmez.Demokritos için. buluşlara yönelten zorunluluklardır ve insanlar "ilerleme" sonucu "kültür"e sahip olmuştur. şirketlerin bunu nasıl kullandıkları ve bizle nasıl olnadıkları: KAHVERENGİ Kansas Üniversitesi Sanat Müzesi'nde bir araştırma için halının altını elektronik bir sistemle donatmışlar. Her ne kadar 'zevkler ve renkler tartışılmaz'dense de uzmanların elde ettikleri dikkat çekici sonuçların bu tartışmanın yapılmasında gecikildiğini açıkça gösteriyor. Ona göre akıllı bir yaratık olan insanı. Arka fon beyaz kullanıldığında. olup biten her şeyin ardında bir doğallık. Doğa. çünkü her şey doğanın değişmez yasalarını izler. Burger King. insanlar müzede yavaş hareket etmiş. atom teorisinin öncüsüdür denebilir. daha az alan dolaşmış ve müzeyi çok daha kısa sürede terketmişler. Pers ülkesine kral olmaktansa böyle bir doğal neden keşfetmiş olmayı yeğlediğini söylemişti. insanlık tarihinin başlangıcını merak etmiş ve insanların önceleri hayvanlarınkine benzer bir yaşam sürdüklerini ileri sürmüştür. tamamen mekanik bir şeydir. bizi kimi zaman neşeli. muhattabınıza sizin karakterinizi sizden önce anlatıyor. Arka fon kahverengiye döndüğünde ise. Dikkat ederseniz dünyadaki fast-food restaurantlarının hepsinin sandalyeleri ve masaları kahverengi. insanlar müzede çok daha hızlı hareket edip. İşte renklerin yadsınamaz etkisini farkeden batılı şirketler. atomların boşlukta hareket edişleriydi. bir neden olduğunu ileri sürüyordu. Kentucky Fried Chicken ve benzer . Ona göre algılayışımızın nedeni. Demokritos'a göre atom teorisi algılarımızı da açıklayabiliyordu. Renklerin hayatımızdaki etkileri neler? Renklerin insanlar üzerindeki etkisi hiç de yabana atılır cinsten değil. Ay'ı görmemizin nedeni "Ay'ın atomlarının" gözümüze girmesiydi. Renkler.
Tabiatı en çok hatırlatan renktir. . Einstein'in konsantre olabilmek için perdeleri siyah. Mavi ve özellikle lacivert kozmik bir renk olarak kabul edilir. maymunların dışında. MOR Mor. aşçıların yeniliklerini arttırmak için yeşile boyandığı söylenir. SİYAH Siyah. Batı'da bu etkisi yüzünden intiharları azaltmak için köprü korkuluklarını maviye boyarlar. matemi simgelerken Japonya'da mutluluğun simgesidir. büyük jüriye ifade vermesinden önce mavi kravat takarak. iştah açar. kendilerine sallanan koyu renkli beze saldırırlar. maviyi sakin diye niteler. Hırsın da bir ifadesidir. Ülker. O yüzden bankaların logolarında en çok tercih ettikleri iki renkten biridir. araştırılan hayvanların hemen hepsi siyah-beyaz görmektedir. Bu listeyi binlere çıkarabilirsiniz. KIRMIZI Kırmızı. Bizde ve Batı'da siyah. Burger King. Coca Cola. altın bronz karışımı bir şekil ve rengi kullandığını hatırlayın. Kırmızı tansiyonu yükseltir ve kan akışını hızlandırır. Nazar boncuğu o yüzden mavi taşlıdır. Uluslararası toplantılarda tüm devlet başkanları lacivert takım elbise giyerler. Çünkü rahatlatıcı ve sakinleştiricidir. McDonald's. otoriteyi ve verimliliği çağrıştırır.fast-foodlar yıllardır bilinçli olarak tüm duvarlarını baştan aşağıya kahverengi ağaç kaplama yaparlar. sonsuzluğu. Araplar ise mavi taşların kanın akışını yavaşlattığına inanırlar. Kırmızıya değil. Sakız paketlerinde ve sebze satılan yerlerde de yeşil en çok tercih edilen renktir. Konsantrasyonu en çok getiren renktir. gücü ve tutkuyu temsil eder. gün ışığı olmayan bir odaya girip ve bu şekilde düşündüğü söylenir. MAVİ Freud. 'Peki boğalar niye kırmızı renge saldırıyor?'cevabı ise ilginç. Yatak odası için de rahatlatıcı bir renktir. Yeşil alanlarda insanların daha az mide ağrısı çektikleri tespit edilmiş. Pizza Hut. insanları bilinçaltında korkuttuğu tespit edilen bir renk. Dünyadaki ünlü gıda firmalarının hepsinin logosunun kırmızı olduğunu hayretle farkedeceksiniz. Yani boğalar da renk körüdür. Daha çok altını ve parayı çağrıştırır çünkü. Sakinleştirici bir renktir. Işığı yok eder. Batı'da büyük otellerin mutfaklarında duvar renginin. YEŞİL Yeşil. Faber Birren ise tansiyonu düşürdüğünü söyler. Hastaneler de logo ve iç dizaynlarında yeşili tercih eder. nevrotik duyguları açığa çıkardığı. Aynı şekilde Bill Clinton. güven verir. Dünyadaki firmaların yarısından fazlası logolarında maviyi kullanırlar. Fonda kullanıldığında karamsarlığı çağrıştırır.
Japonya. Ancak ezoterik olarak "yüce kaynağın bilincini taşıyan. devlet bankası Vakıfbank'tır. Seminere katılan kişi enerjiyi. Mikao Usui tarafından yeniden ortaya çıkarılmış ve bir şifa tekniği halinde sunulmuştur. şifa ve ruhsal çalışmalara dayanan binlerce yıllık ve enerji aktarımı ile şifa vermeye dayalı bir tekniktir. Türkiye'de sarıyı logosunda baskın bir renk olarak kullanan tek banka. lütfen geri getirin' demek istiyorlar. Reiki fiziksel. enerjinin çalışma sistemini ve el ile tedavi etmeyi . sizin temiz olduğunuz imajını verir. BEYAZ Beyaz. (Portakal ve bronz ya da bakır kimi zaman yer alabilir) Paranın geçici değil. 'Ürün geçici. Bu yüzden üzerinde fazla şaibeler olanların. Reiki bir din değildir ve hiçbir inanca bağlı tutulmaz. O yüzden tüm dünyada taksiler sarıdır. Türkiye'de de son yıllarda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. duygusal sorunların tümünde kullanılabilir. Batı'ya yayılmaya başladığında "Evrensel Yaşam Enerjisi" olarak tercüme edilmiştir.PEMBE Pembe giyenlere. Reiki. hizmetlerinden dolayı ödeme yaparken kendimizi daha rahat hissettiğimizi tespit etmişler. beyaz ağırlıklı kıyafetleri seçmelerinde yarar var. yüzyılda Japon Budisti olan Dr. O yüzden dünyada hiçbir banka ambleminde bildiğimiz sarıyı kullanmaz. tamamlayarak ve temelde bilinç değişikliği gerçekleştirerek ruhsal. ruhsal amaçla çalışan yaşam gücü enerjisi" açıklaması anlamını daha iyi ortaya koyar. 19. devamlılığı ve temizliği simgeler. dolayısıyla da fiziksel iyileşme sürecini başlatmamız yolunu açar. Yani Reiki. Dikkat çeksin ve geçici olduğu bilinsin diye. öğrencisine Reiki'yi kullanma yeteneğini transfer etmesiyle olur. Reiki nedir? Reiki. Amerika ve Avrupa'nın bazı bölgelerinde Reiki klinikleri bulunmaktadır. bir ruhsal şifa tekniğidir. İngiltere'de Boots ve Marks and Spencer mağazalarında tüm tezgahtarların pembe gömlek giydiği bilinir. Araba kiralama firmaları logolarında hep sarıyı kullanırlar. bir Reiki Master'ının. istikrarı. Kaynağının Tibet olduğu sanılan Reiki. kalıcı olmasını isterler. geçiciliğin ve dikkati çekiciliğin ifadesidir. Reiki. Beyaz elbiseler. bedende meydana gelen enerji dengesizliklerini ve negatif enerji blokajlarını çözebilmek için yetersiz veya eksik kalan kendi enerji bedenimizi dengeleyip. zihinsel. SARI Sarı.
o kişiden de uygulama yapan kişiye herhangi bir problem geçmez. Somut dünyadan çok farklı bir konu olan parapsikoloji. . telekinezi ve durugörü çalışmalarının yoğun olduğu duyu dışı algılamalar görülmektedir. yapılamayacağı yapmak. Parapsikoloji nedir? 1930’lu yılların başında ABD'nin Duke Üniversitesi'nde J. geçmişi. Reiki. Psişik güç denen bu olgu. doksan gün içerisinde kendi türünün şarkısını tamamen öğrenebilir ve bu süreç insanın konuşmayı öğrenmesine benzer biçimde aşamalar halinde gelişir. psişik çalışmaları belirtmek için Almanca "parapsychologie" terimini kullanmışlardır. Bu yıllarda telepati. serçe. imkansızı imkanlı hale getirmek gibi farklı bir konu olduğundan büyük ilgi görmektedir. Siz inanmasanız bile o çalışır ve şifa verir. Rhine ve eşi L. Kuşlarda öğrenme nasıl olur? Kanarya. Parapsikoloji konusunda birçok kitap yazılmış ve ayrıca Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülkede seminerler düzenlenmiştir. kuş yalnızca kendi türüne ait olan şarkıyı yapay şarkının içinden seçerek taklit eder. Trans haline geçilerek farklı boyutlara gidilebilmesi. kendi türüne ve başka bir türe ait kuş seslerinden oluşan yapay bir şarkı dinletildiğinde. uygularken konsantrasyon ve inanmak şart değildir. doğuştan tüm bireylerde varolmakla beraber. Demek ki bazı kuşların kendi türlerinin seslerini seçmesine ve öğrenmesine yarayan doğuştan sahip olduğu bir beyin mekanizması vardır.öğrenir. Duyu dışı algılamaları. Duyu dışı algılamalarında kimi insanların daha başarılı olduğu bilinmektedir. aynı seviyede olmamakta ve çalışmalarla ilerletilebilmektedir. Ancak yeni doğan bir kuşa. Normal dışı. farklı psikoloji anlamına gelmektedir. Rhine tarafından yürütülen çalışmalarda. bir haritanın üzerinde yapılan çalışmayla karada su bulma yöntemine kadar birçok farklı konu. Enerji aktarımı sırasında uygulama yapılan kişiye. B. parapsikolojiye dahil olabilmektedir. ispinoz gibi türlerin erkek kuşları. şimdiki zamanı ve geleceği algılama diye önce üçe ayırmışlardır.
Kuşun. sokabilirler ve arkalarından asit fışkırtabilirler. kuşların öğrenme yetisinin bazı genlere bağlı olduğunu göstermektedir. * Kraliçe karınca 20 yıl yaşayabilir. kertenkele hızla oradan uzaklaşır. Ayrıca yapılan araştırmalar.Zebra ispinoz kuşunun beynindeki çekirdekler ve bunların birbirleriyle olan bağlantısından yararlanarak şarkı üretme sistemi oldukça iyi tanımlanmıştır. erkek kanarya gibi kuşlarda "zenk" adı verilen bir genin varlığını ortaya çıkartmışlardır. kasların kasılmasıyla bir süre yerde oynamaya devam eder. * Karıncalar yaklaşık 60 milyon yıldır değişim geçiriyorlar. Zenk geni. Ve yaşamı boyunca yaptığı tek şey yumurtlamaktır. Kertenkeleler neden kuyruklarını bırakırlar? Kuyruklarını bırakma yöntemi. gelecekte araştırmacılar. Vücudundan ayrılan kuyruk. beyinlerindeki ses kontrol mekanizmalarının çoğunlukla beyinlerinin sol yarıkürelerinde bulunduğunu göstermiştir. kuşların kendi türlerinin şarkılarını öğrenmeleri aşamasında etkin olan bir gendir. bir kuşun kendi şarkısını öğrenme aşamalarını ortaya koyabileceklerdir. Ortaya ilginç bir sonuç çıktı. Kutuplarda yaşayan bu sevimli . kuşun şarkısında bazı hatalar yapmasına yol açmıştır. Bu gen sayesinde. tıpkı insanlardaki gibi beyinlerinde bir asimetri vardır. Oysa yetişkinlik döneminde yapılan böyle bir etki. kertenkelelerin bir savunma yöntemidir. Başka bir hayvan kendilerine saldırdığında. Ayrıca araştırmacılar. Saldıran hayvanın dikkati bu yöne kaydığından. kertenkele kuyruğunu bırakır. * 500 binin üzerindeki bir karınca grubu bir kuşu. Penguenler neden paytak yürürler? Penguenlerin tıpkı hacıyatmaz gibi sağa sola sallanarak yürümelerinin sebebini bilimadamları araştırdı. Erkekler çiftleştikten kısa bir süre sonra ölürler. gelişme döneminde bu sistemin bazı bölgelerinin etkisiz hale getirilmesi. Karıncaların bu özelliklerini biliyor muydunuz? * İşçi karıncaların neredeyse tamamı dişidir. bir domuzu ya da atı öldürebilir. şarkıyı hasara uğratmaz. * Bir karınca kendisinden 50 kat fazla bir ağırlığı taşıyabilecek güçte. Bazı sinir hücrelerinde bulunan bu gen. kuşların. * Karıncalar acımasız savaşçılardır. Isırabilirler.
Colorado Üniversitesi'nden Timothy Griffin ve Rodger Kram. Bu. “Gordion Düğümü” ne demektir. enerji tasarrufu yapmak için sarkaç hareketiyle yürüyorlar. araştırmanın sonucunu şöyle açıkladı : "Aşırı kısa bacaklı olan penguenler.. kuşkusuz sevimli bir iş değil ama bunun insanı zayıflattığı da bir gerçek. unuturlar. evcil köpekler gömme işlemini besin ihtiyaçlarını garanti altına almak için yapmamaktadırlar. kullanmaz ve unuturlar. Böylece her adımın sonunda bir sonraki adım için enerji depoluyor. penguenleri San Diego kentindeki Deniz Dünyası Merkezi'nde aylarca süren bir incelemeye aldı ve ilginç bulgular elde etti. kendi heybetlerindeki bir hayvandan iki kat daha fazla enerji harcamaları gerekiyordu. besinlerini depolarlar. Evde yaşayan köpekler de gıdalarını koltuk araları. çevrelerine yakın yerlere. ABD’de bulunan Mayo Clinic uzmanları. Normal yürümüş olsalar. Sakız çiğnemek zayıflatır mı? Bütün bir gün sakız çiğnemek. Bir kişi günde 8 saat boyunca ara vermeden şekersiz ciklet çiğnediği takdirde yılda 5 kilo verebiliyor. Ev hayvanları arasında sadece köpekler. Evcil köpekler ise kemiklerini gömdükten sonra onunla ilgilenmez. İşte bunu keşfederek bu şekilde yürümeyi geliştirmişler. İki bilimadamı. ihtiyaçları olacak yiyecekleri gömerek. Vahşi hayatta yaşayan kurtlar. halı veya elbiselerin altına vs. bir de dururken. yani daha sonra çıkarıp. Bu.. yana doğru adımlar atarak kaslarının daha az yorulmasını sağlıyor. kemiklerini gömmeye eğilimi olan hayvanlardır. saatte 11 kj.. Demek oluyor ki. Sadece yürümeye başlarken enerji harcıyorlar.gibi önemli oranda enerji tüketimi oluşturuyor. Çünkü çiğneme eylemi. daha sonra kullanmak üzere gömerler. insanlar tarafından istifçilik veya besin depolama olarak adlandırılır. ne ifade eder? . ciklet çiğneme ile ortalama ne kadar kilo verildiğini bile hesaplamışlar. Köpekler besinlerini neden gömerler? Köpekler.hayvanlar. tamamen vahşi hayattan kalma bir içgüdüdür. yakaladıkları küçük avları. saklar ve koku yardımıyla tesadüfen bulmazlarsa.
Çünkü tam bir devre meydana getirmezler. Tırnaklar üzerinde neden beyaz lekeler oluşur? Halk rasında bu olay. Oysa tırnaklar üzerinde zaman zaman beyaz lekelerin oluşmasının kesinlikle patolojik bir rahatsızlıkla ilgisi yoktur. Çok eski çağlarda. boş sağ elini uzatıyor. Hizmetçiler ise hanımlarının karşısında. onların düğmelerini. Bu olayın nedeni. Kendisine kentin ilk kurucusu Gordios’un arabası gösterilir. elektrik akımı kuşun gövdesi ve direk yolu ile toprağa geçer ve kuş ölür. Tellere konan kuşlar niçin çarpılmıyorlar? İnsanların dokundukları anda kömür oldukları binlerce volt cereyan taşıyan elektrik tellerine konan kuşlar nasıl oluyor da cereyana kapılmıyorlar? Çünkü topraklanmamışlardır. Daha sonra da kendiliğinden kaybolur. Bir erkek diğerine dost olduğunu. birbirinden emin olana kadar. tüm erkekler bir silah taşıyor ve çoğunluğu da bu silahı sağ eli ile kullanıyordu. sağ ellerini kullanarak daha hızlı ilikleyebiliyorlardı Bu nedenle. Ancak bu hava boşluğundan kaynaklanan beyaz lekeleri anımsatan mantar oluşumu tamamen farklı bir şeydir. ağızdan alınan bazı ilaçlarla tedavi edilir. hem de herkesin almayacağı kadar pahalı idi. uzun elbiselerini ancak hizmetçilerinin yardımı ile giyebiliyorlardı. Ama kuş kazara elektrik tellerini taşıyan direğe temas ederse. tipik bir deri mantarı rahatsızlığıdır ve genellikle tırnaklarında mantar olan kişilerle el sıkışması yoluyla geçer. İnsanlar niçin tokalaşıyorlar? Tokalaşma aslında çağlar öncesi bir adet. M. Bu hava boşluğu zaman içinde büyür ve yukarı doğru çıkar. Bugün bu terim. Çünkü kısa devre yaratmazlar. terziler dügmeleri hizmetçilerin sağına. tırnağın altında küçük bir hava boşluğunun oluşmasıdır. Ama her iki taraf da kendini emniyete almak. ucu görülmeyen bir düğümle arabanın okuna bağlanmıştır. Bu hastalık. elinde silah bulunmadığını göstermek için.Ö. Zengin kadınlar da.Makedonya Kralı Büyük İskender. . Büyük İskender düğümü kılıcıyla keser. İnanışa göre bu düğümü çözen Asya’nın fatihi olacaktır. diğerini aniden silahını çekmesine mani olmak için. çözümü çok zor olan olaylar için kullanılıyor. 333 yılında Anadolu’nun içlerine girerek Frigya’nın başkenti Gordion’a ulaşır. birlikte ellerini hafifçe sıkarak duruyorlardı. “Lökonik hastalığı” adı verilen bu durum. organizmanın vitamin eksikliğine bağlanır. hanımların ise soluna gelecek şekilde diker oldular. digeri de aynı şeyi yapıyordu. Arabanın boyunduruğu. düğmeler hem çabuk kırılabiliyordu. Kadınların düğmeleri neden solda? Giysilerde düğmelerin kullanılmaya başlandığı ilk zamanlarda.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.