Hepatit, karaciğer iltihabı olarak tanımlanan bir hastalıktır. Çoğunlukla virüsler hepatite neden olurlar. En sık rastlanan hepatit virüsleri, Hepatit A, B, C, D ve E virüsleridir. Karaciğerdeki iltihabi olayın 6 aydan uzun sürmesine kronik hepatit denir. Hepatit virüsleri arasında, Hepatit B, C ve D virüsleri kronik hepatite yol açarlar. Hepatit D (Delta) virüsünün enfeksiyon yapabilmesi için Hepatit B virüsünün de vücuda alınmış olması gereklidir.
Yani, Hepatit B virüsü olmadan Hepatit D virüsü enfeksiyon yapamaz.
Bulaşma Yolları:
Hepatit virüsleri kan ve vücut sıvıları ile bulaşır. En sık rastlanan bulaşma yolları şunlardır: Kan nakli, iğne batması, damar yolundan uyuşturucu kullanımı, iyi steril edilmeyen malzemelerle yapılan diş tedavisi ve cerrahi işlemler, hemodiyaliz, cinsel temas, doğum sırasında anneden bebeğe bulaş, aile içi yakın temas, ortak eşya kullanımı (tırnak makası, traş bıçağı, diş fırçası vb), kulak deldirtme, akupunktur, dövme vb. Hepatit B, C ve D virüsleri el sıkışma, öpüşme, öksürme, hapşırma, yiyecek ve içeceklerle bulaşmaz.
Hepatit B ve C için risk grubunda olan kişilerin ELISA testi yaptırmaları önerilmektedir. Test yaptırması önerilenler şunlardır: Damar içi uyuşturucu kullananlar, sık kan nakli yaptıranlar, 1990 yılından önce kan nakli yapılmış olanlar (hepatit C için), hepatit geçiren kişilerin diğer aile üyeleri, hemodiyaliz hastaları, riskli teması olanlar, sağlık personeli, HIV pozitif hastalar.
Semptom ve Belirtileri: Kronik hepatitler genellikle belirtisizdir. Çoğu kez başka bir nedenle yapılan kan tetkikleri sırasında tespit edilmektedir. En sık görülen belirtisi yorgunluktur. Nadiren iştahsızlık ve karnın sağ üst tarafında ağrı şikayeti olabilir. Hastalığın akut alevlenmelerinde ve son dönemde siroz geliştiğinde sarılık, idrar renginde koyulaşma ve kaşıntı ortaya çıkabilir.
Tanı:
Kronik hepatitlerin tanısı kanda bakılan laboratuvar testleri ile konulur. Bu amaçla karaciğer enzim testleri, ELISA testi ve kandaki virüs miktarını belirleyen PCR testi yapılır. Bu tetkikler kronik hepatit ile uyumlu geldiğinde, şartlar uygunsa ve risk yoksa karaciğerden parça alınabilir (karaciğer biyopsisi). Karaciğerden alınan parçanın incelenmesi ile hastalığın karaciğerde yaptığı hasarın derecesi belirlenir ve kesin tanısı konur. Bu sonuç tedaviye başlama kararını da etkiler.
Hastalığın Seyri:
En önemli risk, hastalığın ilerleyerek siroz ve karaciğer kanseri gelişmesidir. Siroz gelişmesi için 20-30 yıl gibi uzun bir sürenin geçmesi gerekir. Tedavi ile bunun ortaya çıkmasının engellenmesi amaçlanır. Enfeksiyonu ileri yaşta alanlarda, şişmanlarda, karaciğer yağlanması olanlarda ve alkol tüketenlerde siroz riski yüksektir. Karaciğerdeki hasarın ileri düzeye ulaşması durumunda karaciğer nakli gerekebilir.
Taşıyıcılık:
Taşıyıcılık hepatit B geçiren hastalarda görülür. Bu kişiler kanında Hepatit B virüsü taşıdıkları halde karaciğerde hastalık belirtisi yoktur, yani virüs uykudadır. Ancak ileride hastalık aktifleşebilir ya da tamamen iyileşebilir. Bu nedenle belli aralıklarla doktor kontrollerinin yapılması gerekir. Taşıyıcılar da hastalığı başkalarına bulaştırabilirler.
Gebelik ve Hepatit: Tüm gebe kadınlar hepatit B için ELISA testi yaptırmalıdır. Test sonucu pozitif çıkan gebeler bu konuda uzman bir doktora başvurmalıdır. Hepatit B virüsü taşıyan kişilerin bebeklerine doğumdan hemen sonra hepatit B aşısı ve hepatit B serumu yapılması gereklidir. Bu yapılmaz ise enfeksiyon bebeğe bulaşabilir. Hepatit C için ise böyle bir aşı ya da serum yoktur. Zaten Hepatit C virüsünün anneden bebeğe geçişi nadirdir.
İdeal olarak gebe kalmadan önce hepatit testlerine bakılmalıdır. Hepatit etkeni saptanan kişiler gebeliğe karar vermeden önce uzman bir doktora başvurmalıdır. Hepatit B ve C anne sütü ile bulaşmadığından bebeğin emzirilmesinde sakınca yoktur.
Tedavi:
Kronik hepatitler tedavi edilebilir hastalıklardır. Ancak tedavi için bazı şartların sağlanması gerekir. Bu şartları sağlayan hastalara tedavi verilir. Tedavi için uygun olmayan hastalar ise belli aralarla takip edilir. Tedavinin amacı kandan virüsün temizlenmesini sağlamak ve karaciğer hasarını durdurmaktır. Tedavide ağızdan kullanılan ilaçlar veya deri altına yapılan iğneler (interferon) kullanılır. İlaç seçimine, hasta ve hastalığın durumuna göre doktor karar vermektedir. Bu ilaçların, özellikle in-terferonların, ciddi olabilecek yan etkileri vardır. Bu nedenle tedavi alan hastaların sürekli doktor kontrolünde olması gereklidir.
Tedaviye cevap alınıp alınmadığına kan tetkikleri sonucu karar verilir. Tedavi alan tüm hastalarda cevap almak mümkün değildir. Tedavi ile hastaların sadece bir kısmında başarı sağlanırken bir kısmında tedaviye cevap alınamamakta ya da iyileştikten bir süre sonra hastalık tekrarlayabilmektedir. Tedavi başarısında, hepatit virüsünün tipi, kandaki virüs miktarı, virüsün alındığı yaş, cinsiyet, hastalığın şiddeti ve derecesi, hastanın yaşı, başka hastalıklarının olması, tedaviye uyum gibi faktörler rol oynamaktadır. İlaçların düzenli ve uygun dozda kullanılması tedavi başarısında çok önemlidir.
Kronik hepatiti olan hastaların özel bir diyet yapmasına gerek yoktur. Sadece, alkol kullanımından kaçınmaları gerekir. Kronik hepatit tedavisinde yararlı olduğu bilimsel olarak ispatlanmış bir bitki ya da yiyecek bulunmamaktadır. Bu amaçla vitamin kullanılması da önerilmemektedir. Kronik hepatit nedeniyle günlük aktivitelerde kısıtlama yapmaya gerek yoktur. Bu kişiler normal günlük işlerine devam edebilirler.
Ağrı kesici, doğum kontrol hapı gibi bazı ilaçlar karaciğer için zararlı olabilir. Bu nedenle başka nedenlerle doktora başvurulduğunda hepatit taşıyıcısı veya hepatit hastası olduğu belirtilmelidir.
Korunma:
1. Aşı en önemli korunma yollarından biridir. Kronik hepatit virüsleri arasında sadece Hepatit B virüsü için aşı mevcuttur. Risk grubunda olup Hepatit B'ye bağışık olmayanlar veya hepatit B hastalığı kendisine bulaşmamış olan kişiler Hepatit B aşısı ile aşılanmalıdır. Bu kişilere ve yenidoğanlara sağlık ocaklarında ücretsiz Hepatit B aşısı yapılmaktadır. Risk grupları şunlardır: Sağlık çalışanları, devamlı kan nakli yapılan kişiler, diyaliz hastaları, hepatit B taşıyıcısının yakın aile bireyleri, hepatit C infeksiyonu olanlar, yetiştirme yurdu ve hapishanede kalanlar, uyuşturucu kullananlar, genelev kadınları. Hepatit B hastalığı ya da taşıyıcılığı olan kişilerin aile üyeleri doktora başvurarak ELISA testi yaptırmayı ihmal etmemelidirler.
2. Hepatit hastasının enfekte kanı ile bulaşma riski olduğundan traş bıçağı, tırnak makası, diş fırçası gibi kişisel araç ve gereçler ortak kullanılmamalıdır. Hepatit B cinsel yolla bulaştığından bağışıklığı olmayan kişiler için cinsel korunma (kondom vb.) gereklidir. Hepatit C ise cinsel yol ile çok nadir bulaşır. Ancak birden çok cinsel eşi olan kişilerde bulaş riski artar. Tek eşlilerde cinsel korunma önerilmezken birden çok eşi olanlarda cinsel korunma (kondom vb.) önerilmektedir. Kronik hepatitler tabak, çatal, kaşık gibi eşyalarla bulaşmadığından bunların ayrılmasına gerek yoktur.
En çok Okunanlar
Çocuklar İçin
Kadınca Yaşam
Uzman Soru&Cevap Uzmanlarımız »
Sorularınız uzmanlarımız tarafından cevaplanıyor
- Doğumun Başladığını Nasıl Anlarım?
- Menopoz nedir? Sonuçları nelerdir?
- Obezite konusunda merak edilen hususlar
- Bebeğinizin Doğumundan Sonra Yapılacaklar
- Sigarayı Bırakanlara Beslenme Önerileri
- Bebek Bakımında Ailelere Tavsiyeler