Javascript dili başlangıçta internet tarayıcıları için oluşturuldu. O zamandan beri geliştirildi ve birçok kullanımı ve platformu ile bir dil haline geldi.
Bir platform tarayıcı, bir web sunucusu, bir çamaşır makinesi veya başka bir sunucu olabilir. Bunların her biri platforma özgü fonksiyonlar sağlar. JavaScript özelliklerinde bunu bir sunucu ortamı olarak adlandırılır.
Bir sunucu ortamı dil çekirdeğine ek olarak platforma özgü nesneler ve fonksiyonlar sağlar. İnternet tarayıcıları internet sayfalarını kontrol etmek için bir yol sunar. Node.js sunucu tarafı özellikleri vb.
İşte javascriptin internet tarayıcısında çalıştığında elimizde ne olduğunu gösteren bir kuş bakışı.
window denilen bir “kök” nesnesi var. İki rolü vardır.
- Birincisi, Javascript kodu için evrensel bir nesnedir. bölümde açıklandığı gibi info:global-object
- İkincisi, “tarayıcı penceresini” temsil eder ve kontrol etmek için yöntemler sağlar.
Örneğin, burada
windowu evrensel bir nesne olarak kullandık.
Ve burada
windowu pencerenin yüksekliğini görmek için tarayıcı penceresi olarak kullandık:
Daha fazla
windowa özgü yöntemler ve özellikler var, bunlardan daha sonra bahsedeceğiz.
document nesnesi sayfa içeriğine erişimi sağlar. Sayfada herhangi bir şeyi değiştirebilir ya da oluşturabiliriz.
Örneğin:
Burada
document.body.style kullandık fakat daha fazla parametreler var. Özellikleri ve yöntemleri tanımlamada açıklanmıştır. Tesadüf ki, bunu geliştiren iki grup vardır.
DOM standartları : https://dom.spec.whatwg.org
Eskiden hiçbir standart yoktu. – her tarayıcı her ne istiyorsa onu uyguladı. Bu yüzden farklı tarayıcıların aynı şeyler için farklı metotları ve özellikleri vardı. Geliştiriciler her bir tarayıcı için farklı kodlar yazmak zorunda kalıyordu. Karanlık dağınık zamanlar.
Şimdi bile bazen tarayıcılara özgü özellikleri kullanan ve uyumsuzluklar etrafında çalışan eski kodlarla çalışabiliriz ama bu derste modern şeyler kullanacağız: Onlara ihtiyacın olana kadar eski şeyler öğrenmeye gerek yok (şansın yüksek değil).
Daha sonra herkesi ortak noktada toplamak için DOM standartı belirlendi. İlk versiyon “DOM Level 1” idi, sonra DOM Level 2 tarafından genişletildi, sonra DOM Level 3 ve şimdi DOM Level 4. WhatWG grubundan insanlar sürümden sıkıldılar ve numara olmadan sadece DOM olarak adlandırdılar. Öyleyse biz yapacağız.
DOM özelliği bir belgenin yapısını açıklar ve onu işlemek için nesne sağlar. Onu kullanan tarayıcı olmayan araçlarda var.
Örneğin, HTML sayfalarını indiren ve işleyen sunucu-taraflı araçlar. Ancak DOM özellikleri sadece bir bölümü destekleyebilir.
CSS kuralları ve stil sayfaları HTML yapısına benzemez. Bu yüzden nesneler olarak nasıl temsil edildiklerini ve nasıl okunup yazılacağını açıklayan bir tanımlama vardır. CSSOM
CSSOM, belgi için stil kurallarını değiştirdiğimizde DOM ile birlikte kullanılıyor. Pratikte olsa CSSOM nadiren gereklidir. Çünkü genelde CSS kuralları statiktir. Javascript’e CSS kuralları ekleme/çıkarma nadiren ihtiyacımız var. Bu yüzden onu kapatmayız.
HTML’in bir parçası (BOM), belge dışında her şey ile çalışmak için tarayıcı (sunucu ortamı) tarafından sağlanan ek nesnelerdir.
Örneğin:
- navigator nesnesi tarayıcı ve işletim sistemi hakkında arkaplan bilgisi sağlar. Birçok özelliği var, fakat en çok bilinen ikisi şunlardır:
navigator.userAgent– mevcut tarayıcı hakkında, ve
navigator.platform– platform hakkında (Windows/Linux/Mac arasında farklılık olacağından yardım gerekebilir).
- location nesnesi geçerli adresi okumayı ve tarayıcıyı yenisine yönlendirmeyi sağlar
location nesnesini bu şekilde kullanabiliriz:
alert/confirm/prompt fonksiyonları da BOM’un bir parçasıdır: Bunlar doğrudan belge ile ilgili değildir ancak kullanıcı ile tarayıcının saf iletişim kurmasını temsil eder.
Standar hakkında konuşurken:
- DOM tanımlaması
- belge yapısını, manipülasyonları, olayları açıklar, Bkz https://dom.spec.whatwg.org.
- CSSOM tanımlaması
- stil sayfaları ve stil kurallarını açıklar, bunlarla yapılan manipülasyonları ve belge bağlanmalarını sağlar, Bkz https://www.w3.org/TR/cssom-1/.
- HTML tanımlaması
- HTML dilini (etiketler vs.) ve ayrıca BOM (tarayıcı nesne modeli) – çeşitli tarayıcı fonksiyonlar:
setTimeout,
alert,
locationvb açıklar, Bkz https://html.spec.whatwg.org. DOM özelliğini alır ve birçok ek özellik ve yöntemle geliştirir.
Lütfen yukarıdaki bağlantıları kontrol edin. Çünkü öğrenecek birçok şey var. Her şeyi hatırlamak imkansızdır.
Bir özellik ve yöntem hakkında okumak istediğinizde – Mozilla kılavuzu https://developer.mozilla.org/en-US/search güzel kılavuzlardan bir tanesidir, ancak ilgili özelliklerin okunması daha iyi olabilir: daha karmaşık ve okunması uzun fakat temel bilginiz eksiksiz ve sağlam hale gelecektir.
Şimdi DOM öğrenmeye başlayacağız. Çünkü belge, kullanıcı arayüzünde önemli bir rol oynuyor, ayrıca onunla çalışmak en karmaşık kısımdır.