Uyku apnesi, uyurken solunum yolunun tıkanması sonucu yaşadığınız nefes alma problemi ve aniden uyanmanıza neden olan ciddi bir bozukluktur. Ertesi gün gece böyle bir rahatsızlık yaşadığınızı hatırlamayabilirsiniz, ancak gündüzleri baş ağrısı ile uyanmak veya uyuşukluk hissetmek durumunda kalabilirsiniz.
Uyku apnesi durumunda, dil ve diğer yumuşak dokular periyodik olarak düşmekte ve solunum yolunu bazen kısmen de olsa tamamen kapamaktadır. Sonuç olarak da, solunum durmakta veya çok sığ olmaktadır. Aynı zamanda, kandaki oksijen seviyeleri düşmekte ve karbon dioksit seviyeleri yükselmektedir.
Nefes almak için mücadele ederken, gırtlak kasları daralır. Bunun sonucunda da, kişi nefes nefese kalmakta ya da horultu şeklinde solunmaktadır. Bu durum gece yüzlerce kez tekrar edebilir. Yüksek sesle ve kronolojik olarak horlayan insanlar genellikle uyku apnesine sahiptir. (1)
Uyku apnesi kendi içinde üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar obstrüktif uyku apnesi, merkezi uyku apnesi ve kompleks uyku apnesidir.
Obstrüktif uyku apnesi, uyku apnesinin en yaygın türüdür. Boğazın arkasındaki yumuşak doku, uyku sırasında rahatlamakta ve hava yolunu tıkamaktadır, sıklıkla da yüksek sesle horlamaya neden olmaktadır.
Merkezi uyku apnesi, merkezi sinir sistemini içeren, uyku apnesinin çok daha seyrek bir türüdür ve beyin nefes kontrol kaslarını çalıştırmadığında ortaya çıkmaktadır. Bu uyku apnesi durumunda horlama nadir olarak yaşanmaktadır.
Kompleks uyku apnesi ise obstrüktif uyku apnesi ve merkezi uyku apnesinin bir kombinasyonudur. (2)
Uyku Apnesi Belirtileri
Uyku apnesinin başlangıcının en sık yaşanan belirtisi yüksek sesle horlamadır. Bununla birlikte, uyku apnesine sahip olup horlamayan kişiler de bulunmaktadır. Uyku apnesi durumunda, kişi uyurken nefes nefese kalmakta, boğulmakta ya da derin ve sığ solumaktadır. Bu nedenle de, sıklıkla uykudan aniden uyanılmaktadır. Gündüz uykusu da uyku apnesinin bir başka yaygın belirtisidir.
Uyku apnesi nasıl anlaşılır? Uyku apnesinin diğer belirtileri şunlardır:
- Sabahları baş ağrısı
- Kuru bir ağız veya boğaz ağrısı ile uyanma
- Gün boyunca öğrenme veya konsantrasyon güçlüğü
- İdrar yapmak için gece sıkça uyanma
- Merkezi uyku apnesi durumunda ani nefes darlığı ile uyanma (3)
Uyku Apnesi Nedenleri
Uyku apnesi neden olur? Herkes uyku apnesine sahip olabilmektedir, ancak şu durumlarda uyku apnesi riski artmaktadır:
- Aşırı kilolu olma, erkek olma, uyku apnesi öyküsü olan bir aileye sahip olma
- 50 yaşın üstünde olma, yüksek tansiyona sahip olma, sigara içme
- Boyun çevresinin 40 cm’den büyük olması
Solunum yolundaki boğaz kaslarının normalden daha fazla rahatlama eğiliminde olması uyku sırasında solunumu engellemektedir.
Uyku apnesi için risk yaratan diğer fiziksel özellikler, sapmış septum, çekilmiş çene, büyümüş bademcikler veya adenoidleri içermektedir.
Burun tıkanıklığına ve tıkanmaya neden olan alerjiler veya diğer tıbbi durumlar da uyku apnesine katkıda bulunabilmektedir. (4)
Uyku Apnesi Tedavisi
Uyku apnesi nasıl geçer? Uyku apnesi, tedavi edilmesi gereken ciddi bir uyku bozukluğudur. Alanında deneyimli bir uzman en uygun tedavi planını seçmenize yardımcı olabilir.
Uyku bozukluğu konusunda uzman olan bir doktora başvurmanız durumunda, doktorunuz uyku apnesi için aşağıdaki yöntemleri önerebilir:
- Sürekli pozitif hava yolu basıncı
- Yaşam tarzı değişiklikleri
- Ağıza takılarak kullanılan cihazlar
- Pozisyonel terapi
- Uyku apnesi ameliyatı
- Kilo yönetimi (5)
Uyku Apnesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Uyku apnesi tanısı ve tedavisi için bir göğüs hastalıkları uzmanına, kulak burun boğaz uzmanına, sinir sistemi hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Daha spesifik bir tedavi için uyku bozuklukları uzmanına da başvurabilirsiniz. (6)
Uyku Apnesine Ne İyi Gelir?
Uyku Apnesi Bitkisel Tedavisi
Papatya: Papatya, kasları ve sinirleri rahatlatan, sedasyona neden olan ve uyku hali uyandıran kimyasal bileşikler içermektedir. Ayrıca, antienflamatuar etkileri, horlamaya neden olan hava yolları tıkanıklığından kurtulmanıza da yardımcı olabilmektedir. (7)
Lavanta: Lavanta, uyku apnesi belirtileri ile başa çıkılmasına yardımcı olabilen oldukça güçlü bir bitkidir. Yatıştırıcı, sakinleştirici ve rahatlatıcı etkileri sayesinde boğazdaki kas tıkanıklığını önlemekte ve böylece de uykudan verim alınabilmektedir. (8)
Sarımsak: Sarımsak, uyku apnesinin tedavisine yardımcı olabilecek bir başka bitkidir. Antiinflamatuar özelliği, solunum sistemindeki iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olmakta, böylece de uyurken nefes alma kolaylaşmaktadır. Ayrıca, horlamayı da önleyebilmektedir. (9)
Nane: Nane, havayolu tıkanıklığını azaltmak için sıklıkla kullanılan mükemmel bir bitkidir. Antiinflamatuar özelliği iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olmakta ve daha kolay nefes alınmasını sağlamaktadır. Ayrıca, horlamayı önlemeye de etki edebilir. (10)
Badem: Badem de uyku apnesinin tedavisinde etkili olabilmektedir. Magnezyum açısından zengin olması, bademlerin kas sistemi için faydalı olmasını sağlamaktadır. Ayrıca, vücudun iç saatini düzenlemeye de yardımcı olabilmektedir. (11)
Zerdeçal: Zerdeçal hem güçlü bir antiseptik hem de antibiyotiktir. Tüm bu özellikleri sayesinde, burun geçişlerindeki iltihaplanmayı azaltabilmektedir. Böylece de uyku apnesi sırasında yaşanan horlamayı da engelleyebilmektedir.
Bal: Bal, boğazdaki hava yollarını bloke edebilecek şişmeyi azaltmaya yardımcı olan faydalı bir yöntemdir. Bu sayede uyku apnesini de tedavi edebilmektedir. Ayrıca, boğazı yağlamakta ve horlama titreşimlerini önlemektedir. (12)
Kakule: Kakule güçlü bir balgam söktürücü ve dekonjestan olarak çalışmaktadır. Böylece tıkanmış olan burun pasajlarını açmaya yardımcı olmakta ve zamanla da uyku apnesini tedavi etmektedir. (13)
Tarçın: Tarçın harika bir sakinleştiricidir. Bu nedenle, uyku apnesini tedavi etmeye yardımcı olabilmektedir. Diğer yandan, nefes alma sistemiyle ilgili birçok sorundan kurtulmak için de sıklıkla kullanılmaktadır. (14)
Muz: Muz, serotonin, magnezyum ve melatonin içermesi nedeniyle, uyku apnesi durumunda, sinirlerinizi ve kaslarınızı rahatlatmaya yardımcı olabilmektedir. Adeta verimli bir uykunun ilacı olarak görülmektedir. Bu nedenle, uyku apnesi tedavisine destek olmaktadır.
Yoğurt: Yoğurt, uykuyu uyarmaya yardımcı olan triptofan açısından yüksek olduğu için uyku apnesi tedavisine yardımcı olmasıyla bilinmektedir. (15)
Uyku Apnesi Evde Tedavi Yöntemleri
Buhar: Burun tıkanıklığı, horlamanın başlıca nedenlerinden biridir ve tıkanıklığı azaltmanın en iyi yolu buhar teneffüs etmektir. Bu yöntem, uyurken daha kolay nefes almanıza yardımcı olmaktadır.
- Büyük bir kaba sıcak suyu dökün ve okaliptüs esansiyel yağı veya çay ağacı esans yağı gibi herhangi bir uçucu yağdan 3-4 damla ekleyin.
- Yüzünüzü suya yakın hale getirin ve başınıza havlu tutarak burun yoluyla buharı 10 dakika boyunca teneffüs edin.
- Bu evde tedavi yöntemini her gün tekrarlayabilirsiniz. (16)
Epsom tuzu: Verimli bir uyku çekilmesine yardımcı olması için uyumadan önce bir Epsom tuzu banyosu faydalı olabilmektedir. Epsom tuzundaki magnezyum ağrılı kasları rahatlatmaya yardımcı olmakta ve kişinin sakinleşmesini sağlamaktadır. Böylece uykudan daha fazla keyif alınabilmektedir. Ayrıca, Epsom tuzu vücuttaki iltihaplanmayı da azaltmaya yardımcı olabilmektedir.
- Banyo suyunu ısıtmak için 2 bardak Epsom tuzu ilave edin ve iyice karıştırın.
- Yatmadan önce en az 1 saat boyunca yaklaşık 20 dakika boyunca bu banyoda bekleyin.
- Bu yöntemi haftada 2 veya 3 defa uygulayın. (17)
Magnezyum: Uyku apnesi öncelikli olarak üst boğaz bölgelerindeki kasları etkilemektedir. Uyku apneniz varsa, kas işlevlerinizin optimal olduğundan emin olmalısınız. Magnezyum, vücudumuzdaki kasları doğrudan etkileyen önemli bir mineraldir, bu nedenle uygun magnezyum seviyelerine sahip olunması önerilmektedir. Magnezyumu takviyeler şeklinde alabilir veya yeşil yapraklı bitkiler, muz, fasulye, avokado ve çeşitli tohumlar gibi yüksek magnezyumlu gıdaları tercih edebilirsiniz. (18)