Birinci Dünya Savaşı’nın sonu, Rus İmparatorluğu’nun sonunu ve kanlı bir iç savaşın başlangıcını getirdi.
Eski Rus İmparatorluğu topraklarında 1,5 milyondan fazla insan öldü ve yüz binlerce evsiz kaldı.
Ukrayna, Aralık 1922’de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin kurucu üyesiydi.
Rus kolektivizasyonu altında, Holodomor olarak bilinen bir kıtlıkta milyonlarca insan açlıktan öldü.
Komünist liderlik, açlığı köylüleri kollektif çiftliklere zorlamak için bir araç olarak gördü.
2010 yılında, Kiev Mahkemeleri Stalin ve Sovyet Komünist Partisi’ni Holodomor sırasında ölümünden sonra soykırımdan suçlu buldu.
Alman orduları, 22 Haziran 1941’de Sovyetler Birliği’ni işgal ederek yaklaşık dört yıllık bir toplam savaş başlattı.
Kiev, şiddetli direnişi nedeniyle “Kahraman Şehir” olarak alkışlandı.
Savaşta bir buçuk milyonu Yahudi olmak üzere yaklaşık 6 milyon Ukraynalı öldürüldü.
Sovyet Batı Cephesinin dörtte biri olan 600.000’den fazla asker öldürüldü veya esir alındı.
700’den fazla şehir ve kasaba ve 28.000 köy de yıkıldı.
1946-1947’de bir başka kıtlık on binlerce ölümle sonuçlandı.
21 Ocak 1990’da 300.000’den fazla Ukraynalı, Ukrayna’nın SSCB’den bağımsızlığı için bir insan zinciri düzenledi.
Ekim 1990’da Kiev’de Granit Devrimi adı verilen protestolar düzenlendi.
Protestocular, Ukrayna’nın SSCB ile yeni bir birlik anlaşmasını imzalamasını engellemek istediler.
16 Temmuz 1990’da Ukrayna, Ukrayna yasalarının Sovyet yasalarına göre önceliğini belirleyen bir Devlet Egemenlik Bildirgesi’ni kabul etti.
Seçmenlerin %90’ından fazlası Bağımsızlık Yasası’na desteklerini ifade ettiler.
İlk cumhurbaşkanlığı seçimlerini 1 Aralık 1991’de yaptılar ve Leonid Kravchuk Ukrayna’nın ilk Cumhurbaşkanı oldu.
21 Aralık’ta Belarus, Rusya ve Ukrayna liderleri Sovyetler Birliği’ni resmen feshetti ve Sovyet bayrağı Kremlin’e indirildi.
İkinci Başkanları Leonid Kuchma, Ukrayna’yı yarı başkanlık cumhuriyetine dönüştürdü ve dünyanın en büyük üçüncü nükleer silah stokundan vazgeçerek tam nükleer silahsızlanmanın peşine düştü.
2004 yılında, Viktor Yanukoviç cumhurbaşkanlığı seçimlerinin galibi ilan edildi ve büyük ölçüde hileli olduğu kabul edildi.
Sonuca itiraz eden muhalefet adayı Viktor Yuşçenko’yu destekleyen bir halk tepkisi vardı.
Yuşçenko aniden ağır hastalandı ve TCDD dioksin tarafından zehirlendiği tespit edildi.
Zehirlenmesinden Rusya’nın sorumlu olduğundan kuvvetle şüphelenildi. Yuşçenko daha sonra ortaya çıkan seçimde Cumhurbaşkanı seçildi.
Rusya, Ukrayna içindeki hükümet karşıtı kurumları desteklemeye devam etti ve 2006’da ve 2009’da tekrar Ukrayna’ya tüm gaz tedarikini kısaca durdurdu.
2010 yılında Yanukoviç yeniden seçildi ve Rusya Federasyonu ile daha yakın ilişkiler kurmayı seçti.
Bu, halkın Avrupa Birliği üyeliği iradesine aykırıydı ve Euromaidan Meydanı’nda Başkan Yanukoviç ve hükümetinin istifasını isteyen protestolar başladı.
Protestocular ve polis arasında şiddetli çatışmalar yaşandı, 98 ölü, 100 kayıp ve yaklaşık 15.000 yaralı Parlamento Yanukoviç’i istifaya zorladı ve Mayıs ayı için seçim çağrısında bulundu.
Petro Poroshenko, Avrupa Birliği yanlısı bir platformda kazandı. Yanukoviç’in devrilmesi, Vladimir Putin’i Kırım’ı ilhak etmeye sevk etti.
Putin, Kırım’da Yanukoviç’in politikalarını destekleyen protestoların yanı sıra doğudaki Donetsk ve Luhansk bölgelerinde savaşan Rus ayrılıkçıların olduğunu ve Kırımların açıkça Rusya ile çok daha yakın ilişkiler istediğini iddia etti.
Rusya, vatandaşlarını korumak için Kırım’a asker gönderdi ve Sergey Aksyonov’u Kırım’daki Yüksek Konsey başkanı olarak atadı.
Rusya, Kırım’ın kontrolünü ele geçirdikten sonra 16 Mart 2014’te tartışmalı bir referandum düzenledi.
Sonuç – %97’sinin Rusya’ya katılmak istediği – meşru olarak tanınmadı, ancak bu, Kırım’ın 16 Mart 2014’te bağımsızlık ilan etmesini engellemedi.
Buna karşılık, G8 Rusya’yı askıya aldı ve BM, ABD ve AB Rusya’ya yaptırım uyguladı.
Şubat 2015’te Donetsk ve Luhansk’taki ayrılıkçı birliklerle ateşkes müzakere edildi. Ortaya çıkan anlaşmalar Minsk Protokolü olarak bilinir.
1 Ocak 2016’da Ukrayna, Avrupa Birliği ile Serbest Ticaret Bölgesi’ne katıldı.
11 Haziran 2017 itibariyle, Ukraynalılar Schengen bölgesinde hareket özgürlüğüne sahiptir.
Poloshenko, hükümetinin bir önceliği olarak NATO üyeliğini de zorladı. Putin defalarca Rusya’nın füzelerini Ukrayna’ya hedef alabileceğini belirtmişti.
Komşusu NATO’ya katılırsa ve ABD füze savunma kalkanının konuşlandırılmasını kabul ederse.
2019 yılında, eski aktör ve komedyen Volodymyr Zelensky, rekor bir popüler oyla ve AB ve NATO üyeliği için bir yetki alarak Başkan oldu.
Ateşkese rağmen, Rus destekli ayrılıkçılar, 24 saatlik bir süre içinde 1.500’den fazla ateşkes ihlali kaydeden AGİT gözlemcileriyle Donetsk ve Luhansk’ta savaşmaya devam etti.
Ocak 2022’de Rusya, Belarus ile ortak askeri tatbikatlar ilan etti. Bu, Ukrayna sınırında yaklaşık 150.000 Rus askeri anlamına geliyordu.
Kremlin, ABD’nin Ukrayna’yı yakında işgal edeceği uyarılarını “histeri” ve “saçmalık” olarak nitelendirdi.
Ukrayna Sivil Savunma Kuvvetlerini harekete geçirdi ve siviller savaşa hazırlanmaya başladı.
Hem AB hem de ABD diplomatik bir çözüme aracılık etmeye çalıştı. Rusya, NATO’nun Ukrayna’nın üyeliğini reddetmesini talep etti.
Cumhurbaşkanı Zelensky, Münih Güvenlik konferansında “Ukrayna barış istiyor” dedi.
ABD, İngiltere ve AB, Rusya’nın Ukrayna’ya herhangi bir müdahalede bulunması durumunda yaptırımlarla karşı karşıya kalacağını söyledi.
22 Şubat 2022’de Vladimir Putin, Rusya’nın Donetsk ve Luhansk’ın bağımsızlığını tanıdığını duyurdu ve yine de Rus ordusuna oraya “barış gücü” olarak asker gönderme emri verdi.
Donetsk’teki uyarı sirenleri, kadın, çocuk ve yaşlıların Rusya’ya tahliye edildiğini duyurdu.
Putin, Anavatan Günü Savunucusu’nda bir konuşma yaptı ve şu anda Ukrayna sınırında 190.000 personeli aştığı tahmin edilen Rusya ordusunun savaşa hazır olmasını övdü.
Rusya’nın çıkarları, vatandaşlarımızın güvenliği bizim için tartışılmaz” dedi.
Kaynak : https://www.akinblog.com/a-brief-history-of-ukraine-and-the-relationship-with-their-russian-neighbours/