4. Bölüm Bulgular
4.2. Göçmen Çocuk ile Ailenin Karşılanması
4.2.3. Göçmen öğrencilerin ilkokullarda karşılanması ve ilk görüşme
yayınlanan raporda incelenen okullarda karşılamaya yönelik yapılan çalışmalara bakıldığında, okulların öğrencilerin kayıtlarını olumlu ve destekleyici bir şekilde yaptıkları ifade edilmiştir.
Rapora göre pek çok okulda, öğrencilerin gelişi personel, öğrenci, sığınmacı aileleri arasında olumlu bir deneyim sağlamıştır. Bir okulun müdürü, etnik azınlık öğrencilerinin okulda olumlu bir etki yaptığını belirtmiştir. Okullar farklı topluluklara hizmet veren, öğrencilere öğretme konusunda deneyim ve uzmanlığa sahip personelle çalışmıştır. Bazı okullar
karşılama için günler belirlemişlerdir. Bu EMAG (Ethnic Minority Achievement Grant, Etnik Azınlık Başarı Fonu) destek personelinin okulda bulunduğu zamanlara denk getirilmiştir. Bir okul, yarı zamanlı, Somalice konuşan öğretmen yardımcısı sağlamıştır. Bu yardımcı, ailelerle iletişim kurulmasını sağlayarak onları rahatlatmaya ve okul rutinlerini ve organizasyonlarını açıklamaya yardımcı olmuştur. Bazı yetkililer, sığınmacılar için kabul prosedürleri konusunda açık ve değerli kılavuzlar üretmişlerdir. Midlands’taki yetkili bir makamda merkezi kabul memuru, sığınmacıların eğitim konusundaki temel yetkileri hakkında birçok farklı dilde broşürleri okullar için sağlamıştır. Bununla birlikte bazı okullar, yerel hastaneler ve üniversitelerden gelen personel ve öğrenciler de dâhil olmak üzere, yerel topluluktan tercümanları kullanmıştır. Yeni gelen öğrencinin dil seviyesinin değerlendirilmesinin
ardından okullar, yeni gelen öğrencileri en uygun gruba ve sınıfa yerleştirmiştir. Bir ilkokul, İngiltere’ye gelmeden önce eğitim deneyimi olan birinci sınıf öğrencisine ilk birkaç hafta boyunca oyun yoluyla öğretim sağlamıştır. Bu şekilde öğrencinin okul hayatına ve rutinlerine daha hızlı bir şekilde uyum sağlamasına çalışılmıştır. Bazı okullar, ebeveynleri güzel bir şekilde karşılamaya büyük önem vermiştir. Ebeveynleri, çocuklarının eğitimi, ücretsiz okul yemekleri gibi haklar konusunda bilgilendirmeye özen göstermişlerdir. Yeni gelen
ebeveynlerin topluma daha kolay uyum sağlayabilmelerine yardımcı olan okullar bazı iyi
karşılama örneklerine sahip olmuşlardır. Yeni gelen aileler için kendi ana dillerindeki
gazetelere ulaşabilecekleri ve ülkelerine dair haberleri öğrenebilecekleri bir bilgisayar kulübü işletmişlerdir. Bazıları da, ayrı olarak yardım ve destek isteyen ebeveynler için faaliyet gösteren toplum odalarına sahip olmuşlardır. Okulların EMAG personeli, genellikle
sığınmacıların ve ailelerinin hoş karşılanması ve desteklenmesinde etkili bir rol oynamışlardır.
Bir otoritede, okulların katılımı ile 500 Pound’luk hibenin bir kısmı, yeni gelen ailelerin birkaçının dillerini konuşan iki dil bilen destek çalışanlarının işe alınması ve eğitilmesi için kullanılmıştır. İki dile sahip destek çalışanları günlük okul uygulamalarının açıklanmasına yardımcı olmuştur. Bir okul, aileler için ana dilde broşür ve bilgi içeren bir ilan tahtası oluşturmuştur. Ev okul irtibat çalışanları, bazı okullarda ebeveynlerle etkili iletişimin sürdürülmesinde önemli bir rol oynamıştır (Ofsted, 2003).
2005’te yayınlanan DfES raporunda; okulun öğrenciyle ilgili aileyle yapacağı görüşmenin ev ve okul arasındaki iletişimi güçlendireceği belirtilmiştir. Bu rapora göre
öğrenci hakkında edinilecek bilgiler; çocuğun doğduğu ülke, eğitim geçmişi, konuştuğu diller, okuryazarlık düzeyi, önceki okullarda çalıştığı konular, okula karşı tutumu, ebeveynlerin dilleri, çocuğun kardeşleri, sağlığı gibi konuları içermelidir. Görüşme ayrıca, çocuğu
etkileyebilecek; çocuğun akrabalarından ayrılması, kendi ülkesindeki savaş ve siyasi durum, okul üniforması, ekonomik sıkıntılar, konaklama, dini, kültürel kimliği, öğrenme tarzları, öğrencinin alışık olduğu ortam gibi diğer faktörleri içerebilir. Öğretim ve destek personeline, yeni gelen öğrenciler hakkında bilgi verilmelidir. Bu bilgiler görüşmeden alınan notlar,
personel toplantıları, personellerin not defterlerindeki bilgilerin özeti olabilir. İlgili sınıfa, yeni gelenler hakkında bilgi verilmelidir. Böylece sınıftaki çocuklar ilk günden itibaren yeni gelen öğrencileri misafir etmek için hazırlanmış olur. Örneğin yeni öğrencinin dilinde selamlaşma yapılabilir. Yeni öğrencilere yerel bir harita, okulun planı, öğretmenlerin isimleri, takvim gibi yararlı ve yaşa uygun giriş bilgileri verilmelidir. Materyaller, görsel bilgi ve mümkünse çeviri
ile desteklenmelidir. Yeni gelen öğrenci için onun dilini paylaşabilecek bir arkadaş belirlemek son derece destekleyici olacaktır (DfES, 2005).
DfES (2007) ulusal strateji raporunda yeni gelen öğrencilerle ilgili olarak en etkili sonuçlara ulaşmak için yeni gelenlerin öğrenme ihtiyaçlarının dâhil edilmesi, bu konuda onlara destek olmak için personelin mesleki gelişiminin sağlanması, ebeveynlerle etkili ortaklıklar geliştirilmesi, çocukların ilerlemesinin izlenilip değerlendirilmesi gerektiğine değinilir. Birçok okulda yeni gelenlerin önemli bir çoğunluğunu İngilizce’yi yeni öğrenen öğrenciler oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin ulusal müfredata girmeye hakkı vardır ve öğrenciler okulun bütünleyici bir parçası olmalıdır. Çocuk ailesiyle birlikte okula ilk kez geldiğinde bir görüşme yapılır. Yapılan ilk görüşme okulun gelen çocuk hakkında bilgi
toplamasını ve yeni gelen ebeveynlere de okulla ilgili bilgi verilmesini sağlar. Görüşme çocuk okula başlamadan önce ebeveynlerle yapılmalıdır. İlk görüşmeyi hazırlarken okulun bazı şeyleri dikkate alması gerekecektir. Birincisi görüşmeyi kim yapacak ve bu kişi kim olacaktır?
Her okulun bir EMA (Ethnic Minority Achievement-Etnik Azınlık Başarı) koordinatörü olmalı. Bu müdür yardımcısı veya üst kıdemli personel tarafından yürütülebilir. EMA koordinatörü görüşmeyi gerçekleştirecek en iyi kişi olabilir. Ancak sınıf öğretmeni, EMA personeli, ev okul irtibat personeli gibi en az bir personelden veya sınıfa görevlendirilen bir öğretim yardımcısı (TA, Teacher Asisstant) da dâhil edilmelidir. Okul görüşmeyi
gerçekleştirirken ebeveynlerin İngilizce dil yeterliliğini de dikkate almalıdır. Bazı ebeveynlerin kendisine çeviri yapabilecek akraba veya arkadaşları olabilir. Ancak diğer durumlarda mümkün olan en açık bilgi alışverişini sağlamak için bir tercüman bulundurmak gerekebilir. Tercümanın, okulun velilerden almak istediği türden bilgiler ve onlara vermek istediği bilgiler hakkında bilgilendirilmesi yararlıdır. Bu şekilde görüşme sorunsuz şekilde gerçekleşecektir. Gerçekleştirilecek görüşmede aileye sorulabilecek sorular şu şekildedir:
• Öncelikle çocuğun adı nedir?
• Çocuk çağrılırken nasıl çağrılmak istiyor? (Bu şekilde personel çocuğun isminin telaffuzunu ve nasıl yazıldığını öğrenir.)
• Çocuğun İngilizce’ye maruz kalmasını gerektiren nedir? Bu zorunluluk resmi bir okul müfredatıyla mı, çocukla İngilizce konuşan ebeveynlerle mi
gerçekleşmiştir?
• Çocuğun gerçekte İngilizce’yi kullanma pratiği var mı?
• Evde hangi diller kullanılıyor?
• Kim kiminle hangi dili konuşur?
• Çocuk hangi dillerde konuşabilir veya yazabilir? (Bazı ailelerde farklı diller, farklı amaçlar için kullanılır.)
• Çocuk önceden eğitim aldı mı?
• Çocuğun geldiği ülkede okula başlama yaşı farklı mıydı? (Birçok ülkede, çocuklar okula İngiltere’den daha erken başlıyor.)
• Evde ne tür okuma malzemeleri var?
• Ebeveyn çocukla birlikte okuma yapar mı?
• Ne tür kitaplar ya da okuma materyalleri var?
• Mevcut okuma materyalleri hangi dillerde?
Bu görüşmeyle çocuk hakkında başka bilgiler de öğrenilebilir. Örneğin:
• Çocuğun güçlü ve ilgi alanları nelerdir?
• Çocuğun herhangi bir sağlık sorunu var mı?
• Çocuk kimle yaşıyor? Çocuklar sadece bazı aile üyeleriyle yaşıyor olabilir.
Diğer aile üyeleri, eğitim, evlilik, maddi kaygı, vize sıkıntısı gibi nedenlerle kendi ülkelerinde kalmış olabilir. Bu tür nedenler çocuğu duygusal olarak etkileyebilir.
• Ailenin, çocuğun okula başlamasıyla veya yeni hayatlarıyla ilgili olarak herhangi bir endişesi var mı?
• Çocuğun dini nedir? (Bu çocuğun nasıl kıyafetler giydiğini etkileyebilir.
Ayrıca dini tatiller nedeniyle bazı günleri kaçırabilir.)
• Okulda tercih edilen iletişim yöntemi nedir?
• Ebeveynler hangi dilde okulla iletişim kurmayı tercih eder?
• İletişimin sözlü veya yazılı olmasını mı tercih ederler? (Bazı ebeveynler, sadece İngilizce değil, kendi dillerinde de sınırlı okuma becerilerine sahip olabilir).
İlk görüşme sırasında bilgi paylaşımının yanı sıra, ebeveynler için karşılama kitapçıkları, broşürler ve CD’ler temin edilebilir. Bazı okullar ebeveynler ve çocuklar için DVD’ler veya videolar bile geliştirmiştir. Bilgiler kolayca ulaşılabilir olmalı, fotoğraflar, resimler ve her iki dilde başlıklarla desteklenmelidir. İlk görüşmede ailelerden öğrenci hakkında alınacak bilgilerin yanı sıra, ebeveynlere çocuklarının öğrenim süreciyle ilgili bilgi vermek de önemlidir. Mesela ailelere şu konularda bilgi verilebilir:
• Çocuklarının takip edeceği, okuryazarlık yanında matematik, tarih, coğrafya gibi dersleri içeren müfredat hakkında bilgi
• Okul tarafından sunulan ders dışı aktiviteler
• İngiliz okul sistemi ile ilgili genel bilgiler
• Okula başlamak için beklenen yasal yaş
• Oyun yoluyla eğitim yaklaşımı
• Okulun çocuklarına yönelik beklentileri (ev ödevi, kıyafet gereksinimleri, davranış)
• Ebeveyn katılımı için fırsatlar (ev ödevi, veli, öğretmen toplantıları, sınıfta yardım)
• Okul başlangıç ve bitiş zamanları (çocuklar sabahları derslerine doğrudan gider mi yoksa oyun alanından öğretmenleri tarafından mı toplanır?
Ebeveynler çocukları öğleden sonra mı alır?)
• Haftalık takvim. Yani çocuklara hangi günler bireysel ders verilecek? Ne zaman toplanılacak? (Örneğin çocuğa farklı bir öğretmen tarafından Fransızca öğretilecek mi?
• Çocuklar gün boyunca farklı sınıflara mı gidecek?)
• Okul üniforması hakkında önceden veliye verilen bilgi ebeveynlerin
üniformayı satın almaya gittiklerinde hiçbir karışıklık olmamasını sağlar. Eğer ikinci el üniforma dükkânı varsa onlara nasıl ulaşabilecekleri konusunda ebeveynler bilgilendirilmelidir. Ebeveynlere, yetişkinler için İngilizce dersleri, küçük çocuklar için erken öğrenme ortamları gibi kendilerine sunulan diğer hizmetler hakkında bilgi sağlamak yararlı olabilir.
İlk görüşmeden elde dilen bazı bilgiler gizli ve sadece birkaç personel için geçerli olabilir, ancak çocuğun okuldaki ilk günlerini desteklemek için diğer bilgiler yararlı olacaktır (DfES, 2007).
4.2.4. Göçmen öğrencilerin ortaokullarda karşılanması ve ilk görüşme. DfES