Kazakistan'ın yeni cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, AGİT 'seçimde usülsüzlükler görüldü' diyor
Kazakistan'da Merkezi Seçim Komisyonu, cumhurbaşkanlığı seçimlerini eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'ın desteklediği Kasım Cömert Tokayev'in kazandığını açıkladı. Tokayev, oyların yüzde 70,8'ini alarak zaferini ilan etti.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) ise seçimlerde yaygın usülsüzlükler görüldüğünü söyledi.
Tokayev ise, AGİT'in raporuna "Bu raporları nasıl hazırladıkları ve hangi ülkede çalıştıklarına bağlı olarak siyasi önyargılarla nasıl değerlendirme yaptıklarını biliyorum" sözleriyle yanıt verdi.
Seçimlerin özgür ve adil yapılmadığını söyleyen yüzbinlerce kişi ise, protesto gösterilerine ikinci gününde de devam etti.
Pazar günkü protestolarda 500'e yakın kişi gözaltına alınmıştı. Seçimlerin ertesi gününde de protestolar ve gözaltılar azalarak devam etti.
AGİT ise, seçimlerle ilgili ilk raporunda barışçıl göstericilerin gözaltına alınmasının uluslararası standartlara saygısızlık olduğunu söylemişti. Uluslararası gözlemciler ülkedeki seçimlerin temel hak ve özgürlüklerin ihlali nedeniyle lekelendiğini ve Kazakistan'ın siyasi ilerleme anlamında önemli bir fırsatı kaçırdığı yorumunu getirdi.
Seçim günü neler yaşandı?
Kazakistan'da Pazar günü yapılan seçimlerde Mart ayında sürpriz bir şekilde istifasını açıklayan 78 yaşındaki Nursultan Nazarbayev'in yerine gelecek olası isimler yarıştı. Nazarbayev'in istifası sonrası yerine getirdiği ve aday olarak gösterdiği geçici cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in seçimleri kazanacağına kesin gözüyle bakılıyordu.
Seçim günü başkent Nur-Sultan (eski adıyla Astana) ve ülkenin en büyük şehri Almatı'daki gösterilerde protestocular ile güvenlik görevlileri arasında arbede yaşandı ve yüzlerce kişi gözaltına alındı.
Nazarbayev'e muhalif kimliği ile tanınan ünlü iş adamı Muhtar Ablyazov, seçimlere hile karıştığını söyleyerek protesto çağrısında bulunmuştu. Tokayev ise seçim sürecinin demokratik ve açık bir biçimde yürütüldüğünü söyleyerek iddiaları reddetmişti.
Pazartesi günü Almatı'da seçim sonuçlarına karşı çıkan gruplar yeniden protesto gösterileri düzenledi ancak sonuçların resmiyete dökülmesi sonrası sokaklardaki kalabalığın azaldığı görüldü.
AFP'nin haberine göre sandığa gitmeden önce seçim sonuçlarının önceden ayarlandığını öne süren göstericiler protesto gösterileri çağrısında bulundu. Seçimler yaklaşırken de muhalif isimlerin evlerine polis baskınları düzenlendi ve bazı eylemcilere kısa süreli hapis cezaları verildi.
3 yılın en büyük protesto gösterileri
Kazakistan Merkezi Seçim Komisyonu, Tokayev'in oyların yüzde 70,8'ini alarak ülkenin yeni cumhurbaşkanı seçildiğini açıkladı.
Sonuçlarda ona en yakın olan rakibi, muhalefetin adayı Amirzan Kosanov ise oyların yüzde 15'ini alabildi.
Seçim günü aynı zamanda ülkede, "son 3 yıldır görülen" en büyük protestolara sahne olmuştu.
Yasaklı muhalif grup Kazakistan'ın Demokratik Seçimi'nin lideri Muhtar Ablyazov, sosyal medyada paylaştığı bir videoda seçim sonuçlarının önceden ayarlandığını, buna tepki gösteren Almatı'nın Astana Meydanı'nda "binlerce göstericinin toplandığını" söyledi. Göstericiler "polis halkın yanında" ve "boykot" sloganları attı, ardından polis müdahalesi başladı.
Nur Sultan'daki yürüyüşleri takip eden BBC muhabiri, bazı göstericilerin polisler tarafından sürüklenerek götürüldüğünü aktardı.
İçişleri Bakanlığı ise gösterilerden, "toplumun huzurunu bozmak isteyen radikal unsurları" sorumlu tuttu. Bakan Yardımcısı Marat Kozhayev, "izinsiz" olduğunu söylediği gösterilerde 500 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
Ülkesinin Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan ettiği 1991 yılında cumhurbaşkanı olan Nazarbayev, Mart ayında istifasını açıklamıştı.
Protestocular Nazarbayev'in aslında hâlâ sembolik olarak görevde olduğunu, yeni bir döneme geçmenin Tokayev ile birlikte mümkün olmayacağını savunuyor.
İnsan Hakları Gözlemevi (HRW), ülkedek siyasi geçiş sürecinin bir "illüzyon" olduğunu söylüyor.