Eksik Borç Nedir?
Eksik borç, alacaklı ve borçlu arasında var olan, ancak alacaklının borçluyu dava etme yetkisi bulunmayan bir borç türüdür. Başka bir deyişle, eksik borçlar yasal olarak var olan borçlardır fakat alacaklı bu borç karşısında borçluyu yasal yollarla zorlamada bulunamaz.
Eksik Borcun Temel Özellikleri
- Hukuksal Varlık:
Eksik borçlar hukuken var olup, taraflar arasında bir borç ilişkisi yaratır.
- İfa Edilebilirlik:
Borçlunun borcu ödeyebilme kapasitesi ve hakkı vardır, yani borç yerine getirilebilir.
- Dava Edilemezlik:
Alacaklı, borçluyu yasal olarak zorlayıp, borcun ödenmesini talep edemez. İcra takibine konu edilebilir ancak dava açılırsa karşı tarafın eksik borç defi ileri sürme ihtimali düşünülmelidir.
Eksik Borç Türleri
Eksik borçlar, doğuş biçimlerine göre iki ana kategoriye ayrılır: “Doğuştan Eksik Borçlar” ve “Sonradan Eksik Borçlar”.
Doğuştan Eksik Borçlar
Bu tür borçlar, borç ilişkisinin başlangıcından itibaren eksik olarak kabul edilir. Örnekler şunları içerir:
- Kumar ve Bahis Borçları:
Kumar oyunlarından veya bahislerden doğan borçlar. Sanal bahis sitesine para kaptırdıktan sonra dolandırıldım şeklinde bir itirazla paranızı geri istemeniz mümkün gözükmemektedir.
- Evlenme Simsarlığı Borçları:
Evlenme aracılığı yapmak karşılığında doğan ücret borçları.
- Ahlaki Ödev Borçları:
Bireyin ahlaki yükümlülüklerinden doğan borçlar. Zorda kalan birine su ikram edip sonra bunun parası istenemez.
Sonradan Eksik Borçlar
Başlangıçta normal bir borçken, çeşitli sebeplerle eksik borç haline gelenlerdir. Örneğin:
- Zamanaşımına Uğrayan Borçlar:
Borç, zamanaşımı sürecine tabi olduğunda ve borçlu bu durumu ileri sürdüğünde tahsil edilemez hale gelir. Bazı borçların yıllarca takip edilmediğini görmekteyiz. Yıllar sonra çıkıp eskiye dair bir borcu talep etmek kanun tarafından korunmaz.
- Bağışlanan Borcun İadesi:
Bir borç affedildiği halde, sonrasında alacaklı tarafından yeniden talep edilirse, bu borç eksik borç haline gelir ve alacaklı, hukuken borçluyu zorlayamaz.
Eksik Borçların Hukuki Sonuçları
Eksik borçların varlığı, alacaklının dava ve takip haklarını kaybetmesine yol açar. Ancak borçlunun, borcu ödememe gibi bir hak veya avantajı doğurmaz. Sadece alacaklının, bu borcu yasal yollarla tahsil etme hakkını kaybetmiş olması söz konusudur.
Eksik Borç İtiraz Mıdır? Defi Midir?
- İtiraz: Birisine borcunuz olduğu söylendiğinde, “Hayır, böyle bir borcum yok!” demenizdir. Yani borçtan tamamen kurtulduğunuzu söyleyerek, borcun aslında baştan beri sizin üzerinize olmadığını veya artık bu borcu çoktan ödediğinizi belirtiyorsunuz.
- Def’i: “Evet, bu borç var ama şu an için ödeme yapmamam için geçerli bir sebebim var.” demenizdir. Örneğin, bir ürün satın aldınız ama kusurlu çıktı. Satıcıya borcunuzu ödemek istemeyebilirsiniz. Bu, borcu kabul edip etmediğinizle ilgili değil, sadece şu an ödeme yapma zorunluluğunuzun olmadığı anlamına gelir. Ancak bu, borcu ödemeyeceğiniz anlamına gelmez; sadece bir süreliğine ödeme yapmamanız için bir nedeniniz olduğunu gösterir.
- Eksik Borç İddiası: Diyelim ki birisi sizden 100 lira borç istiyor ama siz sadece 50 lira borçlandığınıza inanıyorsunuz. Bu durumda, “Evet, bir borcum var ama bu miktar doğru değil, daha az borcum var.” diyorsunuz. Bu da bir tür def’idir. Çünkü siz borcu kabul ediyorsunuz ama miktarı konusunda anlaşmazlık yaşıyorsunuz. Bu yüzden bu durum borcun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez, sadece ödemeniz gereken miktarla ilgili bir anlaşmazlık olduğunu belirtir.