Transgenik Hayvanların Sütünde Rekombinant Proteinlerin Üretimi
Transgenik hayvanların süt, idrar ve kan gibi vücut salgılarında rekombinant proteinler üretilir. Bu proteinlerin üretimi için, dokuya özgü güçlü promotorlara ihtiyaç vardır. Bunlardan bazıları koyun (lactoglobulin), fare, sıçan, tavşan ve keçi (whey asit protein, WAP), inek (s1 kazein), keçi (kazein), koyun, keçi ve inek (lactalbumin) gibi promotorlar’dır (tetikleyici). Bu güçlü promotorlar, rekombinant proteinlerin sadece hedef dokularda (süt, kan ve idrar) salınmasını sağlarlar. Hedef dokuya özgü bu tür düzenleyici DNA dizilerinin kullanılmasıyla, herhangi bir genin ifadesi istenilen dokuda gerçekleştirilebilir. Örneğin, insan doku plazminojen aktivatörü, insan ürokinazı, insan büyüme hormonu ve insan- 1-antitripsin gibi ilaç yapımında kullanılan birçok protein, biyoreaktör farelerin meme bezinde üretilmiş bulunuyor. Transgenik biyoreaktörlerde salgılanan rekombinant proteinler genellikle yıkımlanmaya karşı dayanıklılar ve çok miktarda elde edilebilirler. Bu bize şimdiye kadar insan materyalinden ya da yetersiz hücre kültürlerinden üretilen proteinleri sınırsız miktarda üretme olanağını sağlıyor. Transgenik hayvanların vücut sıvılarından elde edilen rekombinant proteinler insan plazmasından elde edilenlerinden çok daha saf ve insan enfeksiyon ajanlarını barındırmıyorlar (hepatit B ve C, HIV ve AIDS). Saflaştırma aşamasında viral inaktivasyon (virüsler aracılığıyla etkisizleştirme) yapılması, transgenik hayvanların özel, hastalık yapıcı etkenlerden arındırılmış şartlarda barındırılması ve üretim standartlarına uyulmasıyla rekombinant proteinler çok saf ve temiz olarak elde edilebilmekte ve böylece ürün kaliteleri yükseltilebilmektedir. İnsan plazmasında sadece eser miktarda bulunan proteinler, transgenik biyoreaktörlerde normal düzeylerinin 100-500 katı oranında üretilebiliyor. Alınan sonuçlar, insan Faktör VIII (kanın pıhtılaşmasını sağlayan mekanizmada rol oynayan proteinlerden biri) gibi üretilmesi çok zor olan proteinlerin bile transgenik biyoreaktörlerin meme bezinde sentezlenebileceğini göstermiş durumda.
Kaynak: Bacasız ilaç fabrikaları, protein üreten transgenik biyoreaktör hayvanlar. Bilim ve Teknik Dergisi, Mayıs: 70-71