

Mantıkçı Atomculuk Nedir?
İngiliz mantıkçısı Bertrand Russell'ın kendi sistemine verdiği ad.
Whitehead ve Wittgenstein'ın mantık anlayışları da bu adla anılır. Her
üçü de tek bir ideal dil olduğunu, bu dilin mantıksal gramerinin
gerçeğin de yapısını yansıttığını ileri sürmüşlerdir. Bu gramer ve onun
belirlediği dil bütün paradoksları ortadan kaldıracaktır. Bu anlayışa
göre dil, çeşitli tuzaklar kurarak insan düşüncesini yanıltmaktadır.
İdeal dil bu tuzaklardan arınmış bir mantık dilidir. Russell atom
deyimiyle bu ideal gramerli dilin meydana getireceği mantıksal
kuruluşlar'ı dile getirir.
Bu kuruluşlar, mevcut tuzakçı kavramların yerine açıkça kavranabilir
mantıksal kavramlar koyacaklardır. Bir yapıtında "örneğin, kimi
insanlar, ölen karılarının kız kardeşleriyle evlenirler, tümcesini
yıllarca sürecek bir öğrenim sonunda anlaşılabilecek bir biçimde de
yazabilirim" der. Oysa ideal dilde böyle bir anlatım gerçekleştirilemez.
Russell, Our Know!edge of the External World (1914) ve Wittgenstein,
Philosophy of Logical Atomism (1918) adlı yapıtlarında bilgiyi atomsal
önermeler'e indirgerler. Bütünü saltıklaştıran mutlak düşünceci F.
Bradley'e bir teki olarak tekili mutlaklaştıran mantıkçı atomcular için
M. Rosenthal ve P. Yudin ünlü sözlüklerinde şöyle diyorlar: "Kuramın
kofluğunu, sonunda, savunucuları da kabul etmişlerdir".
Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf
"Felsefeye Giriş" ve 3. Sınıf "Çağdaş
Felsefe Tarihi" Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); "Felsefe Sözlüğü"
Orhan Hançerlioğlu