Addison hastalığı, insan vücudu belirli hormonları yeterince üretmediğinde ortaya çıkan nadir bir durumdur. Adrenal yetmezlik olarak da bilinen Addison hastalığı sırasında, bir kişinin böbreklerinin hemen üzerinde bulunan adrenal bezler, kortizol ve aldosteron hormonlarını normal seviyelerin altında salgılar.
Addison hastalığı, hemen hemen tüm yaş gruplarında ve her iki cinsiyette ortaya çıkan, hayatı tehdit eden bir sağlık sorunudur. Addison hastalığının tedavisi, hormon eksikliğinin harici olarak değiştirilmesi ile gerçekleştirilir.
Nedenler
Addison hastalığına ne sebep olur?
Bazı nedenlerden dolayı, Addison hastalığı, üretilen kortizol hormonunun bir kişiye yetmemesi ve bazen vücuttaki aldosteronun yeterli olmaması nedeniyle adrenal bezlerin hasar görmesinden kaynaklanmaktadır.
Böbreküstü bezleri, endokrin sistemin bir parçasıdır. Bu bezler, insan vücudunun hemen hemen tüm organ ve dokularını yönlendiren hormonları üretme görevini üstlenirler. Böbreküstü bezleri iki kısımdan oluşur. Medulla veya astar, adrenaline benzer hormonlar salgılar. Serebral korteks veya dış katman, kortikosteroidler adı verilen bir grup hormonun üretiminden sorumludur. Kortikosteroid hormonları arasında glukokortikoidler, mineralokortikoidler ve androjenler bulunur.
Kortizol gibi glukokortikoidler, vücudun besin maddelerini enerjiye dönüştürme yeteneğini etkiler, özellikle iltihaplanma sırasında bağışıklık sisteminin tepkisinde rol oynar ve vücudun strese yanıt vermesine yardımcı olur.
Aldosteron gibi mineralokortikoidler, kan basıncını yani kan basıncını normal seviyede tutmak için vücuttaki sodyum ve potasyum dengesini korur.
Cinsiyet hormonlarından biri olan androjenler, hem erkeklerde hem de kadınlarda adrenal bezler tarafından çok küçük miktarlarda üretilir. Bu hormonlar erkeklerde cinsel gelişimi destekler. Androjenik hormonlar hem erkeklerde hem de kadınlarda kas gelişimini, libido, cinsel dürtü ve iyi olma hissini etkiler.
Addison hastalığında hangi komplikasyonlar ortaya çıkabilir?
Tedavi edilmeyen Addison hastalığı olan bireyler, yaralanma, enfeksiyon veya hastalık gibi durumların bir sonucu olarak Addison krizin geçirebilir. Normal koşullar altında, adrenal bezler vücudun maruz kaldığı fiziksel strese yanıt olarak normalden daha fazla kortizol üretir. Bununla birlikte, böbreküstü bezlerinin stres nedeniyle kortizol üretimini artıramaması, Addison krizine yol açabilir.
Addison krizi, düşük tansiyon, düşük kan şekeri ve yüksek kan potasyumu gibi semptomlarla hayatı tehdit eden bir durumdur. Addison krizi sırasında, bir kişinin acil tıbbi müdahaleye ihtiyacı vardır. Addison hastalığı olan kişilerde eşzamanlı bir otoimmün hastalık da yaygındır.
Addison hastalığı nasıl önlenir
Ne yazık ki, Addison hastalığı önlenemez, ancak Addison krizinden kaçınmak için atabileceğiniz birkaç adım vardır.
Sürekli kendini yorgun, halsiz hisseden veya kilo veren kişiler, doktorlarına danışmalı ve adrenal yetmezliği kontrol etmelidir. Addison hastalığı teşhisi konan bireyler, doktorlarına bir kriz durumunda ve semptomlar kötüleştiğinde ne gibi önlemler almaları gerektiğini sorarak öğrenmelidir. Örneğin, kortikosteroid dozunuzu nasıl artıracağınızı öğrenmek faydalı olabilir. Kusma nöbetleri nedeniyle ilaç alamayan hastalar doktorlarına danışmalı ve uygun çözümler bulmalıdır.