Finansal Yapı
Sermaye Yapısı, bir şirketin faaliyetlerini ve varlıklarını finanse etmek için kullandığı borç veya özkaynak tutarını ifade eder. Yapı tipik olarak bir borç- öz sermaye veya borç – sermaye oranı olarak ifade edilir. Borç ve öz sermaye, bir işletmenin faaliyetlerini, sermaye harcamalarını, iktisaplarını ve diğer yatırımlarını finanse etmek için kullanılır. Firmaların borç ya da öz kaynak artırmaya karar verdiklerinde yapmaları gereken ödünleşmeler vardır ve yöneticiler en uygun sermaye yapısını bulmak için bu ikisini dengelerler.
Bir işletme büyütülmek istendiğinde ve bunu sürdürmek için sermayeye ihtiyaç duyacaktır. Bu sermaye fonları uzun vadeli borçlardan veya öz kaynaklardan gelebilir. Şirketin gelecekteki karlı yatırım fırsatlarını finanse etmek için kullanılan borç ve özkaynak karışımı sermaye yapısı olarak adlandırılır. Bir şirket, fonlarını arttırmak için eşitliği olan sahiplerine, temettü ödemelerini bırakmalarını isteyerek ve bunun yerine, şirketin faaliyetlerini yürütmek için kazançlarını yeniden yatırmalarını isteyebilir. İşletme sahipleri, bunu yaparak geri kazanılan paranın firmanın değerini artıracağını ve dolayısıyla özkaynaklarının değerini artıracağını tahmin ederler.
Bu nedenle, geri harcanan para, öz sermayeden sermayeyi temsil eder. Ancak şirketin kazancı, hedefleri desteklemeye yetmeyebilir. Şirket daha sonra bir kararla karşı karşıya kalır, ya planı terk eder ya da daha fazla sermaye toplar. Sermaye toplarken şirket sahiplerinden borç almak anlamına gelen borçlanma, daha fazla şirket hissesi alma (yani hisse senetleri) veya her ikisini de satma şeklinde üç seçenek sunar. Dolayısıyla, sermaye yapısı bir borç karışımı şeklinde, içsel olarak yaratılan öz sermaye veya yeni özkaynak olabilir.
Sermaye Yapısı Neden Önemlidir
Firma değerinde artış: Bir şirketin sağlam sermaye yapısı, hisse senetlerinin ve menkul kıymetlerin piyasa fiyatının artmasına yardımcı olur ve bu da firmanın değerinde artışa neden olur.
Mevcut fonların kullanımı: İyi bir sermaye yapısı, bir işletmenin mevcut fonlarını tam olarak kullanmasını sağlar. Düzgün tasarlanmış bir sermaye yapısı, firmanın finansal gereksinimlerinin belirlenmesini sağlar ve mümkün olan en iyi şekilde kullanılması için bu kaynaklardaki fonları çeşitli kaynaklardan arttırır.
Geri dönüşün maksimize edilmesi: Sağlam bir sermaye yapısı, yönetimin bir şirketin kârını özkaynak sahiplerine daha yüksek getiri, yani hisse başına kazanç artışı şeklinde artırmasını sağlar.
Sermaye maliyetinin en aza indirilmesi: Herhangi bir ticari işletmenin sağlam sermaye yapısı, toplam sermaye maliyetini en aza indirerek hissedarların servetini en üst düzeye çıkarır.
Ödeme gücü veya likidite pozisyonu: Sağlam bir sermaye yapısı, bir işletme girişiminin borç sermayesini çok fazla yükseltmesine asla izin vermez, çünkü zayıf kazanç yüzünden, borçluya yapılacak zorunlu faiz ödemesi nedeniyle ödeme gücü bozulur.
Esneklik: Sağlam bir sermaye yapısı, değişen koşullara göre sermayenin ayarlanabilmesi için borç sermayesinin genişletilmesi veya azaltılması için bir alan sağlar.
Rahatsız edilmeyen kontrol: İyi bir sermaye yapısı, hissedarların iş üzerindeki kontrolünün seyreltilmesine izin vermez.
Finansal riskin en aza indirilmesi: Bir şirketin sermaye yapısında borç unsuru artarsa, finansal risk (yani sabit faiz ücretlerinin ödenmesi ve anapara borç miktarının zamanında ödenmesi) de artacaktır. Sağlam bir sermaye yapısı, sermaye yapısındaki makul bir borç ve özkaynak karışımı yoluyla bir işletmeyi bu tür finansal risklerden korur.
Sermaye Yapısı Modelleri
Farklı sermaye yapısı modelleri bulunmaktadır ve bir şirket hangi sermaye yapısını benimseyeceğini analiz etmesi gerekir. Yapılarına göre sermaye modelleri şu şekildedir:
- Sadece hisse senetleri ile sermaye yapısı
- Özkaynak ve imtiyazlı hisse senetleri ile sermaye yapısı
- Hisse senetleri ve borç senetleri ile sermaye yapısı
- Öz sermaye ile sermaye yapısı, imtiyazlı hisse senetleri ve borç senetleri
İdeal Karma Sermaye Yapısı Nedir?
Bu, bir şirketteki finans yöneticisinin, organizasyon için cevabını vermesi gereken bir sorudur. Eğer bir şirket sermayeyi arttırmak için borç almaya karar verirse, faizle kararlaştırıldığı gibi ödünç alınan parayı geri ödemek için yasal bir zorunluluk bulunmaktadır. Ve alacaklı yasal işlem yapabilir. Yani bir şirketin kar veya zararda olup olmadığını ödemek zorundadır. Öte yandan, özkaynak finansmanıyla, sonuç ne olursa olsun, hareket tarzına karar verilmelidir.
Kâr yapılırsa, şirket sahiplerine bölünmüş olarak ödeme yapabilir ancak bunun için yasal bir zorunluluk yoktur. Çok fazla borç almak, alacaklılara ödeme yapma zorunluluğuna yol açabilir ve bu da finansal sıkıntıya yol açabilecek şekilde alacaklılara ödeme yapılmamasına neden olabilir. Eğer şirket borç almaya karar verirse, borcun öz kaynak oranı olan borç oranını kullanarak ne kadar borçlanacağını belirlemesi gerekir.
Borç oranı arttıkça, özkaynak finansmanı karşısında finansman işlemleri için borç kullanımı da artar. Şirkete ve bir finans yöneticisinde faaliyet gösterilen sektöre bağlı olarak, sermaye yapısı için hangi borç seviyesinin iyi olacağını belirlemek zorundadır. Örgütler için hava taşımacılığı, otomobil ve kamyon gibi bazı sektörlerin diğer sektörlerden daha fazla borç kullanma eğilimi vardır.
Sermaye Yapısını Etkileyen Faktörler
Bir şirketin sermaye yapısını etkileyen birçok iç ve dış faktör olabilir. Sermaye yapısına karar verirken bu faktörleri göz önünde bulundurmak ve ona göre belirlemek gerekir. Sermaye yapısını belirleyen faktörler şunlardır:
- Şirketin Büyüklüğü: Küçük şirketler kurucunun parasına güvenmek zorunda kalabilirler. Ve bu şirketin büyüklüğünü etkileyen bir konudur.
- İşin Doğası: Bir iş tekel ise, satışlar şirketin borçlarını kolayca ödeyebilmesi veya temettü ödeyebilmesi için yeterli kar sağlayacağından dolayı borçlanmaya gidilebilir.
- Kazanç Düzenliliği: Büyük ve istikrarlı geliri olan bir firma, sermaye yapısında dengesiz olmayanın aksine daha fazla borçlanabilir.
- Para Piyasalarının Koşulları: Sermaye piyasaları daima değişim göstermektedir. Bir şirket piyasanın durgun olduğu bir ayda şirket hisselerini vermek istemezken, hızlı olduğu dönemlerde vermeyi düşünebilir.
- Hükümet Politikası: Bu maddenin dikkate alınması önemlidir. Çünkü borç verme politikasındaki bir değişiklik şirketin borçlanma maliyetlerini artırabilir.
- Değişken Maliyeti: Değişken özkaynak maliyeti, değişken borçtan çok daha yüksektir. Bu, finans yöneticisini daha ucuz olan seçeneği finanse etmek üzere borç almak için etkileyebilir.
- Borç- Eşitlik Oranı: Bir şirketin kazancına bakılmaksızın faiz ödenmesi gereken bir yükümlülüktür. Öte yandan, özkaynak, hissedarların parasıdır ve ödeme, ödenen karlara bağlıdır. Sermaye yapısındaki yüksek borç risklidir ve olumsuz zamanlarda sorun olabilir. Ancak borç, hisse ihracından daha ucuzdur. Borç faizinde, hissedarlara ödenen temettüler için geçerli olmayan bazı vergi indirimleri vardır.
En iyi sermaye yapısını bulmak için finans yöneticisinin organizasyonlar için dört ana sermaye yapısı teorilerini anlaması gerekir. Dört ana sermaye yapı yaklaşımı şu şekildedir:
Dört Ana sermaye Teorisi
- Net gelir yaklaşımı
- Net Faaliyet Gelirleri (NOI) yaklaşımı
- Modigliani – Miller Yaklaşımı
- Geleneksel Teori yaklaşımı
İyi Bir Sermaye Yapısının Özellikleri
Sermaye yapısı konusunda karar verilme aşaması gelindiğinde sermaye yapılarının özelliklerini bilmek bu sürece yardımcı olabilir. İyi bir sermaye yapısının sahip olması gereken özellikler şunlardır:
- Karlılık: Çoğu sermaye yapısı kazancın elde edilmesinde etkili rol oynamalıdır. Çünkü maksimum getiri ile en düşük finansman maliyetini sunmalıdır
- Ödeme Gücü: Sermaye yapısı şirketi iflas etme riski taşıyan bir noktaya yönlendirmemelidir. Çok fazla borç bir şirketin borç ödeme gücünü tehdit ediyor ve bu nedenle alınan borçların yönetilebilir olması gerekir
- Esneklik: İşlerin sermaye yapısını değiştirmesi gerekiyorsa, yeni pazar taleplerini karşılamak için kolayca manevra yapabilen bir yapı olması gerekir. Bu dönüşümü hızlandırırken dönüşüm esnasındaki olası kayıpların önüne geçmektedir
- Kontrol Noktası: Sermaye yapı şirketin kontrolünün kaybedilmesine sebep olacak şekilde olmamalıdır. Bu nedenle, sahiplerinin kontrol hisselerini kaybetmelerine çok fazla önem vermemeye dikkat edilmelidir
Şirket Sermayesini Yükseltmek
Bir şirketin sermayesini yükseltmeyi nasıl seçtiği tamamen bu kararla görevlendirilen finans yöneticilerine veya kişilere bağlıdır. Ancak çoğu kişi bunu dahili olarak yapmayı tercih etmektedir ve eğer bu yeterli değilse, farklı seçenekleri araştırmak gerekir. Düşünülmesi gereken en iyi sermaye yapısını belirlerken vergiler, ticari riskler, varlık türleri, ihraç maliyeti ve yatırımcı yapısı oluştururken riskli olabilecek noktalar dikkatlice göz önüne alınmalıdır.