Savaş sona erdi. Herkes bunu anladı - hem Wehrmacht generali hem de muhalifleri. Sadece bir kişi - Adolf Hitler - her şeye rağmen Alman ruhunun gücü için umut vermeye devam etti.silâh", Ve en önemlisi - düşmanları arasındaki bölünme. Bunun nedenleri, Yalta’da yapılan anlaşmalara rağmen, İngiltere ve ABD’nin özellikle Berlin’i Sovyet birliğine bırakmak istemediler. Orduları neredeyse kontrolsüz olarak ilerledi. Nisan ayında, 1945 th, Almanya'nın merkezine girdi, Wehrmacht'ı "forge" sıfatıyla - Ruhr Havzası'ndan mahrum etti - ve Berlin'e fırlatma fırsatı buldu. Aynı zamanda, Mareşal Zhukov'un Belarus Cephesi'nin 1'i ve Konev'in Ukrayna Cephesi'nin 1'i, Oder'deki güçlü bir Alman savunması hattının önünde dondu. Rokossovski'nin 2 Beyaz Cephesi, Pomerania'daki düşman birliklerinin kalıntılarını bitirdi ve 2 ve 3 Ukrayna Cephesi Viyana'ya doğru ilerliyordu.
1 Nisan'da Stalin, Kremlin'deki Devlet Savunma Komitesi toplantısı düzenledi. Katılımcılara bir soru soruldu: “Berlin'i kim alacağız - biz mi, Anglo-Amerikalılar?” “Berlin Sovyet Ordusu tarafından alınacak,” ilk yanıt veren Konev oldu. Zhukov'un sürekli mevcut rakibi O, Yüce'nin sorusuyla şaşkına dönmedi - GKO üyelerine, gelecekteki grevlerin hedeflerinin tam olarak belirtildiği büyük bir Berlin düzenini gösterdi. Reichstag, imparatorluk şansölyesi, İçişleri Bakanlığı binası - bunların hepsi bomba barınakları ve gizli pasajlar ağıyla güçlü savunma merkezleridir. Üçüncü Reich'in başkenti üç sıra surla çevriliydi. Birincisi şehirden 10 km, ikincisi - eteklerinde, üçüncüsü - merkezde geçti. Berlin, son rezervlerin acilen harekete geçirilmesine yardımcı olmak için Wehrmacht ve SS birliklerinin seçilmiş birimleri tarafından savunuldu - 15 yaşındaki Hitler Gençlik üyeleri, Volkssturm'dan kadınlar ve yaşlılar (halk milisleri). Berlin çevresinde, Wisla ve Center ordu gruplarında 1 milyona kadar insan, 10,4 bin silah ve havan, 1,5 bin kişi vardı tanklar.
Savaşın başlamasından bu yana ilk kez, Sovyet birliklerinin insan gücü ve teçhizattaki üstünlüğü sadece önemli değil, aynı zamanda çok büyüktü. 2,5 milyon asker ve subay, 41,6 bin silah, 6,3 bin tanktan daha fazlası, 7,5 bin uçak Berlin'e saldıracaktı. Stalin'in onayladığı saldırı planındaki ana rol, Beyaz Rusya Cephesinin 1'ine verildi. Zhukov'un, Oder'in üzerinde yükselen Zelow Tepeleri'ndeki savunma hattına saldırması ve Kyustra köprüsünden Berlin'e giden yolu kapatması gerekiyordu. Konev Cephesi, Neisse'yi zorlamak ve Reich'in başkentine tank orduları Rybalko ve Lelyushenko'nun kuvvetleriyle saldırmaktı. Batıda Elbe'ye ulaşması ve Rokossovsky cephesi ile birlikte Anglo-Amerikan birlikleriyle birleşmesi planlandı. Müttefikler Sovyet planları hakkında bilgilendirildiler ve ordularını Elbe'de durdurmayı kabul ettiler. Yalta anlaşmalarının uygulanması gerekiyordu ve gereksiz kayıplardan da kaçınıyordu.
Taarruz Nisan 16 için planlandı. Düşman için beklenmedik hale gelmesi için Zhukov, sabahın erken saatlerinde, karanlıkta ilerleyerek, Almanları güçlü ışıldakların ışığı ile körleştirmeyi emretti. Sabah saat beşte, üç kırmızı füze bir saldırı için sinyal verdi ve bir saniyeden sonra, binlerce silah ve Katyus, sekiz kilometrelik alanın gece boyunca sürülmüş olduğu kuvvetli bir fırtına açtı. Zhukov, “Hitler'in birlikleri, kelimenin tam anlamıyla sürekli bir ateş ve metal denizine battı” dedi. Ne yazık ki, ele geçirilen Sovyet askeri arifesinde, geleceğin Almanlara yönelik saldırı tarihini açıkladı ve askerleri Zelow Tepelerine çekmeyi başardılar. O andan itibaren, dalganın ardından sallanan bir çığır açan ve kapsamlı bir alanda ölen Sovyet tanklarında atış yapmaya başlandı. Düşmanın dikkatleri üzerlerine perçinlenirken, 8 Muhafızları Chuikov Ordusu askerleri ileriye doğru hareket etmeyi ve Zelov köyünün eteklerine yakın sınırları işgal etmeyi başardı. Akşam açıkça belli oldu: saldırının planlanan hızı bozuluyor.
Aynı zamanda Hitler, Almanlara temyiz başvurusunda bulundu ve onlara şu sözleri verdi: “Berlin Alman ellerinde kalacak” ve Rus saldırısı “kan boğulacak”. Fakat çok az insan buna inanıyordu. Korku duyan insanlar, zaten bilinen bomba saldırılarına eklenen top cannonade seslerini dinledi. Kalan sakinler - en az 2,5 milyon vardı - şehri terk etmek yasaktı. Führer, gerçeklik duygusunu kaybederek şöyle karar verdi: Eğer Üçüncü Reich yok olursa, bütün Almanlar kaderini paylaşmalı. Goebbels'in propagandası, Berlin halkını “Bolşevik ordularının” vahşetiyle korkutuyor ve sonuna kadar savaşmaya çağırıyordu. Nüfusun sokaklarda, evlerde ve yer altı iletişiminde şiddetli savaşlara hazırlanmalarını emreden Berlin savunmasının merkezi kuruldu. Her evin bir kaleye dönüşmesi planlanmış ve kalan tüm sakinler hendek kazmaya ve atış pozisyonlarını donatmaya zorlanmıştır.
Nisan ayındaki günün sonunda, 16, Zhukov Yüce tarafından çağrıldı. Konev'in Neisse'in üstesinden gelmesinin “zorluk çekmeden yaşandığını” bildirdi. İki tank ordusu Cottbus'un önünden geçti ve geceleri bile saldırıyı durdurmadan ileri koştu. Zhukov, Nisan 17 sırasında talihsiz yükseklikler alacağı sözünü vermek zorunda kaldı. Sabah 1-I General Katukov'un tank ordusu tekrar öne çıktı. Ve yine, Kursk'tan Berlin'e geçen "otuz dört", "faust-gun" ateşinden gelen mumlar gibi yandı. Akşam, Zhukov'un bazı bölgeleri sadece birkaç kilometre ilerledi. Bu arada Konev Stalin'e yeni başarılar hakkında bilgi vererek, Berlin fırtınasına katılmaya hazır olduğunu açıkladı. Telefondaki sessizlik ve Yüce'nin sağır sesi: “Katılıyorum. Berlin'deki tank ordularını açın ". Nisan 18 sabahı, Rybalko ve Lelyushenko’nun ordusu kuzeye Teltow ve Potsdam’a koştu. Kibirleri acımasızca acı çeken Zhukov, birliklerini son çaresiz bir saldırıya soktu. Sabahları 9-I Asıl darbe olan Alman ordusu buna dayanamadı ve batıya geri dönmeye başladı. Almanlar hala karşı saldırıya geçmeye çalışıyorlardı, ama ertesi gün bütün cepheye çekildiler. Bu noktadan itibaren hiçbir şey sonucu geciktiremez.
Friedrich Hitzer, Alman yazar, çevirmen:
-Berlin saldırısına ilişkin cevabım askeri bir stratejist değil, son derece kişisel. 1945'te 10 yaşındaydım ve savaşın bir çocuğu olarak bunun nasıl bittiğini, mağlup insanları nasıl hissettiğimi hatırlıyorum. Bu savaşta babama ve akrabalarına katıldık. Sonuncusu bir Alman subayıydı. Esaretten 1948'e döndükten sonra, bu tekrar olursa tekrar savaşa gireceğini kesinlikle söyledi. Ve Ocak ayındaki 9, 1945, doğum günümde, babamdan önden bir mektup aldım, ayrıca “doğuda korkunç düşmanla savaşmak, savaşmak ve savaşmak gerektiğini, aksi takdirde Sibirya'ya götürüleceğimizi” belirten bir mektup yazdım. Bu satırları çocuk olarak okuduktan sonra, “Bolşevik boyunduruğundan kurtarıcı” olan babamın cesaretinden gurur duydum. Fakat oldukça zaman geçti ve aynı Alman subayı amcam bana defalarca şöyle dedi: “Aldatıldık. Bunun senin başına gelmediğini gör. ” Askerler bunun savaş olmadığını anladılar. Elbette, herkes tarafından “aldatılmadık”. 30'lerde babasının en yakın arkadaşlarından biri onu uyardı: Hitler çok korkunç. Biliyorsunuz, toplumun emdiği, birbiri ardına üstünlüğüne sahip herhangi bir politik ideoloji uyuşturucuya benziyor ...
Saldırının anlamı ve genel olarak savaşın finali bana daha sonra açıkça belli oldu. Berlin'deki saldırı gerekliydi - beni Alman fatih olmaktan kurtardı. Hitler kazanmış olsaydı, muhtemelen çok şanssız bir insan olurdum. Dünyaya hükmetme hedefi yabancı ve anlaşılmaz bir şey. Bir eylem olarak, Berlin'i almak Almanlar için korkunçtu. Ama gerçekten mutluluktu. Savaştan sonra, Alman savaş esirleriyle iş yapan bir askeri komisyonda çalıştım ve bir kez daha ikna oldum.
Geçenlerde Daniel Granin ile tanıştım ve uzun süre Leningrad'ı çevreleyen insanlar hakkında konuştuk ...
Ve sonra, savaş sırasında, korktum, evet, pratik olarak memleketim Ulm'u yere indiren Amerikalılardan ve İngilizlerden nefret ettim. Amerika'da olana kadar bu nefret ve korku duygusu bende yaşadı.
Şehirden nasıl tahliye edildiğimizi, “Amerikan bölgesi” olan Tuna Nehri kıyısındaki küçük bir Alman köyünde yaşadığımızı hatırlıyorum. Kızlarımız ve kadınlarımız daha sonra tecavüze uğramamak için kendilerini kalemlerle karartdılar ... Her savaş korkunç bir trajedi ve bu savaş özellikle korkunçtu: bugün 30 milyonlarca Sovyet ve 6 milyonlarca Alman kurbanının yanı sıra diğer milletlerden milyonlarca ölü insan hakkında konuşuyorlar.
Son doğum günü
19 April Berlin yarışında başka bir rakip belirdi. Rokossovsky, Stalin’e Belarus Cephesi’nin 2’inin şehri kuzeyden fırtınaya hazır olduğunu bildirdi. Bu günün sabahında, 65-I General Batov ordusu, Batı Oder'in geniş bir kürsüsünü zorladı ve Prenzlau'ya taşındı ve Alman ordusu grubu "Vistula" 'yı kesti. Bu zamanda, Konev'in tankları geçit töreninde olduğu gibi kolayca kuzeyde kaldı; neredeyse direnişe geçmeden ve ana güçleri çok geride bıraktı. Mareşal kasıtlı olarak risk aldı, Zhukov'dan önce Berlin'e gitmek için acele etti. Ancak 1-Beyaz Rusya’nın askerleri şehre yaklaşıyordu. Müthiş komutanı bir emir verdi: “Nihayet 4’in ertesi sabahı 21’ten sonra, ne pahasına olursa olsun, Berlin’in banliyölerine girip hemen Stalin’e ve bu konuda basına bir mesaj gönderin.
20 April, Hitler son doğum gününü kutladı. Yerdeki 15 metrelere dalmış, imparatorluk ofisinin altındaki bir sığınak seçilmiş misafirleri topladı: Goering, Goebbels, Himmler, Bormann, ordunun zirvesi ve tabii ki Fuhrer'in sekreteri olarak listelenen Eva Braun. Yoldaşları, liderlerine mahkum Berlin'den ayrılmalarını ve gizli bir sığınağın hazırlandığı Alplere gitmelerini önerdi. Hitler reddetti: "Reich'le fethetmek veya ölmek için kaderim." Ancak, birliklerin sermaye komutanından çekilmeyi ve onu iki kısma ayırmayı kabul etti. Kuzey, Himmler'in karargahıyla birlikte gittiği Büyük Amiral Dönitz'in kontrolünde idi. Almanya'nın güneyi Goering'i savunacaktı. Aynı zamanda, Steiner’in ordusunun güçleri kuzeyden ve Wenk’i de batıdan Sovyet taarruzunu yenmek için bir plan ortaya çıktı. Ancak bu plan en baştan mahkum edildi. Hem Wenk 12 Ordusu hem de SS General Steiner birimlerinin kalıntıları savaşta tükenmişti ve eyleme geçemediler. Ayrıca ümitlenilen Ordu Grubu “Merkez”, Çek Cumhuriyeti'nde ağır bir mücadele verdi. Zhukov Alman lider için bir "hediye" hazırladı - akşamları ordusu Berlin şehir sınırına yaklaştı. Uzun menzilli silahların ilk mermileri şehir merkezine isabet etti. Ertesi sabah, General Kuznetsov’un 3 Ordusu kuzeydoğudan Berlin’e, kuzeyden Berzarin'in 5 Ordusu’na girdi. Katukov ve Chuykov doğudan ilerliyorlardı. Kasvetli Berlin eteklerinde sokaklar barikatları tıkadı, "faustnik" evlerin kapı ve pencerelerinden ateş açtı.
Zhukov, bireysel ateşleme noktalarının bastırılması için zaman kaybetmemesini emretti ve ileriye atıldı. Bu arada, Rybalko’nun tankları, Zossen’deki Alman komutanlığının merkezine yaklaştı. Memurların çoğu Potsdam'a kaçtı ve genelkurmay başkanı General Krebs Berlin'e gitti, burada Nisan 22'in son askeri toplantısının Hitler ile 15.00'ta yapıldı. Ancak o zaman Führer kuşatılmış sermayeyi kimsenin kurtaramayacağını söylemeye karar verdi. Tepki fırtınalıydı: lider “hainlere” yönelik tehditlerde ortaya çıktı, sonra bir sandalyeye çöktü ve inledi: “Her şey bitti ... savaş kayboldu ...”
Yine de Nazi seçkinleri pes etmeyecekti. Anglo-Amerikan birliklerine direnişin tamamen durması ve bütün güçleri Ruslara karşı bırakması kararlaştırıldı. Silah tutabilecek bütün orduların Berlin'e gönderilmesi gerekiyor. Führer, hala Busse 12 ordusuna katılacak olan Wenk'in 9 ordusuna duyduğu umutları bastırdı. Eylemlerini koordine etmek için, Keitel ve Jodl başkanlığındaki emir, Berlin'den Kramnitz kasabasına çekildi. Başkentte, Hitler’in dışında, sadece savunma başkanının atadığı Genel Krebs, Borman ve Goebbels, Reich’in liderleri arasında kaldı.
Dış İstihbarat Teşkilatı Korgeneral Nikolai Sergeevich Leonov:
-Berlin işlemi sondadan oluşan BOB işlemidir. Yılın nisan 16'inde 30'ten 1945'e kadar üç cephe tarafından yapıldı - Reichstag üzerindeki bayrağı ve direnişin sonunu - Mayıs 2 akşamı. Bu işlemin artıları ve eksileri. Artı - operasyon oldukça hızlı bir şekilde gerçekleşti. Ne de olsa, Berlin’e girme girişimi, müttefik orduların liderleri tarafından aktif olarak desteklendi. Bu, Churchill'in mektuplarından güvenilir bir şekilde bilinir.
Eksileri - katılan neredeyse herkes çok fazla mağdur olduğunu ve muhtemelen nesnel bir zorunluluk olmadığını hatırlatır. Zhukov'un ilk suçlaması - Berlin'den en kısa mesafede durdu. Önden bir grevle doğudan girme girişimi, savaşa katılan birçok kişi tarafından hatalı bir karar olarak görülüyor. Berlin'i kuzeyden ve güneyden bir halka ile örtmek ve düşmanı teslim almak için zorlamak gerekiyordu. Ancak mareşal doğrudan gitti. Nisan 16 topçu operasyonu ile ilgili olarak, şöyle söylenebilir: Zhukov, Khalkhin-Gol'ün ışıldaklarını kullanma fikrini getirdi. Orada Japonlar da benzer bir saldırı başlattı. Zhukov da aynı tekniği tekrarladı: ancak birçok askeri stratejist ışıldakların etkisinin olmadığını iddia ediyor. Kullanımlarının bir sonucu olarak, yangın ve toz karışımı ortaya çıktı. Bu ön saldırı başarısız oldu ve kötü düşünülmüştü: askerlerimiz siperler arasında yürüdüğünde, çok az sayıda Alman ordusu vardı. Yani yaklaşan birimler için yaklaşan birimler daha fazla 1 000 mühimmat arabası vurdu. Stalin, özel olarak marşallar arasındaki rekabeti düzenledi. Sonuçta, Berlin nihayet Nisan 25 ile çevriliydi. Kişi böyle fedakarlıklara başvuramazdı.
Ateşte şehir
22 Nisan Berlin'de yılın 1945'unda Zhukov ortaya çıktı. Ordusu - beş tüfek ve dört tank - her tür silahtan Almanya'nın başkentini imha etti. Bu arada, Rybalko’nun tankları kentin sınırlarına yaklaştı ve Teltow bölgesinde bir köprü kurdu. Zhukov avangardına - Chuikov ve Katukov orduları - Spree'yi en geç 24'ten sonra Temmelhof ve Marienfeld'de - kentin merkezi olmaya zorlama emri verdi. Sokak savaşlarında, farklı birimlerden gelen savaşçılardan hızlı bir şekilde saldırı dekolmanları kuruldu. Kuzeyde General Perkhorovich'in 47 Ordusu Havel Nehri'ni hayatta kalan bir köprüde tesadüfen geçti ve batıya yöneldi, Konev’in birimlerine katılmaya ve çevre halkasını kapatmaya hazırlandı. Şehrin kuzey alanlarını işgal eden Zhukov, sonunda Rokossovsky'yi operasyondaki katılımcılar arasından dışladı. O andan savaşın sonuna kadar, Beyaz Rusya Cephesi'nin 2'i, kuzeyde Almanları yenmekle meşguldü ve Berlin grubunun büyük bir bölümünü ortaya çıkardı.
Berlin galibi görkeminin ihtişamı Rokossovsky'yi, geçti ve Konev'i geçti. Stalin'in 23 sabahı alınan yönergesi, 1 Ukrayna birliklerine kelimenin tam anlamıyla Reichstag'dan yüz metre uzaklıktaki Anhalter istasyonunda durmalarını emretti. Düşman başkentinin merkezini işgal etmek için, Yüce Zhukov'a emanet etti, böylece zafere paha biçilmez katkısı olduğunu belirtti. Fakat Ankhalter'e ulaşmak için hala gerekliydi. Rybalko ve tankları derin Teltow Kanalı kıyılarında dondu. Sadece Alman ateş noktalarını bastıran topçu yaklaşımı ile araçlar su bariyerini geçebildiler. Nisan 24’te Chuikov’un izcileri, Schönefeld Havaalanı’ndan batıya doğru ilerledi ve orada Rybalko’nun tankçılarıyla bir araya geldi. Bu toplantı, Alman kuvvetlerini ikiye böldü - yaklaşık 200, Berlin'in güney doğusunda ormanlık bir alanda binlerce asker kuşatmıştı. 1'ten önce, bu grup batıya doğru girmeye çalıştı, ancak parçalara ayrıldı ve neredeyse tamamen tahrip edildi.
Zhukov'un şok güçleri kent merkezine koşmaya devam etti. Birçok savaşçı ve kumandan, büyük kayıplara neden olan büyük bir şehirde dövüşme tecrübesine sahip değildi. Tanklar sütunlar halinde hareket ediyorlardı ve bütün sütun Alman faustnik'i için kolay bir av haline geldiği için cepheyi yıkmakta fayda vardı. Acımasız, ancak etkili düşmanlık taktiklerini ele almak gerekliydi: ilk olarak, topçu, gelecekteki bir saldırganın hedefine ağır ateş yaktı, daha sonra voleybolu “Katyushas” barınaklardaki tüm yaşam sürdü. Ondan sonra, tanklar ilerledi, barikatları yok etti ve atışların duyulduğu yerden evler taşıdı. Ancak o zaman piyade geldi. Savaş sırasında şehre yaklaşık iki milyon silah atışı düştü - 36 bin ton ölümcül metal. Pomeranya'dan kale silahlarına trenle gönderildi, Berlin'in merkezinde yarım ton ateş açtı.
Fakat bu ateş gücü bile 18. yüzyılda inşa edilen binaların kalın duvarlarıyla baş edemedi. Chuikov şöyle hatırladı: "Silahlarımız bazen bir meydanda, bir grup evde, hatta küçük bir bahçede bile bin atış yaptı." Aynı zamanda, hiç kimsenin, sivil nüfus hakkında bomba sığınaklarına ve dayanıksız bodrumlara korku sallandığını düşünemediği açıktır. Bununla birlikte, çektiği acının ana suçu Sovyet birlikleri üzerine değil, propaganda ve şiddet yardımı ile sakinlerinin ateş denizi olan şehri terk etmelerine izin vermeyen Hitler ve çevresidir. Zaferden sonra, Berlin'deki evlerin% 20'inin tamamen tahrip edildiği ve% 30'in - kısmen olduğu tahmin edildi. Nisan 22 ilk kez hikayeler şehir telgrafı kapatıldı, Japon müttefiklerinden son mesajı aldı - “iyi şanslar diliyoruz”. Su ve gaz kapandı, ulaşım durdu, yiyecek dağıtımı durdu. Açlık çeken Berlinliler, sürekli bombardımana dikkat etmeden, yük trenleri ve dükkanları soydu. Artık Rus mermilerinden değil, insanları ele geçirip onları çöller gibi ağaçlara asan SS devriyelerinden korkuyorlardı.
Polis ve Nazi yetkilileri dağılmaya başladı. Birçoğu batıya Anglo-Amerikalılara teslim olmaya çalıştı. Fakat Sovyet birimleri zaten oradaydı. 25 Nisan ayında 13.30, Elbe'ye geldiler ve 1 Amerikan Ordusu'nun tank ekipleriyle birlikte Torgau kentinde bir araya geldiler.
Bu günde Hitler, Berlin savunmasını genel tankçı Weidling'e verdi. Onun emri altında, 60 bin Sovyet birlikleri tarafından karşı çıkan 464 bin asker vardı. Zhukov ve Konev orduları sadece doğuda değil, aynı zamanda Berlin'in batısında, Ketzin bölgesinde ve şimdi şehir merkezinden tüm 7 - 8 kilometre mesafesinden ayrıldılar. 26 April, Almanlar saldırganları durdurmak için son çaresiz girişimi yaptı. Führer'in siparişini yerine getiren, 12'ten önce binlerce insanın olduğu Wenk 200 Ordusu, batıdan Konev 3 ve 28 ordularında bir darbe yaptı. Bu şiddetli savaş için bile, şiddetli savaş iki gün devam etti ve 27 akşamı, Wen önceki pozisyonlarına geri çekilmek zorunda kaldı.
Chuikov savaşçılarının arifesinde, Stalin'in Hitler’i ne pahasına olursa olsun terk etmesini engelleme emrini yerine getiren Gatov ve Tempelhof’un hava alanlarını işgal ettiler. Yüce, 1941’te kendisini hain bir şekilde aldatmış olanlara kayması veya müttefiklerine teslim olması için vermeyecekti. Diğer Nazi liderleri ile ilgili emirler verildi. Ayrıca, nükleer araştırma konusunda uzmanlar için şiddetle araştırılan bir Alman kategorisi daha vardı. Stalin, Amerikalıların atom bombası üzerindeki çalışmalarını biliyordu ve mümkün olan en kısa sürede kendi yaratmasını yapacaktı. Savaştan sonra Sovyetler Birliği'nin kanlı bir yer tutmaya hak kazandığı barışı düşünmek zaten gerekliydi.
Bu arada Berlin, yangın dumanında boğulmaya devam etti. Volksstrummer Edmund Heckscher şöyle hatırladı: “O gün bir güne çok fazla yangın çıktı. Bir gazete okumak mümkündü, ancak Berlin'deki gazeteler artık ortaya çıkmadı. ” Silah kükremesi, ateş, bomba ve mermi patlaması bir dakika boyunca durmadı. Duman ve tuğla tozu bulutları, şehir merkezini bulanıklaştırdı; burada, imparatorluk ofisinin yıkıntılarının altında, Hitler'i tekrar tekrar astlarının işkence ettiği “Wenk nerede?” Sorusu ile.
27 Berlin'in dörtte üçü Sovyetlerin elindeydi. Akşamları, Chuikov’un şok kuvvetleri, Reichstag’dan bir buçuk mil uzaklıktaki Landwehr Kanalı’na ulaştı. Ancak, SS'lerin belirli fanatizmle savaşan seçili bölümleri tarafından engellenmiş olmaları. Bogdanov'un 2 tank ordusu, parkları Alman siperleri ile dolu olan Tiergarten bölgesinde kaldı. Buradaki her adımda zorluk ve kayda değer miktarda kan verildi. Wilmersdorf aracılığıyla batıdan Berlin'in merkezine emsali görülmemiş bir acele yapan Rybalko'nun tankerleri yine şansını kaybetti.
Akşam karanlığında Almanlar, bir kilometre genişliğinde ve 2 uzunluğuna kadar olan bir 3 - 16 bant genişliğine sahipti. İlk mahk batm grupları arkaya doğru uzanıyordu - hala küçük olanları kaldı, evin bodrumlarını ve sundurmalarını kollarıyla bıraktılar. Birçoğu sürekli gürleyen sağırlar, çıldırmış diğerleri çılgınca güldüler. Sivil nüfus, kazandıklarından intikam almaktan korkmaya devam etti. Elbette, Yenilmezler, Nazilerin Sovyet topraklarında yaptıklarından sonra olamazlardı. Ancak, yaşamlarını tehlikeye atan, Alman yaşlı erkekleri ve çocukları ateşten çekip rasyonlarını askerleriyle paylaşanlar vardı. Üç yaşındaki bir Alman kızı, Landwehr Kanalı'ndaki tahrip edilmiş bir evden kurtaran çavuş Nikolai Masalov'un tarihi tarihe geçti. Onu, insanlığı en korkunç savaşların ateşinde tutan Sovyet askerlerinin hatırası olan Treptow Parkındaki ünlü heykelde gösteriyor.
Çatışma sona ermeden önce bile, Sovyet komutanlığı şehirdeki normal hayatı iyileştirmek için önlemler aldı. 28’in Nisan ayında, Berlin komutanı tarafından atanan General Berzarin, Ulusal Sosyalist Partiyi ve tüm örgütlerini feshetme ve tüm yetkilerini askeri komutanın ofisine devretme emri çıkardı. Düşmandan arınmış bölgelerde, askerler ateşleri söndürmeye, binaları yıkmaya, çok sayıda ceset gömmeye başlamıştı. Bununla birlikte, normal bir yaşam sağlamak ancak yerel halkın yardımı ile mümkün olmuştur. Bu nedenle, Nisan 20'te bile, Genel Merkez, askeri komutanların Alman tutuklulara ve sivillere karşı tutumlarını değiştirmelerini istedi. Yönerge, böyle bir adım için basit bir gerekçe ortaya koydu: "Almanlara karşı daha insancıl bir tavır, savunmadaki azimlerini azaltacaktır."
2 Makale Eski Çavuş, Uluslararası PEN Kulübü üyesi (Uluslararası Yazarlar Örgütü), Alman yazar, çevirmen Yevgeny Katsev:
- Tatillerimizin en büyüğü yaklaşıyor ve ruhumdaki kediler ovalanıyor. Geçen yılın (Şubat ayında) Berlin'de bir konferanstaydım, görünüşe göre bu harika görüşe adandım, bence, sadece insanlarımız için değil, tarih ve çoğu kişinin savaşı kimin başlattığını ve kimin kazandığını unuttuğundan emin oldum. Hayır, bu kararlı ifade “savaşı kazanmak” tamamen uygunsuzdur: oyunda kazanıp kaybedebilirsin - savaşta ya kazanır ya da kaybeder. Almanların çoğu için, savaş yalnızca kendi bölgelerinde olduğu sanki birkaç haftanın dehşetidir, sanki askerlerimiz kendi istekleriyle oraya gelmişlerdi ve savaşmazlar, kendilerinin yanmış ve yıpranmış topraklarında yılın uzun 4'unun batısına doğru savaştılar. Konstantin Simonov'un kederli bir şey olmadığına inanarak çok doğru olmadığı anlamına gelir. Olur, olduğu gibi bile. Ve en kötü savaşlardan birine son vermeyi unuttularsa, Alman Reich - Berlin'in başkentini kimin aldığını hatırlayabileceğiniz Alman faşizmini yendi. Sovyet Ordumuz, Sovyet askerlerimiz ve subaylarımız bunu aldı. Boyunca, pencerelerden ve kapılardan, son ana kadar, çekimlerin başladığı her ilçe, mahalle, ev, bütünüyle mücadele ettik.
Bundan sonra, Berlin’in yakalanmasından bir hafta sonra, Mayıs ayının 2’i, müttefiklerimiz ortaya çıktı ve ortak zafer sembolü olarak ana kupa dört bölüme ayrıldı. Dört sektörde: Sovyet, Amerikan, İngiliz, Fransız. Dört askeri komutanın ofisi ile. Dört ya da dört, hatta az ya da çok eşit, ancak genel olarak, Berlin iki tamamen farklı bölüme ayrılmıştır. Çünkü üç sektör kısa sürede birleşti ve dördüncüsü - doğu - ve her zamanki gibi en fakir - yalıtılmış olduğu ortaya çıktı. Bu durumda kaldı, ancak daha sonra GDR'nin başkenti statüsü kazanmıştır. Bize göre Amerikalılar, “cömertçe” işgal ettikleri Thüringen’leri itti. Sınır iyidir, sadece hayal kırıklığına uğramış sakinler, uzun süredir mızrak-Amerikalılara karşı değil, yeni işgalcilere karşı bize bir nedenden ötürü kin verdiler. İşte bir sapma ...
Yağma gelince, askerlerimiz oraya tek başlarına gelmediler. Ve şimdi 60 yıl sonra, antik boyutlarda büyüyerek her türlü efsaneyi yaydı ...
Reich krampları
Faşist imparatorluk gözlerimizin önünde çöktü. 28 Nisan ayında, İtalyan partizanlar kaçmaya çalışan diktatör Mussolini'yi yakaladı ve onu vurdu. Ertesi gün, General von Witithoff, İtalya'daki Almanlara teslim olma eylemi imzaladı. Hitler, diğer kötü olanlarla aynı anda dostun idam edildiğini öğrendi. haber: En yakın ortakları Himmler ve Goring, Batı müttefikleri ile ayrı ayrı görüşmelere başladı, yaşamları için pazarlık ettiler. Führer öfkeyle yanındaydı: hainleri tutuklayıp idam etmeyi istedi, ama bu artık onun gücünde değildi. Bir sığınaktan kaçan Himmler'in vekili General Fegeleine ile bağlantı kurmayı başardık - SS erkeklerinin yakalanması onu yakaladı ve vurdu. Eva Braun’un kız kardeşinin kocası olduğu gerçeği bile generali kurtarmadı. Aynı günün akşamında, Komutan Weidling, şehirde sadece iki gün kaldığını ve hiç yakıt olmadığını bildirdi.
General Chuikov, Zhukov'dan doğudan Tiergarten'a doğru ilerleyen güçlerle birleştirme görevini aldı. Anhalter ve Wilhelmstrasse istasyonuna giden Potsdamer köprüsü, askerler için bir engel oldu. Avcılar onu patlamadan kurtarmayı başardı, ancak köprüye giren tanklar, faust kartuşlarından iyi amaçlı atışlarla düşürüldü. Daha sonra tankerler tanklardan birini kum torbasıyla bağladılar, dizel yakıtla doldurdular ve bıraktılar. İlk atışlardan itibaren yakıt patladı, ancak tank ileriye doğru hareket etmeye devam etti. İlk tankın geri kalanı için birkaç dakikalık düşman karışıklığı yeterliydi. 28’in akşamı Chuikov, Tiergarten’i güneydoğusundan yaklaştırırken, Rybalko tankları bölgeye güneyden girdi. Tiergarten'ın kuzeyinde, 3 Perepelkin Ordusu, 7'un binlerce mahk releasedmun serbest bırakıldığı Moabit Hapishanesini kurtardı.
Şehir merkezi gerçek bir cehenneme dönüştü. Sıcaktan soluyacak hiçbir şey yoktu, binaların taşları çatlamış, göletlerdeki sular ve kanallar kaynamış. Cephe yoktu - her sokağı, her evi takip eden umutsuz bir savaş. Karanlık odalarda ve merdivenlerde - Berlin'deki elektrik sönmüş - yakın dövüşler patlak vermiştir. Nisan 29 sabahının erken saatlerinde, General Perevertkin’in tüfeği birliği olan 79’in adamları “İçişleri Bakanlığı’nın evi” olan devasa binaya yaklaştı. Girişteki barikatlarda silah vurarak binaya girip onu ele geçirmeyi başardılar ve bu da Reichstag'a yaklaşmayı mümkün kıldı.
Bu sırada, yakındaki sığınağında Hitler siyasi bir irade dikte etti. Goering ve Himmler'in “hainlerini” Nazi partisinden dışladı ve tüm Alman ordusunu “ölüm görevine bağlılık” olarak tutmamakla suçladı. Almanya üzerindeki güç "başkan" Dönitz'e ve "şansölye" Goebbels'e ve ordunun Mareşal Scherner'i yönetmesi için verildi. Akşama doğru şehirdeki SS adamlarının getirdiği resmi Wagner, Fuhrer ve Eva Braun'un resmi törenini gerçekleştirdi. Görgü tanıkları, kahvaltıda kalan Goebbels ve Borman'dı. Yemek sırasında Hitler, Almanya'nın ölümü ve "Yahudi Bolşeviklerinin" zaferi hakkında bir şeyler mırıltıyordu. Kahvaltı sırasında iki ampul sekreteriyle zehir zehirleri takdim etti ve sevgili çoban köpeği Blondi'yi zehirlemesini emretti. Ofisinin duvarlarının dışında, düğün hızla içmeye dönüyordu. Ayık çalışanlardan biri, patronunu dünyanın herhangi bir yerine götürmeyi teklif eden Hitler'in kişisel pilotu Hans Bauer olarak kaldı. Fuhrer bir kez daha reddetti.
Nisan 29 akşamı General Weidling, Hitler’e son defa haber verdi. Eski asker dürüsttü - yarın Ruslar ofise girişte olacaklar. Mühimmat sona erer, hiçbir yerde takviye bekleyecek bir yer yoktur. Wenk'in ordusu tekrar Elba'ya atıldı ve diğer birimlerin çoğu tamamen bilinmiyor. Teslim etmemiz gerekiyor. Bu görüş, daha önce Fuhrer'in tüm emirlerini fanatik olarak yerine getiren Albay SS Monke tarafından doğrulandı. Hitler teslim olmayı yasakladı, fakat küçük gruplar halinde bulunan askerlerin kuşatmadan ayrılıp batıya gitmelerini sağladı.
Bu arada, Sovyet birlikleri şehir merkezinde birbiri ardına bir bina işgal etti. Komutanlar haritalarda zorlukla dolaşabiliyorlardı - eskiden Berlin denilen taş ve bükülmüş metallerin karmakarışık olduğu belirtilmiyordu. "Himmler evi" ve belediye binasının ele geçirilmesinden sonra, saldırganların iki temel amacı vardı - imparatorluk ofisi ve Reichstag. Birincisi gerçek iktidar merkeziyse, ikincisi sembolü, Zafer bayrağının yerleştirileceği Alman başkentindeki en yüksek binaydı. Afiş zaten hazırdı - Kaptan Neustroyev'in taburu 3 Ordusunun en iyi birimlerinden birine transfer edildi. Nisan 30 sabahı, birimler Reichstag'a yaklaştı. Büro ile ilgili olarak, Tiergarten'deki hayvanat bahçesini kırmaya karar verdi. Yıkılan parkta, askerler boynuna asılmış Alman Demir Haçı ile tutturulmuş bir dağ keçisi de dahil olmak üzere birçok hayvan kurtardı. Yedi katlı bir beton sığınağın - sadece akşamları savunma merkezi çekildi.
Hayvanat bahçesinin yanında, Sovyet saldırı birlikleri, SS askerleri tarafından harap metro tünellerinden saldırdı. Onları takip ederek, savaşçılar yere girdi ve ofise giden hareketleri buldu. Hareketle birlikte, "ininde faşist canavarı bitirmeyi" planladım. İzciler tünellerin içine doğru derine girdi, fakat birkaç saat sonra su onlara doğru geldi. Versiyonlardan birine göre, Rusların ofise olan yaklaşımlarını öğrendikten sonra Hitler taşkınları açmayı ve Sovyet askerlerinin yanı sıra on binlerce yaralı, kadın ve çocuğun bulunduğu metroda Spree'yi başlatmayı emretti. Savaştan kurtulan Berlinliler, acilen metrodan ayrılma emrini duyduklarını hatırladılar, ancak meydana gelen ezilme nedeniyle, çok az kişi dışarı çıkabildi. Başka bir versiyon, düzenin varlığını reddediyor: tünellerin duvarlarını tahrip eden sürekli bombardıman nedeniyle su metrodan geçebilirdi.
Führer vatandaşlarına sel basma emri verdiyse, bu suçlu emirlerinin sonuncusuydu. Nisan 30 öğleden sonra, Rusların sığınaktan bir blok ötede Potsdamer Platz Meydanı'nda olduklarını öğrendi. Kısa bir süre sonra Hitler ve Eva Braun, yoldaşlarına veda etti ve odalarına emekli oldu. 15.30’te bir atış oradan çaldı, ardından Goebbels, Borman ve birkaç kişi odaya girdi. Elinde silah olan Fuhrer, yüzü kanla kaplı olan koltukta yatıyordu. Eva Brown kendini şekillendirmedi - zehir aldı. Cesetleri bahçeye taşıdılar, mermilerden çıkan bir huniye koydular, benzinle doldurdular ve ateşe verdiler. Cenaze töreni uzun sürmedi - Sovyet topçusu ateş açtı ve Naziler bir sığınağa saklandı. Daha sonra Hitler'in yanmış bedenleri ve kız arkadaşları keşfedildi ve Moskova'ya taşındı. Bazı nedenlerden dolayı Stalin, dünyaya, onun kurtuluşunun birçok versiyonuna yol açan en büyük düşmanın ölümünün kanıtlarını göstermedi. Sadece 1991’te, Hitler’in kafatası ve geçit töreni üniforması arşivde bulundu ve geçmişin acımasız ifadelerini görmek isteyen herkese gösterildi.
Zhukov Yury Nikolaevich, tarihçi, yazar:
- Kazananlar yargılanmıyor. Ve hepsi bu. 1944’te, her şeyden önce diplomasinin Finlandiya, Romanya ve Bulgaristan’ın savaştan kaldırılması çabalarıyla ciddi savaşlar olmadan oldukça mümkün olduğu ortaya çıktı. Bizim için daha da avantajlı olan, durum 25 April 1945. O gün Torgau kenti yakınlarındaki Elbe'de, SSCB ve ABD birlikleri bir araya geldi ve Berlin'in bütünüyle çevrelenmesi tamamlandı. O andan itibaren, Nazi Almanyası'nın kaderi kararlaştırıldı. Zafer kaçınılmaz hale geldi. Sadece bir şey belirsizliğini korudu: acı veren Wehrmacht'ın tam ve koşulsuz teslimiyetinin tam olarak ne zaman gerçekleşeceği. Rokossovski'yi kaldıran Zhukov, Berlin fırtınasının öncülüğünü devraldı. Abluka halkasını sadece saat başı sıkıştırabilir.
Hitler ve kölelerinin Nisan 30’te değil, birkaç gün sonra intihar etmesini sağlamak. Ancak Zhukov başka türlü yaptı. Hafta boyunca acımasızca binlerce askerin hayatını feda etti. Alman başkentinin her çeyreği için kanlı savaşlarda bulunmak için, Beyaz Rusya Cephesi'ndeki 1'in bazı bölümleri zorlandı. Her sokak, her ev için. Mayıs ayında Berlin garnizonu 2’in teslimini aldı. Fakat eğer bu teslimiyet 2 May’ı takip etmediyse, ancak 6 veya 7’i takip ederse, on binlerce askerimizi kurtarmak mümkün olurdu. Peki, Zhukov böyle bir kazananın görkemini kazandı.
Belarus Cephesi 8'in Muhafız Ordusu'nun 1'inden kıdemli bir kişi olan Berlin'in fırtınasına katılan Molchanov İvan Gavriloviç:
-Stalingrad'daki muharebelerden sonra General Chuikov komutasındaki ordumuz Ukrayna'nın tamamını, Belarus'un güneyini geçti ve daha sonra Kustrin operasyonunun gerçekleştirildiği yaklaşımlarla Berlin'den Polonya'ya geçti. Ben bir topçu keşif birimi olarak, 18 yaşındaydım. Yeryüzünün nasıl titrediğini hala hatırlıyorum ve bir mermi kovanı aşağı yukarı sürdü ... Zelovsky Tepeleri'ndeki güçlü bir topçu hazırlığından sonra, piyade savaşa girdi. Almanları ilk savunma hattından çeken askerler, daha sonra bu operasyonda kullanılan ışıldaklarla körleştirildikten sonra Almanların kafalarını tutarak kaçtıklarını söyledi. Yıllar sonra, Berlin’deki bir toplantıda, bu operasyona katılan Alman gazileri, o zaman Rusların yeni bir gizli silah kullandıklarını düşündüklerini söyledi.
Zelovskiy Tepeleri'nden sonra doğrudan Alman başkentine taşındık. Tufan yüzünden yollar o kadar çamurluydu ki hem ekipman hem de insanlar zorlukla hareket ediyordu. Siperleri kazmak imkansızdı: bir kürek süngüsünden çıkan su derinliğinde. Çevre yoluna yirmi Nisan'a kadar ulaştık ve kısa süre sonra kendimizi şehir için devam eden savaşın başladığı Berlin'in eteklerinde bulduk. SS erkeklerinin kaybedecek bir şeyleri yoktu: evleri, metro istasyonlarını ve çeşitli kurumları iyice ve önceden sağlamlaştırdılar. Şehre girdiğimizde dehşete düştük: merkezi Anglo-Amerikan tarafından tamamen bombalandı havacılıkve sokaklar, ekipmanın üzerlerinde zar zor hareket edebilmesi için çöker. Bir şehir haritası ile taşındık - sokakları ve mahalleleri zorlukla işaretledik. Aynı haritada, nesnelerin yanı sıra ateş etme hedefleri, müzeler, kitap depoları ve tıbbi tesislere de ateş etmek yasaklandı.
Merkez savaşlarında kayıplar, tank birimlerimizden de kaynaklandı: Alman faustpatronshchik için kolay bir av oldu. Ve sonra komuta yeni bir taktik uygulandı: ilk önce, top ve topçu düşman ateşleme noktalarını imha etti ve tanklar piyadelerin önünü açtı. Bu noktada, birimimizde sadece bir silah kaldı. Ama hareket etmeye devam ettik. Brandenburg Kapısı ve Anhalt istasyonuna yaklaşırken, “ateş etmeme” emri aldılar - buradaki savaşın doğruluğu, mermilerimizin kendi içine girebileceği şekilde oldu. Operasyonun sonunda Alman ordusunun kalıntıları halkalara basılmaya başlanan dört bölüme ayrıldı.
Çekim Mayıs 2'ta sona erdi. Ve aniden böyle bir sessizlik vardı, inanması imkansızdı. Şehrin sakinleri sığınaklardan ayrılmaya başladı, kaşlarını çattırarak bize baktılar. Ve burada, onlarla temas kurmada çocukları yardımcı oldu. Her yerde, çocuklar, 10 - 12 yıl bize geldi, onlara kurabiye, ekmek, şeker gibi davrandık ve mutfağı açtığımızda onları lahana çorbası, püresi ile beslemeye başladık. Garip bir manzaraydı: Çatışmalar bir yerden devam ettirildi, silahların voleybolu duyuldu ve mutfağımızda püresi kuyruğu vardı ...
Ve yakında şehir sokaklarında atlılardan oluşan bir filo ortaya çıktı. O kadar temiz ve şenliydiler ki karar verdik: “Muhtemelen Berlin yakınlarındaki bir yer, özel olarak giyinmişler, hazırdılar ...” Bu bir izlenim, ayrıca yıkılan Reichstag GK ziyareti Zhukov - açılmamış paltosunun içine sürdü, gülümseyerek, - sonsuza dek hafızama çarptı. Elbette başka unutulmaz anlar da oldu. Şehir için yapılan savaşlarda bataryamız başka bir atış noktasına taşınmak zorunda kaldı. Ve sonra Alman topçu saldırısına uğradık. Yoldaşlarımdan ikisi bir merminin harap olduğu çukura atladı. Ve nedenini bilmeden, birkaç saniye içinde üstümdeki aracın mermilerle dolu olduğunu fark ettim. Bombalama bittiğinde, kamyonun altından çıktım ve yoldaşlarımın öldürüldüğünü gördüm ... Öyleyse ortaya çıktı, ikinci gün o gün doğdum ...
The Last Stand
Reichstag'a yapılan saldırı, General Perevertkin'in 79'inci piyade birlikleri tarafından, diğer birimlerin şok grupları tarafından güçlendirildi. Sabah 30'in ilk saldırısı püskürtüldü - büyük binada 1.500 SS'e kadar erkek kazıldı. 18.00 yılında yeni bir saldırı izledi. Beş saat boyunca, metrelerce metre olan savaşçılar, dev bronz atlarla süslenmiş çatıya doğru ileri ve yukarı hareket ettiler. Bayrağın çekilmesi için çavuşlara Yegorov ve Kantaria'ya talimat verildi - Stalin'in ülkesinin bu sembolik eylemine katılmaktan memnun olacağına karar verdiler. Sadece 22.50'te iki çavuş çatıya ulaştı ve hayatlarını tehlikeye attığından, at toynaklarındaki mermi deliğine bayrak direği koydu. Bu derhal ön merkeze bildirildi ve Zhukov Moskova Yüce'yi aradı.
Biraz sonra başka bir haber geldi - Hitler'in mirasçıları müzakerelere gitmeye karar verdi. Bu, Chuikov’un Mayıs 3.50’in sabahı 1’in genel merkezinde yer alan General Krebs tarafından açıklandı. “Bugün Mayısın Birincisi, her iki ulusumuz için de harika bir tatil” sözleriyle başladı. Chuikov'un gereksiz diplomasi olmadan cevap verdiği şeye: “Bugün tatilimiz. İşlerin nasıl yürüdüğünü söylemek zor. ” Krebs, Hitler'in intiharını ve halefi Goebbels'in bir ateşkes gerçekleştirme arzusunu anlattı. Bazı tarihçiler, bu müzakerelerin “hükümet” Dönitz'in Batılı güçlerle ayrı bir anlaşması olmasını öngörerek zamanın uzatacağına inanıyor. Ancak hedefe ulaşmadılar - Chuikov derhal Zhukov'a rapor verdi ve Moskova'yı aradı ve Mayıs günü geçit töreninin arifesinde Stalin'i uyandırdı. Hitler'in ölümüne tepki tahmin edilebilirdi: “Oynama bitti, alçak! Onu canlandırmamamız üzücü. " Bir ateşkes teklifinin cevabı geldi: sadece teslim ol. Bu, Krebs'e geçti: "O zaman tüm Almanları yok etmek zorunda kalacaksın." Yanıt sessizliği kelimelerden daha belirgindi.
Krebs, 10.30’te karargahtan ayrıldı, her ikisi de Stalingrad’da komuta birimleri olan Chuikov’la konyak içmeye ve hatıraları paylaşmaya vakti oldu. Sovyet tarafının son "hayır" ını alan Alman general, birliklerine geri döndü. Zhukov, ondan sonra, bir ültimatom gönderdi: eğer Goebbels ve Bormann, 10 saatinden önce koşulsuz bir teslim olmayı kabul etmediyse, Sovyet birlikleri Berlin'de “harabeden başka bir şey bırakmayacak” bir darbe verecekti. Reich liderliği bir cevap vermedi ve 10.40'te Sovyet topçusu başkentin merkezinde kasırga ateş açtı.
Çekim bütün gün durmadı - Sovyet birlikleri, biraz zayıflayan, ancak hala sert olan Alman direniş merkezlerini bastırdı. Büyük şehrin farklı bölgelerinde, on binlerce asker ve Volkssturm erkek hala savaşıyordu. Diğerleri silah fırlatıp amblemi yırtıyor, batıya gitmeye çalıştı. Bunlardan ikincisi Martin Borman'dı. Chuikov’un müzakere etmeyi reddetmesi üzerine, bir grup SS erkeğiyle birlikte Friedrichstraße metro istasyonuna giden bir yeraltı tüneli ile ofisten kaçtı. Orada sokağa girdi ve bir Alman tankının arkasındaki ateşten gizlenmeye çalıştı, ama vuruldu. “Hitler Gençlik” lideri Aksman, genç evcil hayvanlarını utanmadan terk etti, daha sonra “Nazi No. 2” in cesedini demiryolu köprüsünde gördüğünü söyledi.
18.30’te, General Berzarin'in 5 Ordusu askerleri, Nazizm’in son kalesine - imparatorluk ofisine baskın yaptı. Ondan önce postaneye fırtına, birkaç bakanlık ve çok kuvvetlendirilmiş bir Gestapo binası yaptırmayı başardılar. İki saat sonra, ilk saldırgan grupları binaya çoktan yaklaştığında, Goebbels ve eşi Magda zehirlenerek idollerini takip ettiler. Ondan önce, doktordan altı çocuklarına öldürücü bir enjeksiyon enjekte etmelerini istedi - asla hastalanamayacakları bir enjeksiyon vermeleri söylendi. Çocuklar odaya bırakıldı ve Goebbels ve karısı bahçeye götürüldü ve yakıldı. Yakında alt kattaki herkes - 600 adjutantları ve SS adamları etrafında - dışarı koştu: sığınak yanmaya başladı. Derinliklerinde bir yerde alnına kurşun sıkan sadece General Krebs vardı. Başka bir Nazi komutanı olan General Weidling, koşulsuz teslim olma rızasıyla radyoda Chuikov'a döndü. Mayıs 2'te sabahın birinde, beyaz bayraklı Alman subayları Potsdam Köprüsü'nde belirdi. Talepleri, rızasını veren Zhukov'a bildirildi. 6.00'te Weidling teslim olma emri verdi, tüm Alman birliklerine hitap etti ve astlarına örnek oldu. Bu çekimden sonra kentte azalmaya başladı. Reichstag'ın bodrumlarından, evlerin ve barınakların kalıntılarından sessizce yere silah koyan ve sütunlara yerleştirilen Almanlar geldi. Sovyet komutanı Berzarin'e eşlik eden yazar Vasily Grossman tarafından izlendiler. Gördüğü mahkumlar arasında, kocaları ile ayrılmak istemeyen yaşlı erkekler, erkekler ve kadınlar vardı. Gün ılıktı, hafif yağmur yağan yanan kalıntıların üzerine döküldü. Sokaklarda, tanklarla ezilmiş yüzlerce ceset vardı. Aynı yerde gamalı haçlı bayraklar ve parti kartları dağıldı - Hitler'in destekçileri kanıtlardan kurtulmak için acele ettiler. Tiergarten'da, Grossman bir bankta bir Alman askeri ve bir hemşire gördü - birbirlerine sarıldılar ve etraflarında neler olduğuna dikkat etmediler.
Öğleden sonra Sovyet tankları sokaklarda sürmeye başladı ve hoparlörler aracılığıyla teslim olma emri verdi. 15.00 yakınlarında, çatışma nihayet durdu ve sadece batı bölgelerinde patlamalar kükredi - kaçmaya çalışan SS orada koştu. Berlin üzerinden sıradışı, yoğun bir sessizlik askıda kaldı. Ve sonra yeni bir atış karesi tarafından kırıldı. Sovyet askerleri Reichstag'ın merdivenlerinde, imparatorluk ofisinin kalıntılarında kalabalıktı ve tekrar tekrar ateş etti - bu sefer havada. Yabancılar kendilerini birbirlerinin kollarına attılar ve kaldırımda dans ettiler. Savaşın bittiğine inanamadılar. Önümüzde, birçoğunun yeni savaşları, zor işleri, zor problemleri vardı, ama zaten hayatlarında ana şeyi yapmışlardı.
Büyük Vatanseverlik Savaşı’nın son savaşında Kızıl Ordu, 95’in düşman bölünmelerini ezdi. 150, binlerce Alman asker ve subayı öldürdü, 300, binlerce ele geçirildi. Zafer ağır bir fiyata geldi - saldırının iki haftasında, 100 binlerceden 200 binlerce kişinin öldüğü üç Sovyet cephesi öldü. Anlamsız direniş, kentin çoğunun yıkıldığı yaklaşık 150 binlerce huzurlu Berlinlinin hayatını iddia etti.
Operasyonun kronikleri
16 Nisan, 5.00.
Beyaz Rusya Cephesi'ndeki 1 birlikleri (Zhukov), güçlü bir topçu bombardımanından sonra, Oder'deki Zelow Tepeleri'ne saldırmaya başladı.
16 Nisan, 8.00.
Ukrayna Cephesi (Konev) 1'in bir kısmı Neisse Nehri'ni zorlar ve batıya doğru hareket eder.
18 Nisan sabahı.
Rybalko ve Lelyushenko tank orduları kuzeye, Berlin yönünde dönüyor.
18 Nisan gecesi.
Almanların Zelow Tepeleri'ndeki savunması bozuldu. Zhukov'un bazı kısımları Berlin'e ilerlemeye başladı.
19 Nisan sabahı.
Beyaz Rusya Cephesi'nin (Rokossovsky) 2 birlikleri, Alman savunmasını Berlin'in kuzeyine dağıtarak Oder'i zorladı.
20 Nisan gecesi.
Zhukov’un orduları Berlin’e batıdan ve kuzeybatıdan yaklaşıyor.
21 Nisan, gün.
Rybalko'nun tankları, Berlin'in güneyindeki Zossen'deki Alman birliklerinin karargahını işgal etti.
22 Nisan sabahı.
Ordu Rybalko, Berlin'in güney eteklerinde ve ordunun kuzeyindeki bölge Perkhorovicha'yı işgal ediyor.
24 Nisan, gün.
Berlin'in güneyindeki Zhukov ve Konev’in ilerleyen birliklerinin buluşması. Frankfurt-Gubensky Alman grubu Sovyet birimleri ile çevrilidir ve yıkımı başlamıştır.
25 Nisan, 13.30.
Konev'in bazı bölgeleri Torgau kasabası yakınlarındaki Elbe'ye ulaştı ve orada Amerikan ordusunun 1'i ile bir araya geldi.
26 Nisan sabahı.
Wenk’in Alman ordusu, ilerleyen Sovyet birimlerine karşı bir saldırı başlattı.
27 Nisan gecesi.
Sert savaştan sonra, Wenk'in ordusu terk edildi.
28 Nisan.
Sovyet birimleri şehir merkezini çevreliyor.
29 Nisan, gün.
İçişleri Bakanlığı binası ve belediye binası fırtına ile ele geçirildi.
30 Nisan, gün.
Bir hayvanat bahçesi ile Meşgul Tiergarten alanı.
30 Nisan, 15.30.
Hitler imparatorluk bürosundaki bir sığınakta intihar etti.
30 Nisan, 22.50.
Sabahtan itibaren süren Reichstag saldırısı tamamlandı.
1 Mayıs, 3.50.
Alman General Krebs’in Sovyet komutanlığı ile başarısız müzakerelerinin başlangıcı.
1 Mayıs, 10.40.
Müzakerelerin başarısızlığından sonra Sovyet birlikleri bakanlıkların binalarını ve imparatorluk bürosunu işgal etmeye başladı.
1 Mayıs, 22.00.
İmparatorluk ofisi fırtına tarafından alındı.
2 Mayıs, 6.00.
General Weidling emirleri teslim oldu.
2 Mayıs, 15.00.
Şehirdeki kavga sonunda durdu.