Büyüyen ekonomisi ve hızla artan nüfusu ile göz kamaştıran Afrika, çokuluslu şirketlerin iştahını artırıyor. Kıta, uzun süredir ilgi odağı.
Afrika büyük bir ekonomik değişimden geçiyor. Bölgenin büyüme potansiyeli uluslararası şirketlerin iştahını kabartıyor. Afrika'nın Sahra altı olarak nitelenen bölgesinde 2008 yılı itibariyle ekonomik büyüklük 1.6 trilyon dolarla Brezilya ve Rusya'nın ekonomisini yakalarken, Kara Kıta'nın toplam büyüklüğünün 2020'de 2.6 trilyon dolara erişmesi bekleniyor. 2000-2010 arasında dünyanın en hızlı büyüyen 10 ekonomisinden 6'sı Afrika'daydı ve ekonomistlere göre 2015'e kadar en hızlı büyüyen 10 ülkenin 7'si yine Afrika'dan çıkacak ve Afrika'da büyüme Asya'yı geçecek.
Dünya'nın haberine göre; geçtiğimiz 10 yıl içinde Afrika'daki büyümenin yüzde 32'si emtia fiyatlarındaki artıştan geldi ancak kıtadaki ekonomik sıçramanın bir 'doğal kaynak' patlamasından çok daha fazlası olduğunun altını çizmek gerekiyor. Afrika'daki büyümenin üçte ikisi perakendecilik, ulaşım, telekomünikasyon ve imalat gibi sektörler kaynaklı. Afrika'nın 1 milyar olan nüfusunun 2050'de ikiye katlanarak 2 milyarı bulacağı tahmin ediliyor. Tüketimde dünyanın diğer bölgeleriyle yarışır hale gelmesi beklenen Afrika'da tüketici harcamalarının 2020'de 1 trilyon dolarla Rusya ve Hindistan'a rakip olacağı öngörülüyor.
Frontier Strategy Group MENA araştırma bölümü başkanı Matthew Spivack, kıta genelinde yatırım için tercih edilmesi ilk 5 beş kenti ve gelecek vaat eden 5 kenti belirledi. Bunların bazıları çok iyi tanınıyor, ancak bazıları sizi şaşırtabilir.
Spivack'ın önerdiği '5 Büyük' şehir siyasi ve ekonomik açıdan istikrarlı ve zaten doğrudan yabancı yatırımcının destinasyonları arasında önemli bir yere sahip. Bu şehirler şöyle sıralanıyor:
- Acra, Gana
- Johannesburg, Güney Afrika
- Lagos, Nijerya
- Luanda, Angola
- Nairobi, Kenya
Bunların içinde büyük bir sürpriz yok. Johannesburg, Sahra Altı Afrika'nın en büyük ekonomisinin başkenti ve Frontier'in dikkat çektiği gibi Avrupalı bir şehrin büyüklüğüne erişmiş durumda. Kentin nominal gayrisafi yurtiçi hasılası (GSYH) 51 milyar dolar. Almanya'nın en büyük şehirlerinden Münih'in GSYH'sinin 64 milyar dolar olduğu göz önüne alındığında Johannasburg'un potansiyeli açıkça ortaya çıkıyor. Şehir dünya devlerini bir bir kendine doğru çekiyor.
Özellikle perakende satış gruplarının ilgi gösterdiği bu pazarın son yabancı konuğu Amerikan giyim devi Gap oldu. Firma, bu ay Güney Afrika'daki ilk mağazasını Johannesburg'da açtı. İspanyol Zara da, 2011 sonunda yine bu şehirde faaliyetlerine başlamıştı. Lagos'un ekonomisi biraz daha küçük; 40 milyar dolar. Ancak Nijerya'nın bu yıl ekonomik istatistiklerini dayandırdığı baz yılını değiştirmesiyle Lagos'un ekonomik büyüklüğünün ciddi biçimde artacağı öngörülüyor. Nijerya'nın 1990 yılı yerine 2008'i baz alması bekleniyor.
Böylelikle ülkenin ekonomik büyüklüğünde sıçrama yaşanabilir. Gana geçtiğimiz kasım ayında baz yılını değiştirdiğinde üretim yüzde 60 artış yükselmişti. Nijerya'da benzer bir oranda artış yaşanması, GSYH'nin 247 milyar dolardan 395 milyar dolara çıkarak, şu an ekonomik büyüklüğü 422 milyar dolar olarak hesaplanan Güney Afrika'ya daha da yaklaşacağı anlamına geliyor. Lagos, Kahire'den sonra Afrika'nın en kalabalık ikinci şehri. Birleşmiş Milletler, Lagos'un 2025'te dünyanın 11'inci büyük kenti olacağını tahmin ediyor.
Önemli doğal kaynağı petrol sayesinde ekonomisindeki tüm sektörlere yeni baştan inşa eden Angola'nın başkenti Luanda da, yabancının gözdeleri arasında. Şehirde birçok alanda üretim yapılıyor. İmalat sektörü işlenmiş gıda, içecek, tekstil, çimento, plastik ürünler, metal kaplamalar, sigara ve ayakkabı/giyime yoğunlaşmış durumda. Şehrin başlıca ihracat ürünleri arasındaysa kahve, pamuk, şeker, elmas, demir ve tuz var.
Doğu Afrika ekonomisinin kalbi Kenya'nın başkenti Nairobi'de atıyor demek yanlış olmaz. Endüstriyel bir merkez haline gelen Nairobi'de işlenmiş gıda, bira, motorlu araç, sabun, inşaat malzemeleri, tekstil, ve kimyasal madde üretimi yapılıyor. Şehir ayrıca halıcı, metal işçileri, mobilyacılar, oto tamir ve perakendeciler için önemli bir istihdam kapısı. Ayrıca Nairobi yakınlarında büyük tarım arazileri bulunuyor. Başlıca ürünler ise mısır, darı, manyok, fasulye ve meyve. Bu arada, şehirde çiçekçilik de gelişmeye başladı.
Nijerya'nın önemli kentlerinden İbadan, Frontier'in 'Gelecek 5' üyelerinden bir diğeri. Lagos'a önemli bir bağlantı rotası olan şehir emtia üretiminde kritik öneme sahip. Kakao, pamuk, kereste, kauçuk, palm yağı ticaretinde önemli merkezlerden olan şehrin endüstriyel üretimi tarımsal emtia işlenmesi, tütün işleme ve sigara üretimi, un, dericilik ve mobilya yapımına yoğunlaşıyor. Bölge kil ve kaolin zengini. Ibadan'da hayvan çiftlikleri ve süt ürünleri çiftlikleri de bulunuyor.
Kenya'nın en büyük limanına ev sahipliği yapan Mombasa, önemli bir ticaret merkez olmasının yanında deniz turizmi açısından da önemli bir adres. Petrol rafinerisi ve çimento fabrikası da bulanan kent, hızlı büyüyen bir çağrı merkezi aynı zamanda. Kıtalararası denizaltı telekom kabloları Mombasa kıyılarından geçerek Doğu Avrupa'yı dünyanın geri kalanına bağlıyor ve hızlı büyüyen çağrı merkezi konumunu destekliyor.
EN BÜYÜK 500 ŞİRKETİNİN CİROSU 700 MİLYAR $'A YAKIN
Dünyanın her yerinden yatırımcının markajında olan Afrika'nın şirketleri, dünya devleriyle yarışmaya başladı. Artan nüfus ve ekonomik büyümeye bağlı olarak gelir düzeyinin iyileşmeye başlaması şirketlerin karlarını hızla artırmalarını sağlıyor. 2008 finans krizinden ağır bir darbe almadan çıkan Afrikalı şirketler, emtia fiyatlarındaki dalgalanma ve Euro Bölgesi'ndeki borç krizinin etkisini de savuşturmada başarılı olacak gibi gözüküyor. Kıtanın en büyük 500 şirketi hakkında yapılan yıllık bir çalışma, yeni yıl borç krizinin gölgesinde başlasa bile Afrikalı şirketlerin bilançolarındaki ivmeyi koruyabileceklerine işaret ediyor.