

Beyin kan akımı otoregülasyonu
Bu dosyada adı geçen beyin kan
akımı ifadesi, tüm kafa içi nöral dokuları ( beyin, beyincik, bazal
ganglionlar ve beyin sapı) kapsar.
Beyin kan akımının
otoregülasyonu, perfüzyon basıncındaki aşağı ve yukarı yönlü
değişmelere rağmen intrakranial bölgede bulunan dokulara (
beyin, beyincik, bazal ganglionlar, beyin sapı), sabit kan akımının
sürdürülmesi olarak tanımlanır.
Otoregülasyon, damarların vazokonstriksiyon veya vazodilatasyonu ile sağlanır. Otoregülasyonun temeli budur.
Tüm bedenimizde olduğu gibi kranial bölgeyi besleyen damarlar ( karotis, vertebral ve bu damarların intrakranial dallar) damarlarda,
a- Reziztans damarlar (arter, arteriol ve kapiller)
b- Kapasitans damarlar ( venler, venöz sinuslar)
olmak üzere iki tiptir.
Reziztans damarların tipik özelliği, kan akımına karşı direnç göstermeleridir.
Periferal dolaşımda bu direnç
kapillerlerde iken,intrakranial dolaşımda intrakranial arter, arteriol,
Karotis ve vertebral arterlerde de bu direnç vardır. Kranium içi
dolaşımın kan akımına karşı gösterdiği ditencin yaklaşık 50% 'si bu
büyük damarlardadır, geri kalan direnç pial damarlardadır. Kanın bu damarlardan geçerek dokuları perfüze edebilmesi için belirli bir kan basıncına gerek vardır. Bu
perfüzyon basıncıdır.
Normotensif kişilerde, perfüzyon
basıncı yaklaşık olarak 50 - 150 mm Hg arasında iken, bu
dokulara 50-55 ml / 100 gram / 1 dakika kan sağlanır. Bunlar normal
değerlerdir Bu limitlerin altında ve üstünde otoregülasyon kaybolur. Arteriel
sistolik ve diyastolik basınç beyin perfüzyon basıncının temel
öğeleridir. ( Beyin perfüzyon basıncı ölçümü için tıklayınız). Bu iki değerin aşırı düşmesi yada yükselmesi durumunda otoregülasyon kaybolur.
Hipoksi, kafa içi basınç artışı, kafa travması, beyin damar
tıkanması, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, ani kan kayıpları ve sepsis
otoregülasyonu bozar.
Normal Otoregülasyon - Şekil 1
Normal otoregülasyon sınırları, 50 - 150 mm Hg perfüzyon basıncı aralığıdır.
Kronik Hipertansif kişilerde
Şekil 2
Normal kafa içi basıncına sahip kronik hipertansif kişilerde kafa içi otoregülasyon yaklaşık olarak 30 - 40 mm sağa kayar. Otoregülasyonun sınırları yaklaşık olarak 90 -190 mm Hg perfüzyon basıncı aralığıdır. Bu kişilerin tansiyon yükselme ataklarında, kan basıncının birden düşürülmesi iskemi yaratabilir.
Kronik Hipotansif kişilerde Şekil 3, Normal kafa içi basıncına sahip ve krınik hipotansiyonlu kişilerde normal otoregülasyon yaklaşık olarak 30 - 40 mm Hg sola kayar Otoregülasyon sınırları yaklaşık olarak 20 - 110 mm Hg perfüzyon basıncı aralığıdır. Bu kişilerde, perfüzyon basıncını etkileyecek olan arteriel basınçta ki küçük bir düşme dahi, otoregülasyonu bozar ve doku iskemisi yaratır. Bu neden ile, bu kişilerdeki arteriel kan basıncı bir an önce düzeltilmelidir.
Otoregülasyonda bozulma
1- Kafa içi basıncının normal olduğu, kafa içi basıncı dışındaki bozulmalar,
Hipertansif ve Hipotansif ataklarda Otoregülasyon mekanizmaları
Hipertansif atakta Otoregülasyon
Şekil 4- A
Damarlarda otoregülasyon sağlam iken, Perfüzyon basıncı ani artmaya
başladığında (hipertansif atak),
Hipertansiyon düzeltilmeyecek olur ise
Hipotansif ataklarda Otoregülasyon Şekil 4 - B.
a) Arteriel
kan basıncının aşırı düştüğü durumların hepsinde görülebilir.
Otoregülasyona etki eden faktörler
Hem Hipoksemi ( Arteriel kan oksijen basıncında düşme) hem de Hipercapni
(arteriel karbondioksit basıncında yükselme) serebral damarlarda
vazodilatasyon yapma özelliklerine dolayısı ile de serebral kan akımını
arttırma özelliğine sahiptirler.
Arteriel kanda ki oksijen basıncında (PO2) görülen değişiklikler, arteriel kandaki karbondioksit basıncında (PCO2) ki değişikliklere göre beyin resistans damarları üzerinde daha az etkilidir.
Hiperkapni:
Etkisi ekstrasellüler bölgede artmış Hidrojen moleküllerine
bağlıdır.PCO2
nin normal değeri 35 - 45 mm Hg dır. Karbondioksi artmaya başladığında
rezistans damarlarda dilatasyon başlar ve beyin akımı artmaya başlar. .
PCO2 > 80 mm Hg olduğunda rezistans damarlar ( tüm arteriel sistem)
maksimal dialatasyon gösterir ve beyin kan akımı da en üst düzeye
gelir. Bu miktarın üzerinde ki hiperkapnilerde ilave beyin akımı artışı
görülmez.
Hipokapni;
Hipocapni resistans damarlarda vazokonstriksiyon geliştirme özelliğine sahiptir. PCO2 40 mm Hg değerinin altına düşmeye başladığında beyin kan akımı, rezistans damarlrda gelişen vazokonstrüksiyon nedeni ile azalır. Akut beyin ödemlerinde bu nedenle hiperventilasyon uygulanır.
PCO2 < 20 mm Hg olduğunda kan akımında rezistans damarlarda daha fazla vazokonstrüksiyon görülmez..
PaO2
kanda ki parsiel oksijen basıncını gösterir. Normal değeri 80 -
100 mm Hg dır. Bu değerin düşük olması Hipoksidir.
Hipoksi,
intrakranial damarlarda güçlü bir dilatasyon etkisine sahiptir.
Kronik hipokside görülen artmış kan akımı kapiller sayısının artışına bağlıdırİlgili dosyalar
b- Artmış kafa içi basıncı
(KİBAS) dosyalarında yazılıdır.
1-
Autoregulation and Hyperemia of Cerebral Blood
Flow as Evaluated by Thermal Diffusion
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53082/
3-
The Cerebral Circulation. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53082/
4- Cerebral hemodynamics: concepts of clinical importance
5- Regulation of Cerebral Blood Flow http://www.hindawi.com/journals/ijvm/2011/823525/6- Autoregulation and Hyperemia of Cerebral Blood Flow as Evaluated by Thermal Diffusion http://stroke.ahajournals.org/content/4/6/917.full.pdf
Bir önceki dosya Beyin kan akımı ve perfüzyon basıncı
İletişim için firstname.lastname@example.org ye yazabilirsiniz.21 Nisan 2016
email@example.com adresine yazabilirsiniz.
Yeni dosyalar yazıldıkça siteye eklenecektir.
Dr. Osman Koçanaoğulları - İZMİR
Beyin - Omurilik - Sinir cerrahı


COPYRIGHT 2014 Dr. Osman Koçanaoğulları İZMİR