Filmi eleştirmeden önce biraz Deliler'i tanımak gerektiğine inanıyorum. Filmin ne derece doğru ya da yanlış işlenmiş olduğunu o şekilde anlaşılabilir. Venedikli Vecellio, 1590 tarihli kitabında Deliler'i şöyle tanımlamış, "Öylesine cesur hareket ederlerdi ki, insanları gölgelerinin bile öldürücü olduğuna inandırmışlardı.” Öncü birliktiler ve korkunç cüsse ve kıyafetleriyle, düşmanın moralini bozmak, onları korkutmaktı görevleri. Yeniçerilerin piri Ali iken onların piri Ömer'dir. Altmışar kişilik "bayrak" adı verilen ocaklara ayrılmışlardı. Türklerden oluşurdu. Yırtıcı hayvan postları giyerlerdi ve Evliya Çelebi'nin dediğine göre sırtlarına ve koltuk altlarına kartal kanadı takarlardı. Avrupalı tarihçiler de uzun saçlı ve büyük bıyıklara sahip olduklarını yazarmış. Ayrıca Osmanlı tokatının mucidi olarak bilinirler. Bu ölümle sonuçlanabilen tokatlar için de yağlı mermeri tokatlayarak eğitim alıyorlardı. . Bayraklarında "Kaderde ne varsa o gelir başa" yazılıydı. 1829'da II. Mahmut tarafından dağıtıldılar.
Film aslında Dracula Untold'a karşı çıkarılmış bir film izlenimi uyandırıyor ve bu izlenimimizde haksız değiliz zira o filme pek çok cevap vardı. İzleyen bilir, III. Vlad'ın dramını izlediğimiz filmde Vlad'ın Fatih'e, "ismini tarihe gömeceğim," şeklinde bir ifadesi bulunur. Burada da Vlad'ı aynı ifade ile görürüz ama bu sefer tarihin doğru şekilde işlenmiş hali olarak Vlad ölür ve kafası Mehmet'e sunulmak için kesilir. Bu yüzden Dracula Untold fantastik bir film, bu film ise tarihi bir filmdir.
Film de beni rahatsız eden şeyler de var. Tekrar sahnelerin ve repliklerin fazlalığı. İyi-kötü, siyah-beyazlık ve senaryonun yeterince güçlü olmaması şeklinde sıralanabilir. Ama biliyorsunuz ki dostlar eleştiri var eleştiri var. Yıkıcı eleştiriyi sevmem ve yeğlemem de. Eleştiri dediğin ne kadar sert olursa olsun yapıcı olacak. Eksikleri olsa bile ki var, "işte Türk filmi abii ne bekliyorsunuz :dd" eleştirilerinin kimseye faydası yok.
En çok gördüğüm eleştiri "filmin yarısı at koşturma sahnelerinden oluşuyor" İzlediğiniz filmin her şeyden önce bir "yolculuk, sefer" filmi olduğunun farkında mısınız? İkinci izleyişimde bu sahneleri özellikle izledim, ne sıklıkla ne zaman verildiğini. O at sahneleri, durulan yerden hareket haline geçildiğinde veriliyor ve bunun da nerede uzun nerede kısa tutulacağını iyi tutturduklarını düşünüyorum.
Eksiklikleriyle bile taktiri hakkeden bir yapım olduğunu düşünüyorum. Ayrıca evet, fazla bir "iyi-kötü" çatışması vardı ama Vlad'a verilen repliklerle bile bir parça bile olsa Vlad'ın gözünden görüyorduk olayları. "Ben o sarığı görünce Osmanlı sarayında ağladığım geceleri hatırlıyorum," repliği onun travmalarına inmemizi sağlıyordu. Yine Tanrı'yla konuştuğu sahnelerde ve onun hayal kırıklığı yaşadığı o ölüm sahnesinde psikolojisinin az çok yansıtıldığı kanaatindeyim. Evet filmin bir kötüsü vardı ama bahsettiğimiz adamın Kazıklı Voyvodo olduğunu biliyorsunuz değil mi? Kan içmekten hoşlanan adam, sarıktan hoşlanmadığı için bir adamın kafasını sarıkla birlikte çivileten, 20.000 Osmanlı savaş esirini kazığa geçiren adam! Cüzzamlı ve vebalı olanları Türklerin arasına salan adam. Ne bekliyordunuz ki? Bana Enver Paşa'yı övecek bir tane Ermeni eser gösterin. Hitler'ı öven bir Polonya filmi söyleyin.
Şamanizm/Tengricilik öğelerini sinemamızda görmek bir yenilikti. Osmanlıyı konu alan pek çok film vardı ama hepsi İslam temelliydi. Evet o dönemde Türkler İslam'la tanışalı epey oldu ama sanmayın ki hemen hepsi birden oldu. Bu bir süreç meselesiydi. Bu yüzden Ertuğrul izleyicileri bu filmi garipser. Bugün bile kültürel olarak yaşayan eski inanç unsurları mevcut gerek bazı geleneklerde gerek dilde. Bazıları da İslam'a uyarlanmıştır. (Alkarısı gibi) Selçuklu eserlerinde de karşımıza bu ögeler çıkar. (Gök Medresesi'ndeki hayat ağacı motifi vs) Yani parmak basmak istediğim nokta, filmde hem İslam hem Şamanizm unsurlarını bir arada görmemiz normal.
Başarılı bir savaş filmiydi. Görsellik ön plandaydı. Hatta en ön planda olandı. Kostümler ve saç makyaj epey başarılıydı. Sahnelerin çoğu doyurucu idi. Oyuncular çok tanıdık olanlardan değil önü açılabilecek olanlardan seçilmiş bu yüzden efektlere bütçe sağlanmış sanırım. Belki senaryo daha güçlü kılınabilirdi o da ayrı. Müzikleri iyiydi. Çeşitli Türk boy unsuru görmek hoştu. Bir yanda kopuz çalan Kongar'ı görüyor, bir yanda Hazar'ı anlatan Mübariz'i görüyorduk.
Her türlü dini öğeleri ve yer yer de farklı etnik unsurlar görmemiz de bu film için "tam bir Osmanlı filmi," dedirtiyor. Yapılmak istenen de bu olmalı.
Göndermeler başarılıydı. Özellikle "iyi ki varsın Eren," detayı yüreklere işlemiştir.
Velhasıl bu filmin benim için değeri bunun daha iyi filmlere kapı açabilecek olması. O yüzden daha fazla izlenmesini dilerdim.