Enerji hakkinda Aydınlatma ile ilgili bilgilerAYDINLATMA a. 1. Aydınlık duruma getirme; görülebilmeleri için cisimleri ya da çevrelerini ışıklandırma; aydınlatmak eylemi, biçimi. ***8212;2. Bir gösterinin, bir tiyatro ya da televizyon oyununun görsel etkisini artırmaya yarayan ışıkların
| ||LinkBack||Seçenekler||Stil|


#1


Aydınlatma
AYDINLATMA a. 1. Aydınlık duruma getirme; görülebilmeleri için cisimleri ya da çevrelerini ışıklandırma; aydınlatmak eylemi, biçimi. ***8212;2. Bir gösterinin, bir tiyatro ya da televizyon oyununun görsel etkisini artırmaya yarayan ışıkların tümü: Aydınlatmayı düzenlemekle görevli teknisyen. || Aydınlatma donatımı, yapay ışık veren aygıtların tümü: Bir taşıtın aydınlatma donatımı. (Bk. ansikl. böl.) ***8212;Aydınlt. Doğrudan aydınlatma, bir ışık kaynağından gelen akının % 90 ile 100'ü-nü, sınırsız olduğu varsayılan faydalı düzlem üstüne doğrudan doğruya düşürerek sağlanan aydınlatma. || Dolaylı aydınlatma, ışık akısının % 0 ile 10'unu, sınırsız olduğu varsayılan faydalı düzlem üstüne düşürerek gerçekleştirilen aydınlatma. (Aynı aydınlanma düzeyi, dolaylı aydınlatma doğrudan aydınlatmaya göre daha pahalıya mal olur.) || Gölgesiz aydınlatma, özellikle ameliyathanelerde kullanılan aydınlatma türü. [coverattach=1]***8212;Güz. sant. Bir binayı, bir kenti vb. güçlü bir biçimde ışıklandırmak, aydınlatmak eylemi; bu eylem genellikle, aydınlatılan şeyin değerini ortaya çıkarmak için yapılır; aydınlatılmış olma olayı: Anıtların aydınlatılması. (Bk. ansikl. böl.) || Yanlış aydınlatma, bir tablonun, ressamca tasarlanan yönün karşıtı olan yönden aydınlatılması.
***8212;istihkc. Aydınlatma mayını, gece karanlığında, bir bölgeyi kısa süre aydınlatmak amacıyla kullanılan mayın. (Aydınlatma süresi 30 saniye ile 90 saniye arasında değişir. Yerde ve havada patlayan çeşitleri vardır. Havada patlayanı bir paraşüte asılı kalarak çevresini aydınlatır.) ***8212;ANSİKL. Antikçağ'da aydınlatma amacıyla ocak alevi ışığından, sacayaklar üzerine yerleştirilen korlardan, elde taşınan meşalelerden ve ilk örnekleri Fenikeliler'e değin uzanan yağ kandillerinden yararlanılırdı. Daha Roma döneminde mineral yağ biliniyordu; klasik dönemde içyağın-dan yapılan mumlar ortaya çıktı; ardından boynuz, hayvan mesanesi ya da yağlı bezle rüzgâra karşı korunan, taşınabilir fenerler yaygınlaştı. Romalı zenginler, sokakta aydınlanmak için laternarii denilen fenerler kullanırdı. Aydınlatma yöntemleri, Ortaçağ'da pek değişmedi. Toplantılarda çoğunlukla uşakların taşıdığı meşalelerden, balmumu ya da içyağı tüketen kandillerden yararlanılıyordu; kimi törenlerde (prens düğünleri) meşale dansları yapılırdı. Şamdanların kullanımı IV. yy.'a değin iner.
Yağ lambaları ise Cardan'ın getirdiği birkaç yenilik dışında uzun süre Antik-çağ'daki biçimlerini korudu. 1784'te Ar-gand'ın geliştirdiği çift hava akımlı lambayı, daha sonra Quinquet kullanıma sundu. 1787'ye doğru, Lebon havagazını buldu; ancak bunun ilk uygulaması, 1805'te ingiltere'deki sanayi kuruluşlarında gerçekleştirildi. Osmanlı döneminde havagazı, istanbul'da önceleri yalnız sarayları aydınlatmada kullanıldı. 1853'te, bu amaçla kurulan ilk gazhaneden, Dol-mabahçe sarayı'nı, 1865-1870 arası Kuzguncuk'ta kurulan gazhaneden ise, Beylerbeyi sarayı'nı aydınlatmada yararlanıldı.
Elektrikle aydınlatma, 1840'a doğru ark lambalarının (Davy, 1813) ortaya çıkışıyla başladı; ama yaygınlaşması için Edison ve Svvan'ın 1879'da akkor lambayı geliştirmelerini beklemek gerekti.
Şamdanlarda uzun süre, bitkisel yağlarla birlikte, balmumu ve hayvan içyağ-ları kullanıldı. Chevreul'ün çalışmalarıyla önemli ölçüde gelişen yağlı maddeler kimyası, değişik kökenli hayvansal yağlardan mum üretimine olanak verdi; daha sonra, doğal hidrokarbonlar (petrol, şist yağı), dönüşüm (benzin, aydınlatma gazı) ya da bireşim (asetilen) hidrokarbonları aydınlatma sorununa gittikçe yet-kinleşen çözümler getirdi. Nitekim, XIX. yy.'ın ikinci yarısında gelişen hidrokarbonlarla aydınlatma, nadir toprakların ve akkorluğun bulunmasıyla dev bir adım attı.
Bu sırada, elektrikle aydınlatma da gelişiyordu: elektrik boşalımı ve akkor lamba. Bu lamba, ısıya dayanıklı bir filaman yerleştirilmiş cam bir ampulden oluşur; filaman elektrik akımıyla akkor hale gelerek ışık verir. Filaman olarak, önce karbon, sonra osmiyum ve tantal, nihayet tungsten kullanıldı; ampul azot, argon ve kripton gibi kimyasal bakımdan etkisiz bir gazla dolduruldu.
1940'tan sonra, boşalımlı lambalar, akkor lambaların yerini almaya başladı. Bu lambalarda ışık, cıva ve sodyum gibi bir metal buharının ışıldamasından doğar. Değişik tipte boşalımlı lambalar vardır; örneğin flüorışıl lamba düşük basınçta tek-renkli ve yüksek basınçta daha geniş tayf-lı sarı bir ışık yayar.
istanbul sokakları aydınlatmadan yıllarca yoksun kaldı; bu dönemde özel binaların dışına yerleştirilen gazyağı fenerleri yetersiz kalıyordu. Sokakları havagazı ile aydınlatma ilk kez 1891'de Charles Gi-orgy adındaki bir fransız mühendise 50 yıl süre ile "tenvir teshin" (aydınlatma ve ısıtma) imtiyazı verildikten sonra gerçekleşti. Elektrikle aydınlatmaya ise, macar GANZ şirketiyle imzalanan sözleşmeden sonra 1914'te kavuşuldu. O dönemde, sadece akkor lambalar kullanılıyordu ve bunların sayısı, sözleşmeye göre 100'dü. 1950'den başlayarak, cıva ve sodyum buharlı lambalar devreye girdi; bugün istanbul'da, bu iki tip sokak lambasının toplam sayısı 70 000 dolayındadır.
[coverattach=2]Aydınlatma tekniği, iyi görsel sonuçlar ve hoş bir ışık ortamı sağlayacak biçimde belirlenmiş kurallara göre değişik ışık kaynaklarından (doğal ye yapay) yararlanma ilkesine dayanır, iyi bir iç aydınlatma gerçekleştirmek için, şu koşullara uymak gerekir: 1. yapılacak işe uygun bir aydınlatma düzeyi seçmek (örneğin bir ambarda 150 lüks, bir ağır mekanik atölyesinde 300 lüks, büro çalışmaları için 500 lüks, elektronik montaj için 1 000 lüks); 2 biçim ve ayrıntıların algılanabilmesi için, iyi bir ışık yönelimi sağlamak; 3. tavanın ya da lambaların (ya da parlak yüzeylerce verilen görüntülerinin) doğrudan görülmesinden kaynaklanan göz kamaşmalarına engel olmak; 4. görüşü bozmamak için, çalışma alanıyla duvarlar arasındaki ışıltı kontrastlarını bağdaştırmak; bu bağdaşım renk kontrastları uygun biçimde seçilerek kolaylaştırabilir; 5. ışık etkinliği yüksek olan ve iyi bir renk veren lambalar kullanmak; 6. renk sıcaklığı. aydınlatmayla uyuşan lambalardan yararlanmak; genel olarak, aydınlık ne kadar zayıfsa ışık o ölçüde sıcak renk vermelidir.
Doğal ışığın yeğinliği ve bileşimi gün boyunca değişir. Dolayısıyla akkor ya da flüorışıl lambalar kullanıldığında, değişken akımla aydınlatmaya başvurmak psikofiz-yolojik açıdan yararlı olabilir; bu amaçla kademelendirici elektronik programlar devreye yerleştirilerek doğal ışık değişimlerine uyum sağlanır.
iyi bir dış aydınlatma sağlamak için, her şeyden önce, engellerle yüzey (özellikle karayolu) arasında güçlü ışıltı kontrastları oluşturacak ölçüde ışık etkinliği yüksek lambalar kullanmak gerekir. Yerleşim merkezlerinde sokakları aydınlatma halkın rahatı ve güvenliği açısından-kaçınılmazdır. Kamu aydınlatma şebekelerinde özellikle yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar yaygın olarak kullanılır. Kent dışında ise önemli yollar gerek boydan boya, gerekse belli noktalarda (otoyol sapakları, kavşaklar) aydınlatılır. Aydınlatma uygulanan yollarda gece kazaları % 30'a yakın bir oranda azalmaktadır. Bu tür aydınlatmada genellikle, 1 ile 2 cd/mJ arasında değişen bir ortalama ışıltı ve ışıltılar arasında oran 0,4'ü aşmayacak düzeyde bir kararlılık elde etmeye çalışılır.
Klasik dönem Osmanlı camilerinde gün-ışığıyla aydınlatma, genellikle kubbenin alt hizasında çepeçevre sıralanan pencerelerle ve bu düzeyden döşeme düzeyine dek tüm yan yüzeylerde yan yana ve üst üste yer alan çok sayıda pencereden giren yayınık ışıkla elde edilir. Gece ay-dınlatmasıysa kubbelerin iç yüzeyine uzun askılarla asılmış ve insan boyundan biraz daha yüksekte bulunan çember, çokgen vb. biçimlerdeki taşıyıcılarda yer almış çok sayıda kandille elde edilir. Her iki aydınlık da saydam gölgeli, yayınık ve düşük düzeydedir.
***8212;Dy. Vagonların elektrikli aydınlatması 24 ya da 72 V'luk bir akümülatör bataryasıyla sağlanır; bu batarya genellikle bir dingilin çalıştırdığı dinamoyla doldurulur. Aydınlatma akkor lambalar ya da flüorışıl tüplerle gerçekleştirilir.
Bir demiryolunda, hemzemin geçitlerin işaretlenmesi için doğrudan aydınlatmanın ve renkli ışık kullanımının yanı sıra vagon farlarının ışıklarıyla parlayan yansıtıcılar ya da katadiyoptrlar kullanılır. ***8212;Güz. sant. Eski yıllardan başlayarak aydınlatmalar, geceleri tören ve şenlik yapılması olanağını sağladı: meşaleler, şamdanlar, taşınabilir ya da sabit küçük fenerler, etkileri artırmak amacıyla hazırlanmış mimari bir dekorun parçasını oluşturan diziler halinde sıralanmış yağ kandilleri aydınlatma öğelerini oluşturmaktaydı. Rönesans döneminde, kralların karşılanması ya da halk şenlikleri için geçici olarak kurulan yapılar, havai fişek tekniği düzenlemeleri sayesinde, fantastik konularını mitolojiden alan, beklenmedik ses ve hareket etkileri ve değişken renkleri olan mad-desiz, büyüleyici saraylara dönüştü. Kent halkı için düzenlenen aydınlatmalar çok canlıydı; ama, saray için (Le Brun yönetiminde, Versailles'da) düzenlenenler, havai fişeğin canlılığını, gittikçe mimari kons-trüksiyonlar biçiminde yapılmaya başlanan altlığının somut sertliğinden koparmayı amaçlıyordu. XIX. yy.'da aydınlatma tekniğindeki gelişme, havai fişeğin etkisini azalttı. Havagazı ve elektrik (akkor fila-manlı lambadan çok daha önce bulunan ark lambası), kamu binalarına, bazen beklenmedik bir görünüm verdi. Uluslararası fuarlar, ışıklı gece şenliklerini çoğalttı; 1889'dan başlayarak çağlayan ve fıskiyeler, ışıklandırılarak görkemli bir havaya büründü. XX. yy.'da çok güçlü projektörler sayesinde, alanlar, önemli yapılar aydınlatılmakta ve dekorunu tarihsel anıtların oluşturduğu "ses ve ışık" gösterileri yapılmaktadır.
***8212;Oto. Eskiden arabalarda aydınlatma bir karayolları trafik yasasıyla kurallara bağlanmıştı; önde bir ya da iki, arkadaysa en az bir kırmızı lambası olmayan araba hava karardıktan sonra trafiğe çıkamazdı.
Günümüzde araçların arkasında gece açık havada 150 m'den görülebilen ve göz almayan kırmızı ışıklı iki stop lambası bulunması zorunludur. Öndeyse diğer sürücülerin gözlerini kamaştırmayan ve sarı ya da beyaz ışık veren sadece iki farın yer alması gerekir; bu ışıkların da gece açık havada 150 m'den görülmesi istenir. Ayrıca yolu rahatça aydınlatan iki sarı ışıklı sis lambası bulunur. Araçları aydınlatma donanımı eskiden beri belli kurallara bağlıdır. Günümüzde her ülkede görülen kimi değişiklikler dışında bu kurallar uluslararası bir nitelik kazanmıştır. ( - ***8212;Tavukç. Özellikle günlerin kısaldığı güz ve kış aylarında, verimi normal düzeyde sürdürebilmek amacıyla günde 13-14 saat aydınlık sağlamak için kümesler elektrikle ya da başka bir yolla aydınlatılır. (Gerektiğinde yeni gelişmekte olan hayvanlarda büyümeyi, verim durumundaki-lerde de verimi hızlandırmak için tekniğine uygun olarak daha uzun süreler için de aydınlatma yapılabilir. Genellikle aydınlatma için kümeslerde 20 m2'lik alan için tabandan 2 m yükseklikte 60 vatlık bir ampul kullanılır.)
kaynak:2-cilt:2
__________________
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları
NuveRadyo Linki
Flatcast Tema Yapımı
Photoshop Dersleri Linki
Corel Draw Dersleri Linki
Corel PHOTO-PAINT Dersleri
|Tags|
|aydınlatma|
|Seçenekler|
|Stil|


Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 19:18 .