DSM-IV’de diğer duygudurum bozukluktan başlığı altında, (1) Genel tıbbi bir duruma bağlı duygu durum bozukluğu, (2) Madde kullanımı ile ilgili duygu durum bozukluğu, (3) Başka yerde sınıflandınlamayan duygudurum bozukluğu olmak üzere üç bölüm İncelenmektedir.
Genel Tıbbi Bir Duruma Bağlı Duygudurum Bozukluğu
Duygudurum bozukluğunun genel tıbbi bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı olarak ortaya çıktığına hükmedilen durumlarda bu tanı konabilir. Duygudurum bozukluğunun, majör depresif, manik, hipomanik ya da mikst tip bir epizod ölçütlerinde olması gerekmemektedir. Bu durumlarda depresif, manik ya da mikst özellikli bir duygudurum epizodundan söz edilir.
Genel tıbbi bir duruma bağlı duygudurum bozukluğu tanı ölçütleri.
Siklotimik bozukluğun DSM-IV’e göre tanı ölçütleri.
-Hipomanik belirtilerin ve majör depresif epizod ölçütlerini doldurmayacak kadar hafif depresif belirtilerin, en az 2 (çocuk ve ergende en az 1) yıl süreyle çok sayıda sergilenmiş olması
-Bu 2 yıl içerisinde A ölçütlerine uymayan sürekli bir iyilik döneminin 2 aydan fazla sürmemesi
-İlk 2 yıl içerisinde manik, karışık tip ve majör depresif bir epizod ortaya çıkmaması Not: İlk 2 (çocuk ve ergende 1) yıllık böyle bir dönem ardından manik ya da karışık tip bir epizod tabloya eklenirse tanı siklotimi ve ikiuçlu-l bozukluğuna çevrilir. Eğer bu 2 yıllık dönem ardından majör depresif bir epizod tabloya eklenirse tanı siklotimi ve ikiuçlu-ll bozukluğuna çevrilir.
-Duygudurum epizodları şizoaffektif bozukluğa uymamaktadır ve şizofreni, şizofreniform bozukluk, delüzyonel bozukluk ya da bir yerde sınıflandırılmayan psikotik bozukluk üzerine eklenmememiştir.
-Belirtiler bir maddenin (örn. kötüye kullanılan bir madde ya da ilaç) ya da genel tıbbi bir hastalığın (örn. hipertiroidi) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.
-Belirtiler sosyal, iş ya da diğer önemli alanlarda klinik olarak anlamlı bir rahatsızlık ya da bozulmaya neden olmaktadır.
Madde Kullanımına Bağlı Duygudurum Bozukluğu
Burada yine belirgin bir duygudurum bozukluğu bulunmaktadır ve bu bozuklun bir madde kullanımının doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı olduğuna hükmedilmektedir. Burada söz konusu olan, bir maddenin kötüye kullanımı, bir toksin ya da ilaç etkisi ya da bunların entoksikasyon yoksunluğu olabilir. Yine duygudurum bozukluğunun, majör depresif, manik, hipomanik ya da miks tip bir epizod ölçütlerinde olması gerekmemektedir. Bu durumlarda depresif, manik özellikli bir duygudurum epizodundan söz edilir. Entoksikasyon ya da yoksunlukla ilişkili olduğu yargısına varılmışsa, ‘entoksikasyon başlangıçlı’ ya da ‘yoksunluk başlangıçla şeklinde belirleyici kullanılabilir.
AYIRICI TANI
Deliryuma ya da demansa sınırlı kalan bir duygudurum bozukluğunda diğer duygudurum bozukluklarına ilişkin tanılar konmamaktadır. Majör depresif bozukluk, ikiuçlu-I ve II bozuklukları uyum bozuklukları ile ayırıcı tanı için de diğer tanı Ölçütlerini göz önünde tutmak gerekir.
Başka Bir Yerde Sınıflandınlamayan Duygudurum Bozukluğu
Bu kategori, herhangi bir özgül duygudurum bozukluğu ölçütlerine uymayan ve başka bir yerde sınıflandırılamayan iki uçlu ya da depresif bozukluklar kategorileri arasında da bir seçim yapılamayan duygudurum bozuklukları için rezidüel bir kategori niteliğindedir. Örneğin, akut ajitasyon gibi.
Genel tıbbi bir duruma bağlı duygudurum bozukluğunun DSM-IV’e göre tanı ölçütleri
-Belirgin ve sürekli bir duygudurum bozukluğunun klinik tabloda ön planda olması ve şu belirtilerden en az 1’inin varlığı ile belirlenmesi:
(1) Depresif duygudurum ya da hemen hemen tüm aktivitelere ilgi ya da zevkte önemli bir azalma
(2) Yükselmiş, öforik, irritabl ya da grandiyöz duygudurum
-Anamnez, fizik muayene ya da laboratuvar bulgularının, duygudurum bozukluğunun genel I bir tıbbi bozukluğun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı olduğunu işaret etmesi
-Duygudurum bozukluğunun başka bir mental bozukluk ile daha iyi açıklanamıyor oluşu (öm. genel tıbbi bir bozukluğu olma stresine tepkisel, depresif özellikli bir uyum bozukluğu gibi) j
-Bu bozukluğun yalnızca bir deliryum süresince ortaya çıkıyor olması.
-Belirtilerin sosyal, iş ya da önemli başka bir işlev alanında anlamlı bir zorlanma ya da bozulmaya yol açması.
Madde kullanımına bağlı duygudurum bozukluğunun DSM-IV’e göre tanı ölçütleri.
-Belirgin ve sürekli bir duygudurum bozukluğunun klinik tabloda ön planda olması ve şu belirtilerden en az 1’inin varlığı ile belirlenmesi,
(1) Depresif duygudurum ya da hemen hemen tüm aktivitelere ilgi ya da zevkte önemli bir azalma.
(2) Yükselmiş, öforik, irritabl ya da grandiyöz duygudurum
-Anamnez, fizik muayene ya da laboratuvar bulgularının şunlardan birisini göstermesi:
(1) A ölçütleri madde entoksikasyonu ya da yoksunluğundan sonraki 1 ay içerisinde ortaya çıkmıştır
(2) Kullanılan madde söz konusu bozukluk ile etyolojik bir ilişki göstermektedir,
-Söz konusu bozukluk, madde ile oluşturulmayan bir duygudurum bozukluğu ile daha iyi açıklanamıyor olmalıdır. Bunun kanıtları şöyle sıralanabilir: Duygudurum bozukluğu madde ya da ilaç kullanımından önce başlamıştır/ciddi bir entoksikasyondan ya da maddenin ani kesiminden sonra uzun bir sürede (bir ay kadar) hâlâ devam etmemektedir/ya da bu maddenin kullanılan miktarı ya da süresiyle bağdaşmayacak bir şiddette değildir/madde kullanımından bağımsız bir duygudurum bozukluğunun (örn. yineleyici majör depresif epizodlar) varlığını gösteren bir kanıt yoktur
-Bozukluk yalnızca bir deliryum süresince sergileniyor değildir.
-Belirtiler sosyal, iş ya da önemli başka bir işlev alanında anlamlı bir zorlanma ya da bozulmaya yol açmaktadır.
Not: Madde entoksikasyonu ya da yoksunluğu tanıları yerine madde kullanımına bağlı duygudurum bozukluğu tanısı konabilmesi için, duygudurum belirtilerinin bir entoksikasyon ya da yoksunlukta rastalanabilecek düzeyin üzerinde olması ve ayrı bir klinik ilgiyi gerektiriyor olması gerekir.