OSAKA öncesi son durum ne ?
OSAKA öncesi son durum ne ?
G-20 zirvesi 28'inde başlıyor ve liderlerin konuşacağı konular biriktikçe birikiyor. Dün de belirttim: Seçim bitti, gecikmeli olarak asıl meselelere döndük. ABD ile ilişkilerden Doğu Akdeniz'e kadar bir çok madde var. İran gerginliği zirve yaptı diyebilirim.
Elbette bizim öncelikli konumuz Türkiye ve ABD ilişkileri. Tecrübeli kişilerden edindiğimiz bilgileri paylaşayım: Amerikan silah lobisi Washington'da oldukça ciddi para harcayarak, Rus Silah sistemlerini satın alanlara karşı ABD'nin yaptırım uygulaması için bir kampanya yapıyor. Amaç, Türkiye ve Hindistan gibi önemli ülkelerin Ruslardan silah alarak diğer ülkelere "kötü örnek" olmasını önlemek. Sadece bu mesele için harcanan para, herhangi bir ülkenin ABD'de tanıtım yapmak için ayırdığı kaynağın en az 10 katı diyebilirim.
Tüm gerginliğe rağmen şaşırtıcı bir bilgiyi paylaşmak istiyorum: CAATSA Yasası doğrudan bir ülkeyi hedef almıyor. Kişileri ve kurumları hedef alıyor. Yani en başından beri "Türkiye'ye yaptırım uygulanacak" şeklindeki söylemler doğru değil. Ancak, S-400 silah sistemlerinin satın alınmasına aracılık etmiş finans kurumları ve diğer kurumlar ile personeli bu yasa kapsamında çeşitli yaptırımlara uğrayabilir. ABD Başkanı'nın, bu yaptırımları süreli olarak erteleme yetkisi var.
Geçen haftaya kadar CAATSA kapsamında yaptırım uygulanması için ABD Başkanı'na her yönden baskı yapılırken birkaç talihli gelişme oldu diyebilirim:
Önce İran ve ABD arasında gerginlik zirve yaptı. Sonra Türkiye'de seçimler kazasız belasız sonra erdi. Tüm bunlar olup biterken, Türkiye tutuklu olan ABD konsolosluk çalışanını serbest bıraktı. Ne kadar doğrudur bilmem ama, Trump'ın damadı Kushner Türkiye'ye gelerek önemli kişi ve kurumlarla görüşme yaptığı da söyleniyor.
"CAATSA'daki erteleme yetkisini Trump kullanacak mı ?.."
Aslına bakılırsa, İran'la başlayan gerginlik, Başkan TRUMP'ın "ABD çıkarlarını" bahane ederek, Türkiye'deki kişi ve kurumlara yaptırım uygulanmasını erteleme gücü verebilir. Eğer İran'a bir operasyon yapılacaksa Türkiye ile riskli bir sürtüşmenin içine girmenin yanlış olacağı düşünülüp, "bu meseleye sonra bakarız" denilebilir. Ancak Trump'ın güç aldığı Amerikan Silah Lobileri sadece beyaz Saray'da değil, Pentagon ve Dış İşlerinde de güçlüler. Bunu da unutmayalım.
Tekrar hatırlatayım: CAATSA Yasası hiçbir ülkeye yaptırım uygulama içermiyor. Kişi ve Kurumlara yaptırım uygulamak üzere kaleme alınmış bir yasa bu. İstanbul Seçimi öncesinde "ABD Türkiye'ye yaptırım uygulayacak" şeklinde sarf edilen sözlerin iç siyaset amaçlı kullanıldığı anlaşılıyor.
Prof. Dr. Emre Alkin