?lk do?umunu gerçekle?tirecek bir anne aday?ysan?z ve bu konuda doktorunuzla konu?mad?ysan?z, siz de ülkemizdeki do?um için vajinas? rutin olarak kesilecek %90’l?k kad?n grubuna dahil olabilirsiniz. Normal do?um için kesi, t?bbi terimiyle epizyotomi yap?lmas? doktorlar?m?z?n rutin bir uygulamas?d?r. “Ben normal do?umda kesi olmas?n? tercih etmiyorum” dedi?inizde hepsinin verdi?i cevap ayn?d?r. “Kesmezsem daha kötü y?rt?l?r, makata kadar düzensiz y?rt?klar olur, estetik olarak çok kötü görünür, çi?ini tutamazs?n, ben keseyim sonra düzgün bir ?ekilde güzelce dikerim…” Biz art?k bu cümlelerin do?ru ve bilimsel olmad???n? biliyoruz!
Kesisiz do?um için ne yapmal?, nelerden kaç?nmal??
1- Doktorunuz “Bana ne ben keserim, kesmezsem daha kötü y?rt?l?rs?n, çok güzel keserim, bir de güzel dikerim” diyorsa ve sizin için epizyotomi hassas bir konuysa, hiç durmay?n hemen doktorunuzu de?i?tirin! Normal do?um kesisi bebek do?arken son anda verilen bir karard?r. Doktor anneyi do?umda destekler, spontan ?k?nmas?na ve aktif do?uma izin verir, bebe?in sa?l??? yerindeyse h?zl? bir do?umhane süreci ya?anmaz. Anneye, bebe?e ve zamana sayg? gösteren, annenin do?urma gücüne inanan ve rutin olarak epizyotomi uygulamayan doktorlar bulursan?z normal do?umda kesi olma olas?l???n?z oldukça azalacakt?r.
2- Aktif do?umhane süreci epizyo ve perinede y?rt?k olma olas?l???n? azalt?r. ?lla do?um masas?nda do?urmak zorunda de?ilsiniz. Orada do?umun kontrolü neredeyse tamamen doktorun elindedir. O masa sizin rahat rahat do?urabilmeniz için de?il, doktorun olan biteni e?ilip bükülmeden apaç?k görmesini ve h?zl?ca müdahale etmesini kolayla?t?rmak için oradad?r. Do?um masas? da ülkemizde rutinle?mi? bir do?um gelene?i olmu?tur. Oysa siz bedeninizi dinleyerek ve zaman zaman sakin ve güven veren sözcüklerle yönlendirilerek do?urmak için en rahat pozisyonu bulabilirsiniz. Eskiden anneannelerimiz çömelerek, dört ayak pozisyonunda bebeklerini dünyaya getirirlermi? ve çok da do?ru yaparlarm??. Sizde dört ayak, diz üstü ya da yan yatarak bebe?inizi do?urabilirsiniz. Baz? hastanelerde do?um taburesi de mevcuttur. Doktorunuza sorun belki de kullan?yordur.
3- Do?um sürecinde kesintisiz profesyonel destek almak epizyo ve y?rt?k oran?n? dü?ürür. Bir douladan kesintisiz destek almak do?um sürecinizde gev?emi? ve sakin olman?z?, bedeninize odaklanman?z? ve güven içinde bir do?um süreci geçirmenizi sa?lar. Do?um öncesi size ö?retti?i nefes, ilaç d??? a?r?yla ba?etme yöntemleri ve do?um sürecine yard?mc? pozisyonlar epidural kullanma ihtimalinizi oldukça dü?ürecektir. Dolay?s?yla epizyotomi olma ihtimaliniz de buna ba?l? olarak dü?er.
4- Do?umda epidural analjezi, vajinal kesi oran?n? ve perine bölgesinin kendili?inden y?rt?lma oran?n? artt?r?r. Epidural yap?ld???nda ?k?nma hissiniz azalabilir. Eskisi kadar yüksek dozlarda yap?lmasa da benim tecrübelerim bir müdahalenin çorap sökü?ü gibi di?erlerini de arkas?nda getirdi?i yönünde. Epidural ald???n?zda otomatik olarak do?um masas?nda ?k?n?rs?n?z ve muhtemelen karn?n?zdan bir ebe ya da hem?ire bast?rarak bebe?inizi do?urman?za destek olur. Epiduralli do?umlarda vakum kullan?m? oldukça fazlad?r ve vakum için epizyo aç?l?r. Ve size anlatt???m üstten bas, altyan çek modeli normal do?umlarda bebek d??ar? çok h?zl? ç?kaca??ndan zaten epizyo aç?l?r.
5- Anneye “?imdi derin bir nefes al ve nefesini içinde tutarak ve hiç ses ç?kartmadan sanki büyük tuvaletini yap?yormu? gibi ?k?nnnn” denirse epizyotomi ve kendili?inden olu?an y?rt?k riski artar. Böyle bir ?k?nma perine bölgesinde fazlaca bask? yarat?r ve anne bedenini de?il ba?ka bir insan? dinleyerek ?k?nmaya çal???r. Annenin bebe?ini do?urmas? için nefesini tutmas?na gerek yoktur. Spontan olarak içinden nas?l geliyorsa öyle ?k?nabilir ki zaten ?k?nma hissi durdurulamayan, içinden f??k?ran bir histir. Zaman zaman nefes kaç?rarak, zaman zaman tutarak ama içinden geldi?i gibi ?k?nacakt?r. Bu spontanl?k içinde doktorun süreci iyi yönetmesi, anneyi aceleci davrand??? s?rada yava?latmas? büyük önem ta??r. Bebe?in ba?? taçlan?rken kendinizi kontrol etmeli ve bebe?i f?rlatmamal?s?n?z. Belki önceden dokrotunuzdan o s?rada size yava?laman?z?, bebe?in ba?? görünürken ?k?nmaya biraz ara vermenizi hat?rlatmas?n? söyleyebilirsiniz. Unutmay?n kontrol sizde ama deste?e ihtiyac?n?z da olabilir.
6- Suda do?um y?rt?k ve epizyotomi oranlar?n? azalt?r. Yap?lan baz? çal??malar suda do?umun perine bölgesinde kendili?inden olu?an y?rt?klar? azaltt??? ve zaten suyun içinde doktorun müdahalesi olamad??? için epizyotomi oran?n? da dü?ürdü?ü gerçe?ini söyler. Il?k suyun içindeki anne gev?er, do?um sürecini daha rahat geçirir. Suyun a?r? kesici özelli?i sayesinde konforlu bir aç?lma dönemi, yine konforlu ve spontan bir do?umu ard?ndan getirir. Do?ru zamanda suya girilir ve anne güzel takip edilirse su, do?um süresini de k?salt?r. Suda do?um yapmasan?z bile aç?lma süresince suyun rahatlat?c? etkisinden du?a ya da havuza girerek yararlanabilirsiniz.
7- Kegel egzersizi ve perine masaj? kendili?inden olu?an y?rt?k ve normal do?um kesisi oran?n? azalt?r. Kegel egzersizi ile güçlü ve esnek perine kaslar?na kavu?ursunuz ve do?um için bu oldukça önemlidir. Hamilelik sürecinizde kegeli ö?renip hayat?n?za kat?n. Bu hem do?um için en çok da do?um sonras? perine kaslar?n?n toparlanmas? için oldukça önemlidir. Perine masaj?na gelince; kimi çal??malar masaj? yapman?n epizyotomi ve kendili?inden olu?abilecek y?rt?k oranlar?n? dü?ürdü?ünü, kimi çal??malarsa bir fark yaratmad???n? gösteriyor. Size ve bebe?e bir zarar? olmad???na göre denemekten bir zarar gelmez.
8- Hamilelik süresince iyi beslenme perineyi do?uma haz?rlar. Gebelikte ya?anan hormonal de?i?ikler rahim a?z?n? ve perine dokular?n? da etkiler. Yeterli protein al?m?, E vitamini, f?nd?k ve tohumlar gibi k?sa zincir ya? asitleri içeren besinler, so?uk pres ya?lar, her türlü fasulye çe?idi, omega 3 ve omega 6, somon ve ton ba?ta olmak üzere bal?k yemek perine bölgesini do?uma haz?rlar.
9- Do?uma haz?rl?k e?itimi alm?? annelerin normal do?um kesisi riski azal?r. Bu anneler art?k Türkiye’nin do?umhane gerçeklerini ö?renmi?lerdir, do?um tercihlerini belirlemi? ve doktorlar?yla sa?l?kl? bir diyalo?a girmi?lerdir. Nefes tekniklerini, ?k?nma yöntemlerini ö?renmi?er ve en önemlisi içlerindeki do?urganl?kla tan??m??lard?r. Do?umu yapan?n doktor de?il, kendilerinin olaca??n?n fark?nda, hamilelik sürecini iyi de?erlendirerek bebeklerinin do?um gününe haz?rlanm??lard?r.
Dünya Sa?l?k Örgütü (WHO) normal do?umlarda epizyotomi için %10 gibi dü?ük bir oran öneriyor. Bizde ise ilk do?umunu yapm?? kad?nlar?n neredeyse hepsine epizyo aç?l?yor ve ço?u kad?n ba??na böyle bir?eyin gelece?inden habersiz ya da bunu sa?l?kl? ve normal san?yor. Neden belki de hiç zarar görmeden ya da birinci derece y?rt?kla bebe?imizi do?uracakken gereksiz yere, belki y?rt?k olur diye kesilelim? ?imdi baz?lar?n?z? duyar gibi oluyorum. “Benim arkada??m?n ba??na söyle bir?ey geldi, böyle y?rt?k oldu” falan filan. Ben de size sorar?m o zaman yukar?da yazd?klar?m? denemi? mi? Nas?l bir do?um süreci geçirmi?? Desteklenmi? mi? Yatarak m? do?um yapm??? Karn?na basm??lar m?? Vakum kullanm??lar m?? Ik?n ?k?n diye ba??rm??lar m?? Çok h?zl? m? olmu? do?um?
Do?um i?i sevgi i?idir. Do?uran anneye sayg? ve sevgiyle yakla??lmal? ve anne her ?artta desteklenmelidir. Bir insan?n dünyaya gelme dakikalar?na sayg? gösterilmeli; yava?, sakin, mahremiyet dolu bir ortam yatar?lmal?d?r. Ve en önemlisi bu imkanlar maddi imkanlar gözetilmeksizin her kad?na tan?nmal?d?r. Do?um da ölüm gibi bir geçi?tir ve bu sürecin terörize olmas? dünyaya gelen bireyin ve do?uran kad?n?n hayat?n? derinden etkiler.
Bu yaz? 16.07.2014 tarihli HT Hayatta yay?nlanm??t?r.