Kaliforniya merkezli San Francisco Chronicle gazetesinde kentsel tasarım yazıları yayımlanan John King, hazır 2010'a başlamışken son on yılın mimarlık eğilimlerini sıralıyor. İşte başlıklar: 1. Sürdürülebilirlik; 2. Yüksek-Daha Yüksek Binalar; 3."İkon"; 4. Cam; 5. Yıldız Mimarlık (Starchitecture); 6. Kütüphaneler; 7. Yapay Şehircilik; 8. Modern
Kaliforniya merkezli San Francisco Chronicle gazetesinde kentsel
tasarım yazıları yayımlanan John King, hazır 2010'a başlamışken
son on yılın mimarlık eğilimlerini sıralıyor. King'in
Kaliforniya odaklı "eğilim listesi"ni oluşturan başlıklar, dünyanın herhangi bir
ülkesinden örnekler verebileceğimiz tanıdıklıkta terimlerden oluşuyor.
İşte başlıklar: 1. Sürdürülebilirlik; 2. Yüksek-Daha
Yüksek Binalar; 3."İkon"; 4. Cam; 5. Yıldız Mimarlık (Starchitecture); 6.
Kütüphaneler; 7. Yapay Şehircilik; 8. Modern Mimari Nostaljisi; 9. Akıllı
Büyüme; 10. Yüksek Tasarım Ürünü Ekonomik Konutlar
"İnşaat sektörü
hızını giderek kaybederken ve tasarım şirketleri elemanlarını bir bir işten
çıkarırken, birkaç yıl öncesinin Büyük Planları da -ikonik müzeler, stratosfere
varan kuleler- raflardan tozun dijital muadilini topluyor" sözleriyle yazısına
başlıyan John King sonrasında şöyle bir öykülemeye gidiyor: "Öyle bir dönem oldu
ki, mimarlık her zaman olduğundan daha çekici ve daha moda bir şey haline geldi;
çoğunlukla da üç boyutlu bir pazarlama aracı muamelesi gördü. Hatta üzerinde
yaşadığımız dünyayı şekillendiren, çevre ve kent kültürüne uzun süreli etkileri
olan bir sanat biçimi."
Bu saptamadan yola çıkanKing, mimarlık dünyasının geçirdiği bu 'gerilim'li 10
yıla özgü 10 eğilimi sıralıyor:
1.
Sürdürülebilirlik: Önceleri bir yan hareketten ibaret olan bu "çevre
dostu olma arayışı", tasarıma dayalı meslekler tarafından kucaklandı.
Kaliforniya Bilim Akademisi'nin "yaşayan çatısı" gibi üst düzey hareketlerle de
desteklenince, rakip mimarlar da benzerini uygulama zorunluluğu hissettiler.
Tabii burada abartılı tanıtım kampanyasının rolü yadsınamaz. Ama bunun geleceğin
akımı olduğu da kuşkusuz, nitekim yaygınlaştı.
2. Yüksek-Daha
Yüksek Kuleler: New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin korkunç
yıkımının ardından, mimarlık âlimleri gökdelen çağının sona erdiğini ilan
etmişti. Ardından gökdelen çılgınlığı büyük bir yükselişe geçti. Bunun en
abartılı örneği de 4 Ocak 2009'da resmi açılışı yapılan 828 metrelik Burj Dubai
(yeni adıyla Burj Khalifa).
3. "İkon": 2007 yılında San
Francisco'da bir yarışma düzenlenerek katılımcılardan "kentin siluetini yeniden
tanımlayacak ikonik bir yapı" tasarlamaları istendi. Yarışmanın galibi Transbay
Terminali'ne yapılması düşünülen 305 metrelik dikilitaş oldu. Projenin uygulanıp
uygulanmayacağını ekonomik durum belirleyecek.
4. Cam:
Son son dikilen kuleler arasında granitin modasının geçtiği ve eğilimlerin
farkında olan mimalar ile gayrimenkul geliştiricileri arasında bu kez
"cam"ın moda bir söz haline geldiği görülüyor. Aslında bunun bile eskimekte
olduğu söylenebilir; teknolojinin sağladığı olanaklarla, ultra saydamdan kızıl
maviye kadar uzanan çeşitlemeler yaratılıyor.
5. Yıldız
Mimarlık (Starchitecture): Dünya Ticaret Merkezi'nin yeri
için düzenlenen mimari tasarım yarışmasını Daniel Libeskind'in kazanmasının
ardından "yıldız mimar" teriminin kullanımı yaygınlık kazandı. Frank Gehry'nin
2005'te popüler çizgi dizi "The Simpsons"da görünmesiyle birlikte de tavan
yaptı. Geçtiğimiz on yılın sonunda, tüm büyük ölçekli kentlerin bir "yıldız"
mimar tarafından yapılmş, reklam kokusu içeren -çoğunlukla da "ikonik" sonuçlar
doğurmayan, hatta tuhaf denilebilecek- binaları oluştu.
6.
Kütüphaneler: King, her ne sebeple olursa olsun - modası geçmiş eski
hizmetleri sunma, milli gurur kaynağı olma vb- , kentlerde küçüklü büyüklü
yeni kütüphanelerin açılmaya devam ettiğini belirtiyor. (Türkiye'de bu eğilim
pek görünür olmasa da, özel sektörün kültür endüstrilerine yönelmesi ile
birlikte yeni müzeler ve kültür merkezleri açılıyor. Bunlara bağlı kütüphaneler
veya bu eğilimin enerjisiyle yeni bağımsız kütüphanelerin açılması söz
konusu.)