Antik Yunancadaki ἀ- (a-, “olumsuzluk öneki”) + πρᾶξις (prâxis, “eylem”) + –ία (-ía, Soyut isim soneki) → ἀπραξία (apraxía, “hareketsizlik”)
Motor veya duyusal bozukluk olmadığında koordineli hareketler gerçekleştirme veya nesneleri manipüle etme yeteneğinin tamamen veya kısmen kaybı; Özellikle, bir motor planlama bozukluğu.
Apraktik; Apraksi ile ilgili.
Apraksi, tanınabilir herhangi bir temel motor veya duyusal eksiklik olmadan ve hareketin yürütülmesine yönelik anlayış veya hafızada herhangi bir bozulma olmadan, hedefe yönelik veya amaçlı bir şekilde hareket etme yeteneğinin (praksi) doğuştan veya edinilmiş kaybıdır.
Ayrıca bakınız: Dispraksi
Neden
Apraksi, örneğin felç veya beyin tümörü nedeniyle veya nörodejeneratif hastalıklar bağlamında merkezi sinir sisteminde yapısal hasardan kaynaklanır. Lezyonun bulunduğu bölgeye bağlı olarak farklı apraksi formları tanımlanmıştır.
Patofizyoloji
Apraksi, hareket etme niyetindeki, hareket dizisinin kavranmasındaki ve hareket unsurlarının seçimindeki bozukluklara dayanır. Ayrıca, hareket unsurlarının zamansal veya uzamsal sıralamasında, hareket planlamasında ve eylemin başlatılmasında hatalar meydana gelebilir. Bunlar, amaca yönelik ve amaca uygun hareketlerin azalmasına ve çevresel koşullara adaptasyonun azalmasına neden olur.
Dört temel eksiklik arasında bir ayrım yapılmaktadır:
kusurlu uzamsal sıralama: hareketler distal yerine proksimal olarak üretilir, sonuç olarak hareketlerin etkileşimi bozulur
kusurlu zamansal sıralama: bu, örneğin hareketin başlatılmasını, hareketin akışını ve hareketlerin doğru sıralanmasını etkiler; sol hemisfer bozuklukları durumunda, tipik olarak harekete gecikmiş tepkiler vardır
uzaysal-zamansal ayrışma: örneğin, korpus kallozum lezyonları uzaysal-zamansal hareket temsillerinin ayrılmasına yol açar
Kusurlu vücut şeması: hareketleri ve jestleri taklit edememeye yol açar.
Semptomatoloji
Apraksi karmaşık, istemli hareket kalıplarını etkiler. Yüz ifadelerini, konuşmayı, jestleri veya alet kullanımını etkileyebilir. Aprakside hareketliliğin kendisi korunur, yani felç yoktur. Kasların tonusunda da herhangi bir değişiklik olmaz.
Altta yatan kusura ve ortaya çıkan semptomlara bağlı olarak, aşağıdakiler arasında bir ayrım yapılır:
- düşünsel apraksi: bir hareket tasarımı oluşturamama ön plandadır; doğru bireysel hareketler doğru şekilde birleştirilemez
- ideomotor apraksi: hareket fikrinin ilgili kas gruplarının uygun innervasyon modellerine dönüştürülmesi mümkün değildir, yani bireysel hareket unsurları zaten yanlış gerçekleştirilmektedir.
- Ekstremite kinetik apraksisi: kinetik hafıza kaybı, yani kontralezyonel ekstremitede hareketlerin tam olarak uygulanması bozulurken, bireysel hareketlerin seçimi ve düzenlenmesi bozulmamıştır.
Teşhis
Apraksiyi teşhis etmek için çeşitli testler mevcuttur:
- Düsseldorf Apraksi Testi (DAXT)
- İdeomotor ve düşünsel apraksiyi test etmek için Berlin Apraksi Testi (BAXT)
- Yüz apraksisi için De-Renzi apraksi testi
- Goldenberg’e göre taklit testi