İçindekiler
Yüksek kan basıncı nedir?
Yüksek tansiyon veya hipertansiyon, tansiyonunuz sağlıksız seviyelere yükseldiğinde ortaya çıkar. Kan basıncı ölçümünüz, kan damarlarınızdan ne kadar kan geçtiğini ve kalp pompalarken kanın karşı karşıya kaldığı direnç miktarını dikkate alır.
Dar arterler direnci arttırır. Arterleriniz ne kadar darsa, tansiyonunuz o kadar yüksek olur. Uzun vadede, artan basınç kalp hastalığı da dahil olmak üzere sağlık sorunlarına neden olabilir.
Hipertansiyon tipik olarak birkaç yıl boyunca gelişir. Genellikle herhangi bir belirti fark etmezsiniz. Ancak semptomlar olmasa bile, yüksek tansiyon, özellikle beyin, kalp, gözler ve böbreklerde kan damarlarınıza ve organlarınıza zarar verebilir.
Erken teşhis önemlidir. Düzenli tansiyon ölçümleri size ve doktorunuza herhangi bir değişiklik fark etmenize yardımcı olabilir. Kan basıncınız yükselirse, doktorunuz değerlerinizin yükselip yükselmediğini veya normal seviyelere düşüp düşmediğini görmek için birkaç hafta boyunca kan basıncınızı kontrol etmenizi isteyebilir.
Hipertansiyon tedavisi hem reçeteli ilaçları hem de sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerini içerir. Durum tedavi edilmezse, kalp krizi ve inme gibi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Hipertansiyon belirtileri nelerdir?
Hipertansiyon genellikle sessizce ilerler. Birçok insan herhangi bir semptom yaşamaz. Semptomların belirginleşmesi ve durumun ciddi seviyelere ulaşması yıllar hatta on yıllar alabilir. O zaman bile, bu belirtiler diğer sorunlara atfedilebilir. Şiddetli hipertansiyon belirtileri şunları içerebilir:
baş ağrıları, nefes darlığı, burun kanaması, baş dönmesi, göğüs ağrısı, görmekte değişiklikler, idrarda kan
Bu belirtiler derhal tıbbi yardım gerektirir. Hipertansiyonu olan herkeste görülmezler, ancak bu durumun bir belirtisinin ortaya çıkmasını beklemek ölümcül olabilir.
Hipertansiyonunuz olup olmadığını bilmenin en iyi yolu düzenli tansiyon ölçümü yaptırmaktır. Çoğu doktor her randevuda bir tansiyon ölçümü yapar.
Yüksek tansiyonun sebepleri nelerdir ?
İki tip hipertansiyon vardır. Her türün farklı bir nedeni vardır.
Birincil (Primer) hipertansiyon
Bu tür hipertansiyon, zamanla tanımlanabilir bir neden olmadan gelişir. Çoğu insan bu tür yüksek tansiyona sahiptir.
Hangi mekanizmaların kan basıncının yavaşça artmasına neden olduğu ile ilgili araştırmalar hala belirsiz. Faktörlerin bir kombinasyonu rol oynayabilir. Bu faktörler şunları içerir:
Genler: Bazı insanlar genetik olarak hipertansiyona yatkındır. Bu, gen mutasyonlarından veya ebeveynlerinizden miras kalan genetik anormalliklerden olabilir.
Fiziksel değişiklikler: Vücudunuzdaki bir şey değişirse, vücudunuzda sorunlar oluşabilir. Yüksek tansiyon bu sorunlardan biri olabilir. Örneğin, yaşlanma nedeniyle böbrek fonksiyonunuzdaki değişikliklerin vücudun doğal tuz ve sıvı dengesini bozabileceği düşünülmektedir. Bu değişiklik vücudunuzun kan basıncının artmasına neden olabilir.
Çevre: Zamanla, fiziksel aktivite eksikliği ve zayıf beslenme gibi sağlıksız yaşam tarzı seçimleri vücudunuza zarar verebilir. Yaşam tarzı seçimleri kilo sorunlarına yol açabilir. Aşırı kilolu veya obez olmak hipertansiyon riskinizi artırabilir.
İkincil hipertansiyon
İkincil hipertansiyon sıklıkla hızlı bir şekilde ortaya çıkar ve primer hipertansiyondan daha şiddetli hale gelebilir.İkincil hipertansiyona neden olabilecek çeşitli durumlar şunlardır:
böbrek hastalığı
Obstrüktif uyku apnesi
konjenital kalp kusurları
tiroidinizle ilgili sorunlar
ilaçların yan etkileri
yasadışı uyuşturucu kullanımı
alkol kötüye kullanımı veya kronik kullanım
adrenal bez problemleri
bazı endokrin tümörler
Yüksek tansiyon teşhisi
Tansiyonunuz yükselirse, doktorunuz birkaç gün veya hafta boyunca daha fazla ölçüm yapmanızı isteyebilir. Sadece bir ölçümden sonra hipertansiyon tanısı nadiren verilir. Doktorunuzun sürekli bir sorunun kanıtını görmesi gerekir. Çünkü ortamınız, örneğin doktor ofisinde hissedebileceğiniz stres gibi durumlar artan kan basıncını artırabilir. Ayrıca, kan basıncı seviyeleri gün boyunca değişir.
Kan basıncınız yüksek kalmaya devam ederse, doktorunuz altta yatan sebepleri bulmak için muhtemelen daha fazla test yapacaktır. Bu testler şunları içerebilir:
idrar tahlili, kolesterol taraması ve diğer kan testleri, kalbinizin elektriksel aktivitesinin bir elektrokardiyogram ile test edilmesi (EKG) kalbinizin veya böbreklerinizin ultrasonu.
Bu testler doktorunuzun yüksek tansiyonunuza neden olan ikincil sorunları tanımlamasına yardımcı olabilir. Ayrıca yüksek tansiyonun organlarınız üzerindeki etkilerine de bakabilirler. Bu süre zarfında doktorunuz hipertansiyonunuzu tedavi etmeye başlayabilir. Erken tedavi kalıcı hasar riskinizi azaltabilir.
Yüksek tansiyon değerlerini anlama
İki değer kan basıncı ölçümünü oluşturur
Sistolik basınç: Bu ilk veya üst değerdir. Kalbiniz kan pompaladığında arterlerinizdeki basıncı gösterir.
Diyastolik basınç: Bu, ikinci veya alt değerdir. Bu, kalbinizin atımları arasında arterlerlerinizdeki basıncı gösterir.
Yetişkinler için kan basıncı ölçümleri :
Sağlıklı: Sağlıklı bir tansiyon değeri 120/80 milimetre cıvadan (mm Hg) azdır.
Yüksek: Sistolik değer 120 ile 129 mm Hg arasında ve diyastolik değer 80 mm Hg’den azdır. Doktorlar genellikle yüksek tansiyonu ilaçla tedavi etmezler. Bunun yerine, doktorunuz sayılarınızı azaltmaya yardımcı olmak için yaşam tarzı değişikliklerini teşvik edebilir.
Evre 1 hipertansiyon: Sistolik değer 130 ila 139 mm Hg arasında veya diyastolik değer 80 ila 89 mm Hg arasındadır.
Evre 2 hipertansiyon: Sistolik değer 140 mm Hg veya daha yüksektir veya diyastolik değer 90 mm Hg veya daha yüksektir.
Hipertansif kriz: Sistolik değer 180 mm Hg’nin üzerindedir veya diyastolik değer 120 mm Hg’nin üzerindedir. Bu aralıktaki kan basıncı acil tıbbi müdahale gerektirir. Kan basıncı bu kadar yüksek olduğunda göğüs ağrısı, baş ağrısı, nefes darlığı veya görsel değişiklikler gibi semptomlar ortaya çıkarsa, acil serviste tıbbi bakım gereklidir.
Tansiyon ölçümleri çocuklar ve gençler için farklıdır. Kan basıncını izlemeniz istenirse çocuğunuzun doktoruna çocuğunuz için sağlıklı aralıkları sorun
Yüksek tansiyon için tedavi seçenekleri.
Doktorunuzun sizin için en iyi tedavi seçeneğini belirlemesine yardımcı olan bir dizi faktör vardır. Bu faktörler, hangi tip hipertansiyonunuz olduğunu ve hangi nedenlerin tanımlandığını içerir.
Primer hipertansiyon tedavi seçenekleri
Doktorunuz size birincil hipertansiyon tanısı koyarsa, yaşam tarzı değişiklikleri yüksek tansiyonunuzu azaltmaya yardımcı olabilir. Yaşam tarzı değişiklikleri tek başına yeterli değilse veya etkili olmayı bırakırlarsa doktorunuz ilaç yazabilir.
İkincil hipertansiyon tedavi seçenekleri
Doktorunuz hipertansiyonunuza neden olan altta yatan bir sorunu tanımlarsa, tedavi bu diğer duruma odaklanacaktır. Örneğin, almaya başladığınız bir ilaç kan basıncının yükselmesine neden oluyorsa, doktorunuz bu yan etkiye sahip olmayan diğer ilaçları deneyecektir. Bazen, altta yatan nedenin tedavisine rağmen hipertansiyon kalıcıdır. Bu durumda, doktorunuz yaşam tarzı değişiklikleri geliştirmek ve kan basıncınızı düşürmeye yardımcı olacak ilaçlar yazacaktır. Hipertansiyon için tedavi planları genellikle değişir. İlk başta işe yarayan şey zamanla daha az yararlı olabilir. Doktorunuz tedavinizi geliştirmek için sizinle birlikte çalışmaya devam edecektir.
Yüksek tansiyon için ev uygulamaları
Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri, hipertansiyona neden olan faktörleri kontrol etmenize yardımcı olabilir. İşte en yaygın ev uygulamaları.
Sağlıklı bir diyet geliştirmek
Kalp-dostu bir diyet, yüksek tansiyonu düşürmek için hayati önem taşır. Kontrol altındaki hipertansiyonu yönetmek ve komplikasyon riskini azaltmak için de önemlidir. Bu komplikasyonlar arasında kalp hastalığı, inme ve kalp krizi bulunur.
Kalp sağlığı diyeti şunları içeren yiyeceklere odaklıdır:
meyve sebzeler
kepekli tahıllar
balık gibi yağsız proteinler
Fiziksel aktiviteyi arttırmak
Sağlıklı bir kiloya ulaşmak, fiziksel olarak aktif olmayı içermelidir. Kilo vermenize yardımcı olmanın yanı sıra, egzersiz stresi azaltmaya, kan basıncını doğal olarak azaltmaya ve kardiyovasküler sisteminizi güçlendirmeye yardımcı olabilir. Her hafta 150 dakika orta derecede fiziksel aktivite yapmayı hedefleyin. Haftada beş kez yaklaşık 30 dakika.
Sağlıklı bir kiloya ulaşmak
Aşırı kilolu veya obezseniz, kalp-dostu bir diyet ve artan fiziksel aktivite ile kilo vermek kan basıncınızı düşürmenize yardımcı olabilir.
Stresle başa çıkma Egzersiz stresi yönetmenin harika bir yoludur. Diğer aktiviteler de yardımcı olabilir.
Bunlar: meditasyon,derin nefes egzersizleri, masaj, kas gevşemesi veya yoga Bunların hepsi kanıtlanmış stres azaltıcı tekniklerdir. Yeterli uyku almak da stres seviyelerini azaltmaya yardımcıdır.
Daha sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek
Eğer sigara içiyorsanız, bırakmayı deneyin. Tütün dumanındaki kimyasallar vücudun dokularına zarar verir ve kan damarı duvarlarını sertleştirir. Düzenli olarak çok fazla alkol tüketiyorsanız veya alkol bağımlılığınız varsa, içtiğiniz miktarı azaltmak veya tamamen durdurmak için yardım alın. Alkol kan basıncını artırabilir.
Yüksek tansiyonu olan insanlar için diyet önerileri
Hipertansiyonu tedavi etmenin ve olası komplikasyonları önlemenin en kolay yollarından biri diyetinizdir. İşte hipertansiyonu olan insanlar için en yaygın diyet önerilerinden bazıları.
Daha az et, daha fazla bitki
Bitki bazlı bir diyet, süt ürünlerini ve etten aldığınız sodyum ve sağlıksız doymuş ve trans yağ miktarını azaltmak ve lif miktarını arttırmak için kolay bir yoldur. Yediğiniz meyve, sebze, yapraklı yeşillikler ve tam tahılların sayısını artırın. Kırmızı et yerine balık, kümes hayvanları veya sağlıklı yağsız proteinleri tercih edin.
Sodyumu azaltmak
Hipertansiyonu olan ve kalp hastalığı riski yüksek olan kişilerin günlük sodyum alımını günde 1.500 miligram ile 2.300 miligram arasında tutmaları gerekebilir. Sodyumu azaltmanın en iyi yolu taze yiyeceklere yönelmektir. Genellikle sodyum açısından çok yüksek olan restoran yiyeceklerini veya hazır ambalajlı yiyecekleri yemekten kaçının.
Tatlıları kesin
Tatlı bir şey istiyorsanız, şekerle tatlandırılmamış taze meyve veya az miktarda bitter çikolata yemeyi deneyin. Düzenli olarak bitter çikolata yemenin kan basıncını düşürebileceği düşünülmektedir.
Hamilelikte yüksek tansiyon
Hipertansiyonu olan kadınlar buna rağmen sağlıklı bebekler doğurabilir. Ancak hamilelik sırasında yakından izlenmez ve yönetilmezse hem anne hem de bebek için tehlikeli olabilir. Yüksek tansiyonu olan kadınların komplikasyon geliştirmesi daha olasıdır. Örneğin, hipertansiyonu olan hamile kadınlar böbrek fonksiyonlarında azalma yaşayabilir. Hipertansiyonu olan annelerden doğan bebeklerin doğum kiloları düşük olabilir veya erken doğabilir. Bazen gebelik sırasında hipertansiyon gelişebilir. Çeşitli yüksek tansiyon problemleri gelişebilir. Bebek doğduktan sonra durum genellikle kendini tersine çevirir. Hamilelik sırasında hipertansiyon geliştirmek, yaşamın ilerleyen dönemlerinde hipertansiyon geliştirme riskinizi artırabilir.
Preeklampsi
Bazı durumlarda, hipertansiyonu olan hamile kadınların hamilelikleri sırasında preeklampsi gelişebilir. Bu artmış kan basıncı durumu, böbrek ve diğer organ komplikasyonlarına neden olabilir. Bu, idrarda yüksek protein seviyeleri, karaciğer fonksiyonu ile ilgili problemler, akciğerlerde sıvı veya görsel problemlerle sonuçlanabilir.
Bu durum kötüleştikçe, anne ve bebek için riskler artar. Preeklampsi, nöbetlere neden olan eklampsiye yol açabilir. Hamilelikte yüksek tansiyon sorunları, ABD’de anne ölümlerinin önemli bir nedeni olmaya devam etmektedir. Bebek için komplikasyonlar arasında düşük doğum ağırlığı, erken doğum ve ölü doğum bulunur.
Preeklampsiyi önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Hamileliğiniz sırasında bu durumu geliştirirseniz, doktorunuz sizi komplikasyonlar için yakından izleyecektir.
Yüksek tansiyonun vücut üzerindeki etkileri nelerdir?
Hipertansiyon genellikle sessizce ilerlediğinden, semptomlar belirginleşmeden önce vücudunuza yıllarca zarar verebilir. Hipertansiyon tedavi edilmezse, ciddi, hatta ölümcül komplikasyonlarla karşılaşabilirsiniz. Hipertansiyon komplikasyonları aşağıdakileri içerir.
Hasarlı arterler
Sağlıklı arterler esnek ve güçlüdür. Kan, sağlıklı arterler ve damarlar yoluyla serbestçe ve engelsiz bir şekilde akar. Hipertansiyon, arterleri daha sert, daha sıkı ve daha az elastik hale getirir. Bu hasar, besinlerden aldığınız yağların arterlerinize birikmesini ve kan akışını kısıtlamasını kolaylaştırır. Bu hasar artmış kan basıncına, tıkanıklıklara ve nihayetinde kalp krizi ve felce yol açabilir.
Hasarlı kalp
Hipertansiyon kalbinizin çok çalışmasını sağlar. Kan damarlarınızda artan basınç, kalbinizin kaslarını sağlıklı bir kalbe göre daha sık ve daha fazla kuvvetle pompalamaya zorlar. Bu kalbin genişlemesine neden olabilir. Genişlemiş kalp, kalp yetmezliği, kalp krizi gibi sorunlara yol açabilir.
Zarar görmüş beyin
Beyniniz, düzgün çalışması için oksijen açısından zengin kan kaynağına ihtiyaç duyar. Yüksek tansiyon beyninizin kan akışını azaltabilir. Kan akışının önemli ölçüde tıkanması, beyin hücrelerinin ölmesine neden olur. Bu inme olarak bilinir. Kontrolsüz hipertansiyon hafızanızı ve öğrenme, hatırlama, konuşma ve akıl yeteneğinizi de etkileyebilir. Hipertansiyon tedavisi genellikle kontrolsüz hipertansiyonun etkilerini silmez veya tersine çevirmez. Ancak, gelecekteki sorunların riskini azaltır.
NOT: sağlık sorunlarınız için doktorunuza danışın.