Bazen dış dünyadaki stres ve baskılarından saklanmayı istemek oldukça normaldir. Aslında, kısa süreli saklanma dönemleri akut stres tepkilerini azaltır. Hastalık ve yorgunluğun üstesinden gelmemize yardımcı olur. Teselli ve izolasyon dönemleri, ergenlik döneminde kişinin kimliğini keşfetmek gibi önemli gelişim aşamalarına da yardımcı olur. Bazı insanlar, on yıllarca süren aşırı ve kalıcı geri çekilme gösterirler. Kendilerine ve onları önemseyen kişilere sıkıntı yaratırlar. Japonya’da, bu davranış şekli o kadar çok yaygınlaşmıştır ki, bu duruma “hikikomori” adı verilmiştir.
Japon gençliğinde aşırı sosyal geri çekilme ile ilgili sorunlar ilk olarak 1990’larda dikkat çekti. Bu, Japonya’nın birçok gencin hedeflerine ulaşmasını engelleyen ekonomik bir dönem olan “Buz Çağı’na” dayandığı dönemdir.
Hikikomori terimi, hiki “geri çekilmek” ve komori “içeride olmak” sözcüklerinden oluşmaktadır. 1998 yılında Japon psikiyatrist Profesör Tamaki Saito tarafından icat edilmiştir. Saito, zihinsel sağlık teşhisi için kriterlere uymayan, ancak yine de aşırı, üzücü bir geri çekilme durumunda olan birçok genç insanı tanımlamak için bu terimi kullanmıştır.
Hikikomori şu anda farklı bir akıl hastalığından ziyade sosyokültürel bir ruh sağlığı olarak görülmektedir. Nüfusun en az %1.2’sinin (yaklaşık bir milyon insan) etkilendiği göz önüne alındığında, hikikomori önemli bir sosyal ve sağlık sorunudur. Hikikomori, diğer ülkelerde giderek artmıştır. Bu terim şu anda dünya çapında kriterlere uyan herkesi tanımlamak için kullanılmaktadır.
Hikikomori’nin birkaç temel özelliği vardır. Bu özellikler;
- Etkilenen kişinin en az altı ay boyunca evinde fiziksel olarak izole edilmesini,
- Anlamlı sosyal ilişkilerden kopmasını,
- Önemli sıkıntılar ve işlevsel bozuklukları,
- Biriyle etkileşime girmesi gereken görevlerden kaçınmayı,
- Temel öz bakım ihtiyaçlarıyla uğraşmayı içerir.
Fiziksel izolasyonun yanı sıra, hikikomori sosyal dünyadan aşırı bir psikolojik ayrılma göstermektedir. Aktif sosyal etkileşimin beklendiği yerler (okul veya iş) kişi için imkansız hale gelir. Evlerinin dışında olsun ya da olmasın, çevrelerindeki insanlardan sosyal olarak kopuk kalırlar. Soto-komori olarak adlandırılan bazı hikikomori insanları dışarıdaki bazı etkinlikleri yönetebilirken, nadiren insanlarla etkileşime girerler. Bazıları, interneti pencere olarak kullanmakta ancak çoğu zaman diğer insanlarla etkileşime girmemekte.
Hikikomori’de Utanç ve Travma
Araştırmalar, utanç veya yenilginin önemli sınavların başarısız olması ya da değerli bir işin güvence altına alınmaması gibi kültürler arasında tetikleyiciler olarak bildirildiğini göstermektedir. Hikikomori yaşayan insanlar, toplum tarafından kendileri için belirlenen “normal” yoldan gitmeyi reddetmektedir. Yeniden travma yaşamaktan kaçınırlar.
Araştırmalar, birçok insanın, toplumun onları unutmasını istemesine rağmen, geride bıraktıkları dünyayı unutamayacaklarını ve unutmayacaklarını göstermektedir. Bunun yerine, dünyayı çevrimiçi oyunlar ve sosyal medya aracılığıyla “sosyal ölüm” biçiminde pasif olarak gözlemliyorlar. Uzmanlar ayrıca hikikomori’nin otizm, depresyon, sosyal anksiyete ve agorafobi ile olası bağlantısını keşfetmiştir.
Hikikomori’nin küresel olarak arttıkça tedavi yöntemleri de gelişmeye başlamıştır. Şu anda, tedaviler fiziksel aktiviteye, sosyal etkileşim kapasitesini yeniden yapılandırmaya ve iş veya çalışma ile yeniden çalışmaya kademeli bir yaklaşım benimsemeye odaklanmaktadır. Tüm aileyi içeren tedaviler de test edilmektedir.
Hikikomori’nin doğası, yardım için ulaşmanın çok olası olmadığı anlamına gelir. Belki de bu yaşam tarzı seçimi, Covid-19 nedeniyle kabul edilebilir bir hal almıştır. Özellikle çoğumuzun artık evden çalıştığı ve interneti kullanarak sosyalleştiği göz önüne alındığında bu normaldir. Enfeksiyon korkusu, iş kaybı ve karantina kuralları nedeniyle sosyal bozulma oluşur. Birçok insan için kalıcı sosyal geri çekilme riskini doğurur.
Her insanın, pandemi döneminde kalıcı sosyal geri çekilmedeki potansiyel artışın farkında olması gerekir. Birçok genç şu anda umutsuz hissedebilir, yeni bir başlangıç için umut göremeyebilir veya hedeflerine ulaşamayabilir. Pandemi döneminde işlerini kaybetmiş olanlar da daha fazla ıstıraptan kaçınmak için bu durumu yaşayabilir. Herkesin toplumla bağlantıda kalmak için ihtiyaç duyduğu yardımı alabilmesini sağlamadıkça, şiddetli olarak hikikomori göreceğimizi söyleyebiliriz.