TEK BAŞINA bir İslam kültür ve tefekkür ansiklopedisi niteliği taşıyan Risale-i Nurun elli küsur yıldır bu tarafının hak ettiği şekilde işlenmediği/işlenemediği şüphe götürmez bir gerçek. Birkaç mütefekkiri istisna tutarsak bu güne kadar Risalenin daha çok nakli tarafına yapılan vurgularla yazılmış/söylenmiş ürünler yayımlandı. Nur talebelerinin iyi niyetli gayretleri ile yapılan yazar transferleri de Risale ile uyuşmayan, zaman zaman yanlış bilgilerin ve yorumların Risale literatürüne girmesine neden oldu. Bununla beraber, nispeten klasik tanımıyla cemaati akımların dışında özgür ve özgün bir dil oluşturmaya çalışan farklı yaş, fıtrat ve eğilimdeki bazı Nur talebeleri de herhangi bir cemaatin hassasiyetlerine bağlı kalmadan sadece Risale metnine yoğunlaşarak Risaleye entelektüel bir bakış açısı getirebilmişlerdir. Birinci planda Risale ve onun kutsal kaynaklarını referans alan bu mütefekkirler kendilerini ifade edebilecekleri kanal sıkıntısı çektikleri için bu düşüncelerin yaygınlaşması gecikmiştir. Bunların sayısı parmakla sayılacak kadar az olmasına rağmen yine de Risalenin cemaati tarafından çok Risalenin metnini anlamaya yönelik endişe taşıyanların hafızalarında iz bırakmayı başarabilmişlerdir. Çağın değişen koşullarını, kent kültürünü ve modernizmi çok iyi okuyabilmiş bu mütefekkirler içinde bu anlamda ilk akla gelenlerden birisidir Suad Alkan.
Suad Alkan, 1940'da Denizli'de doğar. Eğitimini Denizli, Isparta, Konya, İzmir ve İstanbul'da yapar. İstanbul'daki on dört yıllık gazetecilik yaşamını noktaladıktan sonra Fransaya gider. Fransa'da Sorbonne Üniversitesinde mastır yaptıktan sonra, Paris Protestan Fakültesinde "Risale-i Nur'da Bilim ve Modern Sanat Felsefesi" başlığı altındaki doktora tezini vererek Doktor unvanını alır. 2002 yılında Ay'a Senfoni isimli şiir kitabını yayımlar.
Bediüzzaman'ı talebelik yıllarında ziyaret eden Alkan Son Şahitlerde bunu ziyaretini etraflıca anlatır:
"Osman Kara'nın beni Üstada götürebileceğine gözüm kesti ve ona da müracaat ettim. Osman Kara sert mizaçlı bir ağabeydi. Gözü de karaydı. 'Peki' dedi ve beni aldı götürdü. Meğer Üstad, oturduğumuz ev ile okulun arasındaki yol üstünde iki katlı bir evde oturuyormuş. Kapı tek kanatlı ve önünde iki basamak... Osman Ağabey zile bastı. Zübeyir Ağabey açtı kapıyı. Ziyaret istediğimizi bildirdik. Zübeyir Ağabey bizi kapının arkasından bir yazıyı okudu. Çok yumuşak, çok sakin ve şefkatli bir sesle, Üstadla görüşmek yerine Risale-i Nur'ları okumamızı tavsiye etti. Üstad ihtiyardı, rahatsızdı. Ziyaretçiler sık sık geliyordu. Zübeyir Ağabey ne kadar sebep söylüyorsa, sanki hiç sözünü anlamıyordum. Demek ki anlamak istemiyordum. Dönmek istemediğimi anlamıştı. Üstada haber vermek üzere beklememizi söyledi, gitti.
"Üstadın huzurundayım"
"Kabul edilmiştik. Daha 10-15 basamak olan merdiveni nasıl çıktığımı, kilimsiz sofadaki iki kanatlı kapı önüne nasıl vardığımı bilemiyorum. Tüy gibiydim. Kapı açıldı. Gözlerim hemen arkasındaki sedirde yorgana sarılmış vaziyette oturan Üstada takıldı. Heyecanım, onu bir ince sis tabakası arkasında görüyormuşum hissini veriyordu. Elini öptüm. Sedirin ayak ucunda diz çöktüm. Osman Ağabey arkama, kanapeye oturdu. Sedirin baş ucundaki bir ağabey de dedi ki: "Kardeşim, Üstadımızın söylediklerinden anlayamayacağınız kısımlar olursa ben tekrarlayacağım.'
"Üstad zor konuşuyordu.
"İmam-Hatip Mektebi talebeleri bizim kardeşimizdir. Kahraman Menderes, ......' sözleri kulaklarımda çivi gibidir. Türkiye'nin iman hakikatleriyle ilgisi, Risale-i Nur'ların hizmeti üzerine, bize tam 45 dakika ders vermişti. Sesi çok zayıf çıkıyordu. Zaman zaman 'Anlayamadıklarınızı ben açıklayacağım' diyen ağabey, Üstad susunca anlatıyordu.
"Ansızın ayağa kalkmış olduk. Üstad da doğruldu yerinden. Sol eliyle sağ omzumu iki-üç kez sıvazlayarak adımı sordu. 'Özen Alkan' dedim. Üstad şöyle dedi.
"Benim çok sevdiğim bir biraderzâdem var, sana onun ismini veriyorum. Bundan sonra ismini kullanırsın...' Çocuklukla gençlik arasındaki bir yaşta öyle kendimden geçiyor gibiydim ki, tekrar elini öpüp ayrıldıktan sonra sokağa çıktığımızda bana verdiği ismi bile hatırlayamadım. Dönerken Osman Ağabeye bana ne isim verdiğini sordum. "Suad!' dedi. "Ondan sonra hep bu ismi kullandım. Özen, sadece nüfus hüviyetimin sayfasında kalmıştı.
"Yirmi seneden beri talebelik, askerlik ve iş hayatımda ne zaman bir çıkmaz sokağa sapacak olsam, müşkül durumda kalsam, birçok kere omzuma konan o elin şefkat ve merhametini sürekli olarak duydum. Ciddî bir terbiye vermekten çok uzak kendi ebeveynimin yerine bu mübarek elin geçtiğini idrak ettim.
Nur Talebesi mütefekkirler daha çok Esma-i Hüsnanın esma tarafına vurgu yaparken, ilk defa hüsna tarafına vurgu yapan bir mütefekkir olarak karşımıza çıkar Suad ALKAN. Risaledeki sanat, estetik ve belağatla ilgili mevzulara son derece hakim olan Alkan, Sadık Yalsızuçanlar, Taha Çağlaroğlu, Nurullah Çetin, Necat Turhan, Osman Gökmen, Caner Kutlu, Cahit Külekçi
gibi kalem erbabı ile birlikte Risaleye yakışır tahlile ve tahkike dayalı bir edebi dilin oluşmasında büyük paya sahiptir.
Suad Alkanı Risale dili ve düşüncesi merkezinde bir değerlendirmeye tabi tuttuğumuzda benim aklıma ilk elden Cemil MERİÇ ve Şerif Mardin gelir. Alkan Risaleye içeriden bakışlıyla bir anlamda yerliliği/doğululuğu ile Risale dili ve düşüncesi içinde -tabir yerindeyse- bir Cemil Meriçtir. Öte yandan batı medeniyetine ve düşüncesine hakimiyeti ile ve bu bakış açısını da yedeğine alarak Risaleye yönelmesi ile -tabir yerindeyse- bir Şerif Mardindir. Hepsinden öte Alkan doğu ve batı sanat ve düşünce birikimi ile Risaleye dayalı dengeli bir sanat, edebiyat ve düşünce dilinin oluşturulmasında kilit isimlerden birisidir.
Ne var ki Alkan birçoğumuzun tahmin edebileceği nedenlerle hak ettiği ilgili görmemiştir Risale camiası içinde. Şundan eminim ki bu tür kişiler kısa vadede yeterli ilgiliyi görmese de uzun vadede anlaşılacaklardır. En azından ince bir damar olarak da olsa varlıklarını yıllarca sürdüreceklerdir.
Suad Alkanın Ay'a Senfoni isimli şiir kitabı tarihin içine uzanıp giden böyle sağlam bir ince damardır. Bediüzzamanın dünya kültürüne yaptığı katkı, benim şiirimde bir sanat yansıması olarak ortaya çıkıyor. diyen Suad Alkanın, şiirinde başat unsur Risale eksenli bir dil ve duyarlılıktır. Bununla beraber şiirinde Mevlananın, Yunus Emrenin, Nedimin, Bakinin, Necip Fazılın, Sezai Karakoçun etkileri de göz ardı edilemez.
"Risale-i Nur'da Bilim ve Modern Sanat Felsefesi" başlığı altındaki doktora tezi Risalenin dili, düşüncesi ve medeniyet algısı üzerine manifesto niteliğinde bir çalışmadır. Bediüzzaman sempozyumlarında tebliğ olarak sunulan bu çalışmada Alkan modern bilimle, modern sanat dilinin birlikte kullanılabilir kılınmasını ve müşterek bir insanlık dilinin doğmasını dünyada reel olanın, spirituel veçhesini keşfetmekle mümkün olabileceğini savunuyor.
Alkan tebliğinde özetle Örnek varlığının ve hayatının ötesinde Bediüzzaman'ın ayrıcalığını belirten, onun düşüncesidir. İslâmın esasına tamamen bağlı kaldı ve metodunda başarı sağladı. Bu noktada çağdaş hayatta hakim modern sanat ve bilim felsefesi düzleminde imanın hayata yeniden nasıl girebileceğini, girebildiğini görmek mümkündür.
Bediüzzaman sanata dayalı bütün metinlerinde aralıksız olarak insanların dikkatini İlahî sanat üzerine çekiyor ve modern İslâmî düşünceden kaynaklanan bir imanın insanda uyanması için, insan sanatıyla bunu mukayese ediyor:
Risale-i Nur'un, sesi ve üslubu ile, nasıl bir edebî rolü üstlendiğini, insanın cansız bir çerçeveden, hayatı anlamlandıran canlı kılan, daha doğrusu ona farklı bir dil kazandıran yeni bir medeniyet telakkisinde görmek mümkündür. görüşlerine yer veriyor.
Kısa bir süre önce Alkan Risale merkezli bir dil oluşturma çalışmalarına bir yenisini daha ekledi:Elif Dergisi. Suad Alkan editörlüğünde çıkan Elif edebiyat, kültür ve sanat dergisi hüviyetini taşıyor. Elif yaklaşık 25 yıl önce yine Alkan editörlüğünde Yeni Asya gazetesinde edebiyat, kültür ve sanat merkezli yazıların yayınlandığı bir sayfa olarak okurlarına ilk defa selam vermiş, kısa bir süre içinde gelenek oluşturacak bir birikime ulaşmıştı. Alkanın gazeteden ayrılması ile birlikte sayfa kesintiye uğramış, akabinde Taha Çağlaroğlunun editörlüğünde tekrar yayımlanmaya başlamıştı. Son olarak Caner Kutlunun editörlüğünde bir süre daha devam ettikten sonra 97 yıllarında tekrar kesintiye uğramıştı. 10 yıl sessiz kalan Elif bu gün bir dergi olarak karşımızda.
Dergi Risale merkezli dil ve düşünce üretimini esas alan kişileri bir araya getirerek Risalenin hassasiyetleri doğrultusunda bir üslubu geliştirmeyi önemsiyor.
Safa Mürsel yazısında medeniyete misyon biçmek üzerinde duruyor. Taha Çağlaroğlu Doğu ve batı ötesi bir duruşun arka planını anlatıyor. Suad Alkan sevmek ve öldürmek ikilemi içerisinde yok sayılmayı irdeliyor.
Necat Aday Risale-i Nur tek başına bir İslam kültürü külliyatıdır. Onun Anadoluda okumamış insandan aydın insana kadar büyük bir kitleyi yeniden İslam kültürü ve inancıyla eğittiğini, adeta Anadoluda yeni bir kültür akımı doğurduğunu ve bir kültür savaşına giriştiğini görmemek mümkün değildir. diyen Sezai Karakoç ve onun Diriliş tezine değiniyor. İmzasız yayımlanan Sezai Karakoç Bediüzzamanı anlatıyor yazısı hayli dikkat çekici. Prof. Dr. Murat Sönmez yazısında Sezai Karakoçun Türk şiirindeki özgün yerine vurgu yapıyor. Hayriye Ünal Sezai Karakoç Olmak isimli bir denemeyle katkıda bulunuyor.
Dergi, bir süre önce Karakalem yayınları arasından Anadolu Kavşağı adlı bir kitabı çıkan Fred A. Reed ile yapılan röportajı sayfalarına taşımış. Reed, söz konusu kitabında Bediüzzaman merkezinde kısa bir Türkiye tarihi sunmuştu okurlarına. Kitap yayımlandıktan bir süre sonra Müslüman olan Reed röportajda doğu-batı ilişkisi ve Risale odaklı bir çok soruyu cevaplıyor. Metin Karabaşoğlu Reed ile tanışmasını anlattığı yazısında Vietnam Savaşına katılmamak için doğup, büyüdüğü Amerikayı terk edecek kadar bir insani duyarlılığa sahip Reede bir keresinde şöyle dediğini hatırlatıyor: Aslında siz kırk yıldır hidayete yürüyordunuz. Sizin yolculuğunuz ruhunuzdaki adalet hissini korumanızda başladı.
Dergide birçok tercüme yazı da var. Bunlardan birisi de Marc Amiot tarafından kaleme alınan Bir Diyaloğ Pratiği Olarak Felsefe isimli yazı. Albert Eintein ile yapılan hayali röportajı Vincent Van Gogh hakkında yazılan bir yazı takip ediyor. Ursula Gauthier yazısında İslamın bilim dünyasının düşünce tarzıyla bağdaşmadığı görüşüne son vermek gerektiğinin altını çiziyor.
Dergiye Suad Alkan, Caner Kutlu, Ömer Faruk Demirel, Muzaffer Kafkaslı şiirleri, Abdullah Faruk Gönüllü ise bir hikaye ile katılmış.
Geçmişte Elif sayfasında yazıları yayımlanmış Sadık Yalsızuçanlar, Mustafa Gökmen, Mustafa Akça, Cahit Külekçi gibi bir çok kalem bu dergide yer almamış. Bu kişilerin henüz dergiden haberdar olmadıklarını tahmin ediyorum. Umarım derginin ilerleyen sayılarında bu kişiler de Elifte yazmaya başlarlar.
Bu vesile ile dergide emeği geçen herkese teşekkürü borç biliyor ve Allahtan devamını diliyorum. (İrtibat:Suad Alkan: 0 555 387 1969, firstname.lastname@example.org)