Geçici Tik Bozukluğu Nedir ?
Geçici tik bozukluğu, fiziksel ve sözel tikleri içeren bir durumdur. Teşhis ve İstatistik El Kitabı, 5. Baskı (DSM-5), bu bozukluğu 2013 yılında yeniden adlandırmıştır. Tik, ani, kontrol edilemeyen bir hareket veya bir kişinin normal hareketlerinden sapmasına neden olan bir sestir. Örneğin, tikleri olan bir kişi gözleri tahriş olmasa bile hızlı ve tekrar tekrar kırpabilir.
Her insan farklı tikler yaşar. Kontrolsüz hareketlerden veya seslerden muzdarip olabilirler. Tikler çocuklarda sık görülür ve bir yıldan az sürebilir. Geçici tik olan bir çocukta fiziksel ya da ses tikleri varsa, bu düzensizlik farkedilir.
En dikkat çeken tik bozukluğu Tourette sendromudur. Diğer adıyla Rett Sendromu olarak bilinir. Geçici tik bozukluğu ve Tourette Sendromunun her ikisinde de fiziksel ve sözel tikler aynı bireyde, aynı anda meydana gelir. Geçici tik bozukluğu ayrıca her iki tik tipini de içerir. Ancak genellikle bireysel olarak ortaya çıkar.
Ses Tik Bozukluğu Nedir ?
Bir veya daha fazla ses tiklerinin varlığı ve hastalık sırasında herhangi bir motorik tik bulunmaması ile karakterize edilir. Tikler tekrar eder. ( Yani birey, art arda, hızlı ve ritmik olmayan bir davranış modelini göstermek yerine tekrar tekrar aynı tikleri uygular). Ses tik bozukluğu olan birçok kişi, tiklere direnmenin zor olduğunu bildirmiştir. Ancak, bazı durumlarda sınırlı bir süre için bastırılabilirler. Tikler, bir sansasyon, bedensel rahatsızlık veya bir dürtüye tepki olarak gerçekleştirilebilir.
Yüz Tik Bozukluğu Nedir ?
Yüz tikleri, hızlı göz kırpma veya burun çekmek gibi yüzdeki kontrol edilemez spazmlardır. Ayrıca taklit spazmlar olarak da adlandırılabilir. Her ne kadar yüz tikleri genellikle istemsiz olsa da geçici olarak bastırılabilirler.
Bir dizi farklı bozukluk yüz tiklerine neden olabilir. En sık çocuklarda görülürler, ancak yetişkinleri de etkileyebilirler. Tikler erkeklerde kızlardan daha yaygındır.
Yüz tikleri genellikle ciddi bir tıbbi durumu göstermez ve çoğu çocuk birkaç ay içinde durumu atlatır.
Kronik Motor Tik Bozukluğu
Kronik motor tik bozukluğu geçici tik bozukluğundan daha az yaygındır, ancak Tourette sendromundan daha yaygındır. Kronik motor tik bozukluğu tanısı alabilmek için bir yıldan fazla veya tek seferde üç aydan fazla süre tikler yaşamalısınız.
Aşırı göz kırpma, yüz buruşturma ve seğirme , kronik motor tik bozukluğu ile ilişkilidir. Geçici tik bozukluğunun aksine, bu tikler uyku sırasında ortaya çıkabilir.
6-8 yaş arası kronik motor tik bozukluğu tanısı alan çocuklar tipik olarak tedavi gerektirmez. Bu noktada, semptomlar idare edilebilir düzeyde olabilir ve hiç bir şey yapmadan bile azalabilir.
Daha sonra hayatını etkileyecek şekilde bir tik bozukluğu tanısı alan kişilerin tedaviye ihtiyacı olabilir. Spesifik tedavi, tiklerin ciddiyetine bağlı olacaktır.
Geçici Tik Bozukluğu Belirtileri
Tik bozuklukları Tourette sendromu, kronik motor tik bozukluğu, yüz tik bozukluğu, ses tik bozukluğu ve geçici tik bozukluğunu içerir. Belirtileriniz tam olarak bu kategorilerden birine girmiyorsa, tik rahatsızlığınız bilinen bir tür değildir.
Tikler çoğu zaman sinir davranışlarıyla karıştırılır. Stres dönemlerinde yoğunlaşırlar ve uyku sırasında olmazlar. Tikler art arda meydana gelir, ancak genellikle ritmi yoktur.
Tikleri olan insanlar kontrolsüz bir şekilde kaşlarını kaldırabilir, omuzlarını silkebilir, burun deliklerini açabilir veya yumruklarını sıkabilir. Bunlar fiziksel tiklerdir. Bazen bir tik, tekrar tekrar boğazınızı temizlemenize, dilinizi tıklatmanıza, hırıltı ya da inilti gibi belli bir ses çıkarmanıza neden olabilir.
Geçici Tik Bozukluğu Teşhisi
Geçici tik bozukluğu ve diğer tik bozukluklarını teşhis etmek için kusursuz bir test yoktur. Tikler bazen diğer durumlarla ilişkilendirildiğinden, teşhis edilmesi güçtür. Örneğin, alerjiler , burnun tekrar tekrar koklama veya çekilme davranışının bir nedeni olabilir.
Tik’iniz varsa, doktorunuz fiziksel muayene ve özellikle nörolojik muayene yaparak, tıbbi geçmişinizi araştırarak değerlendirmenize başlayacaktır . Bu, semptomlarınızın nedeni olarak altta yatan tıbbi durumu ihtimal dışı bırakmaya yardımcı olacaktır.
Doktorunuz bu tik davranışlarının, Huntington hastalığı gibi daha ciddi bir durumun belirtisi olup olmadığını belirlemek için beyin BT taramaları ve kan testleri gibi başka testler de yapabilir.
Geçici bir tik bozukluğu tanısı almak için aşağıdaki tüm şartları taşıyor olmanız gerekir :
Bir veya daha fazla motor tik (omuzlarınızı sallamak veya omuzlarınızı silkmek gibi) veya sesli tikleriniz (mırıldanmak, boğazı temizlemek veya bir kelime veya cümle bağırmak gibi) olmalıdır.
Tikler, arka arkaya 12 aydan daha az bir süre için gerçekleşmelidir.
Tikler 18 yaşından önce başlamalıdır.
Belirtiler, ilaçların, Huntington hastalığının veya yarı-viral ensefalit gibi başka bir tıbbi durumun sonucu olmamalıdır .
Tourette sendromu, başka bir kronik motor veya vokal tik bozukluğu durumları olmamalıdır.
Geçici Tik Bozukluğu Nedenleri
Geçici tik bozukluğunun bilinen bir nedeni yoktur. Tourette sendromu ve diğer tik bozuklukları gibi, onu etkileyen faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklanabilir.
Bazı araştırmalar, tik bozukluklarının kalıtsal olabileceğini göstermektedir. Genetik bir mutasyon nadir durumlarda Tourette sendromuna neden olabilir.
Beyindeki anormallikler de tik bozukluklarından sorumlu olabilir. Bu tür anormallikler, depresyon ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi diğer zihinsel koşulların nedenidir .
Bazı araştırmalar geçici tik bozukluğunun nörotransmiterlerle bağlantılı olabileceğini öne sürmektedir. Nörotransmiterler beyindeki sinir sinyallerini hücrelerinize ileten kimyasal maddelerdir. Bununla birlikte, hiçbir çalışma nörotransmiterlerin bu hastalıkta rol oynadığı konusunda kesin bir kanıt sunmamıştır. Geçici tik bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan ilaçlar, nörotransmitter seviyelerini değiştirir.
Geçici Tik Bozukluğu Tedavisi
Geçici tik bozukluğu çocuklarda sıklıkla tedaviye gerek olmadan geçer. Aile üyelerinin ve öğretmenlerin tikleri dikkate almaması önemlidir. Bu, çocuğu daha bilinçli hale getirebilir ve semptomlarını kötüleştirebilir.
Terapi ve ilacın bir kombinasyonu, tiklerin işi veya okulu etkilediği durumlarda yardımcı olabilir. Stres, tikleri daha da kötüleştirebilir veya daha sıklaştırabilir. Bu nedenle stresi kontrol etme ve yönetme teknikleri önemlidir.
Bilişsel davranışçı terapi de tik bozukluklarını tedavi etmenin yararlı bir yoludur. Bu seanslar sırasında, kişi duygularını, davranışlarını ve düşüncelerini kontrol ederek kendi kendini tahrip eden eylemlerden kaçınmayı öğrenir.
İlaç tedavisi, tik bozukluklarını tamamen tedavi edemez. Ancak bazı insanlar için semptomları azaltabilir. Doktorunuz, flupenazin, haloperidol veya pimozid (Orap) gibi beyninizdeki dopamini azaltan bir ilaç yazabilir. Dopamin, tikleri etkileyebilen bir nörotransmiterdir.Ancak yukarıda belirttiğimiz gibi bununla ilgili bir kesinlik yoktur.
Doktorunuz tik rahatsızlığınızı antidepresanlarla da tedavi edebilir . Bu ilaçlar anksiyete , üzüntü veya obsesif-kompulsif bozukluk semptomlarının tedavisine yardımcı olur ve geçici tik bozukluğunun yan etkilerine yardımcı olabilir.