

radyoaktivite alanındaki çalışmaları ile meşhur bir İngiliz fizikçisi. 1908 senesinde Nobel Kimyâ Mükâfatını aldı. Rutherford 1871de Yeni Zelandada doğdu. 1937de Cambridgede öldü. Yeni Zelandada Canterburgy Kollejini bitirdi. 1894te Cambridge Üniversitesinin bursunu kazanarak İngiltereye gitti. Burada fizikçi Thomsonun yanında çalıştı. Önceleri gazların elektrik iletimi konusunda araştırmalar yaptı. Bu çalışması sırasında radyoaktivite alanına alâka duydu. Bu sıralar Alman fizik âlimi Röntgen, X ışınlarını keşfettiğini açıklıyordu. Bu hâdiseyle birlikte fizikte, Kuantum Teorisi, Radyoaktivite ve İzâfiyet konularını içine alan yeni bir çığır açılmıştı.
1898de Kanadanın Montreal şehrinde Mc Gill Üniversitesinde çalışmaya başladı. Rutherford burada İngiliz kimyâcısı Soddy ile birlikte radyoaktivite alanındaki çalışmalara 10 sene boyunca devâm etti. Alfa ve beta ışımalarını fark ederek onlara alfa, beta isimlerini verdi. Bunlardan faydalanarak elementlerin radyoaktif dönüşümlerini inceledi. 1907de fizik profesörü olarak İngiltereye döndü.
Rutherfordun en önemli deneyi, ince altın levhalara alfa tânecikleri fırlatarak, atomun yapısını açığa kavuşturmasıdır. Bu araştırmasının sonucunda, atomun küçük pozitif yüklü bir çekirdekle bunun etrâfında dönen elektronlardan ibâret olduğunu belirtti. Bu modeli temel alarak, 1913te Niels Bohr meşhur atom modelini ortaya attı.
1914te sir ünvânını alan Rutherford, 1917de bir elementi diğerine dönüştüren ilk insan oldu. Azotu alfa tânecikleriyle bombardıman ederek onu oksijene dönüştürdü.
1922de Royal Societynin en büyük mükâfatı olan Copley Madalyasıyla taltif edildi. 1925te bu kurumun başkanlığına seçildi. 1931de kendisine baron ünvanı verildi. 1933te Hitlerin Almanyada iktidara gelmesiyle Nazizmden kaçan bin dolayındaki bilim adamına yardımcı olmak üzere Londrada kurulan Akademik Yardım Konseyinin başkanlığını üstlendi.
20. yüzyılın en önemli bilim adamlarından biri olan Rutherford, yapıcı ve yönlendirici çalışmalarıyla, yönettiği laboratuvarları, özellikle Cavendish laboratuvarını nükleer fizikte en önemli buluşların gerçekleştirildiği öncü araştırma merkezi durumuna getirdi. Çevresinde meydana getirdiği verimli ortamda birçok büyük fizikçi yetişti. Önemli buluşlar gerçekleştirildi.