Göz ağrısının çeşitli nedenleri olabilir. Bu durum korneaya, gözün diğer bölümlerini etkileyen koşullara ve vücudun göz çevresinde hissedilmesine neden olan diğer hastalıklara bağlıdır. Göz ağrısının yaygın nedenleri gözün belirli kısımlarında oluşur. Bunlar arasında kornea, göz beyazı (sklera) ve optik bölüm olarak adlandırılan ince bir tabaka bulunur. Gözün renkli kısmı iristir. Gözü, sinirleri ve göz kapaklarını kontrol eden kaslar da göz ağrısı kaynağı olabilir.
*Kornea hastalıkları
Kornea, kir ve mikropları gözün dışında tutar ve ayrıca UV ışığını da güneşten filtreler. Kornea ile ilgili bir problem göz ağrısının en yaygın nedenidir. Kornea, gözün en dış tabakasıdır. Gözün ön kısmını örten kubbe şeklinde temiz bir yüzeye sahiptir. Korneayı etkileyen birçok bozukluk, iris ve korneanın iç kısmı arasındaki sıvıyıda etkiler. Kornea, göze zarar verebilecek kir, mikrop ve diğer zararlı veya yabancı partikülleri uzak tutarak doğrudan bariyer görevi görür. Kornea ayrıca güneşten gelen zararlı ultraviyole ışığı (UV) filtrelemede çok yardımcıdır.
Kornea bozuklukları şunlardır;
*Herpes simplex keratitis: Herpes simpleks virüsünün neden olduğu bir göz enfeksiyonudur.
*Büllöz keratopati: Korneada blister benzeri şişlik ile gözlenen bir göz bozukluğudur. Kabarcıklar şiddetli ağrıya, göz rahatsızlığına ve görme bozukluğuna neden olabilir.
*Periferik ülseratif keratit: Korneada inflamasyona neden olan bir göz bozukluğudur. Bağ doku hastalıklarına sahip kişilerde görülür.
*Korneal ülser: Korneada açık bir yaralanmaya sebep olan göz enfeksiyonudur. Kontakt lensler, yaralanmalar, ilaçlar ve beslenme eksiklikleri açık yaralara neden olabilir. Ülserler ağrıya, kızarıklığa ve yırtılmaya neden olurlar. Diğer vücut kısımları gibi, kornea küçük yaralanmalardan veya çiziklerden dolayı kendi kendine iyileşebilir. Bölge genellikle görme üzerinde kalıcı bir etki olmaksızın kendini yeniler. Derin yaralanmalar korneal skar oluşumuna neden olabilir ve bu da korneada görmeyi bozabilecek bir bulanıklık yaratır. Kornea hastalığı olan insanlar şu etkileri yaşayabilir:
*göz ağrısı
*ışığa duyarlılık
*azaltılmış görüş veya bulanık görüş
*gözde kızarıklık veya iltihaplanma
*baş ağrısı
*mide bulantısı
*yorgunluk
*göz şişmesi
*gözü her yöne hareket ettirememe
Kornea hastalığı olan kişiler aşırı ağrı yırtılma hissi ve görme netliklerinde azalma yaşayabilirler. Bu sıra dışı göz semptomlarından herhangi birini yaşayan herkes hemen bir göz uzmanıyla görüşmelidir. Kornea hastalığı veya diğer göz bozuklukları sadece kapsamlı bir göz muayenesinden sonra teşhis edilebilir.
Kornea ve göz bölgesini incelemek için yaygın bir ışık muayenesi kullanılır. Bu alet, doktorun gözü olağanüstü derecede yüksek büyütme altında incelemesine izin verir. Fluorescein adı verilen göz damlaları, korneanın bölgelerine geçici bir leke sağlamak ve doktorun görmesini kolaylaştırmak için kullanılır. Nedeni tespit edildikten sonra, doktor enfeksiyonla mücadele etmek için en iyi ilaca karar verebilir. Yaygın göz tedavisi şunlardır;
*antibiyotik damlalar
*göz damlası ağrı kesici, oral ilaçlar
*yabancı cisimlerin çıkarılması
*kornea nakli
*aşınma ve yabancı cisimler
Korneaya en çok zarar veren, yabancı cisimlerin sebep olduğu aşınmalardan kaynaklanır. Aşınmaların(Göze dışarıdan gelebilecek tehlikeli maddeler) sebebi;
*rüzgar ve fırtına
*aletlerle veya herhangi bir diğer dökülecek küçük parçalar ile çalışmak
*tırnaklar
*kontak lens
*makyaj uygulayıcıları
Yabancı cisimler çıkarıldıktan sonra korneada küçük çizikler bırakabilirler. Gözün yüzey hücreleri hızla büyür, bu yüzden çoğu çizik genellikle 1 ila 3 gün içinde iyileşir. Bununla birlikte, yapılacak tıbbi kontrol, korneanın çizilip çizilmediğini ve antibiyotiklerle hızlı bir şekilde tedavi edilmesi enfeksiyonu önleyebilir. Göz damlası şeklinde ağrı kesici ilaçlar da rutin olarak reçete edilir. Yaralanma sonrası göz uzmanının takip muayenesi de önerilir.
*Glokom
Glokom, gözdeki sıvı drenajın, gözün sağlıksız seviyelere çıkmasına neden olduğu durumlarda ortaya çıkar. Bu yükseltilmiş basınç, ilerleyici optik sinir hasarına neden olur, bu da sonuçta geri dönüşümsüz görme kaybına yol açabilir.
Glokom yaygın bir körlük sebebidir, bu nedenle erken teşhis önemlidir. Aniden gelişebilir ve yoğun göz ağrısına ve kırmızı göze neden olabilir.
İnsanlar gözlerde kızarıklık, rahatsızlık, bulanık görme veya baş ağrıları yaşayabilirler, ancak glokom nedeniyle görme kaybı yavaş bir şekilde ortaya çıkar ve uzun süre tanı konmayabilirler. Görme kaybı kalıcıdır, bu yüzden erken tespit önemlidir. Ancak teşhis edildikten sonra, görme kaybı uygun tedavi ile önlenebilir. Bir kişi göz basıncını düşürmek için göz damlaları kullanabilir. Tedavi şekli glokomun şiddetine bağlıdır. Göz tansiyonu çok yüksek veya göz damlası etkili değilse cerrahi müdahale gerekebilir. Doktorlar gözdeki drenajı artırabilir veya hatta yeni bir drenaj sistemi oluşturabilir.
Glokom riski yüksek olanların her 1 ila 2 yılda bir kapsamlı göz muayenesi yaptırmaları gerekmektedir. Doktorlar göz tansiyonunu ölçecek ya da tonometre denen bir alet kullanacaklardır. Ayrıca, glokomdan hasar görebilecek optik sinirlerdeki değişiklikleri araştırmak için bir tonometre kullanırlar. Glokom, dünyada körlüğün ikinci en sık nedenidir ve 60 yaşın üzerindeki insanlar, diğer insanlara göre glokom geliştirme olasılığının altı kat daha fazlasına sahiptir.
*Üveit
Üveit, gözün pigmentli astarının herhangi bir yerinde bulunan iltihaplanmaya denir. Gözün bu kısmı uvea veya uveal kanal olarak adlandırılır.
Bu alan enfeksiyon, yaralanma veya bağışıklık sistemindeki bir bozukluğa bağlı olarak iltihaplanabilir. Bazı durumlarda nedeni bilinmemektedir.
Üveit belirtileri şunlardır:
*göz ağrısı
*gözdeki kızarıklık
*görme kaybı veya bulanık görme
Üveit, yoğun ışıklı lamba kullanılarak yapılan fiziki muayene sırasında teşhis edilebilir. Üveit, göze kalıcı hasar verebilir, bu nedenle bozukluk mümkün olduğunca erken tedavi edilmelidir.
Tedavi tipik olarak genellikle göz damlası kullanılarak yapılır.
*Endoftalmit
Endoftalmi, göz küresinin yaralanmasına neden olan organizmaların neden olduğu göz enfeksiyonudur. Bazı vakalarda enfeksiyon kan dolaşımından göze doğru ilerler. Enfeksiyon tipik olarak bakterilerden kaynaklanır, ancak mantar veya protozoa da neden olabilir. Endoftalmi belirtileri şunlardır:
*şiddetli göz ağrısı
*göz beyazı kızarıklık
*parlak ışığa duyarlılık
*azalmış görüş
*göz kapağı şişmesi
İnsanlar hemen tıbbi tedavi almalıdır. Endoftalmi ile, acil tedavi bile bazen görme kaybını durdurmak için yeterli değildir. Ne yazık ki, bazı durumlarda, sadece birkaç saatlik bir gecikme bile, geri dönüşü olmayan görme kaybına yol açabilir. Tedavi yöntemleri antibiyotik ve ameliyat seçenekleridir. Ameliyat sırasında, doktorlar enfekte olmuş dokuları gözün içinden çıkararak enfeksiyonun durmasına yardımcı olabilir.
*Göz bakımı
İnsanlar ellerini düzenli olarak yıkadıklarından emin olmalıdırlar. Mikropların yayılmasına yardımcı olabilecek makyaj, ilişki, göz damlaları veya başka herhangi bir şeyden kaçınmak önemlidir. Kontakt lens takmak gibi basit aktiviteler yaparken dikkat edilmesi, göz ağrısını önlemeye yardımcı olabilir. Kontakt lensler, insanlar dikkatli değilse, kornea sıyrıkları ve enfeksiyonları toplamak için kolay bir yoldur.
Düzgün temizlenmemiş ve göze yerleştirildikten sonra üzerlerinde parçacıklar kalmış lensler yüzeyi çizebilir. Ayrıca, çok uzun süre giyilen, uyurken uygunsuz bir şekilde kalan veya gözler çok kuru olduğunda takılan lensler aşınmaya yol açabilir. Göz çevresine dokunurken ellerinizin temiz kalmasını sağlamak enfeksiyonların durmasına yardımcı olabilir. Çoğu zaman, aşınmalar herhangi bir başka komplikasyon olmaksızın iyileşir, ancak bazıları çok bulaşıcıdır. Kornea etkilense de, gözün diğer kısımlarındaki problemler göz ağrısına yol açabilir ve göz ardı edilmemelidir. İnsanlar, ağrı, kızarıklık ya da görme kaybı olsun, herhangi bir göz değişimi ya da problemi için yardım almalıdır.
Birçok göz sorunu erken tespit edilirse düzeltilebilir, ancak bazıları zamanında tedavi edilmezse geri dönüşü olmayan hasara ve hatta körlüğe neden olabilir. Düzenli göz muayeneleri, mevcut olabilecek herhangi bir problemin tespit edilmesine yardımcı olur. Doğru tanının yapıldığından ve uygun tedavinin yapıldığından emin olunabilir.
Yazar: Osman Uçar