Ahmed Sukarno
- Önem : Endonezya’nın ilk devlet başkanı.
- Doğum : 1901 - Surabaya
- Ölüm : 21 Haziran 1970 - Cakarta
Surabaya’da doğan Sukarno, lisedeyken Sarekat İslam liderlerinden Çokroaminoto’nun evinde kaldı ve burada siyasetle ilgilenmeye başladı. Yüksek öğrenimi sırasında Jong Jawa adlı teşkilâtın Bandung başkanlığına getirildi. Algemeene Studiclub adında sömürge yönetimiyle iş birliği yapmamayı ve Endonezya’nın tam bağımsızlığını amaçlayan bir dernek kurdu. Mezuniyetinden sonra İslâmcılık, Marksizm ve milliyetçilik fikirlerinin Endonezya’nın bağımsızlık davasında birleştirilmesi hakkında yazmaya başladı. Endonezya Milliyetçi Partisi’ni kurdu, ancak sömürge hükümeti aleyhtarı tutumu sebebiyle partisi kapatılarak hapis cezasına çarptırıldı. Serbest kalınca kendi partisinin devamı niteliğindeki Endonezya Partisi’ne katıldı ve başkanlığa seçildi. Partinin hızla büyümesiyle tekrar tutuklanan Sukarno, sürgüne gönderildi. Japon işgaliyle serbest kalarak Merkez Danışma Konseyi’nin başkanlığına getirildi. Bağımsızlığın Japonlar vasıtasıyla kazanılabileceğine inanan Sukarno, II. Dünya Savaşı boyunca onlarla iş birliği yaptı. Bu arada Bağımsızlık Hazırlıkları Çalışma Komitesi’nin başkanlığına getirildi. Sukarno’nun ortaya koyduğu milliyetçilik, âdil ve medenî insancılık, demokrasi, sosyal adalet ve tek tanrıya inanç prensiplerinden meydana gelen Pancasila kurulacak devletin temel felsefesi olarak kabul edildi. Sukarno, 17 Ağustos 1945’te Endonezya’nın bağımsızlığını ilân etti ve devlet başkanı seçildi.
Savaştan sonra askerî kuvvetlerin Cakarta’yı ele geçirmesi üzerine Sukarno hükümet merkezini Yogyakarta’ya taşıdı. Burası da işgal edilerek Sukarno’yu tekrar sürgüne gönderildi. Endonezya’nın bağımsızlığı için giderek artan uluslararası destek ve içerideki millî mücadele sayesinde Sukarno serbest bırakıldı. Halk tarafından kahraman olarak karşılandı ve Lahey Yuvarlak Masa Konferansı’nda bağımsızlığın resmen tanınmasından sonra Yogyakarta’dan Cakarta’ya döndü. 1956’da ilân edilen olağan üstü hal sırasında orduyla birlikte siyasete daha fazla müdahale eden Sukarno, başkanlık kararnâmesiyle güdümlü demokrasi dönemini başlattı ve yürütmeyi üstlendi. Seçimle gelen parlamentoyu feshederek çoğunluğu atananlardan oluşan bir meclis oluşturdu. Yeni Gine hakkındaki anlaşmazlık yüzünden Batılı ülkelere sırtını dönerek Sovyetler Birliği ve Çin’e yaklaştı. Yeni Gine’yi Endonezya’ya katınca hayat boyu devlet başkanı ilân edildi. 1965’teki darbe girişimi General Suharto tarafından bastırıldığında yetkilerinin bir kısmını Suharto’ya devretmek zorunda kaldı, 1968’de devlet başkanlığından alındı ve ev hapsine konuldu. Öldüğünde Cakarta’daki millî kahramanlar mezarlığı yerine Blitar’da defnedildi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Göksoy, İsmail Hakkı, Ahmed Sukarno, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2009, Cilt: 37, syf: 478-479
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
George Fox
Quakerizm olarak anılan inancın kurucusu olan George Fox, gençlik yıllarının büyük bölümünü hapishanede geçirdi. Leicestershire’de bir köyde dünyaya gelen Fox bir dokumacının oğluydu. Hiç okula gitmemişti. 1647 yılında vaizliğe başlamadan önce sadece ayakkabı tamirciliği ve çobanlık yaprak geçiniyordu. O yıl köyünden ayrılan Fox, İngiltere’yi yaya olarak dolaşmaya başladı. Pazar yerlerinde ve evlerde vaazlar verdi. Resmi ve kurumsal bir ruhban sınıfının gereksiz olduğuna inanıyordu. Herkes bir vaizin rehberliğine ihtiyaç duymadan Hz. İsa’nın ışığını hissedebilirdi. Kiliseyi reddetti ve dini hizmetlerin her yerde verilebileceğini söyledi. Bir mağarada, bir tepede ve hatta bir tarlada bile.
-
Nizâm-ı Cedîd
III. Selim zamanında yenilenme ve yeniden yapılanma dönemi olarak tarihe geçen Nizam-ı Cedid ‘’yeni bir düzen vermek’’ anlamına gelmektedir. Sivil ve askeri bütün kurumların geniş kapsamlı olarak çağdaş ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde yenilenmesi, eski konumlarına son verilmesi amacı güdüldü ancak Nizam-ı Cedid reformlarını reddederek çeşitli sebeplerle eski düzenin korunmasını isteyen geniş kitlelerin tepkisini çekti. Bu yenileşme hareketi bir ihtilalle sonuçlanarak III. Selim’in tahtına ve hayatına mal oldu. Nizam-ı Cedid’in ilk önemli adımı; 1787 yılında başlayan Rus ve Avusturya savaşlarının gözler önüne serdiği zafiyet neticesinde Rusya ile savaşa devam edilmesinin mümkün olmadığı hakkında, III. Selim’in bu doğrultudaki emrine aykırı olarak Şumnu’da ordu ve hükümet ricalinin oy birliği ile aldığı kararı İstanbul’a bildirilmesi gösterilmektedir. Zira ileri gelen devlet adamlarından, devlet kurumlarında ne gibi yenilikler yapılması gerektiğine dair hazırlanması istenen layihalar, başlayan Nizam-ı Cedid döneminin işareti olarak kabul edilmiştir.
-
Abdülhak Şinasi Hisar
Boğaziçi’nin güzelliklerini anlattığı eserleriyle tanınan Cumhuriyet dönemi yazarı Abdülhak Şinasi, Cumhuriyet Halk Partisi Hikâye ve Roman Mükâfatı’nda ‘Fahim ve Biz’ adlı eseriyle üçüncü olmasının ardından daha da tanınır hale geldi. Yarışmada ikincilik ödülünü Yakup Kadri Karaosmanoğlu Yaban adlı eseriyle elde ederken, birincilik ödülü ise Sinekli Bakkal adlı romanın sahibi Halide Edip Adıvar’ın oldu.
-
Muhammed Bahaeddin
Nakşibendi tarikatının kurucusu olan ve önemli mutasavvıflar arasında yer alan Bahaeddin Nakşibend Buhara yakınlarında bulunan Kasrârifân köyünde dünyaya geldi. Tam adı Hâce Muhammed b. El Buhârî olan ünlü mutasavvıf, henüz üç günlük bebekken doğduğu köyde bulunan dedesinin mürşidi Muhammed Semmâsi tarafından manevi evlat olarak kabul edildi. Bu süreçte Semmâsi, Bahaeddin’in terbiyesi için müridi Emir Külâl’i görevlendirdi. Bu vesileyle uzun süre Emir Külâl’in yanında kalan Bahaeddin, henüz kemale ermediği halde halinden memnun görünmesi üzerine tekkeye abdest suyu taşımakla görevlendirildi. Doğumundan bir asır önce ölen Abdülhalik-ı Gucdüvani’ye ruhaniyet olarak bağlandı ve Üveysi lakabını bu şekilde aldı. Uzun süren çok yönlü müridlik dönemini geri bırakmasının ardından doğduğu köye dönerek müridlerini yetiştirmeye başladı. Sonraki süreçlerde sadece ikisi hac olmak üzere üç defa Buhara’dan ayrıldı. Hayatını dini çalışmalar uğruna adayan Muhammed Bahaeddin doğduğu köyde vefat etti ve cenazesinde şu beytin okunmasını istedi: "Büyük müflisleriz köyünde ey şâh / Cemâlinden kılarız şey' en lillâh"
-
Elizabeth Bishop
20. yüzyıl Amerikan şiiri üzerinde büyük etki sağlayan şair Elizabeth Bishop Massachusetts’te dünyaya geldi. Yalnız bir çocukluk geçiren şairin, babası öldü ve annesi bir akıl hastanesine yatırıldı. Büyükbabası, büyükannesi ve halası tarafından büyütüldü. 1930 yılında Vassar Koleji’ne gitti. Burada şair Marianne Moore ile tanıştı. Moore’un Bishop üzerinde büyük etkisi oldu. Kolejden sonra Bishop tıp okumak istiyordu. Moore bunu yapmaması için onu ikna etti. Seyahat edip şiir yazmaya başladı. 1946 yılında Houghton Mifflin tarafından finanse edilen ulus çapındaki bir şiir yarışmasını kazandı. Bu sayede ertesi yıl ilk kitabı basıldı: “Kuzey ve Güney.”
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun