tarihsel ordunun Arap ülkelerindeki rolü, ekonomik ve sosyo-politik gelişmenin özellikleri ile belirlendi. Ekonomik çok-yapı ve sosyal yapıların eksikliği koşullarında, ordu genellikle ulusal bir kurtuluş hareketi örgütleyebilen ve daha sonra genç bir devlete yön verebilen tek güçtü. Sahadaki gerçek güç çoğunlukla sadece orduya değil, aynı zamanda en önemli kamu-devlet sorunlarına karar veren ordu komutanlarının elinde yoğunlaştı. Ordunun tüm önemli olaylara katılımı (saha çalışması, orman dikim kampanyaları, ortaokul ağının oluşturulması, kamu inşaat projeleri, vb.) Bir gelenek haline gelmiştir. Bağımsızlığın ilk günlerinden itibaren, birçok Arap ülkesindeki ordu, devlet idari cihazları için tek personel tedarikçisi olan liderlikte zaten önemli bir etkiye sahipti.
Tarihsel gerçeklik
Ulusal kurtuluş mücadelesinin veya müteakip askeri darbelerin bir sonucu olarak ordunun iktidara geldiği ülkelerde, memurlar kısa sürede sadece devleti değil aynı zamanda partiyi ve ekonomik aygıtı kontrol eden yeni seçkinlerin önemli bir unsuru haline geldi. Eski memurlar kilit siyasi ve idari görevlerde bulundular ve ordunun kendisi, çeşitli türlerden milliyetçi ruh hallerinin taşıyıcısı olan Arap toplumunun yeni temsilcilerinin iktidarın zirvesine ulaştığı araç oldu. Daha sonra, bu, pek çok anayasada yer alan ve orduya ülkenin kalkınmasına katılma ve sosyalizmin inşasına (Cezayir Anayasası 1976), ulusal çıkarların, kültürel ve anayasal düzenin (Sudan Anayasası) korunma zorunluluğunu veren Arap ülkelerinin politik sistemindeki rolüne yol açtı. Yılın 1998'u), halkın sosyalist kazanımlarını korur (yılın Mısır Anayasası 1971'i). Yılın Suriye Temel Kanunu 1973, “Silahlı kuvvetler devrimin amaçlarını - birlik, özgürlük, sosyalizm - savunmaktan sorumludur” diyor.
Ancak ordunun iktidara gelmesi net olmaktan uzaktı. Bazı ülkelerde, silahlı kuvvetler büyük ölçekli sosyo-ekonomik reformlar başlattı, bazılarında askeri hükümet herhangi bir değişikliğin girişimini bastırdı ve sosyal ve politik yaşamın barışçıl gelişimini engelledi. Uygulamada yeni askeri darbelere yol açan başka müdahale modelleri de vardı. Sonuç olarak, iç politikada hızlı ve tartışmalı değişiklikler oldu. Bir örnek, Suriye'de, egemen bloğun doğasının ve siyasi gücünün biçimlerinin bağımsızlıktan yedi kez sonra değiştiği siyasi süreçtir.
Ancak ordunun kamusal yaşamdaki rolünün anayasal konsolidasyonu, sivil yaşama daha derinden kök salmasını ve siyasal sistemi etkilemesini sağladı. Bu etki, özellikle, devlet görevlerini yerine getiren ordunun yüksek emrindeki belirli kurumların belirli aralıklarla varlığını açıklar.
Ordunun siyasete müdahalesi, belirli bir ülkenin spesifik tarihi koşulları, sosyal çelişkilerin ölçeği ve iç politik kuvvetlerin dağılımı tarafından belirlenen sosyal ve ideolojik yönelimi konusunda tarihsel olarak çok çeşitli olmuştur. Bazı durumlarda ordu, toplumdaki gerçek sosyal ve siyasi güç eksikliği nedeniyle, bazılarında ise mevcut çelişkilerin iç çelişkilerin ciddi biçimde ağırlaştırılması döneminde sosyal liderlik için mevcut liderlik kapasitesinin yetersiz olması nedeniyle iktidara geldi. Bazen ordu, kurtuluş mücadelesinin geleneklerinin varisi ve ulusal kurtuluş devrimlerinde katılımcıların halefi olan devletin başına geçti. Bununla birlikte, tarihsel gelişim sürecinin gösterdiği gibi, devlet darbeleri ve ordunun iktidara gelmesi sonucu kurulan askeri rejimlerin çoğu ortak bir baskın özellikle karakterize edildi - ulusal güvenlik ideolojisine dayanıyorlardı. Bu doktrin, ortaya çıkan düşmanlıklara ve çelişkilere rağmen, devletin ulusal hedeflere ulaşmak ve korumak için sağlamak zorunda olduğu askeri-politik bir güvenceydi. Bu doktrine göre ulusal güvenlik tehdidinin kapsamını belirleme görevi doğrudan orduya verildi. Bu, bir başka popüler fikirle - silahlı kuvvetlerin sivil misyonu tarafından kolaylaştırılmıştır. Siyasetçilerin hatalarını ulusal güvenlik kavramına uygun olarak düzeltmek için tasarlandıklarına inanılıyordu.
Ordunun iç düzeni sağlama işlevlerine paralel olarak (genellikle baskıcı yöntemlerle yürütülen), ordunun sosyal ve ekonomik kalkınmaya da büyük katkı sağladığını belirtmek önemlidir. Okuma yazma bilmezliği ortadan kaldırmak, tıbbi bakım sağlamak, yollar inşa etmek, çeşitli altyapı tesisleri, vb. Sorunlarına dikkat etti. Sivil bir görev kavramı, ordunun iç güvenlik ve düzen garantörü olarak rolünün bir dereceye kadar Anayasanın kendisinin garantörlüğünü ve geniş ölçüde yer almasını sağlamlaştırmaya yardımcı oldu. nüfusun kesimleri.
Zamanla ordu da ciddi bir ekonomik güç haline geldi. Arazi ve diğer büyük gayrimenkullere, askeri-sanayi kompleksinin kontrol altındaki işletmelerine ve bankacılık sektörüne sahipti, ekonominin çeşitli sektörlerinde özel işletmelerle işbirliği yaptı. Çeşitli kaynaklara göre, Mısır ordusunun elinde bir çeyrekten ülkenin GSYİH'sinin üçte birine kadar yoğunlaşıyor.
Tunus ve Mısır'daki yılın 2011 olaylarında, silahlı kuvvetler çatışma halindeki taraflar arasında hakem rolünü oynadı. Aynı zamanda, ordunun halkın iradesini yerine getirdiği defalarca vurgulandı, çünkü halk ve ordu bir yandan. Tunus'ta, ordu hızla gücün sivil bir hükümete devredilmesini sağladı. Mısır'da, Hüsnü Mübarek'in istifasını takiben, Silahlı Kuvvetler Yüksek Kurulu (SCAF), toplumu tam anarşiden uzak tutmayı ve yeni anayasanın kabul edilmesine yönelik referandum ile parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimlerini düzenlemeyi başararak siyasi sürecin kontrolünü ele geçirdi.
Genel başkanın İslamcı Muhammed Mursi'den seçilmesinin kazanılmasından sonra, ordunun gölgelere girdiği, hükümet reçinelerini muzaffer partiye ilettiği anlaşılıyor. Bununla birlikte, iktidardaki Mursi, sivillerin protesto konuşmalarının patlatan akut sosyal ve ekonomik sorunlarını çözemediklerini ve cumhurbaşkanının eylemlerinin yalnızca toplumun bölünmesini derinleştirerek yeni bir protesto konuşması dalgasını tetiklediğini açıkça gösterdi. Ordu, halkın iradesini ikinci kez destekleyen ve yine Temmuz ayında 2013’te Mursi’yi yerinden alan bir darbe gerçekleştirdi ve halkın iradesini destekleyen siyasi arenaya geldi.
Yeni Nasır görünecek mi?
Mısır toplumunun bir sonraki geçiş dönemi, General Abdel Fattah el-Sisi başkanlığındaki, anayasa dışı bir yapı - Silahlı Kuvvetler Yüksek Kurulu tarafından kontrol ediliyor. Hızla artan popülaritesi nedeniyle zaten yeni Nasır denir. Yeni siyasi lider, Savunma Bakanı ile Silahlı Kuvvetler Baş Komutanlığı görevlerini birleştiriyor, Mısırlıların çoğu şu anda istikrar ve huzurun kurulması konusundaki umutlarını bastırıyor.
Mübarek'in devrilmesinden sonraki ilk sert dönemden farklı olarak ve acı dersleriyle öğretilen ordu, önce Anayasa'yı kabul etmeye karar verdi (böylece siyasi alanın sınırlarını belirledi), daha sonra cumhurbaşkanlığı seçimleri ve sadece o zaman - parlamento seçimleri yapıldı. Daha önce adli bir kararla, Müslüman Kardeşler örgütü siyasi süreçten dışlandı, yayınları ve bilgi kanalları kapatıldı ve Mursi'yi desteklemeye başlayan tüm konuşmalar hızlı ve etkili bir şekilde bastırıldı. 2013'un Kasım yasası da gösterileri yasakladı.
Bu bağlamda, askeri yardımları askıya alarak "Mısır'daki askeri darbeye" yönelik tutumunu kuvvetli bir şekilde gösteren ABD’nin, ülkedeki bariz demokratik değişimlerle bağlantılı olarak mali yardımın çözülmesi konulu bir taslak karar almayı düşündüğünü not etmek ilginçtir. Ancak Mısır, Savunma Bakanı Sergei Shoigu'yu Kasım ayında Kahire'ye ziyareti sırasında 2013'ta Rusya ile askeri anlaşmalar imzalamayı başardı.
14 - 15 Bu yıl ocak ayında ülkede yeni Temel Yasa'yı onaylayan bir referandum düzenlendi. Yüzde 55'luk bir katılım ve Müslüman Kardeşler'in destekçileri tarafından yapılan bir boykotla, yüzde 95 kayıtlı oy verenlere oy verdi. Anayasa, ülkedeki yeni bir siyasi güç dengesini, yani ordunun İslamcılara karşı kazandığı zaferi korumakta ve daha fazla gelişme için politik, yasal ve ideolojik çerçeveyi tanımlamaktadır.
Yeni orduyu “orduyu kışlalara geri getiren” Mursi'nin kabul ettiği “İslamcı” Anayasanın aksine, yeni belge ordunun bütün bir bölümünü ayırıyor ve sadece güçlerini genişletmekle kalmıyor, aynı zamanda askeri birliği de iç siyasi durumu etkileme fırsatı sunan özerk bir kurum haline getiriyor. Ordunun şimdi kamu otoriteleri tarafından kontrolsüz olarak kendi bütçesi olacak. 204'inci Maddesine uygun olarak, yalnızca silahlı kuvvetlerle ilgili suçlara ilişkin işlemleri yürüten askeri adalet kurulur. Bununla birlikte, bu makale, eylemlerinin "askeri kurumlara ve faaliyetlerine, askeri veya sınır bölgelerine, teçhizatlarına" doğrudan tehdit oluşturması durumunda sivillerin kovuşturulabileceğini öne sürmektedir. silahlaramühimmat, askeri sırları içeren belgeler, askeri fonlar ve görevlerini yerine getirirken silahlı kuvvetlerin personeli. ” Askeri adaletin aynı zamanda yolsuzluk suçlarını da göz önünde bulundurabileceğini vurgulamak önemlidir. Bu formda, makalenin pratikte çok geniş bir yasal uygulamaya sahip olabileceği açıktır.
Bu tür bir durumun sadece Mısır Temel Kanunu'nda değil, aynı zamanda diğer Arap ülkelerinin anayasa hukukunda da ortaya çıkması nedeniyle son derece önemli görünen başka bir makale daha var. Silahlı Kuvvetler Yüksek Konseyi'nden bahsediyoruz, bir süre askeri bir darbe gerçekleştiren anayasal yapı, yasama ve yürütme organı. Bildiğiniz gibi, Arap dünyasının savaş sonrası tarihinde, bu tür kurumlar periyodik olarak farklı ülkelerde ortaya çıktı ve genellikle bir süre iktidarda kaldı. Örneğin, 1952'de Mısır'da, 1958'de 1968'de Irak'ta, 1965'te Cezayir'de, 1962'de Yemen'de, 1969'da Libya'da vb. kamu işlevlerini yerine getiren komuta, yakın zamana kadar hayatta kaldı. 1992'de Cezayir'deki askeri darbenin bir sonucu olarak, Cezayir Cumhurbaşkanı'na Temel Yasa tarafından verilen ve Ulusal Yasa Meclisi'nin (Parlamento) dağıtılması nedeniyle geçici olarak kanun hükmünde kararname çıkarma hakkı verilen Yüksek Devlet Konseyi (HCV) ortaya çıktı. 1989 askeri darbesinden sonra, ancak cumhurbaşkanının atanmasından sonra 1993 yılında kendi kendine feshedilen Sudan'da Devrim ve Ulusal Kurtuluş Komutanlığı Konseyi (SKRES) kuruldu. Şu anda, Arap ülkelerinin çoğunda silahlı kuvvetlerin yasal statüsünü belirleyen makaleler var, ancak bunların hiçbiri siyasi hayata periyodik olarak müdahale eden askeri kurumların durumunu tanımlamıyor.
Yeni Mısır Anayasası, silahlı kuvvetlerin, faaliyetleri ve yetkileri özel bir yasa ile yönetilecek olan kendi Yüksek Konseylerine sahip olduğunu iddia ediyor. Bu, yapının anayasal bir yapı haline geldiği ve kanuna göre, görünüşe göre, yalnızca silahlı kuvvetlerle ilgili bazı yetkiler alacağı anlamına geliyor. Askeri tema, Milli Savunma ve Güvenlik Konseyleri'nin yanı sıra Savunma Bakanlığı'dır. 234 maddesine göre, Savunma Bakanı, Anayasanın yürürlüğe girdiği andan itibaren yalnızca iki dönem boyunca (sekiz yıl) AFLA'nın onayıyla atanabilir. Yani, Silahlı Kuvvetler Yüksek Kurulu zaten iç politika ve devlet inşasında gerçek bir rol oynuyor. Mısır silahlı kuvvetlerinin komutanı olan ve subay subaylarından atanan Savunma Bakanı olduğuna dikkat edin. AFCR'nin rolünün yasada tam olarak nasıl ortaya çıkacağı belli değil, en azından Arap dünyasında bu tür normların hiçbir benzeri bulunmuyor.
Yeni Anayasanın, son zamanlarda biriken ülkenin bütün siyasi sorunlarını çözebilecek ve toplumu bir araya getirip getiremeyeceği, gelecek gösterecek. Her durumda, yakın gelecek için, en az sekiz yıl boyunca, yasama organı fikri açıktır - “tüfek iktidara yol açar”. Şimdi ordu iktidarda tamamen meşru olacak ve sırayla anayasal normlar ordunun sorumlu olacağı durumu istikrara kavuşturmak için yasal bir temel oluşturacak. Bu bağlamda, çoğu kim için Mısır'ın bir sonraki başkanı olacak sorusu çoktan çözüldü.