Vatan KIRIM
Kırım Özerk Cumhuriyetinde Akmescitin 65 km kuzeybatısında, Akyara 95 km, Ak Meçete 67 km uzaklıkta bir sayfiye kentidir. Kezlev (Türkçe: Gözleve, Ukraince: Evpatoriya - Євпаторія, Rusça: Yevpatoriya - Евпато́рия) yönetim birimi 66 km2, 120.000 nüfusa sahip bir rayondur. Rayon merkezi Kezlevin nüfusu 106.000dir (2001). Rayon merkezinden hariç 3 kasabası daha vardır. Osmanlı etkisinin en yoğun olduğu yerlerdendir. Mimar Sinana ait bir cami vardır (Kezlev Han Camii). Bir Türk kavmi olan Musevi Karaimler burada yaşamaktadır. Kentteki Karaim sinagogu (kenesa / kenassa) her zaman ziyarete açıktır. Kezlev, aynı zamanda Kırımlı meşhur şair-ozanlardan Aşık Ömerin de doğduğu yer olarak bilinir.
Köyleri;
Celçak (Komsomolskoe), Karalar (Çernuşki), Mamaşay (Kamenolomna), Oybur (Krilovka), Teges / Tegen (Niva), Ungut (Abrikosovka).


Konu başlıkları
Kezlevin şu an kurulu olduğu yerde MÖ 6. yyın sonlarında bir antik Yunan yerleşimi olan Kerkinitida (Kerkintida) kenti kurulmuştu. Günümüzde bu antik Yunan ve İskit yerleşimi olan Kerkinitida'dan sadece kale duvarları kalmıştır. Kent 17. 18. yylar arasında Kırım Hanlığının en büyük kentlerinden biri oldu. 1784ten beri ismi Yevpatoriyadır (Yevpatoria / Evpatoriya / Ievpatorija).
Antik Kerkinitida şehrinin kalıntıları üzerinde kurulan şehir, ismini Gözlemek kelimesinden almaktadır. Evliya Çelebiye göre ise şehrin ismi, buraya kurulan Gözlü Ev adlı bir Tatar köyünden gelmektedir. Kırım Tatarlarının Kezlev diye isimlendirdiği bu şehir Türkiyede Gözleve olarak bilinmektedir.
Bronevskiy, «Gözleve bir ticaret şehridir. Burada daimî olarak Han tarafından tayin edilen askerî garnizon komutanı vardır. » der. Buna göre; Kırım Hanının yönetimindeki Kezlevde bir askeri garnizon bulunmaktaydı. Kefe Sancağı Veziri Sencivan Paşa tarafından yaptırılan liman dolayısıyla o dönemde de önemli bir ticaret şehri konumundaydı. Kezlev, günümüzde de Kırımın en önemli ticari limanlarından biridir.
Kırımın en önemli kara, demiryolu ve deniz yolu kavşak noktalarından ve aynı zamanda Rusya ve Ukraynanın da en önemli ihraç limanlarından biri konumundadır. Şehir, 107.000 civarında bir nüfusa sahiptir. (2013 tahmini)
Kezlev, Kırımın en iyi ve en meşhur şifalı çamur banyoların bulunduğu yerlerden biridir. Ayrıca, özellikle çocukların tedavi edildiği pek çok sağlık merkezi (sanatoryum) vardır. Bu tesislerde özellikle çocuk hastalıkları, romatizmal hastalıklar ve göğüs hastalıkları tedavi edilmektedir. Yunus balıkları ile felçli çocukların tedavi edildiği merkezlere dünyanın dört bir yanından hastalar gelmektedir.
Kezlev, temiz,altın sarısı ve Ukrayna'nın ilk Mavi Bayrak sertifikası alan kumsalları ile de meşhurdur. Deniz gayet temizdir.
Kezlevin iklimi kuru ve durgundur. Kırım genelinde güneşli günlerin en fazla olduğu yer Kezlevdir. (2.459 saat / 24). Plajlarının kumlu olması ve fazla derin olmamasından dolayı çocuklu aileler tatil için bu bölgeyi tercih etmektedirler.
Kezlev 2005 yılında Silifke ile kardeş şehir olmuştur.
Kezlev Han Camii
Bakınız : Han Camii
1944 Sürgün Anıtı
Kırım Tatarları 18 Mayıs 1944 sürgününe tabi tutulduktan sonra yıllarca süren mücadelenin ardından 1989dan itibaren yeniden vatanları Kırıma geri dönmeye başladıklarında kendilerine uygulanan bu soykırımı gözler önüne sermek için, Rusların büyük muhalefetine rağmen, Kırımda her şehre bir sürgün anıtı dikmeye başlamışlardır.
Bu anıtlardan biri de Kezlevde Mimar Sinanın Han Camiinin yanındaki parkta yer almaktadır. Anıtın üzerinde Latin harfleriyle Tatarca ve Rusça olarak Genotsid ve Deportatsiada elak olgan Qırımtatar Halqına hatire şeklinde bir yazı yer almaktadır. Şimdilerde özellikle Han Camiini ziyaret ettikten sonra bu anıt ziyaret edilmekte ve Kırım Tatar ve Türk Dünyası şehitleri için dualar edilmektedir.
Türk Hamamı
Han Camiinin karşı sokağında 50 metre kadar ileride sokağın gidiş istikametine göre sol tarafında yer almaktadır. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde avluya (Han Camii) karşı yolda aşırı güzel bir hamam vardır ki Şamdaki Defterdar ve Sinaniye hamamlarına benzer. şeklinde bahsedilen hamamın 16. yyda yapıldığı tahmin edilmektedir. Hamam, kadınlar ve erkekler için iki ayrı bölüm olarak meydana gelmektedir.
Hamamın bulunduğu mahalleye yerleşen Ruslar, hamamdaki mermerleri yerinden söküp evlerinde kullandıkları için, hamam önemli ölçüde tahribata uğramıştır. Şu anki görünümü ile acilen restore edilmesi gerekmektedir.
Cuma Camii ve Aziz Baba Mevlevi Tekkesi (Derviş Tekkesi)
Cuma Camii ve Aziz Baba Mevlevi Tekkesi, Han Caminin birkaç yüz metre ilerisinde yer almaktadır. Cami ve tekkenin 16. yyda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Cami günümüzde oldukça harap ve yıkık vaziyettedir. Minaresinin yarısı yıkık, sadece yan duvarları ayaktadır. Caminin yanındaki Aziz Baba Mevlevi Tekkesi ise, camiye göre daha şanslı vaziyette hiç olmazsa üstü kapalıdır.
Anlatılanlara göre, 2. Yekaterina zamanında camiyi tahrip eden Ruslar, dervişleri de idam etmişlerdir. Cami ve tekke, 1944 sürgünü sırasında da bu sefer Rus uçakları tarafından bombalanmıştır. Cami ve tekkenin restorasyon çalışmaları esnasında caminin hemen yakınındaki bir kuyuda Müslümanlara ait yüzlerce iskeletin bulunması da bu anlatılanları doğrular mahiyettedir.
Tekkenin 20 gözden oluşan zikir odaları ve orta avlu 1996 yılında restore edilirken tuzlu kum kullanıldığı için şimdilerde duvarlardaki sıvalar toz halinde yere dökülmektedir. Yapılan bu yanlış restorasyonun ardından binayı kurtarabilmek maksadıyla, acilen başlatılan ikinci restorasyon çalışması ise kaynak yetersizliği yüzünden ağır ilerlemektedir.Karay Kenesası, 18.yy
Karay Türklerinin dini merkezidir. Kezlevin ara sokaklarında, Karaimskaya Sokağı Numara 68de yer alır. Hazar İmparatorluğu döneminden kalan Musevi dinine mensup Karaylardan günümüzde Kırımda sadece 700 kişi kalmıştır. Karayların Kırım genelinde faal durumdaki tek ibadethanesi burasıdır. Müze görevlileri bütün ziyaretçilere, dinlerini ve Türk olduklarını gayet güzel bir biçimde izah etmektedirler.
Kenesanın hemen bitişiğinde Karay cemaati tarafından işletilen temiz bir restoran bulunmaktadır. Karaim Mutfağı, Kırım Tatar mutfağı ile tamamen aynıdır.
Odunpazarı Camii
Kezlevin Odunpazarı semtindedir. Rus işgalinin ardından Evangelist Kilisesi olarak kullanılan bu yapı günümüzde Yedinci Gün Advenistleri tarafından kilise olarak kullanılmaktadır. Gösterişli olmayan sade bir yapıdır.
Sinan'ın tezkerelerinde sözü edilen türbe (Tatar Han türbesi), herhalde yıkılmış olduğundan, hiçbir kaynakta adı geçmemektedir.
Kezlev'deki diğer önemli yerler
Aziz Nicholas Katedrali, Kezlev Bölge Müzesi.
Kezlev'de yok olmaya yüz tutmuş ve zamanla yok olmuş eserler
Tatar Han türbesi
Sinan'ın tezkerelerinde sözü edilen türbe, herhalde yıkılmış olduğundan, hiçbir kaynakta adı geçmemektedir.
Kerkinitida kalesi
Evliya Çelebi «Bir iç kale ile, doğusunda bir büyük kalesi vardır. Dış kaleye açılır bir demir iç hisar kapısı, limana bakan balyemez topları vardır. Kalenin kara tarafı kesmekaya hendektir.» der.
Nurüddin Sultan Camii
Evliya Çelebi «Nurüddin Sultan Camii güzel bir mâbeddir. Kınm'da evvelâ şanı yüksek Han... bundan sonra Kalgay Sultan'dır ki derviş meşreblidir. Sonra Nurüddin Sultan gazaplı, celalli bir gazi padişahzade idi. Bu ikisi Selamet Giray evladlarından olduklarından, Mehmet Giray Han'a Akçayım (yani Ulu Ağam Kardeşim) derler.» der.
Diğerleri
Evliya Çelebi «Çarşısında birkaç büyük mescidi, beş adet hamamı vardır. On bir adet tüccar hanı olup üçü çok büyüktür. En büyüğü de İslâm Giray Han efendimiz merhumun hanıdır. Tarihi 1062 (1651) dir. 245 ev vardır. Mehmet Han binası olan han kale gibidir, kat kattır, demir kapılıdır. 2 adet tefsir medresesi vardır. 5 adet sibyan mektebi, 3 adet tekkesi, 7 adet çeşmesi vardır. İslâm Giray Çeşmesi çarşı ortasında dört köşeli ve büyüktür, tarihi 1061 (1650) dir.» Buradaki tarihler karışıktır, çok defa O'nun seyahati ile uygun düşmüyor.
Kezlev'deki 17. ve 18. yy'da yapılan diğer camiler, dört duvar üzerine kubbe ile sade yapılardır. Şor Camii ve Karasu Bazar Camii gibi diğer bazıları da dik ahşap çatı ile örtülü, üç nefli camilerdir.
Tarih Müzesi
1921 yılında kurulan müzede yaklaşık 90 bin parça eser sergileniyor. Müzede Kezlev yöresinde bulunan antik eserler, eski paralar, değerli kitaplar, sanat eserleri yer alıyor. Müze binasında ayrıca konferans ve söyleşiler yapılıyor.
Duvanovskaya,11 adresindeki müze 10:00-21:00 saatleri arasında ziyarete açık.(Çarşamba ve Cuma günleri hariç)
Şarap Müzesi
Ecza Müzesi
Karaeva,4 adresindeki müze 08:00-20:00 saatleri arasında ziyarete açık.
Posta Müzesi
Karaeva,2 adresindeki müze 08:00-15:00 saatleri arasında ziyarete açık. (Pazar günleri kapalı)
Sanat ve Heykel Müzesi
Moryakov meydanı adresindeki müze 10:00-22:00 saatleri arasında ziyarete açık.
Ayşe'nin Gözünden Kırım
Kırım Özerk Cumhuriyetinde Akmescitin
65 km kuzeybatısında, Akyara
95 km, Ak Meçete 67 km uzaklıkta bir sayfiye kentidir.
Osmanlı etkisinin en yoğun olduğu yerlerdendir. Mimar Sinana ait bir cami vardır (Kezlev Han Camii). Bir Türk kavmi olan Musevi Karaimler burada yaşamaktadır. Kentteki Karaim sinagogu (kenassa) her zaman ziyarete açıktır. Kezlev, aynı zamanda Kırımlı meşhur şair-ozanlardan Aşık Ömerin de doğduğu yer olarak bilinir.


İlgili Bölümler : Yerleşim Yerleri
Son güncelleme : 13.04.2013 05:59:01
Okunma: 18755