Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek veya büyümesini yavaşlatmak için kullanılan ilaçlarla kanser tedavisidir. Bazı kanserli insanoğlu, tedavilerinin bir parçası olarak kemoterapi alırlar. Bazen normal hücreler de kemoterapi ilaçlarından etkilenir ve bu yan etkilere neden olabilir.
Bir çok kemoterapi ilacı türü vardır. Bazıları kendi adım atarına kullanılırken ötekiler öteki kanser tedavilerinde kullanılır.
Kemoterapi Nasıl Uygulanır?
Kemoterapi hücreleri öldürür. Kanser hücreleri vücuttaki öteki hücrelerden daha hızlı yetiştiğinden, kemoterapi kanser hücrelerini öteki hücrelere nazaran daha çok öldürür. Ayrıca bazı kemoterapi, kanser hücrelerine özel olarak saldırmak için tasarlanmıştır.
Kemoterapi, bir kanseri küçültmek, öteki tedavilerin işe yaramasına yardımcı olmak yada kanserin geri dönme olasılığını azaltmak için kullanılabilir. Palyatif bakımın bir parçası da olabilir.
Kemoterapi, aşağıdakiler dahil bir takım farklı yolla verilebilir:
Doğrudan bir damara (intravenöz olarak)
Ağızdan tablet veya kapsül olarak
Krem olarak
Direkt vücudun farklı bölgelerine enjekte edilir
Kemoterapi hücreleri öldürür, ancak kanser hücreleri diğer hücrelerden daha hızlı büyüdüğü için sağlıklı hücrelerden daha çok kanser hücresini öldürecektir.
Kemoterapi çoğu zaman vücudunuzun geri kalanının iyileşmesine izin vermek için arada molalar olan döngülerde verilir. Tedavi günler, haftalar, aylar yada daha uzun sürebilir.
Kemoterapi en çok hastanede ayakta tedavi olarak verilir. Kimi zaman hastanede bir gece kalmak gerekir. Bazı kemoterapi türleri doktorun muayenehanesinde veya hatta evde verilebilir.
Kemoterapi Kaç Saat Sürer?
Kemoterapi tedavisinin süresi ve sıklığı değişir ve doktorunuzun reçete etmiş olduğu kişisel tedavi planına bağlıdır. Bazıları üç veya dört saat kadar sürerken, ötekiler bir tek otuz dakika sürebilir. Doktorunuz, ilk konsültasyonunuz sırasında dahil olan süre hakkında bir tahmin verebilir. Kemoterapinin tesirleri sebebiyle, bir kemoterapi seansının yapılabileceğinden kesin olmak için tertipli olarak kan tahlili alacaksınız. Bu kan çalışması genellikle planlanan kemoterapi ziyaretinizden önceki gün yapılır. Kimi zaman kemoterapi ziyareti kan seviyeniz sebebiyle iptal edilir.
Kemoterapi Türleri
Kanserin türüne ve evresine bağlı olarak (kanserin yayılıp yayılmadığına ve ne kadar uzağa yayıldığına bağlı olarak) farklı ilaçlar yada ilaç kombinasyonları kullanılır.
Onkoloğunuz (kanser uzmanı) sizin için önerilen tedaviler mevzusunda tavsiyede bulunabilir.
Kemoterapi Yan Etkileri
Kemoterapi normal hücreleri de etkileyebilir ve yan etkilere neden olabilir. Çoğu insan bazı yan etkiler yaşar.
Farklı kemoterapi türleri farklı yan etkilere neden olur, ancak en yaygın olanları iştahsızlık, bulantı ve kusma, saç dökülmesi, bitkin kaslar, uyuşukluk, enfeksiyonlar, morarma, kuru gözler ve ağız ülserleridir.
Çoğu yan tesir yalnızca geçicidir. Bununla birlikte, bazen kemoterapi, kalbinizde, böbreklerinizde, karaciğerinizde, akciğerlerinizde veya beyninizde hasar yada kısırlık gibi uzun vadeli sorunlara niçin olabilir.
Doktorunuz, yaşadığınız yan etkisinde bırakır için size ilaç yazabilir. Bu ilaçlar mide bulantısı, ağrı ve öteki sorunlara yardımcı olabilir. Bununla birlikte, ishal ve kabızlık şeklinde kendilerine ilişkin yan etkilere de sahip olabilirler.
Aşağıdaki bilgiler, geleneksel yada standart kemoterapinin niçin olabileceği yan etkileri açıklamaktadır. Hedefe yönelik tedavi, hormon tedavisi ve immünoterapi dahil olmak üzere kanseri farklı şekillerde tedavi etmek için kullanılan başka ilaçlar da vardır.
Kemoterapi Yan Etkileri Niçin Olur?
Kanser hücreleri hızlı gelişme eğilimindedir ve kemoterapi ilaçları hızlı büyüyen hücreleri öldürür. Ancak bu ilaçlar vücutta dolaştığı için hızlı büyüyen normal, sağlıklı hücreleri de etkileyebilirler. Sağlıklı hücrelere verilen zarar, yan etkilere niçin olur. Yan etkisinde bırakır her zaman beklediğiniz kadar kötü değildir, ancak kanser tedavisinin bu kısmı için endişelenmeniz normaldir.
Kemoterapiden zarar görme olasılığı en yüksek olan normal hücreler şunlardır:
Kemik iliğinde kan oluşturan hücreler
Saç kökleri
Ağız, sindirim sistemi ve üreme sistemindeki hücreler
Bazı kemo ilaçları kalp, böbrekler, mesane, akciğerler ve sinir sistemindeki hücrelere zarar verebilir. Bazen vücudunuzun normal hücrelerini korumaya yardımcı olması için kemo ile ilaç alabilirsiniz. Yan etkileri hafifletmeye yardımcı olacak tedaviler de vardır.
Doktorlar, yan etkileri minimumda tutarken kanseri tedavi etmek için yeterince yüksek seviyelerde kemo vermeye çalışırlar. Ek olarak benzer yan etkileri olan birden fazla ilacı kullanmaktan da kaçınmaya çalışırlar.
Her insan her yan etkiyi görmez ve bazı kişilerde çok azca görülür.
Yan etkilerin şiddeti (ne kadar kötü oldukları) kişiden kişiye büyük ölçüde değişmiş olur. Kemoterapinizde hangi yan etkilerin en yaygın olduğu, ne kadar sürebilecekleri, ne kadar kötü olabilecekleri ve bunlar hakkında doktorun ofisini ne zaman aramanız gerektiği konusunda kanser bakım ekibinizle konuştuğunuzda kararlı olun.
Doktorunuz, bazı yan etkilerin oluşmadan önlenmesine yardımcı olmak için size ilaçlar verebilir.
Bazı kemo ilaçları, kalp veya sinir hasarı veya doğurganlık problemleri benzer biçimde uzun vadeli yan etkilere neden olur. Yine de birçok insanoğlunun kemoterapiden uzun vadeli problemleri yok. Doktorunuza, aldığınız kemo ilaçlarının uzun vadeli etkileri olup olmadığını mesele.
Yan etkiler rahatsız edici olabilirken, kanser hücrelerini öldürme ihtiyacına karşı tartılmalıdır.
Yan Etkiler Ne Kadar Devam Eder?
Bir çok yan etki çok hızlı bir halde geçer, sadece bazılarının tamamen ortadan kalkması aylar hatta seneler alabilir. Bunlara geç etkiler denir.
Kemoterapinin kalbe, akciğerlere, böbreklere yada üreme organlarına uzun vadeli zarar vermesi benzer biçimde bazen yan etkiler ömür boyu sürebilir. Bazı kemo türleri kimi zaman yıllar sonra ortaya çıkabilecek ikinci bir kanser şeklinde gecikmiş etkilere neden olur .
İnsanlar genellikle tedavilerinin ne kadar süreceği veya sahip oldukları yan etkisinde bırakır mevzusunda cesaretlerini kırarlar. Böyle hissediyorsanız, kanser bakım ekibinizle konuşun. İlacınızı veya tedavi programınızı değiştirebilirsiniz. Ek olarak, sahip olduğunuz ağrı ve rahatsızlığı azaltmanın yollarını da önerebilirler.
Kemoterapinin Yaygın Yan Tesirleri Nelerdir?
Çoğu insan kemoterapinin yan etkilerinin olup olmayacağı ve öyleyse iyi mi olacağı mevzusunda endişelenir. Kemoterapinin niçin olduğu daha yaygın yan etkilerden bazıları şunlardır:
Yorgunluk
Saç kaybı
Basit morarma ve kanama
Enfeksiyon
Anemi (düşük kırmızı kan hücresi sayısı)
Mide bulantısı ve kusma
İştah değişiklikleri
Kabızlık
İshal
Yutma ile oluşan yaralar ve ağrı şeklinde ağız, dil ve boğazca problemleri
Periferik nöropati veya uyuşma, karıncalanma ve ağrı şeklinde diğer sinir problemleri
Kuru cilt ve renk değişikliği şeklinde cilt ve tırnak değişimleri
İdrar ve mesane değişimleri ve böbrek sorunları
Kilo değişimleri
Konsantrasyonu ve odaklanmayı etkileyebilen kemo beyin
Ruh hali değişiklikleri
Libido ve cinsel işlevdeki değişimler
Doğurganlık sorunları
Kemoterapi İlaç Etkileşimleri ve Yan tesirleri
Kemo ilaçlarını en iyi şekilde nasıl birleştireceklerine bakarken, doktorlar, reçetesiz satılan ilaçlar, vitaminler ve takviyeler de dahil olmak üzere, kemo ilaçları ile ferdin aldığı diğer ilaçlar arasındaki etkileşimlere bakmalıdır. Bu etkileşimler yan etkileri daha da fenalaştırabilir ve kemo ilaçlarının ne kadar iyi çalışmış olduğunu etkileyebilir.
Örneğin trombositler kanın pıhtılaşmasına destek verir ve kanamayı önler. Birçok kemo ilacı trombosit sayısını bir süreliğine düşürür. Aspirin veya öteki ilgili ilaçları almak da kan trombositlerini zayıflatabilir. Bu, normal trombosit sayılarına haiz sağlıklı insanoğlu için bir sorun değildir, ancak bir ferdin kemoterapiden trombosit sayısı düşükse, bu kombinasyon onları ciddi bir kanama sorunu riskine sokabilir.
Doktorunuz, kanser tedavisi görürken diğer ilaçları, vitaminleri ve takviyeleri kullanmanın güvenliği hakkında sizinle konuşabilir.
Vitaminler Kemoterapi İlaçlarını Nasıl Etkiler?
Birçok insan genel sağlıklarını iyileştirmede etken bir rol almak ister. Vücutlarının natürel savunmasının kanserle savaşmasına yardımcı olmak ve kemoterapiden iyileşmelerini hızlandırmak istiyorlar. Çoğu insan vitaminleri sağlığı iyileştirmenin güvenli bir yolu olarak düşünür, bu nedenle kanserli birçok ferdin bir yada daha fazla vitamin yüksek dozda alması şaşırtıcı değildir. Sadece bazı vitaminler kemoterapiyi daha azca etkili hale getirebilir.
Daha çok araştırmaya ihtiyaç vardır, ancak vitaminlerin kemoterapi üzerindeki tesirleri hakkında daha çok şey bilinene kadar şu noktaları aklınızda bulundurun:
Doktorunuz size vitamin almanızı söylemediyse, en iyisi vitamin almamaktır.
Bayağı bir multivitamin dahil herhangi bir vitamin almaya başlamadan önce daima doktorunuza danışın.
Doktorunuza tedaviden sonrasında vitamin almaya başlamanın uygun olup olmadığını ve ne zaman olacağını mesele.
Beslenme mevzusunda endişeleriniz var ise, genellikle dengeli bir rejimle bol miktarda vitamin alabilirsiniz. Kanser tedavisi sırasında ve daha sonra beslenme hakkında daha fazla bilgi edinmek için doktorunuza danışın.
Kemoterapi yan etkileri konusunda kanser bakım ekibinizi ne süre aramalısınız?
Kanser bakım ekibiniz size yan etkisinde bırakır hakkında birçok data vereceğinden, fizyolojik değişikliklerin daha fazla bilincinde olabilirsiniz. Hafifçe haiz olduğunuz herhangi bir fizyolojik semptomu almayın. Bazı yan etkisinde bırakır kısa sürelidir ve önemsizdir, ancak ötekiler ciddi problemlerin işareti olabilir. Mesai saatleri dışında, hafta sonları ve tatiller de dahil olmak üzere ekibinizdeki birine dilediğiniz zaman iyi mi ulaşacağınızı bildiğinizden emin olun.
Kemoterapi tedavisi sırasında aşağıdaki semptomlardan herhangi birine sahipseniz hemen kanser bakım ekibinizle iletişime geçin:
Kanser bakım ekibinizin talimat verdiğinden daha yüksek ateş (genellikle 100,5 ° F -101 ° F yada daha yüksek (ağızdan alınır)
Kanama veya açıklanamayan morarma
Bir kızarıklık
Ağızda yada boğazda şişme, şiddetli kaşıntı, yutma güçlüğü şeklinde alerjik bir reaksiyon
Yoğun titreme
Kemo enjeksiyon bölgesinde yada kateter bölgesinde ağrı veya ağrı
Şiddetli baş ağrıları dahil olağandışı ağrı
Nefes darlığı veya nefes darlığı (Nefes almakta zorluk çekiyorsanız önce 911’i arayın.)
Uzun soluklu ishal veya kusma
İdrarda kanlı dışkı veya kan