İsyan, aynı ortamda kâin bir takım kişinin (çoğu kez askeri personel yahut gemi mürettebatı, sivil olsa de) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi sebebiyle konulenen abç. Geçmişte biraşkın ülke, ayaklanmayı idam cezası kabil ötümsüz cezalarla cezalandırmıştır.[çaykara belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, leşkerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a fethetmek isteyen İskender, savaşlardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile huzurlaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbeserü bile sahilda bıraktı.
Toplumsal sorunların menşe olduğu isyanlara en şiddetli örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.