Çocuk Felci Nedir?
Çocuk Felci etkeni virüs olan bir hastalıktır. Virüs vücuda ağız yoluyla girer. Genellikle ciddi bir hastalığa neden olmaz. Bazen felce (kolunu veya bacağını oynatamaz) ve menenjite (beyin zarlarının enfeksiyonu) neden olur. Nefes alıp vermeye yardımcı olan kasları felç ederek hastalığa yakalananların ölümüne neden olabilir.
Çocuk felci Amerika Birleşik Devletlerinde eskiden çok yaygındı. Aşının bulunmasından bir yıl önce binlerce insanı felç etti ve öldürdü.
Niçin aşılanmalısınız?
İnaktif Çocuk Felci Aşısı (IPV) çocuk felcini önleyebilir.
Tarihçe: Amerika Birleşik Devletlerinde ki 1916 salgını 6000 kişiyi öldürdü ve 27,000 den fazla kişiyi felç etti. 1950 lerde her yıl 25,000 den fazla çocuk felci vakası görülüyordu. Çocuk felci aşılaması 1955 yılında başlatıldı. 1960 yılına gelindiğinde vaka sayısı 3,000 e ve 1979 da sadece 10 a düştü. Amerika Birleşik Devletlerinde ve diğer ülkelerde ki çocuk felci aşılamalarının başarısı dünya üzerinden çocuk felcinin yok edilebileceği çabalarını ateşledi.
Bugün: Amerika Birleşik Devletleri çocuk felcinden arındırılmıştır. Fakat dünyanın bazı bölgelerinde hastalık hala sık görülür. Eğer aşıyla korunmazsak, başka bir ülkeden gelecek tek bir çocuk felci vakası hastalığı geri getirecektir. Dünyadan hastalığı silme çabaları bir gün başarılı olursa, o zaman çocuk felci aşısına ihtiyacımız kalmayacak. O zamana kadar çocuklarımızı aşı yaptırmaya devam etmeliyiz.
Kime ve ne zaman çocuk felci aşısı yapılmalıdır?
IPV yaşa bağlı olarak kola veya bacağa yapılan bir aşıdır. Çocuk felci aşısı diğer aşılarla aynı zamanda yapılabilir.
Çocuklar
Çocuklar 4 doz IPV yi aşağıdaki yaşlarda almalıdırlar:
- Bir doz 2 aylıkken
- Bir doz 4 aylıkken
- Bir doz 6-18 aylıkken
- Bir rapel doz 4-6 yaşında
Bazı kombine aşılar (aynı aşı içinde birçok aşı vardır) IPV içerir.
Bu aşıların kullanıldığı çocuklar bir doz daha fazla (beşinci) çocuk felci aşısı almış olabilir. Bu sorun oluşturmaz.
Erişkinler
18 yaş ve daha büyük birçok erişkin, çocukken aşılandıkları için çocuk felci aşısına ihtiyaç hissetmezler.
Fakat bazı erişkinler yüksek risk altındadır ve bunlar için çocuk felci aşılaması düşünülmelidir:
- çocuk felcinin sık görüldüğü yerlere seyahat edenler,
- çocuk felci virüsüyle temas edebilecek laboratuar çalışanları ve
- çocuk felci olabilecek hastaları tedavi edecek sağlık çalışanları.
- Bu üç grupta olup ta çocuk felcine karşı hiç aşılanmamış olanlara 3 doz IPV yapılmalıdırlar:
- İlk iki doz 1-2 ay arayla,
- Üçüncü doz ikinciden 6-12 ay sonra.
- Bu üç gruptaki erişkinlerden geçmişte çocuk felci aşısının 1 veya 2 dozunu almış olanlar geriye kalan 1 veya 2 dozu da almalıdırlar. Daha önceki dozlardan itibaren geçen sürelerin önemi yoktur
- Bu üç gruptaki erişkinlerden 3 veya daha fazla doz çocuk felci aşısını geçmişte yaptırmış olanlar IPV ile rapel yaptırabilirler
Doktorunuz size daha fazla bilgi verebilir.
Bazı kişilere IPV aşısı yapılmamalıdır veya bir süre beklenmelidir.
Aşağıdaki kişilere IPV yapılmamalıdır:
- IPV nin herhangi bir bileşenine, Neomycin, streptomycin veya polymyxin B antibiyotiklerine karşı daha önce hayatı tehdit eden alerjik reaksiyon öyküsü olanlar çocuk felci aşısı yapılmamalıdır.
Doktorunuza ciddi alerjiniz varsa söyleyin.
- Daha önce çocuk felci aşısından sonra şiddetli alerjik reaksiyon gelişenlere bir daha çocuk felci aşısı yapılmamalıdır.
Aşağıdaki kişiler beklemelidirler:
- Aşı tarihinde orta veya ağır derecede hastalığı olan bir kişinin iyileşmesi beklenmeli ve aşı ertelenmelidir. Soğuk algınlığı gibi hafif hastalığı olan kişiler aşılanabilir.
Daha fazla bilgi için sağlık doktorunuza danışınız.
IPV aşısının riskleri nelerdir?
Bazı kişilerde aşı yapılan yerde ağrı olabilir. Bugün kullanılan aşının hiçbir ciddi probleme yol açmadığı bilinmektedir ve aşıyı yaptıran birçok kişide de hiçbir problem olmamıştır.
Her zaman, bir aşının ilaçlara benzer şekilde şiddetli alerjik reaksiyonlar ve ölüm gibi ciddi problemlere neden olabileceği bilinmelidir. Ancak çocuk felci aşısının ciddi yan etkilere veya ölüme neden olma riski oldukça düşüktür.
Ciddi bir reaksiyon olursa?
Neye dikkat etmeliyim?
Yüksek ateş, şiddetli karın ağrısı veya ishal gibi olağandışı bir durum olup olmadığını takip ediniz.
Allerjik reaksiyon belirtileri, tabletleri yuttuktan birkaç dakika ila birkaç saat içinde ortaya çıkan nefes darlığı, ses kısıklığı, hırıltılı solunum, kurdeşen, solukluk, güçsüzlük, hızlı kalp atışı veya baş dönmesi olabilir.
Immunization Action Coalition ndan uyarlanan, AşI bi̇lgi̇lendi̇rme açiklamasi