2000 yılının Nisan ayında, yirmibeşe yakın hukukçu, insan hakları savunucusu ve aktivistinin geçiş dönemi adaletine katkı sunmayı tartıştıkları bir toplantıda ortaya atılan fikrin ardından, ICTJ, 2001’de New York’da kuruldu. Merkezin çalışmaları şu anda 20 ülkeyi kapsamaktadır.
Hedefler: ICTJ’in temel hedefi; geçmişle farklı biçimlerde yüzleşme, sorgulama ve mağduriyetlerin tazmini yoluyla yaşanmış insan hakları ihlallerinin tazmini ve tekrarlanmamasının yollarını bulmak; mağdurların ve mağduriyetlerinin tanınması, ve barış, uzlaşma ve demokrasinin tesisi için yolların aranması için çalışmaları desteklemek ve şiddetin faillerinin hesap vermesi yoluyla adil ve barışçıl toplumlar yaratmaktır.
Çalışma alanları: Merkez, bu hedefe yönelik olarak; araştırmalar, geçiş dönemi adaletinin tesisi için programlar; hükümetler, sivil toplum ve devlet şiddeti mağduru ile/için çalışan gruplara adalet ve topluma hesap verme (hesap sorulabilirlik) gerekliliği konusunda danışmanlık ve farklı gruplar, medya ve toplum nezdinde kapasite oluşturma alanlarında çalışmalar yürütmektedir.
Çalışma yöntemi: Araştırma (hukuk, sosyal politika, adli tıp, iktisat, tarih, psikoloji, sanat alanlarında); savunuculuk (advocacy); uzmanlık paylaşımı; yayın; eğitim programları.
Proje Örnekleri:
- Tazminatlar El Kitabı ( Oxford, 2006): Bir kaç sene boyunca devam eden tazminat programlarının ardından hazırlananan bu kitap, başta Fas ve Peru olmak üzere, bir çok ülkede tazminat programlarının tasarım sürecinde etkili oldu.
- Kadınlara Ne Oldu? Toplumsal Cinsiyet ve İnsan Hakları İhlallerinde Tazminat (SSRC, 2006): Çokyıllı bir projenin ilk ürünü olan kitap, altı farklı ülkedeki tazminat programları ve Toplumsal Cinsiyet hakkında bir çok temel durum çalışması içeriyor. Kitabın Tazminatların Cinsiyeti: İnsan Hakları İhlallerini Ortaya Çıkarırken Cinsel Hiyerarşiyi Bozmak adlı ikinci cildinin ise (Cambridge, 2009); tazminat başlığı altına toplumsal cinsiyet perspektifini katmaya çalışan ilk normatif ve kapsayıcı kitap olduğu söylenebilir.
- Geçmişi Silahsızlandırmak: Geçiş Dönemi Adaleti ve Eski Savaşçılar (SSRC, Aralık 2009): Bu kitap, geçiş dönemi adaleti ve Silahsızlaştırma, Eve Dönüş ve Re-entegrasyon programlarıyla ilgili tematik çalışmalar içerir. Çok yıllı bir projenin sonucu olarak ortaya çıkan ve 9 ülkeden örneklerin bulunduğu kitaba, ICTJ’in websitesinden ulaşılabilir.
ICTJ’in diğer yayınlarına buradan ulaşabilirsiniz: http://ictj.org/publications