Su, kanatlılar için gerekli olan tüm metabolizmaları ihtiva etmektedir. Su, vücut ısısını düzenler, yemin sindirilmesini sağlar ve vücut atıklarının (dışkıların) atılımını sağlar. Normal ısı ve şartlarda; kanatlının yediği yem miktarının iki misli su tüketir. Isı kaynaklı stres oluştuğu zaman, su tüketimi normal tüketimin iki misli artmaktadır.
Bu sebeple, verimli kanatlı üretiminde güvenilir ve doğru su tüketimi şarttır.
Kanatlı için iyi kalite ve güvenilir suyun esasları nelerdir? Bu pek çok yönü ile tespit edilmesi gerekli bir konudur. Bakteri ve diğer mikropların varlığının, su içinde doğal olarak bulunan minerallerin kimyasal ve fiziksel özelliklerine göre test edilmesi gerekir.
Bu çalışma, su kalitesi ile ilgili göstergeleri ortaya koymaktadır.
Bakteri Testi Sonuçlarının Yorumlanması
Eğer su içinde bulunan mikro-organizmaların sayısı oldukça yüksek ise; bu suyun kirlenmiş olduğunu gösterir. Su testleri toplam bakteri seviyesi ve koli-form bakteri sayısını ihtiva etmelidir. Normal şartlarda insanlarda, kuşlar-kanatlılar ve sığırların sindirim sisteminde koli-form bakteri bulunmaktadır.
Standart içme suyunda, her 100ml(mililitre) su içinde toplam bakteri sayısı 100 bakteriden az, koli-form bakteri sayısı ise 50 bakteriden az olmalıdır. Son araştırmalar daha verimli sonuçları elde etmek için sıfır bakterinin olması gerektiğini tespit etmiştir.
Yüksek Bakteri Oluşumunun Nedenleri
Testlerde yüksek düzeyde bakteri tespit edilmesi atık su alanlarının, kanalizasyon sistemi ve foseptik kuyularının iyi tasarlanmamış olmasından, yetersiz inşaat ve su kaynağı yer altı sondajlarının bu alanlara çok yakın inşa edilmesinden kaynaklanır.
Mikrobiyal Düzeylerin Kontrolü
Çok yüksek düzeyde kirlenmiş sularda bakteri sayılarını güvenli seviyelerde tutmak için dezenfeksiyon maddeleri kullanmak her hangi bir fayda sağlamaz. Bazı hallerde dezenfeksiyon uygulamaları etkisiz kalır. Asıl hedef, kirlenmeye neden olan durumları ortadan kaldırmaktır. Eğer normal koşullarda önlem alınması mümkün değilse, yeni bir derin kuyu su kaynağı açılması en iyi yoldur.
Suyun kaynağında bakteri düzeyi düşük olsa da, kümesteki kanatlı hayvanlar mikro-organizmalara maruz kalmaktadır. Çünkü bu organizmalar çok hızlı çoğalır ve yayılır. Bu nedenle, su sistemleri her gün özel olarak temizlenmelidir. Klorlama yöntemi veya diğer dezenfeksiyonların kullanımı, mikrobiyal kontrol edilmesinde en etkili yöntemdir.
Hatlarda klorlamayı dozatronlar ile başarılı olarak yapmak mümkün olmaktadır. Bunun için su hattının klorin seviyesinin her bir litre için 1miligram başarılı bir uygulamadır. Dozatronların, su hattına verdiği klor miktarları zaman içinde farklılık gösterir. Bunun için düzenli olarak klor düzeyi test edilmelidir.
- Yetersiz miktarda klor, mikro-organizmaların aşırı artışına neden olur.
- Fazla miktarda klor;
- Suyun tadında acılığa neden olurken, su tüketiminin azalmasına neden olur
- Suyun içindeki klor diğer besin maddelerinin etkisini azaltır, aşıyı ve vitaminleri etkisizleştirir.
İçme sularında bakterilerin kontrol altına alınması için iyod bazlı dezenfeksiyon uygulaması en etkili olanıdır. Bu yöntem klorlamadan daha etkili ama pahalı bir metottur. Burada onaylı kimyasalların doğru oranlarda kullanımı mutlaka gereklidir. Ayrıca, kimyasalların su hattında bulunan cihaz ve malzemeler ile uyumlu olmalıdır. Veteriner gereksinimden kaynaklanan ilaç ve aşı uygulamaları öncesinde su hatları ve cihazlarından bu kimyasalların ortamdan uzaklaştırılması şarttır.
İçme Sularında Kalite Seviye Rehberi
|Kirletici ve/veya mikroorganizma||Ortalama Teorik Düzey||Maksimum Kabuledilebilir Düzey||Notlar|
|Bakteri|
|Toplam bakteri||0/ml||100/ml||0ml arzuedilen|
|Koli-form bakteri||0/ml||50/ml||0ml arzuedilen|
|Nitrojen Varlığı|
|Nitrat||10 mg/l||25 mg/l||3-20 mg/l negatif etkileyebilir|
|Nitrit||0.4 mg/l||4 mg/l|
|Asit Düzeyi ve Sertlik|
|pH||6.8-7.5||6.0 arzuedilen|
|Toplam sertlik||60-180|
|Suyun içinde doğal bulunan kimyasallar|
|Kalsiyum||60 mg/l||Daha az olmalı|
|Klorid||14 mg/l||250 mg/l||Daha az olmalı|
|Bakır||0.002 mg/l||0.6 mg/l||0.002 mg/l üzeri acı tat verir.|
|Demir||0.2 mg/l||0.3 mg/l||Yüksek seviyeler pis koku yayarken kötü tat verir.|
|Kurşun||0.02 mg/l||Yüksek seviyeler toksik etkilidir. Kesinlikle bulunmamalıdır.|
|Magnezyum||14 mg/l||125 mg/l||Yüksek düzeyler laxatif etki verir, 50 mg/l üzeri verimlilik azaltır.|
|Sodyum||32 mg/l||50 mg/l üzeri verimliliği etkiler.|
|Sülfat||125 mg/l||250 mg/l||Yüksek düzeyler laxatif etki verir, 50 mg/l üzeri verimlilik azaltır.|
|Çinko||1.50 mg/l||Yüksek seviyeler toksik etkilidir.|
Su Örneği Alma
Su analiz sonuçlarının güvenilir olması için örneklerin doğru alınması gerekmektedir. Su alınacak yerler kesinlikle ilave temizliğe gerek yoktur. Ancak numune kabının ağız kısmı hafif alev ile sterlize edilmelidir. Numune kabının ağzına ve içine kesinlikle el ve harici malzemeler sürülmemelidir. Örnek alındıktan sonra kapakları sıkıca kapatılmalıdır. Çok kısa süre içinde analiz ve test yapılacak laboratuara ulaştırılmalıdır. Eğer acilen götürülemeyecekse ortam ısısında muhafaza edilmeli ancak yinede hızlı davranmak gerekir. 24 saate yaklaşan bekleme süresi test doğruluğunu tartışmalı hale getirir. Taze ve temiz örnek, test için şarttır.
Thomas A. Carter-Kanatlı Bilimleri Uzmanı, Ronald E. Sneed Bioloji ve ziraat mühendisi
North Carolina Kooperatif Hizmeti yayınları PS&T No:42 den yararlanılmıştır.