Umre; ziyaret etmek anlamına gelmektedir. Dini bir terim olarak ise umre, "Belirli bir zamana bağlı olmaksızın ihrama girerek Kâbe'yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında sa'y yapmak ve tıraş olup ihramdan çıkmaktan" ibarettir.
Umre, küçük hacdır. Umre yapmak isteyen kişi, mikattan ihrama girer, umre tavafı yapar, sonra da sa'y yapar ve tıraş olarak ya da saçlarını kısaltarak ihramdan çıkar.
Umre yapmak sünnettir. Umre için belirli bir zaman yoktur. Arefe ve onu izleyen kurban bayramı günleri olmak üzere yılda beş günün dışında her zaman umre yapılır.
Umrenin iki farzı vardır: İhram ve tavaf. Bunlardan ihram şart; tavaf, rükündür.Umrenin vacipleri ise sa'y ile tıraş olup ihramdan çıkmaktır.Ömürde bir defa umre yapmak sünnettir.
Umrenin pek çok fazileti vardır. Özellikle Ramazan ayında yapılan umrenin sevabı pek çoktur. Hz. Peygamber umre hakkında şöyle buyurmaktadır : "Umre, diğer bir umre ile arasındaki günahları siler". "Ramazanda yapılan umrenin sevabı bir haccın sevabına denktir."
Umre kelimesi Kur`an ve Hadis`te de geçer. Kuran`da: "Haccı ve umreyi Allah için tam yapın." şeklindeyken Hadis`te: "İki umre arasındaki küçük günahların keffaretidir" halindedir.
Ebu Hureyre (r.a)'ın rivayet ettiğine göre, Resulüllah (s.a.v) şöyle buyurmuştur: (Umre, ikinci bir umreye kadar yapılan (küçük) günahlar için kefarettir. Kabul olan bir hac ise, onun Cennetten başka bir karşılığı yoktur.) Cabir (r.a)'ın rivayet ettiğine göre, Resulüllah (s.a.v) şöyle buyurmuştur: Hacılar ve umre yapanlar Allah'ın elçileridir. Dua ederlerse duaları kabul olunur, tövbe ederlerse mağfiret olunurlar.
Umre yapan kişi Mekke'de ikamet ediyorsa ve tekrar umre yapmak isterse Aişe (r.ah) Camii (Ten'im)'nden ihrama girer. Sonra Mekke'ye gelip tavaf ve sa'yini yapar.
İhram, niyet ve telbiyedir.İhrama mikat yerinden veya daha emin olmak için biraz öncesinden girilir.
Umre yapmak isteyen kişi ihrama girmek istediği zaman saçlarını kısaltması veya daha önceki adetine göre tıraş etmesi, tırnaklarını kesmesi, etek tıraşı olması, yıkanması ve abdest aldıktan sonra temiz (yeni olması tercih olunur) ve beyaz izar ve ridasını giyip güzel koku süründükten sonra kerahet vakitleri dışında ise iki rekat namaz kılması müstehaptır.
Sonra şöyle telbiye getirir:
Allahım! Senin emrine sözüm ve özümle tekrar takrar icabet ettim, emrine boyun eğdim. Sana ortak yoktur. Emir ve davetine gönülden ve sadakatle icabet ettim. Senin eşin ve ortağın yoktur. Şüphesiz ki hamd ve nimet Sana mahsustur. Mülk Senin'dir. Bütün bunlarda eşin ve ortağın yoktur Senin. (Lebbeyk Allahümme lebbeyk, lebbeyke lâ şeriyke leke lebbeyk, innelhamde venni'mete leke velmülk, lâ şerkiyke lek.)
Telbiyeyi üç defa tekrar eder, efendimiz Muhammed (s.a.v)'e salat getirirken telbiyeye son verir. Hacı, yüksek bir tepeye çıktığında veya tepeden inerken, arabaya binerken veya arabadan inerken, arkadaşları ve tanıdıkları ile karşılaştığında ve namazların ardından telbiyeyi tekrarlar.
Umre Hanefi ve Maliki`de sünnet, Şafii ve Hanbeli`de farzdır. Yaşamın herhangi bir anında yapılabilir. Hac ve umreyi peş peşe yapmak İslama göre umre menduptur (tavsiye edilmiş). Arefe ve Bayram günlerinde yapılırsa "umre mekruh" adını alır.Hac zamanı dışında hac yapanlar hac yapmış sayılmazlar. Bunun yerine umre yapmış olurlar. Yani hacı yerine mutemir olurlar.
Umre Nasıl Yapılır ?
Umre yapacak olan kişi, önce ihram hazırlıklarını yapar. Daha sonra da mikattan önce şu şekilde ihramlanabilir:
A- Türkiye'den Uçak ile Direkt Mekke'ye Gidişlerde: Umre yapacak kişi, evinde, hava limanında veya uçakta ihramlanarak Umreye niyet edebilir. Uçakla giderken mikat sınırı, inişe yaklaşık yarım saat kala Kızıldeniz üzerinde bulunmaktadır. Uçağın içinde ihramlanacak olanlar da, bu sınırı geçmeden önce ihramlarını giyerek namazlarını kılıp, niyetlerini yapmalıdırlar.
B- Türkiye'den Uçak ile Direkt Medine'ye Gidişlerde: Medine'ye gidişlerde önceden ihram giyilmez. Ancak Mekke'ye gidileceği gün otelde ihramlaıır ve mikattan önce niyet edilir. Medine'den Mekke'ye hava yolu ile giderken mikat sınırı, kalkıştan birkaç dakika sonradır. Kara yolu ile giderken ise, Mekke yolu 10 km'de Mikat Mescidinin bulunduğu yerdir.
İhram Elbisesini Giyme Şekli
A- Erkekler: Önce dış elbiselerini çıkartıp, vücudun belinden alt kısmını örtecek olan ihram elbisesini düşmeyecek şekilde bağlar, sonra iç giysilerini de çıkartıp, vücudun üst kısmını örtecek olan ihram elbisesini omuzlarından aşağı doğru örterler. Ayaklarına ise terlik giyerler. İsterlerse bellerine ihramı tutacak bir kemer bağlayabilirler. Böylece bu iki parça ihram elbisesi dışında vücutlarında hiçbir giysi kalmaz. Başları açık ve ayakları da çorapsız olur. Saat, gözlük, yüzük, kemer, çanta ve benzeri şeyler, aksesuvar kabilinden olduğu için vücuda takılı veya asılı olmasında bir mahzur yoktur.
B- Kadınlar: Renk ve model şartı olmaksızın, el ve yüzleri dışında bedenlerinin tamamını vücut hatlarını belirtmeyecek şekilde örten ve ziynet görüntüsü içermeyen elbiselerini giyerler. Başörtüsü ve ayak giysileri de her zaman giydikleri şekilde olur.
İhram elbiseleri giyildikten sonra iki rekât İhram Namazı kılınır. Daha sonra Umreye niyet edilerek telbiye getirilir.
Umre seyahati hanımların muayyen günlerine rastlarsa, aynı şekilde niyet ederek ihramlanırlar, fakat namazlarını kılmazlar. Bu günleri bitene kadar ihram niyetiyle beklerler. Bitince boy abdesti alarak Umrelerini yaparlar.
Umreci genellikle uçakla Cidde`ye gider. Mikat`tan ihramsız geçemeyeceğinden uçakta, hatta memleketinde ihrama girebilir. İhramın sebebi temizlik ve sağlıktır, bunun için beyaz renkte ve dikişsizdir. Başın açık ve ayakların çıplak olması da bu sebepledir. Yüzbinlerce insanın saç sakal, elbise, ayakkabı çeşitliliği içinde dünyanın dört bir tarafından doğrudan buraya gelmesi halinde çıkacak hastalıklar bu süretle engellenir. Eşitlik ve kardeşliğe, ölüye benzemeye, dayanılmaz sıcağa karşı önleme de dikkat edilmektedir. İhrama girmekle ihram yasaklarını kabul etmiştir (cinsellik yoktur, kavga ve küfür yoktur). Mikat noktasını geçmeden önce trınaklarını keser, abdest alır, tıraş olur, ayaklar çıplaktır, çanta ve kemer taşıyabilir. Kadınlar için normal elbise, eldiven, çorap, ayakkabı caizdir.
Ülkemizden gidip de, Mekke'de bulundukları süre içinde umre yapmak isteyenler, genellikle Medine-Mekke otoyolu üzerinde ve Harem-i Şerif'e yaklaşık 5 km. uzaklıkta bulunan "Ten'im"e giderek ihrama girmektedirler. Bugün burada "Hz. Aişe Mescidi" bulunmaktadır.
Umrede Kudüm tavafı, Arafat ve Müzdelife vakfeleri, Şeytan taşlama ve Veda tavafı gibi görevler (menasik) yoktur.
Haccın ihram, tavaf, sa'y ve tıraş gibi menasikinde, rükün, şart, vacip ve sünnet olan hükümler, umrenin menasikinde de söz konusudur.
Mikat sınırları dışında kalanlar umre için ihrama, Mikat sınırlarında veya daha önce girerler. Harem Bölgesinde bulunanlar, Harem bölgesinin dışına çıkarak ihrama girerler. Harem Bölgesi ile Mikat sınırları arasında (Hıl Bölgesinde) olanlar ise bulundukları yerden ihrama girerler.
Umreye giden kişi ihramın sünneti olarak iki rekat namaz kılar. Niyet, telbiye, tekbir, tehlillerle Mekke`ye girer. Eşyalarını eve bırakır. Haremi Şerif`e gider.
Tekbir ve telbiyelerle içeri girer. Telbiye yüksek sesle yapılır. Kabe`nin çevresini niyet ederek ve Hacerül Hacerul Esved hizasından başlayarak 7 defa döner, 7 tur dönüş tamamlanınca buna tavaf denir. Bu dönüş sırasında ıztıba ve remel yapar. Iztıba, ridanın bir ucunu sağ koltukaltından geçirip sol omuz üzerine atmaktır. Sağ omuz ve kol açılır. Remel, erkeklerin kısa adımlarla koşarcasına yürümesi demektir.
Tavaftan sonra tavaf namazı kılar. 2 rekattir. Müstakil bir vacip namazdır.
Kişi, namazdan sonra say için Mesa`ya (Safa ile Merve) gider. Say yapmaya Safa Tepesinden niyet ederek başlar. Say yaptıktan sonra tıraş olup, ihramdan çıkar, umreyi bitirir. Hac`daki gibi Arafat, Mina, müzdelife, kudum ve veda yoktur. İsterse nafile kurbanı keser, isterse Mekke ve Medine`deki kutsal yerleri gezer.
Medine`de Peygamber Aleyyisselam`ın kabri şerifi, Kuba mescidi, Cuma mescidi, Kıbleteyn mescidi, Seba mescidi, Cennetülbaki Kabristanı, Bulut Mescidi, Uhud şehitleri ziyareti. Mekke`de Rasulullah`ın doğduğu ev, Cennetülmualla, Nur dağı, Sevr mağarası, Cin mescidi, Cebeli Kubeys görülecek yerlerdir.