Gıda Allerjisi
Gıdalar türlü yollardan kişilere dokunabilir. Gıda alerjisi bu yollardan biridir. Gıda aleıjisine neden olan belli başlı yiyecekler arasında yumurta, yerfıstığı ve inek sütü bulunmaktadır. Balık ve susam da ciddi alerjik tepkilere neden olabilir. Gıda alerjisi özellikle bebekleri ve küçük yaştaki çocukları etkiler. Bazı çocuklar okula gidecek yaşa geldiklerinde alerjiyi atlatırlar. Fındık fistık ve balık alerjisi yetişkin yaşta da devam edebilir ve bazen yetişkinler başka başka gıdalara karşı da alerji gösterebilirler.
Gıda alerjisi yaygın mıdır ?
Her yirmi bebekten birinde gıda alerjisi olabilir ve alerjik tepkiler 6-12 ay içinde kendisini gösterir. Bebeklerin çoğunda alerji deride egzema (kuruma ve hassasiyet) yapar. Bebek anne sütüyle besleniyorsa egzema hafıftir.
Gıda alerjisinin belirtileri nelerdir ?
Alerji yapan gıda yenildikten birkaç dakika sonra ağzın etrafında ürtiker, kızarma ve kabarma görülür. Büyük çocuklar ve yetişkinler alerji yapan gıdayı yedikten sonra ağızlarında bir yanma hissi duyarlar ve yediklerini tükürmek isterler. Alerjik tepki gözlerin şişmesine, gözlerin ve burnun sulanmasına neden olur. Kusma da sık sık görülür. Ciddi alerji vakalarında dokusal şişkinlik nefes yollarına da yayılır ve nefes almayı güçleştirir; bazen de astım krizine neden okur. Ciddi alerji vakalarında ürtiker bütün vücuda yayılır ve kabartı ve şişkinlik yüzünden hasta şok geçirir. Ciddi alerjik tepkilere neden olan gıdalar arasında yerfıstığı, fındık, fıstık, süt, yumurta ve balık bulunmaktadır.
Anne sütüyle beslenen bebeklerde annenin bebeğe dokunan bir gıdayı yemesiyle bile gıdanın içinde bulunan ve alerji yapan maddeler süt yoluyla bebeğe geçer ve bebekte hafif alerjik tepkiler görülür.
Alerji yapan başka gıdalar da var mıdır ?
Gıda alerjisi vakalarının %80'ine yumurta, yerfıstığı, inek sütü ve fındık, fıstık neden olur. Gıdalara karşı gösterilen tepki bazen gıda uyuşmazlığından (intolerans) kaynaklanır. Gıda uyuşmazlığıyla gıda alerjisinin belirtileri benzeştiğinden birbiriyle karıştırılabilir. Aradaki fark şudur: Gıda uyuşmazlığında tepkiler o gıdayı yedikten uzun bir süre sonra görülür ve her yendiğinde tepki ya görülür ya görülmez. Arada bir ürtiker olmak, karın ağrısı, kalınbarsak sorunları, ağızda yaralar, başağrısı ve huzursuzluk hissi gıda uyuşmazlığının belirtilerindendir. Çocuklar hiperaktif, huysuz, huzursuz olabilirler ve küçük sorunlar yüzünden aksilik yapabilirler. Gıda uyuşmazlığına gıdaların içinde doğal olarak bulunan veya sonradan eklenen tatlandırıcı ve koruyucu maddeler ve boya maddeleri neden olur.
Gıda alerjisini önlemek mümkün müdür ?
Çocukların gıdalara karşı neden alerjik tepkiler gösterdikleri bilinmemektedir ama sorunun özellikle endüstri alanında gelişmiş ülkelerde giderek artmakta olduğu bir gerçektir. Yerfıstığı ve susam alerjisinin günümüzde daha sık gürülmesinin nedeni bu gıdaları daha fazla kişinin yemesinden kaynaklanmaktadır. Bebekleri anne sütüyle beslemek gıda alerjisini önleyemez çünkü alerji yapan maddeler süt yoluyla anneden bebeğe geçer. Alerji yapan gıdalarla temas edilmezse alerji de olmaz.
Bebekte ileride gıda alerjisi olabileceğini önceden bilmek mümkün müdür ?
Doğduktan sonra 12 ay içinde egzema veya astım belirtileri gösteren bebeklerin ileride gıdalara karşı alerjik olma olasılığı yüksektir. Egzeması olan bebeklerin en az yarısının ileride gıda alerjisi de göstermeleri mümkündür.
Gıda alerjisinden süpheleniyorsanız neler yapabilirsiniz ?
Gıda alerjisini önlemenin en iyi yolu o gıdadan uzak durmaktır. Alerjiye neden olan gıdanın ne olduğu genellikle bilinir ve o gıda yenmez. Anababa herhangi bir gıdaya karşı alerjisi olan bebeğin diğer gıdalara karşı da alerjisi olabileceğini düşünebilirler; ancak alerjik tepkiler genellikle bir iki gıdaya karşı gösterilir. Bebekte diğer gıdaların da alerji yapabileceğinden kuşkulanan anababa büyük hastanelerdeki alerji kliniklerine veya aile hekimlerine başvurabilirler.