Doğum ve ölüm tarihleri ve yerleri bilinmiyor. X.Konstantinos Dukas’ın en büyük oğludur. Babası 1067’de ölünce naipliği üstlenen annesi Eudokia daha önce verdiği yazılı yemine uymayarak askeri komutan Romanos Diogenes ile evlendi ve onu imparator ilan etti. Ancak IV.Romanos’un 1071’deki Malazgirt Savaşı sonucunda Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan’a yenilerek tutsak düşmesi üzerine, VII. Mikhael 24 Ekim 1071’de öğretmeni Mikhael Psellos’un girişimiyle imparator ilan edildi. Bir süre sonra serbest bırakılıp Constantinopolis’e (İstanbul) dönen IV.Ro-manos’u öldürttü, annesini de manastıra kapattı.
Okumaya düşkün bir kişiliği olan ancak yönetici ve asker olarak yetersiz kalan VII.Mikhael, Türkler’in Anadolu’nun içlerine yönelik akınlarını durduramadı. Öte yandan İtalya’daki son Bizans topraklarının da Normanlar’ın eline geçmesine seyirci kaldı. Komutanların etkisi altına girdiğinden Psellos ve saray çevresinin desteğini yitirdi. Tahıl yetersizliği ve fiyat artışlarının da etkisiyle çıkan Sırp, Hırvat ve Bulgar ayaklanmalarını bastırmak üzere gözde bir komutanı olan Nikephoros Bryennios’u görevlendirdi.
Ancak bir süre sonra 1077’de bu komutan imparatorluk iddiasında bulunarak ayaklandı. Bunun üzerine Anadolu Selçukluları başka bir komutan Nikephoros Botaneiatos’u destekleyerek onun da İznik’te imparatorluğunu ilan etmesini sağladılar. Sonunda Botaneiatos 1078’de İstanbul’a girerek III.Nikephoros adıyla taç giydi ve Studios Manastırı’na çekilmek zorunda bıraktığı VII.Mikhael’in karısı Maria ile evlendi.