Solunum fizyolojisi
, solunum sistemi vücutta ihtiyaç duyulan gaz alışverişini dış ortamdan yapmak, dolaşım sisteminin yardımıyla solunumu düzenleme görevi üstlenir. Solunum yaşamda kalmayı sağlayan önemli bir sistemdir. Solunum fizyolojisi dört farklı aşamada değerlendirilir.
Solunum aşamaları
Solunumun fizyolojisi gereği ventilasyon yani nefes alma ve nefes verme, diffüzyon yani yayılma, perfüzyon ve solunumun düzenlenmesi şeklindeki aşamalarla gerçekleşir.
Ventilasyon: Bu atmosferden gelen havanın akciğerlere, buradan da atmosfere geçmesiyle gerçekleşen harekettir. Bu solunumda nefes alma ve nefes verme şeklinde gerçekleşir. Bunlar da kasların yardımıyla olur. Diyaframın hareketi, göğüs kafesinde ön arka çapta artış ve azalma, kaburgalarda yukarıya aşağıya hareketle, göğüs kafesinin uzaması ve kısalmasıyla solunum gerçekleşir.
Nefes almayı sağlayan inspirasyon kasları, diyaframa, göğüs boşluğuyla karında bulunan boşluğu ayıran ve frenik sinir yardımıyla hareket eden tek kas, sternokleidomastoid kaslar, kaburgalar arasındaki kaslar, kürek kemiğini yükselten kaslar ile ön serratuslar, skalenler ve omurga kaldırıcı kasları içerir. Nefes vermeyi sağlayan ekspirasyon kasları ise, karında bulunan kaslar, iç interkostaller ve aarka aşağıdaki serratüsleri içerir.
İnspirasyon (Soluk alma): Bu havanın akciğerlere çekildiği eylemi ifade eder. Soluk alma adalelerin kasılması sonucunda göğüs kafesinin ön arka çapında genişleme ve yukarıdan aşağıya doğru uzama olur. Akciğerlerin genişlemesiyle birlikte hava basıncı azalacağından, atmosferde hava akciğerlere dolar.
Ekspirasyon (Soluk verme): Bu akciğerlerde bulunan havanın dışarıya atıldığı pasif eylemi ifade eder. Burada soluk almanın tam aksine akciğerde küçülme ve basınç artışı olur. Akciğerlerde bulunan basınç atmosfer basıncının üzerinde olduğundan, hava dış ortama gönderilir.
Diffüzyon (Yayılma): Akciğerlere dolan hava alvoellere ilerlemeye başlar. Oksijen alvoeller çevresindeki kılcal damarlara geçerken, buradaki karbondioksit ise alvoellere geçiş yapar. Bu ortamlardaki gaz geçişi, parsiyel basınç farkından gerçekleşir.
Perfüzyon: Bu solunum içinde oksijen ve karbondioksitin taşınması aşamasıdır. Alvoellerden diffüze haldeki oksijen, plazmada eriyik şekilde ya da alyuvar içindeki hemoglobine tutunarak taşınmaktadır. Dokulara verilecek oksijen buradaki karbondioksit parsiyel basıncına göre ayarlanmaktadır. pH değeri ve kan ısısı da bunda etkili rol oynar. Karbondioksit taşınması ise, oksijen gibi plazmada eriyik olarak ya da hemoglobine tutunarak gerçekleşir.