Fransız bir erkekle evlendikten sonra kocasının soyadını alan A.P, (T)
ile başlayan kendi soyadını kullanmak için dava açtı. Kadın, dava dilekçesinde,
yasa gereği eşinin soyadını almak zorunda kaldığını, yüksek şehir plancısı bir iş
kadını ve özel bir şirketin yönetim kurulu üyesi olarak evlenmeden önceki
soyadıyla bilindiğini, birçok ulusal ve uluslararası seminere bu soyadıyla
katıldığını belirtti.
Yargıç Karınca, dava sürecinde, evlenen kadının ya yalnızca kocasının
soyadını ya da kocasının soyadıyla birlikte kızlık soyadını kullanmasını
düzenleyen TMK\'nın 187. maddesini Anayasa\'ya aykırı buldu ve itiraz yoluyla
Anayasa Mahkemesine başvurdu.
Karınca\'nın gerekçesinde, yasanın emredici düzenlemesi karşısında,
evlenen kadının tek başına kızlık soyadını kullanabilmesinin olanaksız olduğu
ifade edildi ve Anayasa Mahkemesinin de eski Medeni Kanun\'un aynı içerikteki 153.
maddesinin iptaline ilişkin istemi 1998\'de reddettiği belirtildi.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM), sadece kızlık soyadını taşımak
için hukuki yolları kullanan Ayşe Ünal Tekeli\'nin başvurusunu 2004\'te haklı
bulduğuna yer verilen gerekçede, \"Türkiye, yakın dönemde imzaladığı uluslararası
sözleşmeler ve işbirliği içinde olduğu uluslararası kuruluşların tavsiyeleri
doğrultusunda, yasalarında kadına karşı ayrımcılık içeren birçok düzenlemeyi
kaldırmış, kadın ve erkek arasında yasalar açısından çok önemli adımları atmış
olmasına karşın, evli kadının evlenmeden önceki soyadını kullanma isteğini
engelleyen TMK\'nın 187. maddesi halen yürürlüktedir\" denildi.
Bunun, kadın ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğunu belirten \"Kanun
önünde eşitlik\" başlıklı Anayasa\'nın 10\'uncu, \"Herkes kişiliğine bağlı,
dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir\" denilen
12\'inci, \"Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı\" başlıklı 17\'nci ve
\"Ailenin korunması\" başlıklı, \"Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler
arasında eşitliğe dayanır\" hükmünü içeren 41\'inci maddeleri ile Türkiye\'nin
imzaladığı uluslararası sözleşmelere aykırı olduğu ifade edildi.
Kararda, bu düzenlemelere göre TMK\'nın 187. maddesinin iptalinin, Türk
kadınının, erkek ile eşit konumda olabilmesi için zorunluluk olduğu kaydedildi.
Mahkeme, yasa gereği, Anayasa Mahkemesinden 5 ay içinde herhangi bir
kararın çıkmaması durumunda, yürürlükteki kurallar uyarınca davayı karara
bağlayacak.
AA