Laura Klivans’ın bu hikayesi orijinal olarak 7 Kasım 2017’de PRI.org’da yayınlandı. PRI ve Global Voices arasındaki ortaklığın bir parçası olarak burada yeniden yayınlandı.
Ahmet Ustunel liseye günlük gidişini iyi hatırlıyor. Evinde uyanırdı, İstanbul’un Asya yakasında, iki kıtayı birbirine bağlayan bir şehir. Sonra Boğaz Boğazı’ndan bir feribota binip şehrin Avrupa yakasında.
Ustunel feribota bindikten sonra çay ve susam ekmeği almayı ve güvertede dışarı çıkarmayı severdi. Korkulukta durur, yüzüne su spreyi hissederdi ve yakındaki tekneleri dinlerdi. Ustunel, göz kanseri yüzünden görme yetisini kaybettiğinden beri kördü. Ama bu onu sudan asla uzak tutmadı. Öğleden sonralarını babasıyla balık tutarak geçirdi ve yazları Karadeniz’de yüzerek büyükannesinin bir evi vardı.
Ustunel, “Ve bir gün, bu boğazın, Boğaz’ın kör yüzücüler, kör sörfçüler veya denizciler tarafından daha erişilebilir olması gerektiğini düşünürdüm.” dedi. “İnsanlar tekneleri kullanan kör insanları görebilmeli.”
Son 11 yıldır Ustunel Birleşik Devletler’de yaşıyor ve sonunda lise arzusunu iyi yapıyor. Önümüzdeki yaz Boğazı’ndan tek başına kaymak için anavatanına dönmeyi planlıyor.
Şimdi, 37 yaşında ve hala suda olmayı seviyor. Ama başka birinin teknesiyle çıkmak yerine Ustunel kendi başına dışarı çıkmak istiyor.
Ustunel ilk olarak lisede kendi teknesini kaptan olarak Yunan mitolojisini okurken ilham aldı. Ustunel kör bir gezgin hakkında bir efsane hatırlıyor.
“Phineus adında kör bir kral vardı ve eskiden Boğaz’ın kuzey tarafında yaşıyordu.” diye hatırladı. “Görevi, karanlıkta denizcileri Akdeniz’den Karadeniz’e güvenli bir şekilde yönlendirmekti.”
Phineus, efsanevi olmasına rağmen, bir rol model oldu.
Üniversitedeyken, Ustunel sonunda evlendiği Amerikalı bir kadınla tanıştı. Çift birlikte olabilir böylece ABD’ye taşındıktan sonra, onlar nedeniyle okyanus Ustunel’in sevgisi kısmen, karısının Midwestern memleketi terk ve San Francisco yerleşmek karar verdi.
Çift, iki kişilik bir teknede kano yapmaya başladı ve karısı direksiyonu idare ederdi. Bazen Ustunel tek başına kayak yapardı, ama bir grupla birlikte gider ve gören bir arkadaşından çan takmasını isterdi böylece Ustunel su boyunca kürek çekerken duyup takip edebilecekti. Ancak kayık arzusu bağımsız olarak devam etti.
Bu yılın başlarında, bunu mümkün kılacak bir fırsat gördü: Kar amacı gütmeyen bir kar amacı gütmeyen kör ve görme engelli insanlara destek vermek için yeni bir ödül başlattı. Holman Kör Hırs Ödülü, cesur bir projeyi gerçekleştirmek için 25.000 dolara kadar hibe sunmaktadır.
Ödülün arkasındaki organizasyon, Kör ve Görme Engelliler için LightHouse, 27 ülkeden 200’den fazla başvuru aldı. Sonunda kazananları üç kişiye indirdiler. Ustunel’e ek olarak, diğer ödül alıcıları, diğer görme engelli insanlar için iş fırsatlarını genişletmeyi umut eden bir Ugandalı arıcıydı ve ödül parasıyla seyahat etmeyi ve insanları kültürler arası gıda yoluyla bağlamayı umuyordu.
LightHouse, Seattle’daki bir işadamından ölümünden sonra 125 milyon dolarlık beklenmedik bir hediye aldıktan sonra bu yaratıcı projeleri finanse edebildi.
Ustunel için para, doğru kayık türünü ve gezinmek için kullanacağı aletleri satın almasına yardımcı olacaktır. Eğitim sürecini web sitesinde belgeliyor. Kendisine “Kör Kaptan” diyor.
Göremiyorsan nasıl kayıyorsun?
Ustunel ilk şeyin diğer duyularınızı kullanmak olduğunu söylüyor. Bu da birçok bilgiyi iletebiliyor. Kıyıya yakladığında Ustunel bitki ya da çiçek kokuyor. Yakın zamanda yağmur yağarsa, toprak topraktan toprak kokusu üretir, adı “petrichor”. Ustunel açık suda ise, bazen karpuza benzer bir koku hissedecektir. Bunun bir çeşit yosun kokusu olabileceğini düşünüyor.
Ustunel ayrıca insanları, inşaat veya arabaları bulmak için kulaklarını kullanır. Bu sesler kıyıya yakın olduğu anlamına geliyor. Suyun içindeyken, çoğunlukla kuşları duyar.
Ama Boğaz’ı geçmek için Ustunel’in duyularından daha fazlasına ihtiyacı olacak. Yolculuğu 3 milden biraz fazla olacak, ancak Boğaz dünyanın en işlek nakliye kanallarından biridir. Sular büyük yük gemileri ve tankerlerle, küçük feribotlar ve balıkçı tekneleri ile tehlikeli bir şekilde dolup taşıyor ve akıntılar güçlüdür.
Yani Ustunel’in tam olarak nerede olduğunu ve etrafında ne olduğunu söyleyebilecek aletlere ihtiyacı olacak.
Hazırlanmak için Ustunel, Tomales Bay, San Francisco Körfezi ve Oakland’daki Merritt Gölü gibi Kuzey Kaliforniya’da çeşitli su yollarında eğitim vermektedir. Ve her dışarı çıktığında yeni teknolojiyi test ediyor.
Geçtiğimiz Salı günü, San Francisco’daki küçük Merced Gölü’nün sakin sularında fırlatıldı. Engelli insanlar için bir şehir otobüsü ile oraya geldi. Bir keresinde gölde valizini rıhtıma yuvarlayıp açmış. İçinde siyah-sarı bir kayık vardı, düzgünce katlanmış.
Tekneyi şişirdikten sonra, Ustunel beyaz ve kırmızı bastonunu alıp bayrak direği gibi arkasına yapıştırdı. Bu bastonun bir sembol olduğunu söyledi.
“Ben kano yapan, farkındalık artıran kör bir adamım” dedi Ustunel.
Kırmızı can yeleği fermuarlı, teknesine tırmandı ve aşağı itti.
Gölün diğer tarafında, Ustunel’in bir dönüm noktası olarak kullandığı gürültülü bir yol vardı.
Sonra akıllı telefonunu çıkardı. Tüm cihazları gibi, maksimum verimlilik için çift hızda oynayacak şekilde ayarlanmış. Hızlı, robotik bir ses tonuyla telefonundaki GPS cihazı ona koordinatlarını söyledi ve Ustunel güneye gitmeye karar verdi.
Telefonundaki GPS’e ek olarak, Ustunel kayığının arkasına, koltuğunun hemen arkasına bir tane daha yerleştirdi. Bundan “Bay Bip “diye bahsediyor. Ustunel önceden programlanmış bir rotayı doğru bir şekilde takip ederken ve sürüklenirse onu uyarmak için yavaşça ve istikrarlı bir şekilde bipledi.
Ustunel’in kayığı, ellerini serbest tutmasına izin veren ayak pedallarıyla çalışır.
Su üzerinde, balıkçılar tarafından balık bulmak için kullanılan bir sonarı da test etti. Ustunel bunun yerine nesneleri veya enkaz için önündeki suyu taramak için kullandı.
Ve daha fazla bilgi istediğinde, Ustunel telefonunda “Gözlerim Ol” adlı bir uygulama açtı. Bu onu gören bir kişiye bağladı. Dünyanın herhangi bir yerinde olabilecek, telefonundan kameraya bakıp onu görebilecek bir gönüllüye.
Bu gönüllü Teksas’taydı.
“Alo?” Bir kadın sesi dedi.
“Merhaba” diye cevap verdi Ustunel. “Bir gölde bir kayıktayım ve etrafımda ne olduğunu bilmek istiyorum. Sağımda bir sokak sesi duyuyorum. Sokağı görebiliyor musun?”
Ustunel’in kullandığı araçlar prototiplerdir. Cihazları ayarlayacak mühendislere geri bildirim sağlıyor, böylece kör olan diğer insanlar da onları kullanabiliyor.
Ustunel, diğer kör ve görme engelli insanların fırsatlara erişmesine yardımcı olmak için yabancı değildir. San Francisco devlet okullarında görme engelli öğrencilerin öğretmeni olarak yaptığı günlük işte bu.
Yakın bir okul gününde, Ustunel’in kör insanların erişemeyeceği bir kavşak hakkında şehre mektup yazmasına yardım ettiği 15 yaşındaki Ethan ile özel olarak görüştü. Birlikte Ustunel ve öğrencisi mektubun taslağını gözden geçirdiler. Bir bilgisayar programı yüksek sesle okuyor. Çift tweaks yaptı ve belgeyi yazım denetledi. Sonra kabul ettiler, göndermeye hazırdı.
Kısmen Ustunel ders verdiğini söylüyor çünkü gençken rol model bulmakta zorlanıyordu. Aldığı her şeyi aldı. Mitolojik Yunan krallarını bile.
Zaman değişti ve kör kahramanlar bulmak çok daha kolay çünkü her gün etrafımızda dolaşıyorlar. Ya da yakındaki bir gölde kano yapıyorlardır. Sadece arka tarafta çıkan beyaz uçlu bastonu arayın.
Kaynak https://globalvoices.org/2017/11/29/the-blind-captain-aims-to-kayak-solo-across-the-bosphorus-with-the-help-of-new-technology/