Lübnan ve Siyonist İsrail, 10 yıldır anlaşmazlık yaşadığı deniz ve kara sınırları konusunda 1 Ekim 2020'de doğrudan müzakerelerin başlaması için anlaşmaya varmıştı. Lübnan Hizbullahı, "müzakerelerin normalleşmeyle ilgisi yok" açıklaması yaparken, görüşmeler tartışmalı bölgenin büyüklüğü konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle ertelenmişti. Deniz sınırlarını belirleme müzakereleri bugün ABD’nin arabuluculuğunda bugün yeniden başladı.
Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, beşinci tur müzakerelere ülkenin güneyinde konuşlu BM Geçici Görev Gücü (UNIFIL) karargahı ev sahipliği yapıyor.
İki ülke arasındaki dolaylı müzakerelerin BM himayesinde ve ABD ara buluculuğunda gerçekleştiğine işaret edilen haberde, Lübnan'ın denizdeki kaynaklarını korumaya çalışacağına vurgu yapıldı.
Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn, dün, İsrail'le müzakerelerde ülkesini temsil eden Genelkurmay Başkanı Joseph Avn liderliğindeki heyet ile bir toplantı yapmıştı. Avn, toplantı sırasında, Lübnan'ın dolaylı müzakerelerin yeniden başlatılmasına yanaşmasının, bölgedeki güven ve istikrarın sürmesine yönelik isteklerinin göstergesi olduğunu söylemişti.
SINIR ANLAŞMAZLIĞI KONUSU
1. Dünya savaşı sırasında Osmanlı toprağı Filistin'i işgal eden İngiltere ile Lübnan'ı işgal eden Fransa'nın 1923'te çizdiği sınır, İsrail'in 1948'de kurulmasıyla yaşanan Arap-İsrail Savaşı'ndan sonra Lübnan ve İsrail'in uluslararası sınırı olarak yeniden kabul edildi.
Lübnan'da iç savaşın başlamasının ardından İsrail, 1978’de Lübnan topraklarına girdi ve Güney Lübnan’ı işgal etti.
BM Güvenlik Konseyi, Lübnan’ın isteği üzerine, İsrail kuvvetlerinin çekilmesini doğrulamak, barışı ve güvenliği yeniden sağlamak ve Lübnan hükümetine ülkenin güneyi üzerindeki otoritesini yeniden kurması için yardım etmek amacıyla 19 Mart 1978'de UNIFIL'i kurdu.
İsrail'in 1978'de ülkenin güneyinden başlayan ve 1982'de başkent Beyrut'a kadar uzanan işgali, 1985'te kademeli olarak ülkenin güneyine doğru geri çekilmesi ve 2000 yılında Lübnan topraklarından tamamen çıkmasıyla sona erdi.
BM harita bölümünden uzman bir grup, 2000'de İsrail’in çekilmesini doğrulamak amacıyla bir hat belirlemek için çalıştı ve buna daha sonra "Mavi Hat" adı verildi.
Lübnan, Mavi Hattın Lübnan'a ait Şeba Çiftlikleri'nin yer aldığı bölge ile 12 farklı noktada daha "1923 ve 1949'da kabul edilen uluslararası sınır anlaşmalarına uymadığı" gerekçesiyle itirazını sürdürüyor.
Lübnan ile İsrail arasında ayrıca yaklaşık 860 kilometrekarelik deniz sahası anlaşmazlığı bulunuyor.
İki ülke de bu bölgenin kıta sahanlığında hak iddia ediyor. İsrail, Lübnan hükümetinin lisanslama sürecine başladığı beş bloktan üçünün, İsrail kıta sahanlığı sınır bölgesinde yer aldığını öne sürüyor.
Lübnan'ın Ocak 2017'de petrol ve doğal gaz arama sürecini başlatmasının ardından İsrail parlamentosu da mart ayında Lübnan'ın arama yapacağı bazı bölgelerin İsrail kara suları içinde olduğunu iddia eden yasa tasarısını onaylamıştı.
Lübnan ne istiyor?
Lübnan, İsrail'le sınır anlaşmazlığını bitirmek için müzakerelerde deniz ve kara sınırlarının ayrı tutulmasını bugüne kadar kabul etmedi.
Beyrut yönetimi, yıllardan beri ABD'nin ara buluculuğunda süren dolaylı müzakerelerde İsrail'in işgal ettiği topraklardan çekilmesinden ve İsrail'in hak iddia ettiği Lübnan'ın deniz sahasında belirlenen 9. blokun tamamından taviz vermiyor.
Ara buluculuk yapan ABD'li yetkililer ise Lübnan'ın blokun yüzde 60'ından yararlanması teklifinde bulunuyordu.
Anlaşmalara bağlı kalması konusunda İsrail'e güvenmeyen Lübnan, müzakerelerin ABD yerine BM himayesinde gerçekleşmesini istiyor.
Sınır anlaşmazlığı bugüne kadar neden çözülemedi?
İsrail ile Lübnan arasındaki kara ve deniz sınır anlaşmazlığı çerçevesinde ABD ara buluculuğunda yürütülen dolaylı müzakereler, bölgesel ve yerel meseleler nedeniyle sürekli aksaklık yaşıyordu.
ABD Dışişleri Bakanlığı Orta Doğu Sorumlusu Müsteşar Vekili David Schenker aracılığıyla yürütülen sınır müzakereleri, son olarak Lübnan'da Ekim 2019'da patlak veren protestolardan sonra yeniden ivme kaybetti.
Meclis Başkanı Berri, önceki gün "çerçeve anlaşmasını" duyurduğu basın toplantısında, "Kara sularımızda gaz ve petrole rastlanmasının ardından 2010 yılında deniz sınırlarımızın belirlenmesi talebiyle bizzat BM ve dönemin Genel Sekreteri Ban Ki-moon'a başvurdum." dedi.
Daha sonra BM'nin bu konuda ABD'nin yardımını istemesi üzerine Washington makamlarına da aynı talebi ilettiğini aktaran Berri, "Doğrusu uzun süre durgun kalan süreç, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun geçen yıl Lübnan'a gerçekleştirdiği ziyaretle canlandı." diye konuştu.