Çalışanlar, okulların tatil olması ile birlikte tatile çıkmak için hazırlık yapmaya başladılar. Çalışanlarımıza tatile çıkmadan önce yıllık izin haklarının ne kadar olduğu ve nasıl kullanmaları gerektiğine ilişkin bazı bilgiler vermekte fayda var. Çalışanların izinle ilgili durumları işçi, memur ve gazeteci olma gibi statülerine göre değişiyor. Çalışanların statülerine göre izin haklarını açıklayalım.
İşçinin yıllık izni
İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi:
- Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14 günden,
- Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara 20 günden,
- Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden, az olamaz.
Ancak 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamamaktadır. Yeraltı maden vb işlerde çalışanların izinlerine 4 gün daha ilave edilir. Yıllık izin sürelerine rastlayan hafta tatili ve bayram günleri ayrıca yıllık izin süresine eklenir. Yıllık izin süreleri, iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilmez.İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin veya avans olarak öder. İşçi talep ederse 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
Gazetecinin yıllık izni
Günlük bir gazetede çalışan gazeteciye en az bir yıl çalışmış olmak koşuluyla 4 hafta ücretli izin verilecek. Gazetecilik mesleğindeki kıdemi 10 yıldan fazla olan gazeteciye 6 hafta ücretli izin verilecek. Gazetecinin kıdemi aynı gazetedeki hizmetine göre değil, gazetecilik mesleğindeki hizmet süresine göre hesaplanıyor.
Günlük olmayan gazetelerde çalışan gazetecilere her 6 aylık çalışma devresi için 2 hafta ücretli izin verilecek. Yıllık ücretli izinlerin hesabında 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkındaki Kanunun (Basın İş Kanunu) kapsamına girenlerin kıdemleri, iş akdinin devam etmiş veya aralıklarla devam etmiş olmasına bakılmaksızın, gazetecilik mesleğinde geçirdikleri hizmet süresi dikkate alınmak suretiyle tespit ediliyor. İzin hakkından hiçbir şekilde vazgeçilemiyor.
Memurun yıllık izni
Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti bir yıldan 10 yıla kadar (on yıl dahil) olanlar için 20 gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok 2'şer gün eklenir.
Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre bölünerek kullandırılabilir. Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir. İçinde bulunulan yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşüyor. Bir daha talep edilmez. Ücretide istenemiyor.
Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayıldıkları için bunlara, ayrıca yıllık izin verilmiyor.
Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlara maruz kalan çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilave olarak bir aylık sağlık izni verilir.
Güneş - Arif Temir