İçindekiler
- 1 Çalışma İzni Çeşitleri Hakkında
- 2 Geçici Çalışma İzni
- 3 Süresiz Çalışma İzni
- 4 Bağımsız Çalışma İzni
- 5 İstisnai Çalışma İzni
- 6 Serbest Bölgelerde Çalışan Yabancılar
- 7 Yabancı Öğrenciler
- 8 Yabancı Mühendis ve Mimarlar
- 9 Yabancı Öğretim Üyeleri
Çalışma İzni Çeşitleri Hakkında
Farklı standartlarda 9 farklı çalışma izni türü bulunmaktadır:
Geçici Çalışma İzni
Bir yabancıya iş veya hizmet kabul edilen çalışma izni başvurusu, belirli bir işyerinde veya aynı işte bulunan işyerlerinde belirlenen gerçek kişiler, kuruluşlar veya kamu kurum ve kuruluşlarının, çalışma izninin başvuru olarak verilen 1 yıla kadar bir süre için geçerli olması koşuluyla ilk kez bir işte çalışması koşuluyla, sözleşmenin süresini aşmaz.
Bir yabancının çalışma izninin süresini uzatmak için yaptığı bir başvuru olumlu değerlendirilirse, yabancıya, aynı işverene bağlı olması koşuluyla, bir uzatma için ilk başvuruda 2 yıldan fazla ve bir uzatma için sonraki başvurularda 3 yıldan fazla izin verilmez.
Süresiz Çalışma İzni
Türkiye’de uzun süreli oturma izni veya en az 8 yıllık yasal süresiz ve herhangi bir süreye bağlı olmayan yabancılara verilen izin türü, süresiz çalışma iznidir. Yabancının başvuru şartlarını karşılaması, kendisine süresiz bir çalışma izni alma hakkı verir.
Süresiz çalışma izni alan bir yabancı, uzun süreli oturma izninin sağladığı tüm haklardan yararlanabilir. Süresiz çalışma iznine sahip yabancılar, bu hakların saklı kalması ve sosyal güvenlik ile ilgili haklara sahip olmaları durumunda, özel yasalardaki kurallar hariç, ilgili mevzuat hükümlerini kullanmaları koşuluyla, Türk vatandaşlarına verilen tüm haklardan yararlanabilirler. Süresiz çalışma izinleri olan yabancıların seçme, seçilme ve kamu görevi ve askeri hizmete girmesi zorunluluğu yoktur.
Bağımsız Çalışma İzni
Başvuru sahibi yabancının Türkiye’de kendi adına ve hesabına çalışmasına izin veren bağımsız bir çalışma iznidir.
Mesleki mesleği olan yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel koşulların yerine getirilmesi koşuluyla bağımsız çalışma izni verilebilir.
İstisnai Çalışma İzni
İstisnai çalışma izni alabilen yabancılar şunları içerir:
- Eğitim seviyesi, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı vb. niteliklerine göre nitelikli işgücü olarak değerlendirilen yabancılar,
- Bilim ve teknolojiye katkı, yatırım veya ihracat seviyesi, sağlayacağı işgücünün büyüklüğü vb. özelliklerine göre nitelikli yatırımcı olarak kabul edilen yabancılar,
- Türkiye’de belli bir süre için uygulanacak bir projede işverenleri tarafından istihdam edilen yabancılar,
- İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soydaşları olarak bildirilen yabancılar,
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları,
- Avrupa Birliği üyesi ülkelerin vatandaşları,
- Uluslararası koruma için başvuran, şartlı mülteci olan, geçici koruma sağlayan, vatansız olan veya mağdur destek sürecinden yararlanan insan kaçakçılığı mağdurları,
- Bir Türk vatandaşıyla evli olan ve Türkiye’de eşiyle evlilik birliği içinde yaşayan yabancılar,
- Türkiye’deki yabancı devlet ve uluslararası kuruluşların ofislerinde diplomatik dokunulmazlığı olmayan çalışanlar,
- Kültürel, sanatsal veya spor alanlarında uluslararası başarı elde eden ve aynı amaçlar için Türkiye’ye gelen yabancılar,
- Türkiye’de geçici olarak ve herhangi bir hizmet sunmak amacıyla bulunan ve ücretlerini Türkiye’de veya Türkiye dışında bir kaynaktan alan yabancılar.
Serbest Bölgelerde Çalışan Yabancılar
Yabancıların serbest bölgelerde çalışma izni başvuruları Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında Ekonomi Bakanlığı tarafından değerlendirilir. Değerlendirmesinin bir sonucu olarak, Ekonomi Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na, izin almaya uygun gördüğü yabancıların başvuruları hakkında bilgi verir. Ekonomi Bakanlığı tarafından bildirilen yabancılara çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çalışma izni verilir.
Yabancı Öğrenciler
Türkiye’de bir üniversitede örgün eğitim programına kayıtlı olan yabancı öğrenciler, çalışma izni alarak Türkiye’de çalışabilirler. Çalışmalarının ilk yılını tamamladıktan sonra, Ön lisans ve lisans düzeyinde okuyan öğrenciler izin için başvurabilir ve kısmi bir dönem için çalışabilirler. Bu sınırlamalar lisans üstü öğrenciler için geçerli değildir.
Yabancı Mühendis ve Mimarlar
Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda veya yurt dışında Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan bir yükseköğretim kurumunda mühendislik ve Mimarlık fakültelerinden mezun olan yabancılar, projeye dayalı ve geçici bir süre ile çalışma izni alabilir ve Türkiye’de mühendislik ve Mimarlık mesleklerini gerçekleştirebilirler.
Yabancı Öğretim Üyeleri
Yabancı öğretim üyelerinin yükseköğretim kurumlarına atanması, Yükseköğretim Kurulu tarafından verilecek ön izin sonrasında çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan alınacak çalışma izni sonucunda ilgili üniversite ile yapılan bir sözleşme sonucu yapılır.
Çalışma İzni Başvurusu İçin Gerekli Belgeler
Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerine hem vize hem de çalışma izni başvurusu şeklinde başvurular yapılabilir. Ayrıca, yabancı Türkiye’de bulunuyorsa ve hala en az 6 ay oturma iznine sahipse, bu izin için ülke içinden bir başvuru yapılabilir. Gerekli form ve belgeler hazırlandıktan sonra, öngörülen süre içinde Bakanlığa teslim edilmelidir.
İlk Başvuruda Talep Edilen Belgeler
- Yabancılardan Talep Edilen Belgeler
- Yabancı Personel Başvuru Formu
- Ön lisans ve lisans eğitimi amacıyla verilen oturma izinleri hariç olmak üzere en az 6 ay süreyle oturma izni başvuru tarihinde geçerlidir,
- Pasaport kopyası (çalışma izni başvurusu tarihi itibarıyle, pasaportla yapılan başvurular veya pasaportun yerini alan belge, süresi 60 günden az olan başvurular işlenmez),
- Yabancı sanatçıları istihdam edecek Sertifikalı Turizm işletmeleri için, Türkçe ve yabancı dilde düzenlenen İş Sözleşmesi ve onaylanmış çeviri veya resmi makamlar tarafından onaylanmış bir referans
- Millî Eğitim Bakanlığı ile ilgili özel eğitim kurumlarında çalışacak yabancılar için Millî Eğitim Bakanlığı’ndan alınan, yabancının yetkinliğini gösteren bir belge (ön izin)
- Sağlık Bakanlığı’na bağlı bazı özel sağlık kurumlarında çalışacak yabancı sağlık görevlileri için İl Sağlık Müdürlüğü’nden alınan mesleki yeterlilik belgesi (ön izin)
- Havacılık sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlarda istihdam edilecek yabancı pilotlar için, yeminli tercüman veya resmi makamlar tarafından onaylanmış bir pilot lisansı.
- Yabancı Personel İstihdam Edecek Kurum / Kuruluştan Talep Edilen Belgeler
- İzin başvuru dilekçesi
- Vergi Dairesi veya yeminli mali müşavir tarafından onaylanan son yıl için bilanço ve Kar / Zarar tablosu,
- Türk Ticaret Sicili (kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını göstermelidir),
- Yabancıları istihdam edecek özel eğitim kurumları için, “bir kurum açma ve öğretime başlama izni” ve” Millî Eğitim Bakanlığı’ndan alınan lisans”,
- Yabancıları istihdam edecek özel sağlık kurumları için ” İl Sağlık Müdürlüğünden alınan faaliyet izni belgesi”,
- Sağlık hizmeti veren dernekler, vakıflar ve kuruluşlar için, ilgili makamlardan alınan faaliyet durumunu gösteren bir belge,
- Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınan işletme ve yatırım belgesi ile yabancıların Turizm işletmelerinde çalışabilmeleri için sertifika.
Yabancı Sanatçılarla İş Sözleşmesinde Zorunlu Hususlar:
Yabancı sanatçıların çalışma süresinin sona ermesinden sonra ülkelerine dönmek için alınacak iade biletleri ve seyahat masrafları işverenleri tarafından karşılanmalı, ücretlerinin asgari ücretin 3 katından az olmayacağına dair bir kayıt, her 6 ayda bir değişen bir işyeri vergi numarası, çalışan hakları dahil edilmelidir. Buna ek olarak, 155 polis yardımı, insan ticareti mağdurları için 157 yardım hattı, alo 170 yardım hattı numaraları ve il çalışma ve istihdam Müdürlüklerinin iletişim telefonları yazılmalıdır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında uluslararası ihale projeleri gerçekleştirme hakkını kazanmış olan kurum ve konsorsiyumların, ilgili kurum ve kuruluşlardan alacakları çalışmaları yüklediklerini gösteren bir belge
Mimarlık, mühendislik, müteahhitlik ve danışmanlık hizmetleri için yabancı uzman istihdam edecek tüzel kişilerin aynı meslek ve alanda Türk işçileri istihdam ettiğini kanıtlayan ücret bordroları.
Uzatma Başvurusu İçin Gerekli Evraklar
Yabancılardan Talep Edilen Belgeler:
- Yabancı Personel Başvuru Formu
- Bakanlık tarafından verilen çalışma izinlerinin süresini gösteren çalışma izinleri
- Önceki çalışma izni ve ebeveyn mektubu
- Pasaport kopyası
- Mühendis, mimar ve şehir plancıları olarak çalışacak yabancılar için geçici üyelik belgesi
- Millî Eğitim Bakanlığı ile ilişkili özel eğitim kurumlarında çalışan bir yabancının pozisyonunda bir değişiklik olması durumunda Millî Eğitim Bakanlığı’ndan elde edilen bir yabancının yetkinliğini gösteren bir belge (ön izin).
Yabancı Personel İstihdam Edecek Kurum / Kuruluştan Talep Edilen Belgeler
- Çalışma izni başvuru dilekçesi
- İşyerinin vergi borcu olmadığını belirten belge Maliye Bakanlığı kayıtlarından alınacak
- Sosyal Güvenlik kurumundan alınacak işyeri ve yabancıya ilişkin Sosyal Güvenlik yükümlülüklerinin yerine getirildiğini gösteren bir belge
- Kuruluşun değişmesi durumunda, Türkiye Ticaret Sicili belgesi gösterilen en son sermaye ve ortaklık yapısı
Çalışma İzni Türleri Bakımından Gerekli Diğer Evraklar
Geçici Çalışma İzni:
Çalışmak için Türkiye’ye gelen yabancının eşi ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler izin talep ederse, il göç idaresi’nden, gerçek izni olan yabancıyla en az 5 yıl yasal ve sürekli yaşadığını belirten belge
Süresiz Çalışma İzni:
Türkiye’de en az 8 yıl yasal olarak ve kesintisiz olarak yaşayan yabancılar için il göç idaresi’nden alınan bir belge,
Bir yabancının Türkiye’de toplam 6 yıllık yasal çalışması varsa, çalıştığı işyerlerinin unvanlarını ve SGK numaralarını belirten yazılı bir açıklama.
Bağımsız Çalışma İzni:
Yabancının çalışma alanında bilimsel, teknik veya mesleki yetkinliğe sahip olduğunu kanıtlayan belgeler
Yabancının Türkiye’de yasal olarak ve kesintisiz olarak en az 5 yıldır yaşadığını belirten il göç idaresi’nden alınacak bir belge
Yabancının yürüttüğü iş faaliyetleri Türkiye ekonomisine katkıda bulunacak ve bu iş için yeterli gelir kaynağına sahip olacaktır.