Sydney'de öldüğü sırada Uber Eats tarafından sigortalı sayılmayan yemek dağıtım şoförü Burak Doğan'ın ailesi hala tazminat almak için savaşıyor
SYDNEY'de Uber Eats, geçen yıl Nisan ayında bir perşembe günü öğleden sonra Burak Doğan'a üç teslimat talebi gönderdi. Ancak Türkiye'den gelen bir öğrenci olan 30 yaşındaki Doğan, son Uber Eats'in sipariş taleplerinden kısa bir süre sonra bir kamyonun kendisine ölümcül bir şekilde çarptığı sırada Sydney'in batısında elektrikli bir bisiklet sürüyordu.
New South Wales'te (NSW) geçen yıl üç ay içinde yollarda dört sürücünün ölümü, Eyalet Hükümeti'nin bir soruşturma komitesi kurmasını ve Uber Eats gibi teslimat platformlarının sürücülere yönelik vaatlerinin araştırılmasını tetikledi. Ancak bu sürücülerin karşılaştığı sorunların, başlangıçta düşünülenden daha kötü olabileceği görüldü.
Burak Doğan'ın 2 Nisan 2020'de yaşadığı kaza, medyada bir yemek dağıtım sürücüsünün ölümü olarak bile yer almadı. Uber Eats ise, Burak Doğan öldüğü sırada uygulamaya giriş yapmış olmasına rağmen, olayı bir işyeri kazası olarak tanımadı ve bağlı olduğu sigorta şirketi ailesinin yüz binlerce dolarlık ölüm tazminatı talebini reddetti.
Neler olmuştu?
NSW Adli Tıp Kurumu tarafından yayınlanan polisin olay yeri raporunda, kamyon sürücüsünün hiçbir şekilde kusurlu olmadığı öne sürülüyor. Raporda, Doğan'ın Parramatta Road'ın bir bölümünde bisikletini kamyon şoförünün kör noktasında sürüdüğü belirtiliyor.
Uber Eats'in verileri ise, Doğan'ın günün ilk işini kabul ettiğini ve lokantaya gittiğini, ancak bilinmeyen bir nedenle saat 12:25'te iptal ettiğini gösteriyor. Ve Doğan saat 12:50'de sol şeritte kamyonun çarpması sonucu hayatını kaybediyor.
Doğan'ın Türkiye'de bulunan kız kardeşi Seda, ağabeyinin ölümünden sonra Uber Eats'in aileyle iletişime dahi geçmediğini belirterek, "Burak çok mutlu bir insandı. Onu özlüyorum" dedi.
Sürücü ölümleri
Bu yılın Nisan ayında, Uber Eats Avustralya Genel Müdürü Matt Denman'a NSW Parlamentosu'nda kendileri için çalışan sürücülerin ölümü soruldu. Sektörün çalışma yöntemini inceleyen bir komitenin önüne çıkan Denman, şirketin can kayıplarından çok üzgün olduğunu söyledi ve uyguladıkları kask kullanma ve yorgunluk yönetimi gibi güvenlik girişimlerinden bahsetti.
Komite Başkanı İşçi Partili Milletvekili Daniel Mookhey, geçen yıl NSW yollarında kaç Uber Eats sürücüsünün öldüğünü öğrenmek için "Üç kişiydi değil mi?" diye sordu. Denman "Bu doğru" diye yanıtladı.
Denman, Uber Eats'in Dede Fredy, Bijoy Paul ve Ik Wong olmak üzere 2020'deki kazalarda ölen üç sürücüsünü zaten kamuoyuna açıkladığını söyledi. Bu, Burak Doğan'ın ölümlerle ilgili cevaba dahil edilmediği anlamına geliyordu.
Şirket daha sonra ABC'ye yaptığı açıklamada, parlamento komitesindeki ifadede sadece "Uber Eats için teslimat yapan sürücüleri içeren yol ölümlerinden" söz edildiğini bildirdi.
On kritik dakika
Burak Doğan sadece Uber Eats'in ölümler listesinden çıkmakla kalmadı, aynı zamanda sigorta kapsamına dahil olmayı da kıl payı kaçırdı.
Uber Eats'in, sürücülerine kendisi için çalışandan ziyade bağımsız yükleniciler gibi davrandığı, bunun da onların NSW'de işçi tazminat ödemelerine erişimlerinin olmadığı anlamına geldiği bildirildi.
Şirket, parlamentodaki soruşturmada yaptığı açıklamada, sürücüleri için ücretsiz sigorta sunan ilk gıda dağıtım platformu olduğunu öne sürdü.
Buna göre Doğan'ın sigortası, iş sırasında ölmesi halinde ailesine ödenecek 400 bin dolarlık ölüm ödeneğini ve cenaze masraflarının karşılanmasını içeriyordu.
Ancak sigorta poliçesi, bir sürücünün yalnızca teslimat anını ve teslimatı tamamladıktan veya bir talebi iptal ettikten sonraki 15 dakikasını kapsıyor.
Burak Doğan, 2 Nisan 2020'de Uber Eats'in uygulamasına saat 12:17'de giriş yaptı ve ölümüne kadar uygulamada kaldı. Son siparişini 12:25'te iptal ettikten sonra ise sadece 12:40'a kadar sigortalıydı, ancak 10 dakika sonra kaza geçirdi.
Doğan'ın Avustralya'daki en yakın akrabası Yavuz Çıkar, Uber Eats'in kuzeninin cenaze masrafları için yapılan talebi reddettiğini öğrenince dehşete düştüğünü söyledi.
Çıkar, "Bir avukat ya da profesyonel biri olarak değil basit aklımla, bence bu adam öldüğünde hala Uber için çalışıyordu çünkü onu aramaya çalışıyorlardı" dedi.
Çıkar tepkisini, "Büyük bir şirketten, çalışan insanlara daha adil muamele etmesini beklerdim, çünkü insanlar olmadan hiçbir büyük şirket hiçbir şey başaramaz. Her şeyin temeli insanlardır" şeklinde sürdürdü.
Çalışıp çalışmadığı belli değil
Kazadan sonra Uber Eats, işyeri sağlık ve güvenlik düzenleyicisi SafeWork NSW'yi bilgilendirerek, Doğan'ın kaza anında kendileri için seyahatte olmadığını veya eve dönmediğini bildirdi.
SafeWork ise yaptığı açıklamada, kazanın hükümetin "trafiğe bağlı işyeri ölüm rakamlarına" dahil edildiğini, ancak yapılan gözden geçirmede "sürücünün olay anında çalışıp çalışmadığının belirsiz olduğunu" belirtti.
Ulaştırma İşçileri Sendikası Ulusal Sekreteri Michael Kaine, Doğan'ın durumunu öğrendiğinde büyük şok yaşadığını söyledi.
Kaine, "Bu bize, bunların tamamen sömürücü bir modeli sürdürmeye yönelik, kesinlikle kendilerini maliyeti en aza indirmeye adamış şirketler tarafından yapılan düşüncesiz, duygusuz eylemler olduğunu söylüyor" dedi.
Sendikaya göre, yemek dağıtan binici ve sürücülerin, işçi tazminat ödemelerine erişimi olan çalışanlar olarak kabul edilmesi gerekiyor.
Geçtiğimiz Nisan ayında NSW Müşteri Hizmetleri Bakanı Victor Dominello, teslimat sürücüleri için sigorta kapsamına ilişkin olası iyileştirmeler konusunda bir istişare duyurusunda bulundu.
Buna ek olarak NSW Düzenleme Bakanı Kevin Anderson ise, Uber Eats gibi platformlarda yeni güvenlik ekipmanı gereksinimlerinin yanı sıra yeni bir ceza sistemi ile binici ve sürücülerin güvenlik kurallarına uyup uymadığını takip etmek için bu sektöre özgü kurallar getirileceğini duyurdu.
Bununla birlikte daha ağır cezaların, bazı sürücülerin kayıp gelirlerini telafi etmek için acele etmesine ve daha büyük riskler almasına neden olabileceğinden endişe ediliyor.
Vazgeçmeyeceğim
Burak Doğan'ın ölümünden sonra polis, Paddington'daki başkalarıyla paylaştığı evinden bir Kuran'ı Kerim, biraz Marlboro Gold marka sigara, bir fotoğraf ve 13 dolar olmak üzere eşyalarını topladı.
İki torbaya konulan eşyalardan içinde kimlik belgelerinin bulunduğu küçüğü Türkiye'deki ailesine gönderildi.
Eşyaların olduğu arabasında sakladığı diğer büyük torbayı açamadığını belirten Burak Doğan'ın kuzeni Yavuz Çıkar, "Hala ağzı mühürlü şekilde duruyor ve onu bana verildiği gibi ailesine götüreceğim" dedi.
Çıkar, yasal yolların kendisine önemli ölçüde paraya mal olmasına rağmen Uber Eats ve sigorta şirketini mahkemeye vermeyi düşündüğünü belirterek, "Pes etmeyeceğim. Tünelin sonunda bir ışık olduğunu düşünen birini bulmaya çalışacağım ve bu konuda bir şeyler yapabiliriz. Sadece adalet adına bu işin takipçisi olacağım" şeklinde konuştu.