THE WARS OF DOMINION BETWEEN SELEUCID AND PARTHIAN KINGDOMS IN MESOPOTAMIANurgül Yıldırım , Meltem Temizkan
The Seleucids, the dominant power in the Mesopotamian geography of the Early Hellenistic Period, began to fall short in the administration of the Eastern lands after their founding king, Seleucus Nicator I. This inadequacy was especially related to the efforts of the Parthians, one of the centralist structures established after the Persians in Ancient Iran, to gain strength and establish themselves politically in Mesopotamia. It has been understood that the Parthians began to be politically organized during the Seleucid period when the Persian State was accepted as one of the important centers and administered by the governors appointed by the Seleucids. The great resistance of the Parthians against Antiochus Megas III in 205 BC and the agreement made with the Seleucids as a result of this resistance enabled the Parthians to be registered as a regional political power in the East. . In an effort to maintain these gains against the Seleucids, the Parthians had the opportunity to expand their political sphere of activity with the withdrawal of the Seleucids from Babylon and Iran in 130/129 BC due to the changing political balances and internal rebellions during the reign of Antiochus VII. In the period when the Seleucids struggled with Rome for the western lands and lost this struggle, the Parthians had to struggle with Rome as a powerful kingdom in Mesopotamia after the Seleucids. In this study, which aims to chronologically examine the existence struggles of the Parthians and Seleucids in Mesopotamian geography, ancient records of the period and modern literature were used.
Anahtar Kelimeler: Hellenistic Period, Satrapy of Parthia, Phrataphernes, Arsacid, Seleuceia Tigris.
10.9737/hist.2021.1038
Seleukos ve Parth Krallıkları´nın Mezopotamya´daki Egemenlik Savaşları
Erken Hellenistik Dönemin Mezopotamya coğrafyasındaki hâkim gücü olan Seleukoslar, kurucu kralları I. Seleukos Nikator´un ardından Doğu topraklarının idaresinde yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu yetersizlik özellikle, Eski İran coğrafyasında Persler´in ardından kurulan merkeziyetçi yapılardan biri olan Parthlar´ın güçlenme ve kendilerini Mezopotamya´da siyasi açıdan var etme çabalarıyla ilişkili olmuştur. Parthlar´ın Seleukoslar döneminde Pers Eyaleti´nin önemli merkezlerinden biri olarak kabul edilmesi ve burada Seleukoslar tarafından atanan valiler tarafından idare edildiği süreçte siyasi açıdan teşkilatlanmaya başladıkları anlaşılmıştır. Parthlar´ın MÖ 205 yılında III. Antiokhos Megas´a karşı gösterdikleri büyük direniş ve bu direniş sonucunda Seleukoslarla yapılan antlaşma Parthlar´ın Doğu´da bölgesel bir siyasi güç olarak tescillenmelerini sağlamıştır. Seleukoslar´a karşı bu kazanımlarını sürdürme çabası içerisindeki Parthlar, VII. Antiokhos döneminde değişen siyasi dengeler ve iç isyanlar nedeniyle MÖ 130/129 yıllarında Seleukoslar´ın Babil ve İran topraklarından çekilmeleriyle, siyasi etkinlik alanlarını genişletme fırsatı yakalamıştır. Seleukoslar´ın Batı toprakları için Roma ile mücadele ettiği ve bu mücadelesini kaybettiği dönemde ise Parthlar Mezopotamya´da güçlü bir krallık olarak Seleukoslar´ın ardından Roma ile mücadele etmek durumunda kalmıştır. Parthlar ve Seleukoslar´ın Mezopotamya coğrafyasındaki var olma mücadelelerinin irdelenmesi ve kronolojik açıdan incelenmesinin amaçlandığı bu çalışmada döneme ilişkin antik kayıtlar ve modern literatürden yararlanılmıştır.
Keywords: Sözcükler: Hellenistik Dönem, Parth Eyaleti, Phrataphernes, Arşaklar, Seleukeia Tigris.
10.9737/hist.2021.1038