19 Ocak 2010
Tarih içinde bazı çiçeklere, bitkilere eski insanlar tarafından özel önem verilmiştir. Örneğin defne, örneğin zeytin, buğday. Gelincik de bu az sayıdaki bitkiler içindedir. İlk gelincik çizimlerine MÖ 3000 yılına ait eski Mısır lahitlerinde rastlanılmıştır.
462-527 yılları arasında İstanbul'da yaşamış, zamanının en bilgili soylularından olan Anicia Juliana zamanının en önemli tıbbi botanik ve farmakoloji kitabı olan resimli elyazması Codex Vindobonensis De Materia Medica adlı yapıtta gelinciklerle birlikte resmedilmiştir.(Kaynak 1 Kaynak 2)
Homeros, İlyada'da gelinciklere atıfta bulunarak, ölen savaşçılarla gelincikler arasında ilişki kurar.
"His mother, fair Castianeira, lovely as a goddess, had been married from Aesyme,
and now he bowed his head as a garden poppy in full bloom when it
is weighed down by showers in spring--even thus heavy bowed his head beneath the weight of his helmet." Kaynak
Gelinciklerle savaş alanlarında ölenler arasında ilişki kuran yazılı ilk kaynak İlyada olabilir, ama bu tarihte son olmayacaktır.
Eski Yunan ve Roma mitolojilerinde de gelincik karşımıza çıkar: Uyku tanrısı olan Hypnos, Roma versiyonu ile Somnus, gelincik çiçeklerini insanları uyutsun diye yarattı. Bu tanrı adına yapılan tapınaklar tahmin edeceğiniz gibi gelinciklerle süslenirdi. Uyku sorunu olanlara tanrı, gelinciklerden yapılan taçları verirdi.
Bereket tanrıçası Demeter, romalı Ceres, bir dönem uyku sorunu (insomnia, Somnus ile benzerliğe dikkat ) çekermiş. Ve bu sorun yüzünden işiyle yeterince ilgilenemez, bu dönemlerde tarlalarda verim epey düşer, kıtlık başgösterirmiş. Zeus hazretleri uyku tanrısını uyararak duruma müdahale etmesini istemiş. Bunun üzerine Hypnos, nam-ı diğer Somnus, Demeter'e gelinciklerden yaptığı bir içkiyi vererek onun bir güzel uyumasını sağlamış. Derin bir uykudan sonra Demeter, Ceres, bomba gibi uyanarak tüm gücünü işine vermiş. Sonucu tahmin edebiliyorsunuz: Rekolte rekor kırmış. Milli gelir artmış, yeni yatırımlar, tüketim çılgınlığı,... filan. Çiftçiler gelinciğe tapar olmuşlar ve tarlalarında açan gelinciklere verimin bir göstergesi olduğuna inandıklarından asla dokunmazlarmış.
İngilizcede gelinciğe verilen adlardan bazılarına bakınca o sözcüklerin kökeni daha iyi anlaşılıyor: İngilizcede gelinciğe "red poppy" sözcüğünün yanısıra "corn poppy" ve "corn rose" da denilir.
Şimdi gelelim yukarıda yardım kaldığımız savaş, ölüm ve gelincik ilişkisine.
Homeros'tan sonra kayıtlara geçen gelincik savaş ilişkisine Cengiz Han'da rastlıyoruz. Derler ki, Cengiz Han bir savaşta öyle bir zafer kazanmış, öyle bir dağıtmış ki düşmanı savaş alanı gelincik tarlasına dönüşmüş...Yıllar sonra benzer bir öykü içinde bu sefer Napolyon Bonapart başroldedir.
Gelincik ile uykunun bir araya gelmesi nasıl bir tesadüf değilse, gelincik ile savaşın da birlikte anılması bir tesadüf değildir. Mart ayı adını savaş tanrısı Mars ( Ares)'tan alır. Çünkü savaşlar eskiden baharın gelmesi ile başlardı ve savaş alanları genellikle gelincik tarlaları olurdu.
Benzeri durum 1. Dünya Savaşı sırasında Flander ve Çanakkale cepheleri için de geçerlidir. Gelinciğin modern zamanlar içinde anlamlanmasının da başlangıcıdır 1.Dünya Savaşı.
Konuyla ilgili bilgileri Gelincik ve Tarih 2 sayfamızda bulabilirsiniz.
Blogta Markerly uygulaması vardır.
- Paylaşmak istediğiniz resmin üzerinde durun ve tıklayın.
- Paylaşmak istediğiniz metni belirleyin ve tıklayın.