Geç Orta Çağ aristokrasisi, alt sınıf ayaklanmalarının üstesinden gelmeyi becermişti, ama toprak sahipliğinin ayrıcalıklı toplumsal statüsünün korunması giderek zorlaşıyordu. Tahıl fiyatları ve arazi kiralarının düşüp, ücretlerin de yükseldiği zamanlarda, aristokrasi açıkça sıkıntıya düşmüş demekti. Üstelik tüccarların ve finansçıların hızla yükselişiyle de, tehdit altında hissediyordu kendisini. Tüccar kesiminin bu meydan okuması da, aristokrasi tarafından yapay bariyerlerle göğüslenmeye çalışıldı: lükse yapılan vurgu ve ayrıcalıklı bir şövalye tabakasının oluşturulması.
Toplumdan zarif ayrıcalıklarla farklılaşma gayretindeki bir ve aynı aristokrasi, çağın sıkıntılarının yol açtığı psişik stres yüzünden, sıklıkla karşıt duygusal uca da kayacak ve kendisini hüzne terk edecekti. Dönem boyunca kadınlar ve erkekler bol bol gözyaşı döktüler, Kilise de ağlamayı teşvik etti.
Ölüm saplantısı Geç Orta Çağın heykel, fresk ve kitap illüstrasyonlarında hep ön planda oldu. Bunlar, zarif ve sağlıklı kadın ve erkeklerin, elinde tırpan Ölüm tarafından götürülüşünü, ya da cehennemde insanları kavuran sadist şeytanları sergileyip durdular. Geç Ortaçağ kültürü manik depresifin sınırlarında gezinip durdu; ölümle ilgili takıntısı da, bağnaz ve yaygın bir dindarlığın dışa vurumu oldu. Orta Çağın dini coşkusu, 1300’den sonra daha da yoğunlaşıp yeni ifade biçimleri kazandı.