Kayan yıldıza bakarak bir dilek tutmaya acele etmeyin. İnsan kaprisleri her zaman iyi değildir. Evet ve ateş eden yıldızlar da her zaman neşe getirmiyor: birçoğu arzuları nasıl gerçekleştireceğini bilmiyor, ama bir anda tüm günahları bırakabiliyorlar.
Gece yarısı, Ocak ayında, 6 üzerindeki 7 üzerindeki 1978'ten gökyüzünde yeni bir Bethlehem Yıldızı parladı. Bütün dünya acı veren beklentileri dondu. Dünyanın sonu yakın mı? Ama bu parlak nokta tam olarak gökyüzünde hızla dolaşan nedir?
Süper gizliliğe rağmen, Beytüllahim Yıldızının gerçek kökeni ve tüm dünyaya yarattığı tehdit Batı medyasına sızdı. 1978'ın o Noel gecesinde, Cosmos-954 uzay aracı basınçsızlaştırıldı. Düşük Dünya yörüngesindeki bir uydu nihayet karasal hizmetlerin kontrolünün dışına çıkmıştır. Artık hiçbir şey onun Dünya'ya düşmesini engelleyemez.
Arızalı ve kontrolsüz bir uzay aracı yörüngeden iniş vakası nadir değildir, ancak enkazların çoğu üst atmosferde yanar ve halen yüzeye ulaşan yapı elemanlarının Dünya nüfusu için büyük bir tehlike oluşturmaz. Bir uzay gemisinin düşen parçalarının altına düşme şansı küçüktür, parçaların kendisi ise mütevazı büyüklüktedir ve önemli hasarlara neden olamaz. Ancak o zaman her şey farklı çıktı: Zararsız Phobos-Grunt istasyonunun aksine, Cosmos-954, kilogramı yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum olan 30 ile doldurulmuş bir infernal birimi kontrolden çıktı.
Göze çarpmayan hükümet endeksinin arkasında "Cosmos-954", gemide nükleer santral bulunan devasa bir 4 ton istasyonuydu - NATO belgelerine göre RORSAT (Radar Ocean Reconnaissance Satellite).
Kontrol edilemeyen cihaz hızla hız ve yüksekliğini kaybetti. "Cosmos-954" in Dünya'ya düşmesi kaçınılmaz hale geliyordu ... Her şey yakın gelecekte gerçekleşmeli. Ama ana ödülü kim alacak?
Nükleer aksanıyla “Rus ruleti” oynama ihtimali tüm dünyayı alarma geçirdi. Nefesi kesildiğinde herkes gece sisi içine baktı ... Parlayan yıldızlardan oluşan bir yer arasında bir yerde, gerçek bir “Ölüm Yıldızı” koştu ve parçalarının çökeceği herhangi bir şehri yakmakla tehdit etti.
Deniz Uzay İstihbaratı ve Hedefleme Sistemi
Fakat Sovyetler Birliği'nin hangi amaçlar için böyle tehlikeli bir cihaza ihtiyacı vardı?
Uzayda nükleer reaktör? Yerli uzmanlara standart güneş panelleri veya aşırı durumlarda kompakt radyoizotop jeneratörleri için ne uygun değildi? Tüm cevaplar uydunun gideceği alandadır.
Cosmos-954 uzay aracı, küresel deniz uzay zekası ve hedef belirleme (MKRTS) Efsanesi sisteminin temel bir unsuru olan US-A uydu dizisine (Managed Satellite Active) aitti.
MKRTS'nin çalışmasının anlamı, dünya yüzeyinin izini sürmeye ve Dünya Okyanusu'ndaki herhangi bir bölgedeki durumu belirlemeye yönelik bir grup uyduyu yeryüzüne yakın bir yörüngeye yerleştirmekti. Böyle bir sistemi ele geçirmiş olan Sovyet denizciler deniz parmaklarını tek bir tıklama ile belirli bir meydanda gemilerin mevcut pozisyonları hakkında bilgi talep edebilir ve alabilir, sayılarını ve hareket yönlerini belirleyebilir ve böylece “muhtemel düşmanın” tüm plan ve planlarını ortaya koyabilir.
Küresel "Efsane" Donanmanın "her şeyi gören gözü" olmakla tehdit etti filo - son derece keskin görüşlü, güvenilir ve pratik olarak dokunulmaz deniz istihbarat sistemi. Bununla birlikte, pratikte güzel bir teori, teknik nitelikteki karmaşık bir problemle sonuçlandı: tek bir işlev algoritması ile birleştirilen heterojen teknik komplekslerden oluşan karmaşık bir sistem.
MKRTS'nin, özellikle de Atom Enerjisi Enstitüsü Fizik ve Enerji Enstitüsü'nün oluşturulmasında birçok şube araştırma merkezi ve tasarım ekibi yer aldı. IV Kurchatov, Leningrad bitkisi onları "Arsenal". MV Frunze. Akademisyen M.V. Keldysh. Aynı ekip, sistemin işletimi sırasında yörüngelerin parametrelerini ve uzay aracının optimum karşılıklı düzenlemesini hesapladı. Efsanenin oluşturulmasından sorumlu baş kuruluş V.N yönetimindeki NPO Mashinostroenie idi. Chalomeya.
MKRTS'nin temel prensibi radar kullanarak keşif yapmanın aktif metoduydu. Uyduların yörüngesel takımyıldızı, ABD-A serisi taşıtlar tarafından yönlendirilmiş olmalıydı - Chaika sisteminin iki taraflı yandan bakan bir radarı ile donatılmış benzersiz uydular. Bu istasyonların teçhizatı deniz yüzeyindeki nesnelerin 24 saat boyunca sürekli olarak algılanmasını ve Sovyet Donanması'nın gemilerinde gerçek zamanlı olarak istihbarat ve hedeflerin belirlenmesini sağlamıştır.
Sovyetler Birliği'nin sahip olduğu düşünülemez kozmik gücün hayal edilmesi kolaydır!
Bununla birlikte, bir “radar uydusu” fikrini uygularken, MKRTS'nin yaratıcıları, birbirini dışlayan birkaç paragrafa rastladı.
Bu nedenle, radarın etkili çalışması için, Dünya yüzeyine mümkün olduğunca yakın yerleştirilmelidir: ABD-A yörüngeleri, 250-280 km yüksekliğinde olmalıdır (karşılaştırma için, ISS yörüngesinin rakımı 400 km'nin üzerindedir). Öte yandan, radar güç tüketimi açısından son derece zorluydu. Ancak, yeterince güçlü ve kompakt bir elektrik enerjisi kaynağı olan uzaya nereden ulaşmalı?
Güneş panelleri geniş alan?
Ancak kısa vadeli istikrarlı (birkaç ay) düşük bir yörünge, güneş pillerinin kullanımını zorlaştırır: atmosferin yavaşlayan etkisinden dolayı, cihaz hızlı bir şekilde hızını kaybeder ve erken yörüngeden aşağı iner. Buna ek olarak, uzay aracı Dünya'nın gölgesinde zamanın bir kısmını harcıyor: güneş pilleri güçlü bir radar kurulumuna sürekli elektrik sağlayamayacak.
Yüksek enerjili lazerler veya mikrodalga radyasyonu kullanarak Dünya'dan bir uyduya enerji iletmenin uzaktan yöntemleri? Bilimkurgu, 1960'in sonu teknolojisi için ulaşılamaz.
Radyoizotop termoelektrik jeneratörleri (RTG'ler)?
Kırmızı-sıcak plütonyum tablet + termokupl. Daha kolay ne olabilir? Bu tür santraller uzay aracı üzerinde en geniş uygulama alanı bulmuşlardır - birkaç on yıl boyunca sürekli çalışabilen güvenilir ve kompakt bir anaerobik elektrik kaynağı. Ne yazık ki, elektrik güçleri tamamen yetersizdi - en iyi RTG örnekleri için bile 300 ... 400 W. Bu sıradan uyduların bilimsel ekipmanlarını ve iletişim sistemlerini güçlendirmek için yeterli, ancak ABD-A sistemlerinin güç tüketimi 3000 W!
Tek bir çıkış yolu vardı - kontrol çubuklarına ve soğutma devrelerine sahip tam teşekküllü bir nükleer reaktör.
Aynı zamanda, kargoyu yörüngeye fırlatırken roket ve uzay teknolojisi tarafından dayatılan ciddi kısıtlamalar göz önüne alındığında, tesisatın azami bir kompaktlığa ve nispeten küçük bir kütleye sahip olması gerekir. Her ekstra kilogram onbinlerce tam teşekküllü Sovyet ruble maliyeti. Uzmanlar, yörüngeye yerleştirildiklerinde aşırı yüklenmelerden ve açık alanda iki ay sürekli çalışmaya devam etmeleri için hafif, güçlü, ancak güvenilir bir nükleer mini reaktör yaratma konusundaki önemsiz bir görevle karşı karşıya kaldılar. Uzay aracı soğutması ve havasız alanda aşırı ısının boşaltılması sorunu nedir?
TES-5 "Topaz" uzay aracı için nükleer reaktör
Ve yine de böyle bir reaktör yaratıldı! Sovyet mühendisleri küçük insan yapımı bir mucize yarattı - BES-5 "Buk". Uzay aracının enerji temini için özel olarak yaratılmış, sıvı metal bir soğutucu içeren hızlı nötron reaktörü.
Çekirdek, toplam 37 kW ısı çıkışına sahip 100 yakıt grubunun bir kombinasyonuydu. Yakıt kullanıldığı için tabanca % 90'a kadar zenginleştirme derecesine sahip uranyum! Dışarıda, reaktör kabı 100 mm kalınlığında berilyum reflektör ile çevrelenmiştir. Çekirdek, birbirine paralel altı hareketli berilyum çubuğu ile kontrol edildi. Reaktörün primer devresinin sıcaklığı 700 ° C'dir. Sekonder devrenin sıcaklığı 350 ° C'dir. BES-5 termokuplunun elektrik gücü 3 kilowatt'tır. Tüm kurulumun ağırlığı yaklaşık 900 kg'dır. Reaktörün kaynağı 120 ... 130 gündür.
Cihazın tam olarak yaşanamadığı ve insan habitatı dışındaki yeri göz önüne alındığında, hiçbir özel biyolojik koruma sağlanmadı. US-A tasarımı, reaktörün radar tarafından yalnızca yerel radyasyondan korunmasını sağladı.
Ancak, ciddi bir problem ortaya çıkıyor ... Birkaç ay sonra, cihaz kaçınılmaz olarak Dünya atmosferinde yörüngeden çıkacak ve çökecek. Gezegenin radyasyon kirliliğini nasıl önleyebilirim? Nasıl güvenli parmak "Buk" korkunç "kurtulmak" için?
Tek doğru karar, sahneyi reaktörle ayırmak ve yüksek yörüngede (750 ... 1000 km) “korumak” olup, hesaplamalara göre 250 ve yıllardan daha uzun süre depolanacaktır. Ve sonra ileri torunlarımız kesinlikle bir şeyler bulacaklar ...
Görünüşünde “Uzun” adını alan eşsiz US-A radar uydusuna ek olarak, Legend bilgi merkezi birkaç US-P radyo istihbarat uydusunu da içeriyordu (“Managed Passive Satellite”, deniz takma adı - “Flat”). “Uzun” uydularla karşılaştırıldığında, “düz” uydular çok daha ilkel uydulardı - geleneksel keşif uydular, geminin düşman radarları, radyo istasyonları ve diğer radyo yayını kaynaklarının konumuna yönlendirildi. Ağırlık ABD-P - 3,3 ton. Çalışma yörüngesinin yüksekliği - 400 + km. Enerji kaynağı güneş panelleridir.
1970'tan yılın 1988'una kadar olan dönemde Sovyetler Birliği, 32 yörüngesine bir BUC-5 Buk uydusu başlattı. Ek olarak, TPP-1818 Topaz'ın yeni bir gelişmiş kurulumunda iki adet daha başlatılan araç (Cosmos-1867 ve Cosmos-5) taşındı. Yeni teknolojiler enerji salınımını 6,6 kW'a yükseltti: Yeni uydunun kullanım ömrünün altı aya çıkarılması sonucunda yörüngenin yüksekliğini artırmak mümkün oldu.
BES-32 “Buk” nükleer tesisiyle başlatılan 5 US-A’dan on tanesi bazı ciddi arızalara yol açtı: bazı uydular çekirdeğin erimesi veya diğer reaktör sistemlerinin arızası nedeniyle “mezar yörüngesine” erken götürüldü. Üç araç için mesele daha da ciddi bir şekilde sona erdi: reaktör tesislerini ayırmadan ve “korumadan” kontrol altına aldılar ve üst atmosferde çöktü:
- 1973 yılı, fırlatma aracının çarpması nedeniyle, ABD-A uydusunun düşük toprak yörüngesine yerleştirilmediği ve Kuzey Pasifik'te çökmediği;
- 1982 yıl - yörüngeden kontrolsüz başka bir iniş. "Cosmos-1402" uydusunun enkazı Atlantik’in azgın dalgalarına kayboldu.
Ve tabi ki ana olay hikayeler MKRTS - "Cosmos-954" uydusunun düşüşü.
Cosmos-954 uzay aracı, iki meslektaşı Cosmos-18 ile birlikte Eylül 1977'ta Baikonur 952'ten başlatıldı. Uzay aracı yörünge parametreleri: perigee - 259 km, apogee - 277 km. Yörünge eğimi 65 ° 'dir.
Bir ay sonra, 28 Ekim'de MM uzmanları, uydunun kontrolünü beklenmedik bir şekilde kaybetti. Hesaplamalara göre, o anda, Cosmos-954, Woomera test bölgesinin (Avustralya) üzerindeydi ve bu, Sovyet uydusunun bilinmeyen bir silahın (güçlü bir Amerikan lazeri veya radar tesisatı) etkisi altına girdiğine inanmak için sebep verdi. Bunun gerçekte olup olmadığı ya da olağan ekipman arızası olup olmadığı, ancak uzay aracı MCC taleplerine cevap vermeyi bıraktı ve nükleer kurulumunu daha yüksek bir "yörünge yörüngesine" aktarmayı reddetti. 6 Ocak 1978, enstrüman bölmesinin basınçsızlaşması oldu - acil durum "Cosmos-954" nihayet yüksek radyasyon kökenli ve her gün Dünya'ya yakın bir ölü metal yığınına dönüştü.
"Morning Light" Operasyonu
... Uzay aracı az miktarda plazma bulutuna çarparak hızla aşağıya doğru uçtu. Daha yakın, yüzeye daha yakın ...
Sonunda, Cosmos-954, Sovyet izleme istasyonlarının incelemesinin ötesine geçti ve dünyanın diğer tarafında kayboldu. Bilgisayar ekranındaki eğri sarsıldı ve düzeltildi, uydunun muhtemel düşmesinin yerini gösteriyor. Bilgisayarlar, Kuzey Kanada'nın karla kaplı alanlarının ortasında bir yerde, 954-th'in düşüşünün yerini doğru bir şekilde hesapladı.
"Gemide küçük bir nükleer cihaz bulunan bir Sovyet uydusu Kanada'ya düştü"
- Yılın 24 Ocak 1978 gelen acil TASS mesajı
Her şey şimdi başlayacak ... Diplomatlar, askeri, çevreciler, BM, kamu kuruluşları ve sinir bozucu gazeteciler. Protestolar, uzman görüşleri, suçlayıcı makaleler, kaza yerindeki raporlar, akşam TV şovları, davet edilen uzmanların ve saygın bilim adamlarının katılımıyla çeşitli toplantılar ve protestolar düzenledi. Ve kahkahalar ve günah. Sovyetler, Kuzey Amerika'ya atomik bir uydu düştü.
Bununla birlikte, her şey o kadar da kötü değil: Bu bölgelerdeki istisnai derecede düşük nüfus yoğunluğu, ciddi sonuçlardan ve sivil kayıplardan kaçınmaya yardımcı olmalıdır. Sonunda, uydu yoğun nüfuslu Avrupa’yı değil, kesinlikle Washington’u da çöktü.
Uzmanlar son umudu, cihazın kendi tasarımı ile ilişkilendirdi. US-A'nın yaratıcıları da benzer bir senaryoyu düşündü: uzay aracı üzerinde kontrolün kaybı ve reaktör tesisinin “koruma yörüngesine” sonradan aktarılması için ayrılmasının imkansızlığı durumunda, uydunun pasif koruması etkili olacaktı. Reaktörün yan berilyum reflektörü, çelik bir bantla sarılmış birkaç parçadan oluşuyordu - uzay aracı Dünya’nın atmosferine girdiğinde, ısının bandı yok etmesi gerekiyordu. Daha sonra, plazma, reaktörü "bağırır", uranyum düzeneğini ve moderatörü saçar. Bu, malzemelerin çoğunu atmosferin üst katmanlarında yakmayı ve cihazın yüzeyindeki büyük radyoaktif parçalarını dışlamayı mümkün kılar.
Gerçekte, bir nükleer uydunun düşüşü ile destan şu şekilde sona erdi.
Pasif koruma sistemi radyasyon kirlenmesini önleyemedi: uydu parçaları 800 km uzunluğunda bir şerit halinde dağıldı. Bununla birlikte, Kanada'nın bu bölgelerindeki insan yaşamının neredeyse tamamen olmayışı nedeniyle, sivil nüfusun yaşamı ve sağlığı için ciddi sonuçlardan kaçınmak mümkün olmuştur.
Toplamda, "Morning Light" arama çalışması sırasında ("Cosmos-954" şafakta çöktü, gökyüzünde Kuzey Amerika üzerinde parlak ateşli bir şerit izliyordu), Kanada ordusu ve ABD'li meslektaşları, 100 uydu parçalarından daha fazlasını birleştirmeyi başardı - diskler, çubuklar, reaktör parçaları, radyoaktif arka planı birkaç mikro X ışınından 200 X ışınlarına / saat arasında değişmekteydi. Berilyum reflektörünün bir kısmı Amerikan istihbaratının en değerli bulgusuydu.
Sovyet istihbaratının ciddi bir şekilde Kanada'da acil durum uydusunun enkazını ortadan kaldırmak için gizli bir operasyon gerçekleştirmesi planlandı, ancak fikir parti liderliği arasında destek bulamadı: Sovyet grubu düşmanın arka tarafında bulunursa, nükleer bir kazayla olan nahoş durum görkemli bir skandal haline gelecekti.
Oldukça az sayıda gizem tazminat ödemesiyle bağlantılı: yılın 1981 raporuna göre, Kanada uydunun 6041174,70 dolarındaki düşüşünü engelleme maliyetini tahmin etti. SSCB sadece 3 milyonu ödemeyi kabul etti. Sovyet tarafının ne kadar tazminat aldığı kesin olarak bilinmiyor. Her durumda, miktar tamamen sembolikti.
Tehlikeli teknolojiler ve kitlesel protestolar kullanarak nükleer reaktörler içeren uyduların lansmanına karşı atılan suçlamalar, SSCB'yi fantastik MKRTS'nin gelişimini terk etmeye zorlamadı. Ancak, başlatmalar üç yıl süreyle askıya alındı. Bunca zamandır, Sovyet uzmanları BES-5 “Buk” nükleer tesisinin güvenliğini artırmak için çalışıyorlar. Şimdi, bir nükleer reaktörün yakıt elemanlarının zorla çıkarılmasıyla imha edilmesi için gaz dinamiği yöntemi uydunun tasarımına getirildi.
Sistem sürekli gelişmeye devam etti. Efsanelerin yüksek potansiyeli Falkland ihtilafı (1982 yılı) tarafından gösterildi. Sovyet denizcilerinin savaş bölgesindeki durum hakkındaki farkındalığı, çatışmaya doğrudan katılanlardan daha iyiydi. MKRTS, Majesteleri filosunun kompozisyonunu ve planlarını “açmaya” izin verdi ve İngiliz iniş kuvvetinin iniş zamanını doğru bir şekilde tahmin etti.
Nükleer reaktörlü bir deniz keşif uydusunun son lansmanı Mart 14'ta 1988'ta gerçekleşti.
Sonuç bölümü
Gerçek MKRTS "Legend" popüler teknik edebiyat sayfalarında oluşturulan efsanevi görüntü ile ilgisi yoktu. O dönemde var olan sistem bir kabustu: ICRT'nin çalışmalarında yer alan ilkeler, 1960-x-1970 seviyeli teknik için aşırı derecede karmaşık hale geldi.
Sonuç olarak, MKRTS'nin fevkalade maliyeti, aşırı düşük güvenilirliği ve ağır kazaları vardı - piyasaya sürülen cihazların üçte biri bir nedenden ötürü görevini yerine getiremedi. Ek olarak, çoğu US-A başlatması test modunda yapıldı - sonuç olarak sistemin operasyonel hazırlığı düşüktü. Bununla birlikte, ICRC'nin yaratıcılarına karşı yapılan tüm suçlamalar haksızlıktır: uzun yıllar boyunca vaktinden önce olan gerçek bir şaheser yarattılar.
Sovyet “Efsanesi” büyük ölçüde bu sistemleri yaratmanın temel olasılığını kanıtlayan bir deneydi: küçük bir nükleer reaktör, yandan görünen bir radar, gerçek zamanlı bir veri iletim hattı, otomatik algılama ve hedeflerin seçimi, “tespit edilen-rapor” modunda çalışmak ...
Aynı zamanda, eski MKRTS’yi sadece yeni teknolojilerin “göstericisi” olarak değerlendirmek de anlamsız olurdu. Pek çok sorununa rağmen, sistem NATO ülkelerinin filolarına rahatsızlık veren düzenli bir şekilde çalışabilir. Ek olarak, gerçek düşmanlıkların (Tom Clancy ve Co.) başlaması durumunda, SSCB, maliyet ve güvenlik önlemleri dikkate alınmaksızın bu tür "oyuncakların" gerekli sayıda yörüngesinde fırlatma ve deniz şeritleri üzerinde mutlak kontrol elde etme konusunda gerçek bir fırsata sahipti.
Bugün, böyle bir fikrin uygulanması çok daha az çaba ve kaynak gerektirecektir. Radyo elektroniği alanındaki muazzam ilerleme, bugün diğer prensiplere dayanan küresel bir takip sistemi kurmayı mümkün kılıyor: sadece pasif modda çalışan optik-elektronik araçları kullanarak radyo keşif ve özel keşif.
PS 31 reaktörü hala bir gün kafanı sıkıyor, bir gün kafana düşmekle tehdit ediyor
"Cosmos-954" 'in enkazını ara
Göre:
http://forums.airbase.ru
http://www.astronaut.ru
http://www.agentura.ru
http://www.wikipedia.org