Vajinal mantar: Tanım
“Candida vajinal enfeksiyonları” olarak da adlandırılan vajinal mantar, tipik olarak Candida albicans isimli mantarın neden olduğu enfeksiyonlardır. Yapılan araştırmalara göre her iki kadından biri hayatlarının bir noktasında vajinal mantar enfeksiyonu geliştireceklerdir.
Kadınların vücutları kötü beslenme, uykusuzluk ve hastalık nedeniyle stres altındaysa bu tür mantar enfeksiyonları açısından risk altına girerler. Ayrıca, kadınlar hamileyken veya antibiyotik aldığında da mantar enfeksiyonlarına karşı duyarlı olabilirler. Kadınsanız ve şeker hastalığı ve hiv/aids gibi bağışıklık sistemiyle ilgili hastalıklarınız varsa da risk altındasınız demektir.
Vajinal mantar: Nedenler
Vajinal mantarlar; genellikle ağızda, bağırsakta ve vajinada bulunan bir tür maya veya mantar olan Candida albicans‘tan kaynaklanır. Ancak bazen diğer Candida türlerinden de mantar enfeksiyonları ortaya çıkabilir.
Vücudumuz normalde farklı bakteriler ve mantarlar da dahil olmak üzere çeşitli organizmalara ev sahipliği yapar. Bu organizmalar vücudumuzda bir denge içinde var olur, ancak bazı antibiyotikler gibi, birkaç bakteri türünü öldürebilen bir şey bu dengeyi bozarsa, diğer organizmalarda aşırı büyüme meydana gelebilir ve bu da vajinal mantar gibi sorunlara yol açabilir.
Gebelikteki hormonal değişiklikler ve şeker hastalığında olduğu gibi aşırı şeker seviyeleri de bu dengesizliğe katkıda bulunabilir.
Not: Vajinal mantar enfeksiyonlarının genellikle bulaşıcı olduğu düşünülmez; ancak bazen cinsel partnere de bulaştığı görülebilmektedir.
Vajinal mantar: Risk faktörleri
Bir dizi faktör kadınlarda genital bölgede mantar riskini artırır. Ancak akılda tutulması gereken en önemli şey, risk faktörleri olan tüm insanların genital mantar enfeksiyonuna yakalanmamasıdır.
Vajinal mantar enfeksiyonu için risk faktörleri aşağıdakileri içerir:
- Geniş spektrumlu antibiyotik kullanmak
- HIV/AIDS hastalığına sahip olmak
- Kortikosteroidler ve organ nakli ilaçları kullanmak
- Kanser ve kanser tedavisi gibi durumlar nedeniyle riskli bağışıklık sistemine sahip olöak
- Şeker hastalığına sahip olmak
- Vajinayı yıkamak veya vajinanın kimyasallara maruz kalması
- Gebelik önleyici ilaçlar
- Hamilelikle ilgili çeşitli koşullar
Risk nasıl azaltılır?
Vajinal mantar riskinizi aşağıdaki yollarla azaltabilirsiniz:
- Vajinayı yıkamaktan kaçınmak
- Spreyleri, parfümler, pudralar ve sabunlar gibi vajinal dokuları tahriş edebilecek ürünleri vajinada kullanmaktan kaçınmak
- Doktorunuza danışarak doğru antibiyotikleri tercih etmek
- Şeker hastalığınız varsa kan şekerinizi kontrol altında tutmak
Vajinal mantar: Semptomlar
Vajinal mantarı olan kadınlar kaşıntı ve kalın, beyaz bir akıntı yaşayabilir. Vajina çevresinde kızarıklık ve şişlik fark edebilirler ve idrara çıkma veya cinsel ilişki sırasında ağrı hissedebilirler. Semptomların yoğunluğu kişiden kişiye değişebilir.
Yaygın görülen belirtiler
Vajinal mantarın yaygın nedenleri aşağıdakiler içerir:
- Vajinada ve çevresindeki dokuda kaşıntı hissi
- Cinsel ilişki sırasında hissedilen ağrı
- İdrar yaparken ağrı veya yanma
- Genital bölgenin kızarıklığı ve şişmesi
- Peynirimsi bir dokuya sahip kalın, beyaz vajinal akıntı
Ciddiye alınması gereken belirtiler
Vajinal mantar genellikle ciddi bir durum değildir. Ancak nadir de olsa bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde, enfeksiyonun kan dolaşımına yayılması ve potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bir durum olan invazif kandidiyaza neden olması mümkündür.
Siz veya birlikte olduğunuz biri aşağıdakiler de dahil olmak üzere yaşamı tehdit edebilecek semptomlardan herhangi birine sahipseniz acil tedavi almanız gerekir:
- Hamileyken vajinal kanama olması
- Göğüs ağrısı, göğüs sıkışması, göğüs basıncı, çarpıntı hissetmek
- Yüksek ateşinizin olması
- Nefes darlığı, hırıltılı solunum, nefes almama, boğulma gibi solunum veya nefes alma sorunları
- Şiddetli karın ağrısı veya genital ağrı
- Kontrolsüz mide bulantısı ve/veya kusma
Vajinal mantar için hangi doktora gitmeli?
Vajinal mantar enfeksiyonu için gitmeniz gereken doktor kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, diğer adıyla jinekoloji uzmanıdır.
Vajinal mantar: Teşhis
Vajinal mantar enfeksiyonu için, doktorunuz cinsel uygulamalarla ilgili ayrıntılar ve herhangi bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyon geçmişi veya önceki mantar enfeksiyonları hakkında sorular sorarak başlayacaktır. Ayrıca vulva, vajina ve serviksi enfeksiyon belirtileri açısından incelemek için pelvik muayene yapabilirler. Teşhisi doğrulamak için bir laboratuvara vajinal akıntı örneği de gönderilebilir.
Laboratuvar testleri genellikle bir enfeksiyon geçmiyorsa veya tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa istenir. Mikroskop altında vajinal akıntı örneğini incelemek, enfeksiyöz mantar seviyelerinin mevcut olup olmadığını ortaya çıkarabilir ve ne tür bir enfeksiyon olduğu ortaya çıktığında doğru tedavi bulunabilir.
Vajinal mantar: Tedavi
Vajinal mantar enfeksiyonunun en iyi ilacı tek doz oral flukonazoldür ancak bu ilaç hamile kadınlarda kullanılmamalıdır. Kadınlarda genital bölgedeki mantar enfeksiyonları ayrıca, doğrudan vajinaya tabletler, kremler, merhemler veya fitiller olarak yerleştirilen reçetesiz veya reçeteli mantar önleyici ilaçlarla tedavi edilebilir. Bu ilaçlar arasında butokonazol, klotrimazol, mikonazol, tiyokonazol ve terkonazol bulunur.
Çoğu vajinal mantar enfeksiyonu cinsel yolla bulaşmadığından, cinsel partnerlerin tedavisi genellikle gerekli değildir. Bununla birlikte, bir erkek partner mantar enfeksiyonu semptomları gösteriyorsa (penisin ucunda kızarıklık, tahriş veya kaşıntı gibi), mantar önleyici krem veya merhem ile tedavi edilmesi gerekebilir.
İlk kez genital mantar enfeksiyonu belirtileri yaşayan herhangi bir kadın derhal bir doktora gitmelidir. Bu, vajinal akıntı ve rahatsızlığın mantardan mı veya çeşitli cinsel hastalıklardan mı (bel soğukluğu veya klamidya gibi) kaynaklandığını belirlemek için oldukça önemlidir.
Vajinal mantar enfeksiyonu olan kadınların yaklaşık %5’i, 1 yıllık bir dönemde 4 veya daha fazla aynı sorunu yaşayabilir. Ancak bu durum, şeker hastalığı veya zayıf bağışıklık sistemi olan kadınlarda daha yaygın olarak görülür.
Tıp uzmanları, vajinal mantarı tedavi etmenin en etkili yolunu keşfetmeye devam ediyor. Önerilen bir tedavi, 10 günlük oral flukonazol veya bir topikal ajanın günlük uygulaması, ardından altı ay boyunca haftada bir doz oral flukonazoldür. Başka bir alternatif, ilk 10 günlük süreyi takiben altı ay boyunca haftada iki kez klotrimazol krem kullanmaktır.
Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.
En iyi vajinal mantar ilacı (kremi)
Vajinal mantara en iyi gelen ilaçlardan, kremlerden bazıları şunlardır:
- Mikonazol
- Fentikonazol nitrat
- Butokonazol
- Tiokonazol
- İzokonazol nitrat
- Klotrimazol
- Flukonazol
- Sertakonazol
Not: Sizin için hangi ilacın en iyisi olacağını sadece doktorunuz belirleyebilir.
Vajinal mantar: Önlemler
Vajinal mantar enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olmak için aşağıdaki önerileri deneyebilirsiniz:
- Dış genital bölgeyi temiz ve kuru tutun.
- Tahriş edici sabunlar (köpük banyosu dahil), vajinal spreyler ve vajinal duşlardan kaçının.
- Tamponları ve hijyenik pedleri sık sık değiştirin.
- Nemi tutmayan gevşek pamuklu iç çamaşırları giyin.
- Yüzdükten sonra, ıslak mayonuzla uzun süre oturmak yerine hızlıca kuru giysilerinizi giyin.
- Antibiyotikleri yalnızca doktorunuz tarafından reçete edildiğinde alın ve asla doktorunuzun önerdiğinden daha uzun süre kullanmayın.
- Şeker hastasıysanız, kan şekeri seviyenizi düzenli olarak kontrol etmeye ve dengede tutmaya çalışın.
Vajinal mantara ne iyi gelir?
Doğal olarak vajinal mantara iyi gelen şeylerden bazıları şunlardır:
- Yoğurt
- Probiyotikler
- Borik asit
- Hindistan cevizi yağı
- Çay ağacı yağı
- Sarımsak
- Oksijenli su
- C vitamini
Vajinal mantar: Video
Kaynak ve ileri okuma: