Eylemciler Johnson & Johnson’dan tüberküloz ilaçlarının fiyatını yarı yarıya azaltarak günde bir dolara indirmesini talep etmek için tüberküloz konferansı açılış törenini yarıda kestiler
Eylemciler, 24 Ekim'de Lahey’de düzenlenen 49. Dünya Tüberküloz ve Akciğer Sağlığı Konferansı'nın* açılış törenini yarıda kestiler. ABD merkezli ilaç şirketi Johnson & Johnson’a (J&J) seslenen eylemciler, tüberküloz (verem, TB) ilacı bedakiline acilen ihtiyaç duyan insanların ilacı satın alabilmesi için, şirketten bedakilinin fiyatını yarı yarıya azaltmasını ve “günde 1 dolara” indirmesini talep ettiler (video).
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yakın zamanda, ağızdan alınan ve J&J tarafından üretilen yeni ilaç bedakilinin kullanımının yaygınlaştırılmasını tavsiye etti. Böylece ilaca dirençli tüberkülozun (İD TB) tedavisinde bedakilin temel ilaç haline gelirken, enjekte edilen ve çok ağır yan etkileri olan TB ilaçları son çare olarak belirlendi. Yeni tedaviye yönelik rehber ilkeler, bedakilin tedavisinin tavsiye edildiği İD TB hastalarının sayısını iki katına çıkarıyor.
Bu nedenle hükümetler; güvenli, daha etkili ve enjeksiyon gerektirmeyen tedavi rejimlerinin temel unsuru olarak bedakiline erişimi artırmak için hızla harekete geçmeliler.
Johnson & Johnson yakın zaman önce bedakilinin fiyatını kişi başına aylık 67 ABD dolarına indirdi (altı aylık tedavi için 400 ABD doları). Ancak bu fiyat indirimi, ilaca dirençli tüberkülozun en çok görüldüğü ülkelerde insanların ilacı satın alabilmesi için yetersiz kalıyor. Çünkü bedakilin, İD TB’ye karşı tedavi rejimi oluşturmak için gereken ve sayısı yediyi bulan ilaçlardan yalnızca biri. Aynı zamanda pek çok kişinin bedakilini altı aydan uzun bir süre kullanması gerekiyor.
Aylık 67 dolar olan bedakilinin fiyatı, aylık 29 - 42 dolar olan linezolidin fiyatının iki katına denk düşüyor. Aynı zamanda DSÖ’nün en yeni rehber ilkelerinin, İD TB tedavisi rejimlerinin belkemiği olarak tavsiye ettiği diğer iki ilaç olan levofloksasin ile moksifloksasinin fiyatının (ayda 3-9 dolar) neredeyse 22 katına denk düşüyor.
Oysa Liverpool Üniversitesi’nden araştırmacılar, yılda 108.000 tedavi kürü için gereken bedakilinin aylık 16 dolara üretilebileceğini ve buna rağmen hâlâ kâr ile satılabileceğini hesapladılar.
Bugün eylemciler Johnson & Johnson’dan, günde en fazla 1 dolar olacak şekilde, bedakilinin fiyatını yarı yarıya, kişi başına ayda 32 dolara indirmesini talep ettiler. Üstelik bu rakam, araştırmacıların tahminlerine göre bedakilinin kârlı bir şekilde satılabileceği fiyatın iki katı. Bunun nedeni, üretimin halen düşük hacimli olması: 2017’de çok ilaca dirençli tüberküloza yakalandığı tahmin edilen 558.000 kişiden yalnızca yüzde 25’i tedaviye başlatıldı ve çoğu bedakilin almadı. Bugüne kadar dünya çapında yalnızca 25.000 kişi bedakilin kullandı.
Eylemci gruplar, Johnson & Johnson’ın bedakilinin geliştirilmesi ve tanıtımı için aldığı kayda değer miktardaki vergi gelirine ve bu kamu yatırımlarının ilacın fiyatına yansıtılması gerektiğine dikkat çektiler.
Lindsay McKenna, Tedavi Eylem Grubu (Treatment Action Group)
“J&J bedakilinin geliştirilmesi ve tanıtımı için büyük ölçüde kamu yatırımlarından yararlandı. İlacın fiyatı halkın yatırımını yansıtmalı. Bizden ilaç için iki kat fazla ödememizi istemeleri, hatta J&J gibi şirketlerin, devletleri vergi gelirinden yoksun bırakmak için kullandıkları vergiden kaçınma taktikleri hesaba katıldığında, üç kat fazla ödememizi istemeleri kabul edilemez.”
Lynette Mabote, Program Yöneticisi, Güney Afrika AIDS ve Haklar Birliği (AIDS and Rights Alliance for Southern Africa - ARASA)
"J&J bize bir iyilikte bulunmuyor. Piyasalar olmasa kâr edemezler! Bedakiline ihtiyacımız var çünkü tüberkülozun bedelini en ağır ödeyen ülkelerin çoğu Afrika’da. Biz ilacın ücretini ödemeye hazırız ama sadece uygun ve adil fiyatlı olduğu takdirde..."
Robert K. Silverman, Özel Sektör Savunuculuk Yöneticisi, Oxfam Amerika (Oxfam America)
“J&J’nin fahiş fiyatları, İD TB ile mücadelede temel bir ilaç olan bedakilinin, bu ilaca en çok ihtiyaç duyulan ülkelerde fazlasıyla pahalı olması anlamına geliyor. Oxfam’ın araştırmaları aynı zamanda J&J’nin ödenmeyen vergilerle yoksul ülkeleri her yıl milyonlarca dolardan yoksun bıraktığını gösteriyor. Bu para, tüberküloza karşı kliniklere, hemşirelere ve ilaçlara ödeme yapmak için kullanılabilir.
J&J şirket açıklamasında, üzerlerine düşen vergiyi ödediklerini ve hizmet ettiği insanların ihtiyaçlarına ve sağlığına öncelik verdiklerini söylüyor. Ancak artık J&J’nin üzerine düşen vergiyi ödemesi ve ilaçları uygun fiyatlı hale getirmesi gerekiyor; şirket vaatlerini yerine getirmesinin zamanı geldi.”
Blessina Kumar, Yönetim Kurulu Başkanı, TB Eylemcileri Küresel Koalisyonu (Global Coalition of TB Activists)
"Kâr odaklı uygulamalar, insan hayatından üstün tutulamaz."
"Yeni bir ilaç geliştirmek ve bu ilacı ihtiyaç sahiplerinin satın alamayacağı kadar yüksek fiyatlandırmak, temel insan haklarının ihlali demektir.
Dünya çapında tüberkülozla yaşayan kişileri temsil eden bir koalisyon olarak, J&J’den acilen bedakilini erişilebilir ve uygun fiyatlı hale getirmesini ve hayat kurtarmasını istiyoruz.”
Brian Citro, Uygulamalı Hukuk Profesörü, Northwestern Pritzker Hukuk Fakültesi (ABD)
“Tüberküloz ile mücadele için geliştirilen ve dağıtılan ilaçlar iki soruyu akla getiriyor: Elde edilen kârın yeterli olarak tanımlanabilmesi için sınır nedir? Ve de ne pahasına? İlaç endüstrisinin aşırı kâr etmesi, insanların gereksiz yere acı çekmesine ve ölümüne neden oluyor. Bedelin bu olduğunu artık biliyoruz. Bu yüzden Janssen’den cesur bir adım atmasını ve bedakilinin fiyatını derhal ayda 32 dolardan aşağı çekmesini talep ediyoruz.”
Evaline Kibuchi, Kenya Tüberkülozu Durdurma Ortak Girişimi (Stop TB Partnership Kenya)
“J&J gibi bir şirketin, insanların çektiği acı ve insan hayatı pahasına, adil olmayan bir şekilde kâr etmesi hiç etik değil. Tüberküloz hastalarının çoğu ekonomik sıkıntıların görüldüğü ülkelerde yaşıyor. Bedakilinin pahalı olması bizi endişelendiriyor çünkü yüksek fiyatlar, bu elzem ilacın kullanımını sınırlayabilir. Bu durumda da insanlar daha eski, acı verici ve enjeksiyon gerektiren ilaçlarla tedavi edilmeye devam edecek. J&J’nin bedakilini, en kırılgan durumdakilerin erişebileceği şekilde, adil bir yaklaşımla fiyatlandırmasında ısrarcıyız.”
Sharonann Lynch, HIV ve TB Politikaları Danışmanı, MSF Temel İlaç ve Aşılara Erişim Kampanyası (Access Campaign)
“Hayat kurtaran bir ilaç, ona en çok ihtiyacı olanlar tarafından satın alınamadığında ne işe yarar?"
"Nihayet elimizin altında bu salgını geri püskürtecek araçlarımız var. Bugün bu araçlarla daha fazla hayat kurtarabilmek için herkes üzerine düşeni yapmalı ve her türlü çabayı göstermeli. Johnson & Johnson, tüberküloz ilacının fiyatını ihtiyaç sahiplerinin erişimeyeceği kadar yüksek tuttuğu sürece, dünyanın en amansız bulaşıcı hastalığı can almaya devam edecek.”
* Union World Conference on Lung Health