Türkolog Sermet Sami Uysal'la Timaş Yayınları'ndan çıkan "Eşlerine Göre Ediplerimiz" kitabının vesilesiyle biraraya geldik. Yahya Kemal'in platonik aşkını, Orhan Kemal'in çapkınlıklarını Yassıada'da tutuklu bulunan Faruk Nafiz Çamlıbel'e mektup yazdığı için başına gelenleri Yeni Aktüel'e anlatan Uysal'la tek parti dönemindeki edebiyat dünyasının sorunlarını da konuştuk.
.....
Dil devriminin edebiyatımıza dilin zengin kullanımı bakımından bir eksi getirdiğini düşünüyor musunuz?
Yahya Kemal'le Atatürk'ün arasının açılmasına sebebiyet veren bir şeydir!
Yunus Nadi Latin alfabesini öğrenmek için hoca tutuyor. Gazetenin bir kısmı Arap alfabesiyle bir kısmı Latin alfabesiyle çıkıyor. Üç ay boyunca gece gündüz çalışıyorlar, nihayet Mustafa Kemal "Süre doldu" diyor ve "yarından itibaren Latin alfabesiyle çıkacaksınız" diye ekliyor. Buna ilk itiraz eden Yahya Kemal oluyor.
Atatürk Yahya Kemal'i İzmir'in işgalinden 30 Ağustos'a kadar geçen zaman zarfında kendisi hakkında yazdığı 88 makaleden dolayı çok seviyor. Ancak Yahya Kemal'i çekemeyenler onun divan ve gazel yazmasından dolayı devrimlere karşı göstermeye çalışıyorlar. Cumhuriyetin ilanından sonra bütün şairler Atatürk'ü övme yarışına girerken Yahya Kemal'in tek bir şiir yazmaması Atatürk'te alınganlık oluşturuyor.
Dil devrimi konusu...
Atatürk "Dil devrimi yapacağım" diyor ama asker kafasıyla düşünüyor. Yahya Kemal hem milliyetçi hem gelenekçi hem de mantık bakış açısıyla düşünüyor. Nitekim Yahya Kemal Atatürk'e "Milli kitaplarımız ne olacak? Gençlerin mazisiyle arası açılacak, bunları da düşünmek gerekir" diyor.
Mustafa Kemal Yahya Kemal'in harf devrimine karşı olduğunu anlıyor. Aslında Yahya Kemal 1922'de halkın kullanımı açısından zor olduğu için Arap alfabesinin değişmesi gerektiği yönünde makale yazmış bir isim. Ancak Atatürk'ün Latin alfabesi Türk hançeresine yetmiyor. Sahte dilbilimciler "Kemal" adını uzun süre "Kamal" diye yazdırdılar. Yahya Kemal yeni dile değil uydurma dile karşı. O dönem Nurullah Ataç gece yatıyor, sabah kalktığında hiç dilde olmayan kelimeler üretiyor. Atatürk bu durumu daha sonra fark ediyor. '30-'35 arasında yazı yazanlar Atatürk'ün gözüne girmek için uyduruk kelimelerle yazıyorlar. ..