Jean Paul Sartre'nin Özgürlük Yolları serisinin ikinci kitabı Yaşanmayan Zaman ilk kitabı Akıl Çağı gibi beni oldukça etkiledi. Sanırım bu kitap üzerine düşünülecek çok şey var...
Dört ya da beş günü anlatıyor kitapta, II. Dünya Savaşı zamanlarında, Fransa'dan bir kesit. Bu kesitte tarihi bir gerçeklikten daha çok bu tarihi gerçeklikte, savaşla yüz yüze gelen insanların ruh hallerine, düşüncelerine tanıklık ediyoruz okurken. Akıl Çağı'nda bize düşünceleri ve duruşu ile farklı bir kişi gibi kendini çizmeye çalışsa da o istemediği sıradanlığı ortaya koyan Mathieu karakterinin savaşa olan tepkisini görmek çarpıcıydı. Sadece Mathieu karakteri değil daha birçok karakter savaşa farklı biçimlerde tepkiler verdiler. Bu alıntıları da paylaşmaya çalıştım sizlerle. Biri savaşın çok saçma olduğunu söylerken başka biri bunun gereksiz olduğunu savunuyordu. Peki Mathieu'nun savaşa olan tepkisi nasıl ve ne yaptı? Bunları okurken göreceksiniz.:)
Bir de aslında savaştan bahsediyoruz ama beklenen bir savaş bu ve beklenen savaşa yani henüz gelmemiş, başlamamış bir savaşa olan tepkileri okuyoruz. Aslında belki de başlamış bir savaşa.
Sartre'nin felsefesinin insanın varoluşuna yönelik olduğunu söyleyebiliriz. Bu doğrultuda bir önceki kitaptaki meseleler de yeniden tartışılmış. Özellikle Daniel karakterinin Mathieu'ya olan mektubu çok anlamlıydı. Oradan bir kesit:
"Sen beni, olduğum gibi, hayır, olmayı istediğim gibi, sağlam, dengeli ve yalın bir varlık olarak göre biliyordun. Çünkü, sonunda, ben varım, var olmakta devam ediyorum, varlığımı hissetmesem de varım; insanın kendinde yalnızca böylesine kanıtsız bir kesinlik, böylesine maddesiz bir gurur bulması, yalnızca bunları bulması kadar öldürücü bir azap olamaz. O zaman anladım ki, insanın kendine erişebilmesi için, bir başkasının yargısından, bir başkasının nefretinden başka yol yoktur. Bir başkasının sevgisi de olabilirdi, ama sevginin yeri yoktu burada." (Syf.477)
Okuyacak olanlara şimdiden iyi okumalar. Bu seriye başlamakta tereddüt etmeyin bile. Jean-Paul Sartre Yaşanmayan Zaman