Leonardo da Vinci genellikle Rönesans’ın en büyük figürlerinden biri ve şimdiye kadarki en büyük polimatlardan biri olarak tanınır. Bu dehanın; ressam, heykeltıraş ve mühendis olmanın yanı sıra zamanının çok ilerisinde olan bir düşünür olduğunu göstermenin bazı yollarına bakmak çok önemlidir.
Mühendisliği
Leonardo da Vinci’nin icatları da; sanat eserleri, mimari çalışmaları ve anatomik çizimleri kadar ünlüdür. Hayatta kalan belgeler bize çok çeşitli cihazlar için fikirlerini gösteriyor. Bunlar; uçaklar, helikopterler, paraşütler, dalış kıyafetleri, vinçler, motor parçaları ve birçok savaş silahı gibi konseptlerden bazılarını içeriyor. Bunların birçoğu, pratik gerçekler haline gelmek için 400 yılın en iyi kısmını alan bugün kullanımda görülebilir.
Zamanından önce bu hayal gücü, bilim ve mühendisliğin ortaya çıkan prensipleri yardımıyla kaldıraçlar, dişliler, kasnaklar, rulmanlar ve yaylar ile yeni kullanımlar tasarlamak için üstün ressamlık anlayışını birleştirdi. Ürünleri yararlı olmakla kalmayıp aynı zamanda patronlarına da hitap edecek şekilde tasarlandı: 15. ve 16. yüzyılın başlarında Fransa ve İtalya’nın savaşan dükleri ve kralları Vinci’nin icatlarını kullandılar.
Da Vinci’nin ‘tank’ prototipi, 15. yüzyılın sonlarında veya 16. yüzyılın başlarında çizildi.
Görünüşe göre savaşı istememesine rağmen, çoğu zaman bir silah mühendisi olarak anıldı. Çizimleri, 1485 dolaylarında, zırh kaplama ve her yöne ateş etme kabiliyetine sahip bir prototip “tank” çizdiğini gösteriyor.
Artık Leonardo’nun “tankının” çizildiği gibi pratik olmadığını biliyoruz - dişlilerinde hatalar vardı ve o kadar ağır olurdu ki manevra yapamazdı. Aslında iş kadar etkilemek ve korkutmak için tasarlanan diğer silahlar arasında dev (27 metrelik) çapraz yay, 33 varili olan bir tabanca, bugünün “küme bombalarına” benzeyen mühimmat ve aerodinamik olarak stabil topçu mermilerinin ilk örnekleri de vardı.
Kuş uçuşunu taklit eden insan gücüyle çalışan uçan makineler olan Ornithopters onun için bir hayranlık uyandırdı ve birçok güzel ve yenilikçi tasarım çizdi. Ancak, kuş uçuşu dediği şey şu anda tam olarak anlaşılamadı ve bir insanın bu tür cihazları çalıştırmak için asla gerekli gücü üretemeyeceğinin farkında değildi.
Leonardo da Vinci’nin bir helikopter tasarımı, 15. yüzyılın sonu veya 16. yüzyılın başı.
Leonardo’nun tasarımlarının çoğu asla inşa edilmedi veya test edilmedi, ancak onları yeniden yaratmaya yönelik modern girişimler, bazı muhteşem başarısızlıklar da dahil olmak üzere karışık bir başarı ile karşılaştı. Fikirlerin pratik hale gelmesi dört yüzyıl sürecekti. Şüphesiz, kabul ettiğimiz modern yaşamın çoğunu tanıyacak ve büyüleyecekti.
Matematik
Da Vinci en iyi sanatsal eserleri ile bilinmesine rağmen, kendisini bir sanatçıdan daha çok bir bilim insanı olarak görüyordu. Matematik - özellikle perspektif, simetri, orantılar ve geometri - çizimleri ve resimleri üzerinde önemli bir etkiye sahipti ve kesinlikle onu kullanma zamanının ilerisindeydi.
Da Vinci, düz bir yüzeyde derinlik yanılsaması yaratmak için doğrusal perspektifin (paralel çizgiler, ufuk çizgisi ve bir ufuk noktası) matematiksel prensiplerini kullandı. Örneğin, Müjde’de bir binanın köşesini, duvarlı bir bahçeyi ve bir yolu vurgulamak için perspektif kullandı.
Leonardo da Vinci - Müjde (1472). Galleria degli Uffizi
Leonardo’nun Son Akşam Yemeği, perspektif matematiğinin kullanımının en iyi örneğidir. İsa ve 12 havarinin etrafındaki binanın mimarisi ve masanın altındaki zemindeki çizgiler, resim için bilinçaltı bir odak noktası sağlayan bir “ufuk noktası” yaratıyor.
Leonardo, Vitruvius’un çalışmalarını biliyordu - göbek merkezi olarak, uzanmış kolları ve bacakları olan bir vücudun etrafında mükemmel bir daire çizilebileceğini biliyordu. Kol açıklığı ve yüksekliği ilişkiliyse, kişinin bir kareye mükemmel bir şekilde uyacağını fark etti. Vitruvius Adamı bu gözlemleri aldı ve bir çemberin “karesi alma” sorununu çözmeye çalıştı. Aslında bunu tam olarak yapmak mümkün değildir (çemberin karesi imkansız olanın bir metaforudur), ama çok yaklaşmayı başardı.
Matematikte, doğanın bazı desenlerinde - yaprakların spiral yerleşimi gibi görünen “Altın Oran” adı verilen bir sayı vardır. İlk olarak 1509’da Luca Pacoli tarafından Altın Oran kullanımının estetik açıdan hoş görüntülere yol açtığı kabul edildi. Da Vinci, doğru orantısallık sağlamada kritik olduğuna inanıyordu ve Mona Lisa’nın yapısını bununla desteklemekteydi.
Leonardo da Vinci - Vitruvius. Luc Viatour / https://Lucnix.be
Su
Leonardo da Vinci suyu “doğanın aracı” (vetturale di natura) olarak tanımladı, kanımızın vücudumuz için ne olduğu, suyun dünya için ne olduğuydu. Kayaların (1473) üzerinde basamaklı bir nehrin en eski manzara çizimlerinden, ünlü Mona Lisa’ya (1503) ve son sazlık çizimlerine (1517-18) kadar, Leonardo’nun resimlerinde bir çok yerde su vardı.
Santa Maria della Neve için çizim manzara. https://www.leonardodavinci.net
Bununla birlikte, o sadece suyun sanatsal özelliklerinden etkilenmedi. Suyun akışkan dinamiklerini de anlamak istedi: Su yüzeylerinin altındaki ve üzerindeki girdapları inceledi. Bir polimat olarak, hipotezlerini test etmek için projeler, fikirler ve enstrümanlar tasarlamak için sanat, tasarım, bilim, felsefe ve mühendislik konusundaki bilgi ve yeteneğini birleştirebildi.
Yazıların bir derlemesinde - Codex Leicester (1510) - Leonardo, sadece su hakkında 730 tartışmaya katıldı. Bu çalışma aracılığıyla da Vinci, hidrolojik döngüyü doğru bir şekilde tanımlamak, akış hızının basınç üzerindeki etkisini anlamak ve taşkın yönetimi ve sulama için mühendislik kanalları ve rezervuarları dahil olmak üzere modern su mühendisliği ve bilime birçok katkı yaptı.
Su fikirleri ve icatlarının çoğu -su yürüme cihazı gibi-, başarısız oldu, ancak genel olarak, su bilimi ve mühendisliğine benzersizliği ve baskın katkısı bilimsel bir yaklaşımı geliştirdi. Tartışmalı olarak ampirik kanıtlar temelinde hipotezler formüle eden ilk hidrologtur.
Onun titizliğinin sonuçları bugün çok daha geniş bir alanda yaşıyor. Su doğanın aracı olduğundan Leonardo da Vinci, su bilimi ve mühendisliğinin temellerinin arkasındaki itici güç.
Leonardo’nun suyun üzerinde yürüyen ayakkabılar çizimi başarı değildi. Bortolon, Leonardo’nun Hayatı ve Zamanları, Paul Hamlyn.
Görsel Yanılsamalar
Leonardo da Vinci, 1452 ve 1519 arasında yazılan ve Raffaelo du Fresne tarafından 1651’de Trattato della Pittura olarak basılan Codex Urbinae’de yer alan “moti mentali” kavramlarını tanıtarak fizyognomi çalışmasına öncülük etti. Moti mentali, geçici, dinamik zihinsel durumlar, düşünceler ve duygular. Da Vinci’ye göre, portrecilerin hedefi, sadece dış görünüşü değil, oturaklarının iç düşüncelerini temsil etmek olmalıdır.
İnsanlar yüzyıllardır ‘Mona Lisa gülümsemesi’ hakkında tartıştılar
Bu nedenle Leonardo “belirsiz” yüz ifadesi yarattı. Belirsiz ifadelerde sürekli bir “değişim: görünüm, dolayısıyla dinamiklik vardır. Leonardo, bu amaç için “sfumato” tekniğini geliştirdi (İtalyanca, duman gibi kaybolmak için kullanılan kelimeden) Sfumato’da, parlaktan karanlığa veya bir renkten diğerine geçişler keskin kenarları yumuşatmak veya gizlemek için ince.
Bu teknik Leonardo tarafından icat edilmedi, ancak o onu daha da geliştirdi ve kullanımı benzersiz. Alexander Nagel’in Leonardo’nun sfumato kullanımının, Leonardo’nun öğretmeni Andrea del Verrocchio’nunki de dahil olmak üzere diğer ressamlardan farklı olduğu fikrine katılıyorum.
Özellikle, Leonardo’nun portrelerinin çoğunda, bir renk bittiğinde ve diğeri başladığında söylemek neredeyse imkansız ve bu resimlerinin, bakıcılarının ağızları gibi bazı önemli kısımlarında belirgin. Örneğin, Avrupa Synchrotron Radyasyon Tesisi ile işbirliği içinde Laboratoire du Centre de Recherche et de Restauration des Musées de France, Leonardo’nun La Bella Principessa ( 2011’e kadar Martin Kemp tarafından Leonardo’ya atfedilen bir portre). Bu tabakaların her biri bir insan saçı kalınlığının yarısı kadardı. Mona Lisa’nın ağzının etrafındaki alan benzer bir ayrıntı seviyesine sahiptir.
La Bella Principessa (Son zamanlarda Martin Kemp tarafından Leonardo’ya atfedilmiştir ve 1490’lardan olduğu düşünülmekte)
Görsel yanılsamalar yaratan Leonardo’nun, bilim adamları arkasındaki mekanizmaları anlamadan önce gözler ve beyin yüzyıllar arasındaki anlaşmazlıklarla oynadığı dikkat çekicidir.
Her disiplini ayrı ayrı ele alarak, şüphesiz daha iyi sanatçılar, daha önemli mühendisler veya daha büyük matematikçiler olmuştur. Ancak bir birey olarak, da Vinci benzeri görülmemiş ve akransız - sanatta veya bilimde kalır.