Eşeysiz Üremenin Özellikleri ve Çeşitleri Nelerdir?
Eşeysiz üremede bir canlı, döllenme olmaksızın benzerini oluşturur. Genel özelliklerini incelediğinizde konuyu daha iyi kavrarsınız.
- Genetik çeşitlilik olmaz. Oluşan canlılar, atanın birebir aynısıdır. Nesilden nesile bu şekilde aktarılır.
- Mitoz bölünme ile gerçekleşir. Mayoz bölünme görülmez.
- Oluşan canlıların adaptasyon yeteneği çok azdır.
- Oluşan canlıların bazılarında (bakteri, paramesyum vb.) eşeyli üreme de görülebilir.
- Üreme hızı çok yüksektir.
Eşeysiz Üreme Çeşitleri
- Bölünerek Üreme
Ökaryotik bir hücreli canlıların ve bakterilerin üreme şeklidir. Mitoz ya da amitoz ile enine veya boyuna bölünme olur.
- Tomurcuklanmayla Üreme
Bira mayaları, hidralar, medüzler ve mercanlar bu şekilde çoğalır. Canlı üzerinde bir çıkıntı oluşur ve bu çıkıntı gelişip atasına benzer bir canlı oluşturur. Oluşan canlı ayrı ya da birlikte yaşayabilir. Bu yaşam şekline ‘koloni halinde yaşama‘ denir.
- Sporla Üreme (Sporogono)
Plazmodium, mantarlar ve çiçeksiz bitkiler sporla ürerler. Sporlar bölünerek yeni canlı oluşumunu sağlarlar. Su yosunu sporlarına ‘zoospor‘, mantar sporlarına ‘ekzospor‘ adı verilir.
- Rejenerasyonla Üreme
Canlıdan kopan bir parça eksik bölümünü tamamlayarak yeni bir canlı meydana getirir. Deniz yıldızı, planarya, tenya bu şekilde çoğalır. Kertenkelenin kopan kuyruğunu yenilemesi buna örnek değildir, çünkü yeni bir canlı oluşumu görülmez.
- Vejetatif Üreme
Yüksek yapılı çiçekli bitkilerde görülür. Tohum üretme yeteneği olmayan bazı bitkiler de bu şekilde çoğalır. Dört çeşittir.
Çelikle Üreme
Ağaç dallarından alınan çubuklar nemli toprakta köklendirilir. Böylece birçok yeni bitki oluşur.
Yumruyla Üreme
Patateste olduğu gibi gövde yumruları ile üreme şeklidir. Toprak altı gövdelerinden yeni bitkiler üretilir.
Sürünücü Gövdeyle Üreme
Çilek gibi toprak üstünde veya altında sürünerek yeni bir bitkinin oluşumu sağlanır.
Soğanla Üreme
Soğan, muz, zambak ve lalede görülen bu üreme şeklinde gövdenin altından gelişen rizomlar toprak altında uzamaya ve gelişmeye devam eder. Uygun koşullarda yeni canlıyı oluşturur.