1 B i y o G e n. B i y o. L a b. ( Z o o l o j i ) 1 GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI (Zooloji) 1. Laboratuvar: Hayvan Sistematiği, Simetriler, Vücut Yönleri, Kesitler Sistematik ve taksonomi nedir?... 1 Biyolojik sınıflandırma nedir?... 2 Biyolojik Sınıflandırma içerisindeki Linnaeus sistemi ve binominal isimlendirme... 2 Bir hayvanın organizayonu... 3 Hayvanlar arasındaki önemli evrimsel ayrımlar ve vücut simetrilerinin gelişimi... 3 Vücut bölgeleri ve kesitler Sistematik ve taksonomi nedir? Biyolojik sistematik dünya üzerinde var olan yaşam çeşitliliğini çalışan bilim dalı olarak tanımlanır. Çeşitlilik içerisindeki ilişkiler ise evrimsel ağaçlarla gösterilir. Bu nedenle sistematik, dünyada var olan çeşitliliğin evrimsel tarihini anlamak için kullanılan bilim dalı olarak da kabul edilir. Şekil 1. Evrimsel süreçte canlıların sahip olduğu karakterler ile yaşam ağacının şekillenmesi (değiştirilerek Freeman & Herron 2007 den alınmıştır). Sistematik biyoloji ve taksonomi birbirine karışan iki terim olarak biyoloji içerisinde yer almaktadır. Sistematik yaşam çeşitliliğini incelerken, organizmaları tanımlayan, onlara isim veren, sınıflandırılmalarını sağlayan ve evrimsel tarihleriyle ilgilenen bir bilim dalı olarak görev üstelenmiş, taksonomi ise bu bilim dalı içerisinde sadece organizmalara bilimsel isim veren ve organizmaların tanımlamaları üzerine anahtarları ortaya koyan bir dal olarak görev üstlenmiştir. Bu iki terim arasındaki tanımlamalar arasında net ayrımların olmaması, bazı durumlarda sistematiğin taksonomi ile sinonim kullanımına neden olmakta ve bilimsel sınıflandırmada karışıklığa yol açmaktadır. Ancak, unutulmaması gereken ayrım taksonominin spesifik olarak organizmaların tanımlama ve isimlendirmesi ile ilişkili olduğudur.
2 B i y o G e n. B i y o. L a b. ( Z o o l o j i ) 2 Hayvanların evrimsel tarihlerinde sahip oldukları benzerliklere göre sistematik bir değerlendirmesi Şekil 1 de gösterilmiştir. 2. Biyolojik sınıflandırma nedir? Biyolojik sınıflandırma taksonominin bilimsel uygulaması olarak kabul edilir. Modern biyolojik sınıflandırma Carl Linnaeus nin ilk sınıflandırma çalışmalarından köken almıştır. Linnaeus sınıflandırma çalışmalarında paylaşılan fizikel karakterlere göre canlıları kategorize etmiştir yılında yayımlanan Doğanın Sistemi adlı yapıtında hayvanların sınıflandırmasını insanı da dahil ederek gerçekleştirmiştir. Bu eserinde sınıflandırdığı her türe latince bir isim vermiş ve bu eserinde insanı Homo sapiens olarak adlandırmıştır. At, Equus caballus; kurt, Canis lupus v.b. Tartışma soruları: Sınıflandırma içerisinde neden türlere latince isim verilmiştir? Sınıflandırma içerisinde neden iki farlı isim kullanılmıştır? (Homo sapiens, Canis lupus gibi.) 3. Biyolojik Sınıflandırma içerisindeki Linnaeus sistemi ve binominal isimlendirme Biyolojik sınıflandırma içerisinde 7 temel basamaktan bahsedilir. Bunlar sırasıyla Alem, Filum, Sınıf, Takım, Familya, Cins ve Tür olarak belirtilebilir. Bu 7 basamak içerisinde yer alamayan ancak son yıllarda Alem basamağının üzerinde yer alan bir diğer basamak ise Domain olarak tanımlanmaktadır. Linnaeus klasik sınıflandırma sistemi içerisinde farklı sınıflandırma kategorilerine takson adı verilir. En temel sınıflandırma düzeyi Tür, sonraki önemli basamak ise Cins dir. Biyoloji içerisinde en çok kabul gören tür tanımı ise Biyolojik Tür Tanımı dır. Biyolojik tür, aralarında üreyebilen bireylerin tamamını içine alan bir tanımdır. Sonraki aşamada birbirine benzeyen türler vardır. Bunlar ise bir cins altında yeniden gruplandırılabilir. Örneğin büyük kedilerde aslanı, kaplanı, panteri ve hatta jaguarı aynı cinse koyarız ve hepsinin tür ismi Panthera ismiyle başlar. Bir diğer cinsin içerisinde ise vaşak ve evcil kediler yer alır ve bunların tür ismi de Felix ismiyle başlar. Bu cinslerin tamamı ise familya denilen daha büyük bir kategori içerisinde bir araya gelir ve kedigiller familyasını oluşturur. Kedigiller familyası da sırtlanlar, köpekgiller (kopek, kurt), ayıgiller (ayı, panda) ve daha başka familyalarla bir araya gelerek takım adı verilen daha büyük bir taksonu oluşturur. Sstematik içerisinde Takım, özel bir karakterle tanımlanır, örneğin bu etçiller için dişlerdir. Kuşlarda ise durum kuşların ses çıkarma özelliklerindeki gelişimin durumuna göre değişmektedir.
3 B i y o G e n. B i y o. L a b. ( Z o o l o j i ) 3 Tartışma soruları: Türleri ve bütün taksonları sınıflandırmanın biyolojiye katkıları ya da faydaları nelerdir? 4. Bir hayvanın organizayonu Canlı organizmalar sistemlerin birlikteliklerinden oluşmuşlardır. Sistemler ise dokuların, dokular ise hücrelerin biraraya gelmesi sonucu şekillenirler. Hayvan ya da bitkiden bahsetmeye başladığımızda ise organizmanın en temel birimi olan hücreden başlamak gerekmektedir. Hayvan ve bitki hücreleri ökaryotik hücreler olup, hücre zarının çevrelediği hücre içerisinde özelleşmiş organellere sahiplerdir. Bu hücrelerin birlikteliği ile oluşan dokular, özelleşmiş organları ve organ birliktelikleri ise sistemleri meydana getirmektedir. Bu nedenle bir hayvan ya da bitki çok hücreli bir canlı olarak tanımlanır. Hayvan hücrelerinin tamamında hücre duvarı bulunmaz. Hayvanlar bitkilerden farklı olarak heterotrofik canlılardır, yani kendi besinlerini üretemezler ve dışardan almak zorundadırlar. 5. Hayvanlar arasındaki önemli evrimsel ayrımlar ve vücut simetrilerinin gelişimi Çok hücreliliğin evrimsel süreçte başlaması ile birlikte, hayvanların vücut yapıları ile vücut planlarında çeşitlenmeler görülmeye başlamıştır. Bu noktada vücut simetrileri şekillenmeye başlamıştır (Şekil 2). Hayvalar alemi içerisinde iki tip simetri görülmektedir. Radyal simetri ve bilateral simetri. Radyal simetrili hayvanlarda (Hydra, Deniz Yıldızı) ise merkezden belli bir yönde geçen her düzlem canlıyı iki eşit parçaya böler. Bilateral simetrili hayvanlar, ışınsal ve radial simetrili hayvanlara göre önemli bir özelliğe sahiptirler. Bu hayvanların vücut planlarına sağ ve sol olarak yön kavramları uygulanabillir. Örneğin dört ayaklı bir memeliyi düşündüğümüzde, hayvanı sağ ve sol olarak ortadan ikiye böldüğümüz zaman birbirinin ayna görüntüsü olan iki parça elde edilir. Bu özelliğe sahip olan hayvanların tamamı bilateral simetrilidir. Vücut planları kapsamında simetrilerin önemi büyüktür. Bahsedilen simetrilere sahip canlılar evrimsel tarih içerisinde belli bir düzende ortaya
4 B i y o G e n. B i y o. L a b. ( Z o o l o j i ) 4 çıkmışlardır. Bu nedenle, simetriler hayvanların sınıflandırmasında kullanılan önemli karakterler arasında yer almaktadır. Şekil 2. Evrimsel süreçte hayvanların vücut planlarının ortaya çıkması. *** 6. Vücut bölgeleri ve kesitler Hayvanlar üzerinde bir inceleme yapılacağı zaman vücut bölgeleri ile kesitlere ihtiyaç duyulabilir. Vücut bölgeleri dorsal (sırt kısmı), ventral (karın kısmı), anterior (ön), posterior (arka) ve lateral (yan) olarak tanımlanır (Şekil 3). Bunlarla birlikte birde ışınsal yönler vardır. Bir hayvanın kafasının üzerinden kuyruk sokumuna kadar olan düzlemde bir ışın geçirdiğinizde, kafa üzerine hayvanın superior kısmı ve kuyruk bölümüne ise hayvanın inferior kısmı adı verilmektedir. Dört ayaklı canlılarda superior ile anterior ve inferior ile posterior bölgeler birbiriyle çakışır. Ancak, iki ayaklı canlılarda bu durum geçerli değildir. Üç tip kesit vardır. Sagital kesit, transversal kesit, frontal kesit (Şekil 4). Sagital kesit, iki (Şekil 4) ve dört ayaklı bir hayvanı sağ ve sol olarak ikiye böler. Eğer hayvan sagital kesitin yönünde eşit olarak ikiye bölünecekse, bu durumda kesitin adı mid-sagital kesit olarak tanımlanır.
5 B i y o G e n. B i y o. L a b. ( Z o o l o j i ) 5 Transversal kesit, iki (Şekil 4) ve dört ayaklı bir hayvanı superior ve inferior ile anterior ve posterior yönde ikiye göler. Frontal kesit, iki (Şekil 4) ve dört ayaklı bir hayvanı dorsal ve ventral yönde ikiye böler. Şekil 3. Vücut yönlerinin kertenkelede gösterilemesi. Şekil 4. Kesitlerin insan üzerinde gösterilmesi. Okunması öneriken kaynaklar: Freeman, S. & Herron, J. C Evolutionary Analysis. Benjamin Cummings. (Bu ders kapsamında kısım I in okunması tavsiye edilmektedir).
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SU ÜRÜNLERİ FAKÜLTESİ SU OMURGASIZLARI LABORATUVAR KILAVUZU PROF. DR. BAYRAM ÖZTÜRK YARD. DOÇ.DR. BÜLENT TOPALOĞLU ARAŞ. GÖR. NUR EDA TOPÇU 2014-İSTANBUL İçindekiler Bölüm I: GENEL
Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 11(1) Kış/Winter 447-464 2011 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. Üstkavramsal Öğretim
Fen Bilimci Gözüyle G Teori ve Evrim: Bir Bilimsel Teorinin Alternatifi Ancak Başka Bir Bilimsel Teoridir! Battal ÇIPLAK Akdeniz Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Antalya Evrimin farklı
Öğrenme Sonuçlarının Yazılması ve Kullanılması Declan Kennedy, Áine Hyland, Norma Ryan Bolonya sürecinin en önemli özelliklerinden bir tanesi de niteliklerin ve nitelik yapılarının geleneksel tanımlarını
HATAY DA ON SICAK GÜN EDĐTÖR YAŞAR ERGÜN MUSTAFA KEMAL ÜNĐVERSĐTESĐ YAYIN NO:19 ISBN:975-7989-25-8 Yaşar Ergün, 1969 da Gaziantep te doğmuştur. Aydın Ortaklar Öğretmen Lisesi ve Ankara Üniversitesi Veteriner
2012/18 209 Melek Zeynep ESENYEL * İnsanın, İnsan Olmak Bakımından İşlevi Nedir?: Aristotelesçi Bir Bakış Özet Aristoteles in Nikomakhos a Etik ve Eudemos a Etik adlı eserlerinde insanın işlevine (ergon)
ARİSTOTELES İN DÖRT NEDEN KURAMININ GÜNÜMÜZ BİYOLOJİSİ AÇISINDAN ÖNEMİ Özlem YILMAZ * ÖZET Felsefe tarihinin hiç şüphesiz en önemli filozoflarından biri olan Aristoteles (M.Ö. 384-322), aynı zamanda bilim
YENI TOPLUMSAL HAREKET ÇEŞIDI OLARAK ÇEVRECI HAREKETLER Fatih BALKAYA 1 ÖZET Küreselleşme, siyasal, toplumsal, ekonomik, kültürel dönüşümlere neden olmuştur. Sınır ötesi kurumlar ve çok uluslu şirketler
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ İZ DÜŞÜM ÇİZİMLERİ Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya
TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİNE DİLBİLİMSEL BİR BAKIŞ, PROF. DR. GÜNAY KARAAĞAÇ, TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİ, KESİT YAYINLARI / 12, İSTANBUL-2009, 209 S. Veysel İbrahim KARACA * Dil, dış dünyanın içselleştirilerek düşünsel
10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI Naci KOÇAK Copyright Evrensel İletişim Yayın Dağıtım San. Tic. Ltd. Şti. Bu kitabın her hakkı EVRENSEL İLETİŞİM LTD. ŞTİ. e aittir. Hangi amaçla olursa olsun, bu kitabın
ÇEVRE HUKUKU Ders Notları Bu çalışma Çevre Hukuku-I dersine katılan öğrencilerin faydalanması için hazırlanmış ders notu niteliğindedir. Bu itibarla bilimsel atıf kuralları, dikkate alınmamıştır. Çalışmanın
HÜCRE DÖNGÜSÜ Hücre bölünmesinin asal görevleri Hücre döngüsünü ya da hücre bölünmesini incelemeden önce, hücre çoğalmasının organizmaların yaşamında ne gibi roller oynadığını gözden geçirmek gerekmektedir.
YÖNETİM MUHASEBESİ FİNANSAL MUHASEBE İşletme; insan ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal ya da hizmet üretiminde bulunan ekonomik ve teknik birimlerdir. Yönetim, bir veya birkaç grup insanın çalışmalarında
ORMAN İDARESİ VE PLANLAMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET İÇİ EĞİTİM DERS NOTLARI Ankara-Nisan 2012 ORMAN ENVANTERİ GİRİŞ Amenajman Planlarının hazırlanması, bilindiği üzere iki aşamada olmaktadır. Bunlardan
Genel Ekonomi Doç.Dr. Yaşar SARI Doç.Dr. Yaşar SARI Genel Ekonomi 1 Kaynaklar: Ekonomiye Giriş Prof.Dr. Kurban ÜNLÜÖNEN Doç.Dr. Ahmet TAYFUN Genel Ekonomi Prof.Dr. Kenan ÇELİK İktisada Giriş Ders Notları
KAMU MALİYESİ ÖĞR. GÖR. MEHMET ÖZGÜN GİRİŞ KAMU MALİYESİNİN KONUSU VE DİĞER BİLİM DALLARI İÇİNDEKİ YERİ Kamu Maliyesinin Konusu: Dar anlamda kamu kelimesi, toplumu yöneten kesimi, başka bir ifadeyle devlet
HOLLANDA DA ZORUNLU EĞİTİM, GENEL VE MESLEKİ ORTA ÖĞRETİM, TEMEL MESLEKİ EĞİTİM VE YETİŞKİN EĞİTİMİ ZORUNLU EĞİTİM VE ÖĞRETİM Hollanda eğitim sisteminde zorunlu eğitim iki şekilde gerçekleşir: Öğrenciler
Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice 14(6) 2305-2326 2014 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. www.edam.com.tr/kuyeb DOI: 10.12738/estp.2014.6.2318
BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini
1. Görsel Tasarım 1 ÖĞRENĠM KAZANIMLARI: Bu bölümü bitirdiğinizde; Görsel tasarım öğelerinden Çizgi, Şekil, Alan, Boyut, Doku, Renk konuları hakkında bilgi sahibi olacak, Görsel tasarım ilkelerinden Bütünlük,
REKABET KURUMU BİRLEŞME VE DEVRALMALARDA İLGİLİ TEŞEBBÜS, CİRO VE YAN SINIRLAMALAR HAKKINDA KILAVUZ I. GİRİŞ (1) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 7 nci maddesinde, hâkim durum yaratmaya
10. Sınıf BİYOLOJİ Konu Anlatımlı Banu KARAAĞAÇ Bilgehan PERİ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 22, Sayı 2 (2002) 103-116 Açık Sistem Teorisi ve Okula Uygulanması The Open system theory and its applications to school Mustafa YALÇINKAYA G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi