Ampul - İcatlar ve Mucitleri
Günümüzde ampulsüz hayat neredeyse imkansız gibi. Çoğumuz düğmelere basarken ampulün nasıl ortaya çıktığını düşünmüyoruz bile. Eh o halde bir göz atalım dedim ve bir seri olacak olan İcatlar ve Mucitleri bölümünü oluşturalım istedim.
İngiliz Joseph Swan ve Amerikalı Thomas Edison, 1878-1879 yıllarında birbirlerinden habersiz olarak ampul yaparlar. Zamanına göre uzun dayanan ampuller sadece 12-13 saat kadar yanabiliyorlardı. Bu ampullerde kömürleşmiş pamuk lifi, yani karbon elementini tel olarak kullanırlar. Edison sadece bir yıl sonra 1880'de kömürleşmiş bambu lifinden 40 saate kadar dayanan ampulü yapar.
Edison'un ampüllerindeki sorun filaman telinin ömrünün kısa olmasıydı. Kullandığı karbon lifleri 2.675 derecede ışık saçıyor ve kısa sürede buharlaşıp, incelip kopuyordu. Ampulün daha uzun dayanmasının çözümü düşük sıcaklıktaydı ama bu da ampulden az ve loş ışık gelecek anlamına geliyordu. Bu sıralarda diğer mucitler de bu konuda çalışmalarını sürdürüyorlardı.
1898 yılında Karl Auer filaman olarak, erime derecesi 2.700 derece olan osmiyumu kullandı. 1903'te Siemens ve Halske tantalumu kullandı. Erime noktası 2.996 derece olan tantalum sayesinde ampullerden daha fazla verim alındı fakat hiçbiri bugün kullandığımız ampul değildi.
1906-1910 yıllarında General Electric Firması ve William Coolidge günümüzde kullandığımız ampullerde bulunan tungsten filamanlı ampulü geliştirdiler.
Artık evlerimiz ışıl ışıl ve neredeyse onlarsız bir hayat düşünemiyoruz. Sadece romantik zamanlar yaratırken kapatılan ampuller olmasa kim bilir halimiz ne olurdu? :)
Sizce mum, gazlı fener mi yoksa ampul mü? Yorumlarınızı bekliyorum. Sevgiler.