“Aynu” sözcüğü “insan” demektir ve Japonya’nın şu anda esas olarak Hokkaido adasında yaşayan yerli nüfus için kullanılır. Aynuların Kuzey Pasifik Kıyı Bölgesinin diğer sakinleriyle – Sibirya halkları (Çukçiler, Koryaklar ve Yupikler gibi) ile Kanada ve Alaska’nın İnuitleri – yakın kültürel bağları vardır. Bu halklar özellikle animist bir dünya görüşünü paylaşır; bu görüşe göre varolan her varlığın ve nesnenin kendi başına iş yapabilen, konuşabilen ve yürüyebilen bir ruhu vardır. Ruhsal ve fiziksel dünyaların yalnızca ince, geçirgen bir zarla ayrılığına da inanırlar.
Aynular, vücudu ruh için basit bir kap sayar; ölümden sonra ruh ağızdan ve burundan çıkar ve öbür dünyaya ulaşıp kamuy (hem “tannrı” hem “ruh” anlamına gelen bir sözcük.) olarak yeniden doğar. Kamuy öbür dünyada ölünce, bu dünyada yeniden doğar. Her zaman aynı türde ve cinsiyette vücut bulur – örneğin bir erkek her zaman erkek olur.
Kamuy hayvan, bitki, mineral, coğrafi ya da doğal fenomen, hatta insanların ürettiği araç ve gereçler olabilir. Bütün ruhlar, cansız nesnelerin ruhu bile ölümsüz kabul edildiğinden, ölümden sonra bir kişinin evi, öbür dünyada kumay‘ının bir evi olsun diye yıkılabilir; aletleri ve gereçleri kırılabilir (içlerindeki ruhu serbest bırakmak için) ve öbür dünyada tekrar kullanılması için cesetle birlikte gömülebilir.
Bazı kamuy‘lar hem doğaüstü dünyada hem insan dünyasında rol oynar. Örneğin Kotan-kor-kamuy yaratıcı tanrıdır, ama aynı zamanda köy tanrısıdır ve uzun kulaklı baykuş olarak tezahür edebilir.
İnsanlar ile kamuy’un yakın bir ilişkisi vardır. O kadar yakın ki kamuy ” tartışabileceğiniz tanrılar” olarak tanımlamıştır. Özel yapılmış ibadet sopalarıyla kamuy‘a dua edebilir; ama ritüel ilişki tapınmaya değil, daha çok karşılıklı saygıya ve doğru davranışa dayanır. Bir kişi saygısızlık ya da dikkatsizlik ederek bir tanrıyı kızdırmışsa, pişmanlıklarını ifade etmek adına bir tören düzenlemelidir. Bununla birlikte, eğer bir kişi bir tanrıya gereken saygıyı göstermiş ve gerekli bütün ritüelleri yerine getirmiş ama yine de şansı kötüye gitmişse, Aynular ateş tanrıçası Fuçi‘den o tanrıyı özür dilemeye ve zararı telafi etmeye mecbur etmesini isteyebilir.
Aynu inancına göre sözcüklerin bile ruhları vardır ve sözcük kullanmak, insanların sahip olduğu ama tanrıların ve şeylerin sahip olmadığı armağanlardan biridir. Sözcükler hem tanrılarla hem şeylerle pazarlık yapmak için olduğu kadar, tanrılara zevk vermek için de kullanılabilir. Örneğin “tanrıların şarkıları” ya da kamuy yukar olarak bilinen epik Aynu şarkıları birinci ağızdan, insanların değil, daha çok kamuy‘un perspektifinden okunur ve kamuy‘un dans eden ve tanrıların şarkılarını söyleyen insanları izlemekten zevk aldığı söylenir.
Avlanma ritüelleri geleneksel Aynu yaşamında merkezi önemdeydi ve hayvan kılığında dünyayı ziyaret eden tanrıları yatıştırmak amacıyla kullanılırdı. Adakların ve ritüellerin karşılığında tanrılar, geride kendi hayvan vücutlarını hediye olarak bırakırdı.
Aynular bir ayıyı öldürüp yedikten sonra, iyomante ruh gönderme ritüelini gerçekleştirirdi. Ayının ruhu – dağ ayısı tanrı Kimun-kamuy olmuş – yiyecek, şarap, dans ve şarkıyla eğlendirilirdi. Kimun-kamuy’un ilahi dünyaya dönüşüne yardım etmek üzere havaya oklar atılırdı; ilahi dünyada diğer tanrıları, yeryüzünde kendisini onurlandıran kutsal söğüt sopaları, sake ve somon hediyelerini paylaşmaya davet ederdi.
Kullanım ömürlerinin sonuna gelen aletleri ve nesneleri kırmak için bir iwakte ruh gönderme töreni yapılırdı.
İnananlar – Aynular
Ne zaman ve nerede? – Hokkaido, Japonya
MÖ 10.000-300 – Neolitik Jomon halkı – Aynuların uzak ataları – Hokkaido’da yaşar, olasılıkla klan ilahlarına tapardı.
MS 600-1000 – Avcı toplayıcı Okhotsk halkı, Hokkaido kıyılarını işgal eder. Ayı tapınması gibi bazı ritüel pratikleri daha sonra Aynularda da görülür.
1899-1997 – Aynular, Japon kültürü içinde erimeye zorlanır, birçok Aynu dinsel pratiği yasaklanır.
2008 – Aynuların ayrı bir kültüre sahip yerli bir halk olduğu resmi olarak kabul edilir.