Dildeki göstergelerin (sözcüklerin) anlam özelliklerine daha önceki bölümde değindik (Gerçek ve mecaz anlam, deyim ve ad aktarmaları). Şimdi de sözcüklerin başka sözcüklerle bir araya getirilmelerine, yarattıkları bileşimlere anlam açısından bakalım.
Dünyada hiçbir dil, tek tek sözcüklerle konuşulmaz, belli bir kavramı anlatmak üzere birden çok sözcük tamlama, deyim gibi söz grupları yaratmakta; bu yolla da duygu, düşünce ve mesajları yansıtabilmektedir. İşte dilin söz varlığı içindeki ögeleri, cümle ya da sözleri anlamlı, kabul edilebilir birimler halinde bir araya getirmeye bağdaştırma denir. “Çilek reçeli, kan portakalı, çelik bilek, yulaf ekmeği, yüksek okul, olgun domates" gibi bileşimler günlük dilde kulladığımız “alışılmış bağdaştırmalar”dır. Buradaki tamlama örneklerinde görüldüğü gibi sözcükler ve gösterdikleri kavramlar arasında bir bağdaştırma yapılabilir. Örneğin ekmeğin yulaftan yapılması, bileğin güçlü ve yenilmez olma noktasında çeliğe benzemesi gibi.
Bir de alışılmamış bağdaştırmalar vardır ki bunlarda anlam belirleyicileri ile anlam ayırıcıları arasında bir uyum bulunmaz. “Beyaz” sözcüğüyle “beyaz gömlek, beyaz yüz, beyaz dişler” gibi tamlamalar oluştururken “beyaz titreyiş, beyaz korku, beyaz ölüm” gibi tamlamalar oluşturmayız. Bunlar alışılmamış bağdaştırmalardır. Ancak sanat ve şiir dilinde düşgücüne seslenmek ve imge yaratmak için kullanılır. Bu kullanımda sözcükler da mecaz anlam kazanmış, çok anlamlılık yaratmış olur.
Aşağıdaki şiir parçalarını içerdikleri bağdaştırmalar yönünden inceleyelim: