Osteoartrit Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir?
Dejeneratif eklem hastalığı veya dejeneratif artrit de denilen osteoartrit (OA), eklemlerin en sık görülen kronik rahatsızlığıdır. Osteoartrit, her eklemi etkileyebilir; ancak çoğunlukla diz, kalça, bel, boyun, başparmak ve diğer parmakların küçük eklemleri ve baş parmağın taban emleminde görülür.
Normal eklemlerde, kıkırdak adı verilen sağlam bir materyal her kemiğin ucunu kaplar. Kıkırdak, eklem hareketi için yumuşak, kaygan bir yüzey sağlar ve kemiklerin arasında bir yastıkçık görevi görür. Osteoartrit vakalarında kıkırdak bozulur ve ağrıya neden olur, eklemlemde şişme ve hareket ederken problemler ortaya çıkar.
Osteoartrit, zaman içinde kötüye gittiği için, kemikler parçalanabilir ve eklem faresi olarak adlandırılan eklem içinde kemik paraçası birikimine neden olabilir. Kemik veya kıkırdak parçakarı ufalanarak eklem çevresinde birikebilir. Bu da vücutta bir enflamatuar süreç meydana getirir. İltihabi süreçle birlikte bölgede viriken sitokinler ve enzimler kıkırdakta daha fazla hasara neden olur. Osteoartrit son safhalarında kıkırdak ileri dercede yıpranır ve eklemdeki kemiler birbirine temas etmeye başlar. Sonuçta kemikler arasu sürtünme daha çok eklem hasarına ve daha fazla ağrıya yol açar.
Osteoartrit Kimlerde Daha Sıktır?
Osteoartrit, her yaştan insanda görülebilmekle birlikte 65 yaş üstğ insanlarda daha sıktır. Yaygın risk faktörleri; artan yaş, obezite, önceki eklem yaralanması, eklemlerin aşırı kullanımı, zayıf uyluk kasları ve gentik yatkınlığı içerir.
- İki erişkinden birinde yaşamları boyunca diz osteoartriti ile ilgili belirtiler gözlemlenir.
- Dört erişkiden birinde 85 yaşına kadar kalça ekleminde osteoartrit semptomları gelişecektir.
- 60 yaş ve üzeri 12 kişiden 1’inde el eklemlerinde osteoartrit vardır.
Osteoartrit Belirtileri Nelerdir?
Osteoartrit belirtileri, etkilenen eklemlere ve ne kadar ciddi şekilde etkilentiklerine bağlı olarak değişir. Bununla birlikte, en sık karşılaşılan belirtiler ağrı ve sertliktir. Özellikle sabahları veya dinlendikten sonra eklemlerde sertlik ve ağrı sık olarak görülür. Etkilenen eklemler, özellikle de uzun süreli faaliyet sonrasında şişebilir. Belirtiler, aniden ortaya çıkmak yerine, zaman içinde yavaş yavaş gelişme eğilimi gösterir. Sık karşılaşılan belirtilerin bazıları şunları içerir:
- Hareket etmekle azalan eklem sertliği ve hareket kısıtlılığı
- Bir eklem büküldüğünde eklemeden tıkırtı ya da çıtırtı sesi gelmesi
- Eklem etrafında hafif şişme
- Aktivite sonrasında veya günün sonuna doğru daha da kötüleşen eklem ağrısı
OA’nın vücudun farklı bölümlerini etkileme yollarını aşağıda bulabilirsiniz:
Kalça. Ağrı kasık bölgesi veya kalçada, bazen de diz veya uylukta hissedilir.
Dizler. Diz hareket ettirilirken “gıcırdama” veya “kazıma” hissi oluşur.
Parmaklar. Eklem kenarında kemikli büyüme parmaklarda şişme, hassasiyet ve kızarıklığa neden olabilir. Baş parmak tabanında ağrı olabilir.
Ayaklar. Ayak baş parmağının tabanındaki büyük eklemde ağrı ve hassasiyet hissedilir. Ayak bilekleri veya parmaklarında şişlik olabilir.
Osteoartrit Tedavisi
Osteoartrit, kronik uzun süreli bir hastalıktır. Kesin bir tedavisi yoktur; ancak belirtileri yönetmek için farklı tedaviler mevcuttur. Hastalığın uzun vadeli yönetimi çeşitli faktörleri içerir:
- Ağrı, sertlik ve şişlik gibi belirtileri yönetmek
- Eklem mobilitesi ve esnekliği artırma
- Sağlıklı bir şekilde kilo verme
- Yeterince egzersiz yapma