Motor nöronlar veya motor nöronlar, sinir uyarılarını merkezi sinir sisteminden dışa doğru iten sinir hücreleridir. Başlıca işlevi, etkileyici organları, özellikle iskelet kaslarını ve bezlerin ve organların düz kaslarını kontrol etmektir.
Farklıdırlar, yani mesajları diğer sinir hücrelerine iletirler (afferent nöronları bilgi alanlardır).
Bu nöronlar beyinde, çoğunlukla Brodmann'ın 4. bölgesinde ve omurilikte bulunur.
Beyin kasları hareket ettiren organdır. Bu ifade çok basit görünebilir, ancak gerçekte, hareket (veya davranış) sinir sisteminin bir ürünüdür. Doğru hareketleri yaymak için beynin çevrede neler olduğunu bilmesi gerekir.
Bu şekilde, vücudun çevresel olayları tespit etmek için özel hücreleri vardır. Beynimiz esnektir ve adapte olur, böylece şartlara ve geçmişte yaşananlara bağlı olarak farklı tepkiler verebiliriz.
Bu yetenekler sinir sistemimizdeki milyarlarca hücre aracılığıyla mümkündür. Bu hücrelerden biri, çevreden bilgi toplayan duyusal nöronlardır. Motor nöronları ise kasların kasılmasını veya bazı uyarıcılara cevap olarak bezlerin salgılanmasını kontrol edenlerdir.
Motor nöronlar duyu nöronlarından ayırt edilirler, ikincisi afferenttir, yani duyu organlarından merkezi sinir sistemine bilgi iletirler.
Son araştırmalar, motor nöronların sadece pasif motor komutları alıcısı değil, düşündüğümüzden daha karmaşık olduğunu bulmuştur. Aksine, motor davranış üreten devrelerde kendi başlarına rol oynarlar.
Motor nöronların sınıflandırılması
Motor nöronlar, kullandıkları dokuya göre sınıflandırılabilir, bu nedenle aşağıda açıklanan birkaç tip vardır.
Somatik motor nöronları
Lokomotor aparatının hareketi, kasılma ve belirli kasların gevşemesi arasındaki senkronizasyon sayesinde mümkündür. Bunlara iskelet kasları denir ve çizgili liflerden oluşur.
Çizgili kas, vücut kitlesinin çoğunluğunu oluşturan kastır. Bilinçli eylem olması ile karakterize edilir, yani gönüllü olarak esnetilebilir ve daraltılabilir.
Bu koordineli hareketler çok sayıda sinir lifinin müdahalesini gerektirir. Böylece iskeletin bazı çok karmaşık hareketleri elde edilir.
Her somatik motor nöron, merkezi sinir sistemindeki hücresel gövdesine sahiptir ve aksonları (sinir uzantıları) kaslara ulaşmaktadır. Bazı çalışmalar, belirli aksonların bir metre uzunluğa sahip olduğunu göstermiştir.
Aksonlar motor sinirleri oluşturur. İki örnek, servikal vertebralardan parmak kaslarına kadar uzanan median sinir ve ulnar sinirdir.
Somatik motor nöronlar, merkezi sinir sistemi dışında sadece bir sinaps gerçekleştirir. Bu nedenle onlara monosinaptik denir. Nöromüsküler kavşak adı verilen özel bir yapıyla (aşağıda açıklanmaktadır), kas lifleriyle sinaps tam olarak yapılır.
Konuma bağlı olarak, bu nöronlar ayrılır:
- Üst motor nöron: beyin korteksinde bulunur. Omuriliğe bağlanan piramidal yolu oluşturan sinir uçları vardır.
- Alt motor nöron: Omuriliğin ön boynuzunda bulunur. Bu noktada, nöronlar otomatik, kalıplaşmış hareketlere, reflekslere ve istemsiz hareketlere katılan devrelerde düzenlenir. Örneğin, hapşırma veya acı verici bir uyaranın çekilme refleksi.
Bu devrelerin motor nöronları, 1 ila 4 omurga parçasını tutabilen uzunlamasına kolonlarda düzenlenmiş çekirdekler halinde düzenlenir.
Sızan kas liflerine bağlı olarak, somatik motor nöronlar aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:
- Alfa motor nöronları: Büyük boyları var ve sürüş hızları 60-130 m / s. İskelet kası kas liflerini (ekstrafusal lifler olarak adlandırılır) inceler ve omuriliğin ventral boynuzunda bulunurlar. Bu lifler kastaki kuvvet oluşumunun ana elemanıdır.
Bu nöronlar, iskelet kasının gönüllü olarak kasılmasından sorumludur. Ek olarak, dengeyi ve duruşu korumak için gerekli olan kas tonusuna yardımcı olurlar.
- Beta motor nöronları: hem ekstrafusal liflere hem de intrafusal liflere zarar verir. Yani, kas milinin içinde ve dışında. Bu, kasın duyu reseptörüdür ve uzatma uzunluğu hakkında bilgi iletmekten sorumludur.
- Gama motor nöronları: intrafusal liflere zarar verir. Kas kasılmasına karşı hassasiyeti düzenlemekten sorumludurlar. Kaslı milin duyu nöronlarını ve aşırı gerilmeye karşı koruma görevi gören osteotendinous refleksini aktive ederler. Aynı zamanda kas tonusunu korumaya çalışır.
Viseral motor nöronlar
Kas liflerinin bazı hareketleri, kalbimizin veya midemizin hareketlerinde olduğu gibi denek tarafından bilinçli olarak kontrol edilmez. Bu liflerin büzülmesi ve gevşemesi istemsizdir.
Bu, çok sayıda organda bulunan sözde düz kas sisteminde gerçekleşen şeydir. Viseral motor nöronlar bu tip kaslara zarar verir. Kalp kası ve iç organlar ve vücudun organları, bağırsak, üretra vb.
Bu nöronlar disinaptiktir, yani merkezi sinir sistemi dışında iki sinaps yaparlar.
Kas lifleriyle yaptığı sinapsın yanı sıra, otonom sinir sisteminin ganglionlarının nöronlarını içeren başka bir sahne daha gerçekleştiriyor. Bunlar visseral kaslara zarar vermek için hedef organa dürtü gönderir.
Özel viseral motor nöronlar
Ayrıca branş motorları olarak da bilinir, çünkü branş kaslarına doğrudan zarar verir. Bu nöronlar solungaçların balıktaki hareketini düzenler. Omurgalılarda, yüz ve boynun hareketiyle ilgili kasları incelerler.
Motor ünitesi kavramı
Bir motor ünite, bir motor nörondan ve bozduğu kas liflerinden oluşan fonksiyonel bir ünitedir. Bu birimler şöyle sınıflandırılabilir:
- Yavaş motor birimleri (S-yavaş): kırmızı lifler olarak da bilinir, yavaşça büzüşen küçük kas liflerini uyarır. Bu kas lifleri yorgunluğa karşı çok dirençlidir ve kas kasılmasını korumak için kullanışlıdır. Yorulmadan dik durmaya hizmet ederler.
- Hızlı yorulma motor birimleri (FF hızlı yorulma): beyaz lifler olarak bilinir, daha büyük kas gruplarını uyarır, ancak çabuk yorulurlar. Motor nöronları büyüktür ve yüksek iletim ve uyarma hızlarına sahiptirler.
Bu motor birimleri, atlama veya koşma gibi enerji patlamalarına ihtiyaç duyan faaliyetler için kullanışlıdır.
- Yorgunluğa dirençli hızlı motor birimleri: orta büyüklükte kasları uyarır, fakat öncekiler kadar hızlı tepki vermez. Ortalama olarak S motor üniteleri ve FF'ler arasındadır. Birkaç dakika boyunca yorgunluğa direnmek için gerekli aerobik kapasiteye sahip olmaları ile karakterize edilirler.
hastalıklar
Bunlar, motor nöronların progresif dejenerasyonu ile karakterize bir dizi nörolojik hastalıktır. Bu hastalıklar, üst motor nöronların mı yoksa alt motor nöronların etkilenip etkilenmediğine göre sınıflandırılabilir.
Düşük motor nöronları tarafından gönderilen sinyalde bir kesinti olduğunda, asıl sonuç kasların düzgün çalışmamasıdır. Bu bozuklukların sonucu, genel zayıflatma, patolojik incelme (zayıflama) ve faşikülasyonlar (kontrol edilemeyen tikler) olabilir.
Üst motor nöronları etkilendiğinde, kaslarda sertlik ve tendon reflekslerinin aşırı reaktivitesi vardır. Bu, diz veya ayak bileği sarsıntısı olarak ortaya çıkabilen normalden daha yoğun olan istemsiz kas kasılmalarını ifade eder.
Motor nöron hastalıkları kalıtsal veya edinsel olabilir. Genellikle yetişkinlerde ve çocuklarda görülürler. Erkeklerde kadınlardan daha sık görülür. Yetişkinlerde, belirtiler 40 yaşından sonra ortaya çıkar.
Kazanılmış motor nöron hastalıklarının nedenleri genellikle bilinmemektedir. Bununla birlikte, bazı vakalar radyasyon ya da toksik maruz kalma ile ilgilidir. Halen, bu tür bir hastalığın vücudun HIV gibi virüslere karşı otoimmün tepkisi ile ilgili olup olmadığı araştırılmaktadır.
Ardından, en yaygın motor nöron hastalıklarından bazılarını görebilirsiniz:
- Amitrofik lateral skleroz (ALS): Klasik motor nöronları etkiler ve Lou Gehrin hastalığı olarak da bilinir. Esas olarak korteksin, trokoensefalon ve omuriliğin motor nöronlarına zarar veren dejeneratif bir hastalıktır.
ALS'den etkilenen hastalar, zihinsel veya duyusal değişiklik olmamasına rağmen ölümcül derecede ciddi felce neden olan kas atrofisi geliştirir. Bu hastalık tanınmış bilim adamı Stephen Hawking'i etkilediği için ün kazanmıştır.
Bu hastalığı olan kişilerde bulber kaslarının zayıflığı ve aşınması vardır (konuşma ve yutmayı kontrol edenler). Semptomlar öncelikle, yutkunma ve kaslarda görülür. Abartılı refleksler, kramplar, büyülenmeler ve konuşma problemleri de var.
- Progressive bulbar paralizi: Beyin sapının alt kısmındaki motor nöronlara zarar veren kasların zayıflığı ile karakterizedir. Bu kaslar alt çene, yüz, dil ve farinks'tir.
Bunun bir sonucu olarak, hasta yutma, çiğneme ve konuşmada zorluk çeker. Boğulma ve aspirasyon zatürree riski vardır (solunum yollarına yiyecek veya sıvıların solunması).
Ayrıca, etkilenen hastalarda duygusal değişkenlik olarak bilinen kahkaha ya da ağlama uykusu vardır.
- Psödobulbar paralizi: Bir önceki hastalıkla birçok özelliği paylaşır. Üst motor nöronlarında ilerleyici bir dejenerasyon gösterir ve bu da yüz kaslarının zayıflamasına neden olur.
Bu konuşma, çiğneme ve yutma problemlerine neden olur. Ayrıca, ciddi ses ve dilin hareketsizliği geliştirilebilir.
- Primer lateral skleroz: Üst motor nöronların tutulumu vardır. Nedeni bilinmemektedir ve erkeklerde kadınlardan daha fazla görülür. Yaklaşık 50 yaşından sonra başlar.
İsteğe bağlı hareketi kontrol eden sinir hücrelerinin kademeli bir dejenerasyonu vardır. Bu hücreler, zihinsel fonksiyonların yerine getirildiği beyin korteksinde bulunur.
Bu hastalık bacak kasları, gövde, kollar ve ellerin kaslarında sağlamlık yaratarak karakterize edilir.
Hastaların bacaklarındaki denge, zayıflık, yavaşlık ve spastisite sorunları var. Yüz kasları, dizartri üreten etkilenebilir (seslerin ve kelimelerin eklemlenmesinde zorluk).
- Progresif müsküler atrofi: Bu hastalıkta alt motor nöronlarında yavaş ve progresif bir dejenerasyon vardır. Esas olarak elleri etkiler ve daha sonra vücudun alt kısımlarına kadar uzanır. Belirtileri kramp, tikler ve belirgin bir neden olmadan patolojik kilo kaybıdır.
- Spinal müsküler atrofi: alt motor nöronlarını etkileyen kalıtsal bir hastalıktır. Omuriliğin anterior boynuz hücrelerinin progresif dejenerasyonu meydana gelir. Bacakları ve elleri daha ciddi etkiler. Yaşa, kalıtım düzenine ve semptomların ciddiyetine göre değişkenler gösterebilir.
- Postpolio sendromu: Progresif bir zayıflık ile karakterize bir hastalıktır. Kaslarda ağrı ve yorgunluğa neden olur ve akut paralitik bir poliomiyelit geçirdikten yıllar sonra ortaya çıkar.