Kedinizden tetkik için idrar örneği farklı yollarla alınabilir. Evde uygulayabileceğiniz yöntemler kolaydır, ama elde edilen örnek steril değildir, kültür yapılamaz.
Evde aldığınız idrar örneğini, ideal olarak 4 saat içinde veterinere ulaştırınız.
Serbest Akım İdrar Örneği:
Bunun için idrar yaparken kedinizin altına bir kap uzatır ve idrardan bir miktar kaba alırsınız. Bazı kediler için bu sorun yaratmaz, ama diğerlerinde mümkün değildir.
Emici Özelliği Olmayan Kum:
Yurtdışında, emici özelliği olmayan özel kedi kumu vardır. Kedi idrar yaptığında kumu bir kenara yığıp örnek almanız mümkündür.
Bir diğer pratik yöntem, kum kabındaki kedi kumunu döküp iyice temizleyip kuruladıktan sonra kabın zeminine kağıt havlu sermektir. Kediniz idrar yaptığı zaman bir eldiven yardımıyla kağıt havluyu toplayıp idrar örneği kabına sıkarak tetkik için yeterli miktarda idrar almış olursunuz.
Sistosentez:
Steril koşullarda idrar örneğini ancak veterineriniz alabilir. Bu amaçla, ince bir iğne vasıtasıyla mesaneye girip bir miktar idrarı enjektörle çeker. Yapılması kulağa geldiğinden daha kolay ve kediniz için tahmin ettiğiniz ölçüde zahmetli değildir. Bu yöntemi uygulayabilmek için kedinizin mesanesi dolu olmalıdır. Bir kaç saati veterinerde geçirmeniz veya kedinizi bir süreliğine bırakmanız gerekebilir. Veterineriniz, ultrasonografi eşliğinde mesaneye iğne ile girer.
Genellikle bu yolla alınan idrarda kan bulunur, endişelenmemelisiniz.
İdrar Özgül Ağırlığı (Dansitesi):
İdrarın özgül ağırlığı, kedinizin idrarı yeterli konsantre edip etmediğini gösterir. İdrarı konsantre etme yeteneği, KBH’nda en erken bozulan işlevdir. İdrar çubukları güvenilmezdir, refraktometre ile ölçülmelidir. Normal değerler 1,008-1,060 arasında olmakla birlikte, kan değerleri normal bir kedide 1,040’ın altında ise KBH sürecinin erken bir belirtisi olabilir. Özgül ağırlık gün içinde büyük değişiklik gösterir, bu nedenle tek bir test sonucuna güvenilmemelidir.
Diğer düşük özgül ağırlık nedenleri:
- Piyelonefrit (böbrek enfeksiyonu)
- Diyabet
- Hipertiroidi
- Karaciğer hastalığı
- Kortikosteroid kullanımı
Sıvı tedavisi alan bir kedide idrarın özgül ağırlığına güvenilmez.
Osmolalite:
Bir solüsyonda erimiş olan partikül miktarının bir ölçüsüdür. Genellikle idrarın özgül ağırlığı ile koreledir, normalde 270-320 arasında değişir.
Serum osmolalitesi, kedinin hidrasyon derecesi hakkında fikir verir. Kedi susuz ise osmolalite yükselir, sıvı birikimi varsa düşer.
Proteinüri:
Sağlıklı kedilerin idrarında çok az protein bulunur. KBH’nda idrara kaçan protein miktarı artabilir. İdrardaki protein miktarı +’dan +++’ya kadar değişen şekilde gösterilir. +++ proteinüri, + proteinüriden daha ciddidir.
Proteinüri, KBH’nın erken tanısında önemlidir.
Diyabet ve hipertansiyonda da idrarla protein atılır.
İdrarda kan varsa yalancı pozitif sonuç elde edilebilir.
İdrarda Kan (Hematüri):
İdrarda kan gözle görülecek kadar aşikar ya da mikroskobik boyutta olabilir. Nedenlerinin başında idrar yolları enfeksiyonu, mesane veya böbrek taşları gelir. Veterineriniz sistosentezle idrar örneği almışsa kan bulunabilir. Diğer nedenler arasında kan basıncı yüksekliği, kanser, ya da nadiren nedeni bilinmeyen ‘’benign renal hematüri’’ sayılabilir.
Kedinizin idrarında kan görürseniz mutlaka en kısa sürede veterinerinize götürünüz.
İdrar pH’sı:
İdrarın asidite/alkalinitesinin ölçüsüdür. Normalde idrar pH’sı 6.0-6.5 arasındadır. Bu değerden yüksek pH (alkali idrar) strüvit kristalleri oluşumuna, asidik pH kalsiyum okzalat taşlarının oluşumuna zemin hazırlar.
Glukoz:
Diyabet tanısı için veterineriniz idrarda glukoz olup olmadığına bakmak isteyebilir.
İdrar Yolları Enfeksiyonları:
KBH’lı kedilerde idrar yolları enfeksiyonları sıktır. Kesin tanı, sistosentez yoluyla idrar örneğinin incelemesi ve kültürüyle konur. İdrarda bakteri ve kan da bulunur.
İdrar test çubuğunda lökosit ve bakteri saptanması durumunda, veterineriniz sistosentez ile idrar kültürü yapmak isteyebilir. İdrar kültüründe bakteri ürerse hangi antibiyotiklere duyarlı olduğu araştırılabilir.
İdrar yolları enfeksiyonunun tedavisi şarttır. Antibiyotikler 2 hafta süreyle verilmelidir. Bazı veterinerler, enfeksiyonun tam temizlendiğinden emin olmak için 4-5 hafta tedavi vermektedir.
Enfeksiyon sırasında kansızlık gelişebilir. Enfeksiyonun tedavisiyle kansızlık da düzelir.
Piyelonefrit:
Piyelonefrit, böbreklerin enfeksiyonudur. Genellikle idrar yolları enfeksiyonunu böbreklere ulaşması sonucu gelişir. Akut veya kronik olabilir. Akut piyelonefritli kediler hasta görünümlüdür, yemek yemezler, dokunulmasını istemezler, ateşi vardır. Kronik piyelonefritli kedi ise hasta görünümde olmayabilir. Bazı ipuçları – idrar kaçırma gibi – atakları haber verebilir.
Kedim Taffy’de birkaç ay seyrek de olsa az miktarda idrar kaçırma gözlemlemiştim, ancak önemsemedim. Sonunda enfeksiyon böbreklere ulaştı, ateşi çıktı, kanlı idrar, halsizlik, iştahsızlık gelişti ve ‘’crash’’ oldu. İnatçı bir enfeksiyondu, tedavisi 2 ay sürdü.
Kedinizde piyelonefrit olduğu halde, idrar kültüründe üreme olmayabilir. Bazen bunu veteriner enfeksiyon olmadığı şeklinde yorumlar. Negatif kültürün nedeni, idrarda bulunan bakteri sayısının çok az olmasıdır. İDRAR KÜLTÜRÜNDE ÜREME OLMAMASI PİYELONEFRİTİ EKARTE ETTİRMEZ.
Piyelonefrit, uzun süreli (8 hafta) tedavi gerektirir. Ne yazık ki birçok veteriner tedaviyi 2. Haftanın sonunda keser ve enfeksiyon tam tedavi edilmediği için iyileşmez, kısa sürede nüks eder.
Enfeksiyonların seyri sırasında KBH’Lı kedilerin kan değerleri bozulur. Enfeksiyon kontrol altına alınınca değerler düşer.