İnovasyona gönül veren insanlarda gördüğüm en önemli ortak özelliklerden birisi “paraya” değil “faydaya” odaklanmaları. İnsanlara, dünyaya, çevremize faydaya… Silikon vadisi girişimcilerinin sık sık kullandığı bir cümle var zaten; “amacımız dünyayı daha iyi bir yer haline getirmektir”.
Bazı girişimcilerin bunu sadece bir pazarlama sloganı olarak kullandığını düşünsem de Google gibi şirketlerin dünyayı değiştirmek konusundaki çabalarını çok gerçekçi buluyorum açıkçası.
Yalnız dünyayı değiştirme iddiasındaki inovatörlerin ve girişimcilerin göz önüne almaları gereken acı bir gerçek var: İnsanlar muhtemelen dünyayı değiştirdiğinizi farketmeyecekler, hatta umursamayacaklar bile.
Yazının başındaki resme bir göz atın şimdi. Hiç şüphesiz dünyayı değiştiren en önemli olaylardan birisinin unutulmaz fotoğrafı bu; Wilbur ve Orville Wright kardeşler, 17 Aralık 1903’de ilk kez bir uçağı uçurmayı başarıyorlar.
İşin ilginç yönü dünyayı kökten değiştiren, küreselleşmeden, ticarete, silahlanmadan, seyahat özgürlüğüne kadar her konuya büyük etkileri olan bu değişimi o gün hiç kimse önemsememiş, hatta en büyük gazeteler bile fark etmemişler.
Araştırmacı Morgan Housel ilk uçuşun ertesi günü yayınlanan New York Times gazetesinin baş sayfasını bulmuş arşivlerden. Aşağıda görebileceğiniz gibi gazetede Wright’lar hakkında tek bir kelime bile yok. Sadece baş sayfada değil, hiç bir sayfada yok!
Housel, Wright kardeşlerin olağanüstü başarısından New York Times gazetesinin ancak ilk uçuştan 3 yıl sonra 1906 yılında bahsettiğini ortaya koyuyor ilginç araştırmasında. Ne gazetecilik ama:)
1952 yılında Amerikan tarihi hakkındaki yazdığı kitapta Frederick Lewis Allen şöyle yazıyor:
“Halk, Wright’ların ne yaptığını anlayana kadar birkaç yıl geçti; insanlar uçmanın imkansız olduğuna o kadar inanıyorlardı ki, 1905 yılında onların Dayton [Ohio] civarında uçtuklarını görenlerin çoğu, bunun bir önemi olmayan bir hile olduğuna karar verdi – bir şekilde bugün insanların çoğunun, diyelim ki telepati göstergesi olarak değerlendireceği bir şey. 1908 yılı Mayıs ayına kadar – ki bu Wright’ların ilk uçuşundan neredeyse dört buçuk yıl sonraydı – onların ne yaptıklarını gözlemlemeleri için deneyimli muhabirler gönderildi, deneyimli editörler bu muhabirlerin gönderdikleri heyecanlı yazılara tam olarak güvendiler ve dünya en sonunda insanların uçuşunun başarıyla gerçekleştirildiği gerçeğine uyandı.”
Wright’ların hikayesi yaygın olan bir şeyi gösteriyor: Genellikle dünyayı değiştirmek ile insanları dünyayı değiştirdiğinize ikna etmek arasında büyük bir uçurum var.
Amazon CEO’su Jeff Bezos insanların radikal değişimleri fark edememesi konusunda şunu söylüyor:
“Buluşların anlaşılması için uzun dönemli bir isteklilik gerekir. İçten bir şekilde inandığınız, kesin bir kanaatiniz olan bir şey yaparsınız ancak uzun bir zaman boyunca, iyi niyetli insanlar bu çabanızı eleştirebilir… eğer gerçekten onların haklı olmadığı inancına sahipseniz, yanlış anlaşılmak konusunda bu uzun dönemli istekliliğe sahip olmanız gerekir. Bu buluşların anahtar kısmıdır.”
Bu, oldukça önemli bir mesaj. Hemen hayranlık duyulan şeyler genellikle zaten var olan ürünlerin hafifçe değiştirilmiş halleridir. Bunları bize tanıdık oldukları için severiz. En inovatif ürünler – dünyayı gerçekten değiştirenler – neredeyse hiçbir zaman, gerçekten akıllı insanlar tarafından bile ilk zamanlarda anlaşılmazlar.
İşte size bir kaç örnek.
Alexander Graham Bell, telefonu ica edip buluşunu Western Union’a sattığında hemen şöyle bir cevap aldı:
“Bu ‘telefonun’ ciddi anlamda kullanışlı bir iletişim aracı olarak değerlendirilebilmesi için çok fazla eksiklikleri bulunuyor. Bu cihaz doğası gereği bizim için bir değer taşımıyor. Bu şirket elektrikli bir oyuncaktan nasıl faydalanabilir?”
Bu, araba için de gerçekleşti. Henry Ford dünyayı önemli bir şeyler yaptığına inandırmadan 20 sene önce Kongre, şöyle bir uyarı bildirisi yayınladı:
“Benzin ile hareket ettirilen atsız arabalar, saatte 22 hatta 32 kilometreye ulaşan hıza çıkabilirler. Bu tür araçların caddelerimizde ve sokaklarımızda hızla gezmesinin ve atmosferi zehirlemesinin insanlarımıza karşı oluşturduğu tehdit karşısında hızla yasal işlem yapılması gerekir. Benzin üretmenin maliyeti, özel sektörün finansal kapasitesinin fazlasıyla üzerindedir… Bununla birlikte, bu yeni gücün geliştirilmesi atların kullanımının yerini alabilir ki bu da tarım sektörümüzü yok eder.”
Günümüzden de örnekler verebilirim ama fazla uzatmak istemiyorum yazıyı.
Morgan Housel dönüm noktası niteliğindeki büyük buluşlar genellikle yedi adımdan oluşan bir yol izlediğini koyuyor ortaya:
- İlk olarak, kimde sizin hakkınızda bir şey duymaz.
- Sonra, sizi duyarlar ancak sizin deli olduğunuzu düşünürler.
- Sonra, ürününüzü anlarlar ancak yine de bunun bir fırsat olduğunu düşünmezler.
- Sonra ürününüzü bir oyuncak olarak görürler.
- Sonra bunu harika bir oyuncak olarak görürler.
- Sonra bunu kullanmaya başlarlar.
- Sonra bu olmadan bir hayat hayal edemeyecek hale gelirler.
Bu süreç onlarca yıl sürebilir tabii.
Standford profesörü Paul Saffo bunu şu şekilde belirtiyor:
Yeni bir fikrin, kültürün içine sızması için 30 yıl gerekir. Teknoloji, değişimi güçlendirmez. Değişimi güçlendiren şey, bizim teknoloji tarafından sunulan seçeneklere ve fırsatlara verdiğiniz toplu karşılıktır.
Hadi bakalım sevgili girişimciler ve inovasyona heveslenen büyük şirket yöneticileri. Şimdi sıra sizde dünyayı değiştirmek için. Tabii eğer yeterince sabırlıysanız:)
Önemli Not: Bu yazımda “Morgan Housel”in “When You Change the World and No One Notices”adlı makalesinden bolca yararlandım. Hatta bazı bölümlerde direkt çeviri yaptım. Bu makaleye http://www.collaborativefund.com/blog/when-you-change-the-world-and-no-one-notices/ linkinden ulaşabilirsiniz.