Supplementler Uygulaması
ÜCRETSİZ App Store'da
Kreatinin, vücudun ürettiği doğal bir atık üründür. Kreatinin kanda ve idrarda bulunur ve böbrekler yoluyla vücuttan dışarı atılır.
Kanda kreatinin seviyesinin yüksek olması, bir kişiyi üremi gibi potansiyel olarak hayatı tehdit eden böbrek rahatsızlıkları için risk altına sokar.
Doktorlar, böbreklerin ne kadar iyi çalıştığını belirlemek için genellikle kreatinin testi yaparlar. Kanda veya idrarda kreatinin seviyesinin yüksekliği, böbrek ile ilgili bir sorunu işaret edebilmektedir (1).
Kreatinin seviyelerini düşürmenin en iyi yolu, altta yatan nedeni tedavi etmektir. Kanda kreatinin yüksekliği seviyelerini azaltmaya yardımcı olabilecek birçok diyet ve yaşam tarzı değişikliği de mevcuttur.
Vücudunuzdaki kreatinin düzeyleri genellikle kas kütlesine, cinsiyete, yaşa ve diğer sağlık faktörlerine bağlıdır. Bunlar genellikle desilitre başına miligram cinsinden ölçülür.
Yaşlı insanlar normal yetişkinlerden daha düşük kreatinin seviyelerine sahiptir ve vücut geliştiriciler çoğu erişkinden daha yüksek kreatinin seviyelerine sahip olabilirler. Bunun nedeni yaşlı bireylerin kas miktarlarının az olması ve vücut geliştiricilerin ise, çoğu normal kişiyle karşılaştırıldığında kas miktarlarının daha fazla olmasıdır. Ayrıca, kasla ilgili herhangi bir sorunu olan bireyler, yaş ve cinsiyetlerine göre anlamlı olarak daha düşük kreatinin seviyelerine sahip olabilirler (2).
Rutin kan testleri kreatinin seviyelerini ölçebilir. Doktorlar genellikle yüksek kreatinin seviyesini teşhis etmek için birden fazla test isterler çünkü bazı ilaçlar, takviyeler ve yiyecekler vücuttaki kreatinin düzeylerini geçici olarak yükseltebilmektedir. Kreatinin yüksekliği ayrıca, çok fazla protein tüketme veya ağır egzersiz yapma sonucunda da meydana gelebilir.
Eğer birden fazla test bir kişinin vücudunda anormal derecede yüksek seviyede kreatinin olduğunu gösterirse bu, kişinin böbreklerinin düzgün çalışmadığının bir işareti olabilir.
Ciddi bir enfeksiyon böbreklere zarar verebilir veya kişi enfeksiyona bağlı zayıf dolaşım problemi ile karşılaşabilir. Ayrıca, atardamar hastalığı ya da ciddi dehidrasyonun neden olduğu azalmış kan akışı veya düşük kan basıncı da böbreklere zarar verebilir.
Kronik böbrek hastalığı olan kişiler de yüksek kreatinin seviyeleri belirtileri gösterebilir.
“Glomerulus” denilen böbrek içindeki filtrenin hasar görmesi de mümkündür. Eğer bir kişinin kan kreatinin düzeyi yüksek, ama idrar kreatinin düzeyi düşük ise bu, glomerulusun verimli çalışmadığının bir işareti olabilir (3).
Bazı hastalıklar da böbrek ve glomerulusu etkileyebilir ya da yüksek kreatinin seviyelerine yol açabilir. Bunlar hastalıklar:
Kreatinin düzeyi yüksek olan herkesin, problemin nedeni olan durumun tedavisine yönelik adımlar atmak için direkt olarak doktorlarıyla birlikte çalışması elzemdir. Ayrıca kreatinin düzeylerini doğal olarak azaltmak için çalışmaya başlamak da iyi bir fikir olacaktır.
Kanda kreatinin düşüklüğü hakkında bilgi sahibi olmak için “Kanda Kreatinin Düşüklüğü Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?” yazımızı okuyabilirsiniz.
Bir kişinin kreatinin seviyelerini düşürmek için yapabileceği çeşitli diyet değişiklikleri vardır:
Çok fazla protein tüketmek sağlıklı olan bir kişide bile, kreatinin seviyelerinde geçici bir artışa neden olabilir. Zaten yüksek kreatinin seviyelerine sahip olan kişilerde ise, zaten muzdarip olunan yüksek kreatinin seviyelerini daha da artırabilir.
Özellikle kırmızı et doğal olarak kreatinin içermektedir. Bu nedenle kırmızı et tüketmek kreatinin seviyelerini yükselebilir.
Düzenli olarak yüksek miktarlarda protein tüketen kişiler, vücutlarında daha yüksek kreatinin seviyelerine sahip olabilirler. Bir kişi; tükettiği kırmızı et ve süt ürünlerinin miktarını azaltarak ya da bunları, fasulye gibi sebze proteinleri ile değiştirerek kreatinin yüksekliği ile başa çıkabilir.
Çoğu insan lif tüketiminin sindirim sistemini dengelemeye yardımcı olduğunu bilir ancak lif, kreatinin düzeylerini düşürmek isteyen insanlar için de yararlı olabilmektedir.
Avrupa Klinik Beslenme Dergisi'nde yapılan sistematik bir derleme; diyet liflerinin, kronik böbrek hastalığı olan kişilerde kreatinin düzeylerini düşürdüğüne dikkat çekti. Araştırmacılar; konuyla ilgili daha uzun süreli araştırmalar yapılmasını istedi ancak bu ilk araştırma, diyete lif dahil edilmesi için güçlü bir nedensellik oluşturmuştur (4).
Meyveler, sebzeler, tohumlar ve tüm tahıllar dahil olmak üzere birçok bitki besinleri lif içermektedir.
Çok fazla sıvı tüketimi böbrek hastalığı olan kişiler için bir sorun olabilirken, dehidrasyon ve sıvı eksikliği vücutta kreatinin düzeylerini artırabilmektedir. Bir kişinin içmesi gereken sıvı miktarını belirlemek için, sağlık uzmanları ile direkt olarak çalışması en iyi seçenek olmaktadır.
Su içmek size keyifli gelmiyorsa, onu daha lezzetli hale getirmek için suya bir dilim limon veya salatalık eklemeyi deneyebilirsiniz. Bitkisel çay ve yeşil çay içerek de sıvı alımını artırabilirsiniz.
Kitosan, kolesterol için tasarlanmış bir dizi kilo kaybı karışımları veya takviyelerde yer alan bir bileşendir.
Bir çalışmada; kitosanın, böbrek yetmezliği olan farelerde kreatinin yüksekliğini önemli ölçüde azalttığı görülmüştür.
Kitosan takviyeleri, kreatinin düzeylerini doğal olarak azaltmak isteyen insanlar için iyi bir seçim olabilir ancak herhangi bir gıda takviyesi almadan önce doktorunuza danışılması tavsiye edilmektedir (5).
Bazı takviyeler kreatinin düzeylerinin düşmesine yardımcı olabilirken, bazıları bunu daha da kötüleştirebilir. Örneğin; birçok atlet ve vücut geliştirme sporcusu, kaslarına daha fazla dayanıklılık sağlamak için kreatin içeren takviyeler kullanmaktadır. Kreatinin düzeyleri halihazırda yüksek olan kişiler, kreatin ve kreatin takviyelerinden kaçınmalıdır.
Piyasada çeşitli sağlık iddialarıyla birçok bitki ve bitkisel ilaç bulunmaktadır.
ABD Gıda ve İlaç İdaresinin (FDA) herhangi bir tıbbi durumu tedavi etmek için bu bitkilerin birçoğunun kullanımını onaylamadığını unutmamak önemlidir.
Salvia, yüksek kreatinin düzeylerini tedavi etmek için kullanılan en önemli bitkilerden biridir. Genellikle geleneksel Çin tıbbında, böbrek rahatsızlıkları olan insanlara yardımcı olmak için kullanılmaktadır.
Yakın zamanda yapılan bir araştırma; Salvia’nın insanları belirli türdeki böbrek yetmezliğinden koruyabildiğini ve böbreği güçlendirerek, böbreğin kreatini işleyebilmesine yardımcı olduğunu bulmuştur.
Salvia’nın psikoaktif özellikleri bulunmaktadır. Bu nedenle doktor eşliğinde kullanımı tavsiye edilmektedir.
Yararlı olabilecek yaygın doğal bitkilerden bazıları:
Vücuda aldıklarınıza dikkat etmenin yanı sıra, yaşam tarzınızı değiştirmek de kreatinin düzeylerini azaltmaya yardımcı olabilir.
Kas aktivitesi kreatinin üretir; kaslar ne kadar çok çalışırsa, kandaki kreatinin seviyesi de paralel olarak artış göstermektedir. Düzenli egzersiz, sağlıklı yaşam için gerekli olsa da aşırı efor, kandaki kreatinin düzeyinin artmasına neden olabilir.
2012'de yapılan bir çalışmada; yoğun egzersizin, kan dolaşımında geçici olarak kreatinin düzeyini artırdığı belirtildi. İnsanların sahip oldukları yüksek kreatinin düzeylerinin nedeni bulunduktan sonra, uygulanan tedavi tamamlanana kadar yorucu aktiviteden kaçınmaları en iyi tercih olacaktır (6).
Ancak insanlar, bazı olağanüstü durumlar dışında egzersiz yapmaktan tamamen kaçınmamalıdır.
Egzersiz diyetini sürdürmek için; ağırlık antrenmanı veya direnç egzersizlerini sevenler, bunların yerine kreatinin yüksekliği tedavisi boyunca yoga ve vücut ağırlığı egzersizlerine geçiş yapabilirler. Koşma veya bisiklete binme gibi kardiyo egzersizleri tercih eden kişiler ise bunları, yürüme ya da yüzme egzersizleri ile değiştirmeyi düşünebilirler.
Not: Herhangi bir sağlık sorununuz var ise gıda takviyelerini kullanmadan önce doktorunuza danışmanızı tavsiye ederiz.
İdil Ediboğlu Koç
Diyetisyen
YÜKLENİYOR..