Akne Nedir : Özellikle yüz, omuz, sırt, boyun, göğüs ve üst kollarda lekelere,sivilcelere neden olan kronik, inflamatuar(iltihap) bir cilt rahatsızlığıdır.
Siyah nokta , sivilce , kist ve nodüller her türlü akne türüdür.
Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan bir araştırma da yılda en çok 50 milyon Amerikalıyı etkileyen en yaygın cilt hastalığıdır.
Genellikle ergenlik döneminde , yağ bezleri aktive olduğunda ortaya çıkar, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Tehlikeli değildir, fakat cilt izleri bırakabilir.
Akne Üzerinde Hızlı Gerçekler
İşte akne ile ilgili bazı gerçekler.
- Akne, saç foliküllerinin tabanında bulunan yağ bezlerini içeren bir deri hastalığıdır.
- 11 ila 30 yaşları arasındaki her 4 kişide 3’ünü etkiler.
- Tehlikeli değildir, fakat cilt izleri bırakabilir.
- Tedavi süreci ne kadar şiddetli ve kalıcı olduğuna bağlıdır.
- Risk faktörleri arasında genetik, adet döngüsü, anksiyete(kaygı) stres , sıcak ve nemli iklimler, yağ bazlı makyaj malzemeleri akneleri tetiklemektedir.
Nedenler
İnsan derisi, cilt altındaki yağ bezlerine bağlanan gözeneklere sahiptir. Foliküller bezleri gözeneklere bağlar. Foliküller sıvı üreten ve salgılayan küçük keselerdir.
Bezler sebum adı verilen yağlı bir sıvı üretir. Sebum, foliküller boyunca cildin yüzeyine ölü deri hücreleri taşır. Küçük bir saç, folikülden deriden büyür.
Sivilce, bu foliküller bloke olduğunda büyür ve yağ cildin altında birikir.
Deri hücreleri, sebum ve saçlar bir tıkacın içine toplanabilir. Bu fiş bakterilerle enfekte olur ve şişme sonuçları vardır.
Propionibacterium acnes (P. acnes) , ciltte yaşayan ve sivilce enfeksiyonuna katkıda bulunan bakterilerin adıdır.
Araştırmalar akne şiddetinin ve sıklığının bakteri türüne bağlı olduğunu düşündürmektedir . Tüm sivilce bakterileri sivilceleri tetiklemez.
Hormonal Faktörler
Bir dizi faktör, akneyi tetikler, ancak ana nedenin, androjen seviyelerinde artış olduğu düşünülmektedir.
Androjen, ergenlik başladığında yükselen bir hormondur. Kadınlarda ise bu östrojene dönüşür.
Yükselen androjen seviyeleri, deri altındaki yağ bezlerinin büyümesine neden olur. Büyümüş bezi daha fazla sebum üretir. Aşırı sebum gözeneklerdeki hücresel duvarları yıkarak bakterilerin büyümesine neden olabilir.
Diğer olası tetikleyiciler
Bazı çalışmalar genetik faktörlerin riski artırabileceğini düşündürmektedir .
Diğer nedenler şunlardır :
- Androjen ve lityum içeren bazı ilaçlar
- Yağlı kozmetik
- Hormonal değişiklikler
- Duygusal stres
- Adet
Evde Yapılan İlaçlar
Diyet : Kötüleşen akne de rol oynayan rolün ne olduğu belirsizdir. Bilim adamları, iyi bir A ve E vitamini ve çinko kaynağı sunan bir diyet tüketen kişilerin daha ağır bir sivilce riski taşıdığını bulmuşlardır. Bir gözden geçirme, akne ile diyet arasındaki bağlantıyı “tartışmalı” olarak tanımlamaktadır, ancak düşük glisemik yüke sahip bir diyetin yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.
Çay Ağacı Yağı : Hindistan Dermatoloji, Venereoloji ve Leproloji Dergisi’nde yayınlanan 60 hastadan oluşan bir çalışmanın sonuçların da, %5 çay ağacı yağının hafif ve orta dereceli akne’nin tedavisine yardımcı olabileceğini öne sürdü.
Çay : Topikal bir preparatta uygulanan yeşil çay da dahil olmak üzere çaydan elde edilen polifenollerin sebum üretimini azaltmada ve akneyi tedavi etmede yararlı olabileceğine dair bazı kanıtlar vardır.
Hafif Sivilce’de İse
Akne tedavisinde çeşitli steroidal ve steroidal olmayan kremler,jeller mevcuttur ve çoğu etkilidir.
Hafif akne, cilde uygulanan jeller, sabunlar,, kremler ve losyonlar gibi reçetesiz (OTC) ilaçlar ile tedavi edilebilir.
Kremler ve losyonlar hassas ciltler için en iyisidir. Alkol bazlı jeller cildi kurutur Buda yağlı ciltler için daha iyidir.
OTC sivilce ilaçları aşağıdaki aktif içerikleri içerebilir :
Resorcinol : Siyah noktalar için yardımcı olur
Benzoil Peroksit : Bakterileri öldürür, cildi yeniler ve sebum üretimini yavaşlatır.
Salisilik Asit : siyah noktaların ve beyaz noktaların bozulmasına yardımcı olur ve iltihabı ve şişmeyi azaltmaya yardımcı olur.
Kükürt : tam olarak bunun etkisi bilinmemektedir
Retin-A : Hücre döngüsünde gözeneklerin engelini kaldırmaya yardımcı olur
Azelaik Asit : folikülleri çevreleyen, sebum püskürmelerini durduran ve bakteriyel büyümeyi azaltan hücreleri güçlendirir.
Bazı preparatlar ilk kullanımda ciltte tahrişe, kızarıklığa ya da yanmaya neden olabileceğinden, en düşük güçle başlamak tavsiye edilir.
Bu yan etkiler normal kullanımdan sonra devam eder ise., bir doktora görünün
Orta Şiddetli Akne Tedavisi
Bir cilt uzmanı veya dermatolog, daha ciddi vakaları tedavi edebilir.
Kortikosteroid Enjeksiyonu
Akne kisti ciddi şekilde iltihaplanırsa, rüptüre olabilir . Bu skarlaşmaya yol açabilir.
Bir uzman, bir kortikosteroid enjekte ederek iltihaplı bir kisti tedavi edebilir.
Bu, skarlaşmayı önlemeye, inflamasyonu azaltmaya ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olabilir. Kist birkaç gün içinde gerileyecektir.
Oral Antibiyotikler
Orta şiddetli akne hastalarında oral antibiyotikler 6 aya kadar reçete edilebilir.(Bilinçsiz bir şekilde Kesinlikle antibiyotik alınmamalıdır. Bilinçsizce alınan Antobiyotiklere karşı bakteriler direnç gösterecektir)
Bunlar P. Acnes(bakteri adı) popülasyonunu azaltmayı amaçlamaktadır. Doz yüksek başlanacak ve akne azaldıkça doz azaltılacaktır..
P. acnes(bakteri adı) zamanla antibiyotiğe dirençli göstere bilir ve başka bir antibiyotik gereke bilir. Aknenin oral antibiyotiklerden ziyade topikal direnç göstermesi daha olasıdır.
Antibiyotikler, bakterilerin büyümesiyle mücadele edebilir ve iltihaplanmayı azaltabilir.
Eritromisin ve tetrasiklin genellikle akne için reçete edilir.
İzotretinoin
Diğer ilaçlara ve tedavilere cevap vermeyen şiddetli aknenin tedavisi için kullanılan güçlü bir oral retinoiddir(Şiddetli Bir Tedavi Yöntemi).
Potansiyel olarak ciddi yan etkilere sahip, sıkı kontrol edilen bir ilaçtır. Hastaya, riskleri anlatıldıktan sonra bir onay formu imzalamalıdır.
Olumsuz etkiler arasında kuru cilt, kuru dudaklar, burun kanaması, hamilelik sırasında kullanılan fetal anormallikler ve ruh hali değişimleri vardır.
İzotretinoin kullanan hastalar A vitamini takviyesinden kaçınmalı, çünkü bunlar A vitamini toksisitesine yol açabilir.
Akne Türleri
Sivilce stres
Stres bazı durumlarda aknenin anahtar tetikleyicisi olabilir.
Akne sivilceleri boyut, renk ve ağrı derecesine göre değişir .
Aşağıdaki türler daha yaygındır:
Whiteheads: Bunlar cilt altında kalır ve küçüktür
Siyah Noktalar: Açıkça görülebilir, siyah ve cildin yüzeyinde görünürler.
Papüller: Küçük, genellikle pembe yumrulardır, bunlar cildin yüzeyinde görülür.
Püstüller: Cildin yüzeyinde açıkça görülür. Onların üstünde kırmızı ve onun üstünde irin vardır
Nobules: Cildin yüzeyinde açıkça görülür. Onlar cildin derinliklerine gömülüdür büyük, katı, ağrılı sivilcelerdir
Kistler: Cildin yüzeyinde açıkça görülür. Acı çeker ve irinle doludurlar. Kistler, yara izlerine neden olabilir.
Akne’yi Önleme İpuçları
Sivilce ya da ona eğilimli olan deriye bakmak için bazı ipuçları .
- Yüzünüzü günde iki defadan fazla yıkayın, özellikle akne için ılık su ve yumuşak sabunla yıkayın.
- Cildi ovalamayın ya da sivilceleri yakmayın; bu, enfeksiyonu daha da aşağı doğru itip daha fazla tıkanmaya, şişmeye ve kızarıklığa neden olabilir.
Bir uzman, kozmetik nedenlerden dolayı hızlı bir şekilde çıkarılmasını gerektiren bir sivilce tedavisini yapabilir.
- Yüze dokunmaktan kaçının.
- Sebum ve cilt tıkanıklığı içermesi muhtemel olduğundan telefonu konuşurken yüzünüzden uzak tutun uzun süre telefonla konuşacaksınız kulaklık kullanın.
- Özellikle losyon, krem veya makyaj yapmadan önce ellerinizi sık sık yıkayın.
- Akne sırt, omuz veya göğüste ise, cildin nefes almasını sağlamak için gevşek kıyafetler giymeyi deneyin.
- Kafa bantları, başlıklar ve eşarplar gibi sıkı kıyafetlerden kaçının ya da kullanılmışsa düzenli olarak yıkayın.
- Hassas ciltler için makyaj yapmayın ve yağ bazlı ürünlerden kaçının. Uykudan önce makyajı temizleyin.
- Tıraş yaparken elektrikli tıraş makinesi veya keskin güvenlik jilet kullanın. Tıraş kremini uygulamadan önce cildi ve sakalını ılık sabunlu suyla yumuşatın.
- Saçlar kalıntıları topladığı için saçları temiz tutun. Kakao yağı içerenler gibi yağlı saç ürünlerinden kaçının.
- Cildin daha fazla sebum üretmesine neden olabileceğinden, aşırı güneş ışığına maruz kalmaktan kaçının. Birkaç sivilce ilacı güneş yanığı riskini artırır.
- Akneyi şiddetlendiren kortizol ve adrenalin üretimini artırabileceğinden, endişe ve stresden kaçının.
- Akne yaygın bir sorundur. Şiddetli utanç yaratabilir, ancak tedavisi mevcuttur ve birçok durumda etkilidir.
Unutulmamalıdır ki: Bu Süreç gelip geçiçi bir dönemdir.