Akut lenfoblastik lösemi (ALL), lenfoblast adı verilen bir beyaz kan hücresinin hızlı büyüyen bir kanseridir. ALL, kemik iliği çok sayıda olgunlaşmamış lenfoblast ürettiğinde ortaya çıkar. Kemik iliği, tüm kan hücrelerini oluşturmaya yardımcı olan, kemiklerin merkezindeki yumuşak dokudur. Anormal lenfoblastlar hızla büyür,kemik iliğindeki normal hücrelerin yerini alır ve diğer sağlıklı kan hücrelerinin yapılmasını engeller. Normal kan sayımları düşerken hayatı tehdit eden semptomlar ortaya çıkabilir. Nedenleri
Çoğu zaman, ALL için net bir neden bulunamaz. Aşağıdaki faktörler her türlü lösemi gelişiminde rol oynayabilir:
• Bazı kromozomal problemler
• Doğum öncesi x-ışınları da dahil olmak üzere radyasyona maruz kalma
• Kemoterapi ilaçlarıyla tedavi
• Kemik iliği nakli olma
• Benzen gibi toksinlere maruziyet
Aşağıdaki faktörler ALL riskini artırmaktadır:
• Down sendromu veya diğer genetik bozukluklar
• Lösemili kardeşe sahip olma
Bu lösemi, genellikle 3 ila 7 yaş arası çocukları etkiler. ALL en yaygın çocukluk kanseridir, ancak yetişkinlerde de ortaya çıkabilir.
Semptomlar
ALL, kişiyi kanamaya ve enfeksiyon geliştirmeye yatkınlaştırır. Belirtiler şunlardır:
• Kemik ve eklem ağrısı
• Kolay morarma ve kanamaya yatkınlık (diş eti ve cilt kanaması, burun kanaması, anormal kanama süresi gibi
• Zayıf veya yorgun hissetmek
• Ateş
• İştah ve kilo kaybı
• Cilt renginde solukluk
• Karaciğer büyümesi(hepatomegali) veya dalakta büyümeye (splenomegali) bağlı kaburgaların altında ağrı veya dolgunluk hissi
• Deride kırmızı lekeler (peteşi)
• Boyunda, koltuk altı, ve kasık bölgesinde şişmiş lenf bezleri
• Gece terlemesi
Bu belirtiler diğer nedenlerle de ortaya çıkabilir. Belirtilerin anlamı hakkında bir sağlık profesyoneliyle konuşun.
Tanı
Doktorunuz fiziksel bir muayene yapacak ve belirtilerinizi soracaktır. Kan testleri şunları içerebilir:
• Tam kan sayımı, beyaz kan hücresi (WBC) sayımı dahil
• Trombosit sayımı
• Kemik iliği biyopsisi
• Lomber ponksiyon. Omurga sıvısında lösemi hücrelerini kontrol etmek için yapılır
Bazı testler de beyaz kan hücrelerinin içindeki DNA'daki değişiklikleri aramak için yapılır. Bazı DNA değişiklikleri, bir kişinin tedaviye nasıl yanıt vereceğini ve ne tür bir tedavinin uygulanacağını belirleyebilir.
Tedavi
Tedavinin ilk amacı, kan sayımlarını normale döndürmektir. Bu gerçekleşirse ve kemik iliği mikroskop altında sağlıklı görünüyorsa, kanserin remisyonda olduğu söylenir. Kemoterapi, remisyon elde etmek amacıyla denenecek ilk tedavidir.
• Kişinin kemoterapi için hastanede kalması gerekebilir. Ya da tedavi bir klinikte verilebilir ve kişi daha sonra eve gider.
• Kemoterapi damarlara (IV) ve bazen beyin çevresindeki sıvıya (beyin-omurilik sıvısı) verilir. Remisyon sağlandıktan sonra, iyileşme sağlamak amacıyla daha fazla tedavi verilir. Bu tedavi daha fazla kemoterapi veya beyine radyasyon içerebilir. Başka bir kişiden kök hücre veya kemik iliği nakli de yapılabilir. İleri tedavi şunlara bağlıdır:
• Kişinin yaşı ve sağlık durumu
• Lösemi hücrelerindeki genetik değişiklikler
• Remisyon elde etmek için alınan kemoterapi kürü sayısı
• Mikroskop incelemesinde anormalliklerin varlığı
• Kök hücre nakli için donörlerin varlığı
Sizin ve doktorunuzun birlikte tedavi sırasındaki problemleri çözmek için bir plan oluşturmanız gerekebilir. Bunlar:
• Evde kemoterapi almak
• Kemoterapi sırasında evcil hayvanlarınızla ilgilenmek
• Kanama problemleri
• Ağız kuruluğu
• Yeterli kalori almak
• Kanser tedavisi sırasında güvenli yemek yemek
Destek Grupları
Kanser destek gruplarına katılarak hastalığın stresini hafifletebilirsiniz . Ortak deneyimleri ve benzer sorunları başkalarıyla paylaşmak yalnız hissetmemenize yardımcı olabilir.
Prognoz(Hastalığın Gidişatı)
Tedaviye hemen cevap verenler daha yüksek olasılıkla iyileşme eğilimindedir. ALL olan çocukların çoğu tedavi edilebilir. Çocuklar yetişkinlerden genellikle daha iyi tedavi olur.
Olası Komplikasyonlar
Hem löseminin kendisi hem de tedavi kanama, kilo kaybı ve enfeksiyonlar gibi birçok soruna yol açabilir.
Doktorunuzla ne zaman iletişime geçmelisiniz
Siz veya çocuğunuzda ALL belirtileri gelişirse bir doktorla irtibata geçin.
Önleme
Bazı toksinler, radyasyon ve kimyasallarla temastan kaçınarak ALL geliştirme riski azaltılabilir.
Alternatif İsimler
ALL, Akut lenfoblastik lösemi, Akut lenfoid lösemi, Akut çocukluk lösemisi, Kanser - akut çocukluk lösemi (ALL); Akut lenfositik lösemi
Referanslar
U.S The National Library of Medicine(NLM) https://www.nlm.nih.gov/
Carroll WL, Bhatla T. Acute lymphoblastic leukemia. In: Lanzkowsky P, Lipton JM, Fish JD, eds. Lanzkowsky's Manual of Pediatric Hematology and Oncology. 6th ed. Cambridge, MA: Elsevier Academic Press; 2016:chap 18.
National Cancer Institute website. Adult acute lymphoblastic leukemia treatment (PDQ) - health professional version. www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adultALL/HealthProfessional. Updated July 21, 2017. Accessed September 29, 2017.
National Cancer Institute website. Childhood acute lymphoblastic leukemia treatment (PDQ) - health professional version. www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/childALL/HealthProfessional. Updated September 28, 2017. Accessed September 29, 2017.
National Comprehensive Cancer Network website. NCCN clinical practice guidelines in oncology: acute lymphoblastic leukemia. Version 4.2017. www.nccn.org/professionals/physician_gls/pdf/all.pdf. Updated September 27, 2017. Accessed September 29, 2017.
Bu yazı yararlı oldu mu?