Roma İmparatorluğu Romalı General Julius Caesar, bir savaştan sonra Fransa’yı aldığı zaman bazı urukların (kabilelerin) kaçarak denizi aştıklarını ve İngiltereye’ye sığındıklarını gördü. Caesar, onların İngiltere’de bazı dostlar bularak tekrar döneceklerini ve vatanlarını Romalıların elinden kurtarmaya çalışacaklarını düşündü.
Bunun için de ıkaçan Fransız uruklarının arıkasından İngiltere’ye gitmeye karar verdi. Milattan önce 55 yılında bir ağustos gecesi Caesar 100 gemiyle Fransa kıyılarından ayrıldı. Ertesi sabah ordusunu ingiltere kıyılarına çıkardı.
Romalılar İngiltere’yi hemen ve çabucak ele geçirmediler. Yirmi yıl sonra öfkeli İngilizler ayaklandı. Romalıların Colchester ve Londra’da kurdukları şehirleri yakıp yıktılar.
Bu olaydan sonra Roma ordusu Güney İngiltere halkını, Roma yönetimini kabul ettirmek için zorladı. İşte ancak o zaman Roma ordusu henüz ele geçiremediği Kuzey Britanya’ya saldırmayı düşündü.
Roma imparatorluğu haritası
Britanya’ya gönderilen yeni Romalı vali Agricola, Colchester şehrinde Roma İmparatorluğu Roma ordusunun bir birliği için kuvvetli bir kale yaptırdı. Buradan yürüyerek önce Kuzey Wales’i ele geçirdi, sonra da İskoçya’ya doğru ilerledi. Gittikleri ‘her yerde Romalılar düz ve sağlam yollar yapıycrlar, kısa aralıklarla kaleler kuruyorlardı.
Agricola, İskoçya’nın tam ortasında ikinci bir Roma birliği için yeni bir kale yaptırmaya karar verdi. Burası Roma imparatorluğu nun kuzeydeki en yukarı kalesi olacaktı. Fakat bu kale tamamlanamadı..
Elli yıl sonra İmparator Hadrianus, İngiltere’de bir inceleme gezisi yaptı. Roma İmparatorluğu nun kuzey sınırının, Britanya adasının en dar yerinden geçecek bir surla işaretlenmesine karar verdi. Surun doğu tarafındaki bitiş yeri bugün bile Wallesand (sur ucu) diye adlandırılır.
Bu sur 110 kilometre uzunluğundaydı. Aşağı yukarı her kilometre başında, surun üzerinde nöbetçilerin etrafı gözetlemeleri için birer kule yapılmıştı.
Her dört kuleden biri 500 nöbetçi alabilecek genişlikteydi. Surun kuzeyindeki ‘bütün yerler imparatorluk dışı sayılıyordu ve bunları dışarıda tutma görevi Roma ordusuna verilmişti.
Sur yapıldığı zaman Güney Britanya zaten barış içerisinde, bir bolluk ülkesiydi. Romalılar onları tıpkı Roma’daki tapınaklara, tiyatrolara ve arena (olan) lara benzer binalarda oturmaya heveslendiriyorlardı. Köylerde zengin çiftçiler, günümüzün kalorifer’ine benzer bir ısıtma düzeni bulunan, tuğladan yapılmış evler yaptırıyorlardı. Roma ordusunun güneyindeki bu insanlardan çekinmeleri için ‘hiç bir sebep yoktu.
Roma İmparatorluğu yönetimi altında Güney Britanya 350 yıl barış içinde yaşadı. Şimdi İtalya, Fransa, İspanya ülkelerinde .ve Yunanistan’dan Fas’a kadar bütün Akdeniz ülkeleri de barış içinde yaşıyorlardı.
O zamandan beri bu ülkeler bir daha tek bir devlet olarak birleşememişlerdir. Romalılar ‘bütün bu ülkelere kendi hukuk ve düzen fikirlerini aşıladılar. Resmi hukuku bugün bile Avrupa memleketlerinin çoğundaki kanunların temeli olarak durur.
Roma imparatorluğu resmi dili
Bütün bu ülkelerde Romalıların dili, Latince hem konuşma, hem de yazıda ortak dil olmuştu. Ama elbette bu ülkelerin vatandaşları Latinceyi çoğu zaman ayrı ayrı biçimlerde konuşuyorlardı. Böylece yavaş yavaş bu ülkelerde konuşulan diller birbirlerinden ayrı diller olarak gelişti.
Şimdi bu dillere İtalyanca, Fransızca, İspanyolca, Portekizce adlarını veriyoruz. Yalnız İngiliz dili bambaşka bir şekilde gelişti; ama eskiden Latince olan birçok kelimeleri de kullanmakta devam etti .
Bütün bu ülkeleri ilk kez yönetimi altına alan, onlara barış, kanun, düzen ve bir ortak dil getiren, Roma ordusuydu. Bununla birlikte yönetim uzun süre ordunun elinde kalmadı, çünkü asker birlikleri hep sınırlarda bulunuyordu. 15000 kişilik üç birlik ‘Britanya sınırlarını savunuyordu. Öbür birlikler de Kuzey Afrika ve Arabistan çölleri boyunca gözetleme görevini yapıyordu.
iki ırmak arasındaki ülke, tıpkı Britanya’daki gibi bir duvarla savunuluyordu. Roma İmparatorluğu 10000 kilometrelik sınırı savunması gerekiyordu, onun için bu ordunun çok büyük olması gerekiyordu. Onun için de yalnızca Roma ve İtalya’dan toplanan askerler yetmiyordu, bütün imparatorluk sınırları içindeki ülkelerden de asker toplanıyordu.
Britanya’daki duvar üzerinde gözetleme görevi yapan askerler ispanya’dan ya da Tuna kıyısındaki ülkelerden getirilmiş olabilirdi. Romalılar, askerleri kendi ülkelerinden çok uzaklarda görevlendirmeyi daha güvenli buluyorlardı. Bu yüzden örneğin İngiltere’deki asker birlikleri arasında hiç İngiliz askeri bulunmuyordu, çünkü bu askerler kendi vatanlarında saldırırsa, Roma yönetimine karşı baş kaldırırlar diye çekiniliyordu.
Roma Ordusu
Roma ordusu, Roma İmparatorluğunun bütün ülkelerini yönetmiyor; ama bu ülkelerin sınırlarını savunuyordu. Zamanla bu ordu o kadar kuvvetlendi ki, bir imparator ölünce, yerine kimin imparator olacağını o söylüyor ve seçiyordu. Bazen öyle insanları seçiyordu ki, bunlar şimdi bize tarihin en katı yürekli insanları olarak görünmektedirler.
Çoğu zaman da ordu, askerlerin ödeneklerini en çok ‘kim artırmaya söz verirse, onu imparator seçiyordu. Hatta imparatorluğun bir yerindeki bir ordu birliği başka, öbür yerindeki birlikler başka bir adamı imparator seçtiği bile oluyordu. Sonra iki taraf, asıl imparatorun hangisi olduğunu öbürüne kabul ettirmek için birbirleriyle kavgaya tutuşuyorlardı.
Roma İmparatorluğu
Büyük Roma imparatorluğu o kadar sağlam ve güvenlik içinde görünüyordu ki, onun hiç yıkılmadan devam edeceği sanılıyordu. Ancak ordu kimin imparator olacağı konusunda sık sık çatışma içine düşüyordu. Beri yandan ordu, imparatorluğun bütün sınırlarını her an savunabilme gücünü de kaybetti.
Uzun yıllar Roma yönetimi altında tutulmuş olan uruklar, sınırlarda ayaklandı. Roma imparatorluğu çökerek parçalandı.
Roma İmparatorluğunun sona ermesiyle Batı Avrupa’daki birlik de sona erdi.
Bu;
- barışın da,
- kanun ve düzenin de,
- ortak dilin de sonu oldu.
Çünkü Batı Avrupa’ya bunların hepsini Romalılar vermişti.