Dünyanın İran-ABD arasındaki gerilime odaklandığı bir dönemde Türkiye ve Rusya'nın girişimiyle Libya'da 12 Ocak'ta yürürlüğe giren ateşkes anlaşması, darbeci General Halife Hafter'in sırtını yasladığı Mısır, BAE, Suudi Arabistan ve Fransa'nın yoğun baskısı nedeniyle imzalanamadı.
Burada tabi belirleyici aktör ne Hafter ne de onun sırtını sıvazlayanlar.
Amerikan basınına göre Hafter'i ateşkesten vazgeçiren asıl güç ABD yönetimi. Zira ABD, Suriye'de olduğu gibi Libya'da da Rusya ve Türkiye'nin öncülük ettiği barış sürecinin başarıya ulaşmasını stratejik çıkarlarına yönelik ağır bir darbe olarak görüyor.
Ne var ki ABD'nin talimatıyla önceki gün Moskova'dan apar topar kaçan Hafter, bundan sonra Rusya'dan aldığı hayati desteği kaybedebilir.
Çünkü İran'dan Libya'ya uzanan Basra Körfezi ile Doğu Akdeniz hattında etkinliği giderek artan Rusya hem askeri hem mali hem de siyasi ve diplomatik açıdan Hafter için özellikle de uluslararası alanda en etkili meşruiyet kaynağı konumunda.
***
Dünya medyası şimdiye kadar darbeci Hafter ile ona destek veren S. Arabistan, BAE ve Fransa gibi aktörleri öne çıkardı. Halbuki 2015'ten bu yana Trablus'taki meşru hükümete karşı savaşan Hafter, uzun süre etkili olamadı.
Hafter milisleri Amerikan yapımı Javelin füzeleri, Çin yapımı SİHA'lar ve BAE yapımı zırhlı araç
desteği ile Sudan ve Nijer'den getirilen paralı askerlere rağmen
bir varlık gösteremedi. Ancak Rusya'nın
2018'de devreye girmesiyle Libya sahasında harita Hafter lehine
değişmeye başladı.
Rusya önce 2018'in Ekim ile 2019'un Mart ayları arasında Hafter'in elindeki Sovyet zamanından kalma tank, jet ve top gibi ağır silahları onaracak 23 özel teknisyen timi gönderdi.
Ve bir ay sonra da (Nisan 2019) Hafter güçleri Trablus'a karşı taarruza geçti.
Ardından Trablus hükümetinin jetlerine karşı Panstir Savunma Sistemi S1
ile Hafter'in hava kuvvetlerini güçlendirdi. Kremlin son olarak BM'nin tanıdığı Trablus'taki Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) güçlerine yönelik saldırıları koordine etmek için Wagner'e bağlı Rus paralı askerlerini
cepheye sürdü.
Bu askeri ve lojistik desteğin yanı sıra Rusya, Hafter'in müttefiki Tobruk'taki Temsilciler Meclisi için Libya dinarı da bastı
.
Örneğin 2019'un Şubat ve Haziran ayları arasında Moskova'da Hafter için 4,5 milyar dinar (3.22 milyar dolar) bastı.
***
Şimdi Rusya'nın sunduğu bu imkânları Hafter'in reddetmesi öyle kolay görünmüyor.
Zaten Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih, Rusya'ya olan bu bağımlılığı, "Ateşkese karşı olmamıza rağmen Putin'e duyduğumuz saygıdan dolayı Moskova'ya geldik" sözleriyle itiraf da etti. Ne var ki Hafter'e gözdağı veren Rusya Dışişleri Bakanı S. Lavrov, ateşkesin sürdüğünü ve Moskova'daki görüşmelerin Berlin'deki sürece
hazırlık olduğunu vurguladı.
Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar'ın da
sahada ateşkesin hâlâ sürdüğüne işaret
ederek "Muhatabımız Ruslar'dır" demesi dikkat
çekiciydi. Dolayısıyla pazar günü Berlin'deki
Libya zirvesinde Rusya'nın hamleleri
daha
da netleşecek. Hafter ya Rusya'nın dediği noktaya
gelerek Libya'nın siyasi geleceğinde bir
aktör olarak yer alacak ya da tasfiye edilecektir.
Zira Libya'nın da Irak, Suriye veya Yemen'de olduğu gibi diğer ülkelerin vekâlet savaşlarına
sahne olmasına en az Türkiye kadar Rusya da şiddetle karşı çıkıyor.