Uçuş korkusu olanların en rastlamak istemeyeceği ikinci olay türbülans. Bu korkuda pek de haksız sayılmazlar. Sadece ABD’de yılda 58 türbülans kaynaklı yaralanma hadisesi yaşanıyor. Pilotlar türbülans sırasında koltukları sıkıca bağlamayı ve beklemeyi öneriyor ve kendileri de aynısını yapıyor. Peki türbülans sanıldığı kadar büyük bir tehdit mi? Soruyu British Airways pilotlarından Steve Allright cevaplıyor.
Türbülans sanıldığı kadar korkutucu mu?
Allright’a göre karayolunda bir çukur veya bir taşla karşılaşmak ne kadar olasıysa uçarken türbülansa girmek de o kadar olası. O nedenle pilotlar zaten her uçuşta irili ufaklı türbülansları bekliyorlar. Tabii ki rahatsız edici bir durum ancak korkmaya gerek yok.
Türbülans nedir?
Birçok türü var ama en yaygın olanı CAT (Açık Hava Türbülansı). Hava yatay yılan şeklindeki jet akımlarından meydana geliyor. Bazen bu akımlar binlerce mil uzayabiliyor ancak çoğunlukla sadece birkaç mil derinliğinde ve genişliğinde oluyor. Uçuş planlayıcıları optimum yakıt tüketimi için bazen bu akım dalgalarının rüzgarına karşı bazen de kuyruk rüzgarıyla uçmayı tercih ediyorlar. Bir nehir yatağının üzerinden hızlıca akan dalgalara benzeyen bu akımlar daha yavaş hareket eden bir akımla karşı karşıya geldiğinde “türbülans” dediğimiz olay gerçekleşiyor.
Kaçmak mümkün mü?
CAT’leri radarda görmek, tam olarak tahmin etmek mümkün değil ancak kaçınmak için yöntemler var. Mesela, hava trafik kontrolü ağındaki diğer uçakların verilerini kullanmak rahat bir uçuş için gerekli bilgi almakta çoğu zaman yardımcı.
Belli yerlerde daha mı yoğun?
Ne yazık ki türbülans her yerde olabilir. Bundan kaçış yok. Ancak tropik bölgeler hava karışım alanına uçuyorsanız türbülansla karşılaşma ihtimaliniz daha yüksek. Örneğin, Güney Afrika’ya.
Sonucu ne kadar vahim olabilir?
Üç sınıf türbülans söz konusu; hafif, orta, ağır şiddetli. Hafif türbülans sadece uçuş korkusu olanları rahatsız edecek sarsıntılar için geçerli, orta şiddetli türbülanslar da genelde 10-15 dakika kadar sürecek ve en fazla servisteki içeceklerin dökülmesine neden olacak şiddette oluyor, nadiren birkaç saat sürüyor. Ağır şiddetli türbülans ise Allright’ın 10 bin saatlik uçuş kariyerinin sadece 5 dakikası imiş. O da çok rahatsız edici olmasına rağmen tehlikeli değil.
(fotoğraf: Airplane!)