SAKARYA SAVAŞI 23 AĞUSTOS-13 EYLÜL 1921
Sebepleri:
Ø Yunanlıların Türk ordusunu kesin olarak yok ederek Ankara'yı işgal etmek istemeleri
Ø 22 gün 22 gece savaş sürdü.
Ø Mustafa Kemal Paşa, "hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır, o satıh da bütün vatandır vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla sulanmadıkça terk olunamaz" sözünü söyledi.
Sonuçları
Ø Sakarya Savaşı Türk ordusunun zaferiyle sonuçlandı.
Ø 1683’ten beri devam eden Türk ordusunun geri çekilişi sona erdi.
Ø Milli mücadelenin son savunma savaşıdır.
Ø Yunanlılar savunmaya çekilirken taarruz sırası Türklere geçti.
Ø İtalyanlar Anadolu'dan tamamen çekildiler.
Ø Fransızlarla Ankara antlaşması imzalandı.
Ø TBMM ile Sovyet Rusya hakimiyetindeki Kafkas Cumhuriyetleri arasında Kars antlaşması imzalandı.
Ø Ukrayna ile dostluk anlaşması yapıldı. (2 Ocak 1922) Moskova Antlaşmasının hükümleri tekrarlandı)
Ø TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa'ya "Gazilik" unvanı ve "Mareşallik" rütbesi verildi.
Ø Türk ordusunun Kurtuluş Savaşı'ndaki en büyük kaybı Sakarya Savaşı'nda oldu.
Ø İtilaf devletleri Sevr'i hafifleterek kabul ettirme girişiminde bulundular.
Ø Yunanlılar Doğu Trakya'dan İstanbul'a yapmak istedikleri saldırıdan vazgeçtiler.
KARS ANTLAŞMASI 13 EKİM 1921
Ø TBMM ile Azerbaycan - Gürcistan - Ermenistan arasında imzalandı.
Ø Sovyet Rusya'nın hakimiyetine giren bu cumhuriyetlerle imzalanan, Moskova Antlaşmasının tekrarı niteliğinde bir antlaşmadır.
Ø Doğu sınırımız kesin olarak güvence altına alınmıştır.
ANKARA ANTLAŞMASI 20 EKİM 1921
Sebepleri:
· Fransızların işgal bölgelerinde büyük bir direnişle karşılaşmaları
· Yunanlıların Türkleri yenemeyeceklerinin anlaşılması
· TBMM'nin Ermeni meselesini çözmesi
· Londra Konferansı'nda İtilaf devletlerinin aralarındaki anlaşmazlıkları giderememeleri
· Sakarya savaşının kazanılması üzerine Fransızlar antlaşma yapmak zorunda kaldılar.
Antlaşmanın Maddeleri
· Taraflar arasındaki savaş hali sona erecek
· Savaş esirleri karşılıklı olarak serbest bırakılacak
· Hatay Fransızlarda kalacak ancak burada özel bir yönetim kurulacak
· Fransa, Sevr Antlaşması'nı tanıyacak.
Önemi:
· Güney cephesi kapandı.
· Hatay'ın kaybıyla Misak-ı Milli'den taviz verildi.
· Suriye sınırı güvenlik altına alındı.
· Güney illerimizdeki Ermeni meselesi sona erdi.
· İlk kez bir itilaf devleti Misak-ı Milli'yi tanıdı.
· İtilaf devletleri grubu parçalandı.