Spor dünyası, ‘temiz’ kelimesini içeren retorikle doludur. İngiltere Anti-Doping gibi kuruluşların görev beyanlarında veya ABD’deki kar amacı gütmeyen kuruluş olan Temiz Rekabet Ortaklığı gibi grupların adlarında temiz, bir bütünlük, özgünlük ve adalet etiketi olarak kullanılır. Yine de, terimin yaygınlığına rağmen, temiz sporun gerçekte ne olduğu her zaman net değildir.
Tanım, genellikle yasaklanmış performans arttırıcı ilaçların veya yöntemlerin kullanımı etrafında döner. Meşru yollarla başarılması koşuluyla sporda performans geliştirme teşvik edilir. Performansı artırmaya yönelik stratejiler, Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA) gibi bir yönetim organı tarafından özellikle yasaklanan maddeler veya yöntemler kullandığında, uygulamalar doping haline gelir.
Tüm sporcular, dopingin hile yapmanın pek çok biçiminden sadece biri olduğunu bilir. Yasaklı ilaçları içermeyen haksız bir avantaj elde etmenin birçok yolu vardır ve sayısız etik olmayan davranış, sporun bütünlüğünü başka şekillerde zayıflatır.
Örneğin, bazı sporcular, kullanıcıya avantaj sağlamak için yasa dışı olarak değiştirilmiş ayakkabılar kullanabilir. Diğerleri, farklı bir sınıftaki rakiplere karşı rekabet etmek için ağırlık, yaş veya engellilik seviyesine göre sınıflandırma sürecini manipüle edebilir veya rakipleriyle aynı mesafeyi katetmekten kaçınmanın yollarını bulabilir. Omurilik yaralanması olan bazı sporcular, bir yarışmadan önce kan basıncını arttırmak için yasaklanmış bir kendine zarar verme uygulamasını kullanmaya başlayabilir – güçlendirme olarak bilinir.
Ve bazı hile türleri rekabet avantajı sağlamaz. Örneğin spor bahisleri, sporcuların bir müsabakanın sonucunu düzeltmekten veya hatta belirli bir zamanda sarı kart almaktan finansal olarak fayda sağlamasına olanak tanır. Sportif bütünlüğe yönelik diğer tehditler hiç aldatma değil, cinsel istismar, ırkçılık ve cinsiyet ayrımcılığı gibi konulardır.
Açıkçası, performans arttırıcı ilaçların yokluğu, bir sporun temiz olarak etiketlenmesinin tek faktörü olamaz. Anti-doping hareketi, 20 yılı aşkın süredir temiz sporun temel taşı olmuştur. Ancak yasaklı uyuşturuculara bu odaklanma, sporun bütünlüğünü tehdit eden diğer davranışların önlenememesine katkıda bulunmuş olabilir.
Bütünlüğün korunması
Doping, sporlar ve uluslar arasında iyi bir şekilde düzenlenir, ancak diğer hile biçimleri, uluslararası ve ulusal kuruluşların bir karışımı tarafından oluşturulan ve uygulanan bir dizi koordine edilmemiş kural tarafından ele alınmaktadır. Ayrık düzenleme, yeterli izleme eksikliğinin olduğu zayıf noktalar yaratarak hem sporları hem de sporcuları yolsuzluğa karşı savunmasız hale getirir. Temiz spor, adil ve gerçek rekabetin özünü temsil edecekse, tüm etik olmayan davranışlar daha iyi düzenlenmelidir.
İşin içinde olanlar yıllardır bu ihtiyaçtan bahsediyorlar. 2011 yılında, o zamanlar WADA’nın genel müdürü olan David Howman, sadece dopingi değil, aynı zamanda rüşvet ve taciz gibi temiz spora yönelik diğer tehditleri de ele almak ve eylemi koordine etmek için bağımsız olarak çalışacak uluslararası bir dürüstlük kurumunun oluşturulmasını önerdi. sporlar ve ülkeler arasında (bkz. go.nature.com/3bmroj4). “Suçlu yeraltı dünyası, spor dünyasını yozlaştırmak için açık ve ciddi çabalar içinde” dedi. “Bunu yapmazsak, çok zorlu bir gelecekle karşı karşıya kalırız.”
Bunun gibi bir organizasyon muhtemelen çözümün bir parçası olacaktır. Soru, ne zaman ve nasıl tespit edilmesi gerektiği ve etkinliğinin nasıl değerlendirileceğidir.
Böyle bir organ kurulacak olsaydı, muhtemelen mevcut uluslararası ve ulusal anti-doping ajansları tarafından yönetilirdi. Bununla birlikte, bu kuruluşların görev alanlarını her türlü hile biçimini kapsayacak şekilde genişletmelerini beklemek makul değildir. Anti-doping kuruluşları, yasaklanmış maddelerin tespitinde önemli deneyime sahiptir, ancak spor bütünlüğüne yönelik diğer tehditler hakkında hiçbir bilgileri olmayabilir. Buna ek olarak, bu kuruluşların çoğu halihazırda mevcut çabalarıyla gergin durumda. Onlardan daha fazla sorumluluk almalarını istemek sadece sporu önemli ölçüde daha temiz hale getirmekle kalmayabilir, aynı zamanda dopingle mücadele için devam eden çabaları da engelleyebilir.
Mevcut anti-doping sistemleri üzerine inşa etmek bu nedenle çözüm olamaz. Bunun yerine, uluslararası spor derneklerine, karşılaştıkları belirli tehditlerle başa çıkmak için gereken bilgi ve uzmanlığı inşa etmeleri için ihtiyaç duydukları yardım verilmelidir. Dürüstlük sorunları spora göre değişir, bu nedenle yakın vadede bütünlüğün korunması zorluğunu doping, şike veya taciz gibi belirli sorunlardan ziyade spora bölmek daha etkili olacaktır.
Bu yönde bir avuç hareket örneği var. Howman başkanlığındaki Monako’daki Atletizm Bütünlüğü Birimi, atletizm bütünlüğüne yönelik tüm tehditleri bağımsız olarak yönetmek için 2017 yılında kuruldu. O zamandan beri, birçok uluslararası spor kuruluşu, sporlarında dürüstlükle ilgili geniş kapsamlı konuları ele almaya ve uzmanlıklarını artırmaya başladı – kapsamlı bir bütünlük kurumuna doğru ilk adım.
Sporcular, seyirciler, organizatörler ve sponsorların hepsi adil ve özgün bir spor görmek isterler. Bunu başarmak için, kuruluşların temiz spor gündemine uzun süredir hakim olan uyuşturucuya karşı savaşın ötesine geçmeleri gerekiyor. Dopingi önlemek sporda bütünlüğü korumanın bir bileşenidir, ancak asıl amaç her türlü hile yapmayı durdurmak olmalıdır.