Alevi ve Sünni arasındaki başlıca farklar;
- İkisi de İslam dini mezhebidir.
- İkisinin de peygamberi Hz. Muhammed tir.
- Hz. Ali aleviliğin piri olarak kabul görür.
- Sünniler ibadetlerini camiler yapar. Aleviler ise ibadetlerini cemevlerinde gerçekleştirir.
- Camilerde ibadet dili Arapçadır. Cemevlerinde ise Türk dilinde ibadet edilir.
- Sünniler saf namazı kılarlar. Aleviler halka namazı ( cem ayini ve semah ) kılıp niyaz ederler.
- Sünnilerin namazdaki kıblesi Kabedir. Alevilerin kıblesi insandır.
- Sünniler Ramazan’da bir ay süreyle oruç tutarlar. Aleviler, Muharrem ayında 12 gün süreyle matem orucu tutarlar.
- Sünnilikte birden fazla eşle evlenmeye cevaz vardır. Alevilikte ise tek eşlilik esastır.
Detaylı Açıklamalar;
Alevilik;
”Alevi” Ali’yi seven, Ali’nin yolundan giden anlamına gelmektedir. HZ. Ali’nin taraftarlarına Alevi denmiştir. Aleviler günümüzde en çok Suriye, Irak, İran, Türkiye ve Lübnan’da yaşamaktadır.
HZ. Ali, HZ. Muhammed’in hem amcasının oğlu hem de damadıdır. HZ. Ali, HZ. Fatma’dan sonra İslam’a inanan 2. insandır. Aleviliğin ortaya çıkışı HZ. Ali’nin halife olmasından sonra başlamıştır.
Muaviye ve taraftarları onun halifeliğini tanımadılar ve kargaşa ortamı ortaya çıktı. Sorun büyüdü ve bu sorunu çözmek için savaş yapılması kararlaştırıldı. Muaviye, Sıffin Savaşı’nda (657) yenilmek üzere olan askerlerinin mızraklarına Kuran yapraklarını taktırdı ve böylece Ali’nin ordusunu durdurdu. Hakemlerin karar vermesi kararlaştırıldı. Hakemler kararını verirken Muaviye ve hakemi hileyle Muaviye’nin lehine karar verdirtti. Böylece HZ. Ali’nin tarafını tutanlar ile Muaviye’nin tarafını tutanlar arasında uçurum oldu ve İslam 3 mezhebe ayrıldı: HZ. Ali’nin tarafını tutan Aleviler; Muaviye’nin tarafını tutan Sünniler; taraf tutmayan Hariciler.
Alevilik, Hâkk-Muhammed-Ali üçlemesiyle,Ehl-i Beyt ve 12 İmam’ı önemseyen bir yoldur. Alevilik insanları özgür bırakır ancak yine de yapılması istenilen ibadetler vardır. Aleviler namaz kılmayı camide yapmaz. Bunun nedeni HZ. Ali’nin bir mescitte suikaste uğramasıdır. Cemevlerinde yapılan ibadete kadınlar da katılabilir.Alevilerin bir kısmına göre niyet ve kalp önemlidir.
Türkiye’de Aleviler en fazla doğu taraflarında bulunmaktadır. Türkiye’de Türk Alevileri, Kürt Alevileri, Arap Alevileri gibi etnik Alevilikler bulunmaktadır. Aleviler Türkiye’de en çok Hatay, İstanbul, Sivas, Çorum, Malatya, Kahramanmaraş, Tunceli, Amasya, Yozgat, Adıyaman, Bingöl, Erzurum, Balıkesir, Kars, Manisa, Aydın, Adana, Mersin, Muğla, Erzincan gibi yerlerde bulunur.
Sunnilik
Sünni fıkıh mezhepleri Hanefi, Şafiî, Maliki ve Hanbelî mezheplerinden oluşur. Bu dört mezhepten ilki olan Hanefî mezhebi Mâtûridîlik’e bağlı iken Şâfiî ve Mâlikîler Eş’ârîye bağlıdırlar. Ehl-i Sünnet’in İtikadi mezhepleri olan Eş’ârî ve Mâtûridî mezhepleri arasında inançsal açıdan önemli bir farklılık yoktur. İtîkât düzeyindeki farklılıklar sadece teferruattan ibârettir; ama fıkhi konularda yani uygulama ve ibadetlerde dört fıkhi mezhep arasında bazı farklılıklar görülür.
Hanbelî mezhebinden ayrılan İbn-i Teymiyye ve İbni Kayyım el Cevziyye gibi alimlerin fıkhi görüşleri günümüzde, 18. yüzyılda Arabistan’da dinsel ve siyasal bir hareket olarak ortaya çıkan Vahhâbîlik çerçevesinde yorumlanmış biçimiyle varlığını sürdürmektedir. İbn-i Teymiyye’nin görüşlerini daha aşırı yola sokan Suudi Arabistan Vahhabileri’dir. Vahhabiler’in bazı itîkâdî inançları Ehl-i Sünnet’ten farklıdır. Bu sebeple Sünniler, Vahhabileri Ehli Sünnet’ten saymazlar.
Sünni mezhepler (fıkıh okulları) dört tanedir:
- Hanefi mezhebi
- Şâfiî mezhebi
- Maliki mezhebi
- Hanbeli mezhebi
Bu dört Sünni fıkıh okulu dışında da fıkıh okulları olmasına karşın daha az sayıda izdeşe sahip olmuş ve diğer dört mezhep dışında daha az tanınmışlar ve zamanla yok olmuşlar ve izdeşleri tarafından kayıt altına alınamamışlardır.
Sünniler, her Müslümanın bu mezheplerden birini benimseyip, uygulamalarını seçtikleri bu mezhebe göre yapmaları gerektiğine inanırlar ve mezheplerin birleştirilmesi denen Telfik-i Mezahib’i uygun (caiz) görmezler.