Medyatik kişilik Connie Willis, Disney’in Florida’daki Celebration topluluğunda bir toplantıya geç kaldı ve Walt Disney World’ün etrafındaki sokak ve otoyolların kafa karıştırıcı labirentinde umutsuzca yolunu kaybetti. Toplantının kendisi için önemli olduğu için endişeli bir şekilde kafasında “sola dön” diyen bir ses duydu.
Paranormal olaylara açık biri olarak (şimdi paranormali kapsayan popüler bir gece radyo programına ev sahipliği yapıyor), Connie o sesi dinledi ve çabucak toplantıya giden yolu buldu.
Yıllar sonra tecrübesini açıklayan Connie, “İnsanlara bir ses duyduğunu söylediğinde, insanların şizofren olduğunu düşüneceğinden endişeleniyorsun, ama her seferinde bir şey duyduğumda yüzde 100 doğru oldu”diyor.
Birçok insanın Connie’nin – belki de yararlı bir ruhtan bir ses duymasının- çılgınca olduğunu düşünmeyeceği ortaya çıktı çünkü Huffington Post / YouGov ve Pew Research anketlerine göre, Amerikalıların çoğunluğu (yüzde 65’e kadar), hayaletleri içeren paranormal / doğaüstü fenomenlere inanıyor ve ölülerle bağlantı kuruyor.
Dahası, 2017 Chapman Üniversitesi’nde yapılan bir anket, Amerikalıların yüzde 75’inin en az bir paranormal inanca sahip olduğunu, en yaygın inancın Atlantis gibi eski uygarlıkların bir zamanlar var olduğu ya da hayaletler olduğuna inanıyor.
Paranormal’deki inançların bu kadar yaygın olmasına rağmen, sıkı deliller gerektiren sıkı kontrol edilen çalışmalarıyla herhangi bir “güçlü” bilim insanı bulmak zor ; yani paranormal olanı ciddiye alan kimse.
Gerçekten de kendimi hayaletlere, önsezilere, uzaylılara, kaybolan kıtalara veya geçmiş yaşamlara dair şüphelere kapılmış olan sıkı bilimciler arasında sayıyorum.
Ancak, paranormal veya doğaüstü fenomenler için çok az kanıt görsem de, vicdani bilimcilerin açık fikirli olmaları ve işleri “imkansız” olarak nitelememeye çok dikkat etmeleri gerektiğine inanıyorum. Saygın 19. yüzyıl doktorları ve bilim insanları görünmez partiküllerin (bakterilerin) hastalıklara neden olabileceğini imkansız olduğunu düşündüler. Ancak görünmez partiküller (bakteriler) hastalığa neden olabilir, ve bir asırdan fazla bir süre sonra, benzer şekilde saygın doktorlar ve bilim insanları, Dr. Barry Marshall, H. pylori bakterilerinin gerçekte ülserlere neden olduğunu kanıtlayan Nobel ödülünü alana kadar bakterilerin ülserlere neden olamayacaklarını düşündüler. Benzer şekilde, fizikçi Eric Betzig kısa süre önce Nobel’in yaygın olarak imkansız olduğuna inanılan bir olguyu gösterdiği için ödülü aldı (ışık mikroskobunda ne kadar büyütmenin mümkün olduğunu kısıtlayan kırınım sınırı adı verilen bir şeyin üstesinden gelmek). Sonunda, Kuantum Nörobilim hakkındaki son yazımda belirttiğim gibi, Einstein gibi bir dahi bile “uzak mesafedeki ürkütücü eylem” ile kuantum fenomenini işaret ederken yanıldı.
TAMAM. Bu yüzden açık fikirli olmak bilimde önemlidir: fakat herhangi bir paranormal fenomen için herhangi bir katı bilimsel kanıt var mı?
Yakın zamana kadar, böyle bir kanıtın en iyi şekilde kabataslak olduğunu söylerdim. Örneğin, önceki bir yayınımda “Kalbiniz geleceği öngörebilir mi”, Florida Atlantic Üniversitesi’ndeki araştırmaları açıkladım. Kalp atışlarındaki değişikliklerin bazen yakın gelecekteki olayları önceden belirleyebileceğini öne sürdüm; ancak bu bulgular oldukça tartışmalı olmaya devam ediyor ve geniş çapta kabul görmüyor.
Ancak geçen ay karım Dr. Chris Gilbert ve ben zihin-vücut tıbbında yeni bulgular araştırıyorduk. Belirli bir paranormal olayın – geçmişin hatıraları olup olmadığını merak etmeme neden olan epigenetik adı verilen yeni bir alanda araştırma yaptık. Geçmiş yaşamlar – en azından biraz olsun bir geçerliliğe sahip olabilir.
Kalıtımsal genlerdeki değişimlerin anatomi, canlı organizmaların fizyolojisi ve davranışlarını etkileme şeklini incelemekle ilgilenen genetik alanın tersine epigenetik bilimi, kalıtsal genlerin açılıp kapatılma yollarını araştırmaktadır. Örneğin, erken travma geçiren genç fareler, gluko-kortikoid reseptör genlerinin kendilerini ifade etme biçiminde epigenetik değişikliklere maruz kalmakta, travmatize olmuş hayvanların stres hormonu ile ilgili davranışsal tepkileri geliştirme olasılığını daha sonra yaşamda sosyal kaçınma gibi hale getirmektedir. Bu epigenetik değişikliklerin, bir DNA molekülüne bağlı bir metil grubunun (CH4) belirli bir genin ekspresyonunu önlediği metilasyon gibi işlemlerle gerçekleştiği düşünülmektedir.
Her ne kadar geleneksel bilgelik, davranıştaki bu tür epigenetik değişikliklerin bir bireyde kaldığını ve soylarına geçmediğini söylese de, 2016’da yapılan çalışmalar, edinilen özelliklerin aslında insanlarda bile nesiller boyunca aktarılabileceğini göstermektedir. Davranışsal epigenetikte önde gelen bir araştırmacı olan Max Planck İmmunobiyoloji ve Epigenetik Enstitüsü’nden Dr. Nicola Lovino, ‘Epidemiyolojik çalışmalar, torunların gıda arzı ile torunlarındaki diyabet ve kardiyovasküler hastalık riskindeki artış arasında çarpıcı bir ilişki olduğunu ortaya koyuyor’ diyor.
Emory Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Dr. Brian Dias’in, dergideki epigenetiklerle nesiller arası öğrenmeye dair bir makalesi olan Neuroscience Trends adlı dergide, ataların öğrenimlerinin ve deneyimlerinin; özellikle “Travma Sonrası Stres Bozuklukları”nın ve anksiyete / depresyonun ebeveynlerden çocuklarına aktarılabileceğini gösteren ek kanıtlar olduğunu açıklamaktadır.
Dr. Dias tarafından yapılan hayvan araştırması, belirli kokuların korkusu gibi hatıraların ebeveynlerden çocuklarına geçmesinin mümkün olduğunu göstermektedir.
Ebeveynlerinizin ve atalarınızın deneyimleri ve öğrenmeleri, deja vu, sezgi, hatta matematik veya müzik becerilerini neden bu kadar çabuk öğrendiğiniz gibi olayları açıklayabilir mi? Atalarınıza olanlar, hayallerinizi, anılarınızı veya duygularınızı doğrudan etkiliyor mu?
Bu bilim insanının görüşüne göre, son araştırmalar bu soruların cevabını katı bir “Hayır” dan kesin bir “Belki” ye çevirdi. Ancak yine de buna tek başıma inanıp inanmadığımı anlamaya çalışıyorum. Yoksa bu inanç – epigenetiğin büyüsü ile – ailemden mi geldi, veya büyük ebeveynlerden mi ya da büyük büyük ebeveynlerden mi ?
References
Zenk F, Loeser E, Schiavo R, Kilpert F, Bogdanovic O, Iovino N. Germ line-inherited H3K27me3 restricts enhancer function during maternal-to-zygotic transition. Science, Vol. 357, Issue 6347, pp. 212-216; July 14th, 2017 DOI: 10.1126/science.aam5339
Yazar : Eric Haseltine Ph.D.
Çeviri : M.Mustafa Çiftçioğlu
Kaynak : Psychology Today