Utanç duygusu bir zamandır kafasını içimden çıkarıyor ve bütün bedenimi kaplıyor.
Bir tarafım utanca girdiği için kendini dövüyor, diğer tarafım hocamın "utanç egodan gelir" lafını beynimde yankılatıyor...
Dün oturdum. Utanç duygusunun bedenimi doldurmasını bekledim, kaçmadan, durarak.
Aklıma bir kaç sene önce izlediğim bir konuşma geldi, utanç, kırılganlık ve cesaret ile ilgili.
Ne enteresandı ki, duygunun beni doldurmasını beklerken seneler önce beynime girmiş bazı bilgiler doğru zamanda içimden yeşerdi, eş zamanlı olarak. Her karanlık içinde aydınlığı barındırır demişti değil mi bilgeler?
Girdim, konuşmayı tekrar izledim, hatırladıklarımla birleştirdim.
Toplumda ileri doğru adım atmanın, kendi tarihimizde yapılmamışı yapmanın önündeki en büyük engellerden biri, utanç.
Utancın daha henüz eylem başlamamışken söylediği bazı şeyler; " Zaten bitiremeyeceksin," "Zaten yeterince iyi degilsin" vs.
Suçluluktan farklı bir şey utanç.
Suçluluk, davranışa bir eyleme bağlı gelişiyor; "Kötü bir şey yaptım, suçluyum" gibi.
Utanç ise insanın kendisine yönelttiği bir şey: "Ben kötüyüm. Yeterince iyi değilim." gibi.
Aradaki fark epey fazla. İçsel değerlendirme ile ilgili olan utanç, birilerini aşağılama, bullying, öfke, şiddet eğilimi, yeme bozuklukları, depresyon ve anksiyete ile çok ilintiliymiş Brene Brown'un araştırmasına göre.
Eğer bir kabın içine utancı koyar, yanına da "gizlilik + yargılama + sessiz kalma" ekersek harika büyüyen bir sarmaşık elde ederiz diyor.
Peki ne yapacağız?
Empati kurup sadece dinleyeceğiz. Utancı dile getireceğiz. Yargılamadan, tamamen sessiz kalıp anksiyeteyi coşturmadan, gizliliğe ışık tutulmasına izin vererek.
Utancın içinden geçen bir insanın duyması gereken bir şey yok, duyulması gereken yerler var.
Utanç "Evet biliyorum, ben de hissetmiştim bunu" diyip dinlenilen yerde barınamıyor.
Kendinden bahsetmeye geçmeden, empati ve derin bir anlayışla birini dinleme günü olsun bugün.
Toplum olarak çok ihtiyacımız var.