

| ŞARAP SÖZLÜĞÜ


A


Ağırlık


İyi şarapların dil üzerinde bıraktıkları kalıcı his.
Ahenkli
Sadece dengeli değil, aynı zamanda kendilerini çok hoş bir şekilde ortaya koyan şaraplar için kullanılır.
Alkol derecesi
Bir şarapta bulunan alkol oranı. Çogu beyaz şarabın alkol derecesi %9 ile 14% arasında değişir, ve çoğu kırmızı şarabın alkol derecesi %11 ile 14% arasında değişir.
Amerikan mesesi
ABD ormanindan elde edilen mese tahtasi: bu tahtadan yapilan fiçilar: belirli sarap bölgelerindeki bazi üreticiler (Ispanya ve Avusturya gibi), saraplarini yillandirmak için Amerikan mesesini tercih ederler.
A.O.C.
Appelation d'Origine Controlée ve bazen Appelation Controlée olarak kisaltilan ve A.C. olarak gösterilen kisaltma: korunan yer ismi anlamina geliyor. Fransa'nin, ismin kaynagi, üzüm çesitleri ve diger özellikleri yasalarla belirlenen en yüksek siradaki saraplari için resmi bir kategori.
Aroma
Sarabin kokusu, bazi dil uzmanlari sarabin dogrudan ve genç kokusuna aroma derler ve daha yasli, daha karisik bir sarabin kokusu için buke kelimesini kullanirlar. Fakat biz bütün saraplar için genel bir terim olarak aromayi kullaniriz.
Aromatik
Genellikle çok belirgin bir kokusu, özellikle meyveli ve çiçeksi olan saraplar isin kullanilir. Bazi üzüm türleri de aromatik olarak tarif edilir, çünkü bunlardan elde edilen saraplarin aromalari çok güçlüdür.
Artik seker
Fermantasyon sonrasinda sarapta kalan seker.
Asidite
Genellikle tartarik asid (üzümlerde bulunan dogal bir asid)'ten olusan ve sarabin, %0,5 -0,7'sini olusturan bir madde.
Asil küf
Botrytis cinerea adli bir mantarin, uygun iklim kosullarinda, beyaz üzümlerde olusturdugu bir küftür. Asil küften etkilenmis üzümler, su kaybederler ve bunun sonucunda da seker oranlari artar. Oldukça kötü bir görünümleri olsa da, bu üzümler, Sauternes gibi dünyaca ünlü ve cok uzun ömürlü saraplara imza atarlar.


B


Bacak


Sarap kadehte iken, hafif dairesel hareketlerle çalkalanmasi sonucu kadehin iç cidarlarinda yukselir ve yollar halinde asagiya dogru süzülürken de Fransizca'da bacak (jambes) ya da gözyasi (larmes) anlamina gelen olusumlar meydana gelir. Alkol orani yüksek saraplarda bu olusum daha belirgin olacaktir.
Bitkisel
Bitki örtüsü veya bitkileri andiran aroma ve tatlar.
Bitis
Yuttuktan veya tükürdükden sonra sarabin biraktigi son his.
Birincil aromalar
Üzüm yapmak için kullanilan üzümlerden kaynaklanan taze aromalar.
Blanc de blancs
Beyazlarin beyazi anlamina gelen bu Fransizca terim, tamamiyle beyaz üzüm cesitlerinden üretilen köpüklü saraplar için kullanilir. Örnegin üretimde siklikla siyah çesitlerin kullanildigi sampanyalar kimi zaman Chardonnay üzümünden üretilirler ve bu özel sampanyalar blanc de blancs olarak bilinirler.
Buke (bouquet)
Daha çok olgun ya da olgunlasmakta olan saraplarin kokusunu anlamakta kullanilan bir terimdir. Sarapta, üzümden gelen birincil aromalar ile fermantasyon ve eskitme sirasinda olusan ikincil ve üçüncül aromalarin kompleks bileskesi olarak da tanimlanabilir.
Burun
Koku, aroma veya buke terimleriyle es anlamli olarak kullanilan bir terimdir.
Busone
Mantar enfeksiyonundan etkilenmis ve bozulmus olan saraplar için kullanilan bir tanimlamadir.
Büzücü
Bazi saraplarin agiz kurutma özelligi tanen asit veya ikisinin karisimi ile ortaya.
Büyük
Çok fazla yogun olan saraplar için kullanilir.
Bodega
ispanya'da bir sarapçi:ayni zamanda sarabin saklandigi bina anlamina gelen ispanyolca kelime.
Bosaltmak
Havalandirma veya tortularindan ayirma amaciyla sarabi siseden bir baska kaba bosatmak.
Bol
Özellikleri son derece belirgin ve kolay algilanan sarap için kullanilan terim.


C


Castello


Italyanca sato, sarap malikhanesi anlamina geliyor.
Chateau
Özellikle Bordeaux ve Fransa'nin diger bölgeleri içinde kullanilan, büyük sarap malikhanesi anlamina gelen fransizca kelime.
Classico
Belli tiplerde DOC/DOCG sarabinin elde edildigi, topragin orjinal veya klasik bölgesinde bulunan baglara ait DOCG ve DOC sarplarina verilen italyan terimi.
Cibre
Üzümün sikilmasindan sonra kalan kabuk, çekirdek ve saptan olusan atiga verilen addir.


D


Degüstasyon


Bir sarabin özelliklerinin degerlendirillmesi amaciyla tadilmasi islemidir.
Dekantasyon
Bir sarabin tortudan arindirilmasi ya da havalandirilmasi amaciyla, siseden ayri bir kaba, bir dekantore bosaltilmasi islemidir.
Denge
Kaliteli saraplarda mutlaka bulunmasi gereken bir özelliktir. Dengeli bir sarapta, alkol orani, asidite, seker miktari ve tanen, damakta bir denge halindedir ve hiçbir özellik digerlerini bastiracak kadar ön plana çikmaz.
D.O.
Yer ismi anlamina gelen Denominacion de Origin'in kisaltmasi Ispanya'nin, ismi, üretildigi yer, üzüm türü ve diger özellikleri yasa ile belirlenen saraplar için resmi kategori.
D.O.C.
Kontrol edilmis yer ismi anlamina gelen Denominacion de Origin Controllata'nin kisaltmasi, Italya'nin ismi, üretildigi yer, üzüm türü ve diger özellikleri yasa ile belirlenen saraplari için resmi kategori, ayni zamanda Portekiz'in en yüksek resmi sarap kategorisi için kullanilan ve ayni anlama gelen Denominaçao de Origem Controlada kisaltmasi.
D.O.C.G.
Kontrol ve garanti edilmis yer ismi anlamina gelen Denominacion de Origin Controllata e Garantita, Italya'nin en yüksek siralamasinda olan saraplar için resmi kategori.
Doku
Bir sarabin ahengi veya agizda biraktigi his.
Domaine
Sarap malikhanesi anlamina gelen Fransizca kelime. Burgonya'da çok sik kullanilir.
Donuk
Karisik ve bulanik hissi uyandiran sarap. Bu terim sarabin görüntüsü, aroma ve tatlari veya genel stili için kullanilabilinir.
Dömi-sek
Hafif tatli saraplar için kullanilan bir terimdir. Seker orani, genellikle, 4,1-12 g/1'dir.
Dumansi
Duman veya odun dumanini andiran tad.


E


Eski asma


Asmalar eski oldugundan genellikle 40 veya daha fazla yillik , üzümlerin iyi bir kalitede olmasi ve az ürün elde edilmesi.
Eski dünya
Avrupa'nin sarap üreten ülkeleri için kullaninan genel bir terim.
Eski mese
Mesesel özewlliklerini kaybedecek, genellikle 5 yilin üzerinde olan fiçilar.
Etek
Sarapcilik dilinde sarabin rengine verilen isim.


F


Fermentasyon


Üzüm suyunda dogal olarak bulunan sekerin, mayalarin yardimi ile etil alkol ve karbondioksite dönüsmesidir.
Filokseride
Vitis Vinifera üzüm türlerinin köklerinde beslenen ve erken üzüm ölümlerine yol asan fidan biti.
Finis
Bir sarap yutulduktan ya da tükürüldükten sonra agizda biraktigi nihai etki icin kullanilan bir tanimlamadir.
Fiçi
Sarap yapmak veya saklamak için kullanilan genis tahta kaplar.
Fiçi fermantasyonu
Paslanmaz çelik gibi tesirsiz maddeden yapilmis kaplarda fermante edilen ve sonra olgunlasma süresi için mese fiçilara konan beyaz saraplar için kullanilan bir terim. Bu saraplar fiçida yillanan saraplara oranla daha yumusak olurlar.
Fiçi yillanmasi
Paslanmaz çelik gibi tesirsiz maddeden yapilmis kaplarda fermante edilen ve sonra olgunlasma süresi için mese fiçilara konan beyaz saraplar için kullanilan bir terim. Bu terim ayni zamanda fiçi içinde fermante edilen saraplarin olgunlasma süresi için de kullanilir.


G-I


Genç (primeur) sarap


Üzümün birincil (primeur) aromalarini kaybetmeyecegi özel bir yöntem ile üretilip hemen siselenen ve fazla bekletilmeden tüketilmeleri gereken saraplardir.
Gövde
Bir sarabin damakta biraktigi dolgunluk hissi. Alkol orani ve ekstersi yüksek olan saraplar saglam gövdeli ya da dolgun olarak tanimlanirlar.
Gözyasi
Bkz. Bacak.
Güçlendirilmis sarap
Içine alkol eklenmis sarap.
Ince
Içerdigi maddelerin eksik oldugu saraplar.


K


Kabuk temasi


Üzüm suyunun ,üzüm kabuklari ile temasda oldugu süreç,kirmizi sarapta,bu süreç boyunca sarap renk, tanen ve diger maddeleri emer, genellikle beyaz sarap üretiminde kullanilmaz, fakat bazen sarabin aromatik özelligini daha belirgin hale getirmak için kullanilir.
Karakter
Güçlü olduklari görüntüsü veren, bütünlük tasiyan saraplara verilen antropomorfik bir özellik.
Karisim
Farkli üzüm türlerinden elde edilen iki veya daha fazla sarabi karistirmak ( ayni zamanda farkli baglara, farkli bölgelere veya farkli mahsüllere ait saraplar için de kullanilir), farkli üzüm türlerinin sirasindan elde edilen saraba kariçim denir.
Kav
Saraplarin bekletildikleri mahzene verilen ad.
Klon
Digerleri ile karsilastirildiginda kendine ait özellikleri bulunan bir alt üzüm türü.
Kisalik
Bir sarap yutulduktan (ya da tükürüldükten) sonra agizda biraktigi tadin kalici olmamasi ve bir iki saniye icinde kaybolmasi halinde, o sarabin kisa oldugu söylenebilir. Tanenin agizda biraktigi burukluk, agizda kalicilik kavraminda dikkate alinmaz.
Kompleks
Basit olmayan. Bu saraplarin çok fazla aroma ve tadlari vardir, sarap içindeki gelisim ve degisim önemlidir.
Konsantre
Aroma ve tatlari yogun olan saraplar için kullanilir.
Kupaj
Farkli özellikteki küvlerin veya fiçilarin saraplarinin harmanlanmasi islemidir. Bu islemde, baglarin farkli kisimlarinda elde edilen saraplarin, degisik yillarin, degisik islemlerden geçmis ayri karaterde saraplarin ya da farkli sepajlarin birbiri ile harmanlanmasi yolu ile, daha kaliteli saraplarin üretilmesi hedeflenir.


L-M-O-P-R


Likör sarap


Alkol eklenerek fermentasyonlari durdurulmus saraplardir. Bu nedenle alkol oranlari yüksektir. Porto ve Jerez, dünyanin en ünlü likör saraplari olarak bilinirler.
Magnum
1,5 litre (normal bir sarap sisesinin iki kati) hacmindeki siselere verilen addir.
Malolaktik fermantasyon
Malik asidin dogal bir sekilde, sarabin genel asidite oranini yumusatan laktik aside dönüsmesi, beyaz sarap üretiminde kullanilan tercihi bir içlem.
Maya
Üzüm suyunun saraba dönüsmesini saglayan tek hücreli mekanizmalar.
Mayse
Sirali cibreye verilen addir.
Oksidasyon
Fazla oksijene maruz kalmaktan dolayi olusan sarap hatasidir. Bu tür saraplar "oksidize" olarak tanimlanirlar.
Önoloji
Saraplarla ilgilenen bilim dalidir.
Parlak
Özellikleri duyular tarafindan güçlü bir sekilde fark edilen saraplar için kullanilir. Bir sarap görünüsü olarak parlak olabilir veya aroma ve tadi parlak olabilir, her iki sekilde de bunun tersi donuktur.
Posa
Kirmizi sarabin dibinde sarap olgunlasirken olusan kati artik.
Rizerva / Reserv / Reserva (Italya / Fransa / Ispanya)
Daha fazla yillanmis veya normaline göre daha üstün kaliteli sarap.


S-T


Sek


Tatliliklari pek fazla algilanamayan saraplardir. Genellikle, seker oranlari 0-4 g/1 olsa da, asiditelerine göre, bu oran 10 g/1'ye kadar çikabilir.
Sepaj
Fransizca'da sarabin yapiminda kullanilmis üzüm çesidi anlaminda kullanilmis bir sözcüktür. "Sepaj sarap" ise varietal de denilen, agirlikli olarak tek bir üzüm çesidinden yapilan saraba verilen addir.
Sise yillanmasi
Sarabin siselendikten sonra olgunlasmasi. Çogu saraplar, satisa sunulmadan önce, kisa bir süre sisede bekletilirler. Iyi saraplarin misteri tarafindan da satin alindiktan sonra bir süre bekletilmesi gerekir.
Tad bilesenleri
Saraplarin aroma ve tadlarinda sorumlu, üzümlerde bulunan organik maddeler.
Tanen
Üzüm kabuklarinda, çekirdeklerinde ve saplarinda bulunan ve agizda burukluk hissi uyandiran maddedir. Kirmizi saraplarda daha çok bulunan tanenler, bu saraplarin gövdesine katkida bulunurlar ve ayni zamanda yillanmalarinda önemli bir rol oynarlar. Saraba tanen, üzüm disinda, yillandirildigi fiçidan da geçebilir.
Tortu
Fermantasyon sonrasinda beyaz sarabin dibinde biriken üzüm artiklari ve ölü maya hücreleri.


U-V


Üzümler


Bir sarap yutulduktan ( ya da tükürüldükten) sonra agizda biraktigi tadin etkinligi ve kaliciligidir. Tanenin agizda birakmis oldugu burukluk, uzunluga dahil degildir.
Varietal
Bkz. Sepaj.
Vin de pays
Fransizca'da yöre sarabi anlamina geliyor. Yasal olarak, AOC saraplarindan daha alt seviyede olan Fransiz saraplari kategorisi.
Vinifikasyon
Üzüm suyunu saraba dönüçtürme islemi.
Vintage
Birden fazla anlama sahip olan bir terimdir. Bagbozumu anlaminda kullanildigi gibi, üzümlerin toplanip sarap üretimine baslanan yil anlaminda da kullanilir. Kimi zamanda, sampanya da oldugu gibi, bir sarabin tek bir yilin ürünü oldugunu anlatir.
Vitikültür
Bagcilik bilimi ve uygulamasina verilen addir.Baglarin bulunduiu iklim ve toprak kosullari, üzüm çesidinin seçimi, baglarin tesis edilmesi, asilama, hastaliklar ve daha pek çok konu ile ilgilenen bir bilim dalidir.
Vitis Vinifera
Dünyanin çogu sarap üzümlerinin ait oldugu tür.


Y


Yari-sek


Çok hafif tatli olan saraplar için kullanilan terim.
Yari tatli
Yari sekten daha tatli olan, fakat tam anlamda tatli olmayan saraplar için kullanilan terim.
Yeni dünya
Avrupa'nin disinda sarap üreten ülkelere verilen genel yerilen isim.
Yeni mese
Hem yeni olan meseler (ayni zamanda birinci yil meçesi olarak da adlandirilir) bir ve dört sene boyunca kullanilmis fiçilari ifade eden belirsiz bir terim.
Yumusama
kabuk taneleri, tanen ve diger maddelerin çözülmesi için kirmizi üzümleri kendi sularina batirma islemi. Terim genellikle deri ve üzüm suyunun etkilesimde bulundugu bütün süreç için, fermantasyon dönemi dahil olamak üzere kulanilir.
Yuvarlaklik
Çogunlukla dengeli, taneni, asiditesi ya da seker orani ön plana çikmayan saraplar için kullanilan bir terimdir.

