Sponsorlu Bağlantılar Çevre Sorunları Ve Jeofizik Nedir? konusu Çevre Sorunları Ve Jeofizik Nedir? Bilindiği gibi, jeofizik yöntemler 20. yüzyılın başlarından beri maden, yeraltısuyu ve petrol aramaları ile deprem araştırmalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Jeofiziğin bu uygulama alanına, 1950'lerden sonra büyük mühendislik yapılarının (baraj, çok katlı binalar, santraller, otoyollar vb.) kurulması ile zemin-mühendislik yapısı ilişkisinin saptanması ve zeminin jeolojik yapısının ortaya konmasını kapsayan mühendislik jeofiziği eklenmiştir. Mühendislik jeofiziği, mühendislik sorunlarının çözümüne yönelik jeofizik mühendisliği uygulamaları olarak da tanımlanabilir. Bilindiği gibi, çevre kirliliği; hava, toprak ve suyun fiziksel, kimyasal veya biyolojik olarak kirlenmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Çevre kirliliği, bu açıdan sanayileşme olayından sonra ortaya çıkan bir sorundur. Bu nedenle de çevre sorunlarına çözüm arayışları Dünya'da ve Türkiye'de oldukça yeni bir olaydır. Son 25 yıla kadar bu süreci uzatmak mümkünse de, 1980'lerden sonra tüm dünyanın bu sorunla ve çözümüyle ilgilenmeye başladığı söylenebilir. Jeofizik yöntemlerle çevre sorunlarının çözümüne yönelik çalışmaların, 'Çevre Jeofiziği' olarak ortaya çıkması da son yıllara rastlamaktadır. Tatlı-tuzlu su ayrımı gibi çevre sorunu olarak da görülen yeraltısuyu sorunun çözümüne yönelik çalışmalar, doğru akım özdirenç (DC rezistivite) ve daha sonraları özdirenç-Etkisel Kutup-laşma (IP) yömtemleri ile yürütülmüş fakat 'çevre jeofiziği' olarak değil hidrojeoloji sorunlarının çözümü olarak görülmüştür. Bu nedenle 'çevre jeofiziği' yeni bir jeofizik dalı gibi ortaya konmuştur. 1990'lı yıllarda, çevre jeofiziği konusundaki bilgi birikimi oldukça yoğunlaşmış olup jeofizik literatürüne girmiştir. Çevre jeofiziği konuları içinde, izleyen genel sorunların çözümüne yönelik çalışmalar sıralanabilir. 1-Yeraltısuyu aramaları, 2-Tatlı-tuzlu su bölgelerinin sınırlarının belirlenmesi, 3-Yeraltısuyu kirliliğinin saptanması, 4-Yeraltı atıksu depolama bölgelerinin saptanması, 5-Baraj ve göl kaçaklarının belirlenmesi, 6-Yeraltı boşluklarının saptanması, 7-Kimyasal atık bölgelerinin saptanması, 8-Evsel atık bölgelerinin saptanması, 9-Çeşitli jeoteknik haritaların hazırlanması, Bu çalışmalara bir kısım özel çevre sorunlarını (Petrol ve doğal gaz boru hatlarından sızıntıların neden olduğu kirlilik gibi) ve bunların çözümlerini eklemek de mümkündür. Çevre sorununa bağlı olarak çözüm için jeofizik yöntemlerden bir veya birkaçı uygulanabilmektedir. UYGULAMA ALANLARI Jeofizik ölçünler veya ölçmeler aşağıdakilerin araştırmasına yardımcı olabilir. 1. Ortaya çıkan toprak dolgularının veya tehlikeli atık yerleRin etrafında ve altındaki zeminin jeolojik ve hidrolojik aktif yapıları. Yeni yerlerin seçimi için jeolojik engeller. 2. Atık yığınlarının uzanımı ve içerikleri. Basit kütleler. 3. Kirletilmiş atık suların, sızıntıların ve atmosfer kirliliklerinin akışı Jeofizik yöntemlerle tektonik tabakalaşma ve aktif hidrolojik yapı ve doku gibi ve diğer birçok hallerin kimliği saptanabilir. Bu yöntemlerle yeraltında jeolojik engellerle korunarak saklanmış bozulmuş, kirlenmiş yersuları kontrol edilebilir. Tehlikeli arazi dolgularının tam doğru uzanımlarını ve atık yerlerini bilmek, herhangi bir risk tahmini için gereklidir. Birçok yerlerde Jeofizikçiler kalın kaplama altındaki gibi kirletilmiş sahaların sınırlarını bulabilirler. Yerli ve bazı endüstriyel atığın beklenmeyen fiziksel tek çeşitliliği ayrıca detayda arazi dolgularının altının araştırılmasına izin vermektedir. Jeofizikçiler yukarıdan kirletilmiş materyallerin akıcı olmayan varlığına izin veren gömülü atığın fiziksel özelliklerini daha iyi işleyebilirler. Kirletilmiş zemin suyunun yeraltında izlediği yolların aranması jeofiziksel araştırmanın diğer değerli alanıdır. Bu yinede, zeminin fiziksel özelliklerinin önemli değişiklikleri üzerine dayanır. Arazi dolumları ve yığınlarından beri birçok atmosfer kirliliği ve sızıntılar tuzludur, çözülebilir, kirliliklerin yüklerini taşıyan birçok atıksu jeofizikçiler tarafından araştırılabilir. Fakat organik sıvıların,örneğin sıvı hidrokarbonların, konsantrasyon-larının varlığı zayıflayabilir. Tehlikeli yerler üzerinde jeofiziksel ölçümlerin diğer pozitif etkisi çalışan personelin endüstriyel güvenliğidir. Jeofiziğin akıcı ve yıkıcı olmamasından dolayı doğal ve yapay tıkanmalar eksiksiz kalır. Toksik gazlar veya sıvılar kaçamaz ve sağlık tehlikesi düşer. Tablo Çevre Jeofiziği Uygulamaları Yöntemler Uygulama sahası Jeoloji Toprak Atıksu Notlar Dolgu Manyetik (+) + - Sınırlı derinlik sokulumu Jeoelektrik haritalama (+) + (+) Borular tarafından karıştırılan Jeoelektrik sondaj + + + Borular tarafından karıştırılan Akım polarizasyonu (+) (+) (+) Araştırma gereği Doğal potansiyel (+) (+) (+) Araştırma gereği EM yöntemler + + + EM, VLF, TDEM Graund radar (+) + (+) Kuru zemin gereği Sismik kırılma + (+) - - Sismik yansıma + - - Pahalı + uygulanabilir, (+) sınırlı uygulanabilir, - uygulanamaz. Jeofizikçilerin başarılı ve az masraflı uygulamaları bilginin bir optimumunu çıkarmak için doğru metodları birleştirmekle görevli jeofizikçinin ustalığına ve yerin fiziksel özelliklerine dayanır. Bu işlem fiziksel özellikler üzerine farklar eğer çok küçükse jeofizik yöntemleri uygulamak boşuboşunadır. İyi örnekler özgül elektrik rezistivite ve sismik hızdır. İki materyalin rezistivitelerini ayırmak için en az 30 ohm dan itibaren fark etmesi gerekmektedir; sismik hızlar 200 m/s den itibaren değişmektedir. Metal borular veya kablolar, yollar, binalar, vb. gibi yerleşim yerlerindeki tesisatların karışıklık etkisini herhangi bir ölçüm başlangıcından önce hesaba katmak gerekir. bunların bulunuşları, herhangi jeofiziksel hareketleri sınırlayabilir tesisat-larca karışmadan kalan metodların uygulamalarını isteyebilir. Bundan dolayı arazi üzerine bir kablo veya boru - dedektörü ile öncelikle gitmek tavsiye edilebilir. Bazı uzmanlar el - yapı etkiler görülmeyebilir; yüksek voltaj güç hatlarının indüksiyonu yüzlerce metre uzakta üzerine elektromanyetik ölçümleri etkiyecektir.