Yas tutma hastalığı nedir?
Yas, sevilen birinin ölümünden sonra gösterilen duygusal reaksiyondur. Her birey üzüntüsünü farklı şekillerde dışa vurur, fakat yasın her biri belli tutumlarla tanımlanan belirli evreleri vardır.
Yas evreleri ve yas belirtileri
- Yas tutmanın üç günden üç aya kadar sürebilen ilk evresinde genellikle uyuşukluk ve ölümü kabullenmekten kaçınma hissi vardır.
- Bu duygular kaybı ve kayıp nedeni ile duyulan acıyı itiraf etme ve dolayısıyla kabullenme karşısındaki savunma mekanizmalarıdır.
- Bu süreçte ölüm gerçekliği genellikle tamamen içe işlemez ve çoğu kişi ölen hala hayattaymış gibi davranmaya devam eder. Kaybedilen kişinin görüldüğü veya hissedildiği halüsinasyonlar yas tutanlarda yaygın bir deneyimdir. Bu his bazıları için oldukça rahatlatıcı olur iken, diğerlerini rahatsız edebilir.
- Uyuşukluk kaybolurken depresif hastalığa (depresyon) dönüşebilen kaygı, kızgınlık ve umutsuzluk duyguları bastırabilir. Gastrointestinal bozukluklar, uykusuzluk, halsizlik, ajitasyon ve göz yaşlarına boğulmak da yaygındır.
- Yavaş yavaş, genellikle iki yıl içinde yas tutan kişi kaybettiği kişinin yokluğuna alışır ve geleceğe daha olumlu bakmaya başlar. Bu süreç heyecan ve ilgi süreçleri ile dönüşümlü olarak acı ve umutsuzluk süreçlerini içerebilir.
Yas tutma tedavi edilir mi?
Yas tutan kişinin ihtiyaçlarını çoğunlukla aile ve arkadaşları destekler. Bazen dışarıdan yardım almak gerekir ve bu yardım bir sosyal hizmet görevlisi, evi ziyaret eden bir sağlık çalışanı, din görevlisi veya yardımlaşma grubu tarafından sağlanabilir. Bazen yas tutan kişilerde depresyon, umursamazlık ve uyuşukluk iyileşmeyi engeller ise uzman danışmanlık, psikoterapi veya psikiyatrik tedavi gerekli olabilir.
Yas tutma süreci nasıl daha kolay geçer?
İnsanlar bir sevdiğini kaybettiğinde belli bir süre yas süreci yaşarlar. Bu süreçte kendisine destek olabilecek yas tutan kişinin daha rahat konuşabileceği bir kişi oldukça yararlıdır.
- Kaybedilen kişi aileden biri ise evdeki her bireyde farklı tepkiler görülebilir. Bu nedenle bir bireyin diğer birey ile duygularını paylaşabilmesi oldukça zor olabilir. Bu gibi durumlarda yanınızdaki diğer bireylere karşı güçlü görünme, onları üzmek istememe gibi nedenler kişilerin birbirleri ile konuşabilmesini engeller. Böyle bir durumda aile bireyleri ile konuşmaktan kaçınmamak ve kaybettiğiniz kişi hakkında istediklerinizi paylaşmak daha iyi gelebilir. Bu gibi durumlarda arkadaşlarınızın size aramasını, sizinle ilgilenmesini engellememek de faydalı olur.
- Daha önce bir sevdiğini kaybetmiş kişi ile konuşmak hem size hemde ona iyi gelir.
- Yaşadığınız duygu ve tepkileri kabullenmeye çalışın, mümkün olduğunca bunları ifade etmeniz de yararlı olacaktır. Kendinize yas tutmak için izin verin ve yas tutmayı engellemeye çalışmayın.
- Yas tutma sürecinin uzun bir süreç olduğunu kabul edin, acele ederek bir an önce bu durumdan kurtulmaya çalışmayın ama yas süreci hiç geçmeyecek de zannetmeyin, sabırlı olun.
- Yas sürecinde ağlamaktan çekinmeyin, bak ne kadar güçlü hiç ağlamadı gibi sözleri de dikkate almayın. Ağlamak doğal bir davranıştır ve rahatlamayı sağlar, baş ağrısını azaltır.
- Konuşmak hoşunuza gitmiyor veya konuşmak zor geliyor ise duygularınızı yazarak ya da resimler çizerek anlatmaya çalışın.
- Yıl dönümleri, özel günler, bayramlar sizin için üzücü olabilir, bu durumlara hazırlıklı olmaya çalışın.
- Sevdiğiniz kişi yaşarken onunla yapmak istediğiniz ama yapamadığınız şeyler için kendinizi affedin ve artık üzmeyin.
- Cenaze, dua, mezarlığa gitmek zor gelse de acınızı yaşamanızı ve ifade etmenizi sağlar. Diğer insanların desteğini, yalnız olmadığınızı görmek size iyi gelebilir.
- Yavaş yavaş okul, iş yaşamı gibi günlük aktivitelerinize geri dönün. Bunları yapmak da zorlanıyorsanız kendinize bir program hazırlayın ve bu programa uymaya çalışın.
- Sosyal aktivitelerden uzaklaşmayın, yapabildiğiniz kadarı ile müzik dinlemeye çalışın, yürüyüş yapın, arkadaşlarınız ile görüşün.
- Fiziksel ihtiyaçlarınızı (yemek, uyku, dinlenme, yürüyüş, sağlık gibi) özen göstermeye çalışın. Sağlıklı beslenin, düzenli yürüyüş yapın.
- Acı ile baş etmek için kesinlikle anlık rahatlama sağlayan (alkol, sigara, madde gibi) alışkanlıklar edinmekten kaçının.
- Duygularınızı hafife almayın, yok saymayın, unutmak için kendinize derslere, işlere vermeyin ve kendinizi çok fazla yormayın, size yardım etmek isteyen çevrenize kötü davranıp kendinizden uzaklaştırmayın.
Psikolojik hastalıklar ile ilgili benzer sağlık yazıları
- Anoreksiya nedenleri, belirtileri ve tedavisi
- Uyku bozuklukları nedenleri, belirtileri ve tedavisi
- Madde bağımlılığı nedir ve neden olur
- Şizofreni nedenleri, belirtileri ve tedavisi
- Ergenlerde depresyon nedenleri, belirtileri ve tedavisi
- Panik atak nedenleri, belirtileri ve tedavisi
- Takıntı hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi