Crohn hastalığı enflamatuvar bir bağırsak hastalığıdır (IBD). Sindirim sisteminizin iç kısmının iltihaplanmasına sebep olur ve karında ağrı, ciddi ishal ve hatta beslenememeye sebep olabilir. Crohn hastalığının sebep olduğu iltihap genellikle etkilenen bağırsak dokusunun alt kısımlarına yayılır.
Crohn hastalığı iltihabı farklı kişilerde, farklı alanlarda görülebilmektedir. Bazı insanların sadece ince bağırsağı etkilenir. Diğerlerinde ise kolon (kalın bağırsağın parçası) ile sınırlı kalabilir. Crohn hastalığından etkilenen en yaygın alanlar ince bağırsağın (ileum) son kısmı ve kolondur. İltihaplanma yaraya yol açabilir veya iltihap bağırsak duvarı (fistül) yoluyla bağırsak duvarının tamamına yayılabilmektedir.
Hastalık aktif olduğu zamanlarda bulgu ve semptomlar şunlardır:
- İshal:Crohn hastalığında ortaya çıkan iltihap, bağırsağın etkilenen bölgelerindeki hücrelerin, büyük oranda su ve tuz miktarının salgılanmasına neden olmaktadır. Kolon bu aşırı sıvıyı tamamen absorbe edemediğinden, ishal gelişir.
- Karın ağrısı ve kramp:Enflamasyon ve ülser, bağırsak duvarlarının kısımlarında şişmelere yol açar ve sonunda yara dokusu kalınlaşmasına neden olur. Sindirim sistemi yoluyla normal hareketlerin içeriğinin etkilenmesi ağrılara ve kramplara yol açmaktadır. Hafif Crohn hastalığında, genellikle bağırsak rahatsızlığı orta şiddette olmaktadır, ancak daha ciddi vakalarda, ağrı şiddetli olabilmekte ve kusma ve bulantı eşlik edebilmektedir.
- Dışkıda kan: Sindirim sistemi yoluyla hareket eden gıdalar, iltihaplı dokularda kanamaya neden olabilmekte veya bağırsakların ayrıca kanamalarına neden olabilmektedir.
- Ülser: Crohn hastalığı bağırsağın yüzeyinde küçük yaralanmalara neden olabilir, derine nüfuz etmiş olan büyük bağırsak duvarlarının yaralanmaları gelişebilir. Ayrıca ağzınızda da aft tarzı, ülser gelişimi olabilmektedir.
- İştahta azalma ve kilo kaybı: Karın ağrısı, kramp ve bağırsak duvarında iltihaplanma, iştahsızlık ve gıdaların sindirimi ve emilimini etkileyebilecek reaksiyonlara neden olabilmektedir.
Şiddetli Crohn hastalığı olan kişilerde şunlar görülebilir:
- Ateş
- Yorgunluk
- Artrit
- Göz iltihabı
- Ağız yaraları
- Cilt hastalıkları
- Karaciğer veya safra kanallarında enflamasyon
Crohn Hastalığından Kimler Etkilenir?
Her yaş grubunda olmasına rağmen, sıklıkla 16-40 yaş arasında görülür. Kuzey Avrupa ve kuzey Amerika ikliminde yaşayanlarda sık görülür. Kadınları ve erkekleri eşit etkiler. Ailesel yatkınlık (kalıtsal) olabilir.
Crohn hastalığı, diğer bir iltihabi bağırsak (barsak) hastalığı olan ülseratif kolit hastalığına çok benzer özellikler gösterir. Fakat bu iki hastalığı birbirinden ayıran iki önemli özellik vardır.
- Ülseratif kolit hastalığı sadece kalın bağırsakta (kolon ve rektum) görülürken, Crohn hastalığı ağızdan makattan (anüse) kadar her bölgede oluşabilir.
- Ülseratif kolit hastalığında sadece kalın bağırsağın (kolon ve rektum) içini örten yüzeysel tabaka (mukoza ve submukoza) hasta iken, Crohn hastalığında sadece yüzeysel tabakası değil, bağırsağın tüm katları hastadır.
Bağırsakların dinlenmesi ve hastanın yeterli ve dengeli beslenebilmesini sağlamak için parenteral veya enteral beslenme uygulanır.Semptomları düzelmeye başlayan hastalarda oral beslenmeye geçilir.Genel olarak;yüksek enerjili,bol proteinli,az posalı ,az yağlı,vitamin ve minerallerden zengin diyet verilir.Eğer jejenum tutulmuşsa laktoz intoleransı görüleceğinden süt ve süt ürünleri verilmez.İnce bağırsak tutulmuşsa yağ malabsorbsiyonu olacağından diyet yağı azaltılır,orta zincirli yağ asitleri verilir.
Çocuklarda Ve Ergenlik Çağında Crohn Hastalığı
İnflamatuvar (iltihabi) bağırsak hastalığı çocuklarda ve ergenlik döneminde büyümeyi engelleyebilir. Ergenliğe geçiş dönemi gecikebilir. Bu durum bağırsaktaki inflamasyonun (iltihabın) tedavi edilmesi ile düzelir.
Çocukluk ve ergenlik çağında, hastalığın sistemik (bağırsak sistemi dışında – ekstraintestinal) bulguları, bağırsak bulgularından daha ön planda olabilir. Bu nedenle çocukluk döneminde gelişme geriliği, yorgunluk, halsizlik, güçsüzlük, iştahsızlık, ateş, kilo alamama şikayetlerinde akla iltihabi bağırsak hastalığı gelmelidir.
Gebelikte Crohn Hastalığı
Crohn hastalığında, kadın doğurganlığı hakkındaki soruların yanıtı net değildir.Hastalığın aktif dönemlerinde ve büyük ameliyatlardan sonra doğurganlıkta sıklıkla azalma gözlenir. Aktif dönemlerde görülebilen aşırı ve hızlı kilo kaybı amenoreye (adet görememe) sebep olabilir. Hastalığın çok şiddetli olduğu dönemlerde, hamileliğin en uygun koşullar sağlanana dek ertelenmesi önerilir, varsa ameliyat yaralarının iyileşmesi ve hastalığın aktif dönemden çıkması beklenir.
Hamilelik boyunca inflamatuar barsak hastalığı tedavisinde kullanılan ilaçlar bebeğe zarar verir mi?
Her hamile gebelikte ilaç almaktan çekinir ve çekinmesi de doğaldır. Ancak İBH hastalarında hastalığın aktif olması, ilaç yan etkilerinden daha çok bebeğe zarar verebileceğinden hamilelik sırasında ilaç kullanımını gerekebilir.. Uygun bir şekilde tedavi edilmez ise inflamatuvar barsak hastalıkları hem bebeğe hem de anneye ilaç tedavisinden daha çok zarar verdiği de unutulmamalıdır.