Kütüphanelerin raflarını dolduran eserler arasından bazılarını seçtiğimiz zaman, bu seçtiğimiz kitaplar arasından da unutulmaktan kurtarmak isteyecekleriniz olursa, ikinci bir defa, seçmeniz lâzım gelecek. Birinci, içinde tanımadığımız bir halk yığını arasından kendimize yoldaş ayırmaktan ibarettir. İyi ama bu kadar kâfi değil. Bu yoldaşlar arasından şimdi de çok nadir olan dostlarımızı, terk etmeyeceğinizi, tekrar okuyacaklarınızı, hayatın her döneminde daha iyi anlayacağınız eserleri
Kütüphanelerin raflarını dolduran eserler arasından bazılarını seçtiğimiz zaman, bu seçtiğimiz kitaplar arasından da unutulmaktan kurtarmak isteyecekleriniz olursa, ikinci bir defa, seçmeniz lâzım gelecek.
Birinci, içinde tanımadığımız bir halk yığını arasından kendimize yoldaş ayırmaktan ibarettir. İyi ama bu kadar kâfi değil. Bu yoldaşlar arasından şimdi de çok nadir olan dostlarımızı, terk etmeyeceğinizi, tekrar okuyacaklarınızı, hayatın her döneminde daha iyi anlayacağınız eserleri ayırmanız lâzım.
Geçen yüzyılın bir muharriri, bir tek eserle şöhret bulan bir edibi, bize bu ciddî imtihanı şöyle anlatıyor:
Bir gün, diyor Dominique romanın kahramanı, kütüphanemden hepsi çağdaş muharririere ait birçok kitap aldım ve gelecek nesillerin herhalde yüzyılın sonundan önce yapacağı gibi, ben de bu kitapların her birine, ne kadar ömrü olduğunu ve ne dereceye kadar fayda sağladığını sordum. Gördüm ki, bunlardan pek azı lüzumlu kitaplardı.
Bu muhabirlerden çoğu, çağdaşlarını eğlendirmekten başka bir şey yapmamışlar, beğenilmekten ve unutulmaktan başka bir netice elde edememişler. Bazıları ise faydalı görünmek için sahte bir gayret sarf etmişler, ki istikbâl bu hususta karanını verecektir. Pek azı, hem de beni korkutacak kadar az kitap, yeri doldurulamayacak, ancak taklit edilebilecek değerde idi. Bunlar yazılmamış olsa idi yerlerinde boşluk olacağı muhakkaktı.
Okumak seçmektir;
yahut, isterseniz, okumak ayırmaktır, diyelim. Her yıl çıkan ve kitapların vitrinlerini dolduran ciltler arasından bizi ilgilendirecek olanlarını, benliğimize uygun olanlarını ve bilgimizi artıracak kitapları seçmek, dostlarımız olacak eserleri ayırmak ve sonra, bu dostlarımızın şu veya bu bölümünü diğerlerinden ayırarak, ihtiva ettikleri gerçekleri daha iyi hazmedebilmek için onları seve seve tekrar okumak Daha ileriye gideceğim, okumak, bize bir bölümün önünü, balını veren bir sayfayı seçmektir, diyeceğim. Tekrar tekrar okuyacağımız, hatta ezberleyeceğimiz bir sayfa
Nihayet, okumak, bir cümleyi, bir mısraı, bir metni;
sade ve yegâne olan, bir ehramın zirvesini teşkil eden, imbikten geçenlerin en süzülmüşü, özü olan bir şeyi bellemektir. Bu suretle, kalenin anahtarını, elde ettik demektir, çünkü dâima aklımızda duran bu biricik cümle sayesinde içinde bulunduğu bütün bölümü, bu bölüm sayesinde bütün kitabı hatırlayabiliriz, ikinci derecede olan unsurları ayırmak suretiyle birer hükümdar vaziyetinde olacağız; çünkü yalnız önemli olan unsuru muhafaza edeceğiz. Yani, bir yığın halindeki kütleye hâkim olacağız. Bana, İyi ama nasıl seçmeli? Seçerken nasıl bir kılavuzu takip etmeli? diyeceksiniz.
İşte size seçmek hususunda bir kaide vermenin sırası geldi. Alelade bir takım manalara yol açmasaydı, seçim tekniği tabirini kullanacaktım Bu kaidelerden birincisi menfîdir, diğeri müspet.
Birinci kaideyi şu kelimelerle özetleyeceğim:
Daha henüz yeni çıkmış eserleri okuma. Bırak, en büyük ayırıcı olan zaman, sessizce vazifesini yapsın. Klâsik bir eser nedir? Hâlâ basılan ve her basıldığında yeniden intişar eden, yani, durumdan intişar eden bir kitaptır. Öyle ise, madem ki az vaktin var, bu tecrübeden geçen kitapları oku, -hiç olmazsa intişar ettikleri üç yıl olsun. Sonra otuz yıl evvel intişar (yayınlanan) edenleri; sonra üç yüz yıl evvelkileri. Ve sonra üç bin yıl evvelkileri.
İkinci kaide şu olacak:
Sana heyecan veren kitaplardan başka bir şey okuma! Bunu biraz açıklayalım: iki türlü heyecan vardır. Duyularımızı harekete getiren ve tamamıyla sathî olan bir heyecan vardır, ondan bahsetmiyorum. Çünkü, ben bunun hayvanî ve asabî bir heyecan olduğuna inanıyorum. Bir polis romanı, bir melodram bizi bu şekilde heyecanlandırabilir. Fakat, bir başka heyecan daha var; benliğimizle öğreneceğimiz şey arasında uzlaşma olduğunu gösteren, daha derin bir heyecan istidadı meydana çıkaran şey heyecandır.Bu heyecan, ruhun derinliklerine kadar nüfuz eder. Onu sarsar.
Ona der ki:
İşte sevdiğin şeyiÖyle ise, kendimizi zevklerimize, fakat gerçek zevklerimize kaptırmaktan korkmayalım. En güzel kitapları, en güzel kitapların en güzel sayfalarını, bu en güzel sayfaların da en güzel satırlarını seçelim. Bana, bu metodun çok egoistçe olduğunu söyleyebilirsiniz. Fakat, bu işte egoizm hakikî bir metottur. Ben, ancak kendi varlığımla mevcut olan bir şeye cevap verenleri anlattım.
Hoşuma giden bir sayfa keşfedince, kendi kendimize şunu söyleriz:
İşte benim düşündüğüm, işte ben de böyle yazmak isterdim. Yazamadımsa, buna kudretim olmadığı içindir.Seçme usulüne dayanan bu düstur, bize âdeta bir muafız alayı; dostumuz olan kitaplardan müteşekkil bir küçük yaran meclisi vücuda getirmemizi sağlayacaktır. Bu dost kitapları iyice saklayalım, bir yere kapayalım, ciltletelim. En iyi ahbabımıza bile okumak için vermeyelim. Sorbonne Üniversitesinde ilk dersini veren bir kütüphane mütehassısı şöyle demiş: Ödünç alınan kitaplar, vaktiyle şundan bundan ödünç alınmıştır. Eğer bu, seçilmiş kitaplar İçin, bu kadar sıkı tedbir alırsanız, buna mukabil, harcıâlem kitaplar için istediğiniz kadar cömert davranabilirsiniz. Bu çeşit kitapları ödünç veriniz. Hem de bazen iade ettiklerini görmek ümidiyle!
Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)