13.11.2002 - 01:00 | Son Güncelleme: 13.11.2002 - 01:00
1958den Baas rejimine kadar Irak
General Kasım Kürtler ve komünistler başta olmak üzre radikal muhalefet çevrelerini birleştirerek bağımsız bir Irak kimliği kurmak istiyordu. Bu seretle Irakın bütünlüğü korunmuş olacaktı. Halbuki yardımcısı General Arif Arapların birleşmesini savunan bir politikadan yanaydı ve Birleşik Arap Cumhuriyeti ile (Mısır ve Suriyenin kurmuş oldukları) birleşmeden yana idi.
General Kasım Kürtler ve komünistler başta olmak üzre radikal muhalefet çevrelerini birleştirerek bağımsız bir Irak kimliği kurmak istiyordu. Bu seretle Irakın bütünlüğü korunmuş olacaktı. Halbuki yardımcısı General Arif Arapların birleşmesini savunan bir politikadan yanaydı ve Birleşik Arap Cumhuriyeti ile (Mısır ve Suriyenin kurmuş oldukları) birleşmeden yana idi. Çok geçmeden yönetimden uzaklaştırıldı. Kasım başlangıçta halk tarafından destekleniyordu. 1961den sonra bu destek azaldı, Kürtler ayaklandı, ordu içinde bir çok hizip ortaya çıktı. Kuveyte yönelip tehditler ve yabancı petrol şirketlerinin denetimini ağırlaştırma hareketleri İngiltere ile Arap ülkelerinin Kasıma karşı çıkmalarına yol açtı. Arap Sosyalist Baas partisinin Irak kolu ile işbirliği yapan ordu içindeki bir hizip Şubat 1961de yönetimi ele geçirdi ve Kasımı öldürdü. 1961-68 dönemine askeri darbeler dönemi diyebiliriz. Darbeciler, yönetimi Baas Partisine bırakıp kendileri perde arkasına geçmeyi tercih ettiler. Devlet Başkanlığına Abdülselam Arif Başbakanlığa Albay Ahmet Hasan el-Bekr getirildi. Yasama ve yürütme yetkilerini sivil ve askeri liderlerden oluşan Ulusal Devrimci Komuta Konseyi (UDKK) kullanmaya başladı. Baas Partisi temel hedeflere ulaşmak için bir geçiş programı uygulamaya başladı fakat liderler aralarında bölündüler. Yetkileri azaltılmış olan Başkan Arif bu durumdan yararlandı. Kasım 1963te ordudan aldığı destekle Baasçıları tasfiye etti. Bankalar ve çeşitli sanayiler hızla devletleştirilerek bir kalkınma programı uygulanmaya konuldu. Fakat ekonomi giderek bozuluyordu. Bunun üzerine Arif sivil yönetime geçme hazırlıklarına başladı. Eylül 1965te Abdurrahman el Bazazı Başbakan yaptı. Bazaz özel kesime de yer veren dengeli bir politika uygulamaya başladı, ordunun yönetimdeki rolünü de azaltmaya çalıştı. Arif Nisan 1966da bir helikopter kazasında ölünce devlet başkanlığına büyük kardeşi Abdurrahman Arif getirildi. Bir kaç ay sonra subaylar Bazazı istifaya zorlayıp yönetimi tekrar ordunun eline geçirdiler. Yoğun hizip çatışmaları ile hükümet durmadan el değiştirdi. 1967de Arap ülkeleri İsraile yenildiler. Karışıklıklar arttı. Ebu Bekir Baasçıları toparladı ve Arife bir koalisyon hükümeti kurarak seçime gidilmesini önerdi. Arif bunu kabul etmedi. Ordudaki hizipler ise Baas partisi ile işbirliğine gittiler. El Bekr iktidara gelmek için hazırlanıyordu. Nitekim darbe 17 Temmuz 1968de yapıldı. Saddam Hüseyin Baasçıları tutuyordu. Temmuz sonlarında bütün diğer hizipleri temizleyip tek başına Irakın başına geçti.