BM iklim uzmanları yaptığı açıklamada, insanlığın gezegeni ısıtan karbon emisyonlarının artışını durdurmak için üç yıldan az ve yine misyonları neredeyse yarıya indirmek için on yıldan az bir süreye sahip olduğunu söyleyerek, Dünya'da "yaşanabilir bir gelecek" sağlamak için son nefes alma yarışıyla karşı karşıya olduğu konusunda uyardı.
BM'nin Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), bu göz korkutucu görevin hala mümkün olduğunu, ancak mevcut politikaların gezegeni feci sıcaklık artışlarına doğru yönlendirdiğini açıkça belirtti.
BM başkanı Antonio Guterres, 2800 sayfalık raporun – şimdiye kadar üretilmiş küresel ısınmanın nasıl durdurulacağına dair açık ara en kapsamlı değerlendirme – “hükümetler tarafından tutulmayan bir dizi iklim vaatlerini” belgelediğini söyledi.
Guterres, "Bazı hükümet ve iş dünyası liderleri bir şey söylüyor - ama başka bir şey yapıyor. Basitçe söylemek gerekirse, yalan söylüyorlar. Ve sonuçlar felaket olacak" dedi.
Son aylarda IPCC, sera gazı emisyonlarının gezegeni nasıl ısıttığını ve bunun Dünya'daki yaşam için ne anlama geldiğini kapsayan devasa bilimsel değerlendirmeler üçlemesinin ilk iki bölümünü yayınladı.
Bu üçüncü rapor, bu konuda neler yapabileceğimizi özetlemektedir.
IPCC başkanı Hoesung Lee, "Bir yol ayrımındayız" dedi. "Şimdi aldığımız kararlar yaşanabilir bir geleceği güvence altına alabilir. Isınmayı sınırlamak için gereken araçlara ve bilgi birikimine sahibiz."
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, bu araçların "kesinlikle elimizin altında olduğunu" söyledi: "Dünya ulusları onları kullanacak kadar cesur olmalı."
IPCC, çözümlerin modern yaşamın neredeyse tüm yönlerine değindiğini, önemli yatırımlar gerektirdiğini ve "acil eylem" gerektirdiğini söyledi.
Küresel yapılacaklar listesindeki ilk madde, sera gazı emisyonlarının daha fazla artmasını durdurmaktır.
Paris Anlaşması'nın sanayi öncesi seviyelerin iki santigrat derece üzerindeki, daha az iddialı ısınma hedefini bile tutma umuduna sahip olmak için bunun 2025'ten önce yapılması gerekiyor.
Şu ana kadar 1,1 derecelik ısınma, dünya genelinde ölümcül aşırı hava koşullarında bir artışa yol açtı.
Rapor, emisyonları azaltmaya yönelik yatırımların, ısınmayı sınırlandırmamanın maliyetinden çok daha ucuz olacağını açıkça ortaya koyuyor.
Bilim insanları, 1.5C'nin üzerindeki herhangi bir artışın ekosistemlerin çökmesi ve iklim sisteminde geri dönüşü olmayan değişimlerin tetiklenmesi riski olduğu konusunda uyarıyorlar.
Rapor, bu hedefe ulaşmak için karbon emisyonlarının 2030 yılına kadar yüzde 43 ve yüzyılın ortasına kadar yüzde 84 oranında düşmesi gerektiğini söyledi.
Imperial College London'da profesör ve raporun arkasındaki çalışma grubunun eş başkanı Jim Skea, "Küresel ısınmayı 1.5C ile sınırlamak istiyorsak, şimdi ya da asla," dedi. "Tüm sektörlerde acil ve derin emisyon azaltışı olmadan, imkânsız olacak."
Bunu yapmak için dünya, aslan payına sahip olan fosil yakıtları radikal bir şekilde azaltmalıdır.
Paris hedefleri dahilinde kalmak için ulusların kömür yakmayı tamamen bırakmaları, petrol ve gaz kullanımını sırasıyla yüzde 60 ve yüzde 70 oranında azaltmaları gerektiğini söyleyen IPCC hem güneş hem de rüzgârın artık birçok yerde fosil yakıtlardan daha ucuz olduğunu kaydetti.
Ancak IPCC, emisyonları azaltmak artık yeterli değil. Atmosferdeki CO2'yi emecek teknolojilerin muazzam bir şekilde hızlandırılması gerekecek.
Hükümet politikaları, yatırımları ve yönetmelikleri emisyon kesintilerini hızlandıracak olsa da IPCC bireylerin de büyük bir fark yaratabileceğini açıkça belirtti.
Uzun mesafeli uçuşları azaltmak, bitki bazlı diyetlere, yenilenebilir enerjili binalara geçmek, 2050 yılına kadar sera gazı emisyonlarını yüzde 40 ila 70 oranında azaltabilir.
Geliri küresel olarak ilk yüzde 10'da yer alan haneler - bunların üçte ikisi gelişmiş ülkelerde - yüzde 45'e varan karbon kirliliği salıyor.
IPCC, "Yüksek sosyo-ekonomik statüye sahip bireyler, emisyonlara orantısız bir şekilde katkıda bulunur ve emisyon azaltımı için en yüksek potansiyele sahiptir" dedi.
2019 için, enerji tüketimi dahil edilirse, sanayi, insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının yüzde 34'ünü oluşturuyor; tarım, ormancılık ve arazi kullanımı yüzde 22; ulaşım yüzde 15; binalar yüzde 16; ve enerji tedarik sektörü yüzde 12.
Raporun bulguları, Kasım ayında Mısır'da COP 27'de yeniden başlayacak olan üst düzey BM siyasi müzakerelerini besleyecek.
Raporda, bu görüşmelerden ortaya çıkan son zamanlarda güncellenen ulusal iklim taahhütlerinin hala 1.5C hedefini "erişilemez" hale getirdiği konusunda uyarıda bulunuldu.
Ukrayna merkezli İklim Eylem Ağı'ndan bir aktivist olan Olha Boiko, "Bir Ukraynalı iklim aktivisti olarak, merkezinde fosil yakıt parası olan bir savaşta yaşamak benim için yürek parçalayıcı" dedi.
“Kirli enerjiye yatırım yapmamak için yalvardığımız para şimdi bombalar şeklinde başımızın üstünde uçuşuyor”