Derin ven trombozu, genellikle alt bacak, uyluk, pelvis ve bazen de kollardaki damarlarda kan pıhtılarının meydana geldiği ciddi ancak önlenebilir bir tıbbi durumdur. Tedavi edilebilir, ancak hastalığa, sakatlığa ve ölüme neden olabilir.
Genellikle tanı konulmaz, bu nedenle semptomlar ortaya çıkarsa tıbbi yardım almak önemlidir.
Pulmoner embolizm (PE) sıklıkla derin ven trombozu (DVT) ile ilişkilidir. PE’de DVT’den kan pıhtıları damar duvarlarından kopar ve kalp içinden pulmoner arterlere doğru ilerler. Bir PE olursa, akciğerler ve diğer organlar zarar görebilir ve ölüm meydana gelebilir.
Bu koşullar, kan pıhtısının pelvis veya uyluk bölgesinin derin damarlarında olduğu zaman ortaya çıkabilir. Yüzeysel venöz tromboz olarak bilinen cildin yüzeyine yakın damarlarda oluşan kan pıhtıları PE’ye neden olmaz. DVT’siz bir PE’ye sahip olmak da mümkündür.
Risk faktörleri
Herkes DVT ve PE geliştirebilir. Birçok faktör katkıda bulunabilir, ancak bir kerede birden fazla faktöre sahip olmak, bir kan pıhtısının meydana gelme olasılığını artırabilir.
DVT ve PE riskini artırabilecek bazı yaygın faktörler şunlardır:
- Kırık, kas hasarı veya majör cerrahinin neden olduğu bir damar yaralanması
- Yavaş kan akışı veya yatak istirahati, sınırlı hareket, oturma ve uzun süre bacak bacakları nedeniyle kan akışının olmaması ve felç
- Doğum kontrol hapları hormon replasman tedavisi veya gebelikten artan östrojen
- Kanser ve kanser tedavileri
- Bir kişisel veya aile öyküsü olan DVT ve PE veya pıhtılaşma bozuklukları
- şişmanlık
- Santral venöz kateterler
- Varisli damarlar
- Alt ekstremitelerde venöz yetmezlik.
belirtiler
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, tam sayı bilinmemekle birlikte, Amerika Birleşik Devletleri’nde 900.000 kişiye kadar DVT, PE veya her ikisinden etkilendiğini tahmin etmektedir. Kadınların PE’den erkeklerden daha fazla etkilenme olasılığı daha yüksektir. Herkes DVT ve PE’den muzdarip olabileceğinden, uyarı belirtilerini ve semptomlarını bilmek önemlidir.
DVT’li bir kişi hiç semptom göstermez, ancak bir hasta herhangi bir semptomla karşılaşırsa ve yukarıda belirtilen risk faktörlerine maruz kalırsa, en kısa zamanda tıbbi yardım almalıdır.
Semptomlar şunları içerir:
- Buzağıda kramp hissi
- Özellikle bir tarafta ekstremitelerde şişme, ağrı ve hassasiyet
- Genellikle deride kızarıklık, yukarıda tanımlanan şişlik, ağrı ve hassasiyet ile ilişkilidir.
DVT semptomları olan veya olmayan bir PE oluşabilir. PE son derece ciddi olabilir. Aşağıdaki PE belirtilerinden herhangi biri ortaya çıkarsa, hasta hemen bir doktora görünmelidir:
- Zorlayıcı solunum
- Düzensiz veya hızlandırılmış kalp atışı
- Göğüs ağrısı ya da rahatsızlığı, genellikle derin nefeslerle ortaya çıkar.
- Kan tükürme
- Düşük tansiyon, bayılma ve hafif başlı hissetme
- Artan anksiyete veya sinirlilik.
Teşhis
Bir hasta doktora DVT veya PE semptomları ile temas ederse, testlere tabi tutulur ve doktor bir tanı koyacaktır. Doktorlar genellikle invaziv olmayan veya rahatsız olmayan tanısal görüntüleme testlerini kullanırlar.
Venöz ultrason muayenesi damarlardaki kan pıhtılarını saptayabilir ve akciğerlerin arterlerindeki kan pıhtılarını aramak için hızlı hızlı bir göğüs BT taraması yapılabilir.
Oksijenin akciğerlere ne kadar iyi aktarıldığını tanımlayan bir başka test de akciğerler için VQ taramasıdır.
MRG’ler bu olgularda daha az görülür, ancak pelvisteki venleri değerlendirmek için kullanılabilirler.
Vücutta fazla kan pıhtılaşması olup olmadığını belirlemek için D-dimer testi denen bir kan testi yapılabilir. Negatifse, DVT veya PE geçirme şansı çok düşüktür. Bununla birlikte, pozitif bir test mutlaka ciddi bir problemi göstermez, çünkü iyileşen bir ciltte kan pıhtılaşması kadar basit bir şeye atıfta bulunabilir.
Aynı zamanda bir pıhtılaşma bozukluğu olarak bilinen protrombotik durumu tespit etmek için kan testleri de yapılabilir. Bu testler çok pahalıdır ve sonuçlar birkaç gün sürebilir. Normal olarak, sadece bir hastanın bir DVT veya PE’si varsa ve bir pıhtılaşma bozukluğu ile ilgili endişeler varsa veya bir aile bir DVT veya PE öyküsü olduğu için bir pıhtılaşma bozukluğu için taranırsa kullanılır.
tedavi
Bir PE’ye dönüşmeden önce DVT’yi yakalamak ve tedavi etmek çok önemlidir. Bir doktor, kanın pıhtılaşma kabiliyetini azaltması gereken bir tedavi stratejisini tartışacak ve reçete edecektir.
Antikoagülanlar veya kan incelticiler, DVT veya PE’den muzdarip hastalar için en yaygın olarak reçete edilen ilaçlardır. İki şey yaparlar. Kanın pıhtılaşma kabiliyetini azaltır ve mevcut kan pıhtılarının genişlemesini durdururlar.
Bununla birlikte, kan incelticiler mevcut kan pıhtılarını kırmazlar. Sadece pıhtılaşma sürecini keserler, böylece vücut normal mekanizmaları vasıtasıyla pıhtıları parçalayabilir.
Hastalar antikoagülan ilaçları hap, enjeksiyon veya intravenöz olarak alabilirler. Genellikle hastalara yaklaşık 6 ay boyunca oral ilaç tedavisine devam edilir, ancak her insan farklıdır.
Tedaviyi etkileyen faktörler şunları içerir:
- Kadınlarda hamilelik
- Uzun süreli risklere karşı kısa süreli kan pıhtılaşması riski
- Kan pıhtılarının tarihçesi
- Diğer önceden var olan hastalıklar.
Yüksek kanama riski nedeniyle kan inceltici kullanamayan hastalar vena mağara filtresine ihtiyaç duyabilirler. Bu filtre, PE’ye neden olabilmeleri için kan pıhtılarını yakalamak üzere Inferior Vena Cava adı verilen büyük bir damar içine sokulur. Bunun dezavantajı, yeni kan pıhtılarının oluşmasını engellememesidir ve bazen pıhtılar filtrenin etrafından daha küçük damarlar veya form yoluyla geçebilir, kırılabilir ve akciğerlere ulaşabilir.
Ciddi DVT vakalarında, bir vasküler cerrah iki seçeneğe sahiptir.Biri etkilenen damarlara erişmek ve trombektomi olarak bilinen bir ameliyatta kan pıhtılarını kaldırmaktır. Diğeri ise, DVT sahasında trombolitik ilaçlar ya da “pıhtı kırıcıları” vermek ve çözmek için.
PE tedavisi de genellikle DVT tedavisi için yukarıda tarif edildiği gibi antikoagülanları içerir.
Hayati tehlike arz eden bir PE durumunda, doktor kan pıhtılarını parçalayan trombolitik ilaç reçete edebilir. Bu, beyin ve gastrointestinal sistem gibi vücudun diğer bölgelerinde kanamaya yol açabileceği için tehlikeli olabilir. Doktorlar, bu ilacı verme konusunda vaka bazında karar vermelidir.
Nadir durumlarda, bir cerrahın embolektomi olarak bilinen bir prosedürde akciğerlerden kan pıhtılarını çıkarması gerekebilir. Bu aynı zamanda çok riskli bir işlemdir ve sadece son çare olarak kullanılabilir.
önleme
İnsanlar sağlıklı kalmak ve kilolarını yönetmek, hareketsiz bir yaşam tarzından kaçınmak ve ailede pıhtılaşma bozukluğu öyküsü varsa doktorla konuşmak suretiyle DVT ve PE geliştirme risklerini azaltabilirler.
Bazı basit kurallar DVT ve kan pıhtılarını önlemeye yardımcı olabilir.
Bunlar şunları içerir:
- Örneğin, 4 saatten uzun bir süre oturuyorsa, aktivite molaları verilir. Uçakta, yolcular her 2 saatte bir yukarı ve aşağı doğru yürüyebilir
- Yatak istirahati ile sınırlı olsa bile olabildiğince hareket etmek
- Bacak ayağını kaldırmak, bacak kaslarını sıkmak ve gevşetmek, topuk ve ayak parmaklarını kaldırmak gibi oturmuş egzersizler yapmak
- Aşınma ve kompresyon çorapları
- Uygunsa antikoagülan ilaç kullanmak.
Bir aile ya da kişisel olarak kan pıhtıları öyküsü olan kişiler, DVT ya da PE’yi gösterebilecek belirtilere ve belirtilere dikkat etmelidir. DVT ve PE’nin meydana gelme olasılığını azaltmak için, hareket etmeye devam etmek ve uzun süre kalmaktan kaçınmak önemlidir.