Menenjiom (meningioma), beyin ve omuriliği örten doku tabakasından (meninksler) kaynaklanan bir tümördür.
Teknik olarak, menenjiom bir beyin tümörü değildir, çünkü beyin dokusundan kaynaklanmamaktadır. Ancak, beyni, sinirleri ve damarları sıkıştırabildiği için bu kategoriye dahil edilir. Menenjiomalar, kafada oluşan en yaygın tümör türüdür.
Bu yazıda: Menenjiom nedir? Menenjiomun belirtileri nelerdir? Menenjiomlar nasıl tedavi edilir? gibi soruların ayrıntılı yanıtlarını bulabilirsiniz.
Menenjiom Nedir?
Menenjiom, kafatasının içinde beyin ve omuriliği kaplayan zarlar üzerinde oluşan bir tümördür. Spesifik olarak tümör, “meninks” adı verilen üç zar tabakası üzerinde oluşur.
Meninksler dura mater (en dış tabaka), araknoid mater (orta tabaka) ve pia mater (en iç tabaka) olarak adlandırılan üç koruyucu tabakadan oluşur. Daha spesifik olarak, menenjiomlar orta meningeal tabakadaki hücrelerden, araknoid materden kaynaklanır.
Çoğu hasta tek bir menenjioma geliştirir; bununla birlikte, bazı hastalar beynin veya omuriliğin diğer bölümlerinde eşzamanlı olarak büyüyen birkaç tümör geliştirebilir.
Menenjiomlar erişkinlerde en sık görülen beyin tümörleridir ve kanserli beyin tümörlerinden daha sık görülür. Kadınlarda daha yaygındır ve genellikle 40’lı veya 50’li yıllarda gelişir. Çocuklarda nadiren menenjiomlar gelişir.
Menenjiom Tehlikeli Midir?
Bu tümörler genellikle kanserli değildir (iyi huyludur). Bu, kanserli tümörlerin aksine, vücudun uzak bölgelerine yayılma eğiliminde olmadıkları anlamına gelir.
Çoğu menenjiom, semptomlara neden olmadan uzun yıllar boyunca çok yavaş büyür. Ancak tümör büyüdükçe bitişik beyin dokusu, sinirler veya damarları sıkıştırabilir ve bu da ciddi semptomlara yol açabilir.
Menenjiom Tipleri
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) derecelendirme sistemine dayanarak, menenjiomlar yavaş büyüyen grade 1 (bening menenjioma), daha hızlı büyüyen grade 2 (atipik menenjioma) ve hızla büyüyen ve yayılan grade 3 (anaplastik/malign menenjioma) olarak sınıflandırılır.
Bening Menenjiom
İyi huylu menenjiomlar, tüm menenjiyomların yaklaşık % 70-80’ini oluşturan düşük dereceli (grade 1) tümörlerdir. İyi huylu menenjiomlar en yaygın kanserli olmayan (iyi huylu) beyin tümörüdür ve en sık 50-80 yaş arasındaki kişilerde bulunur.
Atipik Menenjiom
Atipik veya invaziv menenjiomlar düşük dereceli (grade 2) tümörlerdir, ancak benign menenjiyomlardan daha hızlı büyürler ve yakındaki dokuya yayılabilirler. Menenjiomların % 15-20’sini temsil eder. Genellikle tedaviden sonra geri gelirler (nüks).
Malign veya Anaplastik Menenjiom
Anaplastik veya malign menenjiomlar yüksek dereceli (grade 3) tümörlerdir. En az görülen menenjiyom türüdür, menenjiomların % 1-4’ünü temsil eder. Genellikle yakındaki beyin ve kemik dokusuna yayılırlar ve vücudun diğer bölgelerine de yayılabilirler.
Menenjiomun Nedenleri
Çoğu beyin tümöründe olduğu gibi, menenjiomların da nedeni bilinmemektedir. Radyasyona maruz kalmak, bilinen tek çevresel risk faktörüdür. Az sayıda menenjiom beyin tümörü, nadir görülen genetik durumların bir sonucu olarak ortaya çıkar. Nadir görülen nörofibromatozis tip 2’nin menenjiom ve diğer beyin tümörleri riskini arttırdığı bilinmektedir.
Menenjiomların cep telefonu kullanımına bağlı olarak meydana geldiği iddiasını destekleyecek sağlam bir kanıt yoktur.
Risk Faktörleri
Radyasyona maruz kalma ve nörofibromatozis tip 2 risk faktörleri dışında menenjiomlar için diğer risk faktörleri şunları içerir:
- Kadın hormonları: Kadınların menenjioma yakalama olasılıkları erkeklerden daha fazladır. Bu, uzmanların belirli hormonların (östrojen, progesteron ve androjen gibi) bu tümörlerin gelişiminde rol oynayabileceğinden şüphelenmesine yol açmıştır. Bu tümörler aynı zamanda vücutları doğal olarak bu hormonları yüksek seviyede üreten hamile kadınlarda daha hızlı büyümeye meyillidir.
- Obezite: Yüksek vücut kitle indeksi birçok kanser türü için belirlenmiş bir risk faktörüdür ve birçok büyük çalışmada obez kişiler arasında menenjiom prevalansının yüksek olduğu gözlenmiştir. Ancak obezite ve meningiomlar arasındaki ilişki net değildir.
Menenjiom Belirtileri
Bu tümörler genellikle yavaş büyür. Tümör büyüyene kadar herhangi bir belirtiniz olmayabilir. Tümör, nerede büyüdüğüne bağlı olarak farklı belirtilere neden olabilir. Belirtiler şunları içerebilir:
- Zamanla kötüleşen baş ağrıları
- Nöbetler
- Hafıza kaybı
- İşitme kaybı veya kulaklarda çınlama
- Kollarda ve bacaklarda zayıflık
- Koku alma duyusunun kaybı
- Mesane veya bağırsak kontrolü kaybı
- Mide bulantısı ve kusma
- Konuşma bozukluğu (bkz: afazi)
- Yürümede sorunlar
- Kişilik değişiklikleri
Nasıl Teşhis Edilir?
Menenjiomun teşhis edilmesi zor olabilir, çünkü tümör genellikle yavaş büyür. Menenjiomun semptomları da hafif olabilir ve diğer sağlık koşulları ile karıştırılabilir veya normal yaşlanma belirtileri olarak ele alınabilir.
Doktorunuz bir beyin tümöründen şüphelenirse, sizi nörolojik koşullar konusunda uzmanlaşmış bir doktora (nörolog) sevk edebilir.
Menenjiom teşhisi için, nörolog aşağıdaki görüntüleme testleri ile kapsamlı bir nörolojik muayene yapacaktır:
- Nörolojik muayene: Doktorunuz belirtilerinizi soracak ve motor ve duyusal işlev, görme, koordinasyon, denge, zihinsel durum ve ruh hali veya davranıştaki değişiklikleri aramak için nörolojik bir muayene yapabilir.
- Görüntüleme testleri: Doktorunuz, beyin ve yakındaki yapıların bir görüntüsünü oluşturmak için MRG veya BT taraması kullanarak bir menenjiomu teşhis edebilir.
- Biyopsi: Bazı durumlarda, diğer tümör tiplerini ekarte etmek ve menenjiyom teşhisini doğrulamak için tümör örneğinin incelenmesi (biyopsi) gerekebilir.
Birçok durumda, menenjiomlar gözle görülür herhangi bir belirtiye neden olmadığından, yalnızca kafa travması, felç veya baş ağrısı gibi tümörle ilgisi olmayan nedenlerle yapılan görüntüleme taramaları sonucunda keşfedilir.
Menenjiom Tedavisi
Menenjiyomun tedavi edilip edilmeyeceği ve en iyi nasıl uygulanacağı kararı, tümörün büyüklüğü ve yeri, semptomlar, büyüme hızı ve hastanın yaşı gibi birçok faktöre dayanır. Genel olarak, üç temel seçenek vardır: gözlem (bekle ve gör yaklaşımı), cerrahi olarak çıkarılması ve radyasyon.
Bekle ve Gör Yaklaşımı
Birçok insanda, menenjiyom semptomlara neden olmaz ve oldukça yavaş büyür. Bu nedenle uzmanlar bekle ve gör yaklaşımını önerebilir. Bu, yeni belirtileri doktorunuza bildireceğiniz anlamına gelir. Ayrıca tümördeki ufak değişiklikleri bile takip etmek için düzenli olarak taramalar düzenler.
Bekle ve gör yaklaşımı, semptom oluşturmayan küçük tümörleri yönetmek için, özellikle diğer tıbbi durumlar nedeniyle cerrahi veya radyasyon tedavisi göremeyen yaşlı erişkinlerde makul bir seçenek olabilir.
Menenjiom Ameliyatı
Menenjiomunuz semptomlara neden oluyorsa veya büyümekte olduğuna dair belirtiler gösteriyorsa doktorunuz ameliyat önerebilir.
Cerrahlar menenjiomu tamamen kaldırmak için çalışır. Ancak menenjiomlar beyin veya omurilikte birçok hassas yapının yakınınd meydana gelebileceği için, tümörü tamamen çıkarmak her zaman mümkün değildir.
Menenjiom ameliyatı sonrası enfeksiyon ve kanama gibi riskler olabilir. Ameliyatınızın spesifik riskleri, menenjiyomun bulunduğu yere bağlı olacaktır. Örneğin, optik sinir çevresinde oluşan bir menenjiomun çıkarılması ameliyatı görme kaybına neden olabilir. Cerrahınıza ameliyatınızın spesifik risklerini sorun.
Radyasyon Tedavisi
Cerrah tümörü çıkaramazsa veya sadece bir kısmını alabilirse radyasyon tedavisine ihtiyacınız olabilir. Beynin veya omuriliğin bulunduğu bölgelere bağlı olarak, radyasyon terapisi kalan tümörleri küçültmeye yardımcı olabilir ve ayrıca etrafındaki dokulara yayılmasını önleyebilir. Tümör ameliyat sırasında tamamen çıkarılsa bile, doktorunuz gelecekte başka bir menenjiomun gelişmesini önlemek için radyasyon tedavisi önerebilir. Menenjiomların ameliyat sonrası tekrar büyüme eğilimi vardır.
Kemoterapi
Kemoterapi sadece malign menenjiomların tedavisinde kullanılır. Farklı ilaçlar mevcuttur ve genellikle cerrahi ve radyasyon terapisi ile birlikte kullanılır.
İlaçlar
Nöbetler, aşırı kusma, zayıflık ve görme bozuklukları gibi menenjiomun neden olduğu semptomları tedavi etmek için de bazı ilaçlar kullanabilirsiniz.
Alternatif Tıp
Alternatif tıp tedavileri menenjiomları tedavi edemez, ancak bazıları tedavinin yan etkilerinden kurtulmaya yardımcı olabilir veya menenjiyomun stresi ile başa çıkmanıza yardımcı olabilir.
Yardımcı olabilecek alternatif tıp tedavileri şunları içerir:
- Akupunktur
- Hipnoz
- Masaj
- Meditasyon
- Müzik terapisi
- Gevşeme egzersizleri
Seçenekleri doktorunuzla tartışın.