"...Hem denizle beraber Şark, Garp, Şimal, Cenup, bu yüzdeki ve Yeni Dünya yüzündeki malûm yedi kıtası..." Devam eden cümleyi açıklar mısınız?
Değerli Kardeşimiz;
اَللهُ الَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ وَمِنَ اْلاَرْضِ مِثْلَهُنَّ Âyetin zâhiri diyor ki: 'Arzı da, o seb'a semâvat gibi halk etmiş ve mahlûkatına mesken ittihaz etmiş.' Yedi tabaka olarak halk ettim, demiyor. Misliyet ise, mahlûkiyet ve mahlûkata meskeniyet cihetiyle bir teşbihtir."
"İkincisi: Küre-i arz her ne kadar semâvâta nisbeten çok küçüktür; fakat hadsiz masnuat-ı İlâhiyenin meşheri, mazharı, mahşeri, merkezi hükmünde olduğundan, kalb cesede mukabil geldiği gibi, küre-i arz dahi koca, hadsiz semâvâta karşı bir kalb ve mânevî bir merkez hükmünde olarak mukabil gelir. Onun için, hem denizle beraber Şark, Garp, Şimal, Cenup, bu yüzdeki ve Yeni Dünya yüzündeki malûm yedi kıt'ası,.."(1)
Üstad Hazretleri burada, ayetin işaret ettiği misliyet manasına yorum getiriyor. Yani ayette yedi göğü yarattık, dünyayı da onun misli ve bir benzeri olarak yarattık ibaresinin açılımlarından birisi olarak da bu ibareyi kullanıyor.
Denizler bir sınıf, doğu, batı, kuzey, güney gibi yönler de bir sınıf olarak alınırsa, semada olduğu gibi dünyanın yüzünde de, birçok, birbirinden farklı sınıfların olduğu anlaşılır. Burada semada olduğu gibi ille de yedi rakamı olması gerekmiyor, zira misliyette ayniyet yoktur. Yani "benzer" ifadesi, bir şeyin aynı ve tıpkı anlamına gelmez. Zaten ayette de dünya semaya benzetiliyor, aynı ve tıpkısı denilmiyor. Böyle olunca semaya mahsus olan yedi rakamı, dünya için geçerli değildir.
(1) bk. Lem'alar, On İkinci Lem'a.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü