Öksürük Nedenleri ve Tedavisi
Öksürük hava yollarındaki sekresyonları temizleyen koruyucu bir mekanizmadır. Hava yollarındaki inflamasyon, daralma ve infiltrasyona neden olan herhangi bir durum öksürüğe yol açabilir. Öksürüğü algılayan sinirlerin reseptörleri boğazda ve akciğerde bulunur.öksürük reseptörleri uyarılarını Vagus isimli sinirle beyne iletilir. Bu sinir;kulak yolu ve yemek borusundan da uyarı alır. Buradaki sıkıntılar da öksürüğe yol açabilir.Öksürük refleksi çalışmayanlarda aspirasyon pnömonisi riski artar.Koruyucu bir mekanizma olsa da aşırı öksürük hava yollarını tahriş edebilir.
Öksürük devam etme süresine göre üçe ayrılır. Akut öksürük;üç haftadan kısa sürelidir. Enfeksiyonlar, astım ve bronşiektazi atakları sırasında, pulmoner emboli, kalp yetmezliği ve çevresel etkenler ani maruziyet sırasında oluşur. Subakut öksürük, üç ile sekiz hafta arası devam eder. Kronik öksürük; sekiz haftadan uzun sürer. Astım,kronik sinüzit, reflü, tüberküloz, ACEI grubu tansiyon ilacı ve akciğer kanseri durumunda oluşabilir.
Sigara içmeyen ve akciğer filmi normal olanlarda kronik öksürün en sık üç nedeni astım reflü ve rinosinüzittir. Çok şiddetli öksürük; göğüste ve karında ağrı, baş ağrısı, baş dönmesi, kosta kırığı, kusma, pnömotoraks, idrar kaçırma ve senkopa yol açabilir.
Kronik öksürükle gelen hastada önce ACEI ve sigara kullanımı sorgulanmalı ve bunların kesilmesi sonrası devam ederse akciğer filmi istenmelidir.Bundan sonra enfeksiyon varlığı araştırılmalıdır. Enfeksiyon saptanmadı ise sinüzit, astım ve reflü için ampirik olarak; anhistaminik, dekonjestan, inhaler steroid ve proton pompa inhibitörleri sırayla denenebilir. Öksürük nedeni saptamak için bazen; solunum foksiyon testi, PPD testi, allerji testi, üst gis endoskopisi, bronkoskopi,sinüs tomografisi ve kalp EKO’su gerekebilir.
Öksürükte temel tedavi, neden olan durumun tedavi edilmesidir. Neden tespit edilmeden, öksürük giderici tedavi vermek önerilmemektedir. Sebep bulunamadı veya bulunsa da tedavisi mümkün değilse veya öksürük hayat kalitesini ve uyku düzenini bozarsa, rahatsız edici ve kuru öksürükse; kodein ve dekstrometomorfan içeren ilaçlar verilebilir. Balgamın eşlik ettiği öksürük baskılanmamalıdır. Aksi taktirde biriken mukus ventilasyonu bozar ve akciğer enfeksiyonu gelişme riski artar.