|öğretim|
Plaka
tektonik
|Plaka Tektoniği Öğretimi||Dünyanın İç Yapısı||Iraksak Sınır|
|Yakınsak Sınır||Sınırı Dönüştür||Tektonik Özellikler Haritası|
Yakınsak plaka sınırları, litosferik plakaların birbirine doğru hareket ettiği konumlardır. Bu bölgelerde meydana gelen plaka çarpışmaları, deprem, volkanik aktivite ve kabuksal deformasyona neden olabilir.
|Plaka Tektoniği Öğretimi||Dünyanın İç Yapısı|
|Yakınsak Sınır||Iraksak Sınır|
|Sınırı Dönüştür||Tektonik Özellikler Haritası|
Yakınsak Plaka Sınırları - Okyanus ve Kıtasal Plakalar
Kıta ve okyanus levhaları çarpıştığında, daha ince ve daha yoğun olan okyanus levhası daha kalın ve daha az yoğun kıta levhası tarafından geçersiz kılınır. Okyanus plakası "yitim" olarak bilinen bir işlemde manto içine zorlanır. Okyanus levhası inerken, daha yüksek sıcaklıktaki ortamlara zorlanır. Yaklaşık 100 mil (160 km) derinlikte, alt levhadaki malzemeler erime sıcaklıklarına yaklaşmaya başlar ve kısmi erime süreci başlar.
Bu kısmi erime, alt okyanik plakanın üzerinde magma odaları üretir. Bu magma odaları çevredeki manto malzemelerinden daha az yoğundur ve yüzdürücülerdir. Yüzer magma odaları, üstteki malzemelerden yavaşça yükselmeye başlar, erimesi ve yukarı doğru kırılmasıyla başlar. Bu magma odalarının büyüklüğü ve derinliği, etraflarındaki deprem aktivitesini haritalayarak belirlenebilir. Eğer bir magma odası katılaşmadan yüzeye çıkarsa, magma bir volkanik patlama şeklinde kırılır.
Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington-Oregon sahil şeridi bu tür yakınsak levha sınırlarına bir örnektir. Burada Juan de Fuca okyanus levhası, batıya doğru hareket eden Kuzey Amerika kıtasal levhasının altında yer alıyor. Cascade Mountain Range, eriyen okyanus levhasının üzerindeki bir volkan çizgisidir. Batı Güney Amerika’nın And Dağları Sıradağları, okyanus ve kıtasal plaka arasındaki yakınsak bir sınır örneğidir. Burada Nazca Plakası Güney Amerika plakasının altında durmaktadır.
Okyanus ve kıtasal plakalar arasındaki yakınsak sınırların uydu görüntülerini keşfetmek için Etkileşimli Plaka Sınır Haritasını ziyaret edin. Bu tür plaka sınırlarını göstermek için iki yer işaretlenmiştir - Kuzey Amerika'nın Washington-Oregon kıyılarındaki Cascade volkanları ve Güney Amerika'nın batı sınırındaki And Dağları'nın dağlık bölgesi.
Okyanus ve kıtasal plaka arasındaki yakınsak bir sınırın etkileri arasında şunlar bulunur: kıta sınırı boyunca sığ ancak kıtanın altında derinleşen bir deprem aktivitesi bölgesi; bazen kıtanın kıyısından derhal bir okyanus açması; kıyı şeridinden birkaç yüz mil içeride bir volkanik patlamalar; Okyanus litofosunun tahribi.
Yakınsak Levha Sınırı - Okyanus
İki okyanus levhası arasında yakınsak bir sınır oluştuğunda, bu levhalardan biri diğerinin altına girecektir. Normal olarak, eski plaka, daha yüksek yoğunluğundan dolayı alt-kol olacaktır. Alt plaka, manto içine daha derine zorlandığı için ısıtılır ve yaklaşık 100 mil (150 km) derinlikte plaka erimeye başlar. Bu erime sonucunda magma odaları üretilir ve magma, yoğunluktaki çevre kaya malzemesinden daha düşüktür. Üstündeki kaya malzemesi boyunca erimesi ve kırılmasıyla yükselmeye başlar. Yüzeye ulaşan magma odaları, volkanik bir patlama konisi oluşturmak için kırılır. Bu tür sınırın ilk aşamalarında, koniler okyanus yüzeyinin altında derin olacak, ancak daha sonra deniz seviyesinden yüksek olacak şekilde büyüyecek. Bu bir ada zinciri üretir. Gelişmeye devam ederek adalar büyür, birleşir ve uzun bir kara kütlesi oluşur.
Japonya, Aleut Adaları ve Martinique, Saint Lucia ve Saint Vincent ve Grenadinler’in Doğu Karayip adaları, bu tür levha sınırı boyunca oluşan adalara örnektir. Bu üç alanın uydu görüntülerini keşfetmek için Etkileşimli Plaka Sınır Haritasını ziyaret edin.
Bu tip plaka sınırında bulunan etkiler şunlardır: aşamalı olarak daha derin depremler bölgesi; bir okyanus hendek; bir volkanik ada zinciri; Okyanus litofosunun yıkımı.
Yakınsak Levha Sınırı - Kıta
Bu çizilmesi zor bir sınırdır. Birincisi karmaşık ve ikincisi ise, diğer plaka sınırlarına göre daha az anlaşılmıştır. Bu tür yakınsak sınırlarda, güçlü bir çarpışma meydana gelir. İki kalın kıtasal plaka çarpışır ve her ikisi de mantodan çok daha düşük bir yoğunluğa sahiptir, bu da alttan çıkmayı önler (küçük bir miktar alt dalga olabilir veya kıtasal kabuğun altındaki daha ağır litofer kabuktan kurtulabilir ve subduct).
Kabuk veya kıta kenarları tortullarının parçaları kıtalar arasındaki çarpışma bölgesinde tutulabilir ve bu da yüksek derecede deforme olmuş bir kaya melanjı oluşturur. Yoğun sıkıştırma aynı zamanda iki çarpışan plaka içinde kayaların geniş bir şekilde katlanmasına ve faylanmasına neden olabilir. Bu deformasyon yüzlerce kilometre uzunluğunu levha iç kısmına kadar uzatabilir.
Himalaya Sıradağları bu tür levha sınırlarının en aktif örneğidir. Hint ve Avrasya plakalarının halen çarpıştığı Himalaya Range uydu görüntülerini keşfetmek için Interactive Plate Sınır Haritasını ziyaret edin. Appalachian Sıradağları bu çarpışma tipinin eski bir örneğidir ve haritada da işaretlenmiştir.
Kıtasal plakalar arasında yakınsak bir sınırda bulunan etkiler şunlardır: yoğun katlama ve faylanma; geniş katlanmış bir dağ silsilesi; sığ deprem aktivitesi; çarpışma bölgesi içindeki plakaların kısaltılması ve kalınlaştırılması.
Katkıda Bulunan: Hobart King
Yayımcı,
|öğretim|
Plaka
tektonik
|Plaka Tektoniği Öğretimi||Dünyanın İç Yapısı||Iraksak Sınır|
|Yakınsak Sınır||Sınırı Dönüştür||Tektonik Özellikler Haritası|
|Plaka Tektoniği Öğretimi||Dünyanın İç Yapısı|
|Yakınsak Sınır||Iraksak Sınır|
|Sınırı Dönüştür||Tektonik Özellikler Haritası|