1 Kariyer Danışmanlığında Nitel Yöntemler Kariyer Stili DeğerlendirmesiBinnur Yeşilyaprak
2 Kariyer danışmanlığında değerlendirmenin amaçları Danışmanlar, danışanların ihtiyaçları hakkında daha fazla şey öğrenebilirler (mesleki karar verme becerileri, mesleki olgunluk, mantıkdışı inançları gibi)Danışmanlar danışanların ilgi, yetenek, beceri, değer ve kişilik gibi özellikleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirler.Danışanlar kendi ilgileri, becerileri, yetenekleri, mesleki değerleri, kişilik tipleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirlerDanışmanlar bireylerin ve grupların mesleki olgunluk, karar verme becerileri, mesleki kararsızlık gibi süreçlerdeki ilerlemelerini belirleyebilirler.
4 Pozitivist kuramların varsayımları: Geçerli ve güvenilir araçlar kullanılırsa insan davranışları objektif bir şekilde ölçülebilir.İnsan davranışı onun oluştuğu bağlamın dışında araştırılabilir.Araştırma süreci değerlerden bağımsız olmalıdır. Eğer araştırmacının değerleri sürece karışırsa sonuçlar hatalı olur.Neden sonuç ilişkileri belirlenebilir.
5 Pozitivist kuramların varsayımları: (devam) Eğer random örnekleme, geçerli ve güvenilir araçlar kullanma, araştırmacının değerlerinin sonuçlara minimal etkisi gibi belirli koşullar karşılanırsa araştırma sonuçları benzer koşullardaki diğer insanlara genellenebilir.Kariyer danışmanları objektifliklerini korumalı, geçerli ve güvenilir araçlar kullanmalı ve çalışmaları ampirik araştırmalara dayanmalıdır
6 Postmodern kuramların varsayımları: İnsan davranışları lineer (doğrusal) değildir bu nedenle objektif bir şekilde incelenemez.Neden sonuç ilişkileri belirlenemezİnsanlar fonksiyonda bulundukları bağlamın dışında incelenemez.Araştırma bulguları genellenemez.
7 Postmodern kuramların varsayımları: (devam) Araştırma değerlerden bağımsız bir süreç değildir. Gerçekte araştırmacının değerleri araştırma sürecinin rehberi olmalıdır.Öğrencilerin anlattıkları öyküler en doğru veri kaynağıdır.
8 Postmodern kuramların varsayımları: (devam) Araştırma amaçtan bağımsız değildir.Kariyer danışmanları danışanların öyküleri üzerine odaklanır, nitel değerlendirme yöntemlerini kullanırlar ve danışanlarına onların fonksiyonda bulundukları bağlama ilişkin algıları üzerine temellenen mesleki amaçları için yardım ederler.
9 İnformal (nitel) değerlendirmenin genel özellikleri İnformal değerlendirme araçları bilimsel incelemeye tabi tutulamaz.Bir bireyin sonuçları başka bir bireyinki ile karşılaştırılamaz.Sonuçlar ile mesleki seçimler arasında standart bir bağlantı yoktur.Sonuçları yorumlamanın standart bir yolu yoktur.
10 Nitel (informal) değerlendirmenin diğer değerlendirme yöntemlerinden farklı ve üstün yanları (Goldman 2006)Nitel değerlendirme yöntemleri danışanları; değerlendirilen, yerleştirilen, yordanan, tanı konulan, pasif, test yada envanterdeki sorulara sadece tepkide bulunan kişiler olarak değil, onların toplanan verilerin anlamını sorgulayan aktif bir rol içinde olmalarına önem verir
11 Nitel değerlendirme;ilgi yetenek, kişilik gibi farklı unsurları birbirinden izole edip ayrı ayrı ölçmekten çok bireylerin daha bütüncül bir biçimde incelenmesine vurgu yapar. Bu anlamda daha bütüncül bir özelliği vardır.
12 Nitel değerlendirme bireyin kendi kendini araştırıp öğrenmesi ve kendi gelişimsel çerçevesini anlaması kavramlarına vurgu yapar. Bu kavramlar tanı ve yerleştirme anlayışıyla değerlendirme yapan geleneğin aksine danışma psikolojisinin ruhu ile daha fazla uyumludur.
13 Nitel değerlendirme, bireylerin kendileri hakkında olduğu kadar başkalarının bireysel farklılıklarını da daha iyi anlayabileceği ve kendini diğer bireylerle karşılaştırabileceği grup ortamlarında daha çok işe yarar. Bunun gibi gelişimsel gruplar danışma psikolojisinin pozitif ayırıcı özelliğidir.
14 Nitel değerlendirme danışanın değerlendirilmesi süreci ile psikolojik danışma süreci arasındaki mesafeyi azaltır. Danışma sürecindeki etkileşimler nitel değerlendirme yöntemleriyle, pek çok standart test uygulamasının psikolojik danışma sürecini kesintiye uğratması ve danışma ilişkisini bozarak engellemesinin aksine, desteklenir.
15 Nitel değerlendirme farklı etnik ve kültürel gruplara ait, farklı cinsel kimliklere sahip, farklı sosyoekonomik düzeylerden gelen kişiler ve özürlü bireylerle çalışırken daha yararlıdır.
16 Nitel Değerlendirme Yolları-Araçlar Kontrol Listeleri (Checklists) ve İnformal Derecelendirme Ölçekleri (Informal Rating Scale)Kart SıralamaKariyer Soy Ağacı ( Genogram )Holland’ın Altıgen Bahçe EtkinliğiKariyer Stili Değerlendirmesi (Career Style Assessment)
17 Kariyer Stili Değerlendirmesi (Career Style Assessment) Savickas’ın kariyer yapılandırma kuramı temelli, Kariyer stili değerlendirmesi;bireyin yaşam tarzı,uyum stratejileri,motivasyonları,Yaşam mücadeleleri vekişilik tarzı hakkında bilgi toplamak amacıyla kullanılır.
18 Kariyer stili değerlendirmesinde; danışanın rol modelleri,okuduğu dergiler, kitaplar,seyrettiği programlar,boş zaman etkinlikleri,yaşam hikayesi,okul konuları veilk anılar gibi konularda derinlemesine ama danışanın kendi ifadelerine dayalı olarak bilgi alınır.
19 Şimdi…UYGULAYALIMGeçmişten geleceğe doğru yaşamımızı gözden geçirmeye hazır mıyız?
20 “Bir KİTAP olarak HAYATIM” Yaşamınızın bir kitap olacağını düşünün..Bu kitaba nasıl bir ad verirsiniz?……………………………..
21 KİTABIN BÖLÜMLERİBu kitabı (hayatınızı) belli bölümlere ayırsanız kaç bölüme ayırırsınız? Neye göre ayırırsınız? Her bölüme bir ad verin (ve hangi yaşları/ dönemi kapsadığını belirtin)……………..………………..……………………
22 YAŞAM DERSLERİHer bölüme ilişkin yaşadıklarınızdan öğrendiğiniz üç önemli yaşam dersi ne oldu? Düşünüp yazınız…
23 GELECEK BÖLÜMKitabınızın henüz yazılmamış olan “gelecek bölümü”nü tanımlayın;Yaşamınızın bundan sonrası nasıl olabilir?Gelecek bölümün nasıl bir bölüm olmasını istersiniz? Bu kitap nasıl tamamlanırsa hoşunuza gider?
24 “Ne yapmalıyım?”Gelecek bölüm için yapmanız gereken (öğrenme/değişim/gelişim) 3 önemli sorumluluğunuz ne olabilir? Üç önemli şeyi belirleyin.
25 Değerlendirme Yaşamımızı gözden geçirmek nasıl bir duygu? Neler farkettik?Geleceğe yönelik planlarımız neler?Bunları gerçekleştirmek için ne yapmalıyız?
27 Kariyer Soy Ağacı Kariyer Soy Ağacı Babanın büyük anne ve babalarının her birinin iş/eğitimleriAnnenin büyük anne ve babalarının her birin iş/eğitimleriBabanın ebeveynlerinin her birinin iş/eğitimleriAnnenin ebeveynlerinin her birinin iş/eğitimleriBabanın adı iş/eğitimiAnnenin adı iş/eğitimiÇocuğun ismiSınıfıİlgileriKariyer Soy Ağacı
31 Değerlerimiz ve Biz En önemli 10 değerinizi seçiniz; Yeteneği kullanma Başarıİlerleme /yükselmeEstetikÖzgecilik/başkalarına yardımOtoriteyi kullanma /yetki sahibi olmaÖzerklik /bağımsız karar verme Ekonomik güvence/istikrarlı olmasıYaratıcılıkEkonomik getirisi yüksek olmasıDüzenli yaşam biçimi sağlamasıKişisel gelişimi destekleyiciFiziksel aktivite /hareketlilikPrestij /statü/tanınmaRisk /macera/heyecan Sosyal etkileşim /sosyal ilişkilerDeğişiklik /monotonluktan uzakÇalışma koşulları ( sağlıklı ve rahat)
32 En önemli 5 değerDeğer listenizden sizin için en önemli 5 değeri seçip ayrı kartlara yazınız.Bu değerlerinizi öncelik sırasına koymaya çalışınızBu sıralamayı “neye” göre yaptığınızı farkedin: bunların sizin için anlamı ve önemi nedir?Bazı değerlerinizden vazgeçmek nasıl bir duygu?
33 En önemli 3 değer…Şimdi 5 değerinizin ikisinden vazgeçmeniz gerekiyor..Seçimi nasıl yapıyorsunuz? Ne hissediyorsunuz?
34 En önemli değer!..Evet, önce bir değerden daha vazgeçmeniz gerekirse..sonra ..sadece tek bir değerinizi koruyabileceksiniz : Bu hangisidir?
35 Biz ve değerler :Sonuç Grubun profiline bakalım: Neler söyleyebiliriz? Neler yaşadık?Paylaşımlar: Kendime ve gruba ilişkin farkındalıklarımız oldu mu?
36 UYGULAMA: Rol Modelleri Yaşamınız boyunca hayran olduğunuz kişiler kimlerdi? Düşünün…Sizin için önemli olan üç kişi söyleyin?Bu kişilerin hayran olduğunuz özellikleri nelerdi?,Bu kişilerle benzerlikleriniz nelerdir? Farklılıklarınız nelerdir?