Makedonya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Makedonya Cumhuriyeti Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi
“Makedonya Cumhuriyeti” ile “Türkiye Cumhuriyeti” (Metnin devamında “Taraf” ülkeler olarak adlandırılacaklardır) aralarındaki sosyal güvenlik alanını kapsayan konuları düzenlemek amacıyla aşağıdaki hususlarda mutabık kalmışlardır.
BÖLÜM I
GENEL HÜKÜMLER
Madde 1
Tanımlar
(1) Bu Sözleşmenin uygulanmasında:
- “Ülke”
Türkiye bakımından, Türkiye Cumhuriyetini,
Makedonya bakımından, Makedonya Cumhuriyetini,
- “Mevzuat”
Madde 2’de belirtilen kanunları, tüzükleri ve diğer mevzuatları,
- “Yetkili Makam”
Türkiye bakımından, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile diğer ilgili
Bakanlıkları,
Makedonya bakımından, Çalışma ve Sosyal Politika Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığını,
- “Yetkili Kurum”
Madde 2’de belirtilen mevzuatın uygulanmasından sorumlu Kurum veya Kurumları,
- “Sigortalı”
Madde 2’de belirtilen mevzuatlara tabi olan veya tabi olmuş kimseyi,
- “Sigortalılık Süresi”
Prim veya kesenek ödenmiş olan ve ödenmiş sayılan süreyi,
- “Aile Ferdi”
Tarafların kurumlarının uyguladığı mevzuatta tanımlanan veya öyle kabul edilen kimseyi,
- “İkamet”
Sürekli ikamet yerini,
- “Geçici İkamet”
Taraf ülkelerden birinde ikamet eden kimsenin diğer taraf ülkede geçici bulunduğu yeri,
- “Yardım”
Tarafların kendi mevzuatlarına göre tanımlanan nakdi ve ayni yardımlar veya bağışları,
ifade eder.
(2) Bu maddede tanımlanmayan herhangi bir terim, uygulanacak mevzuatta kendisine atfedilen anlamı taşır.
Madde 2
Sözleşmenin Uygulanacağı Mevzuat
(1) Bu Sözleşme aşağıdaki mevzuata uygulanır:
(A) Türkiye bakımından:
(1) İşçileri (Tarım işçileri dahil) kapsayan sosyal sigortalar (Hastalık, Analık, İş kazaları ile Meslek Hastalıkları, Malullük, Yaşlılık ve Ölüm) hakkındaki mevzuat,
(2) Devlet memur ve hizmetlilerini kapsayan T.C. Emekli Sandığı hakkındaki mevzuat, (Malullük, Yaşlılık ve Ölüm)
(3) Esnaf ve sanatkarlar ve diğer bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar hakkındaki mevzuat, (Malullük, Yaşlılık ve Ölüm)
(4) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun Geçici 20’nci maddesine tabi sandıklarla ilgili mevzuat,
(B) Makedonya bakımından:
(1) Sağlık sigorta ve sağlık koruma,
(2) Emeklilik ve malullük sigortası,
(3) Çalışma sırasında kaza ve mesleki hastalığa kapılma sigortası,
(4) İşsizlik sigortası,
(5) Çocuklar için ek ödeme,
(2) Bu Sözleşme, 3’ncü paragraf hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 1’inci paragrafta belirlenen mevzuatı değiştiren, ilaveler getiren, birleştiren veya yerine geçen kanun, tüzük ve diğer mevzuatlara da uygulanır.
(3) Bir tarafın mevzuatında kişi ve hak kapsamını genişleten düzenlemeler, diğer tarafa üç ay içerisinde bildirilir. Bu bildirime, bildirimin alındığı tarihten itibaren diğer tarafça üç ay içerisinde bir itirazda bulunulmadıkça bu Sözleşme kapsamında uygulanır.
(4) Yeni bir sosyal sigorta koluna ilişkin mevzuat, Taraflar arasında bu maksatla Sözleşme yapılması şartıyla uygulanır.
Madde 3
Uygulamanın Kapsadığı Kişiler
Bu Sözleşme, bir veya her iki Taraf mevzuatına tabi olan veya tabi olmuş kimseler ile bunların iki ülkeden birinin uygulanan mevzuatının kapsamında bulunan aile fertlerine ve geride kalan hak sahiplerine uygulanır.
Madde 4
İşlem eşitliği
3’üncü maddede tanımlanan kimseler akit Tarafların mevzuatına göre hak ve yükümlülük bakımından eşit işlem görürler.
Madde 5
Yardımların İhracı
(1) Bu Sözleşme dolayısıyla elde edilen yardımlar dahil, 3’üncü maddede tanımlanan herhangi bir kimseye bir Taraf mevzuatı uyarınca ödenecek yardımlar, o kimsenin diğer Taraf ülkesinde ikamet ediyor olması nedeniyle herhangi bir indirim, değişiklik, durdurma, iptal veya hacze tabi tutulamaz ve bu yardımlar diğer taraf ülkesinde de ödenir.
(2) İlgilinin üçüncü bir ülkede ikamet etmesi durumunda da bu maddenin 1’inci paragraf hükmü uygulanır.
BÖLÜM II
UYGULANACAK MEVZUAT İLE İLGİLİ HÜKÜMLER
Madde 6
- ve 8’inci maddelerde aksine hüküm bulunmuyorsa,
(1) Bir Taraf ülkesinde istihdam edilen bir kimse o işle ilgili olarak, sadece o Tarafın mevzuatına,
(2) Daimi olarak bir Taraf ülkesinde ikamet eden ve diğer Tarafın ülkesinde veya her iki taraf ülkesinde kendi hesabına kendi işinde çalışan bir kimse, o işle ilgili olarak sadece daimi ikamet ettiği Tarafın mevzuatına,
tabi olur.
Madde 7
(1) Bir Tarafın mevzuatına tabi olan ve işvereni tarafından diğer Taraf ülkesinde 24 ayı geçmeyecek bir süre için istihdam edilmek üzere gönderilen bir kimse, bu hizmetleri birinci Taraf ülkesinde yapıyormuş gibi sadece birinci Taraf ülkesinin mevzuatına tabi olur. Her iki Tarafın yetkili makamlarının önceden onayı ile bu 24 aylık süre, toplam olarak 60 ayı geçmemek kaydı ile uzatılabilir.
(2) Taraf ülkelerden birinin topraklarında kendi nam ve hesabına çalışan bir kişi, kendi işini geçici olarak ikinci Taraf ülkenin topraklarında gerçekleştirmek üzere bu ülkeye gittiği takdirde, 24 aya kadar, birinci ülkede çalışıyor gibi hakkında birinci ülkenin mevzuatı uygulanır. Her iki tarafın yetkili makamlarının önceden onayı ile bu 24 aylık süre 60 ayı geçmemek kaydı ile uzatılabilir.
(3) Taraf ülkelerin birinde merkezi olan hava, kara veya telekomünikasyon firmalarında çalışan birinin diğer Taraf ülkeye gönderilmesi halinde gönderen tarafın mevzuatı uygulanır.
(4) Gemi mürettebatı ve gemide bulunan diğer görevliler, geminin taşıdığı bayrağın temsil ettiği Taraf ülke mevzuatına tabidirler.
(5) Ülkelerden birinin diğer Taraf ülkesindeki şube veya temsilciliğinde istihdam edilen kişiler, şube veya temsilciliğin bulunduğu Taraf ülkenin mevzuatına tabidirler.
(6) Bir Taraf ülkenin devlet ve kamu hizmetlerinde, resmi temsilciliklerinde veya buna mukabil kuruluşlarında istihdam edilen kimseler, vatandaşı olduğu tarafın mevzuatına tabi olurlar. Bu işyerlerinde istihdam edilen kimseler, diğer Tarafın vatandaşı iseler veya daimi olarak o ülkede ikamet etmekte iseler haklarında daimi ikamet ettikleri ülkenin mevzuatının uygulanmasını işe başladıkları tarihten itibaren üç ay içinde talep edebilirler.
Madde 8
Diplomatik ve Konsolosluk Temsilcilikleri
(1) Diplomatik ve konsolosluk temsilciliklerinde çalışanlar ve bunlarla eşdeğer görülen kişiler ile buralarda yerel personel olarak görevli bulunan kişiler hakkında gönderildikleri hallerde, gönderen tarafın mevzuatı uygulanır.
(2) Bir taraf ülkesinde, ülkeleri tarafından gönderilmeyen kişiler hakkında ise çalıştıkları taraf ülkenin mevzuatı uygulanır.
(3) Maddenin 1 ve 2’nci bendinde belirtilenlerin dışında, diplomatik veya konsolosluk temsilciliğinin ülkesi vatandaşı olan kimseler veya daimi olarak ülkede ikamet eden kimseler taleplerine binaen, çalışmaya başlama tarihinden itibaren üç ay içinde taraf ülkelerden birinin mevzuatının uygulanmasını tercih edebilirler.
Madde 9
İstisnalar
İşçi ve işverenin müşterek talepleri esas alınarak her iki Tarafın yetkili makamları veya bu makamlar tarafından belirlenen yetkili kurumlarının muvafakatı ile Sözleşmenin 6’ncı ve 7’nci madde hükümlerine istisnalar getirilebilinir.
BÖLÜM III
ÖZEL HÜKÜMLER
KISIM I
HASTALIK VE ANALIK YARDIMLARI
Madde 10
Sigortalılık Sürelerinin Birleştirilmesi
Taraflardan birinin mevzuatına göre hastalık ve analık yardımları hakkının doğması, korunması ve yeniden kazanılmasının, belirli sigortalılık sürelerinin tamamlanmasına bağlı olduğu hallerde, bir Tarafın yetkili kurumu, diğer Tarafın mevzuatına göre tamamlanmış sigortalılık sürelerini aynı zamana rastlamamak kaydıyla kendi mevzuatına göre tamamlanmış süreler gibi dikkate alır.
Madde 11
Sağlık Yardımlarından Yararlanma
(1) Diğer Tarafta ikamet eden veya geçici olarak bulunan ve bir Taraf mevzuatına göre yardım hakkını kazanmış olan sigortalı, sağlık yardım hakkına sahiptir. Bu yardım hakkı geçici veya devamlı bulunulan ülkenin kurumu tarafından bu kurumun mevzuatına göre, yetkili kurumun hesabına sağlanır.
(2) İşverenleri tarafından belli bir işin icrası için geçici görevle diğer Taraf ülkesine gönderilen sigortalıların durumları tedaviyi gerektirdiği zaman iş merkezinin bulunduğu ülkenin Sosyal Güvenlik Kurumu hesabına, hastalık veya analık sigortası yardımlarından, hastaneye yatırılma dahil, yararlanırlar.
(3) Taraflardan birinin mevzuatına göre sigortalı çalışan kimselerin geçici olarak diğer Taraf ülkesinde bulundukları sırada, sağlık durumları derhal (acil) tedaviyi gerektirdiği zaman, kayıtlı bulundukları ülkenin yetkili sosyal güvenlik kurumları hesabına hastalık sigortası yardımlarından, hastaneye yatırılma dahil, yararlanırlar.
(4) 1’nci 2’nci ve 3’üncü paragraflarda belirtilen kimseler, diğer Taraf ülkesinde başlattıkları tedavilerini kayıtlı oldukları ülkede sürdürebilirler.
(5) 1, 2, 3 ve 4’üncü paragraflarda yer alan hükümler sigortalı ile yaşayan veya ikamet eden ve sağlık yardımlarına müstahak olan sigortalının, aile fertleri için de geçerlidir.
Madde 12
(1) Sigortalı bulunduğu Taraf ülke mevzuatına göre sağlık yardımına hak kazanmış olan kişinin, diğer Taraf ülkesinde ikamet eden aile fertleri, ikamet ettikleri ülkenin mevzuatına göre sağlık yardımlarından faydalanma hakkına sahip bulunmamak şartı ile hastalık, analık sigortasıyla sağlanan sağlık yardımlarından faydalanırlar.
(2) 1’inci fıkrada sözü edilen aile fertleri ikametgahlarını yetkili kurumun bulunduğu ülkeye naklettiklerinde veya geçici olarak bulunduklarında sağlık yardımlarından, bu Taraf mevzuatındaki hükümlere göre faydalanırlar.
(3) Sigortalının sağlık yardımlarına hak kazanıp kazanmadığı istihdam edildiği ülke mevzuatına göre tayin edilir.
(4) Sigortalının diğer Tarafta ikamet eden aile fertleri, bu sigortalının çalıştığı ülkedeki mevzuata göre kazanılan sağlık yardımlarından yetkili kurum hesabına yararlanır.
(5) Hak kazanma şartları, aile fertlerinin kimler olduğu ve yardımların süresi yetkili kurumun mevzuatına göre belirlenir.
Madde 13
Aylık Sahiplerinin Sağlık Yardımlarından Yararlanmaları
(1) Her iki Taraf ülkenin mevzuatına göre aylık veya gelir bağlanmış olan kimseye sağlık yardımları sadece ikamet edilen ülkenin mevzuatına göre sağlanır.
(2) Taraflardan yalnız birinin mevzuatına göre aylık veya gelir bağlanmış olan bir kimse, diğer Taraf ülkesinde ikamet ettiği takdirde, sağlık yardımları, aylığı ödeyen ülkenin yetkili kurumunun nam ve hesabına ikamet mahallindeki kurumca sağlanır.
(3) Maddenin 1’inci paragrafında belirtilen kimselerin diğer Taraf ülkesinde geçici ikametlerinde, derhal (acil) yardım yapılmasını gerektirdiği zaman, daimi ikamet edilen ülkenin yetkili kurumu hesabına olmak kaydıyla, sağlık yardımlarından yararlanırlar.
(4) 1, 2 ve 3’üncü paragraflarda yer alan hükümler, aylık sahibinin aile fertleri için de geçerlidir.
(5) Bu yardımlara hak kazanılıp, kazanılmadığı ile yardımların süresi ve aile fertlerinin tespiti, aylık veya gelir ödeyen ülkenin yetkili kurumunca, yardımların kapsamı ve ifa şekli ise ikamet mahallindeki yetkili kurumca tespit edilir.
Madde 14
Sağlık Yardım Masraflarının Ödenmesi
Bu Sözleşmenin 11, 12, 13, 20 ve 22’nci maddelerinde öngörülen hallerde yapılan sağlık yardım masrafları, ilgilinin kayıtlı bulunduğu kurum tarafından, yardımları yapan ülkenin sosyal güvenlik kurumuna, İdari Anlaşma ile tespit edilecek usul ve esaslar dahilinde ödenir.
Madde 15
Protezler ve Önemli Sağlık Yardımları ile Para Yardımları
(1) Protezler ve diğer önemli sağlık yardımları, 11’nci madde ile kapsanan ilgilinin hayatı ve sağlığı tehlike içinde olduğu (acil) haller dışında yetkili kurumun iznine tabidir. Usul ve esaslar İdari Anlaşma ile belirlenir.
(2) Para yardımlarının (günlük ödeneklerin) ödenmesi 11’nci maddede belirtilen durumlarda ilgilinin kayıtlı bulunduğu kurumun mevzuatına göre sağlanır.
(3) Taraf ülke mevzuatında sigortalıya yapılacak parasal yardımların aile fertlerinin sayısına göre belirlenmesi hükmü varsa, diğer Taraf ülkesinde ikamet eden aile fertleri de dikkate alınır
Madde 16
Analık Yardımları
(1) Bir kadın sigortalının bir veya her iki Taraf mevzuatına göre analık yardımlarından faydalanma hakkına sahip olması halinde, bu kimse hakkında, gerekirse 10 uncu maddeye göre birleştirilen sigortalılık süreleri de nazara alınmak suretiyle, yalnız doğumun vuku bulduğu ülkede yürürlükte olan mevzuat hükümleri uygulanır.
(2) Erkek sigortalının sigortalı olmayan eşi de analığı halinde sağlık yardımlarından yararlanır.
(3) Analık yardımlarına hak kazanan bir kimseye yapılan sağlık yardımları, duruma göre bu Sözleşmenin 11 ve 12’nci maddelerindeki esaslar çerçevesinde karşılanır.
KISIM II
MALÜLLÜK, YAŞLILIK VE ÖLÜM YARDIMLARI
Madde 17
Sigortalılık Sürelerinin Birleştirilmesi
(1) Bir Taraf mevzuatına göre yardıma hak kazanılması, korunması veya tekrar yardıma hak kazanılması sigortalılık süresiyle ilgili ise, Tarafların yetkili kurumu gerektiğinde bu Sözleşmede aksi öngörülmedikçe, diğer Taraftaki sigortalılık sürelerini aynı zamana rastlamamak kaydı ile kendi mevzuatına uygun olarak kabul eder.
(2) Maddenin 1’nci paragrafının uygulanmasına rağmen yardıma hak kazanmayan bir kimse hakkında ilgili kurum, Tarafların sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış olduğu bir üçüncü ülkedeki sigortalılık sürelerini de birleştirir.
(3) Taraflardan birinin mevzuatı gereğince sigortalı olarak ilk işe girme, yardımı koruma veya tekrar yardıma hak kazanma peşinen sigortalı olma süreleri veya diğer hususlarla şartlandırıldığı takdirde, diğer Taraftaki süreler ve ilk işe girme esas alınır.
Madde 18
12 Aydan Az Olan Sigortalılık Süreleri
(1) Bir Taraf ülke mevzuatı gereğince dikkate alınması gereken sigortalılık süresi 12 aydan az ise, sadece bu sigortalılık süresi ile yardıma hak kazanma durumları hariç, bu süreler için yardım yapılmaz.
(2) Maddenin 1’nci paragrafında belirtilen ve bir Tarafın ilgili kurumca sigortalılık süresi olarak kabul edilmeyen süreler, diğer Tarafın ilgili kurumun, ilgilinin yardıma hak kazanma, yardım hakkını koruma veya tekrar yardıma hak kazanma ve yardım miktarının tespiti bakımından, gerekirse bu süreyi kendi mevzuatına göre geçmiş gibi dikkate alır.
Madde 19
Yardımların Hesaplanması
(1) Bir Tarafın mevzuatı gereğince 17’nci madde uygulanmadan bir yardım hakkı doğuyorsa, bu tarafın yetkili kurumu sadece kendi mevzuatı gereğince geçen sigortalılık sürelerini göz önünde bulundurarak yardımı tespit eder.
(2) 1’inci fıkraya göre yardım hakkının mevcut olmaması halinde 17’nci maddeye göre sigortalılık süreleri dikkate alınarak yardımlar şöyle hesaplanır.
17’nci maddenin uygulanmasıyla ilgili kurum, toplam sigortalılık sürelerini kendi mevzuatı gereğince geçmiş gibi hesaplar. Bundan sonra hesaplanmış toplam süreden sadece kendi mevzuatına göre geçen süreyi nazara alarak yardımın miktarını belirler.
(3) Tarafların mevzuatlarında aylığın azaltılması, durdurulması veya kesilmesi ile ilgili hükümler varsa, bu hüküm Sözleşmenin uygulanmasında da nazara alınır.
KISIM III
İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI
Madde 20
Yardımlar
(1) Sigortalı olduğu süre içinde iş kazası geçiren veya meslek hastalığına tutulan bir sigortalı yardımlardan Sözleşmenin III. Bölüm 1.Kısım hükümlerine uygun olarak sigortalı olduğu Tarafın mevzuatına göre yararlanır.
(2) Taraflardan birinin bir iş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan bir kimse, ikametgahını diğer Taraf ülkesine naklettiği zaman, kayıtlı bulunduğu yetkili kurumun iznini almak şartıyla bu yardımlardan yararlanmaya devam eder. Bu izin ilgili sağlık kuruluşu raporuna istinaden ve yetkili kurumun muvafakatı ile uzatılabilir.
(3) Bir kimse ikametgahını diğer Tarafa naklettikten sonra iş kazası veya meslek hastalığının teşhisinde, daha önce kayıtlı bulunduğu kurumun muvafakatıyla, bu kurum hesabına iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortasının sağlık ve tedavi yardımlarından yararlanmaya hak kazanır.
(4) 1,2, 3’üncü paragraflarda öngörülen yardımlar, yetkili kurumun hesabına, geçici olarak bulunduğu Tarafta geçerli olan mevzuata göre verilir.
(5) Yukarıdaki fıkralarda öngörülen protez, daha büyük cihaz ve daha önemli sağlık ve para yardımları 15 inci madde hükümlerine göre karşılanır.
Madde 21
Bir Tarafın mevzuatına göre, bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen daimi iş göremezlik derecesinin tayininde, diğer Taraf mevzuatına göre evvelce vukua gelmiş olan iş kazaları ve meslek hastalıkları da, kendi mevzuatına göre vukua gelmiş gibi nazara alınır. İlgiliye verilecek yardımların belirlenmesinde 23’üncü maddenin 2 nci paragraf hükümleri kıyasen uygulanır.
Madde 22
Meslek Hastalıkları İle İlgili Yardımlar
Meslek hastalığına uğrayan kimse, her iki Tarafın ülkesinde söz konusu hastalığa sebep olabilecek bir işte çalışmış ise, sigortalıya veya ölümü halinde hak sahiplerine yapılacak yardımlar, sözkonusu işin en son icra edildiği Tarafın mevzuatına göre, ilgili bu mevzuatın öngördüğü şartları yerine getirmiş olması kaydı ile sağlanır.
Madde 23
Taraflardan birinin mevzuatına göre meslek hastalığından dolayı yardım yapılmış olan bir sigortalının, diğer Taraf ülkesinde ikamet ettiği sırada bu hastalığın ağırlaşması halinde, aşağıdaki kurallar uygulanır.
(1) Sigortalı, yeni ikamet ettiği ülkede meslek hastalığının meydana gelmesine veya ağırlaşmasına sebep olabilecek bir işte çalışmamış ise, sigortalının ilk ülkede kayıtlı bulunduğu kurum, ağırlaşmayı da hesaba katarak, kendi mevzuatına göre gerekli yardımları yapar.
(2) Sigortalı, yeni ikamet ettiği ülkede böyle bir işte çalışmış ise, ilk ülkedeki kayıtlı bulunulan kurum, ağırlaşmayı hesaba katmaksızın, kendi mevzuatına göre yapılacak yardımları üzerine alır; yeni ikametgahın bulunduğu ülkede kayıtlı bulunulan kurum, sigortalıya kendi mevzuatına göre tayin edilen ve ağırlaşmadan sonra ödemesi gereken yardım tutarı ile ağırlaşmadan önce hastalık kendi ülkesinde meydana gelmiş olsaydı ödeyeceği yardım tutarı arasındaki farka eşit bir ek yardım öder.
KISIM IV
ÇOCUKLAR İÇİN EK ÖDEME
Madde 24
Yardımların Belirlenmesi
(1) Çocuklar için ek ödeme hakkı, diğer Tarafta ikamet eden çocuklar dahil, kişinin sigortalı olduğu ülke mevzuatı gereğince tespit edilir.
(2) Çocuklar için ek ödeme hakkı, her iki Taraf mevzuatınca hak kazanılıyor ise sadece çocuğun ikamet ettiği Tarafın mevzuatı uygulanır.
(3) Bu maddenin 1 ve 2’nci fıkrasında belirtilen hükümler, emekli maaşı alanlar için de geçerlidir.
KISIM V
İŞSİZLİK YARDIMLARI
Madde 25
İşsizlik Yardımları için Gerekli Koşullar
İşsizlik yardımları, sigortalının çalışmakta olduğu ülkede uygulanmakta olan mevzuat çerçevesinde yapılır. Yardımın belirlenmesinde diğer Tarafta geçen sigortalılık süreleri dikkate alınarak kendi mevzuatında öngörülen koşul, biçim ve usullere göre sağlanır.
BÖLÜM IV
TIBBİ KONTROL
Madde 26
Taraf ülkelerin birinde yaşayan veya bulunan kimselerin iş göremezlik durumlarının belirlenebilmesi için bir Taraf mevzuatına göre öngörülen tıbbi kontroller, yetkili kurumun talebi üzerine ve yetkili kurumun hesabına, ilgilinin yaşadığı kurumca yapılır.
Eğer tıbbi kontroller, her iki Tarafın mevzuatlarının uygulanması için yapılıyorsa ilgilinin ikamet ettiği veya geçici olarak bulunduğu kurum tarafınca yapılır ve kurumca masrafları karşılanır.
BÖLÜM V
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
Madde 27
İdari Anlaşma
Bu Sözleşmenin uygulanması ile ilgili her türlü usul ve esaslar, taraflar arasında yapılacak İdari Anlaşma ile belirlenir.
Madde 28
Bilgi Değişimi ve Karşılıklı Yardım
(1) Bu Sözleşmenin uygulanmasından sorumlu yetkili makam ve kurumlar:
1.1 Mevzuatların izin verdiği ölçüde, bu Sözleşmenin uygulanması için gerekli her türlü bilgiyi birbirlerine bildirirler;
1.2. Bu Sözleşme veya bu Sözleşmenin uygulandığı mevzuat uyarınca herhangi bir yardımın ödenmesi veya bu yardıma hak kazanmanın tespiti ile ilgili olarak, kendi mevzuatlarının uygulanması ile ilgiliymiş gibi, birbirlerine yardımcı olurlar; ve
1.3 Mümkün olan en kısa zamanda, bu Sözleşmenin uygulanması için alınan tüm önlemleri veya Sözleşmenin uygulanmasını etkilemesi halinde, kendi mevzuatlarındaki değişiklikleri birbirlerine bildirirler.
(2) Bu maddenin (1.2) fıkrasında işaret edilen yardım, belirli masraf türlerinin geri ödenmesi için 27’nci maddeye uygun olarak yapılan İdari Anlaşmada yer alan özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, ücretten muaf olarak sağlanır. Bir Tarafın yetkili kurumu diğer Tarafın yetkili kurumundan ödemeyi istediğinde, A.B.D. Doları ($) olarak ödenecek miktarı bildirir. Bunun üzerine, ikinci kurum bu miktarı, birinci kuruma öder.
(3) Bir Tarafın mevzuatı uyarınca açıklanması gerekmedikçe, bu Sözleşmeye göre bir Tarafça diğer Tarafa bir kimse hakkında gönderilen herhangi bir bilgi gizlidir. Bu bilgiler sadece bu Sözleşmenin uygulandığı mevzuatın yürütülmesi amacıyla kullanılır.
(4) Taraflardan birinin bir sigorta vakasından dolayı üçüncü bir kimseden olan tazminat alacağının, bu şahsın diğer Taraf ülkesinde ikamet etmesi halinde o ülkenin yetkili kurumu aracılığı ile talebinin ilgiliye tebliğ edilmesi ve sonuçlarının bildirilmesi hususunda bir talepte bulunma halinde, diğer Taraf yetkili kurumu gereken işlemi yaparak bu talebi yerine getirir ve talepte bulunan Tarafın yetkili kurumuna bilgi verir.
Madde 29
Vergi, Ücret ve Harçlardan Muafiyet veya İndirim
Bir Tarafın, mevzuatının uygulanması için gerekli herhangi bir belge veya dokümanın hazırlanması ile ilgili olarak o Tarafın mevzuatınca hükme bağlanmış bulunan vergiler, konsolosluk ücretleri veya idari harçlardan muafiyet veya bunlarla ilgili herhangi bir indirim, diğer Taraf mevzuatının uygulanması ile ilgili gerekli belge ve dokümanları da kapsar. Sözleşmenin uygulanması için gereken herhangi bir belge, diplomatik veya konsolosluk yetkililerinin onayından veya benzer formalitelerden muaftır.
Madde 30
Haberleşme Dili
Bu Sözleşmenin uygulanması için Tarafların yetkili makamları ve kurumları Türkçe ve Makedonca haberleşirler.
Madde 31
Talep, Bildiri ve İtirazların Sunulması
(1) Akit Taraflardan birinin mevzuatına göre, o Tarafın yetkili makam veya kurumuna yasal süresi içinde yapılmış olan bir yardımın ödenmesi veya yardım hakkının belirlenmesine ilişkin talep, bildiri veya itiraz, diğer Tarafın yetkili makamına ve kurumuna sunulmuş gibi kabul edilir. Aynı husus, diğer konulara ilişkin dilekçeler ile beyannameler ve itirazlar için de geçerlidir.
(2) Bir Taraf mevzuatı uyarınca yapılan yardım talebi, diğer tarafın mevzuatı uyarınca muadil bir yardım için talep olarak kabul edilir.
(3) 1 ve 2’nci Paragrafın uygulandığı herhangi bir durumda, talep, bildiri veya itirazın sunulduğu yetkili makam veya kurum, bunu geciktirmeksizin diğer Tarafın yetkili makam veya kurumuna iletir.
Madde 32
Yardımların Ödenmesi
Bir Tarafın yetkili kurumu, bu Sözleşmeye göre doğan parasal yükümlülüklerini kendi para birimi ile ödeyerek yerine getirir.
Madde 33
Anlaşmazlıkların Çözümü
(1) Tarafların yetkili makamları, Taraflar arasında bu Sözleşmenin yorumu ve tatbiki nedeni ile çıkacak tüm anlaşmazlıkları müzakere yolu ile halletmeye çalışırlar.
(2) Bir anlaşmazlığın bu şekilde altı ay içinde giderilmesi mümkün olmazsa, bu durumda anlaşmazlığın çözümü Taraflardan birinin müracaatı üzerine aşağıdaki şekilde oluşturulacak olan bir hakem heyetine devredilir.
2.1 Sözleşmeye Taraf olan her ülke, anlaşmazlığın hakem heyeti tarafından giderilmesi ile ilgili müracaatın eline geçmesinden itibaren bir ay içinde bir hakem tayin eder. Bu şekilde tayin edilen iki hakem, hakemini son olarak atayan ülkenin bu atamayı bildirmesinden itibaren iki ay içinde üçüncü bir devletin uyruğundaki bir kişiyi üçüncü hakem olarak seçer.
2.2 Sözleşmeye Taraf olan devletlerden birinin tespit edilen süre içinde hakem tayin etmemesi durumunda, diğer Taraf Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Başkanına başvurarak, hakem tayin etmesini ister. Tayin edilen iki hakemin atanacak üçüncü hakemin seçimi konusunda mutabakata varamamaları halinde, aynı şekilde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurulur.
2.3 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Başkanının Sözleşmenin Tarafı olan devletlerden birinin uyruğunda olması halinde, bu madde ile kendisine verilen görevler mahkemenin başkan yardımcısına ya da aynı uyrukta olma durumunun söz konusu olmadığı en yüksek dereceli hakime devredilir.
(3) Hakem heyeti oy çokluğu ile karar verir. Heyetin kararları her iki devlet için de bağlayıcı niteliktedir. Sözleşmeye taraf olan her devlet kendisi tarafından atanan hakemin masraflarını karşılar. Diğer masraflar Sözleşmeye taraf olan ülkelerce eşit oranda karşılanır. Hakem heyeti çalışma usullerini kendisi belirler.
BÖLÜM VI
GEÇİCİ VE NİHAİ HÜKÜMLER
Madde 34
Geçici Hükümler
(1) Bu Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tamamlanmış herhangi bir sigortalılık süresi, bu Sözleşme uyarınca bir yardım hakkının tespitinde dikkate alınır.
(2) Bu Sözleşme yürürlüğe girdiği tarihten önceki bir süre için bir yardım ödenmesi hakkını vermez.
(3) 2’nci fıkra hükmü saklı kalmak üzere, toptan ödeme yardımları hariç herhangi bir yardım; bu Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten önce vuku bulmuş olaylar için de uygulanır. Ancak, kazanılan haklar Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde yapılan yazılı başvurularda Sözleşmenin yürürlük tarihinden, iki yıldan sonra yapılan başvurularda ise talep tarihini takip eden aybaşından geçerli olmak üzere ödenir.
Madde 35
Sözleşmenin Yürürlüğe Girmesi ve Feshi
(1) Taraflardan her biri diğer Tarafa Sözleşmenin yürürlüğe girmesi için gerekli iç mevzuatın tamamlandığını bildirir. Sözleşme, son bildirimi takip eden ikinci ayın birinci günü yürürlüğe girer.
(2) Sözleşme yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanır. Ancak Sözleşme, Taraflardan birinin diğer Tarafa yaptığı bildiri ile feshedilebilir. Fesih, bildiri tarihini izleyen altıncı ayın sonunda geçerlilik kazanır.
(3) Eğer Sözleşme sona ererse, Sözleşme hükümleri uyarınca kazanılmış olan haklar devam eder ve Sözleşme uyarınca sonuçlandırılmamış talepler hakkında karar vermek üzere müzakerelere girişilir. Anlaşma sağlanamaması halinde halledilmeyen taleplere ilişkin esaslar 33’üncü madde hükmü çerçevesinde çözümlenir.
Bu Sözleşme, 7 Temmuz 1998 tarihinde Üsküp’te her iki metin eşit derecede geçerli olmak üzere, Türkçe ve Makedonca dillerinde düzenlenmiş ve imzalanmıştır.