Mizofoni, belirgin bazı seslere karşı duyulan şiddetli düzeyde tahammülsüzlük, güçlü olumsuz duygusal ve fizyolojik tepkilerle karakterize bir durumdur.
Araştırmalar, mizofoni kavramının daha önce “hassas ses duyarlılığı semptomu”, “seçici ses duyarlılığı sendromu”, “azalmış ses toleransı” gibi başka isimlerle bilindiğini göstermektedir.
Mizofoniyi tetikleyen sesler genellikle şunlardır:
- Yeme sesleri (çiğneme, ağız şapırdatma vb.)
- Bedensel işlevler (burnunu çekme, sürekli öksürme, boğaz temizleme vb.)
- Gıda ambalajı sesleri (cips ambalajının hışırtısı vb.)
- Çevresel faktörler (damlayan musluklar, köpeklerin havlaması, ev aletleri sesleri vb.)
- Tekrarlayan davranışlar (ıslık çalma, nefes alma, yutkunma sesleri vb.)
Mizofoni genellikle erken ergenlik döneminde, ani bir başlangıçla gelişir. Sevilen birinin yemek yeme veya nefes alma alışkanlıklarının belirli bir özelliğini fark etme ile bile başlayabilir. Kişi, bu seslere karşı aşırı duyarlı hale gelir. Bu duyarlılık, tipik olarak, zamanla daha da kötüleşir ve başka diğer seslere, diğer insanlara genellenir.
Tetikleyici seslere karşı en baskın duygusal tepki, aşırı öfkedir. Bununla birlikte endişe, hayal kırıklığı, kapana kısılmış hissetme, tiksinti duygularını ve zarar verme düşüncelerini de içerebilir.
Aile üyeleri genellikle mağdurların ilk şikayetlerine kızgınlık veya umursamazlıkla tepki verir. İlginç olan şudur ki, mağdurlar en çok en yakın oldukları kişiler tarafından, onların çıkardıkları seslerden tetiklenmektedirler.
Mizofonili insanlar için bazı sesler beyindeki kaç ya da savaş tepkisini tetikler. Bu, görünüşte zararsız veya sadece sinir bozucu seslerin, mizofonili bir kişiyi hafif bir öfke veya tiksinti yerine korku ve öfke noktasına kadar etkileyebileceği anlamına gelir.
Kişiler, bu seslerle tetiklendiklerinde ya ortamdan kaçmak isterler ya da ses çıkaran kişiye karşı şiddetli olumsuz tepkiler gösterebilirler.
Mizofoni, kişilerin sosyal-iş ortamlarında zorluklar yaşamalarına sebep olur. Rahatsız edici sesler, kişiler için, fizyolojik olarak karşı konulmaz derecede olabilir. Bu soruna sahip bazı insanlar işlerini sürdürmekte güçlük çekerler veya eşlik eden sesler nedeniyle aile toplanmalarını, yemekleri katlanılmaz bulurlar. Halka açık alanlarda kulaklık takabilir veya rahatsız edici seslerden tamamen kaçınmak için kendilerini izole edebilirler.
Aile üyeleri bazen kişinin dikkat çekmek için sorunu “uydurduğunu” bile iddia edebilir. En yakınlarından destek alamamak, sorunun yeterince önemsenmemesi, asıl problemin şiddetlenmesine neden olabilir.
Yapılan bazı çalışmalarda belli terapi yaklaşımlarının, mizofoniyi tetikleyen seslere karşı duyarlılığın azaltılmasında etkili olduğu bulgulanmıştır.
Uzm Psk Asena İrem Ulusu
Bireysel/Çift/Cinsel Sorunlar