LÜTFEN SABIRLA OKUYUNUZ!.
Okulun ilk gününde 5. sınıfın önünde dururken, öğretmen çocuklara bir yalan söyledi. Çoğu öğretmen gibi, öğrencilerine baktı ve hepsini aynı derecede sevdiğini söyledi. Ancak bu imkânsızdı, çünkü ön sırada oturduğu yerde bir yana kaykılmış ismi Mustafa Yılmaz olan bir erkek çocuk vardı. Bayan Mediha bir yıl önce Mustafa yı izlemişti ve diğer çocuklarla iyi oynamadığını, elbiselerinin kirli olduğunu ve sürekli olarak kirli dolaştığını gözlemişti. İlave olarak Mustafa tatsız olabiliyordu. Bu öyle bir noktaya geldi ki, Bayan Mediha onun kâğıtlarını büyük bir kırmızı kalemle işaretlemekten, kalın çarpılar (x ) yapmaktan ve kâğıdın üstüne büyük? F? (en düşük derece) koymaktan zevk alır oldu.
Bayan Mediha nın okulunda, her çocuğun geçmiş kayıtlarını incelemesi gerekiyordu ve Mustafa nın kayıtlarını en sona bıraktı. Ancak, onun hayatını gözden geçirdiğinde, bir sürpriz ile karşılaştı.
Mustafa nın birinci sınıf öğretmeni şöyle yazmıştı:
Mustafa gülmeye hazır parlak bir çocuk. Ödevlerini derli toplu ve temiz yapıyor ve çok terbiyeli. Onun etrafta olması çok eğlenceli?
İkinci sınıf öğretmeni şöyle yazmıştı:
Mustafa mükemmel bir öğrenci, sınıf arkadaşları tarafından çok seviliyor, ama annesinin ölümcül bir hastalığı olduğu için sıkıntı içinde ve evde ki yaşamı mücadele içinde geçiyor.?
Üçüncü sınıf öğretmeni şöyle yazmıştı:
Mustafa nın annesinin ölümü onun için çok zor oldu. Mustafa elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyor, ama babası ona ilgi göstermiyor ve eğer bazı adımlar atılmazsa evde ki yaşamı yakında onu etkileyecek.
Mustafa nın dördüncü sınıf öğretmeni şöyle yazmıştı:
"Mustafa içine kapanık ve okulda derslere çok fazla ilgi göstermiyor. Çok
fazla arkadaşı yok ve bazen sınıfta uyuyor.
Bunları okuyunca, Bayan Mediha problemi kavradı ve kendinden utandı.
Öğrencileri ona güzel kurdelelerle ve parlak kâğıtlara sarılmış hediyeleri
getirdiğinde bile çok kötü hissediyordu. Mustafa nın hediyesini alıncaya
kadar bu böyle devam etti.
Mustafa nın hediyesi bir marketten aldığı kalın, kahverengi ambalaj kâğıdı
ile beceriksizce sarılmıştı.
Bayan Mediha onu diğer hediyelerin ortasında açmaktan acı duydu. Bayan Mediha pakette taşlarından bazıları düşmüş yapma elmas taşlı bir bilezik ve çeyreği dolu olan bir parfüm şişesini çıkarınca çocuklardan bazıları gülmeye başladı. Ama o bileziğin ne kadar güzel olduğunu haykırdığında çocukların gülmesi kesildi. Bileziği taktı ve parfümü bileklerine sürdü. Mustafa, o gün okuldan sonra öğretmenine şunu söylemek için kaldı.
Öğretmenim bugün aynı annem gibi kokuyordunuz.
Çocuklar gittikten sonra, Bayan Mediha en az bir saat ağladı. O günden
sonra, okuma, yazma ve aritmetik öğretmeyi bıraktı. Bunun yerine, çocukları
eğitmeye başladı. Bayan Mediha, Mustafa ya özel ilgi gösterdi. Onunla çalışırken, zihni canlanmaya başlıyor görünüyordu. Onu daha fazla teşvik
ettikçe, daha hızlı karşılık veriyordu. Yılın sonuna kadar Mustafa sınıfta
ki en zeki çocuklardan biri oldu ve tüm çocukları aynı derecede sevdiğini
söylemesine rağmen, Mustafa onun gözdelerinden biri idi.
Bir sene sonra, Bayan Mediha kapısının altında Mustafa dan bir not buldu,
ona hala tüm yaşamında sahip olduğu en iyi öğretmen olduğunu söylüyordu.
Altı yıl sonra Mustafa dan bir not daha aldı. Liseyi bitirdiğini, sınıfında
üçüncü olduğunu ve onun hala hayatındaki en iyi öğretmen olduğunu yazmıştı.
Bundan dört yıl sonra, bazı zamanlar zor geçmesine rağmen okulda kaldığını,
sebatla çalışmaya devam ettiğini ve yakında kolejden en yüksek derece ile
mezun olacağını yazan başka bir mektup aldı. Yine Bayan Mediha nın tüm
yaşamında ki en iyi ve ne favori öğretmen olduğunu yazmıştı. Sonra dört yıl
daha geçti ve başka bir mektup geldi. Bu kez fakülte diplomasını aldıktan sonra, biraz daha ilerlemeye karar verdiğini açıklıyordu. Mektup onun hala
karşılaştığı en iyi ve en favori öğretmen olduğunu açıklıyordu. Ama simdi
ismi biraz daha uzundu.
Mektup söyle imzalanmıştı,
Prof. Dr. Mustafa Yılmaz ( Tıp Doktoru)
Öykü burada bitmiyor.
Görüyorsunuz, ortaya çıkan başka bir mektup var.
Mustafa bir kızla tanıştığını ve onunla evleneceğini söylüyordu. Babasının
birkaç hafta önce vefat ettiğini açıklıyordu ve evlenme töreninde Bayan
Mediha nın damadın annesine ayrılan yere oturup oturamayacağını soruyordu.
Şüphesiz Bayan Mediha bunu kabul etti. Ve tahmin edin ne oldu?
Taşları düşmüş olan o bileziği takti. Dahası, Mustafa nın annesinin süründüğü parfümden sürdü.
Birbirlerini kucakladılar ve Dr. Mustafa, Bayan Mediha nın kulağına şöyle fısıldadı,
"Bana inandığınız için teşekkür ederim, öğretmenim.
Bana önemli olduğumu hissettirdiğiniz ve bir fark meydana getirebileceğimi gösterdiğiniz için çok teşekkür ederim"
Bayan Mediha, gözlerinde yaslarla fısıldadı, söyle dedi,
Mustafa, yanlış şeylere sahiptim. Bir fark meydana getirebileceğimi bana
öğreten sensin. Seninle tanışıncaya dek, nasıl öğreteceğimi bilmiyordum".
Birinin Hayatında Bir Fark Oluşturmaya Çalışın..
HACI BAYRAM VELİ'NİN SAMİMİYET TESTİ VE MEYDANI BOŞALTAN MÜRİTLERİ
Hacı Bayram Veli Hazretleri, Sultan II. Murad'ın ve Osmanlı halkının sevip saydığı manevi önderlerden birisi idi. Hükümdarın Hacı Bayram'a saygısı o derece büyüktü ki ona mürit olanlardan vergi almıyordu.
Ama gelin görün ki bütün Ankara halkı Hacı Bayram'ın müridi olduğunu iddia ediyordu. Ankara'da kimden vergi istense "Ben Hacı Bayram'ın müridiyim" deyip işin içinden sıyrılıyordu. Bu durum hükümdara yansıtıldı. Hükümdar Hacı Bayram'a bir mektup gönderip, "Gerçek müridlerinizin sayısını bana bildiriniz, sizin bildirdiğiniz herkes vergiden muaf tutulmak üzere kabulümdür" dedi.
Hacı Bayram devletine saygılı bir maneviyat büyüğü olarak kendisine bağlılığın kötüye kullanılmasından zaten muzdarip idi. Bunun üzerine "Bütün müridlerim falan gün, falan meydanda toplansınlar" diye Ankara'nın her yerine haber saldı.
O gün hemen bütün Ankara halkı şeyhlerinin davetine uyarak bildirilen yere akın ettiler. Hacı Bayram Veli bir tepeciğe kurdurduğu siyah kıl bir çadırdan çıkarak kalabalığa sordu:
"Beni seviyor musunuz?"
Kalabalık hep bir ağızdan karşılık verdi:
"Elbette seviyoruz."
"Bana yürekten bağlı mısınız? İstesem benim için canınızı verir misiniz?"
Kalabalık cevap verdi:
"Canımız senin yoluna feda olsun..."
Hacı Bayram Veli bunun üzerine "Öyleyse bugün benimle beraber olanlar şu çadırın içinde kurban edilerek bağlılıklarını gösterecekler. Şimdi sırayla buyrun çadıra.." dedi.
Kalabalıktan bir kişi çıktı. Hacı Bayram onu çadıra aldı. Çadırda önceden hazırlattığı koyunlardan birini kestirerek, kanını çadırdan dışarıya akıttırdı.
Bunu gören binlerce mürit çadıra giren adamın gerçekten kurban edildiğini sanarak ürperdiler.
Hacı Bayram dışarı çıktı, "Bir kişi daha gelsin" dedi. Bir adam daha çıktı. Onu da çadıra alıp aynı işlemi yaptı.
Sonra dışarı çıktı ve bir kişi daha istedi. İşin şakayla gelir yanı yoktu. Çadıra giren bir daha çıkmıyordu.. Kendi arasında mırıldanan halkın sesi ile meydan kaynıyordu. Yine de bir hanım ileri çıktı. Hacı Bayram onu da çadıra aldı. Aynı olay tekrarlandı.
Dördüncü defa Hacı Bayram kurbanlık isteyince herkes "Bu adam delirmiş.. Canımıza kastı var.. Aman kaçıp kendinizi kurtarın.. Yazıklar olsun.. Müridin olmaz olaydık.." diye kaçışarak meydanı tamamen boşalttı.. Etrafta kimse kalmadı..
Bunun üzerine Hacı Bayram Veli Hazretleri hükümdara kaç müridi olduğunu yazılı olarak bildirdi:
"Sultanım, vergiden affedilmek üzere bana samimiyetle bağlı gerçek müritlerim iki er kişi ile bir hatun kişiden ibaret üç kişidir."
22 Şubat 2018
İstanbul
Ahmed abime;
Mektubuma yeni başlamış gibi görünüyorum değil mi abi, ilk hitap edişimmiş, ilk cümleye başlayışımmış gibi. Yok ama. Sana mektup yazmayı dördüncü deneyişimdir bu. Sen nasıl yazıyordun ki acaba, canından çok sevdiğin Leylin'e? Hiç düzeltmeden içinden geldiği gibi mi, yoksa törpüleyerek mi? Ah, evet. Okudum onları. Leylâ ablama yazdıklarını. Affet, girdim özeline. Şahit oldum nasıl sevdiğine, fedakarlıklarına, acılarına, hayatına abi. Okuyamadım ama hepsini, mektupların varmış hani; alıcısını bulamayan. Hah işte, onları okuyamadım ben. Ah be, keşke görseydim, okuyabilseydim hepsini. Sövme bana, Leylâ ablamın cevaplarını merak etmedim mi sanıyorsun? Sadece mektuplarını da değil, senin elinden çıkan her şeyi okuyabilseydim keşke. İster miydin ki senin şairliğini böylesine seven bir insan olsun? Senin Leylâ ablamı sevdiğin gibi olamaz belki –belki?!- ama biz de severiz be abi. Seninkinin yanında esamesi okunamayacak olsa da ben de değer verebilirim nihayetinde. Hem de senin gibi görüp tanıyarak, konuşarak da değil. Bak, hiç tanımadan, sadece okuduklarını bilerek hem de. Bu konuda kendimi senden üstte sayabilir miyim? Hayır mı? Öyle olsun.
İlk okuyuşum seni. Ne ayıp değil mi ama?! Oysaki sen herkesin -kızma ama evet, herkesin- okuması gereken birisin. Hem de okurken de "bu nasıl aşktır?", "bunu diyebilmek yürek gerektirir", "nasıl bir adamın mektuplarını okuyorum ben" ve "bunların yazıldığı kadın nasıl biri ola ki?" diye sorgulayacağı biri de, aynı zamanda. Aşk, sevgi diyorum ama abi, aşk mıdır seninki? Değildir bence. Hem zaten bizim zamanda aşk ayağa düştü, seninki öyle adlandırılsa seni aşağılamış oluruz. Bambaşka bir şey seninkisi.
Yeni paragrafa geçiş yaptım. Çünkü o arada bir sürü kelime karalandı abi. Ne olduğunu bulmaya, adlandırmaya çalıştım senin Leylin'e olan sevgini. Ama yok. Bulamadım. Bulabilecek bir kelime dağarcığına sahip olmamakla birlikte, adlandırmaya gerek de yok hani. Seviyorsun ki işte. Evleneceğini öğrenince, "Evleneceksin demek? Herhal çocuğu sevdin! İnşallah mesut olursun canım." diyecek kadar, kendi üzüntünü yazarken Leylâ ablamın üzüleceğini bildiğinden kısa kesip ondan bahsetmeye devam etmek isteyecek kadar, onun kocasına selam yollayıp "Gözlerinden, burnunun, üst dudağına düşen fark edilmez incecik gölgesinden öperim canım. Öperim ömrüm..” diyebilecek kadar. Bak abi bunu yazınca aklıma ne geldi, ya kocası seninle konuşmasını istemeseydi? Ne yapacaktın o zaman? Hep yazdığın -ve okurken bizi (Ne? Bir okuyan benim mi sandın?) kahreden- gibi; öldürecek miydin kendini? Kıyacak mıydın o mücadeleci, haksızlığa göz yumamayan ve tüm o güzel şiirlerin (evet, ablamdan tavsiye istediğin yerleri de biliyorum, şaşırma artık.) arkasındaki ruha? Neler yaşamışsın, bi Leylâ ablamın düzensiz -hep de geç- mektuplarıyla mutlu olurdun tabii. Sürgünlerden kaldırabilseydin başını, mutluluğu da tadabilirdin belki. Hastalıktan bir de bak. Ne çok hasta oldun be abi, sanki sağlıklı olsan mutlu olacakmışsın gibi sağlığına kavuşamadın bir türlü. İkisi de olamadı zaten.
Tekrar geliyorum, anımsatmak olacak biraz ama (Unuttuğunu kastetmiyorum hayır, bir anlığına bile unutacağına inanmam, sen söylesen de inanmam abi. Leylâ ablaya yazdıklarına güvenirim çünkü ona yalan söylemezsin sen.) Nasıl sevdin abi? Sadece mektuplarının sonundaki kelimeleri bile toplasak bir aşk mektubu eder. Hiç mi hiç umut vermemesine rağmen hem de Leylâ ablamın. Hep dost gibiydin onun için sen. Ama o sana neler nelerdi... Senin de dediğin gibi: "Nemsin be? Sevgili, dost, yâr, arkadaş... Hepsi. En çok da en ilk de Leylâ'sın bana. Bir umudum, dünya gözüm, dikili ağacımsın. Uçan kuşum, akan suyumsun." Eh, bu sözün üzerine daha ne diyeyim ki ben?
Sana sormak istediğim ama cevabını alamayacağım çok soru var. Sevdiğini görmek için delirip onu gördükten sonra ayrılacağınız ve evinize döneceğiniz zamanı düşünerek kahrolmak ne be abi? Herkes seni tutuyor biliyor musun, ah zalım Leylâ diyorlar onun için. (Ben de diyorum ama seni yeni okuduğumdan, duygularımın tazeliğinden abi, kızma lütfen.) Ahmed Arif seni böylesine severken--- Şimdi. Olmadı ki bu. Sanki sen isminle tanınmışsın da meşhur bir adam Leylâ'yı sever gibi oldu. Yok. Öyle demek istemem ben, çünkü sen ona olan sevginle Ahmed Arif olmuş adamsın. Düzeltiyorum bak: "Seni böylesine seven bir Ahmed Arif varken" Nasıl? Daha uygun oldu mu? Senin gibi cümle kuramıyorum affet. Ben de isterdim burada iki mısrâ döktürmek falan ama işte, olmayınca olmuyor. Dönüyorum şimdi tekrar: Seni böylesine seven bir Ahmed Arif varken, sen nasıl onu onun gibi olmasa da –kimse de beklemiyor zaten bunu- beraber olacak kadar sevemedin diyorlar. Diyoruz işte, neyse. Haklılar be abi. Okurken seni, yazdıklarını, düşündüm hep "Leylâ abla ne demiştir ki buna cevaben?" diye. Ne diyebilmiştir ki? Onu sıktığından değil, hayır. Senin yazdıkların öyle şeyler ki ne cevap vereceğini şaşırır insan. Altta da kalır tabii, her türlü. Mütevazı desen nereye kadar, böbürlense nereye kadar. Çok zor duruma düşmüş benim ablam. Sen düşürmüşsün onu bu duruma ama üzülme, biz sendeki mektupları göremesek de –harbi, ne yaptın onları?- eminim ki üzmemiştir o seni. Hem, nasıl üzsün ki, senin gibi seveni bulmak kolay mı, bir de üzme lüksüne sahip olsun? (Bulmak kolay mı dedim de, kim isterdi senin onu sevdiğin gibi sevilmek acaba, istemezdim bak ben. İki tarafa da yazık değil mi?)
Biraz önce son cümlelerimi yazarken yavaşladım abi, aklıma geldi çünkü. 15 Ocak 1957. O gün yazdığın mektup. Daha önce hiçbir kitap okurken ağlamadım abi. Bir seninki işte. Dahası da olur tabii ama ilkler unutulmaz ya... Neyse, konudan saptım bak, mektuba gelelim; Leyla ablanın mektubunu ona geri yolladığını söylediğin olan hani. Maddelemiştin bir de tüm diyeceklerini. Üzmüş seni Leylâ abla ("ablam" değil, "abla", hatırladım çünkü kırgınlığımı. Sana ne oluyor deme, ağladım ya işte, önemsedik demek ki canım, sen de!) ben de üzüldüm. Senin amacının kötü olmadığını biliyorum ama ben, Leylâ abla yanlış anlamış sadece. Üzme sen kendini. Üzülmeseydin keşke. Buz tutmuştu o mektubun bak. Yine sevgi doluydu ama mesafe mi sokmuştun biraz, bir şey olmuştu. Hem Leylâ'yı şiir yazmaya teşvik eden sen değil misin? Nankörlüktür bence bu. Öyle demeyeyim mi Leylin'e? Peki tamam.
Diyeceğim çok daha ama seni yormak ve de zamanını almak istemiyorum. Ama son bir düşüncemi dile getireceğim sana karşı, bazen düşünüyorum ki; sen mutlu olsaydın da biz seni bilmeseydik mi daha iyi olurdu, yoksa; bu haliyle, senin mutsuz olman sebebiyle bizim seni tanımamız mı daha iyi? Bilemiyorum. Ne burnun kalkıyor hemen? Bi senden bahsetmiyoruz herhalde. Birçok şair için de derim bunları, tek sanma kendini. Yerin de ayrıdır ama artık, bilesin.
Sevdim ama seni. Sen Leylâ'dan başkasını sevmeye değer görmezdin belki ama, olsun karşılıksız sevmenin ne düzeyde olabileceğini okudum zaten senin elinden. Diyarbakır'a benden selam olsun. (Karpuz da yollamak istemiştin bak, canım çekmişti. Biz istesek umurunda olur mu hiç?!)
Sevgilerimle,
(İmza)
***
Buraya kadar olan kısım Ahmed abimeydi. Buradan sonrası ise asıl inceleme denebilecek şekilde; kitap hakkında bilgiler, benim birkaç(!) lafım (çoğunluğu bu oluşturuyor, çaktırmayın) ve teşekkürümden oluşuyor. ^^
***
Sitede takip ettiğim bir okurun bu kitabı okuduklarına eklemesiyle başladı her şey. Hayır, hayır. Hikaye anlatmaya geçmiyorum bu sefer de, merak etmeyin. Ahmed Arif'i hiç okumadım daha önce. Okusam da şiirlerinden başlarım diye düşünüyordum ama işte, o paylaşımı görünce ben de eklemek istedim okuyacaklarıma. Ekledim eklemesine de hemen okumayı düşünmüyordum ki, daha okuyacağım bir sürü kitap vardı sırasını bekleyen. Ama Yaren yorum yaptı, ben de okuyacağım beraber okuyalım diye. Çok mutlu oldum çünkü kendisi sitede sevdiğim okurlardan birisiydi ve birkaç gün sonra da okumaya başladık. Böyle tanıştım işte Ahmed Arif ile, alelacele. Nasıl hazır olunabilirdi bir kitap veya yazar/şair için bilmiyorum ama erteledikçe ertelediğimi düşününce şans eseri sayabiliriz.
Kitabın ön sözünün "Mektup, mektubu yazan ve gönderen ile mektubu alan ve okuyan arasındaki gizlidir." diye başlamasıyla birbirini desteklercesine Leylâ Erbil başta yayınlamak istememiş mektupları. Kendisi öldükten sonra basılması düşüncesindeymiş ki sonradan Ahmed Arif'in oğlu Filinta Önal ile tanışıp onun da onayını alınca yayınlanmasını kabul etmiş. İyi ki de etmiş ama ölmeden önce kitabı görmek istediğini dile getiren Leylâ Erbil ne yazık ki kitabın basıldığını görememiş. Hepsini birlikte kitap olarak okuyabilseydi pişmanlıkları olur muydu acaba, insan düşünmeden edemiyor...
Mektuplar 1954-1959 yılları arasında ve 1977'de de son bir mektup olarak yazılmış. Ahmed Arif kesinlikle düzgün konuşan birisi değil, kitabın içerisinde sansürlenmiş bir sürü küfür var. Birkaç tanesini de Ahmed Arif'in kendisi sansürlemiş. Genel olarak mektupları okuduğunuzda üzülüyorsunuz onun için evet ama Leylâ'ya yazdıklarıyla Leylâ'ya da üzülüyorsunuz. Özellikle Ahmed'in yüceleştirdiğini okuyunca Leylâ'yı; Leylâ ne hissetmiştir, ne düşünmüştür, ne cevap vermiştir, ne yapmıştır da bunları hak etmiştir gibi düşüncelerde buluyorsunuz kendinizi. Tanrılaştırmak dedim ama, nasıl bir tanrılaştırma? "Seni Tanrı gibi değil, Tanrı kavramını Leylâ gibi seviyorum. Yoksa korkunç bir şey olurdu. Ömrümce; kıyamete dek elimi bile değdiremeyeceğim Tanrıyı neylerim ben?" kendisinin ağzından tam olarak böyle işte.
Okurken sürekli sayfa sayıma baktım, nasıl bağlanacak, nasıl bitecek bu mektuplar diye ve okunmadık sayfa sayısı azaldıkça kalp atışım hızlanmaya başladı. Bittiğinde de o duygu yükünü boşaltmam gerektiğine karar verdim ve işte şu an buradayım. Dört yıla yakındır bu sitede olup da tek bir inceleme yapmadan, sadece takip ettiğim okurların incelemeleriyle yoluma devam eden biriydim ben. İnceleme yazmak bir süredir aklımdaydı ama kendime güvenim yoktu ve utancım vardı. Nasıl yazacaktım ben bir kitap hakkında kendi düşüncelerimi de insanlar okuyacaktı onu? Böyle düşünürken tabii çok sevdiğim cânım okurların da teşvikiyle (üstünkörü geçmeyeceğim bu konuyu tabii ki, huyum değildir) yazdığımı yayınlama kararı aldım. İlk inceleme yazdığım kitap da Ahmed Arif oldu, mutluyum. Teşekkürler iki inceleme uzunluğunda olan bu yazıyı okuma zahmetine katlandığınız için -kaç kişi kaldıysanız artık.
Benim için asıl önemli kısım burası ama. Beni inceleme yazmaya teşvik eden insanlara teşekkür ettiğim kısım yani. Başlıyorum:
Şu an kendisi burada olmasa da başlıca destekçilerimden Beyza (Horselover), ben tam incelemeye başlamışken bana "neden inceleme yazmıyorsun, yazmalısın" diyen Tuba Paçacı kendisinden inceleme yazmamı istediğini duyunca şok olduğum Semih abi, yazıp yazıp sildiğim incelemelerimi bilen ve ben okurdum diyen tek kişi olma özelliğini taşıyan Oğuz Aktürk (güzel inceleme okumak istiyorsan git kendinkilerinin üzerinden geç :p), kendisinin hesabı bulunsa hesabına şu an girmeyen ama vakti zamanında yine ısrarda bulunup cesaretlendirmeye çalışan canım pluto'm, ilk tanıştığımız zamanlarda bana söyleyen ama benim o zamanlar hiç oralı olmamamdan ısrarı kesen ve sitedeki profilini ne yazık ki boş tarlaya çevirmiş Freyja hiç muhabbetim olmadan sadece takip ettiğim ama bana mesaj atıp yazmalısın diyen, kendisi bilmese de benim için çok değerli olan sayın zeyneb kendisinin ilk incelemesine şahit olduğum ve beni de gaza getirmeye çalışan -ki göründüğü üzere işe de yarayan- Hayriye Ç. ve incelemenin puanlamadan çok daha iyi olduğunu söyleyerek benim de inceleme yazabileceğimi ve yazmamı sabırla bekleyeceğini söyleyen Alyoşa Hepinize çok ama çok teşekkür ediyorum. Artık ben de başkalarını inceleme yazmaya teşvik edebilirim. ^-^ Buraya kadar okuyan –ya cidden, gelen var mı buraya kadar, amma uzun oldu- herkese sonsuz teşekkürler. Sabrınızdan ötürü de seviliyorsunuz ayrıca. *-* Ee, nasıl bitiriyoruz incelemeleri? Öylece bırakmalı mıyım? O kadar mı? İyi, kolaymış.
Değilmiş.
Buradan benim çenemi açtırmamanız gerektiğini anlamış bulunmaktasınız. Son olarak, ama son olmayarak; (buna last but not least deniyor da Türkçede ifade edemedim) bu ilk ve muhtemelen en uzun incelememi de burada arada tartışmalar yaşasak da en uzun süredir konuştuğum şahsa ithaf ediyorum. Üzerimdeki en büyük destek onunkiydi. Özleneceğini bilsin ve var olsun. ^^
Dördüncü Mektupİki Kişiye Bir Dunya Sahibini Arıyan Mektuplar, Ümit Yaşar Oğuzcan (Sayfa 17 - Alpay)
Senden hiç ayrılmamak vardı. Zamanı durdurmak, bütün saatleri parçalamak vardı. İsyan içindeydim. Neydi bu çaresizlik? Bizi çepçevre saran bu dört duvar neydi?
Mademki benim olmayacaktın neden seni karşıma çıkardılar? Kim yaptı bunu? Bu kötülükler kimin eseri?
Ben sana inanıyorum kitaplara değil. Ben seni istiyorum. Dua değil. Sabır değil.
Çorak bir arazi mi gördün bilki Yahudi geçmiştir.Mesnevi Tercümesi (6 Cilt), Mevlana Celaleddin-i Rumi (Sayfa 33 - Ötüken)
(Hristiyanlığı bozan yahudi vezir. Mutlaka okumanızı tavsiye ederim.)
Taassub yüzünden hıristiyanları öldüren yahudi
pâdişahın hikâyesi
• Yahudiler arasında, Îsâ düşmanı ve hıristiyanları öldüren zâlim bir hükümdar
vardı.
325 • Halbuki peygamberlik zamanı ve nöbeti Hz. Îsâ'ya gelmişti. Mûsâ devri
geçmişti. Öyle olmakla beraber o Mûsâ'nın, Mûsâ da onun rûhu gibi idi.31
31 "Allah'ın peygamberlerinden hiç birini diğerinden ayırt etmeyiz." Bakara Sûresi 285.
• O şaşkın pâdişah, Allah yolunda, Îsâ yolunda yürüyen, Hakk dostları olan
Mûsâ ile Îsâ'yı birbirinden ayrı sandı.
338 • O yahudi pâdişahın sapık ve hileci öyle bir veziri vardı ki, hile ile akan
suyu bile düğümlerdi.
• Bu vezir dedi ki: "Hıristiyanlar, canlarını kurtarmak için, dinlerini pâdişahtan
gizlerler.
34
340 • Bu sebeple bu kadar çok hıristiyan öldürme, çünkü, öldürmede fayda
yoktur. Din misk ve öd ağacı değildir ki kokusu çıksın.
• Din, yüzlerce kılıf içinde gizlenmiş bir sırdır. Dışı seninle uyum halindedir.
Sana benzer. Ama içi seninle çekişmede, sana uymamaktadır."
• Pâdişah vezire sordu ki: "O halde ne tedbir alalım? Bir yalan ve hile olan
hıristiyanlığın yayılmasını nasıl önleyelim?
•Ne yapalım ki, dünyada hıristiyanlığı açığa vuran veya gizleyen bir hıristiyan
kalmasın."
• Vezir dedi ki: "Ey pâdişahım, sen bana kızmış, gazap etmiş görünerek emir
ver, kulağımı, elimi kestir. Burnumu, dudağımı yardır.
345 • Ondan sonra beni dar ağacına göndert. Tam o sırada bir şefaatçi senden
suçumun bağışlanmasını niyâz etsin.
• Sen bu işi, dört yol ağzı bir yerde, tellâl çağırılan kalabalık bir pazarda
yaptır.
• Ondan sonra da beni yanından uzaklaştır, uzak bir şehre sür ki ben orada
hıristiyanlar arasına şer ve fitne, karışıklık salayım.
• Ben onlara diyeyim ki: `Ben de hıristiyanım ama, dinimi gizli tutarım'. Ey
sırları bilen Allah'ım, sen benim gönlümü, inancımı biliyorsun.
Pâdişah benim hıristiyan olduğumu anladı. Yahudilik taassubu yüzünden beni
öldürtmek istedi.
350 • Ben de dinimi pâdişahtan gizlemek, onun dininden görünmek istedim.
• Pâdişah, benim sırlarımı anladı. Sözlerim onun yanında kusurlu göründü.
• Dedi ki: Senin sözlerin, içinde iğne bulunan ekmek gibidir. Benim
gönlümden, senin gönlüne pencere var.
• Ben o pencereden senin halini gördüm, onun sözlerine inanmam.
• Eğer Îsâ'nın rûhâniyeti bana yardım etmeseydi, pâdişah yahudilik gayreti ile
beni parça parça ederdi.
355 • Îsâ uğruna canımı, başımı veririm ve bunu canıma yüz binlerce minnet
sayarım.
• Îsâ’dan canımı esirgemem. Fakat Onun dinine dâir iyiden iyiye bilgim
vardır. Hıristiyanlara yararlı olmak için ölmek istemiyorum.
• O pâk dinin, bilgisizler arasında kalıp yok olmasından üzülüyorum,
hayıflanıyorum.
35
• Allah'a ve Îsâ'ya şükür ki, biz bu hak dinin yol göstericisi olmuşuz.
• Belimize hıristiyanlık zünnarını bağladığımızdan beri, yahudilikten
kurtulduk.
360 • Ey insanlar, devir Îsâ'nın devridir. Onun dininin sırlarını candan ve
gönülden dinleyiniz."
• Vezir, bu hileyi, pâdişaha sayıp dökünce pâdişah'ın gönlünden endişeyi
giderdi.
• Pâdişah, vezirin dediği, istediği şeyleri yaptırdı. Halk, vezirin başına gelen
acıklı hallerden, bu gizli ve hileli işlerden dolayı şaşırıp kaldı.
• Veziri, hıristiyanların bulunduğu memlekete sürdü. O da gittiği yerlerde
halkı dine dâvete başladı.
• Yüz binlerce hıristiyan azar azar onun etrafına toplandı.
• Vezir onlara, gizlice, İncil'in, zünnarın ve namazın sırlarını anlatıyordu.
365 • Vezir, görünüşte din vâizliği yapıyordu ama, bâtında, hakîkatte o, kuşu
avlayanların ıslığı ve tuzağı gibi idi.
371 • Hıristiyanlar tamamiyle o vezire gönüllerini verdiler. Esasen câhil
kişileri bir şeye inandırmak zor değildir ki...
• Gönülleri, vezirin sevgisi ile doldu, taştı. Onu Îsâ'nın vekili sandılar.
• Halbuki o vezir, hakîkatte, tek gözlü mel'un Deccal idi. Ey yardımcıların en
güzeli olan Allah, feryadımıza yetiş!
345 . O imansız vezir, âdetâ, badem ezmesi içine, sarımsak saklar gibi hile ile
din nasihatçılığı yapıyordu.
• Hıristiyanlar arasında zevk ve anlayış sahibi olanlar, vezirin tatlı sözleri
arasında bir de acılık duyuyorlardı.
• Vezir çok mânâlı, nükteli sözler söylüyordu, fakat o sözler, içine zehir
karıştırılmış şeker şerbeti gibi idi.
• Sözünün dış yüzünden; "Hakk yolunda gayretli ol, çabuk ol." mânâsı
çıkıyordu. Hakîkatte, çalışıp da ne yapacaksın, tenbellik et, keyfine bak dediği
seziliyordu.
452 .Vezirin sözleri, anlayışlı ve zevk sahibi olmayanların boyunlarına birer
halka olup geçiyordu.
• Vezir, altı sene yahudi pâdişahtan uzak kaldı ve bu müddet içinde Îsâ
ümmetinin âdetâ sığınağı oldu.
36
• Bütün hıristiyanlar dinlerini de, gönüllerini de ona verdiler. Herkes onun
emri ile seve seve ölüme atılıyordu.
455• Pâdişahla vezir arasında haberleşmeler vardı. Pâdişah, gizlice, ona, gönül
alıcı vaadlerde bulunuyordu.
• Vezire; "Ey benim değerli ve makbul vezirim. Vakit geldi, çattı. Artık,
gönlümden bu dert çıksın gitsin" diye mektup yazdı.
• Vezir de ona; "Pâdişahım, ben şu anda, Îsâ dininden olanlara fitneler
fesadlar salmaktayım." diye cevap verdi.
• O devirde Îsâ dininden olanları yöneten on iki emîr vardı.
• Her fırka, bu on iki emîrden birine uymuş, faydalanmak için ona kul köle
kesilmişti.
460. Bu on iki emîr ile onlara uyanlar, o soysuz vezirin tuzağına düşmüşlerdi.
• Onların hepsi de onun sözüne inanıyor, hepsi de, onun gidişine ayak
uyduruyordu.
• Ona öyle inanmışlar, öyle bağlanmışlardı ki, vezir, öl dese emîrlerden her
biri, hemen onun önünde can verirdi.
• Vezir, her emîrin adına ayrı bir tomar hazırladı. Her tomarda bulunan
yazılar, meslek ve mezheb yönünden bambaşka idi. Birbirini tutmuyordu.
• Bu tomarların her birindeki ayrı hükümler, emirler bir başka çeşitti. Her
hüküm, baştan sona, ötekinin hilâfı ve zıddı idi. Her emir, öteki tomardaki emre
aykırı idi.
465. Tomarın birinde riyazet ve açlık yolunu, tevbenin esası, Allah'a dönüşün
şartı saymıştı.
• Diğer tomarda, hak yolunda riyazetin bir yararı yoktur. İnsan ancak
cömertlikle Hakk'ı bulur, demişti.
• Başka birisinde ise, sen aç durmakla veya cömert olmakla, Allah'ına şirk
koşmuş olursun, denilmekte idi.
• Gamlı olduğun zamanda da, esenlik çağında da tam mânâsıyla Allah'a
teslim olmaktan başka her şey hile ve tuzaktı.
• Tomarın birinde denmişti ki: "Kulun yapması gereken şey, hizmet ve
ibâdettir. Yoksa ibâdetsiz bir tevekkül ve teslimiyet fikri suçtur."
37
470 • Allah'ın bize; "Şunu yap, bunu yapma." diye emredişi, biz bunları
yapalım veya yapmayalım maksadı ile değildir. Bize bizim aczimizi, zavallılığımızı
bildirmek için verilmiştir.
• Böylece bu emirlerle, aczimizi, beceriksizliğimizi görelim, bilelim de bu acz
zamanında Hakk'ın kudretini daha çok anlayalım, diye düşünülmüştü.
• Tomarın birinde ise; "Aczini görme, kendine gel, aklını başına al, çünkü
kendini âciz görmek, Allah'ın verdiği ni'meti görmemek, ni'mete kâfir olmaktır.
• Kendi gücünü, kudretini gör, çünkü güç de, kudret de ondandır. Kendindeki
yapma gücünü Allah'ın bir ni'meti bil." denmişti.
• Başka bir tomarda ise; "Bu ikisinden de, yâni kendini her bakımdan âciz
görmekten veya kendinde Hakk'ın kudretini bulmaktan vazgeç. Çünkü tevhid
yolunda, göze görünen her şey bir puttur." denmişti.
475 • Tomarın birinde de, şu görüş mumunu söndürme, çünkü bu görüş, bu
nazar erenler meclisinin mumudur, nûrudur, diye yazılmıştı.
• Dikkat et, kemale ermeden, eğer nazardan, görüşten, hayâlden, istidlâlden
vazgeçer isen, vuslat gecesinin yarısında mumu söndürmüş, karanlıkta kalmış
olursun.
• Bir tomarda da; "Yarattıklarına bakarak, Allah'ı dışta arama, korkma, görüş
ve istidlâl mumunu söndür, söndür ki, karşılığında yüz binlerce mânevî nazar, görüş
bulasın.
• Çünkü dışta yanan görüş mumu söndürülünce, içteki can mumunun nûru
artar. Aşkın acılarına sabreder olduğun için, Leylâ, sana Mecnun olur.
• Kim zâhidliğe kalkışır da dünyayı terk ederse, dünya ona daha çok yaklaşır,
daha çok kendini gösterir." diye yazılmıştı.
480 Tomarın birinde şöyle deniliyordu: "Allah, sana her ne ihsan etti ise, her
ne verdi ise, yaratırken, onu sana sevdirmiştir, tatlılaştırmıştır.
• Sen de onu al, çünkü, Cenâb-ı Hakk, onu sana kolaylaştırmıştır, hoş bir hâle
getirmiştir. Onu tatlılıkla kabul et, kendini zahmete sokma."32
32 Hz. Ömer'den rivâyet edilen bir hadîste "Dinde pek ince eleyip sık dokumadan sakının. Zira, Allah, dinde
kolaylık göstermiştir. Dinin emirlerini takatınız, miktarı ifâ ediniz", buyurmuştur.
• Tomarın birinde ise şöyle yazılmıştı: "Senin olanı, kendine âit olanı terk et,
çünkü senin tabiatının beğendiği şey iyi değildir."
38
• Görmüyor musun? Birbirine aykırı düşen yollar, insanlara kolay görünmüştür
de herkes kendine bir din seçmiştir. O din, o kişiye can kesilmiştir.
• Eğer Allah'ın kolaylaştırdığı yol, doğru bir yol olsaydı, her yahudi, her ateşe
tapan, Allah'tan haberdar olur, Allah'ı tanırdı.
485 • Tomarın birinde de; "Allah'ın kendine varan yolu kolaylaştırması demek,
o yolun rûha gıda, gönle hayat oluşudur.
• İnsanın nefsinin zevk sandığı şeyler, gelip geçicidir. Çorak yere ekilmiş
tohum gibidir. Bitmez, meyve vermez.
• Ondan elde edilecek mahsul pişmanlıktır. Kârı da zarardan başka bir şey
değildir." denilmişti.
490 • Tomarın birinde; "Bir yol gösterici, bir mürşid bul, akıbeti, sonu görme
gücünü, şunun bunun soyundan gelmekte ve bununla övünmekte bulamazsın."
denmişti.
493 .Başka bir tomarda ise; "Aslında mürşid sensin, çünkü mürşidin mürşid
olduğunu, ancak sen bilirsin, sen tanırsın.
494 • Adam ol da, başkalarına tabî olma. Yürü, kendi yolunu kendin seç.
Mürşid bulmak arzusu ile şaşırıp kalma." diye yazılmıştı.
495 • Başka bir tomarda ise; "Aslında bu ayrılıkların, bu çoklukların hepsi de
birdir. Biri, iki gören kişi, şaşı bir zavallıdır." deniyordu.
• Bir diğer tomarda da; "Yüz sayısı nasıl olur da, bir sayılır, böyle düşünen
delidir." denmişti.
• Bu sözlerin her biri diğerine ters düşen, zıt düşen bir sözdür. Şekerle zehir
bir olabilir mi?33
33 Bu beyitte zıtlar âlemine işâret olduğu gibi, Cenâb-ı Hakk'ın Celâl ve Cemâl sıfatlarının tecellîsi de hatıra gelebilir.
• Şekerden de zehirden de vazgeçmedikçe, sen Vahdet Gülzarı'ndan nasıl
koku alabilirsin?
• Îsâ dininin düşmanı olan vezir, on iki tomara, işte bu çeşit yazılar yazmıştı.
• O vezir, Îsâ’daki vahdeti, renk birliğini idrâk edememişti. Ve Îsâ’ nın mânâ
köyündeki huydan da, bir huy edinememişti.34
34 Senâî Hazretlerinin Hadîka'sında şu meâlde bir beyit var: "Yeryüzünde görülen çeşitli renkler, vahdet küpünde tek
bir renge çevrilir."
39
52l • Vezir de pâdişah gibi bilgisizdi, gafildi. Bu yüzden Kadîm olan,
kendisinden kaçmaya imkân bulunmayan Hakk'la pençeleşmeye kalkıştı.
• O, bir anda içinde bulunduğumuz âlem gibi yüzlerce âlemi yoktan var
edecek bir Hakk'la uğraşıyordu.
549 . Vezir kendiliğinden başka bir hileye baş vurdu. Vâ’z ve nasihatı bıraktı,
halvete çekildi.
550 • Halvette kırk, elli gün kadar kalıp, müridlerini ayrılık ateşine yaktı.
. Halk onun insana huzur veren halinden, güzel konuşmalarından, sohbet
zevkinden ayrı düştükleri için deli divâne oldu.
• Müridler diyorlardı ki: "Sensiz, bizim için hidayet nûru yoktur. Sopasını
tutup yol gösteren biri olmayınca körün hali nice olur?
• Allah aşkına, büyüklüğünün başı için, bize ikrâm ve ihsanda bulun, bizi
daha fazla kendinden ayırma.
555 • Biz çocuklar gibiyiz, sen bizim dadımızsın. Terbiye ve irşad gölgeni,
başımızdan eksik etme."
• Vezir dedi ki: "Rûhum dostlarımdan uzak değildir. Fakat halvetten çıkmama
izin yoktur."
• Hıristiyan emîrleri şefaat dilemek, müridler de nefislerini kötülemek,
suçlarını i'tiraf etmek için vezirin yanına geldiler.
• "Ey kerem sahibi!" dediler. "Biz, ne bedbaht kişileriz ki, senden ayrı
düşünce, her şeyimizi kaybettik; gönülden de, dinden de yetim kaldık.
• Sen halvetten çıkmamak için bahaneler buluyorsun, bizimse, dertli
yüreğimiz yanıyor da, soğuk soğuk ah edip duruyoruz.
560 • Biz senin güzel sözlerine alışmışız, hikmet sütünü içmişiz.
• Allah aşkına, bize bu cefada bulunma, lutfet, ihsan et. Bugün yapacağın
iyiliği yarına bırakma."
565 • Vezir dedi ki: "Aklınızı başınıza alınız, ey dedikodu düşkünleri, ey dilin
söylediklerinde, kulağın duyduklarında hikmet ve nasihat arayanlar.35
35 Güzel söz söyleyen, şeyh geçinen, fakat söylediklerini yaşamayan, hal sahibi olamayan kişiler kasdediliyor.
40
•Şehvet duygusunun kulağına pamuk tıkayınız. Yâni, süflî, aşağı duygulara
âit sesleri duyan, şu görünen baş kulağınızı sağır hale getiriniz ki, can kulağınız
açılsın da, Hakk'ın, hakîkatin sesini duyabilesiniz. Gözünüzden de, dünya sevgisi
bağını kaldırıp atınız...
• Aslında şu görünen baş kulağımız, can kulağımızın pamuk tıkacıdır. Bu
sebepledir ki baş kulağımız tıkanmadıkça, can kulağımız sağır olarak kalacaktır.
• Nefsanî duygulardan uzak, âdetâ duygusuz kalın, sağır olun, düşüncesiz bir
hâle geliniz ki Hakk'ın; `Rabbine dön' hitabını işitebilesiniz.36
36 Fecr Sûresi 27-30.
• Sen, uyanık kaldıkça, uyanıklık dedikodusu ile uğraştıkça, uykuda gizlenen
rüyâlardan, rüyâlardaki konuşmalardan nasıl mânâ kokusu alabilirsin? Görünen
âlemin sırlarından nasıl haberdar olabilirsin?"
• Müridlerin hepsi de dediler ki: "Ey bizden kaçmak için bahane arayan
hekîm, bu hileyi, bu cefâyı bize yapma.
585 • Senin sözün, şeytanı susturur, ağzından çıkan kelimeler, kulaklarımızı
akılla doldurur.
588 • Sen olmayınca, gökyüzü bile bize karanlıktır. Ey mânevî ay, sana nisbetle
şu gökyüzü kim olabilir?
• Gökler, görünüşte çok yüksektir. Fakat mânevî yükseklik, yücelik, tertemiz
olan rûhlara mahsustur.
590 . Görünüşteki yükseklik, cisimlere âittir. Cisimler ise mânâya nisbetle
isimlerden ibârettir."
• Vezir, müridlerine dedi ki: "Sözü uzatmayınız, öğüdümü canla ve gönülle
dinleyiniz.
• Bana inanıyor ve güveniyorsanız, ben emîn isem, emîn olan kişi suçlanmaz,
ben yeryüzüne gök desem, bu böyledir, benden şüphe edilmez.
• Eğer ben, kemal sahibi isem, kemali neden inkâr ediyorsunuz? Kemal sahibi
değilsem, bu zahmet, bu azar neden?
• Ben, bu halvetten çıkmayacağım, çünkü ben, burada içime kapanmış, gönül
ahvali ile meşgulüm."
595 • Müridlerin hepsi birden dediler ki: "Ey vezir, biz, senin kemalini inkâr
etmiyoruz. Bizim sözümüz ağyar sözüne benzemez.
• Senden ayrı düştüğümüz için, gözlerimizden yaşlar akmada, canımızın tâ
içinden, ahlar, eyvahlar coşup durmaktadır."
41
643 • Vezir içerden seslendi de dedi ki: "Ey müridler, şunu bilmiş olun ki,
• Hz. Îsâ'dan bana, bütün dostlarından ve yakınlarından ayrıl, tek başına kal...'
diye haber geldi.
645 • Yüzünü duvara çevir, yalnız başına otur. Hatta, kendi varlığından,
benliğinden, benlikten bile uzaklaş, halvet et.
• Bundan sonra, bana konuşmaya izin yoktur. Bundan sonra benim, dedikodu
ile de işim gücüm kalmamıştır.
• Dostlar, Allah'a ısmarladık. Artık ben öldüm. Varımı yoğumu dördüncü kat
göğe taşıdım.
• Böylece istedim ki, dünyanın ateşle dolu derinliklerinde bir odun gibi
zahmetler ve meşakkatler içinde yanmıyayım.
• Bundan sonra dördüncü gökte, Hz. Îsâ'nın yanında oturacağım."
650 • Sonra, vezir, bütün hıristiyan emîrlerini, birer birer çağırdı, her biri ile
ayrı ayrı görüşüp, konuştu.
• Herbirine dedi ki: "İsâ dininde, Hakk'ın vekili benim ve benim halifem de
sensin.
• Öbür emîrlerin hepsi de sana uymak zorundadırlar. Îsâ onların hepsini sana
tâbi' kılmıştır.
• Hangi emîr aksilik yapar, sana uymazsa, onu yakala, ya öldür, yahud esir et.
• Ama, ben sağ oldukça, bu söylediklerimi kimseye söyleme, ben ölmedikçe
de bu reisliğe istekli olma.
655 • Ben hayatta kaldığım müddetçe bu sırları hiç açıklama, pâdişahlık
dâvâsına kalkma, bir çok şehirleri elde etmek sevdasına kapılma.
• İşte şu tomarı al, onda bulunan, Îsâ dininin hükümlerini ümmete açık bir
dille, bir bir oku."
• O emîrlerden her birine, ayrı ayrı olarak; "Hakk dininin senden başka vekili
yoktur." dedi.
• Emîrlerden her birini, birer birer ta'ziz ve takdis etti. Birine söylediklerini
aynen ötekilerine de söyledi.
• Böylece her birine bir tomar verdi. Her tomarda yazılı olanlar, öbürüne
aykırı idi.
560 • "Elif"den "ye" harfine kadar, nasıl harflerin şekilleri birbirine
uymuyorsa, o tomarlardaki yazılar da, birbirine uymuyordu.
42
662 • Bundan sonra vezir, kırk gün daha kapısını kapadı. Sonra da kendini
öldürüp, varlığından kurtulup gitti.
• Halk, onun ölümünü duyunca, mezarının başı bir kıyamet yeri oldu.
• Onun yası ile halk, saçını, sakalını yolarak ve elbisesini yırtarak mezarının
başına öyle bir yığıldı ki...
665 • Arab'dan, Türk'den, Rum'dan, Kürd'den oraya toplananların sayısını
ancak Allah bilirdi.
• Onun mezarının toprağını başlarına saçtılar, onun derdini kendilerine
derman bildiler.
• Kabri başında bir ay oturup mâtem ettiler, gözlerinden kanlı göz yaşları
akıttılar.
• Bir ay geçtikten sonra halk dedi ki: "Ey emirler, vezirin yerine, sizlerden
kim geçecek?
• Onu bilelim, vezirin yerine ona uyalım. Ona candan bağlanalım, elimizi de
eteğimizi de onun eline teslim edelim.
670 • Madem ki güneş battı da o batış bizim gönlümüzü dağladı. Onun yerine
bir çerağ uyandırmaktan başka çare yoktur.
• Sevgili, göz önünden kaybolunca, bize onun yerini tutacak bir armağan
gerekir.
• Gül mevsimi geçip de, gül bahçesi harap olunca, gül kokusunu nereden
koklayabiliriz? Gül suyundan..."
• Emîrlerden biri ileri atıldı. O vefalı insanların yanına gitti. Dedi ki: "İşte o
zâtın vekili, hatta bu zamanda Îsâ’nın halifesi benim...
• İşte şu tomar, ondan sonra benim vekil olacağımın belgesidir, şâhididir."
• Başka bir emîr de pusudan ortaya çıktı. O da vekillik dâvasına girişti.
700 • O da koltuğunun altından bir tomar çıkardı, gösterdi. Derken ikisini de,
bir çıfıt öfkesi sardı.
• Diğer emîrler de, birer birer ortaya çıktılar, keskin kılıçlarını çektiler.
• Her birinin elinde bir kılıç ve bir de tomar vardı. Sarhoş filler gibi birbirine
düştüler.
• Yüzbinlerce hıristiyan öldürüldü. Kesik başlardan, tepeler meydana geldi.
43
• Sağdan soldan kan selleri aktı. Bu savaş yüzünden havaya dağlar gibi tozlar
kalktı.
• Vezirin ektiği fitne tohumları, başlarına âfet kesildi.37
“Yiğitlik oynayınca mı yiğit olurum sanıyorsun ki?” Sahi yaptığımız şeyleri olduk mu sanıyoruz acaba? Sesimizin yankısı kaç kat koyulaşıp değiyor kulaklarımıza?
Nuri Pakdil, Kalem kalesini okuturken kendime de birçok soru sordurdu. Yukarıda ki içime yöneltmiş olduğum, sorulardan sadece bir ikisi. Kitabın sayfalarını çevirdiğim ilk andan itibaren farkı öylesine göze çarpıyordu ki, yazar okuyanın kendisini anlaması için zorluyordu, beni zorladı en azından. Ruhumun özünden yola çıkmaya başlayacağım galiba bu kitaptan sonra.
Pakdil Hocamızın gözle görülen kendine has üslubu okuyanı önce bir önyargıya itiyor gibi. Ağır bir üslup kullandığı kanısına kapıldım önce, kitap ilerledikçe farklılığı ağırlıkla özdeşleştiremeyeceğimi anladım. Kendi kendime “ne çok aynı şeyler okuyor muşum” dedim hatta. Birçok cümlesini zihin süzgecimden kalıntısız geçmesi adına defalarca okudum sanırım.
Kalem ve cümle adına güzel sözler edilmiş kitapta; “…kalemse parmakların arasında: kendisini çeken kâğıttan uzaklaşıyorsa kalem, bilinçaltı yardıma koşar.” Bilinçaltına hiç inmeden bilinç üstü mü yazıyoruz ne diye düşündürdü beni bu cümle. Ve kitap içinde altını çizerek içime aldığım en güzel cümlelerden biri; “Benim siyasetim inancımdır, benim inancım siyasetim.”
Umut demiş bir de Üstad, umudu olmayan bir hayattan neyi çıkartmalıydı acaba elde umudun kalması için. Olandan olamayanı çıkarınca borçlu çıkmıyor mu sözcükleri namluya süren el bu hayata?
Tarihi konmamış ve alınmamış mektuplar. Sözlerin, gürültülerin davranışların tek düzeliğini üzerinden silkeleyip atan ve yazanlarının imzasız bıraktığı bu mektuplar, yer yer gülümsetip, zaman zaman düşündürdü beni. Evet, en çok da düşündürdü. Bu mektuplar bitiriş cümlesiyle, ilerde yeni sözcükler görmek adına yeniden başlayabilir olmasını dipnot düşüyor kendi içine.
Direniş, insan, Mekke, Kudüs ve İstanbul.
Direnişin mekanikleşmeden önceki devingenlik hali satırlar arasına sızmış keşfedilmeyi bekliyor. Sonra insan yitiğinin künyesini arıyor altı harfin içinde, tarihi konmamış bir mektup güncesinde. Bu mektuplar her defasında çığlığını arttırarak düşmüşler sayfa aralarına. İmzasız olması mektup olarak anılmalarını engellemiyor yazarca. Ruhunu şeytana satanların alt alta yazılması Nil’i kurutacağından bu işe hiç girişmiyor yazar.
Bu mektuplar bence kitabı daha bir okunur hale getiriyor. Ben kendi açımdan bir sonraki mektubun merakı ile çevirdim sayfaları, imzalı bir mektup bulmak düşüyle okudum cümleleri…
“Tekil bana çoğuldan daha etkin görünür daima.” Gerçekten de öyle değil mi? Kuru bir kalabalıktansa, ıslak bir tekillik iyidir galiba. Suyun sızdığı her yerde buram buram yaşam kokar daima. Ve yaşam vicdanımızı kemiren kurt sesleri arasında sürüyor bu kitapta.
Nuri Pakdil yazmak eylemini kalemine öyle ustalıkla öğretmiş ki; “yazmak, Ağrı’dan daha ağır bir dağı yüklenmektir” dediğinde ben sarsılıyorum lakin onun kaleminin mesnedinde bir kıpırdama yok! Bu cümlenin ardında gelen cümle hiç de sarsılarak yazılmış gibi durmuyor. Kalemi ya da cümlesi değil sadece bu cümlelerin kalem ucunda ki intiharına şahitlik eden günleri ürküyor, bu kadar. Kalemi bu eylemden memnun, cümleleri de kaleme kurban edilmekten.
Ve işte imzalı bir mektup, Kafeşayüş belki de Debernuş; “Olmak durumunda olmamak” hali arz ediliyor bu mektupta. Niçin yaratıldığımızı zihnimizden çıkarmamak, olmak ya da olmamak durumumuzun farkında olamamak… Pakdil Hocamız bu mektuplarda kendi kendini yüreklendirme girişimi yaptığını söylüyor. Her mektup ayrı bir söyleyiş onun için, her mektup ayrı bir oluş.
…Özneleri sona takılacak filler… Bu cümleyi okuduktan sonra özneleri başa yazmayı pek sevmediğim geliyor aklıma. Dil bilgisi kurallarına az buçuk riayet derdine düştüğümden beridir kurallı cümle kurma girişimindeyim sadece!
Bazı cümleler paranın darağacında son nefesini verdiğinden kitabın elli dördüncü sayfası boşlukta sallanan cümlelerle dolu adeta.
“Avrupalılaştırılınılamadıklarımızdanmısınız mı mı?(*)
Aaaa!
Bir İNSAN kalmış burada hâlâ.”
(*) Dorudur; dizgi, düzelti yanlışı yok.”
Bu kitap ilk baskısını bin dokuz yüz doksan sekiz yılında yapmış ve yukarıda yazılan cümleler on bir yıl sonrası içinde hala geçerliliğini koruyor ne yazık ki. Batı merakımız bitmek tükenmek bilmiyor ve Nuri Pakdil bu üç cümle ile bunu gözümüze sokuyor adeta.
Ve yanıp yanmadığından hâlâ emin olamadığım telefon kulübeleri… Bir bilen varsa söylesin yandı mı yanmadı mı? Yandıysa eğer kim, neden yaktı? Kitapta en karışık bulduğum bölüm bu kulübelerin yangın hikâyesi… Bu yangında sesler kirleniyor, sabrı sürme niyetine gözlerine çeken defter sayfaları bulunuyor. Bir ülkenin güdümlenmiş sorunsalıyla bağıntılı bir telefon kulübesinin kül oluş/olmayış hikâyesi epeyce zihin karıştırıyor.
Yazarın kitap içerisinde asıl vermek istediği yazmak üzerine öğütler bence. Bu öğütler kimi yerde imzasız mektupların içine girmiş, kimi yerde bir yangının küllerinden derlenmiş, kimi zamanda şapkalı ‘Â’ nın okunuşunda; Bir cümlenin âsi bakışı kanını fokurdatsa da, yazar, kalemini sağlam tutmalı: sesin rengi en güzel infilak. İşte tam da bu yüzden hayat bize sunulan çok kapsamlı bir bağış.
Yazmak üzerine en çarpıcı sözlerinden biri de; “ne ki, bütün aynaları yürüyeceğim diye inat ediyorsanız, yeni doğmuş bebekmişçesine üzerine titreyeceğiniz bir yazının doğum sancıları çoktan başlamıştır bile: tek önergelik kalemi elden düşürmemek.”
… “engele uğramış iradeniz, hiçbir şey olmamışçasına kalemin yanına gözcü bıraktınız mı?”
Galiba biz kalem tutmaya çalışanlar, kalemimizin yanına cümle bekçiliği yapacak gözcüler bırakmadığımızdan, yazdıklarımızın çoğunu kimselere göstermeden silip atıyoruz. Ne dersiniz?
Kalem kalesi cümleden surlar ördü içime, inadına yazmalı, dedirtti. Okuyarak yazmanın önemini bir kez daha kavradım ben bu kitapla. Bir sayfa yazmak için yüz sayfa okumak gerekiyor hakikaten. Kalıcılığı, özgünlüğü yakalamak adına çok okumak şart. Hele ki Nuri Pakdil gibi değerli kalemleri okumak, anlamaya çalışmak illaki şart.
Kalem kalesinin son yapraklarına konan yolcuğun kâğıda düşen sesleri, kitaba ayrı bir renk ve akıcılık katmıştı bence. Pak bir dille yazılmış bunca cümlenin ardından Batı Notları’nı okumak için sabırsızlananlardanım bende.
“Edebiyat’ın yeri sanki bir gemidir ve ağır ağır batmaktadır sulara:…” Edebiyatın edebini kalemlerimize giydirmek dileğiyle…
(*) Doğrudur, dizgi ve düzelti yanlışı yok
“Mesela Don Kişot gibi hiç cüretli serüvenlere girdin mi? Hiç aşık oldun mu hayatında? Birine aşk ilân ettin mi ya da birisi sana etti mi?”Tohum, Muzaffer Oruçoğlu (Sayfa 11 - Babek)
“Bugüne kadar ciddi bir tarzda hiç kimseye aşık olmadım.” “Çok kötü.” “Ama dördüncü sınıftayken birisi bana aşık oldu. O çağda aşk olmaz; ama bana resmen aşık oldu.” “O çağda da aşk olur,” dedi İbo. “Çocuk aşkı ve güçlü bir aşktır. Kız gelip duygularını açtı mı sana?” “Önceleri bana soyulmuş patates, tulum peyniri ve pişmiş yumurta getiriyordu. O zamanlar köyümüzde okul yoktu, komşu köyün okuluna sabah gidiyor akşam dönüyorduk. Bu yüzden yiyeceklerimizi yanımızda götürmek zorunda kalıyorduk. Bu kız, okulun olduğu köydendi ve bana her gün aynı yiyecekleri getiriyordu. Yumurtayı ve patatesi tertemiz soyuyor, hatta patatesi soyduktan sonra sobanın üzerinde hafifçe kavuruyordu. Patateslerin de en iyilerini, kepekli olanlarını seçiyordu.” “Tabi paketi açıp lüp lüp yutuyordun.” “Paketi her verişinde gülümsüyor, kimseye vermememi, yalnız başına yememi tembih ediyordu. Ben kızcağızın söylediğine harfiyen uyuyor, yiyeceklerin hesabını yalnız başıma görüyordum. Arada sırada helva da getiriyordu. Bazen yağda kızartılmış acayip hamur işleriyle de tanışıyordum.” “Yani yiyecekten yana keyfine bir diyecek yoktu.” “Gayet iyiydim. Hatta bir ara kendi evimizden yiyecek bile getirmemeye başladım. Bu durum sanırım iki ay sürdü. Mart ayı mıydı neydi, kar yağıyordu. Tezek sobasının etrafında kümelenmiş ısınıyorduk. Bana aşık olan kızın yakın arkadaşlarından bir kız hafiften yanıma yaklaştı, bir cimdik attı bacağıma, gözüyle işaret ederek dışarıya çağırdı. Çıktık, dışarı da bana dedi ki, ‘Git çantanın arasına bak, sana yine birş eyler geldi.’ Tabi sevindim. ‘Sabah sabah bana herhalde yağlı çörekler getirmiştir,’ diyerek sıranın gözündeki çantama koştum.” İbo’nun gülümseyişi gülüşe dönüştü. Azeroğlu mendiliyle burnunu sildi ve sürdürdü. “Çantayı karıştırdım, baktım yiyecek miyecek yok. Allah Allah dedim, yoksa yanımdaki çocuk mu çaldı? Sordum, ‘Yok ben bir şey almadım, ’ dedi. Bu sefer aracı kızı değil de bana aşık olan kızı buldum, ‘bu sabah çantama koyduğun yiyecekleri bulamadım, ’ dedim. Kız önce bozuldu, hakarete uğramış gibi oldu. Sonra zoraki bir gülümseyişle, ‘Bu sabah getirdiklerim yiyecek değil, başka şeydir. Kitabının arasına koydum, git bak bulursun dedi. ’ Çantama doğru giderken, acaba ne getirdi bana diye düşünüyor, pestil ya da arasına bal sürülmüş yufka ekmeği getirebileceğini sanıyordum. Kızın ‘yiyecek değil’ sözünü bile unutmuştum. Gittim kitabı açtım ki ne göreyim, bi işlemeli ak mendil ve arasında bir mektup. Mektupta bir dörtlük var. O zamanın şekerlemelerinden çıkan manimsi aşk kıtalarından. Altına da, ‘Ben seni çok seviyorum, sen beni seviyor musun?’ diye yazmış ve ‘Kestane kebap acele cevap!’ cümlesini de en alta düşmüş. Tabi şaşırdım ve paniğe kapıldım. Kızın beni sevdiğinin ilk kez farkına varıyordum.” İbo yeniden gülmeye başladı. “Hani Azeriler aşk konusunda duyarlılar diyordun. Amma da duyarsızmışsın.” “Mektupta benim aklım en çok, ‘kestane kebap acele cevap’ cümlesine takıldı. Ben bu beylik halk cümlesini, eğer bana acele cevap verirsen sana kestaneyle kebap getirebilirim diye yorumladım. Ama kestanenin nasıl bir şey olduğunu bilmiyordum, duymuştum sadece. Yanımdakine sordum, o da bilmiyordu. Mektup üzerinde iki gün düşünüp taşındıktan sonra şöyle bir cevap yazdım: Ben daha küçüğüm evlenemem. Benden önce evlenmemiş beş abim var. Benim bu acele cevabımdan sonra, kestane kebap getirmesen iyi olur. Selamlar.” İbo kahkahalarla ayağa kalktı, çaydanlığa bir avuç çay attı. “ Hay Allah’ın çaylağı... Eeee mektubu sonra götürüp kıza verdin.”
“Götürüp kıza verdim. Şaşkınlığa uğrayan kız, o günden sonra içine kapandı, benimle bir ay hiç konuşmadı. Daha sonraları ise gizli bakışlarla zaman zaman beni seyredip durdu. Bir ara bayramda pasta vermek istedi, tok olduğumu ileri sürerek almadım, usuldan kızarır gibi oldu.”
Sohbeti bu minval üzerine sürdürüp çaylarını içtiler. İbo dışarı baktı. Defteriyle kâğıtlarını çıkardı çantasından. Bardağını yeniden çayla doldurdu...