В hikayeler 1962'in sonbaharında ortaya çıkan Karayipler krizi, bu zamanın gerçekliğini yansıtan, doğru, bazen çelişkili ve bazen de şüpheli gerçeklerden oluşan bir dizi. Az bilinen ve kapalı sayfalar kalır.
Amerika Birleşik Devletleri, Rusya ve Küba'dan bilim adamlarının ve politikacıların katılımıyla gerçekleştirilen üçlü konferansta Havana'daki 1992 yılında, John F. Kennedy başkanlığında Savunma Bakanı Robert McNamara, ilk kez dünyanın gezegen nükleer savaştan iki adım uzakta olduğunu kabul etti.
Eski Pentagon patronunun böyle bir sonuca varmasına ne sebep oldu? Açıkçası, konferans katılımcısı, Ekim ayında 1962 olan Ordu Genel Anatoli Gribkov'un ifadesi Küba'daki olayların zirvesindeydi. Daha sonra, Sovyet orta menzilli füzelere ek olarak, operasyonel taktik nükleer mermilerin de Özgürlük Adasına getirildiğini söyledi. Amerikan Küba toprakları işgali durumunda kullanılmaları gerekiyordu. Konferansa katılan Amerikalı katılımcılardan birinin belirttiği gibi, komutanlara, saldırganların kovulmasında mermilerin kullanımıyla mücadelede "iyi" verildi.
McNamara, “Öyleyse nükleer felaket bizden iki adım uzaktaydı” dedi. ABD birliklerinin bu tür bombardımanlara maruz kalması durumunda John Kennedy'nin Küba ve muhtemelen Sovyetler Birliği'ne atom saldırısı yapma emrini vereceğinden hiç şüphesi yoktu.
Kruşçev, operasyonel taktik füzeleri ve daha sonra da bilindiği gibi Küba topraklarında nükleer mermileri kullanmak için emsali görülmemiş bir askeri-politik karar verdiğinde neye devam etti? Amerikan paralı askerlerinin Playa Chiron'daki yenilgisinden sonra (yılın Nisan 1961'i) ABD'nin kendi başına Küba istilasına başlayacağından kesinlikle emindi.
Sovyet dış politikasının yönetiminde uzun yıllardır görev yapan Andrei Gromyko (https://www.vpk-news.ru/articles/35219), Kruşçev’in Bulgaristan’dan döndüğünü (29’in Mayıs ayında 1962), Sovyet’in gözüyle Sovyet lideri Bana uçakta şöyle dedi: “Küba'yı bağımsız bir devlet olarak kurtarmak için, bazı nükleer füzelerimizi oraya yerleştirmek gerekiyor. Washington geçen yıl Playa Chiron'u işgal etmedeki başarısızlığını durduramayacak. ”
Sovyet’in ilk Küba Büyükelçisi Alexander Alekseev’in kanıtı var. Karayip krizinin arifesinde Kruşçev ona, Moskova'nın Özgürlük Adası'ndaki Amerikan birliklerinin işgali konusunda güvenilir verileri olduğunu söyledi.
“Moskova her şeyi bilmeli”
Ancak bir şey, planlanan ABD’nin Küba’ya saldırısı konusunda güvenilir veriler olduğunu açıklamak, diğeri ise bunları sunmak. Tabii ki, bariz nedenlerden ötürü, Kruşçev tüm kartları açıklamadı ve yakın zamana kadar kamuoyu bu planlar hakkında hiçbir şey bilmiyordu.
ABD’nin Küba’da Sovyet füzelerinin konuşlandırılmasının gerçeğine bakılmaksızın ABD’nin istila hazırladığı gerçeği ne anlama geliyor?
1 March 1993, Boston Globe gazetesi, daha önce Amiral Robert Dennison'un gizli raporunu yayınladı. 1963'te hazırlanan belge tamamen Küba krizinin olaylarına adanmıştır. Siyah ve beyaz: orada bir hava saldırısı, istila veya ikisinin birleşimi için planların geliştirilmesi tamamlandı ve birlikler 8 ile 12 Ekim 1962 arasında savaşa hazır bir numara olma emrini aldı. Ancak roketlerin havadan çekilmiş fotoğrafları Ekim 14'ta yapıldı, 15-th basıldı ve analiz edildi ve 16-th'deki Başkan Kennedy'ye gösterildi. Böylece her şey önceden karar verildi.
Kriz sırasında John F. Kennedy, kardeşine ABD’nin kaçınılmaz olarak Sovyetler Birliği’ni, Moskova’ya göre ulusal güvenliği olumsuz yönde etkileyecek veya SSCB’nin kendi ülkelerinden ve diğer ülkelerden saygısını yitireceği bir pozisyona sokacakları takdirde savaşa gireceğini savundu.
Ve Sovyet tarafı? Gromyko'nun ifade ettiği gibi, Moskova ortak bir zemin bulmak ve görüşlerini bir araya getirmek için yoğun ve yoğun bir çalışma yürütmüştür. Ana bağlantı Kruşçev ve Kennedy arasında mesaj alışverişi idi. Ekim ayında 23'ten 28'e kadar 1962, her gün gerçekleşti.
Ancak herkes Küba krizi sırasında Kruşçev ve Kennedy'nin ABD Dışişleri Bakanlığı ve SSCB Dışişleri Bakanlığı'nı doğrudan güvenilir insanlar aracılığıyla atlayarak mesaj alışverişinde bulunmaya karar verdiğini bilmiyor. Mektuplar ABD Başkanı Robert, Büyükelçi Dobrynin, gizli kuryeler, gazeteciler ve sakinleri aracılığıyla teslim edildi. Bu yazışma, çok sayıda mesaj siyaset bilimci ve tarihçiler arasında bir sansasyon yarattı. Büyük Soğuk Savaş'ın en dramatik bölümlerinden birinde ABD ve SSCB liderlerinin gizli diplomasisinin yayları ortaya çıktı.
Uzun bir süre boyunca, iki süper güç liderinin “konuşmaları” ndaki iletim bağlantısının kim olduğu bilinmiyordu. Kaderin iradesiyle, askeri akademi mezunu olan eski cephe askeri görevlisi Georgy Bolshakov, Karayip krizinin tüm sırlarının güvenilir temsilcilerinden biri oldu. Amerikalılar (ve Washington'daki vatandaşları) onu Sovyet büyükelçiliğinin bir çalışanı olarak ve daha özel olarak Sovyet Yaşam dergisi kültür ve editörü için bir ek olarak tanıdılar. Bolşkov, Amerikalı siyasetçiler, gazeteciler, edebi ve sanatsal şahsiyetlerle mükemmel ilişkiler kurdu. Onlar aracılığıyla, başkanın kardeşi Senatör Robert Kennedy'ye gitti.
Bu adamı ve Washington'daki görevini daha ayrıntılı olarak anlatacağız. Kılık, görgü kuralları, Bolşkov davranışları Amerikalıların güvenini uyandıran bir şey vardı. Ayrıca iki önde gelen dünya gücü arasındaki ilişkileri geliştirme konusunda samimi bir arzu. Georgiy Nikitich'in kendisi bu güveni yalnızca profesyonel olarak değil, aynı zamanda tamamen insan açısından da değerlendirdi. Özellikle Robert Kennedy, Bolşkov ile söyleşilerinden birini itiraf ettiğinde: “Kardeşim, ülkelerimiz arasındaki gerilimin, esas olarak birbirlerinin yanlış anlaşılmasından, diğer tarafın niyetlerinin ve eylemlerinin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığına inanıyor” dedi. Bu nedenle cumhurbaşkanı, Sovyet liderliğini “yeni sınır” politikası hakkında bilgilendiren kanalları genişletmeye çalıştı. Ve her asistanın "Rusça’da Washington’da" olmasını istedi.
Sovyet liderliği ile böyle bir iletişim kanalı yaratıldığında (Georgy Bolshakov'un şahsında) ne Pentagon ne de CIA onu etkileyemezdi ... Amerikan ve Sovyetin bu askeri-politik değerinin ne kadar büyük olduğu açıktır. liderlik.
Eylül ayında, 1962, Bolşkov (bana bunu yıllar sonra anlattı) tatile uçtu Moskova'ya. Ve oradan hemen Kruşçev'in dinlendiği Pitsunda'ya gitti (George Nikitich, bu toplantının nasıl gerçekleştiğini ve Washington'daki Robert Kennedy ile olan iletişimini ayrıntılı olarak hatırladı).
Kruşçev, “Moskova’da, başkanla temas halinde olduğumuz Robert Kennedy ile olan temaslarınızı yakından takip ediyoruz” dedi. Pitsunda'da evinde Bolşkov'u aldı - nakışlı bir Ukrayna gömleği ve hasır şapkasıyla. Görüşmelere Mikoyan katıldı. Liderlerimiz şu soruyla çok ilgilendi: ABD Küba ile askeri bir yüzleşmeye gidecek mi, çıkmayacak mı?
Bolşkov, siyasi (ve sadece değil) bir analist olarak, kendi içinden geçti ve çok büyük bir bilgi akışını yorumladı. Ve Moskova'yı belirtmeden, hangi askeri-politik sorunun ek analiz ve kapsam gerektireceği ile ilgilenebileceğini gayet iyi biliyordu. Olumlu cevap verdi ...
Detaylı bir konuşmadan sonra Kruşçev, Sovyet liderliğinin Kennedy'nin dikkatini çekmek istediği her şeyi Bolşkov'a sözlü olarak iletti. Bolşkov Kruşçev, “Moskova’da her şeyi bilmemiz gerekiyor” dedi. Ama aynı zamanda füzelerden ve hatta daha az mermilerden bile bahsetmedim.
George Nikitich ABD'ye geri döndü. Hemen Robert Kennedy tarafından alındı ve Kruşçev'in sözlü mesajını açıkladı. Bolşkov, Sovyet liderliğine göre durumun son zamanlarda esas olarak ABD'nin Karayipler'de ve Küba çevresindeki düşmanca davranışları nedeniyle kötüye gittiğini vurguladı. Moskova'da, tehlikeli bir yönde benzer gelişmelerle hayal kırıklığına uğradım. Kruşçev ve diğer Sovyet liderleri, cumhurbaşkanının bireysel adımlarını bizimle güç pozisyonlarından konuşma girişimi olarak görüyorlar. Böyle bir konuşmanın imkansız olduğunu ve alevlenmeye yol açacağını ve cumhurbaşkanının çaba gösterdiği ilişkilerde bir iyileşmeye yol açmayacağını çok iyi bilmesine rağmen. Sonuçta, kendisi iki ülke arasındaki eşit güç dengesini defalarca tanıdı. Bolşov, Sovyet liderinin gerginliği azaltmak için her şeyi yapma ihtiyacı ve diğer devletlerin içişlerine müdahale ederek onu güçlendirmeme konusundaki sözlerini aktardı. “Sovyetler Birliği'nin Küba'ya gönderdiğini tekrarlıyoruz silâh Bolshakov Khrushchev, "yalnızca doğada savunuculudur ve ABD de dahil olmak üzere Amerika’nın hiçbir durumuna karşı agresif amaçlar için değil" dedi. Ve Sovyet liderinin sözlü güvencesini, Başkan Kennedy'nin konumunun bilincinde olan Moskova'nın, 1962’in Kasım ayındaki kongre seçimlerine kadar ABD’ye karşı herhangi bir eylemde bulunmayacağına dair güvence verdi. Umarız Georgy Nikitovich de, bundan sonra yeni bir aktif müzakere turuna geçeceğimiz sonucuna vardı. Robert Kennedy derhal Bolshakov'un mesajını kardeşine getirdi.
Son toplantı
Aynı zamanda, Küba'daki Sovyet büyükelçisi aracılığıyla partilerin görüşleri Castro'ya iletildi. Düğümleri kelimenin tam anlamıyla Robert Kennedy, Anatoly Dobrynin ve George Bolshakov tarafından elinde tutulan kriz durumunun bir çıkış yolu için aktif bir araştırma yapıldı. Sergey Kruşçev'in babayla ilgili anılarında, bu Troyka'nın (Amerikan ve iki Rus) özel rolünden bahsedilir, ancak Bolşkov’un misyonu ayrıntılı olarak açıklanmadı.
Söylemeye gerek yok, ne kadar zor bir durumda onu gerçekleştirmek için gerekliydi. Bolshakov'un yanı sıra Washington ve New York'taki diğer diplomatlarımızın da BM karargahındaki konumu, Moskova'nın inatla füzelerimizi Amerika Birleşik Devletleri kıyılarına yerleştirmeyi inkar etmesinden dolayı oldukça karmaşıktı. Bütün dünya Amerikan füzelerini biliyor olsa da, bunun hiçbir sırrı yoktu. Küba’daki füzeler hakkındaki gerçekler ABD’deki temsilcilerimize gerçeği getirmedi, ancak bunu insanlardan sakladı. Ve diğer temsilcilerimiz olan Bolşkov neydi, Küba'daki fırlatma yerlerimizin fotoğrafları, Amerikalılar dünyayı gösterdiğinde. Sonuçta, Robert Kennedy ve krizin içtenlikle çözülmesi ve ülkemizle ilişkilerin normalleştirilmesini isteyen cumhurbaşkanının cesaretinden diğer insanlar, Sovyet mevkidaşlarını samimiyetsizlikten sorumlu tutabildiler. Bunun olması durumunda, iletişim kanalı çökebilir ve sonuç olarak tarafların tehlikeli çatışmayı sona erdirme çabaları sona erebilir. Ancak George Nikitovich bu durumda tek bir yanlış adım atmadı ...
Karşılıklı imtiyazların bir sonucu olarak, Karayip krizi çözüldü. 20 Kasım 1962, Kennedy, ablukanın kaldırıldığını duyurdu. Sovyet füzeleri zaten adadan uzaklaştırılmıştı. Uluslararası gerilimleri hafifletmek, iltica etmek için ortak bir arayış başladı.
Peki ya Bolshakov? Karayip krizinin sona ermesinden kısa bir süre sonra, Robert Kennedy onu ziyaret etmeye davet etti. Başkanın erkek kardeşi mutlu görünüyordu ama çok yorgundu: 13 kriz günleri (dolayısıyla kitabının adı) onun için kolay değildi. George Nikitich'e şu sözlerle hitap etti: “Şimdi bu on üç gün boyunca olan her şeyi hızlıca unutmamız ve Başkan'ın önerdiği gibi temiz bir sayfadan geçmişe bakmadan yeni bir şekilde başlamamıza başlamamız gerekiyor. Her iki taraf da tamamlanmış olanlardan ders çıkarmalı ve uygun sonuçlar çıkarmalıdır. Başkan, her şeyden önce krizin suçunu birinden diğerine kaydırmamamız gerektiğine inanıyor. Kazanan olarak poz vermeye gerek yok, diğeri ise mağlup oldu. ”
Bu, senatörün Bolşkov'la son görüşmesiydi. Bundan sonra, ikincisi boyunca iletişim kanalı kapatıldı. Robert Kennedy, daha sonra “Ruslar,” yazdı, “Bolşkov'un tutumunun kamuya açık olduğunu ve onu geri çekmek en iyisi olacağını düşündüm. Görevini tamamladıktan sonra Georgy Nikitich Moskova'ya geri döndü. Artık hayatta olmadığı için, gerçekte kim olduğunu söyleyebiliriz: Ana İstihbarat Ajansında bir memur.
Albay Bolşkov onunla birlikte Karayip krizinin birçok sırrını aldı, çünkü bana hepsini değil. Bu yıl o 95 yıl dönecekti. Moskova'da demiryolu çalışanlarının ailesinde doğdu. Büyük Vatanseverlik Savaşı öndeydi - askeri tercüman, sonra istihbarat bölümü şef yardımcısı. 1950'teki Askeri Diplomasi Akademisi'nden mezun olduktan sonra GRU'ya atandı. 1951'te - 1955 Amerika Birleşik Devletleri'nde - New York ve Washington'da yasal işlerde çalışıyordu. Yurtdışı iş gezisinin sona ermesinden sonra, o zamanki Savunma Bakanı Zhukov uyarınca özel görevler için subay olarak görev yaptı. Mareşal rezalete düştüğünde, Bolşkov GRU'ya geri döndü. Ve yine Amerika'ya gönderildi, burada 1959'ten 1962'e çalıştı.
Bugün, 55 yaşındaki olayları kavramak, düşünmeye yardımcı olamaz: onu derinlemesine bilen ve analiz eden büyük politika dünyasında yer alan bir kişi bile doğru tahminler ve sonuçlar yapabilir. Ve bu doğru politik karardır. Bu ne yazık ki, hala devlet ve askeri erkekler için yeterince uzak.