26.07.2004 - 01:00 | Son Güncelleme: 26.07.2004 - 01:00
Vehhabi isyanı ve Kavalalı İbrâhim Paşa -518-
Osmanlıların Mısır Defterdârlığını da yapan Kavalalı İbrâhim Paşa, ülkesine çok hizmet etti. Mısırda Nizâm-ı Cedîd askeri yetiştirdi. Cesur ve disiplinli bir askerdi. Ordunun tâlimi ve yetiştirilmesi ile bizzat ilgilenirdi. Mısırın idâresine ve îmârına hizmetinden dolayı El-Fâtih lakabıyla anılırdı...
İbrâhim Paşa, Kavalalı Mehmed Ali Paşanın büyük oğlu ve Mısır Vâlisiydi. 1789da Kavalada doğdu. İstanbulda eğitim gördü. 1805te Mısır Vâlisi olan babasının yanına gitti. 1807de Mısır Defterdarlığına tâyin edildi. Mısır ordusunun yeniden teşkilâtlanmasında büyük rol oynadı. Arabistan Yarımadasındaki âsî Vehhâbîlerin faaliyetlerinin durdurulması için, vazîfelendirildi. Güçlü ve düzenli ordusunun başında harekete geçen İbrâhim Paşa, 26 Eylül 1818de Vehhâbîlerin merkezi Deriyyeyi fethetti. Vehhâbî emîri İbn-i Suûd ile dört oğlunu ve âsî liderleri esir edip, İstanbula gönderdi. Âsîlerin hepsi îdâm edildi. Vehhâbîlerin, Muhammed aleyhisselâmın kabr-i şerîfi Ravza-i mutahheradan çaldıkları kıymetli eserlerin bir kısmını buldurup, İstanbula gönderdi. Vehhâbîlerin zulmüne son verdi. Ahâliye ve âlimlere iyi davrandı. Bu hizmeti karşılığında kendisine Paşa rütbesi verildi.
Osmanlı kuvvetleriyle birleşti
Yunan isyânı üzerine 1824te Mora Vâliliğine getirilen İbrahim Paşa, muntazam askerî birlikler ve donanma ile Akdenize açılıp, Rodosta Osmanlı kuvvetleriyle birleşti. Kışı Girit Adasında geçirip 24 Şubat 1825te Moraya çıkarma yaptı. Navarin, Kalamata, Tripoliçe şehirleri ile önemli mahallerdeki Yunan âsilerini susturdu. Âsilerle olan mücâdele 1827de Atinanın alınmasıyla tamamlandı. İbrâhim Paşanın âsîleri cezâlandırması, Yunan hâmiliği yapan Avrupa devletlerini harekete geçirdi. Haçlı donanmaları 28 Ekim 1827de Osmanlı ve Mısır donanmasına, Navarinde baskın tertib ettiler. İbrâhim Paşanın donanması dâhil elli yedi gemi ve sekiz bin Türk askerini şehid ettiler. İngiltere, Fransa ve Rusya 3 Ağustos 1829da İbrâhim Paşanın Yunanistandan çekilmesi anlaşmasını imzâlattırdılar o da Mısıra gitti.
Hıdiv unvânını aldı
Bu sırada Mehmet Ali Paşa, Sûriye Vâliliğinin kendisine verilmemesi üzerine, Osmanlı Devletine isyân etti. Oğlu İbrâhim Paşayı büyük bir ordu ile Sûriye üzerine gönderdi. İbrâhim Paşa, 1832de Gazze, Yafa, Kudüs, Hayfa şehirlerine girdi. Sayda Vâlisini yenip, Akkayı zaptetti. Böylece Şam dâhil, Sûriye eline geçti. Babası Mehmed Ali Paşanın son zamanlarında Mısır Vâliliğine de tâyin edildi. İstanbula geldi. Osmanlı Sultânı Abdülmecîd Handan, müstakil vâli demek olan Hıdiv unvânını aldı. 10 Kasım 1848de babası Mehmed Ali Paşadan önce vefât etti.