Tüfek, Mikrop ve Çelik kitabını okumamın üzerinde çok zaman geçti. Bu kitabı okuduktan sonra kitapta cevaplandırılmaya çalışılan soru benim aklımı da uzunca bir süre meşgul etti. Soru; bugün neden bazı insan toplulukları büyük bir ilerleme kaydetmişken bazıları bu ilerlemeyi kaydedemedi ve geri kaldı. Bu sorunun cevabının insanların yaşamında fark yaratacağını düşünüyorum. Bugün bazı ülkelerde çok büyük bir refah varken bazılarında hayal bile edilemeyecek fakirlik ve imkansızlıklar var. Ulusların Düşüşü kitabında yazarlar James A. Robinson, Daron Acemoğlu da aynı soruyu farklı bir teori ile açıklamışlar.
Ulusların Düşüşü kitabında yazarlar ana teorilerini tarihten ve günümüzden örneklerle desteklemekteler. Kitapta geçen örneklerin hepsi benim için çok bilgilendirici ve ilgi çekiciydi.
Kitap insan topluluklarındaki(devletler, kabileler vs.) refah seviyesindeki farkların sahip oldukları kurumlar tarafından şekillendirildiği savını öne sürüyor ve bunu şöyle açıklıyor: Bazı toplulular sömürücü(yönetimdeki elitin çıkarlarını gözeten) ekonomik ve siyasi kurumlara sahip. Bazı topluluklar ise kapsayıcı(halkın büyük bir çoğunluğunun çıkarlarını gözeten) ekonomik ve siyasi kurumlara sahip. Sömürücü siyasi kurum sömürücü ekonomik kurumları besliyor, sömürücü ekonomik kurumlar da sömürücü siyasi kurumları besliyor. Buna kısır döngü deniliyor. Kapsayıcı ekonomik kurumlar, kapsayıcı siyasi kurumları desteklerken, kapsayıcı siyasi kurumlarda kapsayıcı ekonomik kurumları destekliyor buna da verimli döngü deniliyor. Kitapta bu kısır ve verimli döngülerin oluşum süreçleri, topluluklar üzerindeki kısa ve uzun vadeli etkileri ayrıntılı bir şekilde anlatılmakta.
Ulusların Düşüşü kitabı, insan topluluklarının farklı gelişmişlik düzeylerini anlamlandırmam için bana yeni bir bakış açısı kazandırdı.