Kılınması farz olan 5 vakit namazlarını, o an kılamayıp vaktinin dışında kılmaya kaza namazı denir. Bu şekilde vaktinde kılınmamış olan beş vakit farz namazın kazası farz, vitir namazının kazası ise vaciptir. Namazın sadece farzı (ezan ve kamet ile beraber) kılınır.
Vakit dışına bırakılması büyük bir yanlıştır ve böyle bir hatanın işlenmesi durumunda en kısa sürede biriken namazlar kaza edilmeli, bu borçtan kurtulmalıdır. Nitekim insan ölümlüdür ve ölümün ne zaman geleceği belli değildir. Eğer böyle bir kişi ölüm gelir de hazırlıksız yakalanırsa, ahirete borçlu olarak gitmiş olur.
Yine de kılınmayan namazlar her ne kadar kaza edilerek borçtan kurtulunmuş olsa da, beraberinde işlenen günah için ayrıca tövbe istiğfar edip, Allah'tan af dilemek lazım gelir. Yani hem kaza namazları kılınmalı, hem de tövbe edilmelidir.
Vaktinde kılınmamış olan 5 vakit farz namazın kazası farz, vitir namazının kazası ise vacip olur. Ancak kaza edilecek sünnet sayısı azdır. Sabah namazının farzı ile birlikte sünneti de vaktinde kılınamamış ise, aynı günün, güneş doğmasından 50-55 dakika sonra, öğle namazı vaktinden öncesine kadar bu sünnet, farz ile beraber kaza edilir. Buradaki püf nokta, kuşluk vaktinden önce ve istivadan sonra kaza edilemez. İmam Muhammed'e göre, bu sünnet yalnız olarakta vaktinde kılınmamış olsa, yine kuşluk vakti ile istiva arasında kaza edilir.
Herhangi bir özür olmaksızın namazın kazaya bırakılması büyük günahlardan biridir. Allahu Teala şöyle buyurur: "Güvene kavuştuğunuz zaman namazı kılın. Çünkü namaz mü'minlere vakitleri belirlenmiş olarak farz kılınmıştır." (Nisa Suresi, 4/103) Namazı özürsüz kazaya bırakmanın günahı o namazı kaza etmekle kalmaz, ayrıca tövbe etmek de gerekir.
Ciddi bir özür sebebi ile namaz kazaya bırakılabilir. Bu sebeplerden bazıları: "Düşman korkusu, bir ebenin doğum yapacak kadının başından ayrılması halinde çocuğun veya annesinin öleceğinden korkması" gibi.
Vakit namazalarını bilerek ve tembelliği yüzünden kazaya bırakan kimse günahkar olur. Bu namazları kaza etmesi vaciptir.Kaza namazı nasıl kılınır?
- Kaza namazı için belirli bir zaman yoktur. Yani öğle namazının kazası öğle vaktinde kılınır diye bir sınır yoktur. Kerahat vakitleri hariç istenilen zamanda kılınabilir.
- Bir namazın vaktinde kılınma şekli nasılsa, kazası da aynı şekilde kılınır.
- Kaza namazına şöyle niyet edilir: "Niyet ettim Allah rızası için, vaktine yetişip de kılamadığım ilk ikindi namazını" veya "son ikindi namazını kılmaya." Böylece kazaya kalmış olan namazlar, ya ilk kazaya kalmış olanından başlanmış olur veya en son kazaya kalmış olanından başlanmış olur ki, her iki halde de belli bir düzene göre geçmiş namazlar kılınarak azalmış olur.
- Bir vaktin namazı kaza edileceği zaman önce bir ezan okunur, sonra kamet getirilerek kılınır. Birden fazla kaza namazı kılınacağı zaman da hepsi için bir ezan yeterli olurken, her farz namazı için ayrı ayrı kamet getirmek sünnettir.
- Kaza namazını evde kılmak daha uygundur. Çünkü bunu açığa vurmak Allahu Teala'ya karşı bir cür'et sayılır ve başkaları için kötü örnek teşkil edebilir.
- Sabah namazının kazası: 2 rekat farzı kılınır.
- Öğle namazının kazası: 4 rekat farzı kılınır.
- İkindi namazının kazası: 4 rekat farzı kılınır.
- Akşam namazının kazası: 3 rekat farzı kılınır.
- Yatsı namazının kazası: 4 rekat farzı kılınır.
- Vitir namazının kazası: 3 rekat aynen kılınır.