İnsanda Solunum Sistemi Organları ve Görevleri Solunum sistemi, kandaki karbondioksit (CO2) gazının oksijen gazı (O2) ile yer değiştirmesini sağlayan sistemdir. Besin maddelerinin hücrelerde oksijenle parçalanıp (yakılıp), enerji açığa çıkarılması olayına hücresel solunum denir. Solunum sistemi, hücresel solunum için gerekli olan oksijen gazının dışarıdan alınıp kana verilmesi, hücresel solunumda oluşan karbon dioksit gazının ise dışarı atılması işlevini yerine getirir. İnsanda solunum sistemi organları 1- Burun 2-Yutak 3- Gırtlak 4- Soluk borusu ve bronşlar 5-Akciğerler Ayrıca deri de solunuma yardımcıdır. 1-Burun: Solunum sistemimizin başlangıç kısmıdır. Burun delikleriyle başlar ve burun deliklerinin arkasında burun boşluğu yer alır. Burun deliklerinin başlangıç kısmında kıllar vardır. Kıllar, mukusla beraber, burna giren havanın tozunu ve yabancı maddeleri tutar. Burun boşluğunun iç yüzü, tek sıra epitel hücrelerinin oluşturduğu mukoza tabakası (zarı) ile örtülüdür. Mukoza, mukus (sümük) salgılar. Mukus, alınan havayı nemlendirir. Mukozanın altındaki kılcal damarlar ise alınan havayı ısıtır. Böylece, alınan hava, ısıtılmış, nemlendirilmiş ve filtre edilmiş olarak, yutağa iletilir. 2-Yutak: Soluk borusu ve yemek borusunun birleştiği yerdir. Yutak boyuna doğru inerken ikiye ayrılır; bunlardan biri midemize giden yemek borusu, diğeri akciğerlerimize giden soluk borusudur. Yutak, alınan havanın soluk borusuna, yediğimiz besinlerin yemek borusuna gönderilmesini sağlar. Yutak çevresinde bulunan bademciklerle, içeri giren mikropların tutulması sağlanır. 3-Gırtlak: Soluk borusunun başlangıç kısmıdır. Yutaktan gelen havayı soluk borusuna iletir. Yutağa açılan kısmında gırtlak kapağı vardır. Lokmanın yutulması sırasında, gırtlak kapağı soluk borusunu kapatır. Bu nedenle yutma sırasında solunum durur. Bunun dışında soluk borusu hep açıktır. Gırtlak, kıkırdak halkalardan yapılmıştır, içi mukoza tabakası ile örtülüdür. Ses telleri burada bulunur. Ses telleri sadece nefes verirken titreşir, ağız ve dil yardımıyla konuşmayı sağlar. 4- Soluk Borusu (trake) ve Bronşlar: Üst üste sıralanmış at nalı (C) şeklindeki kıkırdak halkalardan oluşmuştur. Bu halkalar, dıştan kas tabakası ile birbirine bağlanır. Düz olan arka yüzü yemek borusu ile komşudur. İç yüzü, hareketli siller (ince, titrek tüyler) taşıyan epitel hücreleriyle örtülüdür. Bu hücrelerin meydana getirdiği epitel tabakası altında, salgı bezleri bulunduğu gibi, hücrelerin arasında da salgı yapan goblet hücreleri bulunur. Bu hücreler mukus denilen bir madde çıkarırlar. Mukus, hareketli siler üzerinde ince bir tabaka oluşturur. İnce mukus tabakası hem epitel yüzeyin nemli kalmasını sağlar, hem de sillerle beraber, solunumla havasıyla içeri giren toz ve mikropları tutar. Soluk borusu, havanın akciğere iletilmesini sağlar. Soluk borusu akciğere girmeden önce iki kola ayrılır. Bu kolların her birine bronş denir. Bronşların yapısında da kıkırdak bulunur. 5- Akciğerler: Akciğerler, göğüs kafesi içinde yer alan pembe renkli, süngerimsi görünüşte organlardır. Akciğerlerin üst yüzü kubbemsi olup, göğüs kafesinin şekline uymuştur. Alt yüzü ise çukurca olup, diyafram kasının kabarık yüzeyine oturmuştur. (Diyafram Kası: Çizgili kas olup, isteğimiz dışı çalışır. Göğüs boşluğuyla karın boşluğunu birbirinden ayırır.) Akciğerler, sağ ve sol olmak üzere iki bölümden oluşur. Sol tarafta, akciğerin hemen altında kalp bulunduğundan, sol akciğer daha küçüktür. Sol akciğer 2 lob, sağ akciğer 3 lobdan oluşur. Akciğerler dıştan plevra adı verilen iki katlı zar ile sarılmıştır. İki katın arasında boşluk vardır. Bu boşluğa plevra boşluğu denir ve içi özel bir sıvı ile doludur (kan serumuna benzer). Bu sıvı akciğerlerin kolaylıkla hacim değiştirmesini sağlar. Bronşların akciğere girdiği yere göbek denir. Bronşlar akciğere girdikten sonra çok sayıda kollara ayrılır. Bu kolların her birine bronşçuk adı verilir. Bronşçukların yapısı, soluk borusunun yapısına benzer.turkeyarena Ancak, kıkırdak halkalar burada daire şeklini almıştır. Bronşçukların ucunda hava keseleri bulunur. Hava keselerinin yapısını oluşturan yarım küre şeklindeki keseciklere ise alveol denir. Alveollerin duvarı çok incedir, tek sıralı epitel hücrelerinden oluşmuştur. Üzerlerinde bol miktarda atardamar ve toplardamar kılcalları bulunur. Kılcal damarlardaki kan ile alveollerdeki hava arasında gaz alış-verişi olur.