Kitaplar herhangi bir nedenden dolayı yasaklanabilir. İçerdikleri tartışmalı içerik siyasi, dini, cinsel veya diğer gerekçelerle “saldırgan” bulunursa, halkın toplumsal normlara uymayan fikir, bilgi veya dilden zarar görmesini önlemek için kütüphanelerden, kitapçılardan ve sınıflardan kaldırılır.
İçerik Başlıkları
Yasaklı Kitapların Tarihi
Geçmişte yasaklı kitaplar yakılırdı. Yazarları en azından çalışmalarını yayınlayamadı ve en kötü ihtimalle toplumdan dışlanmış, hapsedilmiş, sürgün edilmiş ve hatta ölümle tehdit edilmiş durumda olurlardı. Aynı şekilde, tarihin belirli dönemlerinde ve bugün bile aşırılık yanlısı siyasi veya dini rejimlerin bulunduğu yerlerde, yasaklı kitaplara veya diğer yazılı materyallere sahip olmak, ölüm, işkence, hapishane ve diğer cezalandırma biçimleriyle cezalandırılabilir veya bir ihanet veya sapkınlık eylemi olarak kabul edilebilir.
Salman Rüşdie’nin Şeytan Ayetleri
Belki de en son devlet destekli sansürün en uç haliyle en iyi bilinen örneği, İran’ın Ayetullah Ruhullah Humeyni tarafından yayınlanan 1989 fetvasıydı. Yazar Salman Rüşdie’nin “Şeytan Ayetleri” adlı Romanına yanıt olarak ölümü çağrısında bulundu. İslam’a karşı bir iğrençlik olarak kabul edildi. (Ölüm emri o zamandan beri kaldırıldı.)
Konfüçyüs’ün Eserleri
Ama kitap yasaklama ve yakma yeni bir şey değildi. Çin’de, Qin Hanedanı (M. ö. 221-206) Konfüçyüs’ün klasik eserlerinin orijinal kopyalarının çoğunun yok edildiği büyük bir kitap yakma ile başlatıldı. Han Hanedanı (M. ö. 206—M. S. 220) iktidarı ele geçirdiğinde, Konfüçyüs eserleri tekrar geri gelmişti. Konfüçyüs’ün eserleri, onları bütünüyle Ezberleyen akademisyenler tarafından yeniden yaratıldı ve bu da şu anda pek çok versiyonun mevcut olmasının nedenidir.
Fahrenheit 451
Ray Bradbury’nin 1953 distopik romanı “Fahrenheit 451”, kitapların yasaklandığı ve bulunan herhangi bir şeyin yakıldığı bir Amerikan toplumuna ürpertici bir bakış sunuyor. (Kitabın ismi, kağıdın tutuştuğu sıcaklığı ifade eder.) İronik olarak, “Fahrenheit 451” kendisini birkaç yasaklı kitap listesinde bulmuştur.
“Bir kitap yandaki evde dolu bir silahtır…İyi okuyan adamın hedefi kim olabilir, kim bilir ?”- “Fahrenheit 451” Ray Bradbury
Yasaklar Devam Ediyor
Yasaklanmış bir geçmişi olan kitaplar, şimdi iyi bir şekilde restore edilenler bile, hala tarihsel bir perspektiften yasaklanmış kitaplar olarak kabul edilir. Bu tür kitapların yasaklanmasının ardındaki entrikaları, yasaklandıkları zaman ve yer bağlamında tartışarak, sansürden sorumlu toplumun kuralları ve adetleri hakkında bilgi ediniriz.
Aldous Huxley’in “cesur yeni dünya” ve Jame’in Joyce’un “Ulysses” de dahil olmak üzere bugünün standartlarına göre “uysal” olarak kabul edilen birçok kitap, bir zamanlar sıcak bir şekilde tartışılan edebiyat eserleri idi. Madalyonun diğer yüzünde, Mark Twain’in “Huckleberry Finn’in Maceraları” gibi klasik kitaplar, son zamanlarda yayınlandığı sırada kabul edilen ancak daha uzun süre sosyal veya politik olarak doğru kabul edilen kültürel bakış açıları ve/veya dil için ateş altında kaldı.
Hatta Dr. Seuss (bir anti-faşist) ve övülen çocuk yazarı Maurice Sendak, L. Frank Baum’un “Oz Büyücüsü” ile birlikte bir kez ya da başka bir zamanda yasaklandı.
Nazilerin Kitapları Yakması
20. yüzyılda kitap yakma en rezil durumu 1930’larda Nazi Partisi sırasında gerçekleşti ve Adolf Hitler tarafından, Almanya’da iktidara geldinde bu durum çok yükselmiştir. 10 Mayıs 1933’te, üniversite öğrencileri Berlin Opera Meydanı‘nda Nazi idealleriyle uyuşmayan 25.000’den fazla kitap yaktı. Hem kamu hem de üniversite kütüphaneleri detaylı bir şekilde arandı. Alınan kitaplar genellikle Mareşal müzik eşliğinde ve “yangın yeminleri” düşünceleri kendilerinden hariç herkesi kınayan büyük şenlik ateşleri yakıt için kullanıldı.Bu dönem, aşırı devlet destekli sansür ve kültürel kontrol döneminin başlangıcıydı.
Nazilerin amacı, Alman edebiyatını yabancı etkilerden ya da Alman ırk üstünlüğüne olan inançlarına karşı konuşan herhangi bir şeyden arındırmaktı.
Aydınların, özellikle Yahudi kökenli olanların yazıları hedef alındı. Eserlerinin aynı kaderini yaşayan bir Amerikalı yazar, kitapları engellileri savunan ve pasifizm, sanayi işçileri için daha iyi koşullar ve kadınlar için oy hakkı savunan Helen Keller’dı.
Sansür Üzerine Alıntılar
“Kitaplarımı ve Avrupa’nın en iyi zihinlerinin kitaplarını yakabilirsiniz, ancak bu kitapların içerdiği fikirler milyonlarca kanaldan geçti ve devam edecek.”- Helen Keller ” Alman öğrencilere açık mektup”
“Çünkü bir ülke teröre dönüştüğünde tüm kitaplar yasaktır. Köşelerdeki iskeleler, okumadığınız şeylerin listesi. Bu şeyler hep birlikte gider.”- Philippa Gregory “Kraliçe’nin aptalı”
“Amerikalıların bazı kitaplardan ve bazı fikirlerden hastalık gibi korkmaları öğretildiğinden nefret ediyorum.”- Kurt Vonnegut
“Edebiyatın önemli görevi, insanı özgürleştirmek, onu sansürlememektir ve bu yüzden Püritenizm, insanları ve edebiyatlarını ezen en yıkıcı ve kötü güçtür: ikiyüzlülük, sapıklık, korkular, kısırlık yaratır.“- Anaïs Nin ” Anaïs’nin günlüğü: Cilt 4”
“Eğer bu millet bilge ve güçlü olacaksa, kaderimize ulaşacaksak, daha fazla halk kütüphanesinde daha iyi kitaplar okuyan daha bilge insanlar için daha yeni fikirlere ihtiyacımız var. Bu kütüphaneler herkese açık olmalıdır—sansür hariç. Tüm gerçekleri bilmeli, tüm alternatifleri duymalı ve tüm eleştirileri dinlemeliyiz. Tartışmalı kitapları ve tartışmalı yazarları hoş görelim. Çünkü haklar Bildirgesi, özgürlüğümüzün yanı sıra güvenliğimizin koruyucusudur.”- Başkan John F. Kennedy
“İfade özgürlüğü nedir? Rencide etme özgürlüğü olmadan, varolmayı bırakır.”- Salman Rushdie