Yüzyıllardan beri Hintli aydınların umut ettiği kararı onaylayan Hint
hükümeti, yeni Nalanda kampüsünün modern Hindistan’ın sembol
haline gelmesini istiyor.
Nalanda Üniversitesi, bütün Asya ülkelerinden gelen toplam
10 bin öğrenci ve öğretim üyesini barındırıyordu. Tarihçilere göre üniversite,
döneminin fen, felsefe, edebiyat ve matematik dallarında en iyi eğitim veren
üniversitelerinden biriydi. Ünü geniş bir coğrafyaya yayılmış olan üniversite,
1193 yılında İngiltere’de Oxford Üniversitesi ortaya çıktığı sırada,
Orta-Asya’dan gelen istilacılar tarafından talan edilmiş ve kütüphanesi
yakılmış. Bihar eyaletinin başkenti Patna’ya 90 kilometre
uzaklıkta bulunan üniversite binasından geriye, sadece birkaç kırmızı tuğladan
yapılmış sütun ve işlenmiş mermer kalmış.
1998 yılı ekonomi ödüllü, ekonomi ve felsefe profesörü Hintli Amartya
Kumar Sen, Nalanda’nın insanlık tarihinde en önemli araştırma ve
düşünce merkezi olduğunu belirtti. Nalanda’yı yeniden inşa etme projesinin
önderlerinden olan Sen, "Nalanda’yı yeniden yaşatmaya kararlıyız" diye konuştu.
Sen’e göre, Nalanda’da yaklaşık 2 bin öğretim görevlisi, budist geleneğine uygun
olarak birçok bilim dalında ders veriyordu.
Hindistan parlamentosu, Nalanda’yı yeniden yaşatma projesi için üniversitenin
harabelerinin yanında bulunan 200 hektarlık araziyi proje için tahsis etti.
Projenin çok para gerektirdiğini belirten Sen, eski Nalanda’nın gelirinin
çiftlik kiralarından ve dönemin hükümdarlarının hibe ettiği zenginliklerden
oluştuğunu ifade etti. Sen, "Bugün parayı hükümetlerden, dini cemaatlerden veya
özel kişi ve kuruluşlardan temin etmemiz gerekecek" dedi.
Nalanda projesinin önderleri, projenin bir amcacının da proje bitince,
Hindistan’daki zengin ailelerin çocuklarını okumaları için yurtdışına değil,
Nalanda’ya yollamalarını sağlamak, hatta Nalanda’ya yurtdışından yabancı öğrenci
çekebilmek olduğunu bildirdi.
Nalanda’yı yeniden diriltmemin "dahiyane bir fikir" olduğunu söyleyen Delhi
Üniversitesinde görevli Phagun Pathak AFP’ye yaptığı
açıklamada, "Nalanda’nın özünü iyi kavramak gerekiyor, o da evrenselliktir"
dedi.
Projeyi yürütenlere göre, Nalanda’nın yeniden inşası 500 milyon dolar (390
milyon avro) ve altyapısı da aynı miktarda para gerektiriyor. Bihar eyaleti ise
Hindistan’ın en fakir eyaletlerinden biri olarak biliniyor.
(aa)