Şizofreni nedir?
Şizofreni genellikle genç yetişkinlik döneminde ortaya çıkarak, gerçeklikten kopma, düşünce bozuklukları, duygulanım değişiklikleri ve davranış sorunları gibi çeşitli semptomlara neden olabilir. Belirtiler genellikle kişiden kişiye değişmekle birlikte, şizofreninin yaygın semptomları arasında işitme veya görme gibi duyusal yanılsamalar (hallüsinasyonlar), mantıksız düşünceler veya düşünce bozuklukları, paranoid düşünceler, duygulanım değişiklikleri, işlevsellikte azalma ve sosyal çekilme bulunur. Şizofreni, genellikle karmaşık bir psikiyatrik bozukluktur ve gerçeklikten kopma, düşünce bozuklukları, duygulanım değişiklikleri ve davranış sorunları gibi semptomlara neden olabilir. Şizofreni, genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde ortaya çıkar, ancak herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir. Şizofreninin nedeni bilinmemekle birlikte, genlerin ve çevrenin bir kombinasyonundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Şizofreni tedavisi yoktur, ancak ilaç ve psikoterapi semptomları yönetmeye ve hastaların üretken bir yaşam sürmelerine yardımcı olmaya yardımcı olabilir.
Belirtileri neler?
Şizofreninin belirtileri kişiden kişiye değişebilir, ancak yaygın semptomlar arasında şunlar bulunabilir:
Hallüsinasyonlar: Gerçekte olmayan duyuları deneyimleme, örneğin işitmekte olduğunu düşündüğü sesleri duyma.,
Düşünce bozuklukları: Anlamsız veya karışık düşünceler, mantıksız inançlar veya düşüncelerin birbirine bağlanamaması.
Duygulanım değişiklikleri: Ani ve dengesiz duygulanım değişiklikleri, duyguların ifadesinde zorluk.
Sosyal çekilme: İlgi ve etkileşimden kaçınma, toplumsal aktivitelere katılmama.
Konuşma bozuklukları: Anlaşılması zor, düzensiz veya belirsiz konuşma tarzı.
Paranoya: Kişinin etrafındakiler hakkında yanlış inançlar veya güvensizlik duyguları.
Şizofreni neden olur?
Şizofreninin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genlerin ve çevrenin bir kombinasyonundan kaynaklandığı düşünülmektedir.
Genetik faktörler: Şizofreniye yakalanma riskini artıran bir dizi gen vardır. Ailesinde şizofreni öyküsü olan kişilerde hastalığa yakalanma riski daha yüksektir.
Çevresel faktörler: Şizofreniye yakalanma riskini artırabileceği düşünülen bir dizi çevresel faktör vardır. Bu faktörler şunları içerir:
Doğum öncesi komplikasyonlar: Doğum sırasında oksijen eksikliği veya annenin hamilelik sırasında enfeksiyon geçirmesi gibi doğum öncesi komplikasyonlar şizofreni riskini artırabilir.
Erken çocukluk travması: Çocukluk döneminde istismar, ihmal veya şiddete maruz kalmak şizofreni riskini artırabilir.
Beyin enfeksiyonları: Beyin enfeksiyonları şizofreni riskini artırabilir.
Bazı maddeler: Uyuşturucu ve alkol kullanımı şizofreni riskini artırabilir.
Tedavisi nasıl yapılır?
Şizofreni tedavisinin temelini ilaç tedavisi oluşturur. Şizofreni tedavisinde kullanılan ilaçlar antipsikotik ilaçlar olarak adlandırılır. Antipsikotik ilaçlar beyindeki dopamin adı verilen kimyasal maddenin etkisini azaltarak semptomları kontrol altına almaya yardımcı olur.
Şizofreni tedavisinde kullanılan antipsikotik ilaçlar iki gruba ayrılır:
Tipik antipsikotikler: Halüsinasyonlar ve sanrılar gibi pozitif semptomları tedavi etmede etkilidir.
Atipik antipsikotikler: Tipik antipsikotiklere ek olarak negatif semptomları da tedavi etmede etkili olabilir. Antipsikotik ilaçlar genellikle tablet veya enjeksiyon şeklinde uygulanır. İlaç dozunun ayarlanması, hastanın semptomlarına ve yan etkilere göre doktor tarafından yapılır. Psikoterapi de şizofreni tedavisinde önemli bir rol oynar. Psikoterapi, hastalara semptomlarını yönetmeyi, stresle başa çıkmayı ve sosyal becerilerini geliştirmeyi öğretmeye yardımcı olabilir.