Koronavirüs hayatımızı etkilemeye gün geçtikçe etkisi artırarak devam ediyor. Aklımızdaki en endişe verici konulardan birisi de gıdalar. Diyetisyen Serkan Sıtkı Şahin, koronavirüs ve yiyecekler hakkında en çok merak edilen soruları yanıtladı.
Koronavirüs yiyeceklerle yayılabilir mi?
Virüs bulaşmış bir kişi yiyeceğe öksürür veya hapşırırsa veya virüsü ellerinde tutar ve yiyeceğe dokunursa, virüsün yiyeceğe girmesi mümkündür.
Ancak gıda kaynaklı hastalıklara neden olan bakterilerin aksine, koronavirüsler yiyecek üzerinde çoğalmaz. Gıda kaynaklı hastalıklara neden olan bakterilerin çoğunun gıdada büyüme yeteneği vardır, yani gıda ortamı ve koşullar uygunsa, birkaç bakteri hücresi kısa sürede binlere dönüşebilir. Virüsler böyle değil; onlar, yaşayan bir konakçıya ihtiyaç duyarlar.
Pişirme işlemi virüsü öldürür mü?
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre virüs muhtemelen normal pişirme sıcaklıklarına karşı hassastır. Dünya Sağlık Örgütü bu yüzden gıda güvenliği için normalde yapılandan farklı bir şekilde yemek pişirmeye gerek olmadığını belirtiyor.
Virüsü etkilemek için gereken sıcaklık hakkındaki çoğu teori, koronavirüs değil SARS virüsü üzerinde yapılan tek bir çalışmadan gelir. Ancak, bu koronavirüs hakkında tam olarak aynı şekilde tepki verip vermediğini bilmek için yeterli bilgiye sahip olmadığımızı belirtmek önemlidir.
Çiğ tüketilen gıdalar güvenli mi?
Teorik olarak, enfekte olan biri doğrudan bir elma üzerinde hapşırırsa ve siz de o elmayı alıp yüzünüze dokunursanız, enfekte olabilirsiniz. Bu nedenle sosyal mesafe oldukça önemlidir. Ayrıca markette bir şeylere dokunduktan sonra ellerinizi mümkün olan en kısa sürede yıkamanız veya sterilize etmeniz gerekir. Bunlar, riskinizi azaltmak için yapabileceğiniz en büyük şeyler. Eğer endişenizle baş edemiyorsanız, çiğ yerine pişmiş ürünler yiyebilirsiniz.
Yıkama işlemi nasıl olmalı?
Bu gerekli değil. Meyve ve sebzeleri suda yıkayın. Sabun veya seyreltilmiş çamaşır suyu çözeltisi, mide rahatsızlığına neden olabileceğinden meyve ve sebzelerin yıkanmasında bunların kullanılmasını tavsiye etmiyorum. Ayrıca sirkenin virüsü öldürdüğüne dair bir kanıt yoktur.
Koronavirüs ambalajdan geçer mi?
Koronavirüs öncelikle solunum damlacıkları yoluyla kişiden kişiye bulaşır. Dünya Sağlık Örgürü, gıda veya gıda ambalajını bir aktarım kaynağı olarak görmüyor. Bununla birlikte, üzerinde virüs bulunan bir şeye dokunup burnunuza, ağzınıza veya gözlerinize dokunursanız, enfekte olabilirsiniz.
Gıda ambalajlarından bulaşma riski düşüktür. Geçtiğimiz haftalarda The New England Journal of Medicine'de yayınlanan bir ön çalışmada, araştırmacılar yeni tip koronavirüsün stabilitesini çeşitli yüzeylerde test ettiler. Virüsün plastik ve paslanmaz çelik üzerinde 72 saate kadar kaldığını buldular. Karton üzerinde ise 24 saat sonra hiçbir canlı virüs bulamadılar.
Bu adımları izleyerek riski daha da azaltabilirsiniz: Marketten eve döndüğünüzde ellerinizi yıkayın, yiyeceklerinizi temizleyebileceğiniz bir yüzeye yerleştirin, yiyeceklerinizi ambalajından çıkarın, yüzeyi temizleyin ve ellerinizi tekrar yıkayın.
Özellikle endişeleniyorsanız, cam kavanozları, tenekeleri vb. dezenfekte edici bir mendille silebilir veya içeriği yeni bir kaba aktarabilirsiniz.
Hayvansal ürünler virüsü taşır mı?
İlk vakalar Çin'deki canlı bir hayvan pazarıyla bağlantılı olduğundan, bazı insanların böyle düşünmesine neden olmuş olabilir. Ama bunun bir kanıtı yok.
Peki bu insanlar nasıl enfekte oldu? Araştırmalar devam ediyor, ancak virüsün yarasalardan kaynaklandığına, sonra başka bir hayvana, daha sonra insanlara yayıldığına inanılıyor. İnsanlar ve canlı hayvanlar arasında yakın bir ilişki olduğunda, bir virüsün bir türün sıçramasını sağlama potansiyeli vardır. Bildiğimiz kadarıyla, ülkemizdeki hayvanlar etkilenmiyor. Ayrıca birincil bulaşma yolu kişiden kişiye şeklinde.