Bugün yeni bir deneyde, yüzey aktif maddelerinin etkilerini inceleyelim dedik. Yapılması oldukça basit ve çocukların çok hoşlanacağı bir deney. Nitekim Sinem de bayıldı diyebilirim. 3-4 kere tekrarladı.
DENEY ÖN BİLGİSİ
Yapacağımız deneyin yüzey aktif maddelerle ve yüzey gerilimi ile ilgili olduğunu söyleyince Sinem yüzüme şaşkın şaşın baktı tabi. Daha önce bu kelimeleri duymamıştı. Zaten amacım da onu yeni, iki terimle tanıştırmaktı. O zaman, soruyu dolaylı yoldan sormak gerekir.
-Bulaşık deterjanı, çamaşır deterjanını, şampuanı niçin kullanırız?
-Bulaşıkları yıkamak için, kirli çamaşırları yıkamaka için saçımızı temizlemek için… yani kirleri uzaklaştırmak için.
-Peki acaba deterjanlar kirleri, çamaşırlardan nasıl uzaklaştırıyorlar?
-????
–Yıkama suyuna katılan sabun ve deterjanlar, suyun ıslatma özelliğini artırır; bu nedenle su, kumaş ve kirlere daha kolay girer. Bundan sonra kirin uzaklaştırılması başlar. Temizleme sıvısının her bir molekülünü, uzun bir zincir olduğunu düşünelim. Zincirin bir ucu suyu seven ve diğer ucu suyu sevmeyen veya kiri sevendir. Bu zincirin kiri seven uçları, bir kir parçacığına yönelir ve onun etrafını sarar. Aynı zamanda suyu seven uçlar, molekülleri ve kir parçacığını kumaştan uzaklaştırıp, onu su içerisine taşır. Böylece giysilerimiz temizlenmiş olur. Aynı şey kirli tabaklarımızı yıkarken de oluyor.
Şimdi sıra bunu bir gösteri ile somutlaştırmaya geldi. Hayata geçirilmeyen bilgi, ezber bilgidir ve yaşamda kullanmadığımız sürece boş bilgidir bence.
- Tabak
- Yağlı süt
- Gıda boyası
- Bulaşık deterjanı
- Pamuklu çubuk
DENEYİN YAPILIŞI
Bir miktar sütü tabağa boşaltıp üzerinde değişik renklerde gıda boyası damlattık. Bizim gıda boyamız toz halde olduğu için, amacımız da yağların uzaklaştırıldığını görmek olduğuna göre biraz yağ ile karıştırıp öyle damlatırsak olur diye düşündüm. Eğer sıvı gıda boyası varsa süte doğrudan damlatmanız yeterli olacaktır. Pamuklu çubuğu bulaşık deterjanına daldırıp bu renkli noktacıkların üzerinden süte daldırdık ve renk şöleni başladı.:)
NASIL OLDU?
Bulaşık deterjanı yüzey aktif madde olduğu için yağları uzaklaştırmaya çalışacaktır. Buradaki yağ sütün içinde bulunana yağdır. Bunu yaparken de renkler de yağ ile birlikte dağılır. Yani deterjanların bulaşıklarımızı nasıl temizlendediğini görmüş olduk.
Eğlencesi, bir şeyler başarmanın mutluluğu, yaşam deneyimi yanımıza kar kaldı.:)
Bunlar da ilginizi çekebilir: