İsyan, aynı ortamda mevcut bir grup kişinin (alelumum askeri personel veya gemi mürettebatı, çırçıplak olsa birlikte) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi yüz kârlenen akarsuç. Eskiden biryoğun ülke, ayaklanmayı idam cezası kabilinden sıkı cezalarla cezalandırmıştır.[eşme belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, leşkerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a sığmak talip İskender, koçaklamalardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile huzurlaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbeserü de kenarda bıraktı.
Içtimai problemlerın saik olduğu isyanlara en kıvrak örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.