“KARARGAHLARI BOMBALAYIN”
“Karargahı bombalayın”
Çin Devrimi, dünya devrimci hareketine o zamana kadar yaşanmayan müthiş bir tecrübe kazandırdı…
Çin Devrimi, dünya devrimci hareketine o zamana kadar yaşanmayan müthiş bir tecrübe kazandırdı. O tecrübenin adı, “Büyük Proleter Kültür Devrimi”ydi. Kültür Devrimi, Mao Zedung’un önderliğinde milyonlarca insanın katıldığı bir hareketti.
NASIL BAŞLADI
Kültür Devrimi’nin başlangıç tarihi olarak, bir tiyatro oyununun sahnelendiği 10 Kasım 1965 verilir. 10 Kasım 1965′te Şanghay’da günlük olarak yayımlanan Ven Hui Pao Akşam Haberleri gazetesinde “Hay Juy Daire’den kovuldu” oyununu şiddetle eleştiren bir yazının yayımlanması ile Mao, modern revizyonizme karşı ilk atışını yapmış oldu. Yazı, revizyonizmin parti içindeki temsilcilerini hedef alıyor ve teşhir ediyordu. Kültür Devrimi 1965 Kasımında başladı, 1969’da sona erdi.
16 Mayıs 1966’daki bir sonraki yazıda Mao, Kültür Devrimi’nin proletarya ile burjuvazi arasındaki mücadele olduğunu ifade ediyor ve burjuvazinin “dışarıda değil içeride” tam da komünist partisinin içinde aranması gerektiğini söylüyordu.
Bu, dünya komünist hareketinin tarihinde daha önce görülmemiş bir analizdi. Devrim yapmış bir parti, kendi içinde “burjuvazi” arıyordu!
“Karargâhı bombalayın!” sloganı böyle atılıyordu. Modern revizyonizmin kültür- sanat, edebiyat, dış politika, tarım ve sanayi alanındaki temsilcileri hedef alınıyordu.
Mao’ya göre burjuvazi, kılık değiştirerek iktidarı yeniden ele geçirmek isteyebilirdi. Parti içinde iki çizgi mücadelesi her zaman olacaktı. Ona göre yıkılmayan tek kale kitlelerdi. Devrimin sürdürülmesinin yolu da buradan geçiyordu.
Mao Zedung, yazılarında sık sık eski bir Çin hikâyesine göndermede bulunarak insanın içinde hem maymunun hem de kaplanın olduğunu söyler. Maymun insanın gerici yönlerini, kaplan ise devrimci yönlerini temsil etmektedir.
“YÜZ ÇİÇEK AÇSIN”
Mao, 1956 yılında “Yüz çiçek açsın yüz düşünce yarışsın” kampanyası başlattı. Ekonomik ve kültürel gelişmenin önünü açmak için başlatılan kampanya sanatın, bilimin ve sosyalist kültürün yerleşmesini amaçlıyordu.
“Yüz Çiçek Açsın” kampanyasıyla Mao, herkese devlet yönetimi hakkında fikir sunabilme ve ifade özgürlüğü hakkı tanıyordu.
Kültür Devriminin arifesinde Mao’nun ortaya attığı bu slogan, bilimlerde ve sanatlarda farklı düşünce okullarının birbiriyle tartışarak Çin de sosyalist bir kültürün gelişmesi hedefini taşıyordu.
Gene Mao, 1962’de devlet içindeki çürümüşlüğe ve “bırakınız yapsınlar” anlayışına karşı “Sosyalist Eğitim Kampanyası”nı başlattı.
BÜYÜK KÜLTÜR DEVRİMİ
Mao devlet ve parti içinde bürokrasiye, yozlaşmaya, yiyiciliğe ve sağcılaşmaya karşı çıkıyordu. Kültür Devrimi insanların beğenmedikleri, karşı çıktıkları vb. kişi ve kurumları eleştirdikleri duvar yazıları/afişleri biçiminde ortaya çıkmıştır.
16 Mayıs (1966) Genelgesi’nde “Ülkeyi diktatörce yöneten yerel ve ulusal liderliğe karşı ayaklanmaya” çağırdı ve Büyük Proleter Kültür Devrimi’ni ilan etmiş oldu.
1 Ağustos 1966’da Mao’nun kendi afişi olan “Karargâhı Bombalayın” duvarları süsledi. Afiş, burjuva yöneticilerin egemenliğine son vermeyi amaçlıyordu. Mao yanlısı öğrenciler, ilk duvar gazetesini (Dazibao) 25 Mayıs 1966’da Pekin Üniversitesi’nin kapısına astılar. Artık mücadele kitlelere mal olmuştu. Revizyonist çizginin temsilcisi Devlet Başkanı Liu Şao-Şi’nin özeleştiri girişimleri devrimciler nezdinde kabul görmedi. Mao, genç militanlara ve devrimci unsurlara şu talimatı veriyordu:
“Kitlelere güvenin, kitlelere dayanın. Düzen yanlısı olmayın, karışıklıktan korkmayın.”
Mao Zedung, “Karargâhı Bombalayın” ve “Feodalizmi Yıkın” başlıklı iki yazı yayınlayarak açıkça dönemin devlet başkanı Liu Şao Çi’yi hedef gösterdi. Liu Şao Çi partisinden ihraç edildi. Bir yıl sonra da hayatını kaybetti.
“SOL NEDİR”
Mao sağ ve sol sapmayı şöyle açıklıyordu:
“Sol nedir? Zamanın çok ilerisinde gitmek, bugünkü gelişmenin ilerisinde olmak, eylemde ve ilke ve siyaset meselelerinde aceleci olmak, mücadelede ve tartışmalarda herkese birden vurmaktır; bütün bunlar sol sapmalardır ve iyi şeyler değildir. Zamanın gerisinde kalmak, gelişmeye ayak uyduramamak ve mücadeleci ruh eksikliği sağ sapmadır.” (21 Mart 1955)
“Tek yanlılık yanlıştır: birleşmeksizin mücadele etmek ‘sol’ sapmadır; mücadele etmeksizin birleşmekse ‘sağ’ sapmadır ” (25 Eylül 1956)
“Kültür Devrimi pratiği ve gebe olduğu teorik çıkarımlar, bizlere Marksizm’in metafizikten beslenen bir din, yavan bir evrimcilik ya da ekonomik indirgemecilik olmadığını bir kez daha hatırlatıyor. İdeolojik düzlemin, sınıflar mücadelesinin cephelerinden biri olduğunu ve kimi durumlarda, sınıf savaşımının nihai sonucunun bu alanda belirleneceğini gösteriyorlar.” (Louis Althusser, 1966)
Kültür Devrimi’nin bu son derece önemli dersleri Çin Halk Cumhuriyeti’nin sınırlarını aşarak diğer ülkelerdeki devrimcilere ulaşıyor. Bu süreç, uluslararası komünist hareketin tamamını ilgilendiriyor.
MAO’NUN KATKISI
Kültür Devrimi aslında Mao’nun bilimsel sosyalizme yaptığı tarihsel katkının pratiğidir.
Mao’ya göre, “Sosyalist toplumun inşası birkaç yıllık bir şey değildi, uzun bir tarihsel dönemi kapsıyordu. Bu dönem boyunca sınıflar, sınıf mücadelesi, sınıf çelişmeleri devam ediyordu. Üretim araçlarının esas olarak toplumsal mülkiyete geçmesinden sonra da iki sınıf, iki çizgi, iki yol arasındaki mücadele ortadan kalkmıyordu. Sosyalizm ile kapitalizm arasındaki mücadelede henüz kesin sonuç alınmış değildi. Kapitalizme geri dönüş tehlikesi hâlâ vardı. Bu tehlike… Devlet ve parti içinde bulunan, kapitalist yolu tutmuş mevki sahiplerinden geliyordu.” (Doğu Perinçek, Bilimsel Sosyalizm ve Bilim, Kaynak Yayınları, 5. Baskı, s.144)
KÜLTÜR DEVRİMİ YALNIZCA ÇİN’DE Mİ
Kültür Devrimi’ni var eden koşulların sadece Çin ile sınırlı olduğunu söylemek mümkün değildir. Kültür Devrimi ihtiyacı yalnızca sosyalist ülkelerle de sınırlı değildir. Hepimizin içinde “maymun” ile “kaplan” yok mudur!
Kültür Devrimi bir sürece müdahale etmektir. Kültür Devrimi ile kitleler önderliğe oldukça açık bir soru yöneltiyorlar: “Hangi yoldan yanasınız, bizi hangi yola çekmeyi amaçlıyorsunuz? Kapitalist yola mı, yoksa devrimci yola mı?”
Bombalanacak karargâhın yalnızca Çin’de olduğunu mu düşünüyorsunuz!
Yozlaşmaya, yiyiciliğe ve sağcılaşmaya karşı ya kültür devrimimizi başlatacak ve sürdüreceğiz ya da “kapitalist yol”da çürüyeceğiz!
Hikmet Çiçek