Tıp Gerçekten Yaşam Beklentimizi Artırdı mı?
Yaşam beklentisi, geçen yüzyılda önceki rakamların neredeyse iki katına çıkarak arttı. Bu yazıda, bu artışa neden olan faktörlerden biri olan modern tıbba daha yakından bakacağız.
Yaşam beklentisi, özellikle gelişmiş ülkelerde, son yıllarda önemli ölçüde artmıştır.
Kavram temel olarak, bir kişinin ortalama olarak yaşaması beklenen yıl sayısıdır. Örneğin bugün 65 yaşında olan kişilerin ortalama 20 yıl daha uzun bir yaşam beklentisi olduğu söylenebilir. Nispeten yakın zamana kadar, doğumda beklenen yaşam süresi yaklaşık 30 ila 40 yıldı.
Neyse ki, bu değişti. Birçok insan bu gerçeği tıptaki gelişmelere bağlıyor. Bu yazıda, tıbbın yaşam beklentisini nasıl etkilediğini ve başka hangi faktörlerin rol oynadığını açıklayacağız.
Dünyada artan yaşam beklentisi
Yaşam beklentisi, belirli bir nüfusun belirli bir zaman diliminde yaşadığı ortalama yıl sayısıdır.
Yakın zamana kadar, insanların yaşam beklentisi daha düşüktü. Aslında bu o kadar farklıydı ki doğumda beklenen yaşam süresi 30 yıl civarındaydı. The New York Times’daki bir yayına göre, bu sayı şimdi önemli ölçüde arttı. 1900’den beri, dünya çapında yaşam beklentisinin iki katından fazla arttığı tahmin ediliyor.
Uzun ömür rekoru yirmi yıldan fazla bir süre önce belirlendi. Jeanne Calment adında bir Fransız kadın 122 yaşında öldü. Bu istisnai bir durum çünkü çoğu insan hala 90 yaşına bile ulaşmıyor!
İlginizi çekebilir: Neden Yaşlanıyoruz: Sebeplerini Keşfedin
Tıp gerçekten yaşam beklentisini artırdı mı?
Dünyada yaşam beklentisi son yüzyılda neredeyse iki katına çıktı. Tıp, bulaşıcı hastalıklardan kaynaklı ölümleri azalttığı için bu konuda öncü bir rol oynamıştır.
Örneğin, aşıların ve antibiyotiklerin geliştirilmesi, çiçek hastalığı ve sıtma gibi hastalıkların kontrol altına alınmasına yardımcı oldu. Ancak, başka belirleyici faktörler de var. Su ve gıda kalitesinin iyileştirilmesi, kamusal alanların temizliği ve hatta hijyenin teşvik edilmesi temel unsurlar olmuştur.
Tıptaki gelişmeler sayesinde hamilelik ve doğum koşulları da iyileşmiştir. Benzer şekilde, bebek ölüm oranlarında bir azalma olmuştur.
Bulaşıcı nedenlere bağlı ölümlerin azalması, kanser ve diğer kronik sorunların öneminin artmasına neden oldu. Bununla birlikte, karmaşık bozuklukların tanı ve tedavisindeki ilerlemeler, yaşam beklentisini de artırmıştır.
Nadir hastalıklarda bile tıp ilerleme kaydetti. Tedavi seçenekleri artıyor. Amyotrofik lateral skleroz gibi birçoğu için henüz bir tedavi bulunmadığı doğru olsa da, bu tedavileri bulmaya gittikçe daha da yaklaşıyoruz!
Ölüm oranları düştü
Yaşam beklentisi arttı ve ölüm oranları azaldı. Genel ölüm oranı çocuklukta biraz yüksektir ve genellikle yaşamın erken dönemlerinde düşer.
Yetişkinlik döneminde, tekrar biraz yükselir. Ancak en yüksek noktasına 70 ile ulaşıyor. Tıp sayesinde ölüm oranlarının düştüğü doğrudur. Bununla birlikte, diğer birçok yön bu gerçeği etkilemiştir.
Epidemiyolojik geçiş, bir popülasyonu etkileyen ölüm ve hastalık modellerinde bir değişiklik olarak tanımlanır. Son üç yılda olan da budur.
Bazı ülkeler, bulaşıcı hastalıklar ve kıtlık dönemlerinden kaynaklanan yüksek ölüm oranlarından, ana ölüm nedenleri olarak dejeneratif hastalıklara geçmeyi başarmışlardır.
Dolayısıyla gelişmiş ülkelerde başlıca ölüm nedenleri kardiyovasküler hastalıklar ve kanserdir. Ancak gelişmekte olan ülkelerde ölümlerin önde gelen 6 nedeni bulaşıcı hastalıklar olmaya devam etmektedir.
Bunun nedeni, epidemiyolojik geçişin adil olmamasıdır. Bu, birçok dış faktöre bağlı olarak yaşam beklentisinin de farklı olduğu anlamına gelir.
Ayrıca okuyun: Qtrilmet – Diyabet Tedavisi İçin Yeni Bir İlaç
100 yaşından sonra yaşamak
100 yaşın üzerinde yaşamak nadirdir. İnsan ömrünün sınırları hala bilinmiyor. Bir kişi 70 veya 80 yaşını aştığında, yüksek oranda komorbidite prevalansı vardır.
Bu, 100 yaşın üzerindeki nüfusu çok kırılgan hale getirir. Demanslar bu yaşta en sık görülen sağlık sorunları grubunu oluşturmaktadır. Aynısı arteriyel hipertansiyon, kanserli süreçler ve diğer dejeneratif bozukluklar için de geçerlidir.
Araştırmalar, hücresel hasarın kaçınılmaz olarak yaşam boyunca meydana geldiğini göstermiştir. Bu hasar sadece kısmen onarılır. Bu nedenle, zaman geçtikçe vücut zayıflar.
Sözde ölüm platosu 105 yaş civarında olabilir. Bu noktadan sonra bir kişinin bir sonraki yıl ölme olasılığı %50’dir. Yani bu noktanın üzerinde yaşlandıkça ölüm riski ilerlemez.
Yaşam beklentisi bir tahmindir
Yaşam beklentisi, belirli bir nüfusun kaç yıl yaşadığının bir tahminidir. Her bireye özel olarak ayarlanmamıştır, ancak bir kılavuz rakamdır. Geçen yüzyılda, on yıllar önce tahmin edilenin neredeyse iki katına çıkmıştır.
Gelişmiş ülkelerdeki insanların yaşam beklentisi yaklaşık 80 yıldır. Ancak, bunun dünyadaki tüm ülkeler için aynı şekilde geçerli olmadığını unutmamalıyız.
Maksimum insan yaşının ne olabileceği bilinmiyor. Tıp, yaşam beklentisini iyileştirmeye önemli ölçüde yardımcı oldu, ancak tek etkili faktör olmadı.