“Afganistan’daki kadınlar için en büyük ve en önemli hastanelerden biri” dedi. Hastalar elbette kadındı, ancak tıbbi personelin neredeyse tamamı da öyleydi. Dezenfektan kokan koridorlarda yürürken, koridorların temiz ve yeni boyanmış olduğuna dikkat çekti – vücut sıvıları ve atıklarla kokuşmuş oldukları bir yıl öncesine göre büyük bir değişiklik. Hastane de cumhuriyete özgü yozlaşma ve işlev bozukluğundan mustaripti. Kamu Hizmetinin çoğu, Nisan veya Mayıs gibi erken bir tarihte maaş almayı bıraktı. Eski hükümet, yeni bir bordro sistemine geçmeye çalışırken, aynı anda Taliban karşıtı milisleri finanse etmek için son bir girişimde nakit rezervlerini tüketiyordu. Hastanede personel aylarca ücretsiz olarak çalışmaya devam etti ve yerel işletmelerden yiyecek ve diğer malzemelerin bağışlanması için yalvardı. Stocker, “Bunun çökmenin eşiğinde olduğunu düşünmek yürek parçalayıcıydı” dedi.
Ayılma odasında hemşireler, sırtı acı içinde kavisli bir halde genç bir hastayı sedyeden yatağına taşıyorlardı. Yirmi dört yaşında, eklampsi hastasıydı, hamileliğin bir komplikasyonu, nöbetlere o kadar şiddetli neden oldu ki, dilini yırttı ve dişlerini çatlattı; doktorlar onun hayatını kurtarmak için acil kürtaj uygulamışlardı. Kır saçlı annesi, yüzünde belirgin bir rahatlamayla yatağının yanında oturuyordu. “Ölecekti,” dedi bana.
Artık kırsal kesimde çatışmalar durduğundan, daha fazla hasta, özellikle kadınların üreme sağlığının genellikle berbat olduğu uzak bölgelerden başkente gelebildi. Sonuç olarak, personel çok ciddi vakalarla mücadele ediyordu: Eklampsili bu genç hasta gibi kadınlar evde öylece ölebilirdi. Ekonomik kriz özel sektörün içini boşalttı ve yurtdışındaki medikal turizmi sona erdirdi, bu nedenle Malalai gibi tedavinin ücretsiz olduğu kamu hastanelerine başvurularda bir artış yaşandı – bazılarında ayakta tedavi ziyaretleri on kat arttı. Sağlık çalışanlarının üzerindeki baskı barizdi, ancak en azından – Afganistan’ın kamu sektörünün çoğundan farklı olarak – düzenli maaş bekleyebilirlerdi. Ama ne kadar süreyle?
Acil yardım çağrısına ek olarak, BM, bazılarının “insani artı” dediği Taliban hükümetini atlayarak, doğrudan Afgan halkına temel hizmetler sağlamak için 3,42 milyar dolarlık bir plan için fon arıyordu. Ancak Stocker’ın işaret ettiği gibi, ICRC gibi grupların müdahalesi, sorun olan bağımlılığı sağlamlaştırdı. Stocker, “Bizim anlayışımız, ulusal bir sağlık sisteminin onu bir arada tutan bir bakanlığa ihtiyacı olduğuydu” dedi. “Bir devlete ihtiyacın var.”
Bir eğitim hastanesi olarak Malalai aynı zamanda yeni nesil Afgan doğum uzmanları, hemşireleri ve ebelerinin, yeni doğan koğuşunda tanıştığım Dr. Rana Afzali gibi kadınların, köşede genç bir annenin yeni doğmuş bebeğini kucağında oturduğu yerde yetiştirilmesine de yardımcı oldu. Beyaz bir önlük ve rengarenk başörtüsü giyen Afzali, ikametgahından yeni çıkmıştı. Mesleğe girmek için göz korkutucu bir zamandı, ancak yurt dışına kaçan sınıf arkadaşlarının çoğunun aksine çalışmaktan memnun olduğunu söyledi. Afzali, “İçeride oturuyorlar, bunalımlı – ben kaldım,” dedi ve omuz silkti. “Ben umutlu bir insanım.”
Kaynak : https://www.nytimes.com/2022/08/08/magazine/taliban-afghanistan.html