Viktorya dönemi İngiltere'si büyük beyinlerden payını aldı. Charles Darwin gibi bazıları dünya hakkındaki düşüncelerimizi değiştirirken, birçoğu fikirleriyle birlikte karanlıkta kaldı. 200 yıl önce bu hafta doğan Herbert Spencer sınırda sallanıyor.
Spencer'ın evrim üzerine ilk yazıları, Darwin'in kitabının yayınlanmasından sekiz yıl önce, 1851'de geldi. Türlerin Kökeni . Ve bize en uygun olanın hayatta kalması sözünü veren Darwin değil Spencer'dı, ancak Darwin bunu daha sonra yazılarında kullanacaktı. Spencer, 1864 kitabında bu ifadeyi tanıttı, Biyolojinin İlkeleri Ekonomi hakkındaki muhafazakar fikirleri ile Darwin'in doğal dünya hakkında yazdıkları arasında paralellikler gördü: Burada mekanik terimlerle ifade etmeye çalıştığım en uygun olanın hayatta kalması, Bay Darwin'in 'doğal seleksiyon' dediği şeydir. ya da yaşam mücadelesinde tercih edilen ırkların korunması.
Toronto'daki York Üniversitesi'nde bilim tarihçisi Bernard Lightman, kısa bir süre için, 19. yüzyılın sonunda birkaç on yıl boyunca dünyaca ünlü olduğunu söylüyor.
Daha ünlü çağdaşı gibi, Spencer da evrim fikrine aşıktı. Ancak Darwin'in biyolojiye odaklandığı yerde Spencer, evrimsel düşüncenin çok daha geniş bir şekilde uygulanabileceğini hayal etti. Zihninde, tüm toplumları yönetti. Bugün, Spencer'ın hatırlandığı zaman, genellikle olarak bilinen ideolojiye ilham vermek içindir. sosyal Darvinizm : kabaca, başarılı olanın başarıyı hak ettiği, başarısız olanın ise başarısızlığı hak ettiği fikri.
Modern bilim adamları ve genel olarak halk, anlaşılır bir şekilde bu fikre küçümsemeyle bakıyor. Filozof Daniel Dennett, tarif Gazeteci Robert Wright, sosyal Darwinizm'i, duygusuzdan iğrençliğe uzanan siyasi doktrinleri savunmak için Darwinci düşüncenin iğrenç bir yanlış uygulaması olarak görüyordu. dedim sosyal Darwinizm'in artık entelektüel tarihin çöplüğünde yattığını. Bugün, Spencer'ın yoğun ve ağır kitaplarını çok az kişi okuyor ve fikirleri nadiren öğretiliyor. Londra Üniversitesi'nde tarihçi olan Gregory Claeys, Viktorya döneminin tüm büyük düşünürleri arasında ünü tartışmasız en fazla düşenin Spencer olduğunu yazıyor.
Yine de bazı bilim adamları ve tarihçiler Spencer'ın çalışmasının bu nitelendirmesine karşı çıkıyorlar. Evet, Spencer, Darwin'in teorisini önemli şekillerde yanlış anladı ve bütün bir felsefeyi onun üzerine demirleme girişimi talihsizdi. Ancak, Spencer'ın sosyal Darwinizm ve ondan doğan (ve bugün ara sıra ortaya çıkan) zararlı fikirlerle bu kadar yakından bağlantılı olmayı hak etmediğini savunuyorlar. Yanlış yönlendirilmiş olabilir, ancak duygusuz, kötü ruhlu ve hatta ırkçı amaçları haklı çıkarmak için en uygun olanın hayatta kaldığını söyleyenler, bu ifadeyi icat eden adama bir kötülük yapıyor olabilir.
Genç bir adam olarak Herbert Spencer(Geo. E. Perine tarafından gravür)
Orta İngiltere'de Derby'de doğan Spencer, büyük ölçüde kendi kendini yetiştirdi. İngiltere'nin önde gelen entelektüel dergilerinde ve daha sonra bir dizi çılgınca iddialı kitapta yayınlanan felsefi yazılarıyla isim yapmadan önce bir demiryolu mühendisi ve gazeteci olarak çalıştı. Sonunda, kendini yalnızca yazarak destekledi. Londra'ya yerleşti ve şehrin seçkin centilmen kulüplerinin müdavimi oldu, burada zamanın büyük entelektüelleriyle omuz omuza oldu.
1860'tan itibaren Spencer, enerjisini biyoloji, psikoloji, sosyoloji, etik ve metafiziği kapsayan çok ciltli bir çalışma olacak olan Sentetik Felsefe Sistemine odakladı. Bu ciltlerden dokuzu 1862 ile 1893 arasında yayınlandı. Darwin gibi Spencer da evrimin açıklayıcı gücünden etkilenmişti, ancak bu fikri hemşehrisinden çok daha ileri götürdü.
Spencer devam ediyor: İnsan toplumu, siyaset, din ve insan zihnini anlamamız için evrim teorisinin etkileri nelerdir? diyor Lightman. Evrim, bu 'sentetik felsefeyi' bir arada tutan yapıştırıcıdır. Kapsamlı bir dünya görüşüdür.
Spencer'ın evrim görüşüne göre, doğa, bireylerin ve toplumların gelişimine rehberlik eden, rekabet gücü zayıfları ortadan kaldırırken güçlülerin gelişmesine izin veren iyilik için bir güç olarak görülür. İlk kitabında, 1851'ler Sosyal Statik , acı çekmenin bireye zarar vermesine rağmen, genel olarak topluma fayda sağladığını savunuyor; hepsi doğanın planının bir parçasıdır ve zamanla gelişmeye yol açar. Spencer yazdı:
Acizlerin yoksulluğu, ihtiyatsızların başına gelen sıkıntı, aylakların açlığı ve güçlülerin zayıfları omuzlarına alması ve bu kadar çok kişiyi 'sığlıklarda ve sefalet içinde' bırakan, büyük bir toplumun buyruklarıdır. ileri görüşlü iyilik.
(Muhtemelen, protestocular COVID-19 ile mücadelede zorunlu tecritleri onaylamadıklarını dile getirdiklerinden, bu duyarlılığın bir kısmı geçtiğimiz haftalarda sergilendi. Nashville'de en az bir protestocu, Zayıfı feda et / Tennessee'yi yeniden aç .)
Spencer'ın görüşü, şimdi çoğunlukla aforoz edilmiş olsa da, nüfuzlu muhafazakarlara ve bırak gitsin kapitalistler - aralarında sanayici Andrew Carnegie - tıpkı zamanın sosyalistlerini kızdırdığı gibi. Lightman, Spencer'ın sosyalizmden nefret ettiğini çünkü sosyalizmin zayıfları korumakla ilgili olduğunu düşündüğünü söylüyor. Ona göre bu, evrim sürecinin doğal açılımına müdahale etmekti.
Kuzey Carolina'daki Wake Forest Üniversitesi'nden siyaset bilimci David Weinstein, Spencer'ın daha iyi, daha ahlaki bir toplum hayal ettiğini ve bu hedefe ulaşmanın en iyi yolunun piyasayı serbest bırakmak olduğuna inandığını söylüyor. Weinstein, Spencer'ın mücadelede hayatta kalanların tanım gereği sadece en uygun değil, aynı zamanda ahlaki olarak da en iyi olduğu fikrini savunduğunu söylüyor. Yani 'iyi'yi 'hayatta kalma' olarak tanımlıyor. Hayatta kalan her şey tanımı gereği iyi.
Daha sonraki düşünürler, özellikle 20. yüzyılın ilk yıllarında, Spencer'ın mantığına bir balta attılar. Eleştirmenler onu natüralist safsata olarak bilinen şeyi işlemekle suçladı - kabaca, doğadan ahlak ve etiği türetmeye çalışma hatası. Terim, İngiliz filozof G. E. Moore tarafından 1903 tarihli kitabında tanıtıldı. Etik İlkeleri , ki bu Spencer'a karşı oldukça şüpheciydi. Weinstein, Moore'un saldırısının gerçekten Spencer'ın ciddi filozoflar arasında itibarını sarsmaya hizmet ettiğini söylüyor (gerçi Moore da büyük ölçüde tarihten kayboldu ).
Ancak daha yakın zamanlarda, birkaç bilim adamı Spencer'ın itibarını kurtarmaya çalıştı. 2014 yılında, başlıklı bir makale koleksiyonu Herbert Spencer: Miraslar Mark Francis ve Michael Taylor tarafından düzenlenen, Spencer'ın geniş kapsamlı etkisini ve fikirlerinin çeşitliliğini araştırdı. Örneğin, Spencer'ın fikirleri emperyalizmi ve fetihleri haklı çıkarmak için kullanılırken Francis, Spencer'ın Britanya'nın Boer Savaşı'na katılımına sesli muhalefeti de dahil olmak üzere pasifizme bağlı olduğunu belirtiyor. Spencer, savaşın insanlığın geçmişinin gerekli bir parçası olabileceğini düşünürken, ilerici bir toplumun barışçıl bir toplum olacağına da inanıyordu. Spencer'a göre şiddet, geçmişin kalıntısı olma yolundaydı.
Wright, kitabında Ahlaki Hayvan , Spencer'ın özgecilik, sempati ve pasifizme yaptığı vurguya işaret ederek, Spencer'ın şimdi hatırlandığı kadar kalpsiz olmadığını söylüyor. Adelaide Üniversitesi'nden Pamela Lyon, Spencer'ın onunla alay etmek için en güçlünün hayatta kalması ifadesini kullandığını öne sürerek daha da ileri gidiyor. Doğayı zalim olarak görmek yerine, onu iyiliksever olarak gördü; doğa ilerici bir olaydı. (Bu görüşün, Darwin'in evrime yönelik daha bilimsel yaklaşımının -tesadüf tarafından yönlendirilen ve hiçbir şekilde yönlendirilmeyen- benimsenmesiyle, sürdürülmesi daha zor hale geldiğini belirtiyor.)
Bu arada, Leicester Üniversitesi'nden Gowan Dawson, hem ideolojik solun hem de sağın Spencer'ın fikirlerini, özellikle de sosyal evrimi benimsediğini savundu. Weinstein ayrıca Spencer'ın yazılarının liberteryenler kadar sosyalistler tarafından da benimsendiğini ve sahiplenildiğini belirtiyor ve onun fikirlerinin modern liberalizmi şekillendirdiğini iddia ediyor. Dawson da dahil olmak üzere birkaç bilim adamı, Steven Pinker ve E.O. Kültürü şekillendirmek için evrimin gücü üzerine yazan Wilson, Spencer'a fark ettiklerinden daha fazla borçlu olabilir. İçinde Miraslar Sosyolog Jonathan Turner, çoğu insan Spencer'dan geldiğini bilmese de Spencer'ın fikirlerinin birçoğunun günümüze kadar geldiğini yazıyor, Spencer'ın herhangi bir şeyden kaçınması o kadar kökleşmiştir ki.
Spencer, günün standartlarına göre, kadınların da erkekler kadar entelektüel olarak yetenekli olduğunu savunarak ve kadınlar için tam siyasi ve yasal hakları savunan ilerici bir toplumsal cinsiyet görüşüne sahipti. Claeys onu feminist olarak bile tanımlıyor.
O etiket tartışmaya açık. Auckland Üniversitesi'nde tarihçi olan Ruth Barton, Spencer'ın hayatındaki kadınlara, özellikle mahlasla yazan romancı Mary Ann Evans'a yönelik muamelesine dikkat çekiyor. George Eliot . Barton, Spencer'a gerçekten aşık olduğunu söylüyor. Birlikte tiyatroya gittiler, birlikte Kew Gardens'a gittiler, bir yıl boyunca her yere birlikte gittiler; insanlar nişanlandıklarını düşündüler. Sonra Spencer ilişkiyi kesti. Spencer ona onun arkadaşlığından hoşlandığını, onun aklını beğendiğini ama onun evlenebileceği kadar güzel olmadığını söyledi. Barton, daha güzel, daha kadınsı bir insan istediğini söylüyor. Onu feminist olarak etiketlemezdim.
Spencer hiç evlenmedi ve son yıllarında tecrit edilmiş ve yalnız kalmış gibi görünüyor. Yaklaşık yirmi yılını iki ciltlik otobiyografisini yazıp yeniden yazarak geçirdi. Kamuoyundaki imajını kontrol etmek için mücadele etti, hatta mektuplarının kendisine geri verilmesini isteyecek kadar ileri gitti ve ardından itibarını zedeleyebileceğini düşündüklerini yok etti.
Bu arada İngiliz siyaseti sola kayıyordu. Barton, siyasi iklimin değiştiğini söylüyor. Her türlü sosyalizme karşı düşmanlığı giderek daha az kabul edilebilirdi. Hakkında herhangi bir hükümet düzenlemesi kokusu olan her şeyi sosyalizmle ilişkilendirdi.
Bilim ve felsefe de ilerlemişti. Daha 1890'larda, 'Herkes beni unuttu; Bunun için tüm hayatımı verdim” diyor Lightman. Böylece çok trajik bir figür olur. Bugün, Spencer'ın mezar Londra'daki Highgate Mezarlığı'nda, fikirlerinden nefret ettiği (ve çok daha ayrıntılı bir anıtla sonuçlanan) Karl Marx'ın tam karşısında bulunabilir.
Yine de, Spencer ve fikirleri bugün göründüğü kadar uzak, kendi zamanında hayati bir figürdü, diyor Barton. Onu etkileyici kılan her şeyi biliyor gibiydi, diyor. Güven doluydu; evren hakkında gerçekten iddialı bir vizyona sahipti. Her şeyden önce, bilimi, en azından kendi bilim yorumunu tamamen benimseyen birkaç filozoftan biri gibi görünüyordu.
Barton, bilimin modern dünyanın yolu gibi göründüğünü söylüyor. Ve Spencer, bilimi anlayan bir filozof gibi görünüyordu.