Bonsai (盆栽), estetik bir etki elde etmek için özenle tasarlanmış minik ağaçlı saksılardır. Kelime anlamı olarak minyatür saksı bitkisi olarak tanımlayabiliriz. Konsept, bin yıl önce Çin’den Japonya’ya ithal edildi. O zamandan beri, bu sanat formunun ayırıcı bir stili de Japonya’da geliştirildi.
Kökleri kırpma ve kablolama gibi çeşitli teknikler ağacı küçük tutmak için kullanılır. Ancak bu işlemler yapılırken, ağacı küçük tutmanın yanısıra doğada büyük halde olduğunda nasıl görüneceği de bu minimal halinde aynı tutulmaya çalışılır. Bu, saksı içinde doğal bir ağaç veya ormanın görünümünü yoğunlaştırarak sanatsal hayal gücü için yer bırakma etkisi yaratır.
Tipik Ağaçlar
Bonsai’de kullanılan tipik ağaçlar arasında, akçaağaç ağaçları (momiji), kiraz ağaçları (sakura) gibi çiçekler ve ayva ağaçları (karin) veya daha geniş yaprakları olan çam ağaçları (matsu) gibi iğnelenmiş yaprakları olanlar bulunur. Bazı sanat eserlerinde de çimen kullanılıyor. Bazı ağaçlar bilerek doğada bir ağacın mücadelesini temsil etmek için kabuğu olmayan beyaz renkli ölü parçaları içeriyor. Kısmen ölü bir gövdeye “shari” denirken kısmen ölü bir dala ise “jin” denir.
Stiller
Bonsai’de çeşitli stiller bulunur. Bunlardan en sık karşılaşılanları:
- Resmi ve Resmi Olmayan Diklik
Resmi bir düz bonsai gövde düz ve ağacın doruk noktası gövde ve taban ile uyumludur. Gayri resmi düz bir bonsai durumunda gövde biraz eğiktir, ancak ağacın tepesi tabanın merkezinin hemen üstünde yer alır.
- Eğim
Adından da anlaşılacağı gibi, tüm ağaç bir tarafa doğru eğiktir.
- Dalga Dalga Döküm
Ağaç düz dikey bir şekilde değil, bir uçurumun kenarındaki bir ağaç gibi doruk noktasının saksıdan aynı yükseklikte veya altında kalacağı bir dereceye kadar aşağıya doğru büyür.
- Orman ve Çoklu Gövde
Bir orman stili bonsaide, bir ormanı taklit etmek için dikkatli bir şekilde yapılmış aynı saksıda birden fazla ağaç yetiştirilir. Birden fazla gövdeli bonsai, orman stiline benzer. Ancak birden fazla gövdenin ortak bir kök olması durumu söz konusudur. Yani bunlar aslında tek bir ağaçtır.
- Kaya
Ağaç kökleri kayanın çatlaklarında veya toprak altında sabitlenmiş bir kaya üzerinde yetişir.
Diğer Bileşenler
Kullanılan saksı ve taşlar bonsaide de önemli unsurlardır. Çinli meslektaşlarının aksine Japon bonsaisi, daha az gösterişli renklerdeki kapları kullanmaya meyillidir. Basitliği güzellikten türetme fikri değerlidir ve kullanılan kapların genellikle toprak veya daha koyu renkleri vardır. Taşlar/kayalar nadir ya da değer açısından seçilmemelerine karşın, sanat eserinin estetiğine nasıl uyum sağlayacaklarına ve katkısına göre seçilirler.
Bonsai Nasıl Takdir Edilir?
Bonsaiyi takdir etme yolu önce ona bakmak ve genel bir izlenim kazanmak ve daha sonra görme hattını sanat eseri seviyesine indirmektir. Ağacınıza doğal bir ortamda bakarak kendinizi küçük hayal etmeye çalışın.
Bonsai Nerede Görülebilir?
Bonsai’yi görmek için en iyi yerlerden biri, Tokyo’nun hemen kuzeyinde, Saitama’daki Omiya Bonsai Köyü’dür. Köy, 1923’teki Büyük Kanto Depremi’nden sonra Tokyo’dan buraya taşınan bonsai fidanlıklarının bir koleksiyonudur. Köy ayrıca, bonsai’nin çeşitli yönlerini iyi açıklayan mükemmel bir Bonsai Sanat Müzesi’ne sahiptir.
Bonsai’yi görmek ve satın almak için mükemmel bir alan olan bir diğer yerse, Takamatsu’nun eteğinde bulunan Kinashi Bonsai Köyüdür. Okamama istikametindeki Takamatsu İstasyonu’ndan yerel trenle yedi dakikalık bir yolculukla kırsal Kinashi İstasyonunda inin. Kinashi, bonsai için kullanılan çam ağaçlarının ve gerçek çam bonsai parçalarının lider üreticisidir. Kırsal alanda 30’dan fazla fidanlık bulunmaktadır.
Japonya’nın geri kalanında, tek bonsai bitkileri bazen Japon bahçelerinde veya geleneksel Japon odalardaki oyuklarda da görülür.
Kaynak: Japan-Guide