Sahra Çölü, geniş bir çöl arazisidir. Dünyanın en büyük çölüdür. Neredeyse Kuzey Afrika’nın tamamını kaplar. Çöl; büyük vaha çöküntüleri, sığ su havzaları, kum denizleri, kum tepeleri, kum tabakaları, ani dağlar, kayalık platolar ve çakıl ovalarıyla doludur. Gün boyunca aşırı sıcak, gece boyunca aşırı soğuktur.
Bölgedeki zor koşullara rağmen burada yaşayan yüzlerce hayvan türü vardır. Sahra çölü hayvanlarının vücutları, doğa zulmünde hayatta kalmak için iyi donanımlıdır. Çevrelerine iyi adapte olmuşlardır.
Aşağıda, Sahra çölünde yaşayan ve sürekli hayatta kalan 10 hayvan bulunmaktadır.
1.Addaks Antilopları
2.Tek Hörgüçlü Develer
3.Sahra Çitaları
4.Dorkas Ceylanları
5.Ölümcül Akrepler
6.Çöl Tilkileri
7.Gübre Böcekleri
8.Kuzey Afrika Devekuşları
9.Afrika Vahşi Köpekleri
10.Boynuzlu Engerekler
Addaks Antilopları
Bu Sahra hayvanları, bükülmüş uzun boynuzlarını çemberlendirmiştir. Ceket renklerini değiştirme yetenekleri vardır. Kış aylarında grimsi kahverengi paltoları vardır. Yaz aylarında, kumlu-bej ila beyaz paltolara sahiplerdir.
Bu antiloplar, Sahra çölünün taşlık, kumlu ve kuru bozkır alanlarında yaşar. Addaks antilopları, otoburdur. Parnicum çimenlerini, özellikle sürgünleri ve tohumları yemeyi tercih ederler. Tohumlar, yapraklar ve sürgünler gibi diğer tür otları ve çalıları da yerler.
Erkek antiloplar, dişilerden daha büyüktür. Ortalama vücut uzunluğu 150 santimetre ile 170 santimetre arasındadır. Ortalama vücut ağırlığı dişilerde 60 kilogram ile 125 kilogram arasında, erkeklerde 99 kilogram ile 124 kilogram arasındadır.
Addaks antiloplarının vahşi yaşamdaki ortalama ömrü 19 yıldır. 2 yaşında cinsel olarak olgunlaşmaya başlar. Çiftleşme mevsimi baharın başlangıcında zirvededir. Gebelik süresi yaklaşık 9 aydır. Dişiler her hamilelikte sadece bir bebek doğurur. Bebekler, anne sütüne doğumdan 29 haftaya kadar bağımlıdır.
Addaks antiloplarının türleri kritik olarak tehlikededir. Vahşi doğada nüfusu sadece bir avuçtur. Nijer’de, Termit Masifi Rezervinde 10’dan az antilop vardır.
Tek Hörgüçlü Develer
Sahra çölündeki kurak iklim, tek hörgüçlü develer için mükemmel bir yaşam alanıdır. Bu develerin çoğunun Sahra çölünde veya yakınında yaşayan insanlar tarafından evcilleştirilmelerinin nedeni budur. Bu insanlar bölgedeki insan ve kargo taşımacılığında develeri kullanır.
Tek hörgüçlü develer, herbivorlardır. Sahra’da gelişen her türlü bitkiyi yerler. Bu durum, onlara çöldeki diğer otoburlara karşı avantaj sağlamıştır. Bu develer, diğer hayvanların yemekten hoşlanmadığı dikenli bitkileri bile yer. Kalın dudakları, dikenli bitkileri zarar görmeden yemelerine yardımcı olur.
Tek hörgüçlü develer uzun hayvanlardır. Omuzlarına kadar yaklaşık 6,5 metre boyundadır. Kamburlarının yüksekliği de eklendiğinde boyları daha uzun olmaktadır. Ortalama ağırlıkları 1000 ile 1500 kilogram arasındadır.
Devenin kamburluğu önemli bir vücut parçasıdır. Develerin yağlı dokularını depoladıkları yer burasıdır. Yiyecek ve suyun bulunmadığı günlerde, develerin vücutları hayatta kalmak için depolanan yağ dokusunu kullanır. Sahra çölünde yaşamları, yiyecekleri ve suları olmadan günlerce sürebilirler.
Dişi tek hörgüçlü develerin gebelik süresi yaklaşık 13 aydır. Çoğu zaman, sadece bir bebek doğururlar. Ancak, tek bir hamilelikten iki veya daha fazla bebek doğduğu durumlar da vardır.
Sahra Çitaları
Kuzeybatı Afrika çitaları, Sahra çitalarının diğer adıdır. Bedenleri ve davranışları, Sahra çölünün acımasız fiziksel koşullarına uyum sağlamıştır. Bu çitalar, gece boyunca türlerinin geri kalanına göre daha hareketlidir. Bu davranış, çöl güneşinin aşırı sıcaklığından kaçınmalarına ve suyu korumalarına yardımcı olur.
Sahra çitaları, görünümlerinde diğer çitalardan farklılık gösterir. Daha kısa postları vardır ve rengi neredeyse beyazdır. Lekelerinin rengi siyahtan açık kahverengiye kadar değişmektedir. Yüzlerinde hiç leke bulunmadığı durumlar vardır ve yırtılma şeritleri eksiktir. Vücut ölçüleri diğer çitalara göre biraz daha küçüktür. En sevdikleri yemek antiloplardır. Etrafında antilop yoksa, bir sonraki seçenek yabani tavşan ve diğer küçük memelilerdir. Su içmeden birkaç gün hayatta kalabilirler. Avlanan hayvanların kanları alternatif su kaynaklarıdır. Çitalar yalnız hayvanlardır. Ayrıca nadiren bir yerden bir yere taşınırlar. Küçük çita grupları vardır ve bu gruplar çoğunlukla bir anne ve yavrulardan oluşur.
Sahra çitaları artık dünyadaki kritik tehlike altındaki türlerden biridir. Vahşi doğada nüfusu 250 kişi civarındadır. Bu özel çita ırkı bir Sahra Çölü yerlisidir.
Dorkas Ceylanları
Dorkas ceylanları, en çok Sahra çölünde ve Kuzey Afrika’daki bazı bölgelerde bulunur. Kumul tarlalar, yarı çöller ve savanlar gibi kuru alanlarda yaşamaya adapte olmuşlardır. Otçullardır, ancak Pancratium bitkilerini yemeyi tercih ederler. Dorkas ceylanları, dünyadaki en küçük ceylanlardan biridir. Bir dişinin ortalama ağırlığı 12 kilogram, erkeklerin ortalama ağırlığı ise 16 kilogramdır. Bu ceylanların rengi, Sahra çölündeki konumlarına bağlı olarak değişmektedir. Koyu sarı veya kırmızımsı kahverengi olabilir. Bununla birlikte, hepsinde karınlarının altı beyazdır.
Erkekler, dışkılarını topraklarını korumak için kullanırlar. Bir grup ceylan, gençleriyle birlikte bir ile iki erkek ve birkaç kadın tarafından yönetilir. Dorkas ceylanlarının, çiftleşme mevsimi eylül ile kasım ayları arasındadır. Bir dişi ceylan 2 yaşında çiftleşmeye hazırdır. Gebelik süresi yaklaşık 6 aydır. Ceylan, doğumdan sonraki ilk iki hafta boyunca güvenlik için çoğu zaman gölgede kalacaktır. Hayatları vahşi ortamda yaklaşık 15 yıldır. Dorkas ceylanları, sadece yaz günleri sıcak olduğunda ve gün batımı sırasında çok aktiftir. Sıcaklık ılıman hale geldiğinde bütün gün aktif olabilirler. Dorkas ceylanları, herbivorlardır. Kabukları, yaprakları, çiçekleri, meyveleri, ağaçların, çalılıkların ve çalıların soğanlarını yerler. Bu hayvanlar su içmek için su olmadan yaşayabilirler. Bitkiler alternatif su kaynaklarıdır.
Ölümcül Akrepler
Küçük boyutlu hayvanlardır, zehirlidirler. Zehirlerini insanların kan dolaşımına enjekte edebilirler. Sonuç, tedavi edilmediğinde ölümcül olan solunum ve kardiyovasküler sistemlerin işlevsizliği olmaktadır.
Ölümcül akreplerin karın bölgesi bir miktar gri renkte sarı ila turuncu renktedir. Yetişkin bir akrebin ortalama büyüklüğü yaklaşık 2.2 inçtir, ancak uzunluğu 3 inçe kadar uzayabilen türleri vardır. Ağırlık yaklaşık 2,5 gram veya daha azdır. Akreplerin birkaç gözü vardır. Bir çift göz kafanın üzerindedir ve geri kalan göz çiftleri başın kenarları boyunca yer almaktadır. Nüfusları çoğunlukla Sahra çölünün, Orta Doğu ve Kuzey Afrika taraflarında yoğunlaşmıştır. Çok sıcak bir iklime sahip kuru bölgelerde yaşamayı tercih ederler. Genellikle diğer hayvanların geride bıraktıkları yeraltı deliklerinde yaşarlar. Ayrıca, bölgeler kuru olduğu sürece herhangi bir döküntü altındaki alanlarda da bulunabilirler. Bazen, insanların evlerine girebilecek kadar cesurlardır.
Ölümcül akrepler, geceleri aktiftir. Yiyeceklerini karanlıkta avlarlar. Böcekleri, kırkayakları, solucanları, örümcekleri ve hatta akrepleri yerler. Başka yiyecek seçeneği yoksa, kendi türlerini bile yemektedirler.
Çöl Tilkileri
Çöl tilkileri, dünyadaki en küçük tilkiler olarak kabul edilir. Boyutları baştan gövdeye kadar 9,5 inç ila 16 inç arasındadır. Kuyruk uzunluğu 7 inç ila 12,2 inç arasındadır. Kulakların uzunluğu yaklaşık 6 inçtir. Kulaklarını sadece işitme amacıyla kullanmazlar, ısıyı serbest bırakmak ve vücut sıcaklıklarını soğuk tutmak için de kullanırlar. Bu tilkiler gece boyunca aktiftir, bu nedenle gün içinde yiyecek avlamak için güneşin yanan ısısı ile uğraşmak zorunda kalmazlar. Vücutlarında, soğuk gecelerden ve sıcak günlerden korunmak için uzun kalın kürkleri vardır. Çöl tilkileri, yeraltı deliklerinde yaşar. Ayakları kazma deliklerinde çok etkilidir. Bir tilki topluluğu genellikle erkekler tarafından yönetilen 10 kişiden oluşur. Bu tilkiler, omnivorlardır. Hem bitkileri hem de diğer hayvanları yerler. En sevdikleri yemekler böcekler, yumurtalar, sürüngenler, kemirgenler ve bazı bitkilerdir. Vücutları, içme suyu olmadan günlerce hayatta kalmak için uyarlanmıştır. Çöl tilkilerinin, güzel hayvanlar olduğu bir gerçektir. Birçok insan, kürkleri için onları avlar ve bazen de evcil hayvan olarak sahiplenir. Bu koşullar, Sahra Çölü hayvanlarının toplam vahşi popülasyonunu tehdit etmektedir.
Gübre Böcekleri
Gübre böcekleri, insanların nefret ettiği işi yapmayı seven türden böceklerdir. Küçük olabilirler ve kirli işler yapıyor olabilirler, ancak ekosistemi sağlıklı tutmadaki rolleri çok önemlidir. Hayvan dışkısını severler, çünkü yiyeceklerini buradan alırlar. Ağızları, diğer hayvanların deliklerinden besin ve nem almak için kullanacakları özel parçalara sahiptir. Gübre böcekleri dört ayrı gruba ayrılır. Bunlar; yerleşimciler, tüneller, silindirler ve hırsızlardır. Yerleşimciler, gübre içinde yaşamayı sever. Tüneller, toprağa delik açar ve buldukları pislikleri gömer. Silindirler, kepçeleri topların içine yuvarlar. Bu dışkı toplarını yiyecek ve dişilerin yuvalanma yeri olarak kullanacaklardır. Hırsızlar, tembel olanlar olarak kabul edilir, çünkü tek başlarına yapmak yerine gübre toplarını çalarlar. Gübre böcekleri, çok güçlü yaratıklardır. Vücut ağırlığının 50 katı kadar olan bir dışkı topunu yuvarlayabilirler. Gübre böcekleri filler, koyunlar, atlar ve diğerleri gibi bitki yiyen hayvanlardan gelen pislikleri seçerler. Çoğunlukla bu hayvanlardan çıkan taze pislikleri severler. Koku duyuları çok hassastır. Bir otoburun haznesini nereye attığını bilmek için rüzgarı kullanırlar.
Kuzey Afrika Devekuşları
Kuzey Afrika devekuşları, Sahra çölünde yaşayan kuşlardır. Genellikle otlaklarda, kuru savanlarda ve büyük kumlu vatkalarda bulunurlar. Bu kuşlar uçmazlar ancak hızlı koşuculardır. Ayrıca iki parmağı olan tek kuş türüdür. Kanatlarını, birbirleriyle iletişim kurmak için ve çok hızlı koşarken doğru yöne yönlendirmek için kullanırlar. Devekuşunun ortalama koşu hızı saatte 43 mildir. Bir devekuşu ortalama 9 feet veya daha fazla yüksekliğe ulaşabilir. 300 pound veya daha fazla ağırlıkta olabilirler.
Kuzey Afrika devekuşları, hem bitki hem de hayvan yer. Diyetleri çoğunlukla bitkilerin yaprakları ve böcekler, kertenkeleler ve küçük kaplumbağa gibi küçük hayvanlardan oluşur. Düzenli su içmezler. Sadece bitkilerin yapraklarını tüketerek susuzluklarını giderirler.
Devekuşlarının çiftleşme mevsimi ağustos ve eylül ayları arasındadır. Devekuşlarının çiftleşme dansları, hayvanların en güzel kur dansları arasındadır. Dişi devekuşu 8 yumurtadan daha az olamaz. Erkek ve dişi devekuşları sırayla yumurtaları kuluçkaya yatırır. Devekuşu yumurtası yaklaşık 1400 gram ila 1600 gram arasındadır. Yumurtaların yumurtadan çıkması 42 gün sürer. Vahşi devekuşları 40 yıla kadar yaşayabilir. Vahşi doğada çok az sayıda Kuzey Afrika devekuşu vardır. İnsanların doğal ortamlarında bulunması nedeniyle nüfusları büyük oranda azalır. Geleneksel tıp amaçlı avlanırlar. Küresel örgütler bu kuş türünü korumak için ellerinden geleni yapmaktadırlar.
Afrika Vahşi Köpekleri
Afrika vahşi köpekleri ayrıca Afrika av köpekleri, boyalı av köpekleri, boyalı kurtlar olarak da bilinir. Ceketlerinde siyah, kahverengi, sarı ve beyaz renklerden oluşan eşsiz desenleri vardır. İnce gövdeleri ve ince bacakları vardır. Kulakları yuvarlaktır, kuyrukları beyaz tüylü ve uzundur.
Vücut uzunlukları yaklaşık 5 fit ve kuyruk uzunlukları yaklaşık 40 santimetredir. Vücut ağırlıkları yaklaşık 36 kilogramdır. Afrika vahşi köpeklerin ayırt edici fiziksel özelliği, diğer köpeklere kıyasla sadece dört ayak parmağı olmasıdır.
Bu köpekler Sahra çölünde ormanlık alanlarda, savanalarda ve otlaklarda yaşarlar. Et yiyen hayvanlardır. Yemek için favori hayvanları ceylan, impala, antilop ve zebradır. Afrika vahşi köpekleri, yaklaşık 20 kişilik bir sürüde yaşar. Bir sürüde dişilerden daha fazla erkek vardır. Her sürüde bir alfa erkek ve bir alfa dişi vardır. Onlar sürünün hayatta kalması için üreme çiftidir. Köpekler vahşi olabilir, ancak çok sosyaldir. Birbirleriyle çatışma halinde olmaktansa, yiyecek için yalvarmayı tercih ederler. Çok iyi avcılardır. Sürünün yenecek yiyeceğe sahip olmasını sağlamak için avcılık stratejileri yapmakta iyilerdir. Afrika vahşi köpeklerin yoğun çiftleşme mevsimi mart ve haziran ayları arasındadır. Dişi 70 gün hamile kalır. Bir doğumda yaklaşık 10 yavru doğurur, ancak bu yavrulardan sadece birkaçı avcıları nedeniyle yetişkinliğe ulaşır.
Boynuzlu Engerekler
Boynuzlu engerekler, dünyadaki zehirli yılanlar arasındadır. İklimin yarı kurak olduğu Sahra çölünde yaşarlar. Bu yılanlar ismini gözünde bulunan boynuzlardan alır. Boynuzlarını, gözlerini kumlardan korumak için kullanılırlar. Boynuzlu engereklerin vücut uzunluğu 12 inç ile 33 inç arasında değişebilir. Güçlü bir gövdeleri vardır. Boyunları dar, orta kısmı kalındır. Kuyruğu siyah uçludur. Dişiler genellikle erkeklerden daha büyüktür. Vücut renkleri, yaşadıkları toprağın rengine bağlı olarak griden kırmızıya, sarıya ve kahverengiye kadar değişir. Boynuzlu engerekler, gece hayvanlarıdır. Geceleri yiyecek avlarlar. Düşmanlarından saklanmak veya avlarını beklemek için kendilerini kuma gömmeyi severler. Avlarını kesin bir şekilde öldürmek için tuzağa düşürürler. Genelde kertenkeleleri yerler. Ancak, gıda kıtlığı onları çölde bazı kuşlar ve memelilerle beslenmeye de adapte etmiştir. Boynuzlu engereklerin zehri çok toksik olmayabilir, ancak tedavi edilmediğinde ölümcül olabilir. Kanamaya, kalp düzensizliklerine ve böbrek yetmezliğine neden olabilir. Bir dişi engerek yaklaşık 24 yumurta veya daha az yumurta bırakır ve boş yeraltı deliklerine veya kayaların altına yuva yapar. Yumurtalar 80 günlük kuluçka süresinden sonra yumurtadan çıkar. Bebek engerekler, genellikle 6 inç uzunluğundadır. Vahşi doğadaki ortalama ömürleri yaklaşık 15 yıldır.
Kaynakça:
owlcation.com/stem/sahara-desert-animals
Yazar: Katibe Melis Dinçer