Mevlana Celaleddin-i Rumi, 30 Eylül 1207'de Horasan'ın Belh yöresinde doğdu. Annesi Belh Emiri Rükneddin'in kızı Mümine Hatun, babası ise "Bilginlerin Sultanı" ünvanını almış Bahaeddin Veled idi. Bilginler yetiştiren bir aileden geliyordu; babası Horasan'ın en bilgin kişisi olarak kabul edilmekteydi.
Bahaeddin Veled, birtakım siyasi olaylardan ötürü ailesiyle birlikte Belh'ten ayrıldı ve Nişabur'a gitti. Burada Ferîdüddin Attar ile bir araya geldiler. Mevlana henüz 13 yaşında olmasına karşın Attar'ın dikkatini çekmiş ve övgüsünü kazanmıştı.
Bahaeddin Veled ve ailesi 1222 yılında Karaman'a geldi. Mevlana, Lala Şerafettin'in kızı Gevher Hatun ile evlendi. Bu evlilikten Mevlana’nın Sultan Veled ve Alaeddin Çelebi adlı iki oğlu oldu.
Bahaeddin Veled, Selçuklu sultanı Alaeddin Keykubat'ın daveti üzerine 3 Mayıs 1228'de ailesi ile birlikte Konya'ya geldi. Bahaeddin Veled 1231 yılında vefat etti. Babası ölünce yerini Mevlana almış; vaaz ve ders vermeye başlamıştı. Mevlana'nın adı kısa bir süre içinde ülke sınırları dışına taştı.
1244 yılında babasının öğrencilerinden Şems-i Tebrizî ile karşılaştı. Şems'in Mevlana'nın hayatında önemli bir etkisi oldu. Bu iki karşılaşma, ikisi arasında büyük bir dostluk yarattı ve Mevlana'nın hayatı tamamen değişti. Böylece bilgin Mevlana, mana alemine daldı. Bu gönül ve mana dünyasında Mevlana'nın gerçek dehası ortaya çıktı. (1) Fakat bir süre sonra Şems öldü. Şems'in ölümü Mevlana'yı oldukça etkiledi.
Mevlana, 17 Aralık 1273 günü vefat etti.
MEVLANA'NIN ESERLERİ
Divan-ı Kebir
Mesnevi
Fîhi Mafih
Mektûbat
Mecalîs-i Seb'a
Rubaîler
(1) İsmail Sivri, Milliyet gazetesi, 21.12.1975