Peygamberimizin yolu aşk yoludur. Aşk annemizdir. Biz, aşktan doğduk. Seviyoruz ve hayatımızın güzelliği bu yüzden. Mevlana'ya göre, sevilen her fanide, Allah(c.c) sevilir. Şöyle diyor;
"Leyla bir kadehtir. Mühim olan kadehin cinsi değil, kadehin içindekidir. Leyla kadehinde ben aşk şarabını içtim. Öyle kadehler vardır ki dıştan süslüdür fakat içinde bir şey yoktur."
Nefsin varlığından geçmesi aşk ile mümkündür. Kömür siyahtır, ateş kırmızı. Ateşe atılan kömür biraz sonra ateş gibi olur. Allah(c.c) muhabbetinin olduğu gönül, benliğini kaybeder, sevdiğinin rengine boyanır."
Allah (c.c) sevilirse, ona nispette mahlûkatta sevilir. Allah'ı(c.c) seversen, Allah'ı(c.c) seversin. Bu bir kanundur. Allah'ın (c.c) öyle kulları vardır ki onlar, kulları Allah'a, Allah'ı da kullarına sevdirir. Onlar birer köprüdür." (İslam ve Hz. Mevlana sh:142)
Mevlana şöyle diyor;"Sen de şekillerde kalırsan puta tapıyorsun demektir, her şeyin şeklini bırak manasına bak." (İslam ve Hz. Mevlana sh:37)
Hz. Mevlana şöyle diyor;"Ey gönül! Ey gönül! Neden bu kadar gamla dolusun? Yıkık, döküksün ama tılsımlı bir definesin. Meleklerin secde etmeleri emredilen, kadri yüceltilmiş bir varlıksın. Bildiğin gibi değil, her varlıktan daha olgun, daha ilerisin… Kendine hoşça bir bak, sen âlemin özüsün. Varlıkların gözbebeği olan insansın…
İnsan görüştür öte yanı deri; Görüşte dostun görüşüdür, dostu görmektir. Dostun görüşü olmadıktan, sevgiliyi görmedikten sonra kör olsun daha iyi. Ölümsüz olmayan dosttan da uzak olmak yeğ…
İnsan vardır, onun bir soluğu bir cana değer, bir kılı bir maden değerindedir. İnsanda vardır ki, onunla konuşmak şöyle dursun, yüzünü görmemek dünya saltanatına değer."(İslam ve Hz. Mevlana sh:60)
Hz. Mevlana şöyle diyor; "Katı taş olsan, mermer kesilsen bile bir insan-ı kâmile ulaştın mı inci olursun. Temiz erlerin sevgisini ta canın içine dik. Gönlü hoş kimselerin sevgisinden başka bir sevgiye gönül verme.
Ümitsizlik köyüne gitme, ümitler var. Karanlığa doğru yürüme, güneşler var. Gönül seni, gönül ehlinin mahallesine çeker, benlikse seni bilakis hapishanesine çeker. Hadi bir insan-ı kâmilden gıda ver gönlüne, yürü, devleti, devletin sahibinde ara." (İslam ve Hz. Mevlana sh:114)
Hz. Mevlana şöyle diyor;"Bulut ağlamayınca çimen nasıl güler? Çocuk ağlamayınca memeden nasıl süt emer? "Allah(c.c) için ağlayan göz ne mübarek bir gözdür. Allah (c.c) için yanan bir kalp ne mübarek bir kalptir…
Her ağlamanın sonu gülmedir. Binaenaleyh sonunu gören ve gülmek için ağlayan mübarek bir kuldur…
Ya Rab! Bazen ağlar, inler, rızan için gözyaşı dökerim. Sakın benim gözyaşlarıma merhamet edipte bela ve cefalarını benden kesme. Çünkü onlar benim kalbimin hayatı, imanımın gıdasıdır.
Hak yolunda yalnız gitme, bu yol tehlikelerle doludur. Bu yolda, yol kesenler çoktur. Senin tek bir canın var, canınsa düşmanı pek çok… Üstelik içinde bulunan can düşmanını tanımıyor, ona can diyorsun, cihan adını takıyorsun. Bu dünyada senin gibi aptallar pek çoktur…
Din yolu her kötü yaradılışlının gideceği yol değildir. Bu yüzden de tehlikelerle dopdolu bir yoldur. Bu korkulu yoldaki sınamalar, unu kepekten ayırt eder elek gibi yüreklileri, yüreksizlerden ayırt eder. Yol, nasıl bir yoldur?
Yolcuların ayak izleriyle dopdolu bir yol. Dost, nasıl bir dosttur? Kararlarıyla sana merdivenlik eden, aklıyla seni yücelten dost.
(Prof. Dr. Haydar Baş İslam ve Hz. Mevlana sh:143–156)