Bebeklerde Herpes Simpleks, Suçiçeği ve Zoster Virüsünün Tesirleri
Annede bulunan enfeksiyon, gebelik sırasında bebek üzerinde ehemmiyetli bir tesiri olan yaygın bir vaziyettir. Bazı enfeksiyonlar utero gelişimin bozulmasına ve hatta fetüsün vefatına neden olur. Bazı enfeksiyonlar annede bulunurken, fark edilmeden bulunurken, bebekte büyüme bozukluğu ve duyma kaybı gibi ciddi neticeler doğurabilir. Artan ispatlar, bebek üzerinde uzun vadeli bir tesiri olmadığı düşünülen koryoamniyonit gibi enfeksiyonların bile fetal gelişimi değiştirebileceğini düşündürmektedir.
Herpes Simpleks Virüsü
Herpes simpleks virüsleri, HSV-1 ve HSV-2 olmak üzere iki tipte büyük, çift helezonili Deoksirübo Nükleik Asit virüsleridir. Ananesel olarak, HSV-1 belin üstündeki alanlarda veziküler lezyonlara neden olabilirken, HSV-2 belin altındaki alanları içerir. Bununla birlikte, genital HSV-1 lezyonlarını görmek giderek daha yaygın hale gelmektedir. Her iki tip de anneden alındığında yenidoğanlarda herpetik hastalığa neden olabilir. Berişme, doğum sürecinde genital lezyonlarla temas, asendan enfeksiyon, intrauterin veya doğum sonrası lezyonlarla temas yoluyla gerçekleşebilir. Annede doğuma yakın bir birincil genital HSV enfeksiyonu, tekrarlayan bir enfeksiyona mukayeseyle 10-30 kat daha fazla berişme tehlikesine sahiptir. Bunun yenidoğanda daha düşük transplasental HSV antikor konsantrasyonlarına bağlı olduğu düşünülmektedir. Ne yazık ki, bir enfeksiyonu birincil ve tekrarlayan olarak belirlemek kolay olmayabilir, zira kadınlar asemptomatik ve evvelden HSV enfeksiyonu geçirdiklerinin farkında olmayabilirler. Ayrıca, muayenehane semptomların yokluğunda viral berişme alana gelebilir.
Hamile bir kadın doğuma yakın HSV’ye özgü genital lezyonlara sahipse, lezyonların swabları viral kültür için gönderilebilir ve tipini belirlemek için serolojik testler ile PCR yapılabilir. Primer enfeksiyon veya ilk hücum olarak sınıflandırılan kadınlar, 7-10 gün vakitle oral asiklovir ile rehabilitasyon edilebilirken, tekrarlayan hücum geçirenler, 5 gün boyunca aynı veya daha yüksek dozla rehabilitasyon edilebilirler. Bir kadının bilinen bir HSV hikayesi varsa, doğumda rekürrens tehlikesini eksiltmek için 36. gebelik haftasında baskılayıcı rehabilitasyona başlanmalıdır, ancak bu dökülmeyi tamamen baskılamayacaktır. Öteki önleyici usuller arasında, fetal kafa teni elektrotları gibi invaziv fetal monitörizasyondan sakınılması ve doğum sırasında lezyonlar mevcut olduğunda elektif sezaryen bvefatlarının seçim edilmesi yer alır.
Yenidoğan HSV’nin değişik belirtileri olabilirken, SEM hastalığı cilt, göz veya ağız hastalıklarını kapsar ve HSV’li bebeklerin %45’inde SEM olur. HSV’li bebeklerin %30’unda ten tutulumu olsun veya olmasın lokalize merkezi asap sistemi CNS hastalığı büyür. HSV’li bebeklerin geri kalan %25’i, en yaygın olarak karaciğer ve akciğerler olmak üzere birçok uzvu tutabilen yaygın hastalığa sahip olurlar. Hastalığın başlangıcı, SEM hastalığı hayatın 5-11. günlerinde, CNS hastalığının 8 ila 17. günlerinde ve yaygın hastalık hayatın 10 ila 12. günlerinde ortaya çıkmasıyla değişik belirtiler arasında farklılık gösterir. İlk semptomlar spesifik olmayabilir ve beslenme eforlukları, tembellik, nöbetler, sepsis kuşkusu, veziküler döküntü veya ciddi karaciğer işlev bozukluğunu içerir ve enfekte yenidoğanların %30 kadarında ten lezyonu yoktur. HSV’li yenidoğanlarda yüksek morbidite ve mortalite oranları olabileceğinden, tanının konulması ve şüphelenildiği anda rehabilitasyona başlanması zorunludur.
Etkin genital lezyonları olan kadınlardan doğan asemptomatik yenidoğanların idaresine ait rehberler yayınlanmıştır. Annelerinde gebelik evvelinde genital HSV hikayesi olan ve doğumda etkin lezyonlarla başvuran yenidoğanlarda berişme tehlikeyi düşüktür. Bununla birlikte, bebeğin yeniden de kültür ve PCR için alınan ağız, nazofarenks, konjonktiva ve makatın yüzey sürüntülerinin yanı gizeme hayatın 24. saatinde sevk edilen serum HSV PCR’sine sahip olmalıdır. Hayatın 24 saatine kadar numune yollamayı bilave etmek, rastgele bir pozitif neticenin anne kontaminasyonunu değil bebekte etkin viral replikasyonu temsil etmesini sağlar. Bebek semptomatik hale gelmedikçe veya yüzey sürüntüleri ve serum pozitif olmadıkça bu vaziyette intravenöz asiklovir başlatılmaz. Bu, enfeksiyonu teyit edecek ve PCR testi için beyin omurilik akışkanı BOS elde etmek için lomber ponksiyon lüzumludur.
CSF PCR’nin neticeyi, rehabilitasyon zamanının belirlenmesinde anahtardır. BOS ve serum HSV PCR olumsuz ise enfeksiyondan hastalığa ilerlemeyi önlemek için toplam 10 gün vakitle ampirik IV asiklovir uygulanırken, BOS PCR pozitif ise, rehabilitasyon 21 gün boyunca uygulanmalıdır. Rehabilitasyon kursu bitirildikten sonra, CNS hastalığı olaylarında klerensi belgelemek için tekerrür lomber ponksiyon lüzumludur. Yinelenen BOS HSV PCR’si hala pozitifse, asiklovire 7 gün daha devam edilir ve sarihliği göstermek için tekerrür lomber ponksiyon elde edilir, ayrıca bu harekât BOS olumsuz olana kadar yinelenir. HSV hastalığı için rehabilitasyon gören rastgele bir bebek, parenteral rehabilitasyonun bitirilmesinden sonra 6 ay boyunca oral asiklovir ile baskılayıcı rehabilitasyon görmelidir.
Etkin genital lezyonları olan bir anneden asemptomatik bir yenidoğan doğarsa ancak gebelik evvelinde genital HSV hikayesi yoksa, bunun birincil, birincil olmayan veya tekrarlayan enfeksiyon olup olmadığının ayırt edilmesi ehemmiyetlidir. Anne yalnızca swabları PCR testi ve kültürü için yollamamalı, aynı zamanda HSV-1 ve HSV-2 antikorları için serum serolojik testleri de yaptırmalıdır. Bebeğin, HSV yüzey kültürleri ve serum ve BOS’un PCR testi ile 24 saatlik hayatta değerlendirilmesi gerekir. BOS numuneleri ayrıca, tarama serumu alanin aminotransferaz elde edilerek hücre sayımı ve kimyaları için sevk edilmelidir. Neticeler bilave edilirken 24 saatlik yaşta numuneler alındıktan sonra IV asiklovir ampirik olarak başlatılır.
Annenin ilk epizod birincil veya birincil olmayan enfeksiyona sahip olduğu kabul edilirse, bebeğin rehabilitasyonu sıradan bir değerlendirme için 10 günlük IV asiklovir, anormal değerlendirme için 14 gün ve CNS enfeksiyonu için 21 gün içerir. Bebeğin rastgele bir noktada, hatta hayatın 24. saatinde yapılan testlerden evvel semptomatik hale gelmesi vaziyetinde, şipşak değerlendirme ve rehabilitasyona başlanması gerektiğini belirtmek ehemmiyetlidir. HSV karakteristik anne jenital lezyonlarda etrafında membran uzun kopma > 4-6 saat ve prematürite <37 hafta gebelik, öteki tehlike 24 saat evvel, süratli test ve rehabilitasyon içerebilir.
Bebeklerin yalnızca %10’u rehabilitasyon edilmemiş HSV yayılmış hastalıkta hayatta kalırken, bebeklerin %50’si rehabilitasyon edilmemiş HSV CNS hastalığında hayatta kalır. Eksik biçimde rehabilitasyon edilen veya edilmeyen HSV SEM hastalığı, yayılmış veya CNS hastalığına ilerleyebilir. Hayatta kalanların ehemmiyetli bir oranı, motor, konuşma ve gelişimsel gecikme biçiminde bazı nörolojik sekelleri gösterir. Neticeler, özellikle mortalite, rehabilitasyona ne kadar erken başlanırsa o kadar iyileşir, bu da HSV enfeksiyonundan şüphelenildiğinde ampirik rehabilitasyonun değerlendirilmesini ve başlatılmasını gerekli kılar. Oral baskılayıcı rehabilitasyonun, uzun süreli antiviraller almayanlara mukayeseyle 12 aylıkken nörogelişimsel neticeleri iyileştirdiği gösterilmiş olup, bu da HSV hastalığından etkilenen bebeklerde devam eden nörolojik zararın alana gelebileceğini düşündürmektedir.
Suçiçeği ve Zoster
Varicella-zoster virüsü VZV, solunum damlacıkları, cilt lezyonlarıyla doğrudan temas ve gebelik sırasında transplasental yolla berişen bir herpes virüsüdür. Gebeliğin son birkaç haftasında VZV’ye maruz kalan bebeklerde oldukça şiddetli olabilen yenidoğan suçiçeği gelişebilir. Konjenital varisella belirtiyi CVS, gebelik sırasında maruz kalan bebeklerde büyür ve maruziyetin ilk trimesterde ortaya çıkması vaziyetinde tehlike azami olur. 20 haftalık gebelikten sonra maruz kalan bebeklerin CVS geliştirme kaderi yalnızca %2’dir.
CVS’li bebeklerde en sık dermatomal dağılımda cilt lezyonları vardır, bunu nörolojik yanılgılar, göz hastalıkları ve iskelet anomalileri takip eder. Nörolojik yanılgılar serebral kortikal atrofi ve ventrikülomegali içerebilir, ne yazık ki CVS, olayların takribî %30’unda hayatın ilk ayında ölümcüldür. 1995 senesinde onaylanan monovalan aşı ve 2005 senesinde tanıtılan kuadrivalan aşı, 2 doz aşıdan sonra seroproteksiyon takribî %100 olduğu için konjenital enfeksiyon prevalansını etkilemiştir. Bu sebeple, şu anda CVS son derece ender bir hastalık olarak kabul edilir.
Kaynakça:
bmcpregnancychildbirth.biomedcentral.com/articles/1471-2393-13
frontiersin.org/articles/froh.2021.735634/full
researchgate.net/publication/340057749_The_Impact_of_Maternal_Infection
seattlechildrens.org/globalassets/documents/ neonatal-briefs/ maternal-chorioamnionitis-on-the-neonate.pdf
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoðğu