Uyku saati geldiğinde veya akşam olduğunda uyumama, yatağa gitmeme problemi daha çok kreş ve ilkokul çağındaki çocuklarda görülmektedir. Çocuğunuz, uyuma vakti geldiğinde yatağa gitmemek için ağlıyorsa veya inatlaşıyorsa en kısa zamanda problemin kaynağını bulmalısınız demektir. Çocuklarda uyku problemi çoğu zaman uyku ile ilgili değil, başka bir durum ile ilgilidir. ‘’Çocuğum neden uyumuyor?’’ diye sorarken bu noktaya dikkat etmeli ve problemin derinine inmelisiniz.
Yeterince uyumak ve dinlenmek, okul çağındaki çocuklar için çok önemlidir. Çocuklar yeterince uyumadıklarında konsantre olmakta ve öğrenme sürecinde zorlanırlar. Uyku eksikliği aynı zamanda çocukların ruh hallerini, fiziksel gelişimlerini ve hastalıklara karşı çalışan bağışıklık sistemlerini olumsuz yönde etkilemektedir.
Çocuğum Neden Uyumuyor?
Çocuğunuz yatağa giderken huzursuzlanıyor ve uyumamakta direniyorsa çocuğunuzun başa çıkmakta zorlandığı başka türlü problemler olabilir. Bunları öğrenmeye çalışabilirsiniz. Bazı olası problemler ve ihtiyaçlar çocuğunuzu uykudan uzak tutuyor olabilir.
- Çocuklar farklı uyku düzenine ihtiyaç duyabilirler. Biz yetişkinler gibi, çocuklar da kendi aralarında daha farklı uyku miktarına ihtiyaç duyarlar. Bazı çocuklar 11-12 saat uyurken bazı çocuklar için 10 saat yeterlidir. Okul çağındaki bir çocuğun ortalama gece uykusu olarak 10-11 saat uyuması gerekmektedir. Çocuğunuzun yeterince uyuyamadığı saatleri kontrol edin ve çocuğunuzun konsantrasyon problemi yaşayabileceğini veya hiperaktif olabileceğini göz önünde bulundurun.
- Çocuğunuzun bir şeyleri kaçırıyor hissedebilir. Çocuğunuza uyku saatinin geldiğini söylüyor fakat ebeveynler olarak uyumuyor ve bir şeylerle ilgileniyorsanız çocuğunuzun aklı sizde kalacaktır. Örneğin çocuğunuzu uyutmaya çalışıyorsunuz ama bir yandan da televizyon izliyorsanız doğal olarak çocuğunuz da sizinle televizyon izlemek isteyecektir. Bu sebeple zaman zaman çocuğunuzla aynı anda uyumaya özen göstermeniz onun uyumaya ikna olmasını kolaylaştıracaktır.
- Yapılacak şeyleri akşam saatlerine sıkıştırmayın. Çocuğunuz oyun oynamaya veya ödevlerini yapmaya geç saatlerde başladığında uyuma saati de geç bir vakte sarkacaktır. Çocuğunuzun, yatağa dönmeden önce yapacaklarını bitirdiğinden ve hiçbir işi kalmadığından emin olması gerekmektedir. Çocuğunuz sevdiği bir oyunu oynarken oyunu aniden bırakıp yatağa dönmeyecektir. Bu sebeple günlük bir plan oluşturabilir ve aksaklıkların önüne geçebilirsiniz. Bu konuda zorlanıyorsanız çocuğunuzun öğretmeninden profesyonel destek alabilirsiniz.
- Çocuğunuz çok yorgun olabilir. Ödevler, kurslar, okul sonrası aktiviteler, oyunlar derken saat geç olmuş olabilir. Çocuğunuz gün içinde yoğun olduğunda çok yorulabilir ve bazı çocuklarda aşırı yorgunluk hiperaktiviteye neden olmaktadır. Bu da doğal olarak çocuğun yatağa gitmemesine sebep olacaktır. Hiperaktivite, çocuklarda uyku sorununa sebep olan ciddi bir problemdir. Eğer çocuğunuzun hiperaktif olduğunu düşünüyorsanız çocuğunuzu pediatriste götürmenizde fayda var.
- Çocuğunuz gün içinde yeterince dinlenmiş olabilir. Çocuğunuz öğleden sonra uyumuş ve uykusunu almış olabilir. Gündüz uykusu, gece uykusunu etkilediği için çocuğunuz uyku vaktinde yatağa gitmek istemeyebilir. Bunun dışında, çocuğunuz ödevlerini erkenden bitirdiyse ve yemeğini de yediyse siz de doğal olarak çocuğunuzu uyutmayı deneyeceksiniz. Fakat çocuklar özellikle yaz aylarında ve tatillerde oldukça hareketli olurlar. Bu sebeple çocuğunuz uyumak istemeyebilir. Bazen de çocuğunuzla geç saatlerde vakit geçirmek o kadar da kötü değildir hatta eğlenceli bile olabilir. Bunu deneyebilirsiniz. Böyle akşamlarda çocuğunuz da çok mutlu olacaktır.
- Stres ve anksiyete kaynaklı başka bir problem yaşıyor olabilirler. Çocuklar zaman zaman okul kaynaklı strese girebilir ve korkabilirler. Bunun sebebi değişebileceği gibi ödevler, sınavlar, akran zorbalığı olabilir. Diğer yandan yakın zamanda çocuğunuzun hayat tarzında bir değişim olduysa bundan kaynaklı uyku sorunu yaşıyor olabilir. Çocuklarda uyku sorunu; okul değişimi, başka şehre taşınma, ebeveynlerin boşanması gibi değişimlerden sonra ortaya çıkabiliyor. Böyle bir değişim yaşanmadıysa çocuğunuzun korku halinde olup olmadığından emin olun. Yakınlarda korku filmi izlemiş veya korku verici bir hikaye dinlemiş olabilir. Bu yaşlarda çocuklar birbirlerini korkutmaya meyilli olabiliyor. Çocuğunuzun bir şeylerden korktuğundan emin olduysanız bir süre birlikte uyuyabilir ve çocuğunuzu rahatlatabilirsiniz.
Çocuğum Uyumuyor Ne Yapmalıyım?
Çocuğunuzun uyku vaktinde kolayca uyuması için kendinize özgü bazı farklı stratejiler deneyebilirsiniz. Eğer problem devam ediyorsa çocuğunuzu pediatriste veya uyku uzmanına götürmenizde fayda var. Bu adımdan önce problemi temel planlamalar ile evin içinde çözmeyi deneyebilirsiniz.
- Uyku saati rutini oluşturun. Siz de biliyorsunuz ki çocuğunuzu yatağa yatırdıktan sonra ona hikaye okumak uykuya dalmasını kolaylaştıracaktır. Fakat dikkat etmeniz gereken nokta şu ki, çocuğunuzun uyku vaktinden 1 saat önce televizyon da dahil olmak üzere tablet, telefon gibi bütün elektronik aletleri kapatmanız çocuğunuzun temiz bir zihin ile uykuya hazırlanmasını sağlayacaktır. Elektronik cihazlar çocuğunuzun aklını dağıtır ve uyuma isteğini azaltır. Çocuğunuz yatağa yattıktan sonra ona hafif ve sakin bir müzik eşliğinde kısa bir hikaye okuyabilirsiniz.
- Ev ortamını sessiz ve barışçıl bir hale getirin. Uyku saatinden önce ışıkları loş bir hale getirin. Aynı zamanda tüm aile olarak pijamalarınızı giyin ve sakin bir şekilde uykuya hazırlanın. Ebeveynler olarak tartışma içindeyseniz bu durum evdeki ortamı gerginleştirecek ve doğal olarak bu gerginlikten çocuğunuz da etkilenecektir. Anlaşamadığınız noktalarda çocuğunuzu da göz önüne alarak birbirinize karşı empati yapmanız bütün aile için olumlu bir adım olacaktır.
- Uyku saati belirleyin ve bu saate sadık kalın. Çocuğunuzun okul saatlerine uygun bir şekilde uyku saati belirleyin ve bu saatlere tatil günleri de dahil olmak üzere sadık kalın. (Elbette ki nadiren de olsa bazı zamanlar kaçamak yapabilirsiniz.) Çocuğunuzu saat 9 olduğunda yatağa götürmek zordur fakat bunu bir plan dahilinde düzene oturtmak çocuğunuzun uyku saatinde kaçamaklar yapmasını engelleyecektir.
- Çocuğunuzun yatak odasını konforlu hale getirin. Televizyonu ve bilgisayarı çocuğunuzun odasında bulundurmanız uyku düzeni açısından tavsiye edilmeyen bir durumdur. Eğer çocuğunuz karanlıktan hoşlanmıyorsa odayı gece lambaları ile ışıklandırabilirsiniz. Çocuğunuzun, yatak odasının yalnızca uyku ve dinlenme için uygun bir alan olduğunu bilmesi gerekmektedir. Bu sebeple oyun ve eğlence alanını mutfak, ortak alan veya başka bir odaya taşıyabilirsiniz.
- Çocuğunuzu akranları ile kıyaslamayın. Çocuğunuzu diğer çocuklar ile kıyasladığınızda çocuğun uyku problemi çözülmeyecek. Bunun bilincinde olmalısınız. Hiçbir çocuk ‘’Arkadaşım Ayşe erkenden uyuyor, öyleyse ben de erkenden uyumalıyım.’’ şeklinde düşünmez. Bunun bir faydası olmayacağı gibi, hayal kırıklığına uğrayabilir ve çocuğunuzun özgüvenini zedeleyebilirsiniz. Bunun yerine, planlı bir uyku düzeni inşa edin ve bütün aile olarak belirlediğiniz noktalara uyum sağlayın.
- Çocuğunuza uyuması için aşırı ısrar etmeyin. Çocuğunuzu uykuya hazırlamak isteyebilirsiniz fakat bu konuda uyku saatinden önce aşırı ısrar etmek ve onu darlamak yanlış bir yöntem olacaktır. Çünkü çocuk bu kadar ısrar sonucunda anksiyete geliştirebilir. Strese giren bir çocuk uyumakta daha fazla zorlanacaktır. Bunun yerine uyumadan önce ailecek uykuya hazırlanabilir ve ortamı yatma vaktine uygun bir hale getirebilirsiniz.