Büyük Patlama'dan Önce Ne Vardı, Ne Oldu?
-
- 4 dakika
- 17,247
İlginizi Çekebilecek Sorular
- I)f(x)=2x+5 ıı)f(x+2)=2x+9 ve dolayısıyla ııı)f^-1(x)=(x-5)/2 ıv)f^-1(x+2)=(x-9)/2 bazı değerler ı)x=1 için 7 ıı)x=-1 için 7 ııı)x=7 için 1 ıv)x=7 için -1 burada çelişki yok mu?
- Yüzde(%)'nin orijini nedir? Neden olası her şeyin "yüzde"sini almakta ya da yüzde ile ifade etmeye çalışmaktayız?
- Sizce insanlık olarak gerçekten de gelişiyor muyuz? Yoksa her şey daha da kötüye mi gidiyor?
- İnsanlardaki utanma duygusu neden vardır. İlkel insanlar da bile cinsel organlarını saklama ihtiyacı gözleniyor. Evrimle bir açıklaması var mı?
- Moleküler biyo. Ve gene. Bölümü düşünüyorum kodlama ve yazılımla da ilgilenmek istiyorum itü mü yoksa odtü de mi okumalıyım ya da şehir mi seçmeliyim?
- Yildizlararasi filmi - cooper ıstasyonu nasil olustu?
Büyük Patlama genel olarak her şeyin başlangıcı olarak düşünülür. Yaklaşık 13.8 milyar yıl önce bir patlama oldu ve gözlemlenebilir evren genişledi. Fakat Büyük Patlama'dan önce neler oluyordu?
Kısa cevap; bilmiyoruz. Uzun cevap; birçok şey olabilir ve bunların hepsi de kendi içinde çok kafa karıştırıcıdır.
Büyük Patlama Sırasında
Anlaşılması gereken ilk şey, Büyük Patlama'nın gerçekte ne olduğudur.
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nde teorik fizikçi olan ve The Big Picture: On the Origins of Life, Meaning and the Universe Itself (Dutton, 2016) kitabının yazarı olan Sean Carroll Büyük Patlama hakkında şöyle diyor:
Büyük Patlama zamanda bir andır, uzayda bir nokta değildir.
Büyük Patlama sırasında evrenin ufacık ya da sınırsız büyük olması muhtemeldir. Carroll’ın söylediği gibi; bugün bile göremediğimiz şeylere zamanda geriye bakmanın bir yolu yoktur. Tek bildiğimiz şey, evrenin çok yoğun olduğu ve çok çabuk yoğunluğunun azaldığıdır.
Sonuç olarak, evrenin dışında hiçbir şey yoktur çünkü evren tanımı gereği her şeydir. Büyük Patlama'da her şey şimdi olduğundan çok daha yoğun ve sıcaktı ama dışarısı diye bir şey yoktu. Carroll’a göre Büyük Patlama’dan önceki bebek evrene bakmak çok cazip olurdu fakat bu imkansız. Evren uzayın içinde genişlemedi; uzayın kendisi genişledi. Carroll şöyle devam ediyor:
Evrenin neresinde olursanız olun, 14 milyar yıl öncesine giderseniz; son derece sıcak, yoğun ve hızla genişleyen bu noktaya gelirsiniz.
Evrende protonların ve nötronların çarpışması ve birleşmesi için yeterince soğuduğu ana kadar, yani Büyük Patlama'dan 1 saniye sonrasına kadar ne olup bittiğini kimse bilemez. Birçok bilim insanı, evrenin ilk saniye boyunca şişme (kozmik enflasyon) denilen üssel bir genişleme sürecinden geçtiğini düşünüyor. Bu, uzay-zaman dokusunu düzeltebilir ve maddenin evrende neden bu kadar eşit dağıldığını açıklayabilir.
Büyük Patlama'dan Önce
Büyük Patlama'dan önce evrenin, Büyük Patlama meydana gelinceye kadar sabit bir durumda devam eden, çok sıcak ve yoğun bir malzemenin sonsuz bir uzantısı olması mümkündür. Carroll, bu aşırı yoğun evrenin kuantum mekaniği tarafından kontrol edilebileceğini söylüyor. O zaman Büyük Patlama, klasik fiziğin evrendeki evrimin kontrol edici güç olduğu anı temsil ediyor olurdu.
Stephen Hawking'e göre bu an en önemli şeydir. Hawking, Büyük Patlama'dan önce olayların ölçülemeyeceğini ve bu nedenle tanımsız olduğunu söylüyor. Hawking bunu ''sınırsızlık önerisi'' olarak adlandırıyor. O’na göre zaman ve mekan sonlu fakat Dünya gezegeninin sonlu olması gibi herhangi bir sınırı, başlangıç veya bitiş noktası yoktur. Hawking, 2018'de National Geographic programı Star Talk’da yaptığı söyleşide şunları söylüyor:
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Büyük Patlama öncesindeki olayların gözlemsel bir sonucu olmadığından dolayı bu olayları teoriden çıkarıp, zamanın Büyük Patlama'da başladığını söyleyebiliriz.
Belki de Büyük Patlama'dan önce düşünmeye değer başka bir şey vardı. Bir fikir, Büyük Patlama'nın zamanın başlangıcı olmadığı, aksine bir simetri anı olduğu yönündedir. Bu fikre göre Büyük Patlama'dan önce, bu evrenle aynı olan fakat entropinin geleceğe değil geçmişe doğru arttığı başka bir evren vardır.
Carroll’a göre entropiyi arttırmak veya bir sistemdeki düzensizliği artırmak aslında zamanın işidir. Yani bu ayna evrendeki zaman, modern evrendeki zamanın karşısında ilerler ve evrenimiz geçmişte kalır. Bu teorinin savunucuları, aynı zamanda evrenin diğer özelliklerinin bu ayna evrende ters çevrileceğini ileri sürüyorlar. Örneğin fizikçi David Sloan, Oxford Üniversitesi’nin bilim sayfasında, moleküller ve iyonlardaki asimetrilerin (chiralities olarak adlandırıyor) evrenimizdekilerle zıt yönlerde olacağını söylüyor.
Başka bir teoride, Büyük Patlama’nın her şeyin başlangıcı olmadığını, evrenin bir daralma döneminden genişleme dönemine geçtiği bir an olduğunu söylüyor. Bu "Büyük Sıçrama" kavramı, evrenin genişleyip daralarak ve tekrar genişleyerek sonsuz Büyük Patlama yapabileceğini düşündürüyor. Carroll'a göre bu problemli bir düşünce; genişleyen bir evrenin neden veya nasıl büzüşüp düşük entropi durumuna döneceğine dair hiçbir açıklama olmadığını söylüyor.
Carroll ve meslektaşı Jennifer Chen'in Büyük Patlama öncesine dair kendi görüşleri var; 2004'te, bildiğimiz evrenin, bir miktar uzay-zamanının koptuğu bir ebeveyn evrenin yavrusu olduğunu öne sürdüler.
Carroll’a göre radyoaktif bir çekirdek bozunmasına benziyor bu olay. Bir çekirdek bozunduğunda, bir alfa veya beta ışıması yapar. Ebeveyn evren de aynı şeyi yapabilir; ışımalar yerine belki de sonsuza kadar bebek evrenleri üretiyordur. Carroll şöyle diyor:
Bunun olmasına izin veren bir kuantum dalgalanmasıdır ve bu bebek evrenler kelimenin tam anlamıyla paralel evrenlerdir.
Carroll, bu evrenlerin birbirleriyle etkileşime girmediğini ve birbirini etkilemediğini söylüyor.
Tüm bunlar size oldukça garip geliyorsa, bunun sebebi bilim insanlarının henüz Büyük Patlama anını gözlemleyecek bir yönteminin olmamasıdır. Carroll, keşfedilecek bir yer olduğunu söylüyor. 2015 yılında, güçlü galaktik çarpışmalardan tespit edilen yerçekimi dalgaları ile, ilk saniyedeki evrenin genişlemesi ile ilgili temel gizemleri çözebilme olasılığı ortaya çıktı.
Carroll, teorik fizikçilerin kuantum kuvvetlerinin nasıl işleyebileceği konusunda daha kesin tahminler yapmak gibi önemli işlerinin olduğunu söylüyor ve ekliyor:
Bir teorimiz olana kadar, ne aradığımızı bile bilmiyoruz.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- I)f(x)=2x+5 ıı)f(x+2)=2x+9 ve dolayısıyla ııı)f^-1(x)=(x-5)/2 ıv)f^-1(x+2)=(x-9)/2 bazı değerler ı)x=1 için 7 ıı)x=-1 için 7 ııı)x=7 için 1 ıv)x=7 için -1 burada çelişki yok mu?
- Yüzde(%)'nin orijini nedir? Neden olası her şeyin "yüzde"sini almakta ya da yüzde ile ifade etmeye çalışmaktayız?
- Sizce insanlık olarak gerçekten de gelişiyor muyuz? Yoksa her şey daha da kötüye mi gidiyor?
- 21
- 14
- 12
- 11
- 8
- 5
- 3
- 3
- 2
- 2
- 2
- 1
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/08/2020 05:52:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7999
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in Live Science. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.