Yaşlandıkça yavaş yavaş ortaya çıkan işitme kaybı (presbycusis) oldukça yaygındır. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki 55 ve 64 yaş arası kişilerin yaklaşık yüzde 25’inin bir dereceye kadar işitme kaybı vardır. 65 yaşından büyükler için, işitme kaybı olan kişilerin sayısı 2’de 1’dir. Yaşlanma ve yüksek seslere maruz kalma, işitme kaybına katkıda bulunan önemli faktörlerdir. Aşırı kulak kiri gibi diğer etkenler, kulaklarınızın sesleri gerektiği gibi iletmesini de geçici olarak engelleyebilir.
Birçok işitme kaybını tersine çeviremezsiniz. Ancak, sessiz, daha az belirgin sesler dünyasında yaşamak zorunda değilsiniz. Siz ve doktorunuz ya da bir işitme uzmanı duyduklarınızı iyileştirmek için adımlar atabilirsiniz.
İşitme kaybı Belirtileri
İçindekiler
İşitme kaybının belirtileri arasında şunlar olabilir:
- Konuşma ve diğer seslerin susturulması
- Özellikle arka plan gürültüsüne veya insanların kalabalığına karşı kelimeleri anlamada zorluk
- Ünsüz harfleri duyma sorunu
- Sıklıkla başkalarının daha yavaş, net ve yüksek sesle konuşmasını istemek
- Televizyon veya radyo sesini açmak ihtiyacı
- Konuşmalardan çekilme
- Bazı sosyal etkinliklerden kaçınma
Ne zaman doktora görünmeli?
Özellikle bir kulakta ani bir işitme kaybı varsa, derhal tıbbi yardım alın. İşitme güçlüğü günlük yaşantınıza müdahale ederse, doktorunuzla konuşun. Aşağıdaki durumlarda işitme sorunu yaşıyor olabilirsiniz.
- Özellikle arka plan gürültüsü olduğunda, konuşmada söylenen her şeyi anlamanın daha zor olduğu durumlarda
- Sesler boğuk duyulduğunda
- Müzik, radyo veya televizyon dinlerken sesi daha yüksek bir seviyeye getirmek zorunluluğu olduğunda.
İşitme Kaybı Nedenleri Nelerdir?
İşitme kaybının nedenleri arasında iç kulağa zarar verme, kulak kirlenmesi, enfeksiyonlar ve yırtık kulak zarı bulunur. İşitme kaybının nasıl gerçekleştiğini anlamak için, nasıl duyduğunuzu anlamanız yararlı olabilir.
Nasıl duyuyoruz?
Ses dalgaları kulağınızın içindeki yapılara ulaştığında, ses dalgası titreşimlerinin beyninizin ses olarak algıladığı sinir sinyallerine dönüştürüldüğü zaman sesleri duymuş oluruz.
Kulağınız üç ana bölümden oluşur: dış kulak, orta kulak ve iç kulak. Ses dalgaları dış kulaktan geçer ve kulak zarında titreşimlere neden olur. Kulak zarı ve orta kulağın üç küçük kemiği, iç kulağa gittikçe titreşimleri arttırır. Orada, titreşimler iç kulaktaki (koklea) salyangoz şeklindeki bir yapıda sıvıdan geçer.
Kokleadaki sinir hücrelerine bağlı olarak, ses titreşimlerini beyninize iletilen elektrik sinyallerine dönüştüren binlerce küçük tüy vardır. Farklı seslerin titreşimleri bu küçük tüyleri farklı şekillerde etkiler ve sinir hücrelerinin beyninize farklı sinyaller göndermesine neden olur. Bu şekilde bir sesi diğerinden ayırt edersiniz.
İşitme kaybı nasıl oluşabilir?
İşitme kaybı nedenleri şunlardır:
- İç kulağın hasar görmesi. Yaşlanma ve yüksek gürültüye maruz kalmak, kokleadaki beyinde ses sinyalleri gönderen kıllarda veya sinir hücrelerinde aşınmaya ve yıpranmaya neden olabilir. Bu kıllar veya sinir hücreleri hasar gördüğünde veya kaybolduğunda, elektrik sinyalleri verimli olarak iletilmez ve işitme kaybı meydana gelir. Daha yüksek perdeli tonlar boğuk olabilir. Arka plandaki gürültüye karşı kelimeleri seçmeniz zor olabilir. Kalıtım, bu değişimlere daha yatkın olabilir. Bu tip işitme kaybı, kalıcı olan sensorinöral işitme kaybı olarak bilinir.
- Kulak kirinin kademeli bir birikimi. Kulak kiri, kulak kanalını tıkayabilir ve ses dalgalarının iletimini engelleyebilir. Bu sorun, kulak kirinin temizlenmesi ile çözülebilir. Kulak kiri temizliği çeşitli kliniklerde gerçekleştirilmektedir. Bu temizliği kendi başınıza yapmaya çalışmayın.
- Kulak enfeksiyonu ve anormal kemik büyümeleri veya tümörleri dış veya orta kulakta işitme kaybına neden olabilir.
- Yırtık kulak zarı. Yüksek gürültü, ani basınç değişiklikleri, kulak zarını bir nesne karıştırmak, kulak zarının yırtılmasına ve işitme duyunusunu etkilemesine neden olabilir.
Risk faktörleri Nelerdir?
İç kulağınızdaki kılların ve sinir hücrelerinin zarar görmesine neden olabilecek faktörler şunlardır:
- Yaşlanma. Zamanla hassas iç kulak yapılarının dejenerasyonu meydana gelir.
- Yüksek ses. Yüksek seslere maruz kalmak iç kulak hücrelerine hasar verebilir. Hasarlar, yüksek seslere uzun süreli maruz kalmayla veya bir silah sesinden kaynaklanan kısa bir gürültüden dolayı oluşabilir.
- Kalıtım. Genetik geçmiş, kulaktaki seslere veya yaşlanmaya bağlı bozulmalara karşı sizi daha hassas hale getirebilir.
- Mesleki sesler. Yüksek gürültünün çalışma ortamı, tarım, inşaat veya fabrika çalışması gibi düzenli bir parçası olduğu işler, iç kulağınızda hasara neden olabilir.
- Eğlence sesleri. Ateşli silahlar ve jet motorları gibi patlayıcı seslere maruz kalmak, anında, kalıcı işitme kaybına neden olabilir. Tehlikeli yüksek gürültü seviyelerine sahip diğer eğlence etkinlikleri arasında kar motosikleti, motorsikletçilik veya yüksek sesli müzik dinlemektir.
- Bazı ilaçlar. Antibiyotik gentamisin ve bazı kemoterapi ilaçları gibi ilaçlar, iç kulağa zarar verebilir. Çok yüksek dozda aspirin, diğer ağrı kesiciler, antimalaryal ilaçlar kullanıyorsanız, kulaklarınızda kulak çınlaması veya işitme kaybı gibi geçici etkiler oluşabilir.
- Bazı hastalıklar. Menenjit gibi yüksek ateşle sonuçlanan hastalıklar kokleaya zarar verebilir.
Azami Gürültü Süreleri
Gürültülü bir ortamda çalışmak zorundaysanız, kulak koruması olmadan maruz kalmanız gereken azami ses aralıkları aşağıdadır.
90 Dbs 8 Saat, 92 Dbs 6 saat 95 Dbs 4 saat, 97 Dbs 3 saat, 100 Dbs 2 saat, 102 Dbs 1,5 saat, 105 Dbs 1 saat, 110 Dbs 30 dakika 115 Dbs 15 dakika ya da daha az.
Komplikasyonlar
İşitme kaybının yaşam kaliteniz üzerinde önemli bir etkisi olabilir. İşitme kaybı olan yaşlı yetişkinler arasında yaygın olarak bildirilen sorunlar şunlardır:
- Depresyon
- Kaygı
- Başkalarının kızgın olduğu hissi
Ne yazık ki, işitme kaybından etkilenen çoğu insan tedavi görmek için yıllar önce bu güçlüklerle yaşamakta ya da hiç tedavi görmemektedir. Bu da işitme kaybınızı reddederek veya sosyal etkileşimlerden uzak durarak baş etmeye çalışırsanız, sizi sevenler için kalıcı sorunlara neden olabilir.
İşitme Kaybını Önleme
İşitme kaybı önleme, gürültüye bağlı işitme kaybını önlemeye yardımcı olmak ve yaşa bağlı işitme kaybının kötüleşmesini önlemek için atabileceğiniz adımlardan oluşur:
Kulaklarınızı işyerinde koruyun. Kulaklıkları andıran özel olarak tasarlanmış kulaklıklar, yüksek ses seviyesini kabul edilebilir bir seviyeye getirerek kulaklarınızı koruyabilir. Plastik veya lastikten yapılmış köpük, önceden şekillendirilmiş veya özel kalıplanmış kulak tıkaçları da kulaklarınızın zarar görmesini önleyebilir.
İşitme testinizin yapılmasını sağlayın. Gürültülü bir ortamda çalışıyorsanız düzenli işitme testleri yaptırmayı ihmal etmeyin. İşitme cihazınızın düzenli olarak test edilmesi işitme kaybının erken tespitini sağlayabilir. İşitme kaybı yaşadığınızı bilmek, daha fazla işitme kaybını önlemek için adımlar atacağınız anlamına gelir.
Eğlence risklerinden kaçının. Kar motosikleti sürmek, uzun süre rock konserlerini dinlemek gibi bazı aktiviteler işitme duyunuza zarar verebilir. Yüksek sesli eğlence etkinlikleri sırasında işitme koruyucuları takmak veya gürültüyü kesmek kulaklarınızı koruyabilir. Müzik dinlerken sesi kapatmak, işitme duyunuza zarar vermekten kaçınmanıza yardımcı olabilir.
Teşhis
İşitme kaybını teşhis etme testleri şunları içerebilir:
Fiziksel kontrol. Doktorunuz kulağınıza kulak kiri veya enfeksiyondan kaynaklanan iltihaplanma gibi işitme kaybınızın olası nedenlerini araştıracaktır. Doktorunuz ayrıca işitme sorunlarınızın yapısal nedenlerini de arayacaktır.
Genel tarama testleri. Doktorunuz, çeşitli hacimlerde konuşulan sözcükleri ne kadar iyi duyduğunuzu ve diğer seslere nasıl tepki vereceğinizi görmek için bir kulağı kapatmanzı isteyebilir.
Tuning fork testleri. Tuning fork, vurulduğunda ses üreten iki yönlü metal enstrümanlardır. Ayar çatallarıyla yapılan basit testler, doktorunuzun işitme kaybını tespit etmesine yardımcı olabilir. Bir ayarlama çatalı değerlendirmesi ayrıca işitme kaybınızın orta kulağınızın (kulak zarı da dahil olmak üzere) titreşen parçalarına, iç kulağınızın sensörlerine veya sinirlerine zarar vermesi veya her ikisinde de hasardan kaynaklanıp kaynaklanmadığını da ortaya çıkarabilir.
Odyometre testleri. Bir odyolog tarafından yürütülen bu daha kapsamlı testler sırasında, bir defada kulaklık takıyor ve bir kulağa yönelik sesler duyuyorsunuz. Odyolog çeşitli ses tonları sunar ve sesi her duyduğunuzda belirtmenizi ister.
İşitme Kaybı Tedavisi
İşitme problemleriniz varsa yardım alabilirsiniz. Tedavi işitme kaybınızın neden ve şiddetine bağlıdır.
Seçenekler şunları içerir:
- Kulak kiri tıkanıklığının giderilmesi. Kulak kiri tıkanması, işitme kaybının geri dönüşümlü bir nedenidir. Doktorunuz kulak kirini yağla gevşeterek ve sonra yumuşatılmış kiri yıkayarak, çıkartabilir.
- Cerrahi işlemler. Travmatik bir kulak zedelenmesi veya kulakların tahliyesine yardımcı olan küçük tüplerin yerleştirilmesini gerektiren tekrarlayan enfeksiyonlar varsa, cerrahi müdahale gerekebilir.
- İşitme cihazları. İşitme kaybınız iç kulağınızın zarar görmesinden kaynaklanıyorsa, işitme cihazı sesleri duymanız için daha güçlü ve kolay hale getirerek yardımcı olabilir. Bir işitme uzmanı sizinle bir işitme cihazı kullanmanın yararlarını tartışabilir, bir cihaz önerebilir.
- Koklear implantlar. Eğer ciddi işitme kaybınız varsa, koklear implant sizin için bir seçenek olabilir. Sesi güçlendiren ve kulak kanalınıza yönlendiren bir işitme cihazının aksine, bir koklear implant iç kulağınızın hasarlı veya çalışmayan kısımlarını telafi eder. Eğer bir koklear implantı düşünürseniz, işitme uzmanınız, kulak, burun ve boğaz (KBB) rahatsızlıklarında uzmanlaşmış bir tıp doktoru ile birlikte risk ve faydaları sizinle tartışabilir.
Sonuç
Normal bir günde ne tür desibel seviyelerine maruz kalıyorsunuz? Size bir fikir vermek için, etrafınızdaki sesleri bu belirli seslere ve karşılık gelen desibel seviyelerine karşılaştırın. 30 ila 78 desibel aralığı güvenli aralıktır. Fısıltı, normal konuşma, elektrik süpürgesi sesleri bu aralıktadır. 80 ila 110 desibel arası riskli aralıktır. Şehir trafiği, motosiklet, rock konserleri, elektrikli testere sesleri bu aralıktadır. 120 ila 180 desibel aralığı yaralanma aralığıdır. 140 desibel ağrı eşiğidir. Amblans sireni, jet motoru, 12 kalibre av tüfeği, sesleri bu aralıktadır.