Sedef hastalığı, tırnakları ve eklemleri etkileyen kronik bir cilt rahatsızlığıdır. Zaman zaman alevlenme eğilimindedir. Çeşitli kremler veya merhemlerle tedavi genellikle sedef hastalığının lekelerini (plakları) temizler veya azaltır. Özel ışık tedavisi (fototerapi) veya güçlü ilaçlar ise kremlerin ve merhemlerin pek işe yaramadığı şiddetli vakalar için tedavi seçenekleridir. Sedef olan kişilerde kardiyovasküler hastalık gelişme olasılığı normalden daha yüksektir.
İçindekiler
Sedef hastalığı nedir?
Sedef cilt iltihabının olduğu, sık görülen bir hastalıktır. Tipik olarak kırmızı, pullu cilt lekeleri (plaklar) olarak gelişir. Hastalık bir kez görüldükten sonra yaşam boyu tekrarlama eğilimindedir. Alevlenmelerin sıklığı değişir. Sedef hastalığının uzun süreler için ortadan kalktığı zamanlar olabilir. Bununla birlikte, bazı insanlarda alevlenmeler daha sık meydana gelir. Hastalık bir enfeksiyona bağlı değildir. Başkalarına bulaştırılamaz ve kansere dönüşmez.
Sedef hastalığının şiddeti kişiden kişiye değişir. Bazı insanlarda neredeyse hiç fark edilmeyen birkaç küçük leke şeklindedir. Bazılarında ise boyutları değişen birçok plak vardır. Çoğu insanda şiddet, bu iki uç nokta arasında bir yerdedir.
Ne sıklıkla ve kimlerde görülür?
Yaklaşık 50 kişiden 1’inde hayatlarının bir döneminde sedef hastalığı görülür. Her yaşta görülebilir ancak en sık 15-30 yaşları arasında başlar.
Sedef hastalığı olan her 10 kişiden yaklaşık 3’ünün aynı soruna sahip yakın bir akrabası vardır. Ayrıca, yapılan çalışmalarda sigara içen kişilerde içmeyenlere kıyasla sedef gelişme riskinin arttığı gösterilmiştir.
Sedef hastalığı neden olur?
Normal cilt, cilt hücrelerinin katmanlarından oluşur. Üst hücre tabakası düzleşir ve yavaş yavaş dökülür (düşer). Dökülen üst tabakayı değiştirmek için sürekli olarak altta (epidermisin bazal tabakasında) yeni hücreler yapılır. Hücreler yavaş yavaş bazal katmandan üstteki katmana doğru hareket eder. Bazal katmandaki bir hücrenin cildin en üst katmanına ulaşması ve dökülmesi normalde yaklaşık 28 gün sürer.
Sedef hastalığı olan kişiler normalden daha fazla cilt hücresi üretir ve cilt yenilenmesi için gerekli hücreleri daha hızlı yapar. Bu sebeple deride iltihaplanma meydana gelir. Bu değişikliklerin nedeni tam olarak anlaşılamamıştır, ancak sedef hastalığının muhtemelen bir otoimmün hastalık olduğu düşünülmektedir. Normalde bağışıklık sistemi vücudumuza yabancı olan bakteri ve virüsleri yok eder. Otoimmün hastalıklarda bağışıklık sistemi yanlışlıkla vücudun bazı kısımlarına yabancı muamelesi yapar. Sedef hastalığı da bu durumlardan biridir.
Sedef hastalığı nasıl teşhis edilir?
Tanı döküntülerin tipik görünümü ile konur. Genellikle test gerekmez. Tanı konusunda şüphe varsa, bazen mikroskop altında incelenmek üzere küçük bir deri örneği (biyopsi) alınır.
Sedef hastalığının tedavisi
Sedef için tek seferlik veya herkes için geçerli bir tedavi yoktur. Tedavi, döküntüleri olabildiğince temizlemeyi amaçlar. Çeşitli tedavi seçenekleri vardır. Herkese uyan tek bir tedavi seçeneği yoktur. Doktorunuzun önerdiği tedavi, sedef hastalığının şiddetine, yerine ve türüne bağlı olarak değişir.
Tedavilerin çoğu kremler veya merhemlerdir. En iyi sonuçlar için kremleri veya merhemleri doğru şekilde uygulamalısınız. Sedef plaklarının temizlenmesi genellikle birkaç hafta sürer.
Sedef hastalığı çok şiddetli olmadıkça tedavi genellikle krem veya merhemlerle yapılır. Bu tedaviler başarılı olmazsa, ilaçlar ve ışık tedavileri gibi diğer tedaviler uygulanır. En iyi tedaviyi doktorunuz önerecektir.
Sedef hastalığını şiddetlendiren faktörler
- Stres
- Sigara
- Obezite ve aşırı kilo
- Alkol
- Enfeksiyonlar
- Travma
- Güneş ışığı
- Hormonal değişiklikler
Sedef hastalığı ile ilişkili olabilecek durumlar
- Eklem problemleri: Sedef hastalığı olan her 10 kişiden en az 1 veya 2’sinde bazı eklemlerde iltihap(artrit) ve ağrı gelişir. Buna psöriatik artrit denir. Herhangi bir eklem etkilenebilir, ancak en çok el ve ayak parmaklarının eklemlerini etkiler. Sedef hastalığınız varsa ve topuğunuzda herhangi bir eklemde ağrı veya şişme (Aşil tendinopatisi) oluşursa, bir doktora görünmelisiniz.
- Kardiyovasküler hastalık için risk faktörleri: Sedef hastalığı olan kişilerin, yüksek kolesterol seviyeleri ve kandaki diğer yağlar (hiperlipidemi), yüksek tansiyon (hipertansiyon) ve diyabet gibi kardiyovasküler hastalıklara yakalanma olasılığı normal topluma göre daha yüksektir. Hafif sedef hastalığından ziyade şiddetli sedef hastalığınız varsa, bu risk faktörlerine sahip olma olasılığınız daha yüksektir.
- Obezite: Sedef obez kişilerde daha yaygındır.
- Psikolojik problemler: Sedef hastalığı olan bazı kişiler cilt problemlerinden utanabilirler, diğer insanların onları görmesinden çekinerek yüzme gibi belirli aktivitelerden kaçınabilirler. Bu sebeple sedefi olan bazı kişilerde anksiyete ve depresyon gelişebilir
İlginizi Çekebilir: Sivilce için Roaccutane
Twitter’da bizi takip edin: @doktorunsesicom