Dünya ikliminin sürekli olarak ısınmasına neden olan sera gazı emisyonları nedeniyle, artan sayıda aşırı ve anormal hava olayları görüyoruz. Ancak, tanımı gereği bir anormalliğin etkilerini tahmin etmek ve analiz etmek yanıltıcı olabilir.
Bilim adamlarına göre, müze örnekleri bazı yanıtlar sağlayabilir. Florida Üniversitesi’nden bir ekip, türünün ilk örneği olan bir çalışmada, anormal sıcak ve soğuk günlerin kelebeklerin ve güvelerin aktivite süresini neredeyse bir ay uzatabileceğini göstermek için doğa tarihinden örnekler kullandı.
Florida Doğa Tarihi Müzesi’nde biyoçeşitlilik bilişimi küratörü olan baş yazar Robert Guralnick, “Sonuçlar hiç de beklediğimiz gibi değil” dedi.
Çoğu araştırma, iklim değişikliğini ve sonuçlarını ortalama sıcaklık artışlarından oluşan bir periskop aracılığıyla ele alıyor. Sıcaklık zamanla yükseldikçe, belirli bir bölgedeki bitki ve hayvanlar ilkbaharda daha erken aktif hale gelir, uyku halini sonbaharın sonlarına kadar erteler ve hayatta kalmak için en uygun oldukları iklime uyum sağlamak için yavaş yavaş menzillerini değiştirirler.
Düzensiz hava, bu kalıplara bir karmaşıklık katmanı ekler ve bilinmeyen sonuçlarla, küresel ekosistemlerin geleceğini tahmin etmeye çalışan bilim adamlarının önüne opak bir perde diker.
“Bilimsel literatürde, hava anormalliklerinin kümülatif etkilere sahip olabileceğine dair ipuçları vardı. ancak bu soruyu doğrudan geniş ölçekte ele alan hiçbir şey yoktu,” dedi Guralnick.
Bu ihmalin, öncelikle yeterli veri eksikliğinden kaynaklandığını açıkladı. Yüzyılı aşkın bir süredir dünyanın birçok bölgesinde iklim verileri güvenilir bir şekilde toplanırken, organizmaların yerlerini ve faaliyetlerini belgeleyen kayıtlara ulaşmak daha zordur.
Doğa tarihi müzeleri giderek daha fazla potansiyel bir çözüm olarak görülüyor. En eski müzeler, yüzlerce yıldır örnekler biriktirdi ve koleksiyonları dijitalleştirmeye yönelik son çabalar, içeriklerini geniş çapta erişilebilir hale getirdi. Ancak dijital müze kayıtlarının kendine özgü tuzakları ve sakıncaları vardır.
2022’de, çalışmanın ortak yazarı Michael Belitz, benzer verileri kullanmayı uman diğer araştırmacılara bir rota çizmek için müze koleksiyonlarından güveler ve kelebeklerden oluşan bir veri kümesi oluşturdu. Sonuç, doğa tarihi örneklerinden bilgilerin nasıl toplanacağına, organize edileceğine ve analiz edileceğine ilişkin kapsamlı bir talimat kılavuzuydu.
Ellerinin altındaki bu sağlam kaynakla, Belitz ve meslektaşları, anormal hava modellerinden bir sinyal tespit edip edemeyeceklerini görmek istediler. Analizlerini doğu Amerika Birleşik Devletleri ile sınırlayan yazarlar, 1940’lardan 2010’lara kadar toplanan 139 güve ve kelebek türüne ilişkin kayıtları kullandılar.
Sonuçları kesindi: Olağandışı sıcak ve soğuk hava, böcek faaliyetlerini önemli ölçüde, son birkaç on yılda küresel sıcaklıktaki ortalama artıştan daha fazla değiştirdi.
Aşırı hava olaylarının yeri ve zamanlaması, böceklerin nasıl tepki verdiğini etkiledi. Daha yüksek enlemlerde, kışın sıcak günler, güvelerin ve kelebeklerin ilkbaharda daha erken aktif hale gelmesi anlamına geliyordu. Olağandışı soğuk günler, böcekleri tüm enlemlerde daha uzun süre aktif tuttu ve olağanüstü yüksek ve düşük sıcaklıkların kombinasyonu en güçlü etkiye sahipti.
“Ardışık olarak anormal derecede soğuk ve sıcak günleriniz varsa, bu, böceklerin en yüksek performansta çalışma yeteneğini sınırlar” dedi Guralnick. “Soğuk sizi öldürmezse, yavaşlatır ve böcekleri uyuşukluğa itebilir. Böcekler, soğuk algınlığından oldukça hızlı bir şekilde kurtulabilir ve ani sıcaklık düşüşlerinin doğrudan bir sonucu olarak daha uzun ömürlere sahip olabilir.”
Böceklerin daha uzun süre aktif olması, başlangıçta iyi bir şey gibi görünebilir. Ancak, sivrisinekler üzerine çalışan yazarlardan ortak yazar Lindsay Campbell, iklim değişikliğinin olumsuz yansımalarına bir karşı ağırlık yerine, daha uzun veya değiştirilmiş böcek yaşam sürelerinin patojen bulaşması için daha fazla fırsat anlamına gelebileceğine dikkat çekiyor.
“El Niño ile Doğu Afrika’daki rift vadi humması salgınları arasında bir korelasyon var ve olağandışı şekilde sıcak veya sıcak ve kuru kaynakların ve ardından yoğun bir yağış olayının da artan salgınlarla bağlantılı olduğunu gösteren anekdot niteliğinde gözlemler var” dedi. Florida Üniversitesi’nde profesör.
Uzun vadeli ekosistem kararlılığı da tamamen onu oluşturan parçaların senkronize etkinliğine bağlıdır ve bitkiler aşırı hava koşullarına böceklerle aynı şekilde tepki vermeyebilir. Güveler ve kelebekler çok erken uçarsa, henüz yaprak veya çiçek üretmemiş bitkilerle karşılaşma riskini göze alarak enerjilerini boş yere yiyecek aramak için harcarlar.
Ve neyin ‘aşırı’ olduğu konusunda sürekli değişen bir taban çizgisiyle, böceklerin değişikliklere ayak uydurup ayak uyduramayacağı belirsizdir.
Guralnick, “Ortalama sıcaklık ve iklim değişkenliği arttıkça, bir organizmanın dayanıklılığı hızla düşer,” dedi. “Bugünün aşırı olayları gelecekte çok daha aşırı hale gelecek ve bir noktada bu değişikliklere karşı tamponlama kapasitesi sınırına ulaşacak.”
Referans: “Hava anormallikleri iklim araçlarından daha önemli böcek fenolojisini yönlendirmede” yazan R. P. Guralnick, L. P. Campbell ve M. W. Belitz, 5 Mayıs 2023, Communications Biology.
DOI: 10.1038/sn 42003-023-04873-4
Araştırma, Ulusal Bilim Vakfı ve Ulusal Gıda ve Tarım Enstitüsü tarafından finanse edilmiştir.