Fahreddin Razi (1148, Rey - 1209, Herat), İranlı din bilgini, fizikçi ve düşünür.
Künyesiyle beraber adı 'Muhammed bin Ömer bin Hüseyin bin Hüseyin bin Ali et-Teymî el-Bekrî'dir. Babası da büyük bir Horasan alimiydi ve ilk eğitimini ondan aldı. Dini ve fen bilimlerini zamanının ve şehrinin ünlü alimlerinden aldı. Eğitimden sonra seyahat etmeye başladı. Harezm'de Mutezililerle, Herat'ta ise Kerramiyye mensuplarıyla tartışmalarda bulundu. Horasan'da Kutbeddin Muhammed tarafından ilgi gördü.
Razi, dini ilimlerde olduğu kadar pozitif bilimlerde de oldukça başarılı bir bilim adamıydı. Özellikle fizik konularıyla ilgilenmiş, cisimlerin hareketi ve ses üzerine çalışmıştır.
Fahruddîn Muhammed İbn Ziyâuddîn Ömer ibn el-Hüseyn el-Kureşî er-Râzî, Fahreddin Râzî adıyla meşhur fıkıh, kelâm, felsefe, tabii bilimler ve tefsir âlimi. 543/1149 yılında Rey şehrinde dünyaya geldi Babası o zamanda Rey'in hatibi olduğu için İbn Hatîbi'r-Rey diye de bilinir Kaynaklarda Hz Ebû Bekr zürriyyetinden geldiği kaydedilmektedir Bu sebeple nisbeleri arasında bir de "el-Bekrî el-Kureşî" nisbesi vardır
Horasanda yetişmiş, meşhur din ve fen alimi. İsmi, Muhammed bin Ömer bin Hüseyin bin Hüseyin bin Ali et-Teymî el-Bekrîdir. Künyesi Ebû Abdullah ve Ebül-Mealî, lakabı Fahrüddîndir. Allame, Şeyhülislam ve Fahr-i Razî denilmiş, İbn-i Hatîb-ir-Rey (Rey Hatîbinin oğlu) diye tanınmıştır. Soyu Kureyş Kabîlesine ulaşır. Aslen Taberistanlıdır. 1149 (H.544) senesinde Rey şehrinde doğdu. 1209 (H.606) senesinde Heratta vefat etti.
Fahrüddîn-i Razî, önce büyük bir alim olan babası Ziyaüddîn Ömerden ders aldı. Babası, Muhyissünne Muhammed Begavînin talebelerindendi. Razî fen ilimlerini Necd-i Cîlîden, fıkıh ilmini Kemal Simnanîden öğrendi. Bunlardan başka asrının büyük alimleriyle görüştü ve onlardan ilim öğrendi. Şeyh Necmeddîn-i Kübra hazretlerinin sohbetinde bulunmak sûretiyle tasavvufta olgunlaştı.
Fahreddin Râzî; Tefsir, Fıkıh, Usül, Kelam, Hikmet, Felsefe, Mantık, Astronomi ve tabii ilimlerde engin bilgi sahibiydi Bir çok sahada eserler telif etmesi yanında sayısız talebe yetiştirmiştir Zeynuddîn el-Kîşî, Kutbul-Mısrî, Şihabuddîn en-Neysâbürî ve Mufaddal ibn Ömer gibi âlimler hep onun yetiştirdiği talebelerdendir.
Râzî tefsiri çok hacimli bir eser olduğundan muhtasarları da yapılmıştır Bunlardan Burhaneddin Nesefi (öl 686/1287)'nin Garâibul-Kur'an ve Tefsîru't-Tenvîr Muhtasaru't-Tefsîril-Kebîr'i sayılabilir
Kenarında Ebu's-Suûd tefsiri İrşâdul-Akli's-Selim'in de bulunduğu baskısı yanında eser, İslâm âleminin değişik bölgelerinde defalarca basılmıştır Son olarak 1938'de Mısır'la 32 cilt halinde neşredilmiş, ancak şimdiye kadar ilmî ve tahkikli bir neşri yapılmamıştır Ayrıca Türkçe'ye de İbrahim Canan ve arkadaşları tarafından tercüme edilmiştir.
kaynak: wikipedia + forumdas