İçerik: Bilgisayarların tarihi gelişimi önceki derslerde işlenmişti. Ancak burada çok kısa olarak tekrar etmek yerinde olabilir: 2. Dünya Savaşı'nda hemen sonra Amerikalı 3 bilim adamı tranzistörü icat etti. Bu onlara daha sonra Nobel Fizik Ödülü'nü kazandıracaktır. Bu önemli gelişme öncesinde otomatik ve doğal olarak mekanik pek çok cihaz geliştirilmeye çalışılmıştır. Bunların pek çoğu çalışmasa (Babbage'ın Otomatik Hesap Makinesi vs...) veya çok anlamlı olmasa da içerdiği fikirler açısından önemliydi. İleride bu düşünceler modern bilgisayarların yaratılmasına öncülük yapacaktı.
Analog tranzistörler, daha sonra yerlerini yarıiletken malzemeden yapılma (Germenyum ve silisyum) tranzistörlere bıraktı. Bu hem gelişmeleri hızlandırdı hem de daha performanslı ve ucuz yarıiletken devre elemanlarının (başta mikroişlemciler) geliştirilmesini sağlamıştır.
Resim: Aşağıda Charles Babbage'ın (1791-1871) Makinesi'nin (Difference Engine) (olası) resmi görülmektedir:
İçerik: IBM Şirketi, Amerika Birleşik Devletleri'nde 1981 yılında piyasaya bir cihaz çıkardı. Bu cihaz, bugün bizim bildiğimiz anlamda ilk ev tipi bilgisayardır. IBM'in PC (Personal Computer-Kişisel Bilgisayar) adını verdiği cihazın bu ismi, bugün hala server dışındaki bilgisayarlar için teknik bir terim olarak kullanılmaktadır.
Resim: Aşağıda IBM'in 1981 yılında piyasaya çıkardığı ilk PC'nin resmi görülmektedir:
İçerik: Bilgisayarlar aradan geçen 25 yıllık dönemde çok büyük ilerleme katetmiştir. Yukarıda bahsedilen kişisel bilgisayarların haricinde dizüstü bilgisayarlar (laptop), el bilgisayarları (PDA), tablet bilgisayarlar ve sunucu (server) bilgisayarlar gibi farklı amaçlar için tasarlanmış bilgisayarlarda bulunmaktadır.
Server bilgisayarlar gördükleri önemli işlerler dolayı özel bazı donanım bileşenlerine veya özelliklerine sahip olabilir. Bu özellikle PC’lerde görülmeyen türde olabilir. (SCSI harddiskler, RAID kartları, birden fazla mikroişlemci ve buna uygun anakartlar vs...)
Resim: Aşağıda server (sunucu) bir bilgisayarın resmi görülmektedir:
Başlık: Donanım (Hardware) - Yazılım (Software) İlişkisi
İçerik: İleride daha detaylı olarak işleneceğinden bu konu kısaca şöyle açıklanabilir: Tüm bilgisayarlar aslında makine dili (machine language) adı verilen bir yazılımı işletir. Makine dilinde yazılmış bir program mikroişlemci içinde çözümlenerek bir dizi donanımsal faaliyete dönüştürülür. Bu işlemlerin sonucunda bilgisayar istenen işlemleri yapar.
Resim: Aşağıda bilgisayarda koşan bir yazılımın görüntüsü yer almaktadır:
İçerik: İster uygulama isterse işletim sistemi olsun yazılımların hepsi programlama dilleri denen tool'lar ile yazılmıştır. Bu diller makine dilinin aksine kullanılması ve incelenmesi daha kolay dillerdir. Bunlara örnek olarak Pascal, Delphi, Visual Basic, C, C++, Java verilebilir.
Bu dillerde yazılan programların, bilgisayarın anlayabileceği dil olan makine diline çevrilmesi gerekir. Bu işleme derleme (compiling) diyoruz. Elbette makine dilinde veya ona çok yakın simgesel dilde (assembly) de programlama yapmak mümkündür. Ancak bu büyük bir çaba gerektirir. Çok karışık ve anlaşılması güç komutlardan oluştuğu için bu diller pek tercih edilmez. Ayrıca bu dilleri kullanabilmek için mikroişlemciyi çok iyi bilmek gerekir. Oysa diğer diller için bu bir zorunluluk değildir.
Resim: Aşağıda C programlama dilinde yazılmış çok kısa bir program örneği görülmektedir:
#include main(void)
Makine dilinin dezavantajları, hatalı kod yazımının kolay olması ve yazımının uzun sürmesidir.
Makine dilinin daha rahat programlanması için “assembly dili” geliştirilmiştir. “Assembly dili” basit, hatırlanması kolay deyimlerden oluşur.
Programcılar 1 ve 0 ile program yazma yerine “assembly dili”ni geliştirmişlerdir, bilgisayarın bu yazılanlarla ilgili hiçbir fikri yoktur.
Bu sebeple programcılar “assembly dil” komutlarını “makine dili”ne çeviren programlar yazmışlardır. Bu programlara “makine dili çeviricisi - assembler” denir.
Resim :
İçerik: Bilgisayarlar, ilk çıktığı 1981 PC döneminden beri hemen hemen benzer bir yapıya sahip oldu. Temel bilgisayar parçalarının yer aldığı konsol (kasa), ekran (monitör) ve klavye. Aradan geçen sürede bilgisayara ait pek çok özellik değişmiş ve gelişmiştir: Mouse, CD writer, DVD writer, CDROM, DVDROM, disket sürücü, yazıcı, scanner, USB bellek çubuklar, webcam, hoperlör vs...
Resim: Aşağıda standart bir PC’nin resmi görülmektedir:
İçerik: Bilgisayarın en önemli parçalarının bulunduğu birim kasadır. Kasa veya konsolun değişik türleri olabilir. Yatay kasalar, dikey kasalar vs... Kasanın içinde bilgisayarın önemli bileşenlerini bir araya getiren anakart, kasa içindeki parçaların elektrik beslemesini yapacak olan güç kaynağı (power supply), CDROM, DVDROM gibi elemanlar, disket sürücü bulunur.
Resim: Aşağıda bir PC’nin kasa adı verilen kısmı görülmektedir:
İçerik: Kasanın içindeki en önemli birim anakarttır (Mainboard). Aşağıda bu kartın üzerindeki elemanlar gösterilmektedir. Anakart bir anlamda bilgisayarın tüm parçalarını birleştirmemizi sağlayan elektronik devredir diyebiliriz:
Resim:
İçerik: Yukarıdaki şekle detaylı bakarsak pek çok unsurun bir arada olduğunu görürüz. Mikroişlemci ve RAM, anakartın üzerinde uygun yerlerine yerleştirilir. Harddiskler, bağlantı biçimine göre SATA veya PATA olabilir. Eğer anakart üzerinde grafik kartı yok ise veya ayrıca grafik kartı takılmak isteniyorsa PCI veya AGP veri yolları kullanılabilir. Elbette PCI slotları ethernet kartı için de kullanılır.
Bunun haricinde veri yollarını birbirine bağlarken bazı köprülerin oluşturulması gerekir. Bellek (RAM) ile mikroişlemci ve ana veri yolunu birbirine bağlayan devreye kuzey köprüsü, diğer veri yollarını birbirine bağlayan devreye de güney köprüsü denir. Kuzey köprüsü, daha önemli olduğu için bu devrenin tipi anakartın türünü de belirler ki genelde bu çipset olarak isimlendirilir. İlerideki derslerde bu parçalara daha yakından bakacağız.
İçerik: İleride bu konuya daha detaylı olarak dönecek olsak da anakart üzerindeki çipset birimine bakmak yararlı olabilir:
Kuzey köprüsü temelde Mikroişlemci, RAM, grafik kartı (AGP) ile güney köprüsü arasındaki 4’lü bağlantıyı (köprü) sağlar. Bu bağlantı, özellikle mikroişlemci ile RAM arasında yapıldığından oldukça önemlidir. Çünkü bilgisayara ait işlemlerin önemli bir kısmı bu iki birim arasında yapılır.
Bu bağlatıyı sağlayan entegre devre mikroişlemci kadar olmasa da yine de önemlidir ve anakart üreticilerinden farklı olarak başka şirketler tarafından üretilebilir. Bu üreticiler INTEL, VIA, SIS vs...
Resim: Aşağıda SIS Firmasına ait bir çipset entegre devresi görülmektedir:
İçerik: Anakart üzerinde yer alan çipset (kuzey köprüsü) anakart ile bütünleşik durumdadır ve diğer çoğu bilgisayar bileşeninin tersine takılıp çıkarılamaz. Mikroişlemci, RAM, grafik kartı veya harddisk gibi değiştirilemez. Bu nedenle desteklediği özellikler, eğer değiştirilmek istenirse anakartın da değişmesi gerekir.
Yukarıda olması nedeniyle kuzey köprüsü ismini alan entegre devre aşağıda kendisi gibi bir başka köprü devreye bağlanır. Bu devreye de aşağıda olması nedeniyle güney köprüsü denilir. Bu devre kuzey köprüsü kadar önemli olmasa da yine de yüksek performansla çalışması beklenir. Ancak genellikle kuzey köprüsünün tipi ile anılır.
Resim: Aşağıda kuzey köprüsüne ait bir soğutma fanı görülmektedir:
PCI dan farkı: Grafik dokularını, ekran kartının belleğinin dışında RAM i de kullanarak işler. Buna “Doğrudan Bellek Kullanımı” (DIME – Direct Memory Execute) denir. Bu özellik grafik işlemlerde performansı artırır.