Ücret Politikalarının Dayanakları ve Çerçevesi
- İş süresi denilince neyi anlamak gerekir?
- İş süresi yönünden sosyal korunma gereksinimi hangi nedenlere ortaya çıkar ve hangi gerekçelere dayanır?
İş süresi, işgörenin iş görme borcunu yerine getirdiği dönemsel zamanı ifade eder.
Sosyal politikalar; işgörenlerin, iş ve dinlenme sürelerinin uzunluğu ile iş sürelerinin gün içindeki yerinin yol açabileceği sakıncaları önleyebilmek amacıyla çalışma yaşamında korunmasını hedefler.
işgörenler için çalışmak, nasıl iş ilişkisinden kaynaklanan bir yükümlülük ise, çalışma sürelerinin uzunluğu ve gün içindeki yeri yönünden korunulmak ve dinlenmek de bir haktır. Bu hakkı güvence altına almak ise sosyal bir nitelik taşıyan devletin görevidir.
Sosyal politikalarla iş görenlerin; çalışma süreleri bakımından hangi yön ve biçimde korunmaları öngörülür?
• Normal çalışma süresinin uzunluğu, ulusal mevzuatlarla belirlenir. Bu alanda getirilmiş olan hukuki düzenlemeler, normal olandan kısa ve uzun iş sürelerinin nitelendirilmesinde yardımcı olur.
• Bazı işlerin yürütüm koşulları, normal günlük iş sürelerinden daha kısa süre ile çalışılmasını gerektirir. Normal iş süresinden daha kısa süre ile çalışılması gereken işlerde, çalışma süreleri; bu alandaki uluslararası gelişmelerin kılavuzluğunda ulusal mevzuat hükümleriyle ayrı ayrı belirlenerek, uygulamaya konulmalıdır.
• Gece dönemlerinde sürdürülen çalışmalar, taşıdıkları özellikler nedeniyle, süresi ve uygulanabilme koşulları yönünden daha katı bir koruma rejimini gerektirir.
Zorunlu ya da olağandışı nedenlerle normal iş süresinden daha uzun süreli çalışmalar ise, ancak bazı koşullara bağlı tutularak yapılabilir. iş sürelerine ilişkin düzenlemeler, esnek çalışma biçimleri yönünden nasıl bir anlam taşır?
• Esnek çalışmaların çeşitliliği ve özellikleri arasındaki farklılıklar, çalışma yaşamının iş süreleri yönünden, her esnek çalışma biçimi için ayrı ayrı ve ayrıntılı hükümlerle düzenlenmesini gerektirir. Bu nedenle de, iş görenlerin iş süreleri yönünden korunmasını öngören politikaların biçimlenip, işlerlik kazanabilmesi zorlaşır. Ayrıca, esnek çalışma biçimleri için getirilecek hukuki düzenlemelerin salt yaratılmasında değil, uygulamaların denetlenmesinde karşılaşılabilecek sorunları aşmanın önemi de gözden ırak tutulmamalıdır.
Sosyal politikalarla iş görenlerin, dinlenme süreleri bakımından hangi yön ve biçimde korunmaları öngörülür?
• işgörenler hafta tatili, genel tatil günleri ile yıllık izin dönemlerinde çalıştırılmaz. Ancak çalıştırılmış gibi kendilerine ücret ödenir. Bu bağlamda dinlenme hakkı, şahsa bağlı bir hak niteliği taşır.
SORULAR
1. Bir işyerinde sürdürülen faaliyet kesintisiz olarak günde en çok ne kadar olabilir?
a. 8 saat
b. 16 saat
c. 24 saat
d. iş görenlerin normal çalışma süresi kadar
e. Normal ve fazla süreli çalışmaların toplam süresi kadar
2. işçi statüsü altında çalışanların, normal çalışma süresinin haftalık azami uzunluğu nasıl belirlenmelidir?
a. Yasama organı tarafından
b. işçi ve işveren tarafından
c. işçi ve işveren sendikaları tarafından
d. Bireysel ya da toplu iş sözleşmesi ile
e. işveren tarafından
3. Çalışma sürelerinin uzunluğu, aşağıdakilerden hangisi üzerinde doğrudan bir etki oluşturmaz?
a. Üretilen mal ve hizmetlerin fiyatları
b. iş güvencesi
c. işgücü sağlığı
d. işsizlik oranları
e. Dinlenme süreleri
4. Aşağıdakilerden hangisi, sosyal politikalarca günümüzde uygun (optimal) iş süresi uzunluğu olarak kabul edilir?
a. Günde 7, haftada 36 saat
b. Günde 7, haftada 42 saat
c. Günde 7.5, haftada 42 saat
d. Günde 8, haftada 40 saat
e. Günde 8, haftada 45 saat
5. Aşağıdakilerden hangisi esnek çalışma biçimlerinden biri değildir?
a. Evde çalışma
b. iş paylaşımlı çalışma
c. Vardiyalı çalışma
d. Çağrı üzerine çalışma
e. Part-time(kısmi) çalışma
6. Bir işyerinde art arda ya da ayrı zamanlarda, iş sürelerinin başlama ve bitiş zamanları birbirinden farklı iş gören gruplarına ne ad verilir?
a. Posta
b. Tim
c. Takım
d. Ekip
e. Grup
7. Çalışma sürelerinde yeknesaklık denilince neyi anlamak gerekir?
a. Günlük iş sürelerinin, birbirine eşit uzunlukta olmasını
b. Günlük iş sürelerinin normal (optimal) uzunlukta olmasını
c. Esnek çalışma süresi uygulamalarını
d. işgörenler arasında, çalışma süresinin uzunluğun yönünden hiç bir ayrımın gözetilmemesini
e. Normal çalışma süresinden daha uzun çalışma süresinin öngörülmemesini
8. Aşağıdakilerden hangisi, normal çalışma süresinden daha uzun süreli çalışmalar yapılabilmesinin koşullarından birisi olamaz?
a. Olağan dışı bir nedenin varolması
b. Devam süresinin iş sözleşmesinde gösterilmiş olması
c. Normal çalışma süresi için öngörülenden daha yüksek bir ücret karşılığında yapılması
d. Gençlerin, kadınların ya da sakatların uygulamalar dışında tutulması
e. Devam süresine bir sınır getirilmesi
9. Aşağıdakilerden hangisi, iş sürelerinin gereğinden kısa tutulması durumunda oluşabilecek sakıncalardan birisidir?
a. işsizlik oranlarının yükselmesi
b. işgücü sağlığı ve güvenliği alanında olumsuzlukların yaşanılması
c. Meslek risklerinin çoğalması
d. Ücret gelirinin azalması
e. Üretilen mal ve hizmet kalitesinin bozulması
10.Aşağıdakilerden hangisi, gereğinden uzun tutulan iş sürelerinin beraberinde getireceği sakıncalardan birisi değildir?
a. iş kazaları ve meslek hastalığı riskinin çoğalması
b. Sosyal yaşama katkı ve katılımı sınırlandırması
c. işletme giderlerinin artması
d. işsizlik oranlarının yükselmesi
e. Üretim düzeyinin azalması
CEVAPLAR
1 2 3 4 5
C A B D C
6 7 8 9 10
A A B E E

