Ekonomik savaşların tarihi
İran ilk kez Kasım 1979'da Amerikan büyükelçiliği çalışanları Tahran'da rehin alındığında ABD yaptırımlarıyla karşılaştı. Bu durumda, uluslararası hukuk, bu tür saldırıları her zaman bir savaşı kışkırtabilecek saldırgan eylemler olarak görür. Tahran, mahkumların serbest bırakılması için sert talepleri reddetti. O andan itibaren ülke için yaptırımlar dönemi başladı. ABD'nin baskı için yeterli kaldıracı vardı: 12 milyar dolarlık İran, Amerikan bankalarında derhal donduruldu, yüzlerce vatandaş sınır dışı edildi, tüm ticaret kanalları kapatıldı. 1980'de Washington diplomatik ilişkilerini ilk kez kestiğinde ve daha sonra Carter yönetimi, İran şehirlerine ve petrol sahalarına hava saldırıları düzenleyen, deniz ablukası düzenleyen madencilik limanları için ayrıntılı planlar geliştirdiğinde, neredeyse gerçek bir askeri çatışmaya ulaştı. SSCB, Amerika Birleşik Devletleri'nin agresif planlarına zamanında müdahale etti, Pentagon kendi diplomatlarını kurtarmak için güçlü girişimlerde bulunsa da, tam ölçekli bir savaştan kaçınıldı. Kurtuluş için düzenlenen özel operasyon ezici bir başarısızlığa uğradı ve 12 Nisan'daki Amerikan saldırı günü İranlılar için ulusal bayram oldu. Sonuç olarak, 444 gün hapis cezasının ardından Tahran, ABD'nin cumhuriyetin içişlerine karışmamasının güvencesi altında tutukluları serbest bırakmak zorunda kaldı.
Bununla birlikte, Amerikan kinciliği sınır tanımıyor gibi görünüyor. Amerika Birleşik Devletleri tarafından İslam Cumhuriyeti'ne uygulanan ekonomik yaptırım rejimi, temeli 1996 tarihli D'Amato Yasası, Kapsamlı İran Yaptırımları, Hesap Verebilirlik ve Elden Çıkarma Yasası (CISADA) 2010 olan, üç aşamalı bir yapıya sahip gelişmiş bir yasal çerçeveye dayanmaktadır. O zamandan beri, Amerika Birleşik Devletleri her yıl cumhuriyete kısıtlamalar getirdi ve bunlardan en önemlileri arasında Amerikan finans kurumlarının İran hükümet kuruluşlarının veya bireylerinin hesaplarına hizmet vermesi, kredi mektubu verme, kredi verme, mevduat yapma yasağı da dahil olmak üzere Amerikan ve İran tarafları arasındaki ekonomik faaliyet yasakları bulunuyor. İran bankalarına ve İran sermayesinin katılımıyla veya İran finans kuruluşlarının yardımıyla işlem operasyonları yürütmek. "
Paraya ek olarak, Amerikalı kongre üyeleri Avrupalılarla birlikte İranlıların ithalatını kısıtladılar. silah1980-1989 İran-Irak savaşı sırasında zaten Tahran'da hissettiklerini. Cumhuriyetin kendi silahları yoktu, bir şekilde tamir edilmesi ve bir şeyle donatılması gereken Amerika Birleşik Devletleri mirasını kullanmak gerekiyordu. Amerikalılarla (yaptırımların başlatıcıları) tanksavar füzeleri ve uçakla yedek parça temini konusunda gizli görüşmeler düzenlemek zorunda kaldım. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki iş adamları ve memurlar, İran'a özel gizli silah satışlarından fazladan para kazanmaktan hiç çekinmediler ve İran'ın ikinci uzlaşmaz düşmanı İsrail'i arabuluculuk yapması için çekti. Şimdi bu tarih "Irangate" olarak bilinir. Çok fazla gürültü yaptı ve bir yandan İran'ın diplomatik esnekliğini, diğer yandan da o zamanın kapitalist Batı'sının ikiyüzlülüğünü ve resmiyetini gösterdi. Ancak o zamandan beri Batı ile durum değiştiyse önemli değil.
İran için sonraki yıllar, ekonomik yaptırımların sonuçlarıyla bir unutulma ve mücadele içinde geçti. Ve sadece 2006'da, amaçlı çalışmalar, ülkenin teknolojik geri kalmışlığının, öncelikle silahlarla ilgili olarak üstesinden gelmeye başladı. İran 14 yıl önce askeri-endüstriyel kompleksine ve ilgili endüstrilerine gaz türbinlerinin tasarımı ve üretimi gibi alanlarda modern gelişmeler sağlamak için yurtdışında ikili kullanım teknolojileri, ekipman ve malzemeleri aktif olarak satın almaya başladı, uçak ve roket motorları, sıvı ve katı roket yakıtı, kompozit malzemeler, ayrıca metalurji, metal işleme ve diğerleri. Washington bu çalışmanın gayet farkındaydı ve 2010 yılında Barack Obama, ülkeyi Rusya ve Çin'den izole etmeyi amaçlayan 2194 sayılı yasayı onayladı. Ayrıca Avrupalılar da baskıya katıldı. İran ekonomisinin ana bütçe oluşturan sektörleri yaptırımlardan etkilendi: petrol ve gaz, petrol arıtma ve petrokimya, finans ve bankacılık. İran petrol, altın ve değerli metaller, petrokimya ürünlerinin satışından gelir kaybetti. İran, 2012'den bu yana toplamda 160 milyar dolardan fazla petrol geliri kaybetti.İran petrolünün deniz yoluyla sigortalanması yasağı, İran'ın ihracat gelirlerini% 40'tan fazla azalttı. 2012–2014'te GSYİH düşüşü yaklaşık% 9 olarak gerçekleşti, enflasyon% 27'ye ulaştı (2013), İran riyali dolar karşısındaki döviz kuru yarıdan fazla düştü. Bu tür eşi görülmemiş baskının Tahran üzerinde çok ciddi bir etkisi olduğu unutulmamalıdır, 2013'ten beri İranlılar atomik programı barışçıl bir yola aktarmaya başlamak zorunda kaldı. En azından AB'yi ve ABD'yi buna ikna etmeye çalışıyorlar. İran şimdi, finansal varlıkların kademeli olarak çözülmesinin altı yıl önce başladığı "Ortak Eylem Planı" kapsamındadır. İlk dilim Şubat 2014'te geçti ve 500 milyon doları aştı.
Amerika'ya karşı
2016'da İran, önümüzdeki 5 yıl içinde ve 2025'e kadar% 8 seviyesinde ekonomik büyüme sağlamak için teknolojik bir sıçrama yapmayı planladığını açıkladı. Bu yatırım ve yabancı yüksek teknoloji gerektirir. Yaptırım rejiminin kaldırılması, İran'ın yaklaşık 107 milyar dolarlık donmuş yabancı varlık alma umudunu sağladı ve en son dünya teknolojilerine erişim sağladı. Tahran, 2045 yılına kadar dünyanın en büyük on ekonomisinden biri olmayı planlıyor. Ocak 2017'de, İran parlamentosu, çok çeşitli endüstrileri modernize etmeyi ve kendi kendine yeten ve dış baskılara dayanabilecek bir "direnç ekonomisi" yaratmayı amaçlayan beş yıllık bir ekonomik kalkınma planı daha kabul etti. Petrol ve gaz sektöründe gerekli yatırımların 180 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor ve belirlenen iddialı kalkınma hedeflerini gerçekleştirmek için İran'ın yılda yaklaşık 50 milyar dolarlık yabancı yatırıma ihtiyacı var. Aynı zamanda İranlılar, katılımcı ülkelerin herhangi birinin yaptırımlarının otomatik olarak uzatılmasının mümkün olduğuna göre, 2015'ten bu yana 2231 sayılı BM Güvenlik Konseyi Kararının varlığını hatırlıyor. Tahran yalnızca askeri nükleer programına devam etmelidir ...
ABD başlangıçta İran'a yönelik yaptırımları hafifletme konusunda şüpheliydi. Pek çok yönden, neden yasal olarak gerekçelendirilmiş yaptırımlardandı: kısıtlamaları kaldırmak için Amerika Birleşik Devletleri yasalarını değiştirmek gerekliydi ve bu kolay değil. Tahran bunun farkındaydı ve bu konuda herhangi bir özel yanılsama barındırmıyordu. Sonuç olarak, 29 Ocak 2017'de İran bir balistik füze fırlattı. Birkaç gün sonra Donald Trump, her zamanki gibi Twitter üzerinden Tahran'ı cumhurbaşkanlığındaki selefinin aksine İran'ı "ateşle oynamaya" karşı "nazik" olmayacağı konusunda uyardı. Daha sonra Amerika Birleşik Devletleri, Tahran'ın yürüttüğü testlerle bağlantılı olarak İslam Cumhuriyeti'ne yönelik yaptırımların genişletildiğini resmi olarak duyurdu. Amerikalıların 2018'de İran'la anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin nedeni buydu. Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya anlaşmada kaldı. Ve tam da bu anlaşmanın hükümleriyle 18 Ekim 2020'de İran'dan silah alım satımına ilişkin kısıtlamalar kaldırıldı. Ama tam olarak değil: Tahran, balistik ve seyir füzelerinin üretimi için teknolojileri ithal edemiyor. Birkaç ay boyunca, Amerika Birleşik Devletleri 2231 sayılı BM Güvenlik Konseyi Kararını uygulamaya ve İran'a yönelik yaptırımları genişletmeye boşuna çalıştı. Tahran yetkilileri, denizaşırı rakipleriyle dalga geçiyormuş gibi, ithal silahlara ihtiyaç duymadıklarını ve kendi silahlarını aktif olarak ihraç etmeye hazır olduklarını beyan ediyorlar. Diyelim ki yaptırımlar çağı İslam Cumhuriyeti endüstrisini öyle yumuşattı ki, kendi savunma ürünlerinin% 90'ını üretiyor.
Bu hikayede Amerika Birleşik Devletleri bireysel hareket etmeye karar verdi. BM Güvenlik Konseyi'ndeki meslektaşları (bazıları ABD yaptırımları altında) ikna etmek mümkün olmadığından, Washington, İran ile askeri işbirliğine karar veren ülkelere baskı uygulayacak. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo bu konuda şunları söyledi:
"Amerika Birleşik Devletleri, konvansiyonel silahların İran'a ve İran'dan tedarikini, satışını veya transferini maddi olarak kolaylaştıracak herhangi bir kişi veya kuruluşun yanı sıra teknik eğitim, mali destek, hizmetler ve diğer yardımları sağlayanlara yaptırımlar uygulamak için yetkilerini kullanmaya hazır. silahlarla ilgili ”.
ABD tehditlerinin güç dengesini gerçekten ne ölçüde etkileyebileceğini her zaman olduğu gibi zaman gösterecek. İran'dan ekipman satış pazarı başlangıçta üçüncü dünya ülkelerine odaklanacak, sunulan ürün yelpazesinin özgüllüğü budur. Bu nedenle, alıcıların çoğu herhangi bir ABD yaptırımına dikkat etmekle ilgilenmeyecek. Washington bu tür açıklamalarla bir kez daha kendi itibarını sarsabilir. Öngörülemez şekilde değişen bir dünyada bir ülkenin, hatta böyle bir süper gücün bile durumu kontrol etmesi giderek zorlaşıyor.