Kürt Milliyetçiliği İle Türk Milliyetçiliği Arasındaki Farklar
Milliyetçilik iyi mi, kötü mü? Bu soruya verilecek cevabın anlamını ve hakikatini belirleyen şeyin cevabın ''iyi'' veya ''kötü'' olmasından ziyade cevap veren kesimler olduğu kanaatindeyim. Zira bu soruya ''iyi'' cevabını verenler de ''kötü'' cevabını verenler de belirlenmiş, kalıplaşmış bir zihin dünyasıyla cevap verenlerdir. Çünkü ''iyi'' diyen kesim sırf müdafaasını yaptığı çin ''iyi'' derken (hakikatte niçin müdafaasını yaptıklarını bilmeden salt savunma hattı üzerinden diğer ideolojilere karşıtlık olsun diye yaparlar), ''kötü'' diyen kesim de sırf anti-milliyetçiliğin müdafaasını yapan bir ideolojiye bağlı olduğundan dolayı ''kötü'' diyor. Gerçekte her iki kesim de sırf bağlı oldukları ideolojileri (niçin bağlı oldukları bilincinde olmadıkları halde) savunma adına ''iyi'' veya ''kötü'' diyor. Muhakkak kendi ideolojileri (milliyetçilik ideolojisi ve anti-milliyetçi ideolojiler) hakkında belli bir bilgi ve bilinç düzeyleri vardır ama direk ''iyi'' veya ''kötü'' cevabının verilmesinde belirleyici olan onların bu bilgi ve bilinçleri değil, ideolojilerine gözü kapalı bir şekilde bağlı olmalarıdır. Yani ''ideolojik körlük'' yaşamalarıdır. İşte bu yüzden nerde, nasıl ve hangi milliyetçiliği veya nerde, nasıl ve hangi anti-milliyetçiliği yapacaklarının farkında ve bilincinde değiller. Peki bu iki kesime ''alternatif'' bir kesim yok mu? Elbette var. Söz konusu bu kesim nerde, nasıl ve hangi milliyetçiliği veya anti-milliyetçiliği yapacağını bilen kesimdir. Bu kesim nerde, nasıl ve hangi milliyetçiliği yapacağının farkında ve bilincinde olduğu için her şeyden önce kendi ''öz-savunmasını'' da (kastım entelektüel ve aydın öz-savunmadır) rahatça yapabilir. İşte bu kesim hem milliyetçidir hem de anti-milliyetçidir. Müsaadeniz ile bunu Kürtlerin yaptıkları ve yapmaları gereken ''milliyetçilik ve anti-milliyetçilik'' (bilerek ''ve'' bağlacını kullandım zira kastım her ikisini de yapanlardır; yoksa her birini ayrı ayrı savunanları kastetseydim''veya'' bağlacını kullanırdım) anlayışı ile Türklerin bugün (Türklerin yanına Arap ve Farsları da dahil edebiliriz) sahip oldukları milliyetçilik anlayışının karşılaştırması üzerinden açıklayalım.
- Türkler milliyetçilik yapıyorlar, Kürtlerin bir kısmı da milliyetçilik yapıyor. Ama Türkler sömürgeci bir zihniyetle milliyetçilik yapıyor, Kürtler ise anti-kolonyalist milliyetçilik anlayışıyla milliyetçilik yapıyor.
- Türkler kendi ulusal değerleri dışındaki -başta Kürt ulusu olmak üzere- ulusların ulusal değer ve haklarını unutma ve unutturmaya (inkar ve yok etme) dayalı bir milliyetçiliği savunurken, Kürtler kendi ulusal değer ve haklarını hatırlama ve hatırlatmaya (varlığını gösterme ve yaşatma) dayalı bir milliyetçiliği savunuyor (Ernest Renan'in ayırımı bu. Bediüzzaman Saidi Kürdi'nin menfi ve müspet milliyetçilik ayırımına benzer bir ayırım).
- Türklerin de Kürtlerin de milliyetçilik anlayışları ithaldir. Ancak Türkler kendi milliyetçilik anlayışı ve düşüncesini sömürgeci faşist uluslardan ithal etmişken, Kürtler kendi anti-kolonyalist milliyetçilik anlayış ve düşüncesini yıllarca sömürgeci uluslara karşı özgürlük ve bağımsızlık mücadelesi vermiş sömürge uluslardan ithal etmiştir (Kürt milliyetçiliğinde elbette yapılan baskı ve zulümlere karşı verilen tepkilerin de payı var).
- Türk milliyetçilik mülahazası Türkleri diğer uluslardan üstün görme anlayışına dayalı iken, Kürt milliyetçiliği Kürtleri düğer uluslardan üstün gören bir anlayışa değil, diğer uluslardan önce gören anlayışa dayalıdır. Yani Türk milliyetçiliğinde ''üstünlük'' esas iken Kürt milliyetçiliğinde öncelik esastır. Üstünlük kibirli bir şekilde ''ötekileri' hakir görmek, inkar ve yok etmekten gelirken, ''öncelik'' ise fıtrattan kaynaklanır. Zira insanın önce kendi yanan evinin ateşini söndürmesi kadar doğal ve fıtri bir şey olamaz.
- Türk milliyetçiliğine sahte, uydurulmuş ve kurumsallaşmış resmi Dil ve Tarih tezleri ile ismi bile sonradan kendileri tarafından uydurulmuş bir teritoryal anlayış kaynaklı ederken, Kürt milliyetçiliği ise gerçek ve köklü Kürt tarihine ve bin yıllık Kürdistan ülkesi ve Kürt dilinin hakikatine dayanır (Martin Van Bruinessen ''17. Yüzyılda Kürtler ve Dilleri: Kürt Lehçleri Üzerine Evliya Çelebi'nin Notları'' adlı makalesinde Evliya Çelebi'nin Türkçe'den söz etmediğini ve Çelebi'nin Türkçe'yi klasik bir dil saymadığını yazıyor).
- Türk milliyetçiliği bir amaçtır . Bu amaç için de siyaset, ordu, din, ekonomik vb. kurum ve sosyal olgular birer araç olarak kullanılmaktdır. Kürt milliyetçiliği ise Kürtler tarafından idari-politik meşrulaştırma aracı olarak görülmekte ve kullanılmaktadır. Çünkü Kürtlerin ulus olarak tanınması ve bağımsızlığını elde edebilmesi ancak milliyetçilik aracıyla mümkün olur.
- Türkler (Araplar ve Farslar da dahil) devlet ve idari-politik bir statüye sahip olarak milliyetçilik yaparken Kürtler devlet ve idari-politik bir statüye sahip olmak (self-determinasyon) için milliyetçilik yapıyor ve yapmalı (Anthony Smith ve Craig Calhoun'un ifadelerinde yer aldığı gibi).
- İsmail Beşikçi hocanın dile getirdiği gibi Türk milliyetçiliği saldırgan özellikte iken Kürt milliyetçiliği bu saldırganlığa karşı savunmacı bir özelliğe sahiptir (http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2014/04/140409_ismail_besikci_roportaj).
Yukarıda saydığımız maddeler üzerinden Türkler tarafından yapılan milliyetçiliğin gayr-i meşru, gayr-i insani ve gayr-i vicdani bir temele dayandığı ve söz konusu milliyetçiliğin tamamen amaç olduğu bir gerçek iken, Kürtlerin milliyetçilik anlayışının tamamen müspet temelli olduğu, Kürtler uluslararası alanda idari-politik bir statüye (özelde bir devlete) sahip olmadıkları için Türk (Arap ve Fars) tarzı bir milliyetçilik fikrine sahip olmadıkları ve olamayacakları da bir gerçektir. O yüzden Türk milliyetçilik anlayışı ve bilinci üzerinden Kürt milliyetçiliğini ve milliyetçilerini suçlamak kadar saçma bir şey olamaz. Kürt milliyetçilerinin milliyetçilik anlayışı asla başka bir ulusun inkarı, yok etmesi ve tanınmaması üzerine inşa edilmiş bir anlayış değildir. Kanımca Kürt milliyetçilerini eleştirip suçlarken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta Kürtlerin nasıl, nerde ve hangi milliyetçiliği savunduklarıdır. Bu analiz ve ayırım yapılabilindği ölçüde Kürt milliyetçileri ve milliyetçiliği anlaşılır ancak.
Mistefa Dewlemend