İçindekiler
Aşil Tendon Kopması
Aşil tendonu kopması, baldır kaslarınızı topuk kemiğinize bağlayan tendonun yırtılmasıdır. Aşil tendonu yırtılması, genellikle spor yaparken veya egzersiz yaparken meydana gelen yaygın bir yaralanmadır. Aşil tendonunuzu koparırsanız, yürümeyi, koşmayı, merdiven çıkmayı veya parmak uçlarında durmak zor hale gelir.
Aşil tendonu nedir?
Tendonlar, kasları vücudunuzun diğer bölümlerine, genellikle kemiklere bağlayan güçlü ve esnek dokulardır. Aşil tendonunuz vücudunuzdaki en güçlü tendondur. Topuğunuzu kaldırmanıza, yürümenize, koşmanıza ve zıplamanıza yardımcı olur.
Aşil tendonunuzu her yaşta yırtabilseniz de, en sık 30 ile 50 yaşları arasındaki ve ara sıra spor yapan kişilerde görülür. Ayrıca erkeklerde kadınlardan daha sık görülür.
Aşil tendonu kopmasının nedenleri
Aşil tendonu kopması, büyük olasılıkla ayağınızı kuvvetli bir şekilde itmeniz gereken bir spor yaparken meydana gelir. Örnekler arasında futbol, koşu, basketbol, dalış ve tenis sayılabilir.
Ayrıca ayağınızın aniden yukarıyı işaret eden bir pozisyona zorlandığı bir düşmeden kaynaklanan bir yaralanmadan da kaynaklanabilir. Daha az yaygın olarak, tendon üzerinde derin bir kesik gibi doğrudan travmadan kaynaklanabilir. Aşil tendonunuzu yırtma riskini artırabilecek bazı şeyler var. Bunlar şunları içerir;
- Yaşlanmak
- Tendinopatiye sahip olmak (genellikle aşırı kullanımdan dolayı tendonunuzda hasar)
- Düzgün ısınmamak
- Alıştığınızdan daha fazla egzersiz yapmak veya yaptığınız miktarı çok hızlı artırmak
- Steroid ve bazı antibiyotikler almak
- Gut, romatoid artrit ve diyabet dahil olmak üzere belirli sağlık koşulları
Aşil tendon rüptürü belirtileri
Tendonunuzu koparırsanız, bacağınızın arkasında ani, keskin ve şiddetli bir ağrı olması muhtemeldir. Bacağınızın arkasından tekmelenmiş veya vurulmuş gibi hissedebilirsiniz. Ayrıca, gerçekleştiğinde bir tıkırtı veya patlama sesi duyabilirsiniz. Genellikle, ağrı daha sonra donuk bir ağrıya dönüşür. Ayrıca şunlara sahip olabilirsiniz;
- Baldırınızda biraz şişlik
- Yürüme zorluğu ve tüm ağırlığınızı etkilenen bacağa verememe veya parmak uçlarında duramama
- Alt bacağınızda biraz morarma
Bu belirtilere sahipseniz acilen bir doktora görünün. Aşil tendonu tedavisine mümkün olan en kısa sürede başlamak en iyisidir.
Aşil tendonu kopması teşhisi nasıl yapılır?
Doktorunuz size belirtilerinizi ve yaralanmanın nasıl olduğunu düşündüğünüzü soracaktır. Nerede zorluk yaşadığınızı görmek için yürümenizi ve ayağınızı veya bacağınızı hareket ettirmenizi isteyebilirler. Herhangi bir şişlik ve morarma olup olmadığını kontrol etmek için bacağınızı, topuğunuzu ve ayak bileğinizi muayene edecekler. Ayrıca ayağınızın hareketini kontrol etmek için uzanmanızı ve baldır kasınızı sıkmanızı isteyebilirler.
Genellikle, kendi başına bir muayene, aşil tendonunuzun yırtılıp yırtılmadığını doktorunuza söyleyecektir. Ancak tanınızla ilgili herhangi bir belirsizlik varsa, doktorunuz sizden MR veya ultrason taraması yaptırmanızı önerebilir.
Doktorunuz aşil tendonunuzun kopmuş olabileceğinizi düşünürse, daha fazla değerlendirme için sizi bir ortopedi cerrahına yönlendirecektir. Bu, kaslarınızı, kemiklerinizi ve eklemlerinizi etkileyen durumlarda uzmanlaşmış bir doktordur ve tam teşhisi koyacak olan kişidir.
Aşil tendonu kopması tedavisi
Aşil tendonu kopması cerrahi veya konservatif (ameliyat dışı) önlemlerle tedavi edilebilir. Doktorunuz yaralanmanızı değerlendirecek ve ameliyatın sizin için bir seçenek olup olmayacağını tartışacaktır. Doktorunuzun önereceği tedavi, yaşınız, genel sağlığınız ve ne kadar aktif olduğunuz gibi çeşitli faktörlere bağlı olacaktır.
Tedaviyi beklerken daha fazla yaralanmayı önlemek için genellikle bacağınız üzerine bir atel veya bir alçı takmanız gerekir. Bu süre zarfında etkilenen bacağa ağırlık vermemeniz istenebilir. Bacağınız hareketsizken derin ven trombozu (DVT) geliştirme riskinizi azaltmak için de bazı ilaçlar önerilebilir.
Ameliyatsız tedavi seçeneği: Daha yaşlıysanız, başka sağlık sorunlarınız varsa veya özellikle aktif değilseniz, doktorunuzun konservatif (ameliyat dışı) tedavi önerme olasılığı daha yüksek olabilir. Bu genellikle tendon iyileşirken alt bacağınızı desteklemek için alçı veya ateli takmayı içerir. Tendonunuz iyileşirken reçetesiz satılan ağrı kesiciler almanız gerekebilir.
Ameliyatla karşılaştırıldığında, cerrahi olmayan tedavinin daha az komplikasyon şansı vardır. Ancak gelecekte başka bir aşil tendonu kopması yaşama olasılığı daha yüksektir.
Alçı kullanımı: Alçı uygulaması genellikle dizinizden aşağıya doğru yapılır ve ayağınız tamamen bükülmüş bir pozisyondayken aşağı doğru uygulanır. Ayağınızı kademeli olarak daha nötr bir konuma getirmek için değiştirilebilse de, birkaç hafta boyunca alçı takmanız gerekebilir. Bu süreçte bacağınıza ağırlık veremeyeceksiniz ve hareket etmek için koltuk değneklerine ihtiyacınız olacak.
Ayak korsesi: ayak korsesi, ayarlama yapmak için kayışları olan sert bir korse türüdür. Genellikle dizinizden aşağı doğru oturur. Korse takıldıktan sonra, ayağınızı yukarı kaldırmak için birkaç hafta içinde birkaç kez ayarlanır. Korseyi takarken yürüyebilir ve bacağınıza ağırlık verebilirsiniz, ayrıca ayak bileği ekleminizi hareket ettirmek için kaldırabilirsiniz.
Ameliyat: Aşağıdaki durumlarda doktorunuzun ameliyat önerme olasılığı daha yüksek olabilir;
- Genç ve aktifsin
- Rekabetçi bir sporcusun
- Yırtılmayı tedavi etmekte gecikme yaşadınız
- Aşil tendonu birkaç defa koptu
Aşil tendonunun cerrahi onarımı için birkaç farklı teknik vardır. Hepsi tendonunuzun yırtık uçlarını bir araya getirmeyi içerir. Tendonu düzeltmek için ayak bileğinizi kesmeyi içeren açık ameliyat olabilirsiniz veya cerrahınızın tendona küçük deliklerden ulaşacağı minimal invaziv cerrahi yapabilirsiniz.
Ameliyatsız tedavi yerine ameliyat olmak, tendonunuzun tekrar yırtılma olasılığının daha düşük olduğu anlamına gelir. Ancak ameliyatla, yaranın enfeksiyonu ve skar dokusunun gelişimi dahil olmak üzere daha büyük bir komplikasyon şansı vardır. Minimal invaziv cerrahi ile bu riskler daha düşük olabilir. Cerrahınız farklı seçenekleri açıklayacaktır, böylece sizin için en iyisine karar verebilirsiniz.
Ameliyattan sonra, tendonun iyileşmesine yardımcı olmak için bacağınıza alçı veya ayarlanabilir bir destek takmanız gerekecektir.
Fizik tedavi: Aşil tendonunuz için ameliyat olmuş olsanız da olmasanız da, ilk tedavinizden sonra bir süre rehabilitasyona ihtiyacınız olacak. Ayak bileği ve alt bacağınızdaki hareket açıklığını ve kuvvetini artıracak egzersizler konusunda size rehberlik edecek bir fizyoterapiste görünmelisiniz. Nazik egzersizlerle başlayacak ve bunları zamanla geliştireceksiniz. Baldır kaslarınızı güçlendirmek veya germek için özel olarak tasarlanmış bazı egzersizleriniz olabilir. Fizyoterapistiniz ayrıca bisiklet, koşu veya yüzme gibi düşük etkili egzersizleri deneyebileceğiniz konusunda tavsiyelerde bulunabilir.
Aşil tendonu kopması sonrası iyileşme
Ameliyat olsanız da olmasanız da, sşil tendonu kopmasından sonra iyileşmenin ne kadar sürdüğü bellidir. Hangi tedaviyi alırsanız alın, düşük etkili sporlar da dahil olmak üzere normal aktivitelere dört ile altı ay içinde dönmeyi bekleyebilirsiniz. Ancak futbol, squash veya tenis gibi yüksek etkili sporlara geri dönmek daha uzun sürebilir.
Çoğu insan, yaralanmadan önce yaptıkları aktivite türüne geri dönebilir. Ancak profesyonel düzeyde spor yapıyorsanız, yapabileceğiniz şeylerde bazı sınırlamalar olabilir. Önceki performans düzeyinize geri dönmeniz bir yıl veya daha fazla sürebilir. Fizyoterapistiniz veya doktorunuz size daha fazla tavsiyede bulunacaktır.
Tendonun iyileşmesine izin vermek için işten izin almanız gerekebilir. Ne kadar izin almanız gerektiği, birçok şeye bağlı olarak değişecektir. Bunlar, sahip olduğunuz tedavi türünü, daha önce ne kadar hareketli olduğunuzu, hangi işi yaptığınızı ve iş yerinizdeki kısıtlamaları içerir.
Aşil tendonu kopmasının önlenmesi
Aşil tendonu kopmasını önlemek için her zaman yapabileceğiniz pek bir şey yoktur. Ancak egzersiz yapmadan önce iyice gerildiğinizden ve ısındığınızdan emin olarak riski azaltabilirsiniz. Egzersizinizin miktarını veya yoğunluğunu kademeli olarak artırmak da önemlidir.