Bademcik ve lenf bezleri ilk savunma hattı sayılırlar. Ağız ve burundan giriş yapan bakteri ve virüslere karşı koyarlar ama bunu yaparken bazen de enfekte olurlar. Zaman zaman solunum yolu obstrüksiyonu veya tekrarlanan bakteriyel enfeksiyonlara da yol açabilirler. Kulak, burun ve boğaz (KBB) uzmanı sizin için en uygun tedavi seçeneklerini önerecektir.
Sponsorlu Bağlantılar
Bademcikler ve lenf bezleri nedir?
Bademcik ve lenf bezleri boyun, kasık ve koltukaltında bulunan lenf düğümlerine benzer bir yapı gösterirler. Bademcikler boğazın arka tarafına düşen iki yuvarlak topak şeklindedir. Lenf bezleri ise burun ve ağız çatısı arkasında (yumuşak damak) yer alır ve özel araçlar olmaksızın ağız ya da burun yoluyla görünmez.
Bademcik ve lenf bezleri nelerden etkilenir?
Bademcik ve lenf bezlerini etkileyen ve en sık karşılaşılan iki önemli sorundan birisi tekrar eden burun ve boğaz enfeksyonları diğer ise burun tıkanıklığı, nefes alma, yutma ve uyku sorunlarına neden olan genişlemedir.
Bademcik etrafındaki abseler ve kronik tonsilit bademcik ve lenf bezlerini etkileyerek boğazda ağrı ve şişkinliğe neden olabilir. Nadir görülmekle beraber bademcik kanserleri de erken tanı ve agresif tedavi gerektirir.
Sponsorlu Bağlantılar
Doktora ne zaman görünmeliyim?
Sizde veya çocuğunuzda bademcik ve lenf bezlerinde yaygın enfeksiyon belirtileri ile karşılaşınca bir KBB doktoruna uğrayınız.
Doktorunuz kulak, burun ve boğaz sorunları hakkında şikayetlerinizi soracak ve baş ve boyun bölgenizi inceleyecektir. İlgili bölgeleri görmek için küçük bir ayna ya da esnek ışıklı bir alet kullanacaktır.
Bademcik ve lenf bezlerini kontrol etmek için başvurulan diğer yollar şunlardır:
- Tıbbi geçmiş
- Fiziksel Muayene
- Boğaz kültürleri / Strep testi (boğaz enfeksiyonları belirlemede yardımcı olur)
- Röntgen (lenf bezlerinin boyutunu ve şeklini belirlemede yardımcı olur)
- Kan testleri (“mononükleoz” gibi enfeksyonların teşhisinde yararlıdır)
Ayrıca uyku çalışması ya da “polysomnogram” da bademcik ve lenf bezlerinden dolayı uyku sorunu yaşanıp yaşanmadığını belirlemeye yardımcı olur.
Tonsilit ve belirtileri
“Tonsillit” bademcik enfeksiyonudur. Bir işareti bademciklerin şişmesidir. Diğer belirtileri ise şunlardır:
- Bademciklerin normalden daha kırmızı olması
- Bademcikler üzerinde beyaz ya da sarı kaplama
- Şişlik nedeniyle hafif ses değişikliği
- Bazen kulak ağrısının da eşlik ettiği boğaz ağrısı
- Rahatsız edici veya ağrılı yutma
- Boyunda şişmiş lenf düğümleri (lenf bezleri)
- Yüksek ateş
- Ağız kokusu
Büyümüş bademcik ve/veya lenf bezleri belirtileri
Eğer sizin veya çocuğunuzun lenf bezleri büyümüş ise nefes almada güçlük çekmeniz olasıdır. Eğer bademcikler ve lenf bezlerinin ikisi de büyümüş ise uykuda da solunum güçlüğü çekilir. Lenf bezleri ve bademcik büyümesinin diğer belirtileri ise şunlardır:
- Burun yerine çoğu zaman ağızdan soluma
- Konuşurken burnun tıkalı olduğunun anlaşılması
- Kronik burun akıntısı
- Gün boyunca hırıltılı nefes alışverişi
- Tekrarlayan kulak enfeksiyonları
- Geceleri horlama
- Uyku sırasında huzursuzluk ve uyku apnesi (gece birkaç saniyeliğine nefes alışverişinin durması)
Bademciklerin bakteriyel enfeksiyonları özellikle de “streptokokların” neden olduğu enfeksiyonlar için önerilen ilk tedavi seçeneği antibiyotik kullanımıdır. Bademcik ve lenf bezlerinin ameliyatla alınması (tonsillektomi ve adenoidektomi) tekrarlayan bademcik iltihaplanmaları ve büyümüş lenf bezlerinden dolayı solunum güçlüğü çekilmesi durumlarında uygulanır. Tıkanıklık ve solunum güçlüğü gibi sorunlar horlamaya ve uyku bozukluğuna yol açar. Bu durum da dolaylı olarak gün içerisinde daha uykulu olmaya ve diğer günlük işlerde performans düşüklüğüne neden olur.
Lenf bezine bağlı kronik enfeksiyonlar östaki borusunda da sorunlara neden olabilir. Östaki borusu, burnun arka bölümü ve kulak içini bağlar. Bu durum sıklıkla kulak enfeksiyonlarına neden olur ve orta kulakta sıvı birikimi ile de geçici işitme kayıplarına da yol açabilir. Yapılan bazı çalışmalar orta kulakta sıvı birikimi ile birlikte kronik kulak ağrılarına sahip çocuklarda lenf bezlerinin alınmasının faydalı olduğunu göstermektedir.
Yetişkinlerde, kanser olasılığı ya da tümör riskinden dolayı da bademcik ve lenf bezleri alınabilir. Bazı hastalarda, özellikle “enfeksiyöz mononükleoz” li hastalarında şiddetli büyümeler solunum yolunu tıkayabilir. Bu tür hastalar için steroid kullanımı (örneğin prednizon) bazen yararlı bir tedavi yöntemidir.
Ameliyata nasıl hazırlanmalı
Çocuklarda:
- Çocuğunuzla konuşarak duygularını anlamaya ve onu güçlü tutmaya çalışın.
- Uygulanacak işlemin onu daha sağlıklı yapacağını söyleyin.
- Ameliyat öncesi ve sonrası mümkün olduğunca çocuğunuzla fazla vakit geçirin.
- Ameliyat sonrası boğazında ağrı olabileceğini ama ilaç kullanımı ile bunun kolayca geçeceğini söyleyin.
- Ameliyat ile çocuğun önemli vücut organlarından birinin alınmayacağını ve ameliyattan sonra herhangi bir olumsuzluğu yaşanmayacağını söyleyerek onu rahatlatmaya çalışın.
- Mümkünse daha önce “tonsillektomi” veya “adenoidektomi” olmuş bir arkadaşıyla konuşmasını sağlayabilirsiniz.
Ameliyat ile ilgili sorularınız için KBB uzmanına danışabilirsiniz.
Yetişkin ve çocuklarda:
Herhangi bir ameliyattan en az iki hafta öncesinden hastaların aspirin veya benzeri kan sulandırıcı ilaçları bırakmaları gerekir. Çocuklarda Reye sendromu riskinden dolayı asla aspirin verilmemesi gerektiğini unutmayınız. Doktorunuz kan pıhtılaşmasını etkileyebilen diğer ilaçları da durdurmanızı isteyecektir.
Eğer hasta veya hastanın ailesinde anestezi veya kanın pıhtılaşması ile herhangi bir sorun varsa bunu cerraha söylemeniz gerekir. Hasta ilaçlar alıyorsa, orak hücreli anemi olan bir kanama bozukluğu olan, hamile ya da kan transfüzyonu ile ilgili endişeleri vardır, cerrah haberdar edilmelidir.
- Ameliyat öncesinde kan testleri yapılması gerekebilir. Bunun amacı hastanın genel sağlık durumu itibariyle ameliyata hazır olduğundan emin olmaktır.
- Ayrıca ameliyat öncesi tüketilmemesi gereken ve bırakılması gereken gıdalar ve sıvılar için de hastaya gerekli uyarılar yapılır. Anestezi sırasında mideden kaynaklı rahatsızlık nedeniyle kusma gibi sorunların yaşanmaması için dikkat edilmesi gerekir.
Ameliyat günü hasta ve hasta yakınları hastaneye vardıklarında ilgili personel hastanın tıbbi geçmişini gözden geçirecek ve ona göre cerrahi süreci başlatacakladır. Daha sonra hasta ameliyat odasına alınarak anestezi verilecektir. Damar yolundan sıvılar ameliyat sırasında ve sonrasında verilmeye devam edilir.
Ameliyattan sonra hastanın durumuna ve ameliyatın çeşidine göre hasta yoğun bakım veya servise alınır. Hastada komplikasyon gelişme ve iyileşme durumlarına göre yoğun bakımda veya serviste kalınması gereken süre de değişiklik gösterebilir.
Ameliyat sonrası
Cerrahi girişim sonrası ortaya çıkabilecek çeşitli postoperatif sorunlar vardır. Bunlar yutma sorunları, kusma, ateş, boğaz ağrısı ve kulak ağrısı şeklinde sıralanabilir. Bazen ameliyat sonrası ağız ya da burun kanaması gelişebilir. Eğer hastada buna benzer herhangi bir kanama gelişirse doktorunuz derhal haberdar edilmelidir. Ayrıca su kaybını önlemek için ameliyat sonrası bol sıvı tüketimi de önemlidir.
Kafanıza takılan tüm endişelerinizi doktorunuzla açık bir şekilde ve çekinmeden konuşunuz.
Sponsorlu Bağlantılar