Muhammed Pervez Bilgrami
Türk-Fransız ilişkileri, Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman ve Fransa Kralı I. Francis dönemine kadar uzanmaktadır. Osmanlı döneminde, iki ülke arasındaki ilişkiler kısa bir süre için dalgalandı ve 1798-1801'de Napolyon Mısır'ı işgal etti, ardından Osmanlı toprakları ve daha sonra 1918'de Fransız kuvvetleri Fransız-Türk savaşı sırasında Kilikya'yı ele geçirdiğinde. Aksi takdirde aralarındaki ilişkiler Osmanlı İmparatorluğu'nun sonuna kadar sıcak kaldı.
Fransa ile 1923'te Fransızca konuşan askeri komutan Mustafa Kamal Atatürk tarafından kurulan yeni Türkiye Cumhuriyeti arasındaki dostluk bozulmadan kaldı. İlişkiler 90'lı yılların başlarında gelişmeye devam etti. Geçen yüzyılın iyi işbirliği yeni gerçeklere dayanamadı ve 2001'den itibaren ikili ilişkiler, Fransız Parlamentosunun Ermeni “soykırımı” konusundaki tutumu, PKK militanlarına yönelik adli muameleye ilişkin anlaşmazlığı içeren bir dizi sorunla gerildi. Doğu Akdeniz anlaşmazlığı ve Suriye ve Libya anlaşmazlıkları. Türkiye ve Fransa artık ilişkilerini yeniden yoluna koymak için büyük bir diplomatik zorlukla karşı karşıya.
Türkiye'nin AB Üyeliğine Muhalefet
Fransa, Türkiye'nin AB üyeliğine ilişkin tartışmalara büyük katkı sağlamıştır. Fransa'nın Türkiye'nin katılımıyla ilgili tartışmaları özellikle Fransa Eski Cumhurbaşkanı ve Avrupa'nın Geleceğine İlişkin Sözleşme Başkanı Valery Giscard d'Estaing'in açıklamalarından sonra yoğunlaştı. 2002'de “Türkiye'nin bir Avrupa ülkesi olmadığını”, “başka bir kültürün, başka bir yaşam biçiminin” parçası olduğunu ve katılımının “Avrupa'nın sonu” olacağını söyledi.
2004'te, Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Fransa'da Türkiye'nin AB üyeliğini onaylamak için bir referandum düzenleme sözü vermişti ve bu, Fransa'nın Türkiye'ye yönelik politikalarının açıldığını gösteriyordu. Ancak, Türkiye'nin AB ile müzakereleri durduğu için hiçbir zaman yapılmadı. 2007'de Chirac'ın halefi, sağcı bir siyasetçi olan Nicolas Sarkozy, Türkiye'ye AB üyeliği yerine "ayrıcalıklı ortaklık" teklif etti. Bu arada 2017 yılında Türkiye'nin Avrupa Birliği içinde yeri olmadığını ifade etti.
Daha sonra, 1915'te Ermenilerin Osmanlı güçleri tarafından öldürülmesinin soykırım olduğunu inkar etmeyi yasadışı kılan bir yasanın çıkarılmasının ardından, Fransa ile Türkiye'nin ilişkileri, tam diplomatik bağlar yeniden kurulduktan sonra iki yıl boyunca bozuldu. Sarkozy'nin sosyalist-liberal halefi Francois Hollande, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılım hedefine ihtiyatla destek verdi. 2014 yılında Türkiye ziyareti, 22 yıl aradan sonra kurulan ilk Fransız Cumhurbaşkanı oldu. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron döneminde, Fransa'nın Türkiye'nin AB üyeliğine yönelik politikası, Sarkozy döneminde olduğu gibi tersine döndü. Türkiye için tam üyelik yerine “ortaklık” önerdi.
Devam eden çatışmalarda farklı duruş
2011 Arap Baharı olaylarından sonra Fransa, geleneksel olarak gerçekçi yaklaşımını bölgeye ve sorunlarına uyarlamak için mücadele etti. Özellikle, Sarkozy'nin başkanlığının son dönemindeki ve Hollande döneminin ilk dönemindeki ilk dönüşe rağmen, Fransa çoğunlukla Ortadoğu hükümetlerini “güvenceler” ile desteklemeye çalıştı: ortaklarına, kendi endişeleri olarak algıladıkları şeye yanıtlar sağladı. iç istikrarsızlık, bölgesel güç dengesindeki değişiklikler ve uluslararası belirsizlikler. Özellikle Fransız topraklarında şiddetli terör saldırıları zemininde güvenlik konusunda işbirliği, ilişkileri güçlendiren kilit bir bileşen olduğunu kanıtladı. Ancak bu dinamikler, Fransa'ya hedeflediği nüfuzu ve hatta istikrarı kazandırmada başarısız oldu.
Bu arada, iktidardaki AK Parti liderliğinde Türkiye, Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkeleriyle ilişkilerinde verimli bir yol çizdi. 2000'li yıllarda, Ankara Arap dünyasında sağlam ortaklıklar kurmaya odaklanırken, Türkiye'nin Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üye devletleriyle ilişkileri de önemli ölçüde iyileşti.
Ankara'nın Körfez dış politikası için belirleyici an, 2017 yılının Mayıs ve Haziran aylarında ortaya çıkan Katar krizi oldu. Türkiye'nin Körfez Ülkeleri'nin çatlaklarını aşmasına yardım etme çabalarına rağmen, tartışma Doha ve Ankara'yı Riyad ve Abu aleyhine çekti. Diğer tarafta Dabi ve Kahire. Orta Doğu'daki batı bloğunun gücünün azaldığı bir dönemde Türkiye, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki yeni güvenlik manzarasının bir direği olarak kendini kanıtladı.
Türkiye için Suriye ile ilişkiler, Şam'da demokratik geçiş ve kuzeydoğu Suriye'de PKK / YPG liderliğindeki terör koridorunun engellenmesi prizmasından görülüyor. Bu nedenle, bazı ABD askerleri Suriye'nin kuzeyinden çekildiğinde, Türkiye, PKK / YPG terör grubunu ortadan kaldırma ve kendi topraklarında 3,7 milyon Suriyeli mülteciden bazılarını ülkelerine geri göndermek için güvenli bir bölge oluşturma sözü vererek içeri girdi. Türkiye ve Rusya daha sonra sınır bölgesinin ortak kontrolünü ele geçirmeyi kabul etti. Ancak Amerikan askeri çekilmesi, Türkiye'nin YPG'nin elindeki bölgelere taşınmasının önünü açıyor ve böylece Fransız birliklerini bir kaya ile sert bir yer arasına yerleştiriyor.
Türkiye'nin BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti'ni (GNA) desteklemek için askerlerini konuşlandırdığı Libya'da, Fransa her iki tarafı da oynamakla suçlanıyor - Trablus'taki UMH hükümetini tanıyorken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin AB'ye geçişini de durdurdu. savaş ağası Halife Hafter'in saldırganlığını kınadı. Libya Başbakanı Fayez al-Sarraj, Hafter'in başkent Trablus'u ele geçirme saldırısından açıkça Fransa'yı sorumlu tuttu. Fransa, Rusya, Mısır ve Abu Dabi ile birlikte Hafter'in en önemli destekçilerinden biridir.
Hafter güçlerinin başkent Trablus çevresinde ciddi ateşkes ihlallerine rağmen, Fransız lider, Hafter'e tam siyasi ve askeri destek göstermek amacıyla 9 Mart'ta Paris'te savaş ağasını kabul etti. Fransız dışişleri bakanı Le Drian, 20 Nisan'da Le Monde ile yaptığı röportajda, Türkiye'nin Rus S-400 hava savunma sistemini satın alması ve Suriye ve Libya'daki askeri harekatlarına eleştirel yorumlarda bulundu. Türkiye, Ankara ile Paris arasındaki ilişkiyi daha da bozan Fransız eleştirisine öfkeyle yanıt verdi.
Fransa, Türkiye ve Kıbrıs Türklerinin kasıtlı olarak dışarıda bırakıldığı Doğu Med Gaz Forumu'na (EMGF) katılmaya da hazır. EMGF'den dışlanmayı öngören Türkiye, Kasım ayında Trablus'ta Fransa'yı çileden çıkaran UMH ile Denizcilik Anlaşması ve Askeri Anlaşma imzaladı.
Samimi tarihsel ilişkilere ve iyi ticaret istatistiklerine rağmen, çıkarların farklılaşması her iki ülkeyi farklı yönlere götürüyor. Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesi, Fransa'nın dış politikasında özel bir yere sahiptir. Bölge, 200 yılı aşkın bir süredir, güçlü siyasi bağlara, yakın ekonomik ilişkilere ve MENA bölgesinde büyük bir askeri varlığa sahip olan Fransa'nın küresel hedeflerini şekillendirmiştir.
Şimdi, yeni iddialı Türkiye, MENA bölgesi, Doğu Akdeniz, Karadeniz ve Balkanlar'daki uluslararası angajman kurallarını değiştiriyor. Fransa, son yıllarda Türkiye'den karşı karşıya olduğu zorluklarla son on yılda karşılaşmadı. Yumuşak güç ikna ve sert güç projeksiyonu ile birleşen Türkiye'nin proaktif dış politikası, Fransız liderleri şaşırttı. Fransa, diğer bazı NATO üyeleriyle birlikte, Türkiye'nin yükselen dünya düzenindeki rolünün yeni gerçeklerine uyum sağlamak zorunda kalacak, aksi takdirde Ankara ile Paris arasındaki sürtüşme yoğunlaşmaya devam edecek.
Yazar: Mohammed Pervez Bilgrami
(Yazar, Türkiye, İran, Pakistan, Mısır ve Körfez İşbirliği Konseyi’ne odaklanarak büyük Orta Doğu’daki jeopolitik ve güvenlik eğilimlerini takip eden bir siyasi analisttir. Çeşitli platformlar için yazmıştır ve çalışmaları da Fransızcaya çevrilmiştir. , İspanyolca, Arapça, Türkçe, Arnavutça, Tayca ve Bahasa Endonezya).