Bölge bölge Türkiye ve Ege Bölgesi Forumunda İzmir Bergamanın Tarihi Konusunu Okuyorsunuz..
-
30 Temmuz 2012 00:52
Harbi @ kız
Bayan Üye
İzmir Bergamanın Tarihi
İzmir Bergamanın Tarihi Hakkında Bilgi
Pergamon, Kuzey Egede Kaikos (Bakırçay) Irmağının doğu-batı yönünde uzandığı graben vadisinin kıyısında yer almaktadır. Kuzeyde Pindasos (Kozak), güneyde Asperdenon (Yund) Dağları ile çevrili olan kentin doğusunda Selinos, batısında ise Ketios çayı uzanmaktadır.
ANTİK DÖNEM
Antik metinlerde Pergamon ya da Pergamonos olarak geçen kentin adı, Anadoluda çok eski dönemlerden beri bilinen mahalli bir dilden gelip Kale veya Müstahkem Mevkii anlamına gelmektedir. Kale Dağının tepesindeki Antik Pergamon yerleşimi dışında Bakırçay Ovasına dağılmış olan pek çok höyük bulunmaktadır. Bu höyüklerde yapılan araştırmalar ışığında kentin iskan tarihinin Eski Tunç Çağına (M.Ö. 3000) kadar gittiği anlaşılmıştır.
Homeros; Teuthrania Bölgesinde yaşayan ve Ketiler adı verilen bazı boyların, Troia savaşlarına karışmış olduklarından söz etmektedir (İliada ve Odesseia). Bu konuda araştırma yapan bazı bilim adamları, bu halkın Mısır anıtlarında Kheta diye anılan Hititler olabileceğini söylemişlerdir. Ancak Pergamon bu dönemde Hititlerin batıdaki en uç yerleşimlerinden biri olsa bile, buralarda yaşayan halk, M.Ö. I. binin başlarında göçebe Thrako- Phryg kavimleriyle ve Yunanistandan Kuzeybatı Anadoluya gelen Aioller ile karışmış olmalıdırlar.
Pergamon Tepesindeki Akropolde ilk yerleşim izleri M.Ö.7.-6. Yy.a kadar gitmektedir. Pausanias; Bergamanın Andromaquenin oğlu kahraman Pergamus tarafından kurulduğunu söyler. Başka bir kaynakta ise Pergamonun efsanevi kurucusu olarak Heraklesin oğlu Telephos gösterilmektedir. Antik metinlerde Pergamon adı ilk defa Ksenophonun Onbinlerin Dönüşü adlı eserinde geçmektedir. Ksenophon M.Ö. 400-399 yıllarında Pergamona uğramış ve Persli hükümdarlara bağlı yerel yönetici olan Eretrialı Gongylosun evinde kalmıştır.
Büyük İskenderin M.Ö. 334 yılında Doğu seferine çıkmasıyla Perslerin Andaoludaki 200 yıllık saltanatı son bulmuştur. Bu tarihten sonra tüm Batı Anadoluda olduğu gibi Pergamon da Makedonya Krallığının hakimiyeti altına girmiştir. Ancak İskenderin 33 yaşında amansız ölümüyle İmparatorluğun toprakları, uzun süren mücadeleler sonucunda, ardılları arasında paylaşılmıştır. M.Ö. 301 yılında Pergamon yöresini ele geçiren Makedonyalı Komutan Lysimachos krallığını ilan etmiş ve 9000 talentlik savaş ganimetini Kalede tutması için Philetairos adlı subayı görevlendirmiştir. M.Ö. 282 yılında isyan çıkaran Philetairos yönetime el koymuş ve yaklaşık 150 sürecek olan Bergama Krallığının temelleri atılmıştır.
Bergama Kralları; Philetairos (M.Ö. 281-263)
I. Eumenes (M.Ö. 263-241)
I. Attalos (M.Ö. 241-197)
II. Eumenes (M.Ö. 197-159)
II. Attalos (M.Ö. 159-389)
III. Attalos (M.Ö. 138-133)
I. Attalosun haraç isteyen Galatlara karşı yaptığı savaşta başarı sağlaması, arkasından II. Eumenesin Antiochos IIIü yenerek Apameia Anlaşmasıyla (M.Ö.188) Toros Dağlarına kadar Küçük Asyayı elde etmesi, Marmara Denizi kıyısından Akdenize kadar uzanan Pergamon Krallığının siyasi açıdan en güçlü dönemini yaşamasını sağlamıştır. II. Eumnes, Atina Akropolünü örnek alarak Bergamayı, Hellenistik Dünyanın en güzel kentleri konumuna ulaştırmayı amaçlamıştır.
Pergamon krallarının kültür ve sanata verdikleri önem, mimarlık ve heykeltraşlık açısından önemli eserlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. III. Attalosun vasiyetnamesiyle Pergamon Krallığının Roma İmparatorluğuna bırakılmasının (M.Ö.133) ardından bu kent Romanın Asya Eyaletinin başkenti olmuştur ve ona Néocore, yani Mabetler Muhafızı ünvanı verilmiştir.
ROMA DÖNEMİ
Roma Cumhuriyet Dönemine son veren Actium Savaşı ( M.Ö. 31) ile Bergama da tüm Roma gibi dört yüz yıllık bir barış ve refah dönemine girmiştir. M.S. 3. yydan itibaren Roma İmparatorluğunun güç kaybetmeye başlaması Pergamonu da etkilemiştir. M.S.395 yılında Roma İmparatorluğunun Batı ve Doğu Roma olarak ikiye ayrılmasıyla Bizans egemenliğinde kalan kent, iyice küçülmüştür. Bizans Döneminde kent daraltılmış yeni bir surla çevrilmiştir.
Bizans İmparatoru Diocletianusun Asya Eyaletlerini yeniden yapılandırmasında Bergama yine Asya Eyaletinde kalmıştır. İmparator Teodosius zamanında bu eyalette bulunan dört metropolden bir tanesi Bergama idi. Bu dönemde kent Hristiyanlık aleminin önemli bir piskoposluk merkezi olup, yedi apokalyptik kiliseden birine sahip olmuştur.
TÜRK HÂKİMİYETİ DÖNEMİ
Bergama 716da bir süre Araplar tarafından işgal edilmiş, 1301 yılında Osman Gazinin General Musollon komutasındaki Bizans ordusunu yenmesinden sonra Bergama, Karesi Beyi Aclan Beyin idaresine girdi. Aclan Beyin ölümünden sonra yerine geçen büyük oğlu Demirhan Beyin kötü yönetimi sonucu Bergama 1317 tarihinde Osmanlı yönetimine girmiştir.
14. ve 15. yylarda Bergama büyük gelişim göstermiş, önemli yapılar inşa edilmiş, şehir Bakırçay Ovasına doğru genişlemiştir.
Kent, 1868 yılına kadar Balıkesir Sancağına, 1868 yılında Manisa Eyaletine ve 1890 yılında da İzmir İline bağlanmıştır.
1300 yılların başında Bergamada Menteşeoğulları ile birlikte Türk Dönemi başlamıştır. Menteşeoğullarını Karesi Beyliği takip etmiş, 1333 yılında kentin sultanı Yahşi Bey olmuştur. 1345 yılında Orhan Bey tarafından kent, Karesi Beyliğinden Osmanlı yönetimine geçirilmişti. 1402 yılında Ankara Savaşı ile Timurun Yıldırım Beyazıtı yenmesiyle başlayan Anadoludaki Moğol hakimiyetine paralel Bergama da Moğol istilasına maruz kalarak Osmanlı yönetiminden çıkmıştı. 1425 yılında II.Murat Döneminde Bergama tekrar Osmanlı topraklarına dahil edilmişti.
Türk Dönemi ile birlikte Bergama Kalesi (Akropol) yerleşim merkezi olmaktan çıkmıştır. Yeni yerleşim alanı olarak kalenin etekleri ve düzlük alanlar tercih edilmişti.
Türk Döneminde Bergama voyvodalık-ayanlık rütbesi taşıyan sülale beyleri tarafından yönetilmekteydi. Günümüze kalabilen kitabe ve mahkeme sicillerinden 1737de Arapoğulları, 1775te de Karaosmanoğulları yönetimde söz sahibi idiler. Ancak II. Mahmut Döneminde bütün ayanlıklara son verilmiş, 1841 yılında kaza müdürlükleri, 1867 yılında da bu müdürlükler kaymakamlığa dönüştürülmüştür.
Türk Döneminde Şehrin sosyal yapısı bakacak olursak; Türk, Rum, Ermeni, Yahudi ve diğer yabancı gruplardan oluşan nüfusu vardı. Kalenin eteklerinde Rumlar, Bergama Çayı (Selinos) nın sağ ve sol kıyıları boyunca Yahudiler ve Ermeniler, Bakırçay Ovasına doğru düzlük alanlarda da Türkler yerleşmişti. Bu nüfusa Balkanlardan gelen Türk göçmen grupları dâhil oldu. Göçmenler Bergama ve çevresindeki köylere yerleşmeye başladı. Ayrıca 19 yyda konar-göçer aşiretler de Bergama ve çevresinde yeni köyler kurmuş ve yerleşmişlerdi.
-
Sponsor Bağlantılar
Bugün
İzmir Bergamanın Tarihi isimli yazıya yorum yazın.