Toplum nedir ve içinde yaşadığımız toplumu biz nasıl anlayabiliriz? Birey, toplum ve kültür arasında ne tür bir ilişki ağı mevcuttur? Diğer sosyal bilimlerden faklı olarak sosyologlar topluma ve toplum sorunlarına nasıl yaklaşmaktadırlar? Sosyolojiyi diğer sosyal bilimlerden ayıran ve özel kılan nedir? Sosyolojik düşünmek, anlamak ve konuşmak belli bir eğitim sürecinden geçmeyi, ilmi birikim sağlamayı, belirli yetenekleri, perspektifleri kazanmayı ve bunları geliştirmeyi gerektirmektedir.
Devlet nedir ve modern ulus-devletler nasıl inşa edildiler? Modern devletler ve muhalif hareketler neden siyasal şiddete ve teröre başvurarak bunları pragmatik araçlara dönüştürmektedirler? Modern toplumları bireysel ve toplumsal düzeyde yıpratan, yıkıma uğratan ve büyük zararlar veren olgular olarak siyasal şiddet ve terör olgularını nasıl anlamalıyız? Sosyologlar bu iki can alıcı meseleyi nasıl araştırmakta, analiz etmekte ve kalıcı barış için ne tür çözüm yolları sunmaktadırlar?
Bu atölye sömürgecilik ve yeni-sömürgecilik yaklaşım ve teorilerini ele almaktadır. Bu bağlamda, Hint Okyanusu ve Doğu Takımadaları’ndaki sömürgeleştirilmiş coğrafyalardaki sosyo-politik ve kültürel değişimler üzerinde durulmaktadır. Öğrenciler, ilgili coğrafyalardaki kolonyal ve kolonyal sonrası dönemlerdeki çeşitli kurumsal yapılarda ortaya çıkan toplumsal süreçler ve bunların günümüz toplumlarına etkisine analitik ve eleştirel yaklaşım geliştirerek vakıf olmaları beklenmektedir. Bu ders öğrencilerin kolonyal dönem ve ulus-devlet yapılaşmasında ilgili toplumların modernleşme süreçleri vasıtasıyla toplumsal değişimler hakkında bilgi sahibi olmasına olanak tanıyacaktır.
Birbirinden ayrılması zor olan laiklik ve modernlik kavramları Batı Avrupa’da erken dönemde ortaya çıkan toplumsal değişimlere vurgu yapmaktadır. Daha da ötesi, bu kavramlar modern toplumları anlamada bir araç konumundadırlar. Bu bağlamda, modernleşme sömürgeci uluslar tarafından erken dönemlerden itibaren sömürgeleştirilen toplumlara uygulandığından bu olgu başat bir gelişim sürecine işaret etmektedir. Öte yandan, birinci ve özellikle de ikinci dünya savaşından sonra ulus devlet yapıları olarak ortaya çıkan sistemler, Batı’nın gelişmişlik düzeyine ulaşma hedefi doğrultusunda benzer bir takip etmek amacıyla, şu veya bu şekilde kendilerini sekülerleşme ve modernleşme süreçlerine konumlandırmışlardır.
Günlük pratiklerimiz ve deneyimlerimiz sosyolojinin önemli araştırma konuları arasına girebilir mi? Gündelik hayatımızda farketmeden yaşadığımız tecrübelere eleştirel düşünce yoluyla yaklaşmak nasıl mümkün olabilir? Hayatlarımızın mikro ölçeğinde gözlemlediğimiz ve ortak olduğumuz sosyal yaşam bize makro düzeyde bilgiler verebilir mi? Bu sorular doğrultusunda, atölyemiz bireylerin kahve içmekten, ayakkabı seçimine kadar olan pratiklerinin ve tecrübelerinin toplumun yapısı ve düzeni ile ilişkisini ve her gün inşaasına ve yeniden üretilmesine ortak oldukları sosyal hayatlarını daha yakından analiz etmelerinin sosyolojik bir yaklaşımla nasıl mümkün olduğunu tartışmayı amaçlamaktadır.
Son yıllarda “Kadın Çalışmaları” başlığı altında ekonomik, politik ve sosyal girişimlerin arttığını ve desteklendiğini görmemize rağmen kadın istihdamı, eğitimi ve sosyal hayata katılımı hakkında bir çok meselenin varlığını koruduğuna ve hatta ne yazık ki medya ve gündelik hayatın her noktasında kadına yönelik şiddet, kadın istismarı ve ayrımcılık hikayelerine tanık oluyoruz. Kadınlar ile ilgili çalışmaların artmasına rağmen bu durumun nasıl ve neden hala devam ettiğini anlamak ve buna yönelik araştırmalar üretmek adına, bu atölye her kadının lokal ve sosyo-ekonomik bağlamını düşünerek toplumda kadını moda, iş, eğitim, şehir ya da köy gibi alanlar ile girdikleri ilişkiler açısından “görmenin” ve “duymanın” yollarını bulmayı sosyolojik düşüncenin nasıl mümkün kıldığını göstermeyi amaçlamaktadır.
Milletler tarih-öncesi topluluklar mıdır yoksa modern dönemde mi ortaya çıkmışlardır? Milliyetçilik ideolojisinin temelinde neler vardır? Tek bir milliyetçilik mi vardır, yoksa muhtelif toplumlarda ve bölgelerde farklı milliyetçiliklerden söz edilebilir mi?
Bu atölyede bu ve benzeri sorular çerçevesinde, millet ve milliyetçilik kavramlarının arka planına geçmeye ve tarihi ve sosyolojik zeminlerini irdelemeye çalışacağız. Ayrıca, din ve milliyetçiliğin uyuşma ve ayrışma noktalarını anlamaya çalışarak, bu iki perspektif arasındaki ilişkinin doğasına dair tartışmalar yapacağız.