Son yıllarda çevrenizdeki bir çok insanın giderek daha fazla etten uzaklaştığını fark etmiş olabilirsiniz. Akşam yemeği partilerinde veya aile toplantılarında, sosyal medyada yayınlanan haberlerde, vejetaryenlik ve daha sade kuzeni veganizm giderek daha popüler hale gelmektedir.
Vejetaryen börek ve fastfood salata tamamen kuzu, tavuk veya dana etinin yerini hemen almayacaktır ama vejetaryen sayısı dünyada giderek artmaktadır.
Roy Morgan Araştırma Merkezine göre, neredeyse 2,1 milyon Avustralyalı yetişkin hemen hemen vejetaryen olduğunu söylüyor. Neden vejetaryen olduklarını sorduğunuzda çok farklı cevaplar almanız muhtemeldir. Sebepleri, çevresel, hayvan refahı, etik endişeler, dini inançlar ve tabii ki sağlık hususlarını içermektedir.
Burada sağlık hususlarını inceleyeceğiz. Vejetaryenimin sağlığa etkileri konusunda mevcut birkaç çalışma var, ancak sonuçları karışıktır. 2002-2009 yılları arasında yapılan ve 2013 yılında yayınlana rapora göre Amerika Birleşik Devletleri’nde 95.000 kadın ve erkek üzerinde yapılan araştırmalarda vejetaryenlerin tüm nedenlere bağlı ölüm oranı % 12 daha düşük risk oluşturmuştur.
Bu bulguları test etmek için bir vejetaryen olmanın Avustralya nüfusunda erken ölüm riskini azaltacağını görmek için araştırma yapıldı. Avustralya, güney yarımkürede, sağlıklı yaşlanma olarak devam eden çalışmanın ev sahipliğini yapan Sax Enstitüsünde, 45 yaş ve üstü 260.000’den fazla erkek ve kadının verisinden faydalanıldı.
Toplamda altı yılda 267.180 erkek ve kadın takip edildi. Takip süresi boyunca 16.836 kişi öldü. Vejetasyonlara ve vejetaryen olmayanlara erken ölüm riskini karşılaştırdığımızda, bir dizi başka faktörü kontrol ederken, istatistiksel olarak bir fark bulunmadı.
Daha basit bir ifadeyle, verileri tespit ettiğimizde, et yiyen insanlarla karşılaştırıldığında vejetaryenlere erken ölüm riski daha düşük olduğu tespit edilemedi. Bu durum, herkesin yağlı biftekler ve cheeseburgerleri rahat rahat yiyebilir manasına gelmiyor.
Diğer ‘sağlıklı’ faktörler
Epidemiyolojik araştırmalarda, çeşitli faktörlerin istatistiksel olarak kontrol altına alınması standart bir uygulamadır bir ilişkiyi karıştırdıklarından dolayı “karıştırıcı” olarak adlandırırız). Vejetaryenliğin ölüm riskini azalttığının doğru bir şekilde anlaşılması için çeşitli faktörleri kontrol ettik.
Birçok çalışmada vejetaryenler normalden daha sağlıklı yaşam biçimi kalıplarına sahip “sağlık bilincini kazandıran” insanlar olma eğiliminde olduklarını kabul etmek önemlidir. Örneğin, Sax Enstitüsü’ndeki 45 yaş ve üstü katılımcıların arasında, vejetaryenler, sigarayı bırakmak, aşırı alkol almak, fiziksel aktivite yetersizliği ve fazla kilolu (obez) konularında et yiyenlere göre pozitif ayrışmışlardır. Ayrıca, çalışmanın başlangıcında kalp ya da metabolik hastalık ya da kanser riskleri daha düşüktür.
Bu, etten yoksun kalmanın ötesinde, vejetaryenler arasında daha iyi sağlığa katkıda bulunabilecek diğer özelliklerin olduğunu göstermektedir. Daha basit bir ifadeyle, vejetaryen olmayanların vejetaryenlerden daha iyi sağlık sonuçlarına sahip olduklarını açıklayan bu durum, genelde bir vejetaryen olmakla birlikte sigara içmemek, sağlıklı kilo vermek, düzenli egzersiz yapmak gibi herkesin sağlığına fayda getirecek araçlardır.
45 ve yukarı yaşlarda yapılan ayrı bir çalışmada günde az olmak şartıyla yedi veya daha fazla porsiyon alan ve daha fazla meyve ve sebze tüketenlerin ölüm riski daha düşük çıkmıştır.
Vejetaryenliğin uzun ömürlü olmayı desteklediğine dair belirsiz kanıtlar olmasına rağmen, çalışmalar devamlı olarak diğer sağlık yararlarını ortaya çıkarmıştır. Örneğin, vejetaryen beslenme şekli yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve obezite riskini her zaman azaltmıştır.
2012 yılından itibaren yapılan ve birden fazla çalışmadan elde edilen verileri birleştiren bir istatistiksel analiz (meta-analiz) vejetaryenlerin kalp hastalığı kaynaklı erken ölüm riskinin % 29 ve kansere yakalanma riskini % 18 daha düşük olacağını hesaplamıştır.
Dünya Sağlık Örgütü’nün kanser ajansı olan Uluslararası Kanser Araştırma Kurumu işlenmiş et ve kırmızı et tüketiminin muhtemelen kanserojen riskinin arttırdığını bildirmiştir.
Bu ne anlama geliyor?
Bir vejetaryen olmanın daha uzun yaşamanıza yardımcı olmasını kesin olarak söyleyemesek de, yeterli meyve ve sebzeye sahip iyi planlanmış ve dengeli bir diyetin sizin için kesinlikle iyi olduğuna eminiz.
Çalışmalar gösteriyor ki sigara ve alkol kullanmaktan kaçınmak ve yeterli fiziksel aktiviteler yapmak yani sağlıklı yaşamak vejetaryenlerin daha yatkın oldukları konulardır.
Melody Ding, University of Sydney