İnsan Bedeninde ve Hücrelerde Protein İşlevleri
Hayati Kimyeviler Proteinler bedenimizin hayati bileşenleridir. Bedenin yapısının bir parçasını oluştururlar ve taşınmamıza, bedenimizin çevresine oksijen dağıtmamıza, yaralandığımız zaman kanın pıhtılaşmasına, enfeksiyonlarla savaşarak, hücrelerin içine ve dışına taşınmasına, kimyevi tepkimeleri hakimiyet etmemize ve bedenin bir kısmından öbürüne iletiler taşınmasına takviyeci olurlar. Protein molekülleri amino asit zincirlerinden yapılır. Bedenimiz, yediğimiz proteinleri hazmeder ve onları kan dolaşımında […]
Hayati Kimyeviler
Proteinler bedenimizin hayati bileşenleridir. Bedenin yapısının bir parçasını oluştururlar ve taşınmamıza, bedenimizin çevresine oksijen dağıtmamıza, yaralandığımız zaman kanın pıhtılaşmasına, enfeksiyonlarla savaşarak, hücrelerin içine ve dışına taşınmasına, kimyevi tepkimeleri hakimiyet etmemize ve bedenin bir kısmından öbürüne iletiler taşınmasına takviyeci olurlar.
Protein molekülleri amino asit zincirlerinden yapılır. Bedenimiz, yediğimiz proteinleri hazmeder ve onları kan dolaşımında emilen fertsel amino asitlere dönüştürür.
Perhizdeki iyi protein kaynakları et, kümes hayvanları, balık, süt mahsulleri, yumurtalar, baklagiller fasulye, mercimek ve bezelye ve fındıktır. Çoğu beslenme uzmanı, şayet bu gıdalar perhizimizin bir parçasıysa, yağsız et ve düşük yağlı süt mahsulleri harcamamızı önermektedirler.
Kandaki Hemoglobin, Fibrinojen ve Albümin
Kırmızı kan hücreleri, hücrelerin rengini veren hemoglobin ismi verilen bir protein içerir. Hemoglobin akciğerlerden oksijen alır. Kırmızı kan hücreleri bedende gezerken, hemoglobin doku hücrelerine oksijen salar. Bunlar, hazmedilen yiyeceklerden enerji ve lüzum dinledikleri maddeleri üretmek için oksijene lüzum dinlerler.
Kanın akışkan kısmı plazma olarak adlandırılır. Kan pıhtılaşma sürecine dahil olan fibrinojen olarak adlandırılan bir protein içerir. Bir kan damarı bozulduğunda, bir dizi kimyevi tepkin fibrinojeni fibrin ismi verilen katı bir proteine dönüştürür. Fibrin lifleri, kaçan kanı tutan yaralı alan üzerinde bir ağ oluşturur. Kafes ve sıkışan kan, kan pıhtısını oluşturur.
Albumin kan plazmasındaki başka bir proteindir. Suda kan yakalamaya ve damarlarda doğru ölçüde akışkan yakalamaya takviyeci olur. Albumin ayrıca bilirubini karaciğere taşır. Bilirubin, daha önceki ve zarar görmüş kırmızı kan hücrelerinde hemoglobin imhasından yapılan bir atık maddedir. Karaciğer, bilirubini, atılabilen bir forma dönüştürür.
Antikorlar ve Bitirici Sistem
Proteinler, enfeksiyonlarla savaşır. Bunun için bağışıklık sistemimizde ehemmiyetlidir. Misalin, kan, B lenfositi veya bir B hücresi ismi verilen bir beyaz kan hücresi tipi tarafından yapılan proteinler olan antikorları içerir. Antikorlar, bakteriler ve virüsler gibi istilacılarla savaşır.
Kandaki muhakkak proteinler ve hücre çeperine bağlı muhakkak proteinler kompleman sistemini oluştururlar. Bu sistem bağışıklık sisteminde bir dizi işleve sahiptir. Etkinleşmiş bitirici moleküller, bir enfeksiyon mevcut olduğunda, fagositlerin işgalcileri içine sürükleyen ve yok eden beyaz kan hücrelerinin çekilmesine neden olur. Bitirici moleküller ayrıca lizis patlama bakterilerine neden olurlar.
Akciğerde Aktin, Myosin, Miyoglobin ve Ferritin
Aktin ve myosin, adalelerde filaman olarak bulunan proteinlerdir. Kalsiyum iyonları mevcut olduğunda, filamanlar birbirinin üzerine kaymaktadır ve adalenin büzülmesine neden olmaktadır.
Miyoglobin, oksijene bağlanan adalelerde kırmızı bir pigmenttir. Enerji üretmesi gerektiğinde oksijeni adale hücrelerine vazgeçer.
Ferritin, demir depolayan ve gerektiğinde hür vazgeçen hücrelerdeki bir proteindir. Ferritin iskelet adalelerinde ve ayrıca karaciğer, dalak, kemik iliği ve bedenin öteki bölgelerinde bulunur. Kanda az ölçüde ferritin bulunur.
Hücre Çeperleri
Hücrenin dış katmanına hücre çeperi denir. Çeper, çift tabakalı bir fosfolipit, kolesterol molekülleri ve protein molekülleri ile yapılır.
Membran proteinleri üç kategoriye dağılır.
– Periferal proteinler, bir çeperin yüzeyinde bulunurlar, ancak fosfolipit iki katmanlıya kısa bir mesafeyi uzatabilirler. Periferal protein ve hücre çeperi arasındaki bağ geçicidir.
– İntegral proteinler, yalnızca çeper yüzeyinde değil, aynı zamanda membrana nüfuz ederler. Bir bütünleyici protein ve fosfolipit arasındaki bağ kalıcıdır.
– Lipit bağlı proteinler, tamamen fosfolipit iki katmanın içinde bulunur ve membran yüzeyine uzanmaz. Öteki membran proteinlerinden daha enderdirler.
Membran Proteinlerinin İşlevleri
Membranlardaki protein molekülleri muhtelif işlevlere sahiptir. Bazı maddeler, maddelerin çeperden geçmesine izin veren kanallar oluşturur. Öbürleri ise hücre çeperinden maddeler taşır. Bazı çeper proteinleri enzim olarak hareket eder ve kimyevi tepkinlere neden olur. Öbürleri, hücrenin yüzeyindeki muhakkak maddelere katılan reseptörlerdir.
Faktör bir reseptör misali, bir reseptör proteinine insülinin birleştirilmesidir. İnsülin, pankreas tarafından üretilen bir protein hormonudur. İnsülin ve reseptörün birleşmesi, çeperin glukoza daha iletken olmasına neden olur. Bu, gıda olarak kullanıldığı hücreye girmek için yeterli glikoz sağlar.
Reseptör etkinliğinin bir başka misali, uyarılmış bir nöronun veya asap hücresinin sonunda salınan bir nörotransmitterin, bir sonraki nöronda bir protein reseptörüne bağlanmasıdır. Bu bağlanma, bir asap uyarımının, ikinci nöronda üretilmesine neden olmaktadır ve asap ihtarlarının bir nörondan öbürüne ilerlediği usuldür.
Sinyal Proteinleri ve Hormonları
Sitokinler, öteki hücrelerle irtibat kurmak için hücreler tarafından salınan minik proteinlerdir. Enfeksiyon mevcut olduğunda sıklıkla bağışıklık sisteminde görülürler. Sitokinler, enfeksiyonla savaşan T lenfositleri olarak da adlandırılan T hücrelerini üretmek için bağışıklık sistemini uyarır.
Bazı hormonlar protein molekülleridir. Misalin, eritropoietin, kemik iliğinde kırmızı kan hücresi yapımını uyarmak için böbrekler tarafından yapılan bir protein hormonudur. HCG Human Chorionic Gonadotropin, cenin tarafından üretilen ve erken hamilelik sırasında plasenta tarafından üretilen bir protein hormondur. Onun işlevi, hamileliğin devam etmesini desteklemek için bir kadının bedeninde doğru östrojen ve progesteron seviyelerini gözetmektir. Gebelik testleri, bir kadının idrarında veya kanında HCG’yi hakimiyet eder. HCG mevcut ise, bayan hamile olmalıdır, zira cenin veya plasenta olmaksızın hormon yapılmamaktadır.
Yapısal Proteinler
Bir hücre, protein filamentleri ve sitoskeleton ismi verilen tübüller ağını kapsar. Hücre iskeleti hücrenin şekline gözetir ve parçalarının hareket etmesini sağlar. Bazı hücreler yüzeylerinde kirpikler denilen kısa saç eşi uzantılara sahiptir. Öteki hücreler, flagella ismi verilen bir veya daha fazla uzun uzantıya sahiptir. Kirpikler ve flagella protein mikrotübüllerinden yapılır ve hücreyi hareket ettirmek veya hücreyi çevreleyen akışkanları hareket ettirmek için kullanılır.
Keratin, ten, saç ve tırnaklarımızda bulunan yapısal bir proteindir. Kollajen protein lifleri, adaleler, tendonlar, bağlar ve kemikler dahil olmak üzere bedenin bir hayli yerinde bulunur. Kollajen ve elastin ismi verilen başka bir protein sıklıkla beraber bulunur. Kolajen lifleri efor sağlar ve elastin lifleri elastiklik sağlar. Kolajen ve elastin akciğerlerde, kan damarlarının duvarlarında ve tende bulunur.
Enzimler
Enzimler, bedendeki kimyevi tepkinleri katalize eden süratlendiren kimyevilerdir. Enzimler olmadan, tepkinler çok yavaş reelleşir veya hiç gerçeklezmezler.
Sindirim enzimleri, yediğimiz gıdaları ufalayarak, ince bağırsağın iç yüzeyinden emilen minik parçacıklar üretir. Parçacıklar, bedenimizin çevresine hücrelere taşıyan kan dolaşımına girerler. Hücreler hazmedilmiş besin parçacıklarını gıda olarak kullanırlar.
Enzimler Nasıl Çalışır?
Enzimler, tepkine giren kimyevi veya kimyevilerle substrat veya substratlar birleşerek çalışır. Bir substrat molekülü, etkin bölge olarak öğrenilen enzim molekülü üzerindeki bir yere birleşir. Bir anahtar gibi birbirine uyan ikisi bir kilidin içine girer, bu sebeple enzim eyleminin tarifi genellikle kilit ve anahtar kuramı olarak adlandırılır. Bazı tepkinlerde veya bunların çoğunda etkin bölgenin, enzim etkinliğinin indüklenmiş fit modeli olarak öğrenilen alt katmana uyması için biçimini hafifçe değiştirdiğine inanılmaktadır.
Esas Amino Asitler ve Komple Proteinler
Bedenimiz, beden proteinlerimizi yapmak için zorunlu olan bazı amino asitleri yapabilir, ancak değişiklerini perhizimizden almalıyız. Yapabileceğimiz amino asitler “nonessential” amino asitler olarak adlandırılırken, yapamadıklarımız “esas” amino asitler olarak adlandırılır. Bununla beraber, iki tip arasındaki ayrım her zaman sarih değildir, ancak erişkinler çocukların yapamayacağı bazı amino asitleri yapabilirler.
Perhizimizde yeterli ölçüdeki tüm esas amino asitleri kapsayan bir proteine bütün bir protein denir. Hayvansal kaynaklardan elde edilen proteinler bütün proteinlerdir. Soya fasulyesi proteini gibi bazı ödünler olmasına karşın, nebat proteinleri genellikle noksandır. Değişik nebatlar değişik esansiyel amino asitlere sahip olmadıklarından, muhtelif nebatsal yiyecekleri yiyerek bir birey lüzum dinlediği tüm amino asitleri elde edebilir. Bazı formlardaki proteinler bedenimizin hayat için zorunlu kimyevileri yapmasını sağladığı için perhizimizin hayati bir parçasıdır.