₺ 34,65
Açıklama
40 sayfa
12 cm x 18 cm
bazı şiirler Paul Klee
Türkçesi Anıl Karol
Editör Anselm Hollo Şenol Erdoğan
Anselm Hollo:
“Şunun suratına bakın”,
Bir not.
Paul Klee’nin şiirleri yaşadığı sırada hiç basılmadı, hatta ölümünden sonra bulundular: bir kısmı mavi bir defterdeydi, diğerleri şimdilerde meşhur olan günlüklerinde yer alıyordu.
Sanatıyla bir bütün gibiler, çoğu zaman mizahi, ironik. Bazen ise mistik; çoğu zaman iyi dokunmuş birer ‘vers libre’ olarak karşımıza çıkıyorlar. Bu şiirlerin bazılarının ‘materia poetica’ seviyesinde kaldığı söylenebilir: ancak Wallace Stevens’a göre bunun şiirden bir farkı yoktur.
Bu şiirlerin Klee’nin resimlerine birer yorum ve tamamlayıcı olmasının yanı sıra savaş sonra Alman şiirinde de büyük etkisi olmuştur; 45 sonrası neslin eleştirmenlerinden ve aynı zamanda bir şair olan Rainer M. Gerhardt kendisine dair 1951 şöyle yazmıştır: “Son on beş yılda onunla karşılaştırılabilir bir şair olduğunu sanmıyorum.”
İngiliz ve Amerika okuyucusu için bu şiirlerdeki en önemli yönlerden biri de 1906 yılında, Pound ve arkadaşlarından önce imgeciliğin kullanılmasıydı: Brecht’ten önce Brecht (A&B, 1905), Bimbo’nun Elması (1932). Mozart’taki ‘satır’ ustalığının yanında dans ve oyunun bir araya gelmesi, Klee’de bir şair ve ressamın bir araya gelmesi gibi-kasvetli, meraklı ve bazen de hayata karşı acı dolu bir bakış, bu etmenlerin bir araya başarılı bir şekilde gelmesi için gösterilen hakiki ve etkili çaba.
Klee’nin bir çağdaşı olan Artaud’nun hayallere dair aydınlatıcı metnini eklemeden önce, Klee’nin ülkesinden genç şairlerle bitirmek istiyorum.
Kazıdı Paul Klee yedi yıl boyunca
mat camın üstünde
geliştirmek için çizgisini: Şunun
suratına bakın! Bütün geceyi
benim suratımı çizmekle geçiren adam.’
– John Wieners, ‘Ressamlar için bir şiir’
‘Paul Klee ağlıyor oturup
pencerenin ardında
geçen insanları izliyor
hepsi birer çizgiye dönüşüyor
o sadece çizgileri görüyor
ve çizgiler geçiyor
camın önünden’
– Peter Haertling, ‘Paul Klee’
Londra, 25 Ocak, 1962
BİR ZİHİN RESSAMI
Embriyonik alanda
Almanya’dan PAUL KLEE
İlgi çekici hayaller üretti.
Bazı kabuslarını seviyorum
zihinsel sentezlerini
mimari eserler gibi tasarlanmış
(ya da zihinsel karakterlerin mimari eserleri gibi)
ve bazı kozmik sentezler
şeylerin gizli nesnelliğinin
görünür kılındığı,
George Grosz’un eserlerinden bile daha görünür
(dost köylüsü).
Bu ikisini karşılaştırırsanız görürsünüz
ilhamdaki devasa farklılıkları.
Grosz eliyor dünyayı,
kendi hayaline göre yeniden şekillendiriyor.
PAUL KLEE ise
dünyadaki nesneler
bir hizaya giriyor, –
sanki kendisi sadece
dikte ediyormuş gibi.
Hayallerin hizaya girmesi
biçimlerin.
Düşüncelerde bir istikrar ve saplanma
imgelerden tümevarımlar ve tümdengelimler.
Bunlardan çıkan sonuçlar,
bir yandan da bir imge düzeni
gizli bir anlamın arayışı
zihindeki imgelerin aydınlanması-
benim için böyle, sanatı.
Grosz’un kuruluğu ve topluluğu
unufak oluyor, Klee ve
düzenli hayalleriyle karşılaştırılınca,
çünkü hayal yönlerini muhafaza ediyorlar
zihindeki şeylerin karakterini.
Antonin Artaud
(Bilboquet)