Sayfa İçeriğinde Neler Var?
- 1 Varroa Nedir?
- 1.1 Varroa Üreme Döngüsü
- 1.2 Varroanın Yapısı ve Gelişme Süreleri
- 1.3 Varroanın Pupa Üzerindeki Zararı
- 1.4 Varroa’nın Üremesi
- 1.5 Varroa Foretik Aşama
- 1.6 Varroa’nın Yaşam Uzunluğu
- 1.7 Varroa’nın Yaşamı
- 1.8 Varroa’nın Bulaşması
- 1.9 Varroa’nın Yayılması
- 1.10 Varroa Oğul Verme
- 1.11 Varroa İle Mücadelede Püf Noktası
- 1.12 Varroa Bulaşıklık Testi
- 1.13 Ergin Arı Üzerinde Varroa Bulaşıklık Düzeyini Saptama
- 1.14 Kovan Dip Tahtasında Varroa Bulaşıklık Düzeyini Saptama
- 1.15 Kapalı Yavru Gözünde Varroa Bulaşıklık Düzeyini Saptama
- 1.16 Varroa Bulaşıklık Testi Zamanı
- 1.17 Yöntemlere Göre Varroa Tehlike Eşiği
- 1.18 Varroa’da Niçin İlaçlama Yapmalıyız?
- 1.19 Varroa’da Ne Zaman İlaçlama Yapmalıyız?
- 1.20 Varroa İle Mücadelede Uygulanması Gereken Strateji
- 1.21 Haziran 2016 İtibariyle Bakanlıkça Ruhsat Verilmiş Varroa İlaçları
- 1.22 Varroa İle Mücadelede Arıcılık Takvimi
Varroa Nedir?
Varroa ergin arı ve larvaların kanını emerek zarar veren bir bal arısı parazitidir. Ergin arı üzerinde kan emerek yaşamını sürdürür. Ergin arıların performansını azaltır. Vücut direncini düşürür. Ağır bulaşıklık halinde koloninin sönmesine neden olur. Varoanın üreme süreci çiftleşmiş ergin dişi varroanın, açık yavrulu petek gözüne girmesi, larva kanını emmesiyle başlar. İşçi arı yavru gözünde en az 1.45 yeni dişi varroa yetişir. Erkek arı yavru gözünde en az 2.20 yeni dişi varroa yetişir. Varroalar için erkek arı yavru gözü daha çekicidir. Varroa Hakkında Herşey bu makalemizde.
Varroa Üreme Döngüsü
Varroanın Yapısı ve Gelişme Süreleri
|ErginVarroa||Uzunluk(mm)||Genişlik(mm)||GelişmeSüresi |
(gün)
|Renk|
|Dişi||1.00-1.77||1.50-1.99||5-6||koyu kızıl kahverengi|
|Erkek||0.75-0.98||0.70-0.88||6-7||gri-beyazsarımtırak|
Varroanın Pupa Üzerindeki Zararı
Varroa’nın Üremesi
Varroa akarı, kapanmadan hemen önce girdiği bal arısı yavru gözlerinin 12-14 gün boyunca kapalı olduğu esnada ürer. Pek çok dişi varroa yaşamı boyunca 3-4 dönem üreme faaliyeti gerçekleştirir.
Dikkat: Varroa emgi esnasında virüs bulaştırarak ergin arıların yaşamını etkilemektedir.
Varroa Foretik Aşama
Ergin arı üzerindeki foretik aşama, iki üreme dönemi arasında gerçekleşmektedir. Çiftleşmiş genç dişi varroa, ilk üreme faaliyeti öncesinde ortalama 7 gün (5-14 gün) kadar süren foretik fazda olgunlaşır. Ancak bu faz hayati olmayıp, yakında uygun yavrulu göz bulunup bulunmamasına bağlıdır.
Dikkat: Varroa emgi esnasında virüs bulaştırarak ergin arıların yaşamını etkilemektedir.
Varroa’nın Yaşam Uzunluğu
Varroanın yaşam uzunluğu, arının yaşam döngüsüne uyum sağlamıştır. Dişi varroa yaz mevsiminde 1-2 ay, yavrunun olmadığı kış mevsiminde 6-8 ay yaşayabilir.
Dikkat: Varroa emgi esnasında virüs bulaştırarak ergin arıların yaşamını etkilemektedir.
Varroa’nın Yaşamı
Sadece çiftleşmiş dişi varroa, yavru dışında ergin arılar üzerinde bulunabilir. Erkek varroalar ve çiftleşmemiş dişi varroalar, işçi arının petek gözünden çıkışından sonra açlık ve su kaybı nedeniyle ölürler. Temizlikçi işçi arılar tarafından dışarı atılırlar.
Dikkat: Varroa emgi esnasında virüs bulaştırarak ergin arıların yaşamını etkilemektedir.
Varroa’nın Bulaşması
Arıcılık mevsiminde erkek yavru petek gözleri, işçi arı yavru gözlerine göre 8-10 kere daha fazla bulaşıklığa sahiptir. Bu nedenle erkek yavrunun azaldığı durumlar dışında bulaşıklık düzeyi ve etkisi daha az algılanır. Erkek yavru azaldığı zaman varroa işçi arı gözlerine girerek daha büyük etkiye ve bulaşıklığa neden olur.
Dikkat: Varroa emgi esnasında virüs bulaştırarak ergin arıların yaşamını etkilemektedir.
Varroa’nın Yayılması
Varroanın yayılması daha çok zayıf kolonilerden bal çalan yağmacı arılar, kolonisini şaşıran işçi ve erkek arılar aracılığıyla olur. Bulaşıklık düzeyi, mevsime ve kolonideki varroa sayısına göre değişmektedir. Kolonide varroa sayısının 2500’den fazla olması koloninin çökmesine neden olmaktadır.
Dikkat: Varroa emgi esnasında virüs bulaştırarak ergin arıların yaşamını etkilemektedir.
Varroa Oğul Verme
Oğul verme olayı, varroa populasyonunda anlık bir düşmeye neden olmaktadır. Bu dönemde yavrunun her geçen gün azalması ve yeni ana arı yumurtlamaya başlayana kadar koloninin yavrusuz kalması etkili olmaktadır. Ayrıca foretik aşamadaki varroaların önemli bir kısmının oğulla gitmiş olması da olumlu etkilemekledir. Bu azalma %15-20 düzeyinde varroanın azalmasına neden olmaktadır.
Dikkat: Varroa emgi esnasında virüs bulaştırarak ergin arıların yaşamını etkilemektedir.
Varroa İle Mücadelede Püf Noktası
- Varroa’nın %50-90’ı kapalı yavru gözlerinde bulunmaktadır.
- Uzun süre etkili ilaç kullanılmadığı durumlarda varroa’ların önemli bir kısmı kapalı petek gözlerinde korunmaktadır.
- Arı üzerinde görünen 1 varroa, kapalı petek gözlerindeki 5-10 varroa’nın habercisidir.
Varroa Bulaşıklık Testi
- Varroa ile mücadele amacıyla bulaşıklık düzeyini, ilkbaharda ve bal akımı sonunda olmak üzere yılda en az iki kere saptamak gerekmektedir.
- Etkili bir sonuç elde etmek için arılıktaki kolonilerin en az %20’sinde işlem yapılmalıdır.
- Bulunan varroa sayısını etkileyecek olan örnekteki arı sayısı, kovandaki arı miktarı, işlem yapılan zaman, kolonilerin genel durumu ve bulundukları yer vs. dikkatle not edilmelidir.
|Arılıktaki Koloni Sayısı||Test Edilecek Koloni Sayısı|
|< 5||Tüm koloniler|
|6-20||5-8 koloni|
|> 20||En az 8 koloni|
Ergin Arı Üzerinde Varroa Bulaşıklık Düzeyini Saptama
Kovan Dip Tahtasında Varroa Bulaşıklık Düzeyini Saptama
Kapalı Yavru Gözünde Varroa Bulaşıklık Düzeyini Saptama
Varroa Bulaşıklık Testi Zamanı
|Ölçüm Zamanı||Açıklamalar|
|Erken ilkbahar||İlkbahar öncesi bilgi sahibi olunur.|
|ilkbahar İlaç Uygulaması||İlkbahar ilaçlamasının etkinliği saptanır.|
|Bal Akımında||Bal akımında bulaşıklık düzeyi saptanır.|
|Temmuz Sonu-Ağustos||Geç sonbahar öncesi bulaşıklık saptanır.|
|Eylül-Ekim||İlaçlama sonrası etkinlik düzeyi saptanır. Kışın alınacak önlemler için bilgi sağlar.|
Yöntemlere Göre Varroa Tehlike Eşiği
|Ölçüm Zamanı||Varroa Tehlike Eşiği|
|Deterjanlı Su||Yapışkan Karton||Kapalı Erkek Arı Petek Gözünde|
|Erkenİlkbahar||%1||5 ad varroa/gün||%4|
|İki Bal Akımı Arası||%3||10 ad varroa/gün||%5|
|Temmuz Sonu- Ağustos Başı||%5||30 ad varroa/gün||–|
|Ağustos Sonu- Eylül Ayı||%5||30-50 ad varroa/gün||–|
Varroa’da Niçin İlaçlama Yapmalıyız?
- Varroa ilaçlamasında amaç sadece uygulama yaptığımız kolonilerdeki varroayı kontrol altına almak değildir. Varroa ile birlikte pek çok viral hastalıklar da yayılmaktadır.
- Yakınımızdaki arılıktaki arı kolonilerinin sağlığı da bizim varroa mücadelesi yapmamız ile ilişki halindedir. Zira arıların kolonilerini şaşırması ve yağmacılık gibi faktörler varroanın yayılma yollarındandır.
- Yapılan çalışmalar, varroa ile bulaşık kolonilerde mücadele yapılmadığı takdirde 6 ay ile 2 yıl arasında koloninin öleceğini ortaya koymaktadır.
- Bu nedenle arılıktaki tüm kolonilerde varroa mücadelesi zamanında ve etkin bir şekilde yapılmalıdır.
Varroa’da Ne Zaman İlaçlama Yapmalıyız?
- Varroa bulaşıklığını kontrol altına almak için geç sonbahar döneminde ilaçlama yapmak en önemli şarttır.
- Kışlama döneminde sağlıklı kış arıları elde etmek, izleyen mevsimde daha düşük varroa düzeyi ile başlamaktır. Bu nedenle bal hasadı sonrasında en kısa sürede kolonilerde geç sonbahar varroa ilaçlaması yapılmalıdır.
- Ağır bulaşıklık durumunda ilaçlamayı geciktirmek, daha kötü sonuçlara yol açmaktadır. Varroanın emgi yaptığı ergin arılarda daha fazla kalıcı hasarlara neden olmaktadır.
- İlkbahar ilaç uygulaması, bal mevsimi öncesinde varroa bulaşıklık düzeyini azaltmaya yardım etmektedir.
- Geç sonbahar dönemine kadar, kolonide bal bulunduğu için ilaçlama yapılamayacağı gibi yavru üretimi de yoğun olacaktır.
- Kolonide varroa sayısının 2.500’den fazla olması koloninin çökmesine neden olmaktadır.
Varroa İle Mücadelede Uygulanması Gereken Strateji
- Varroa ile ilaçlı mücadeleye başlamadan önce bir Veteriner Hekime kesinlikle danışılmalıdır. Önerdiği ilaçlar dışında herhangi bir uygulamaya gidilmemelidir.
- Varroa ile mücadelede bireysel uygulama fazla anlam ifade etmediğinden toplu mücadeleye geçilmelidir.
- 5 kilometrelik yarıçaplı bir alan içerisinde bulunan tüm arılıklardaki kolonilerde aynı gün ilaçlama yapılmalıdır.
- Aynı yörede bulunan tüm koloniler en geç 3 gün içerisinde aynı ilaçla ilaçlamalarını yapmalıdırlar.
- Aynı bölge içerisindeki tüm arılıklardaki koloniler en geç 1 hafta içinde aynı ilaçla ilaçlama yapılmalıdır.
- Varroa mücadelesinde kullanılan ilaçlar etken madde esas alınarak 2-3 yılda bir kesinlikle değiştirilmelidir.
- Varroa mücadelesinde asıl dönem sonbahar sezonu olup bu dönemdeki ilaçlama kesinlikle aksatılmamalıdır.
- Kolonide, bal ve balmumunda uzun süre kalıcılığı olan ilaçlar kontrollü bir şekilde kullanılmalıdır.
- Arı hastalıklarının ve diğer uygulamaların izlenmesi için mutlak surette kovan kaydı tutulmalıdır.
- Göçer arıcılar varroa mücadelesine dikkat etmeli, gideceği bölgede varroa mücadelesi yapılmış olmalıdır.
- Varroa ile mücadelesinde kullanılacak ilaçlar, arıya ruhsatlı ilaçlar arasından seçilmelidir.
- Ruhsatlı arı ilaçlarında da zamanla direnç gelişmekte olduğundan başka bir ruhsatlı ilaçla mücadeleye devam edilmelidir. İlaç değiştirmeyi geciktirmek kolonide varroanın çoğalarak koloniye zarar vermesine neden olur.
- İlaçları belirtilen doz ve zamanda kullanmak zorunludur. Bunda yapılacak en küçük bir hata balda kalıntı veya varroanın güçlenmesi olarak arıcıya yansıyacaktır. İlaç, belirtilen dozdan az kullanılması durumunda varroayı öldürmeye yetmeyeceği için direnç kazanmasına neden olur.
Haziran 2016 İtibariyle Bakanlıkça Ruhsat Verilmiş Varroa İlaçları
|Adı||Şekil||Firma||Etken Madde||İmalatçı Firma|
|AB VAR C||tablet||Biohayat||400 mg kaumafos||Laboratorio BALDAN|
|ABvarBio||tablet||Biohayat||13g timol||Laboratorio BALDAN|
|API LİFE VAR||çözelti||Belagri||%76 timol, %3.8 mentol, %16.4 Eucalyptus||CHEMICALS LIFE|
|APIGUARD||jel||Bavet||250mg timol||VITA LIMITED|
|APISTAN %10||şerit||Bavet||824 mg Tau-fluvalinate||Wellmark|
|APİVAR||şerit||Civan||500 mg. amitraz||WYJOLAB – Za|
|ARIFOR||pat||Biyoteknik||6 g formik asit||Biyoteknik|
|BAYVAROL||şerit||Bayer||3,6 mg flumetrin||Kvp Pharma|
|BİYOVAR-T||sünger||Biyoteknik||15 g timol||Biyoteknik|
|ECOSTOP||tablet||Lavita||5 g timol, 2 ml mentol||Primavet|
|FLUMEVAR||şerit||Vet-hek||32 mg flumetrin||Apilab Srl|
|FORBEEVAR||jel||Biohayat||65 g formik asit||Merkez|
|FORMİSET||şerit||Arıfarma||5 ml formik asit||Arıfarma|
|rulamit-va||şerit||Arı Kimya||265 mg amitraz||Arı Kimya|
|THYMOSET||toz||Arıfarma||7.5 g timol||Arıfarma|
|VAMITRAT-VA||şerit||Arı Kimya||20 mg amitraz||Arı Kimya|
|VAROSTOP||şerit||Lavita||3.6 mg flumetrin||Primavet|
|VARROASON||tütsü kağıdı||Ilteriş||20.5 mg amitraz||Ilteriş|
|VARROSET||tütsü kağıdı||Arıfarma||400 mg amitraz||Arıfarma|
Varroa İle Mücadelede Arıcılık Takvimi
OCAK AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Kışlamaya alınan kovanlar sarsılmamalıdır.
2.Karla kapanmış olan uçuş delikleri temizlenir.
3.Kovanlar etrafından hava akımı sağlanacak şekilde sarılmalıdır.
ŞUBAT AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Hava koşullarının uygun olduğu günde ilk kontroller yapılmalıdır.
Yiyeceği olmayan kovanlara kek verilmelidir.
2.Sönen kovanlar varsa, içlerindeki ballı çerçeveler alınmalıdır.
3.Varroya karşı ilaçlama yapılmalıdır.
MART AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Arılarda ana muayeneler ve bakımlara başlanır.
2.Kovanlarda işçi arı, bal ve analarının olup olmadığı kontrol edilir.
3.Anasız kovanlar zayıf ve analı kovanlarla birleştirilir.
4. Kovanlardaki boş petekler çıkarılır.
5.Yavru ve yumurta üretimini sağlamak amacıyla şuruplama yapılır.
6.Havalar uygun ise kovanların dip tahtaları değiştirilebilir.
7.Havalar uygun olduğunda varroa ilaçlaması yapılır.
NİSAN AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Mart ayında başlayan işlere devam edilir.
2.Varroya karşı ilaçlama yapılamamışsa mutlaka yapılmalıdır.
3.Teşvik yemlemesine (1:1) devam edilir.
4.Kabartılmış çerçeveler konarak arılara çalışma yeri sağlanır.
5.Haftada bir kovanlar gözlenerek kontrol edilir.
6.Nisan sonunda kuvvetli kovanlar bölünerek suni oğul hazırlanabilir.
7.Çok zayıf kovanlara çerçeve takviyesi yapılarak güçlendirilir.
8.Güçlü kovanlara kat verilebilir.
MAYIS AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Haftada bir düzenli olarak ana arı ve işçi arı mevcuduna bakılır.
2.Şayet bölme yapılmışsa durumları izlenir.
3.Anasız kovanlar analandırılır ya da zayıf bir kovanla birleştirilir.
4.Şuruplama işlemine 1:1 oranında devam edilir.
5.Uçuş delikleri hava şartlarına göre genişletilmeye başlanır.
6.Kat isteyen kovanlara kat verilir.
7.Oğulu engellemek için önlemler alınır.
HAZİRAN AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.İlk 15 gün içerisinde, üç günde bir düzenli bakım yapılmalıdır.
2.Çıkmış olan oğullar varsa bunların yemlemesi yapılır.
3.Nektar kesilirse şurupla besleme yapılır.
4.Ballık ve çerçeve ilavesi yapılır.
5.Oğul eğilimi başlamış olan kolonilerde önlem alınır.
6.Göçer arıcılığa başlanır
7.Balı olgunlaşmış çerçeveler kovandan alınabilir.
TEMMUZ AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Arıların su ihtiyaçları kesin olarak karşılanmalıdır.
2.Haftada bir kovan dışından arıların çalışma hızı takip edilmelidir.
3.Onbeş günde bir kovanların arı mevcudu kontrol edilmelidir.
4.Yağmacılığa fırsat verilmemelidir
5. Kovanların üzerine gölgeleme yapılması iyi sonuçlar verecektir.
AĞUSTOS AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Aç kalan kolonilere şuruplama yapılır.
2. Yağmacılığa fırsat verilmemelidir.
EYLÜL AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Kovan uçuş delikleri daraltılmaya başlanır.
2.Kovanların bal durumları kontrol edilir.
3.Sonbahar varroa mücadelesi ay sonuna doğru yapılmaya başlanır.
4.Sonbahar şuruplaması yapılmaya başlanır. Ölçek 2:1 olmalıdır.
EKİM / KASIM AYLARINDA YAPILMASI GEREKENLER
1.Tüm koloniler kontrol edilir.
2.Anasız ve zayıf kovanlar birleştirilir.
3. 10 – 20 kg arasında kovanda bal bulundurulur.
4.Uçuş delikleri daraltılmalı, yağmur ve rutubetten korunmalıdır.
ARALIK AYINDA YAPILMASI GEREKENLER
Arılar kovanda kışlatmaya bırakılırlar.
Kaynak: Dr. Ali Korkmaz (Varroaya Geçit Yok – Samsun, Temmuz 2016)