Almanya'da herkes serbest meslek sahibi olabilir ve bir iş kurabilir. Bu girişimci özgürlüğü imkanı, Alman ekonomisinin temel bir ilkesidir. Ancak, bazı meslekler için belirli nitelikleri kanıtlamanız veya yasal yükümlülükleri yerine getirmeniz gerekir. Ayrıca, oturma izni başvurusunda bulunurken meslek türüne bağlı olarak farklı gereklilikler uygulandığından, ticari bir mesleği mi yoksa serbest bir mesleği mi sürdürmek istediğinizi bilmeniz gerekir. En önemli bilgileri bu sayfada bulabilirsiniz.
Avrupa Birliği, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn ve İsviçre'den kişiler kısıtlamasız bağımsız çalışabilir. Ancak AB üyesi olmayan bir ülkeden ("üçüncü ülke vatandaşları" olarak da adlandırıılan) kişiler de Almanya'da bağımsız çalışma fırsatına sahiptir. Sadece kişisel ve mesleki gerekliliklere bağlı olarak bu yol daha karmaşıktır. Üçüncü ülke vatandaşı olarak ancak göçmenlik makamlarından izin aldıktan sonra kendi işinizi kurabilirsiniz. Bunun için doğru oturma iznine başvurmanız gerekir. Bu, halen yurtdışında veya zaten Almanya'da olmanızdan bağımsızdır. Halihazırda Almanya'da yaşıyorsanız, size Serbest mesleğiniz için doğru oturma izni başlığı altında gerekli adımları göstereceğiz; hala yurtdışındaysanız, size Vize ve giriş süreci başlığı altında gerekli adımları göstereceğiz.
Belirli mesleki niteliklerin gerekli olup olmadığı, hangi meslek dalında kendi işinizi kurmak istediğinize bağlıdır. Birçok meslekte niteliklerinizin önce sınanması ve onaylanması gerekir. Bu, özellikle tıp veya hukuk alanındaki yüksek nitelikli meslekler için geçerlidir. Ama Almanya'da birçok zanaata dayalı meslek için de yeterliliğinizi belgelemeniz gerekir. Bu noktada iş alanları izne tabi olan ve izne tabi olmayanolarak ikiye ayrılır. Kendi işinizi kurmadan önce, girişiminizin hangi kategoriye ait olduğu hakkında bilgi almanız gerekir.
130 Alman zanaatkarlık mesleğinden 43'ü için resmi bir yeterliliğe ihtiyacınız vardır. Bu mesleklerden birinde kendi işinizi kurmak istiyorsanız mesleki yeterliliğinizin tanınması için denklik başvurusunda bulunmanız gerekir (bkz. Mesleki Denklik kutucuğu). Çoğu zaman, yabancı mesleki kalifikasyonunuz, belirli faaliyetleri öğrenmediğiniz için yalnızca kısmen Alman usta zanaatkarlığa eşdeğer olarak değerlendirilir. Denkliğe sahip olabilmek için bu durumda adaptasyon yeterlilik kursuna katılmanız gerekir.
Kendi işinizi kurmak istediğiniz branşın "yasal düzenlemelere tabi" bir meslek (reglementierter Beruf) olup olmadığını araştırın. Örneğin hekimlik, vergi danışmanlığı veya mimarlık gibi serbest meslekler bunlardan bazıları. Düzenlemelere tabi meslekler için de mesleki denkliğe ihtiyacınız vardır. Meslek sözlüğümüze girin ve mesleğinizin hangi kategoriye ait olduğunu öğrenin.
Mesleki denklik sürecinde, mesleki yeterliliğinizin ilgili meslekte aranan niteliklerle örtüşüp örtüşmediği kontrol edilir. Hiçbir fark yoksa veya sadece küçük farklılıklar varsa mesleki kalifikasyonunuz eşdeğer olarak kabul edilecektir. Büyük farklılıklar varsa denkliği elde etmek için bir sınava girmeniz veya bir yeterlilik kursuna katılmanız gerekir.
Mesleki denklik ile ilgili örn. başvuru süreci, gerekli belgeler, maliyetler ve yeterlilik sınavları hakkındaki tüm sorular için IQ danışma merkezlerinden ücretsiz olarak bilgi alabilirsiniz; bu danışma merkezleri her federal eyalette mevcuttur. IQ-Netzwerkes platformunda size yakın bir danışma merkezi bulabilirsiniz.
İzin gerektiren bir zanaat dalında ticaret yapmak için çok sayıda muafiyet bulunmaktadır. Bu nedenle, şunu tavsiye ediyoruz: Her halükarda, Alman ustalık belgeniz yoksa ve tescile tabi bir zanaatta serbest meslek sahibi olmak istiyorsanız, bir Zanaat Odası'ndaki uzmanlardan tavsiye alın.
Muafiyet örnekleri:
Henüz bir usta zanaatkar unvanına sahip değilsiniz veya mesleki yeterliliğiniz eşdeğer olarak tanınmadı mı? Bununla birlikte, tescile tabi zanaatta ticaret yapmanın yolları vardır:
- Serbest meslek sahibi olmak istediğiniz bölgedeki odaya ustalık sınavına giriş için kayıt yaptırırsınız. Gerekirse, önceden sizi bu sınava hazırlayan bir mesleki yeterlilik eğitimine katılmanız mantıklı olacaktır.
- Usta zanaatkar yeterliliğine sahip bir kişiyi işe alırsınız, çünkü o zaman ruhsata tabi olan zanaata başlamanıza izin verilir. Bu, yüksek lisans sınavına kendiniz hazırlanırken bağımsız olarak çalışmanıza olanak tanır.
Yabancı yeterlilikleri, bir denklik prosedüründe Alman usta zanaatkarlık mesleğine eşdeğer olarak sadece kısmen değerlendirildi. Bu nedenle, yeterliliğiniz aracılığıyla öğrenmediğiniz faaliyetleri gerçekleştirmenize izin verilmez. Ancak, bazen ruhsata tabi olan zanaatın kısmi bir faaliyetini yürütmek mümkündür. Örneğin: Kendi işinizi erkek kuaförü olarak kurabilirsiniz, ancak bayan kuaförü olarak kuramazsınız.
Örneğin yaşınız nedeniyle bir ustalık sınavına girmenizin artık beklenemeyeceği durumlarda da istisnalar yapılmaktadır. Bu husus, El Sanatları Kanununun 8. Maddesinde düzenlenmiştir. Ancak daha sonra mesleki ve ticari bilginizi, niteliklerinizi ve mesleki deneyiminizi kanıtlamanız gerekecektir. AB, Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre vatandaşları da böyle bir muafiyet elde edebilirler. Bunu yapmak için, ilgili mesleki deneyimi (bkz. Madde 2 AB/AEA El Sanatları Yasası) veya ilgili bir yabancı yeterliliği (bkz. Madde 3 AB/AEA El Sanatları Yasası) kanıtlamanız gerekir.
Çok fazla iş tecrübesine sahip kalfalar muafiyet alabilirler. Bu durum, yabancı yeterlilikleri tam olarak tanınmış kişiler için de geçerlidir. Bu muafiyet için gerekli şartlar El Sanatları Yasasının 7b maddesinde belirtilmiştir: Kalfalık yeterliliği veya yabancı bir yeterliliğin tanınması, ruhsata tabi ilgili meslekte elde edilmiş olmalıdır. Daha sonra, bu zanaatta en az altı yıl faaliyet gösterildiği kanıtlanmalıdır. Bunlardan en az dört yıl boyunca yönetici pozisyonunda çalışmış olmanız gerekmektedir. Kanıtlar sertifikalar ve tasdikler şeklinde sağlanır. Zanaatkârlar Odası sınav için - gösterilen çabaya bağlı olarak - 100 ila 500 € ücret almaktadır. Yurt dışından gelen vasıflı işçiler için lütfen unutmayın: Mesleki deneyim süreleri, yalnızca yabancı yeterliliğin tanınmasının kendilerine belgelendiği tarihten itibaren kredilendirilir.
Kendi işletmenizi açmak için özel bir izin almanız gerekip gerekmediğini araştırın.Bu, örneğin sigortacılar veya özel hastane işletmecileri, kumarhaneler veya güvenlik görevlileri için geçerlidir. İzin gerektiren işlerde kendi işini kurmak isteyen herkes, belirli şartları yerine getirdiğini belgelemeli ve ticaret odasından izin başvurusunda bulunmalıdır. Şartlar, izin gerektiren tüm esnaf ve zanaatkarlık işletmeleri için aynı değildir ve meslekten mesleğe farklılık gösterir. Çoğunlukla şu şartların yerine getirilmesi istenir:
- Örneğin polis tarafından düzenlenmiş bir sabıka kaydı veya merkezi ticaret sicilinden bir kayıt örneği veya vergi dairesi ve belediye dairesinden bir sicil belgesi yoluyla kişisel güvenilirliğin kanıtı.
- Mesleki niteliklerin kanıtı ("mesleki yeterlilik" olarak da anılır). Bu, örneğin belirli bir eğitim veya belirli bir ileri eğitim sertifikasıyla da belgelenebilir.
- İşin kurulması için gerekli nesnel şartların kanıtı ("nesnel yeterlilik" olarak da anılır). Bu, örneğin SCHUFA borçlu sicilinden alınan bilgiler ve/veya gelecekteki işletme/atölye alanın yapısal uygunluğunu gösteren bir belgeyle kanıtlanabilir.
Bu hükümler Ticaret ve Sanayi Düzenleme Yasası (GewO) Madde 29 ila Madde 40 arasında düzenlenmiştir. İzin belgesi ile ruhsat gerektiren ticareti yapmanıza izin verilir. Başkalarına devredemez veya onlardan izin alamazsınız.
Çoğu durumda, serbest bir meslekte serbest meslek sahibi olmak, bir üniversite diplomasının tamamlanmasını gerektirir. Bununla birlikte, serbest çalışma için gerekli bilgiyi kendi kendine çalışma veya profesyonel çalışma yoluyla edinmek de mümkündür. Ancak, edinilen bilgi üniversite diploması seviyesine karşılık gelmelidir. Almanya'da serbest meslekler üç kategoriye ayrılmıştır: Katalog meslekleri, benzer meslekler ve meslekler.
Katalog meslekleri, çoğu durumda bir üniversite diplomasının gerekli olduğu "klasik" serbest mesleklerdir. Meslekler, Gelir Vergisi Kanunu'nun (EStG) 18. maddesinde tanımlanmıştır. Katalog mesleklerinin çoğu belirli mesleki yeterlilikler gerektirmektedir. Bu mesleği Almanya'da okuduysanız ve diplomanızı burada aldıysanız, serbest çalışmaya erişim size açıktır. Gerekli yeterliliği yurtdışında edindiyseniz, yabancı yeterliliğinizin ilgili Alman mesleğine eşdeğer olması gerekir. Bunu yapmak için bir tanıma prosedüründen geçmeniz gerekir. Başka profesyonel görevler de gerekebilir. Mesleğinizin belirli nitelikler gerektirip gerektirmediğini meslek sözlüğümüzde kontrol edin!
Bunlar katalogda açıkça belirtilmeyen, ancak eğitim veya somut mesleki faaliyet açısından katalogdaki mesleklere benzeyen mesleklerdir. Bunlara analog meslekler de denmektedir. Bu nedenle, benzer meslekler serbest meslekler çemberine dahil edilmiştir. Ancak, gereklilikler yüksektir. Kural olarak, vergi dairesi her bir vakada bir mesleğin benzer ve dolayısıyla serbest mesleklere ait olup olmadığını incelemektedir. Mesleğinizin belirli nitelikler gerektirip gerektirmediğini meslek sözlüğümüzde kontrol edin!
Meslekler kategorisi, yeni iş alanlarında veya yeni meslek profillerinde serbest çalışmayı mümkün kılmayı amaçlamaktadır. Bu durum aşağıdaki alanlarda söz konusu olabilir:
- bilimsel faaliyetler
- sanatsal faaliyetler
- edebi̇ faaliyetler
- öğretim faaliyetler
- eğitim faaliyetleri.
İlgili faaliyetin serbest mesleklere ait olup olmadığına - yani serbest bir mesleğin tipik özelliklerine sahip olup olmadığına - genellikle vergi dairesi tarafından duruma göre karar verilir. Mesleki yeterliliğinizi yurtdışında edindiyseniz, bu yeterliliğin burada Alman serbest mesleğine eşdeğer olarak tanınması gerekir. Bunu yapmak için bir tanıma prosedüründen geçmeniz gerekir.