|26-07-2013, 10:13||#1 (permalink)|


Türkiyede parlamento
Türkiyede parlamento-Parlamento hakkında bilgi
Osmanlı döneminde 1876 Anayasası'nda ön*görülen ilk parlamento 19 Mart 1877'de top*landı. İki dönem halinde yaklaşık 6 ay çalış*tıktan sonra 13 Şubat 1878'de II. Abdülhamid tarafından süresiz tatil edildi. Bu tatil 30 yıl kadar sürdü. Anayasanın 24 Temmuz 1908'de yeniden yürürlüğe konması ile 17 Aralık 1908'de yeniden meclis açıldı. Üç dönem ola*rak 2 Ağustos 1914'e kadar aralıklarla çalışan parlamento bu tarihte yeniden süresiz tatile girdi. 12 Ocak 1920'de toplanan son Osmanlı parlamentosu İstanbul'un işgalinden iki gün sonra son kez toplandı. 11 Nisan 1920'de de feshedildi.
Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk parlamen*to egemenlik yetkisini kullanan padişahın yetkilerini sınırlamak üzere kurulmuş değil*dir. Parlamento çeşitli iç ve dış nedenlerle ilan edilen anayasanın getirdiği bir yasama or*ganıydı ve parlamentonun çalışmaları olmak*sızın ülke çok uzun bir süre mutlakıyetçilikle yönetilebilmiştir. Parlamento siyasal gücünü II. Meşrutiyet'in ilanından sonra kazanmışsa da I. Dünya Savaşı sırasında etkinlik göstere*memiş toplantı halinde bulunmadığı süreler içinde yürütme organı tarafından geçici yasa*lar çıkarılmıştır. Bu da Osmanlı Devleti'nde halkın egemenliği yasanın üstünlüğü gibi kavramların henüz uygulama alanı bulamadı*ğını göstermektedir.
Osmanlı Devleti'nin bu güçsüz parlamento*sunun anayasaya göre kuruluş biçimine bakıl*dığında iki meclisin var olduğu görülür. Bun*lardan Ayan Meclisi (Meclis-i Ayan) doğru*dan padişah tarafından devletin çeşitli kade*melerinde görev yapmış güvenilir ve 40 yaşı*nı aşmış kişiler arasından yaşam boyu görev yapmak üzere atananlardan oluşurdu. Bu meclisin asıl görevi Milletvekili Meclisi (Meclis-i Mebusan) üyelerince verilen yasa tekliflerinin anayasaya ve padişahın haklarına uygun olup olmadığını incelemekti. Osmanlı parlamentosunun ikinci meclisi olan Milletve*kili Meclisi ise her 50 bin erkek nüfusa bir milletvekili olmak üzere halk tarafından seçi*len üyelerden kuruluydu.
I. Meşrutiyet döneminde Osmanlı parla*mentosu padişahın iradesiyle açılır padişahın iradesiyle kapanırdı. Yasaların çıkarılması teklif aşamasından kabul aşamasına kadar padişahın iradesine bağlıydı. Bakanlar kurulu üyelerini doğrudan padişah atar ve görevden alırdı. Hükümet bu meclisçe denetlenemediği için parlamenter bir düzen kurulamamıştır.
II. Meşrutiyet döneminde ise yapılan ana*yasa değişikliklerinden sonra parlamentonun yasa koyma yetkisini kullanması kolaylaştırıl*mıştır. Öte yandan gene bu dönemde bakan*lar kurulunun toplu olarak ya da bakanların teker teker meclis önünde siyasal açıdan so*rumlulukları kabul edilerek parlamentoya de*netim işlevi tanınmıştır.
Cumhuriyetin ilanından da önce 23 Nisan 1920'de toplanan ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden (TBMM) bu yana. 1982 Anaya*sası ile dördüncü anayasa dönemine girilmiş*tir. Bu süreç içinde parlamentonun niteliği işlevi yapısı çeşitli değişiklikler göstermiştir. Bu arada 27 Mayıs 1960. 12 Eylül 1980 askeri müdahaleleri ile parlamento iki kez kapatıl*mış 12 Mart 1971 müdahalesi ile kurulan as*keri yönetimin etkisi altında kalmıştır.
23 Nisan 1920'de toplanan ilk parlamento batıdaki parlamento geleneğinden farklı ola*rak kralın mutlak yetkilerinin sınırlanması için değil yıkılan bir devletin işgal edilen top*rakları üzerinde ulusun iradesiyle yeni bir devletin kurulması için toplanmıştır. Nitekim 1921 ve 1924 anayasaları egemenliğin kayıtsız koşulsuz ulusa ait olduğunu ve egemenliği kullanma yetkisinin yalnızca TBMM'de bu*lunduğunu belirtmiştir. Bu nedenle 1960'a ka*dar siyasal organlar arasında meclisin üstünlü*ğü hukuk kuralları arasında da yasanın üs*tünlüğü ilkeleri benimsenmişti.
1961 Anayasası'yla meclis egemenlik yetki*si kullanan tek organ olmaktan çıkarıldı. Anayasada belirtilen ve görev verilen öbür organların da egemenlik yetkisi bulunduğu belirtildi. Bu organlardan en önemlisi yasa*ma organının etkinliklerini anayasaya uygun*luk açısından denetleyen ve anayasaya aykırı bulduğunda yasaları iptal edebilen Anayasa Mahkemesi'dir. Böylece yasanın üstünlüğü ilkesi de yerini anayasanın üstünlüğü ilkesine bıraktı. Bu yeni ilkeler 1982 Anayasası'yla da sürdürüldü.
1960'a kadar tek meclisli bir parlamento iş*başındayken 1961 Anayasası'yla Millet Mec*lisi'nin yanı sıra Cumhuriyet Senatosu adıyla ikinci bir meclis daha kuruldu. 1982 Anayasa*sı'yla yeniden tek meclisli parlamentoya dö*nüldü.
Türkiye'de parlamento. 1946 seçimlerine değin muhalefet partilerinin bulunmadığı tek partinin iktidarda olduğu çoğulcu olmayan bir siyasal sistemin parlamentosuydu.
1982 Anayasası'yla siyasal kararlar verme sürecine değişiklikler getirilmiş meclisin ya*sama işlevi sınırlanmıştır. Bu durum bir an*lamda 1971 askeri müdahalesi sırasında ana*yasal düzene sokulan yasa gücünde kararna*melerin alanının genişlemesi ve bunların ka*bul usulünün kolaylaştırılmasının devamıdır. Ayrıca olağanüstü dönemlerde cumhurbaş*kanının başkanlığında toplanan bakanlar ku*rulunun kabul ettiği yasa gücündeki karar*namelerin anayasal denetimden geçmesinin yolları güçleşmiştir. Bu arada cumhurbaşka*nının siyasal açıdan sorumsuzluğu ilkesi ko*runmuş ve yetkileri artırılmıştır. Bu durum 1982 Anayasası'yla getirilen sisteme "başkanlı parlamenter sistem" ya da "zayıflatılmış par*lamenter sistem" gibi çeşitli adların verilmesi*ne neden olmuştur.
1982 Anayasası'na göre yasa koymak de*ğiştirmek ve kaldırmak; bakanlar kurulunu ve bakanları denetlemek; bakanlar kuruluna belli konularda yasa gücünde kararname çı*karma yetkisi vermek; bütçe tasarılarını gö*rüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; uluslararası anlaş*maların onaylanmasını uygun bulmak; genel ve özel af ilanına mahkemelerce verilip ke*sinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek TBMM'nin görev ve yetkileri arasındadır.
Gene bu anayasaya göre TBMM yurttaşlar*ca seçilen 450 milletvekilinden oluşur. 30 yaşı*nı dolduran her Türkiye Cumhuriyeti yurttaşı milletvekili seçilebilir. Ama en az ilkokul me*zunu olmak ve anayasada sayılan suçlan işle*memiş olmak gerekir. TBMM seçimleri her beş yılda bir yapılır. Meclis bu süre dolma*dan seçimin yenilenmesine karar verebilir. Ayrıca anayasada belirtilen koşullara uyula*rak cumhurbaşkanınca verilecek karara göre de seçimler yenilenebilir. TBMM üyeliklerin*de boşalma olması durumunda her seçim dö*neminde yalnızca bir kez ara seçim yapılabi*lir. Seçimler yargı organlarının genel yönetimi ve denetimi altında yapılır. TBMM üyelerinin yasama dokunulmazlıkları ve sorumsuzlukları vardır. Başka nedenlerin yanında partisinden istifa eden ve başka bir partiye giren milletve*kilinin üyeliğinin düşeceği öngörülmüştür.
|Seçenekler|
|Stil|
Türkiyede parlamento konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.
|Konu||Konuyu Başlatan||Forum||Cevaplar||Son Mesaj|
|Türkiyede Cumhurbaşkanlığı||ebush||Eğitim ve Öğretim||0||26-07-2013 10:12|
|Türkiyede ekonomi||ebush||Coğrafya||0||20-07-2013 05:14|
|Türkiyede nemlilik-Türkiyede yağış||ebush||Eğitim ve Öğretim||0||04-04-2013 03:28|
|Türkiyede ekonomi nasıldır?-Türkiyede ekonemik faaliyetler hakkında bilgi||ebush||Eğitim ve Öğretim||0||02-04-2013 02:22|
|Parlamento Seçimlerinde Oy Kullanan İlk Kadın Kimdir||elif||Soru Cevap||0||20-03-2013 05:50|