Sifiliz (frengi), Treponema Pallidum bakterilerinin neden olduğu bir enfeksiyon hastalığıdır. Sifiliz cinsel yolla bulaşan bir hastalık olduğu için toplum sağlığını yakından ilgilendirir. Gelişmekte olan ülkelerde genellikle yüksek oranda görülmüş ve görülmeye devam etmektedir.
SİFİLİZ (FRENGİ) NASIL BULAŞIR?
Sifiliz cinsel ilişki yoluyla ya da diğer türlü yakın bedensel temasla bulaşır, mikroorganizma vücuda derideki ya da mukozalardaki açıklıklardan girer ve kan ve lenfatik sistem yoluyla hızlıca yayılır. Sifiliz derideki çatlaklar ya da tükürük gibi cinsel olmayan yollarla da bulaşabilir. Nadiren, gebelik sürecinde veya doğum sırasında doğum kanalından anneden fetusa sifiliz bulaşabilir (konjenital sifiliz). Firengi iyi incelenmemiş kan transfüzyonu ile de bulaşabilir. Bu nedenle kan transfüzyonu yapılırken alınan kan iyi incelenmelidir.
SİFİLİZ (FRENGİ) BELİRTİLERİ, BULGULARI ve KOMPLİKASYONLARI
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda genellikle ilk bulgu genital bölgede, anüs bölgesinde, rektumda, dudaklarda boğaz ve parmaklarda gelişen ağrısız ülserdir (şankır). Şankır enfeksiyondan sonraki 10 gün ile 3 hafta içinde gelişebilir, bunlar 4-8 haftada iyileşir. Daha sonra geçici ya da tekrarlayabilen, ya da aylarca sürebilen döküntü ortaya çıkar.
Sifiliz hastalarında görülebilecek diğer belirtiler;
- Lenf bezi büyümesi (lenfadenopati),
- Baş ağrısı,
- Kemik ağrısı,
- İştahsızlık,
- Ateş,
- Yorgunluk,
- Derinin nemli bölgelerinde oldukça bulaşıcı olan kalın, gri ya da pembe tabakalar gelişimi,
- Menenjit gelişebilmesi.
Üstte bahsi geçen semptomların görüldüğü dönemden sonra hastalık birkaç yıl bazen de süreksiz olarak latent (gizli) kalır.
Tedavisi yapılmayan bazı hastaların durumu ilerleyebilir ve en sonunda yaygın doku yıkımıyla karakterize bir son evreye ulaşır. Sifilizin diğer etkileri arasında aortu etkileyen ve anevrizmaya neden olan ve kalp kapaklarını etkileyen kardiyovasküler sifiliz, ilerleyici beyin hasarının ve bunun sonucunda felcin görüldüğü nörosifiliz, omuriliğin bir kısmını etkileyen bir hastalık olan tabes dorsalis bulunmaktadır.
SİFİLİZ (FRENGİ) TEŞHİSİ
Frengi (sifiliz) tanısı ve tedavisi kolay bir hastalıktır ve hastalık bulaştıktan 20-25 gün sonra temas bölgesinde vajen, penis, anal veya ağız bölgelerinde ağrısız ve ıslak başlayan belli bölge içinde sınırlı yaralar meydana gelir. Tanıda bu yaraların varlığı çok önemlidir. Bu tür bir lezyon ile başvuran bir hastanın yara olan bölgesi kazınır ve kazınan sürüntü karanlık saha mikroskopisi denilen bir yöntem ile incelenir ve frengiye direkt olarak sebep olan ”Treponema pallidum” denilen mikroorganizmalar rahatlıkla görülebilir.
Hasta ağrısız ülser dönemini geçirdikten sonra doktora başvurur ve doktor frengiden şüphelenirse yine bazı kan testleri ve yine sürüntü incelemesi ile tanı konulabilir.
SİFİLİZ (FRENGİ) TEDAVİSİ
Sifilizin tüm çeşitleri antibakteriyel ilaçlarla tedavi edilir. Hastalığın sebep olduğu organ hasarlarının geri dönüşümü olmaz.
Hamile kadınlara gebeliklerinin erken dönemlerinde sifiliz için kan testi yapılır. Eğer test pozitif çıkarsa, anne karnındaki bebeği de tedavi eden antibakteriyel ilaçlar verilir. Enfeksiyonun bebekten tamamen temizlendiğinden emin olmak için, bebek doğduktan sonra da antibakteriyel ilaç tedavisi uygulanır.
SİFİLİZ (FRENGİ) HASTASI CİNSEL İLİŞKİ YAŞAYABİLİR Mİ?
Frengi (sifiliz) hastası olan kişiler cinsel ilişkiye girmemelidir. Cinsel yolla bulaşan hastalıklarda koruyucu olarak kullanılan en önemli koruyucu tek kullanımlık prezervatiflerdir. Fakat sifilizli hastalarda kondom kullanımı çok fazla işe yaramaz. Çünkü frengi akıntılardan, kan yoluyla ve temas yoluyla bulaşabilir. Bu nedenle, bu tür bir durumdan şüphelenen birey bir an önce cildiye, üroloji, kadın doğum uzmanı, enfeksiyon hastalıkları uzmanı gibi bölümlere başvurmalı ve mümkün olduğunca cinsel ilişkiden kaçınmalıdır.
SİFİLİZ (FRENGİ)’DEN KORUNMA YOLLARI
Güvenli cinsel ilişki (tek kullanımlık lateks içerikli kondomlar ile korunma gibi yöntemler) sifilizi önleyebilir, fakat güvenli cinsel ilişki de sifilizden tamamen korumaz. Sifilizi olan bireyler erken evrelerde ve bazen latent (gizli) evrenin erken dönemlerinde bulaştırıcılardır, fakat son evrede bulaştırıcı değillerdir.