John Austin
- Meslek : Hukuk felsefecisi
- Önem : İngiliz hukukunda Analitik Hukuk Okulu’nu kuran kişi
- Doğum : 3 Mart 1790 – Londra
- Ölüm : 1859 - Weybridg
İngiliz hukukunda Analitik Hukuk Okulu’nu kuran İngiliz hukuk felsefecisi John Austin, Londra’da dünyaya geldi. 1812 yılında beş yıl boyunca hizmet ettiği ordudan ayrıldı ve hukuk öğrenimine başladı. 1818-1825 yılları arasında baroda çalıştığı sürece Jeremy Bentham ve çevresiyle yakın ilişkiler kurarak faydacılık felsefesinden etkilendi. Bentham okuluna bağlı akademisyenler tarafından kurulan London University Colloge’deki hukuk felsefesi kürsüsünün başına getirildi. Bu göreve hazırlanmak adına Almanya’ya gitti ve Roma hukukunu inceledi. Bu süreçte Savigny, Thibaut ve Mittermaier gibi önde gelen Alman hukuk felsefecileriyle tanıştı. Londra’da verdiği derslerin az sayıda öğrenci tarafından takip edilmesine üzülen Austin, bir süre sonra bu görevden ayrıldı. Yaşamının bu dönemden sonrası geçim sıkıntısı ve hastalıkla geçti. Bir süre Londra’da Ceza Hukuku Komisyonu’unda görev alan Austin, daha sonra Malta’ya gitti. Ancak 1848 İhtilali’nden dolayı, İngiltere’ye döndü. Londra yakınlarındaki Weybridge’de öldü.
Roma hukuku ile İngiliz örf ve adet hukuku gibi gelişmiş hukuk sistemlerinin temel kavramlarını sistemli bir şekilde ilk kez ele alan ilk İngiliz hukukçu olan Austin, hukuk hakkındaki araştırmalarında iki soruya yanıt aradı. Bunlardan birincisi, analitik bir yaklaşımla cevaplandırmaya çalıştığı “hukuk nedir?” sorusu; ikincisi ise, faydacılık felsefesi temelinde ele alınması gerektiğini düşündüğü “hukuk ne olmalıdır?” sorusudur. Austin, genel hukuk anlayışının bir parçası olarak, uluslararası hukuku pozitif ahlak kuralları içerisinde değerlendirir. Ona göre, hukuk, devleti yöneten kimse ise, onun ortaya koyduğu kurallardır. Uluslararası ilişkilerde ise, tek bir yönetici ve kural koyucu olmayacağına göre, bu yasaların kaynağı ancak pozitif ahlak kuralları olabilir. Siyasal ve hukuksal egemenlik arasında bir ayrım yapmayan Austin, ölümünden kısa bir süre önce yayımladığı A Plea for the Constituion adlı kitabında egemenlik teorisini daha da geliştirdi. Demokrasinin artan taleplerine ve 1848 İhtilali’nin yol açtığı karışıklıklara duyulan kaygının dile getirdiği bu kitapta, iktidarın mülk sahipleri tarafın oluşturulması gerektiğini, halkın diğer kesimlerinin kendi çıkarlarına sahip çıkamayacağını savundu.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Ertuğrul Uzun, İngiliz Analitik Hukuk Teorisi ve John Austin, Sosyal Bilimler Dergisi, sayı.2, 2003
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Gazi Osman Paşa
Gazi Osman Paşa, Türk asker ve komutan. Askeri eğitiminin ardından ilk defa Kırım Savaşı'nda görev aldı. 1862 yılında Cebel-i Lübnan'da meydana gelen Yusuf Karam isyanını bastırmakla görevlendirilen askeri kuvvette yer aldı ardından Girit adasında meydana gelen Yunan isyanını denetim altına almak üzere Girit'e gönderildi. Adı geniş ölçüde ilk defa bu hareket sırasında gösterdiği gayret ve fedakarlık sayesinde duyuldu. Bilhassa Serdar-ı Ekrem Ömer Paşa'nın takdirini kazandı , rütbesi miralaylığa yükseltildi ve kendisine üçüncü dereceden Mecidiye nişanı verildi.Yemen'de Gazi Ahmet Muhtar Paşa komutası altında da görev yaptı. Bosna ayaklanması ve Osmanlı topraklarına yönelik Sırp ve Karadağ saldırıları sırasında, Rus subayların komutasındaki Sırpları yendi. Askeri başarısı olarak bugün üzerinde en çok durulan Plevne savunmasını 93 harbi denilen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda sergiledi. Sayıca üstün Rus ve Rumen kuvvetlerinin saldırılarına karşı maiyetindeki küçük bir kuvvetle kaleyi 5 ay savunması ona bu başarısından dolayı ona gazi unvanı verilmesini sağladı. Savaştan sonra saray kuvvetlerinin komutanı ve mabeyn müşiri oldu. Ölümüne kadar Sultan II. Abdülhamt'in en yakınlarından biri olarak onun maiyetinde kaldı.
-
Ludwig Van Beethoven
Dünya müzik tarihinin en önemli isimlerinden biri olan Alman müzisyen Ludwig van Beethoven Bonn şehrinde dünyaya geldi. İlk müzik derslerini henüz dört yaşındayken babasından alan sanatçı, yedi yaşına geldiğinde halk önünde konser verecek seviyede keman, klavye ve org çalabiliyordu. Bu büyük yeteneğin gelişimini isteyen babası Beethoven’a dönemin önemli müzik öğretmenlerinden eğitim almasını sağladı. 12 yaşındayken hocası Neefe, kilisenin bütün koro, orkestra ve tiyatro başkanlığını üzerine aldı, oyunların provalarıyla uğraşmak, temsil sırasında orkestrada klavye çalmak gibi işleri de genç öğrencisine verdi. Sürekli gelişim arzulayan Beethoven Viyana’ya gitti ve Mozart ile birkaç ders yapma imkânı buldu. Annesinin ölüm haberi üzerine Bonn’a dönen sanatçı, 1789 tarihinde Bonn Üniversitesi’ne kaydoldu. Beethoven Bonn Üniversitesi’nde eğitim aldığı üç yıl boyunca Fransız Devrimi ile yoğruldu.
-
Osman Turan
İlmî ve fikrî tartışmalarda son derece kararlı ve ödün vermez bir tutum sergileyen Osman Turan çalışkanlığı ve Türk tarihine ilgisi dolayısıyla M. Fuad Köprülü’nün dikkatini çekerek Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Orta Çağ Tarihi Kürsüsü’ne burslu doktora öğrencisi seçildi. Köprülü’nün danışmanlığında iki yılda hazırladığı On İki Hayvanlı Türk Takvimi adlı çalışmasıyla doktor unvanını aldı. Bu çalışma Türkiye’de tarih alanında yapılan ilk doktoradır. Köprülü’nün fakülteden ayrılıp siyasete atılması üzerine Orta Çağ Türk-İslâm tarihi derslerini vermekle görevlendirildi. Farsça, Arapça ve Fransızcasını geliştirip kaynak yayımına ve orijinal araştırmalara başlayan Osman Turan, Orta Zaman Türk Devletlerinde Türkçe Unvanlar adlı çalışmasıyla doçentliğe yükseltildi. Türkçülük-Turancılık davasından yargılanan Nihal Atsız’ı fakültedeki odasında ağırlaması yüzünden Millî Eğitim bakanı tarafından açığa alındı. Paris ve Londra’da araştırmalarda bulundu; bu arada Milletlerarası Şarkiyat ve Türkiyat kongreleriyle UNESCO konferanslarına bildiriler sundu. Türk Tarih Kurumu’na aslî üye seçildi.
-
Lütfi Fikri
II. Meşrutiyet’in mücadeleci ve muhalif simalarından ve meclisin en iyi hatiplerinden biri olan Lütfi Fikri’nin tam adı Ömer Lütfi Fikri olup devrin valilerinden Hüseyin Fikri Paşa’nın oğludur. Eğitimini Mekteb-i Mülkiye’de tamamladı. Ardından Paris Hukuk Fakültesi ve Ecole Libre des Sciences Politiques’in Section Diplomatique kısmında eğitimini sürdürdü. Memlekete döndükten sonra meşrutiyet ve hürriyet fikirlerini savundu ve Mizancı Murad’la haberleştiği iddiasıyla tutuklanarak on altı ay hapis yattı. Daha sonra taşraya memuriyet için görevlendirildi. Niğde sancağı tahrirat müdürlüğüne nakledildi fakat Vali Galip Paşa ile anlaşamadığından bu görevden ayrılmak zorunda kaldı Avlonyalı Ferid Paşa’nın desteğiyle son memuriyeti olan Tortum kaymakamlığına getirildi. Bu görevinde iki yılı tamamlamadan Rusya’ya kaçtı. Oradan Avrupa’ya ve Mısır’a geçti. II. Meşrutiyet’in ilânı üzerine Mısır’dan İstanbul’a geldi ve Dersim mebusu olarak ilk Meclis-i Meb‘ûsan’a girdi. İttihat ve Terakki’ye muhalefet etti. Mülkiye Mektebi’nde ceza hukuku dersleri verdi.
-
Hüseyin Baykara
Hüseyin Baykara, Timur Devleti hükümdarı ve şair. Timur Han’ın torunudur. Başarıları sayesinde taht kavgalarına son vermiştir. Şehrini kalkındırma ve ileri bir seviyeye taşıma konusunda oldukça ileri görüşlü biriydi. Çağatay Türk Edebiyatı'nın gelişme ve olgunlaşmasında Hüseyin Baykara’nın hizmeti büyüktür. Çocukluk arkadaşı Ali Şir Nevai ile Türkçe’nin devlet ve edebiyat dili olması için çalışmış, Türkçe yazmayı emreden ferman çıkarmıştır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun