BÖLÜM 3. TANRISAL ETKİNLİK VE KUANTUM TEORİSİ/
Tanrısal etkinlik ile ilgili tartışmalar binlerce yıldır felsefenin ve teolojinin ilgi alanında olmuştur. 17. yüzyıldan itibaren determinist bir evren görüşünün bilim ve felsefe alanında ön plana çıkmasıyla, bu konudaki tartışmalar yeni bir boyut kazanmış ve Tanrısal etkinlik konusu, filozof ve teologlarca, evrenin determinist bir yapıda olduğu konusundaki yaygın inanç çerçevesinde değerlendirilmiştir. Birkaç yüzyıldır doğa bilimlerine hakim paradigma olan determinizme, -bilim alanında ilk olarak- modern bilimin en önemli teorilerinden kuantum teorisiyle karşı çıkılması, determinizmin mutlak gerçekliğine inanç çerçevesinde değerlendirilmiş olan Tanrısal etkinlik konusunun, yeni yaklaşımlarla ele alınmasına sebep olmuştur. Bu bölümde, Tanrısal etkinliği dörtlü bir sınıflamayla inceledikten sonra, kuantum teorisiyle ortaya çıkan yeni anlayışlar çerçevesinde Tanrısal etkinlik konusunun nasıl değerlendirildiğini göstermeye çalışacağız. Ardından modern bilim açısından diğer önemli bir teori olan kaos teorisini, kısaca tanıttıktan sonra kuantum teorisi ve Tanrısal etkinlik konusuyla ilişkisini değerlendireceğiz. Bir sonraki bölümde ele alacağımız ‘mucizeler’ sorunu ise bu bölümün devamı mahiyetinde olacaktır.
Bu bölümde cevabını bulabileceğiniz bazı sorular şunlardır:
- Tanrısal etkinliği nasıl sınıflandırabiliriz?
- Kuantum boşlukları Tanrısal etkinlikle nasıl ilişkilendirilmiştir?
- Belli yasalar çerçevesinde işleyen evrende Tanrısal etkinlik nasıl gerçekleşiyor olabilir?
- Tanrısal etkinlik kuantum belirsizliklerinin belirlenmesi olarak değerlendirilebilir mi?
- Kuantum belirsizliklerinin belirlenmesi suretiyle Tanrısal etkinliği açıklayan ilk düşünürler kimlerdir?
- Nancey Murphy’nin, Tanrısal etkinlik konusunda kuantum teorisini kullanan yaklaşımını neden başarılı buluyoruz?
- Kaos teorisiyle Tanrısal etkinlik arasında ilişki kuranların ve kuantum teorisiyle Tanrısal etkinlik arasında ilişki kuranların yaklaşımlarından hangisi daha başarılıdır?
- Kaos teorisiyle kuantum teorisinin ilişkisi, Tanrısal etkinliğin açıklanması açısından neden önemlidir?
ÖNCEKİ BÖLÜM: 2. BÖLÜM
3.1. TANRISAL ETKİNLİĞİN SINIFLANDIRILMASI
3.2. KUANTUM BELİRSİZLİKLERİNİN TANRISAL ETKİNLİKLE BELİRLENMESİ
3.3. KUANTUM BOŞLUKLARI VE TANRISAL ETKİNLİK
3.4. NANCEY MURPHY VE BURIDAN’IN EŞEĞİ
3.5. KAOS TEORİSİ, JOHN POLKINGHORNE VE TANRISAL ETKİNLİK
SONRAKİ BÖLÜM: 4. BÖLÜM