Banknot nedir?
Devlet bankası tarafından çıkarılan kağıt paraya denir. Banknotun, altın, gümüş, döviz gibi menkul kıymetlerden bir karşılığı bulunur. Banknot ile kağıt para birbirinden farklıdır. Devlet kanuna dayanarak piyasaya kağıttan para çıkarır veya emisyon bankasının ödeme vadini kaldırır. O zaman kağıt para rejimi ortaya çıkar. Birinci Dünya Savaşandan sonra birçok memlekette böyle olmuştur.
Bugünkü banknotu andıran paralara M. Ö 1600 yıllarında Eski Mısır'da, daha sonra Çin'de, İlhanlılarda da rastlanmıştır. Avrupa'da ilk banknot İsveç'te* Stockholm Bankası tarafından tedavüle çıkarılmıştır. 17. yüzyılda da İngiltere'de Kral Charles l.'İn darphanedeki kıymetli emanet eşyaya el koyması üzerine sarraflar aralarında bir teşkilat kurmuşlar ve yatırılan emanet eşyaya karşılık makbuz vermeye başlamışlardır. Bu makbuzlara «sarraf parası» adı verilmiştir.
Tedavülde bulunan paralar için yüzde yüz karşılık bulundurmak şart değildir. Merkez bankaları çıkardıkları banknotun % 30 - 40'ına karşılık altın bulundururlar. Banknotun karşılığı ne kadar fazla olursa, paranın kıymeti de o derece yüksek olur.Banknot, 17. yüzyıldan başlamak üzere bilhassa tarihte Birinci Dünya Savaşına kadar geniş bir tatbik sahası bulmuştur. Emtia (mal), arazi gibi servet unsurlarının karşılık olarak kullanıldığı görülmüşse de, altın ve gümüş gibi kıymetli madenler, en ziyade kullanım sahası bulan karşılıklar olmuştur.
Banknotlar, bankalar tarafından ihrac edilebildiği gibi devlet tarafından da çıkartıldığı görülmüştür. Banknotlar, yüzde yüz bir karşılık gösterilerek ihraç edilirse, bu kağıttan paraya "temsili kağıttan para" adı verilmektedir (altın ve gümüş sertifikaları). Kısmi bir karşılığı olan kağıttan paraya ise "itimada dayanan kağıttan para" veya banknot>banknot denilmektedir.Banknot ihracında ve elden ele dolaşımında en önemli faktörler, devir kabiliyeti (hiç itirazsız elden ele geçmesi) ve karşılığa itimat esasıdır. Karşılığı düşürerek banknot miktarının artırılması, iktisadi dengeyi bozmuş, sonunda da tam karşılıksız kağıt para sistemine geçilmiştir.
Banknot ne demek? (Ekonomi)
(Banknotes) Altın Para Standardının uygulanmadığı dönemlerde, para ihracına yetkili bir banka tarafından çıkartılan ve bankaya götürüldüğü zaman altına dönüştürülebilen bir kağıt veya sertifikadır. XIX. Asırda Batı Avrupa ülkelerinde halkın, ihraç bankalarma olan güveninin artması sonucunda ve madeni paraya göre ortaya koyduğu kolaylıklar nedeniyle, ödemeler esas para olan altın yerine, banknotla yapılmaya başlanmıştı. Giderek banknotlar genel bir ödeme aracı niteliği kazanmıştır. İlk banknotlar, bankaya altın yatıranlara verilenkasa makbuzu (banka notu) niteliğinde bir sertifika veya belge idi.
Bu makbuzların taşınması veya saklanması daha kolay olduğu, bankaya sunulduğunda derhal altına dönüştürüldüğü için kişiler, ödemelerini bankadan altın çekmeye gerek olmadan bu makbuzlarla (banknot) yapmaya başladılar, giderek de bu uygulamalar yaygınlaştı. Böylece banknot genel bir ödeme aracı durumuna geldi. Banknot, onu çıkartan banka üzerinde altın cinsinden alacak hakkını temsil eden bir kağıt paradır. Banka depolarında muhafaza olunan altın parayı temsilen ödemelerde, kullanılır. İlk dönemlerde banknot ihracında yüzde 100 altın karşılığı bulunduruluyordu. Ancak banknot kullanımının yaygınlaşması ile ihraç olunan banknotların ancak belli bir oranının, altına dönüştürmek üzere, bankaya sunulduğu görülmüştür.
Bu da bankaları Tam Karşılık Sistemini terk etmeye ve Kısmi Karşılık Sistemine geçmeye yöneltti. Bu sistemde banka, çıkarttığı banknotun belirli bir oranı kadar altın tutmakta ya da diğer bir deyişle, belirli bir altın stoku karşılığında birkaç kat fazla banknot ihraç etmekteydi. Banknotları altına dönüştürme zorunluğunun kaldırılması ile yeni bir sisteme geçilmiştir. Bu sistem kağıt para sistemidir. Kağıt para sisteminde paraya banknot denilmesi doğru değildir. Çünkü, kağıt para bir itibari paradır. Kağıt paranın altına dönüştürülme zorunluluğu yoktur. Bu önemli fark onu banknot sisteminden ayırmaktadır.
Sözlükte "banknot" ne demek?
1. devlet bankası tarafından piyasaya çıkarılan kağıt para.
Cümle içinde kullanımı
Dört, beş banknotla üç gün ya geçirilir, ya geçirilmez.
- Sait Faik Abasıyanık
Banknot kelimesinin ingilizcesi
n. banknote, bill, flimsy, paper money, treasury certificate, treasury note, flimsies
Köken: İngilizce