28.9: Ortakyaşam
Simbiyotik ilişkiler, farklı türlerin bireyleri arasındaki uzun vadeli, yakın etkileşimlerdir ve bu türlerin dağılımını ve bolluğunu etkiler. Bir ilişki her iki türe de faydalı olduğunda buna mutualizm denir. İlişki bir türe faydalıyken diğer türe ne faydalı ne de zararlı olduğunda buna kommensalizm denir. Bir organizma fayda görürken diğer organizma zarar gördüğü ilişkiye parazitlik denir. Bu tür ilişkiler genellikle birlikte evrimle sonuçlanır ve topluluk yapısının karmaşıklığına katkıda bulunur.
Mutualizm
Mutualizm, her iki türün de yakın bir ilişkiden yararlandığı zaman ortaya çıkar. Yaygın bir örnek, karıncalar ve yaprak bitleri arasındaki ilişkidir. Yaprak bitleri, delici ağız parçalarıyla bitki gövdelerinin floemiyle beslenir ve şekerli bir sıvı salgılar. Bu salgı ile beslenen karıncalar, çiftçiler ve süt sığırları arasındakine benzer şekilde yaprak bitleriyle karmaşık bir ilişki geliştirmişlerdir. Karıncalar yaprak bitlerini farklı besin kaynaklarına taşıyacak, yaprak bitlerini yırtıcılıktan koruyacak ve mantar parazitlerinin bulaştığı yaprak bitlerini temizleyecektir. Karıncalarda buna karşılık olarak yaprak bitlerinin ürettiği şekerli dışkıları tüketerek fayda sağlayacaktır.
Kommensalizm
Kommensalist ilişkiler bir türe fayda sağlar, ancak diğeri ise ne yarar ne de zarar görür. Örneğin, epifitler (İspanyol yosunu gibi) büyümek için yapısal destek için ağaçları ve diğer bitkileri kullanır, ancak konak ağaca zarar vermez veya konak ağaç bundan fayda sağlamaz. Ayrıca midyeler, balinalar gibi hareketli deniz hayvanlarına yapışır. Midyeler, hem balinaların hem de midyelerin beslendiği plankton açısından zengin besin kaynaklarına taşınmasından ve aynı zamanda belirli avcılardan korunmasından fayda sağlar. Genel olarak, balina bu etkileşimden zarar görmez, bu nedenle ilişki genellikle komünalizm olarak tanımlanır. Bununla birlikte, kıskaçlar küçük hidrodinamik sürtünmeye ve cilt tahrişine neden olabilir ve bu nedenle bazen yarı parazitik olarak kabul edilir. Bu, kommensalizm ve asalaklık arasındaki ince çizgiyi göstermektedir.
ParazitlikPlasmodium malariae'dir. Dişi bir sivrisinek tükürüğünde Plasmodium sporozoitleri taşır. Sporozoitler bir insanın kan dolaşımına enjekte edildiğinde karaciğere giderler..
Karaciğerde Plasmodium, yaşam döngüsünün birçok aşamasından geçerek kana geçen merozoitlerin üretilmesine neden olur. Enfekte kan hücrelerinden salınan merozoitlerin bir kısmı gametositleri oluşturur. Plasmodium'un erkek ve dişi gametositleri yemek sırasında bir sivrisinek tarafından tekrar alınabilir. Sivrisinek midesinde, gametositler, daha fazla sporozoit salmak için parçalanan oositlere dönüşen zigotlar üretir ve döngüyü yeniden başlatır.