Neurac, normal fonksiyonel hareket paternlerini yeniden kurmak için yüksek düzeyde nöromusküler stimülasyon içeren bir tedavi metodur. Uzun süreli ağrı ve/veya inaktiviteye neden olan uzun süreli kas iskelet bozukluklarını tedavi etmede kullanılır. En sık olarak boyun, bel, pelvik ve omuz bozukluklarında uygulanır.
"The Redcord Trainer" ilk olarak 1991'de ortaya çıktı. Araç ilk olarak "TrimMaster" olarak, daha sonra "TerapiMaster" ve şimdi de "Redcord Trainer" olarak adlandırılmaktadır. Birkaç yıl süren egzersiz ve terapi rejimi geliştirmesinden sonra, aracın kullanımı sistematikleştirildi ve 2000 yılında S-E-T (Sling Exercise Therapy) olarak tanımlandı.
2002 yılında Redcord Trainer'in iplerine maneul pertürbasyon eklendi. Üç sene sonra, iplere tutturulabilecek mekanik vibrasyon cihazı geliştirildi. Bunun gerekçesi kas iğciklerinin manuel pertürbasyonla elde edilebilenden daha yüksek frekanslara daha iyi yanıt verebileceği teorisiydi. Ayrıca maruz kalınan vibrasyonun frekans, enerji düzeyi ve süre olarak ayarlanabilmesi için de bu geliştirme önemlidir. Böylece daha önceki başarılı tedavilerde kullanılmış ayarların aynısını tekrar uygulamak da mümkün olmuştur. Manuel pertürbasyonla bu yapılamıyordu.
Vibrasyon aparatı olan Redcord Stimula, iki yıllık (2005-2007) geliştirme ve çok sayıda hastada tıbbi koşullarda denenme sonucu üretildi. Araç, uzun süreli boyun, omuz, kalça, bel veya pelvis ağrısı olan 800 hastada test edildi. Bu testler Norveç'te dört farklı fizyoterapi kliniğinde çalışan yedi fizyoterapistçe yapıldı. Neurac tedavisi sonrası hastalara şu soru soruldu: "Sıfırın hiç düzelme yok ve beşin tam olarak ağrısızlığı ifade ettiği, sıfırdan beşe kadar olan bir ölçekte, ağrınız tedavi başlangıcından bugüne nasıl değişti?"
|Redcord Stimula vibrasyon aparatı|
|Redcord iş istasyonu|
Bu sorgulama tedavi metodunun ve aracın ileri geliştirmesine yön verdi. Aparatın son versiyonu vibrasyon frekansı, enerji düzeyi ve sürenin, yani toplam vibrasyon maruziyetinin ayarlanmasını sağlayan mikroişlemci kontrolündedir.
Neurac metodu
Neurac, normal fonksiyonel hareket paternlerini yeniden kurmak için yüksek düzeyde nöromusküler stimülasyon içeren bir tedavi metodur.
Fonksiyonel hareket paternleri ile, vücudun ister küçük, isterse de büyük bir parçası olsun, normal ve verimli bir şekilde gerçekleşen hareket paternleri kastedilmektedir. Kol kaldırılırken skapula ve humerusun koordineli hareketleri buna örnek gösterilebilir.
Neurac metodu pasif değil aktif bir yaklaşımdır, egzersiz veya antrenmandan oluşur. Egzersizle kastedilen, Redcord Trainer aparatı kullanılarak yapılan belli aktif hareketlerdir. Antrenmanda ise vücudu zaman içinde simetrik ve progresif olarak strese maruz bırakarak, performans yeteneği için temel oluşturan özelliklerde iyileşme sağlamak amaçlanır.
Neurac metodunda dört anahtar nokta vardır:
- İş istasyonunda süspansiyon ve ip sistemi ile vücut ağırlığı taşıyıcı egzersizler.
- Seçilen vücut kısımlarında manuel pertürbasyon veya ölçülmüş vibrasyon (Redcord Stimula yardımıyla).
- Dirençte kademeli olarak artış.
- Tedavi ağrı oluşturmamalı veya arttırmamalıdır.
Neurac metodu ile tedaviden önce düzenli subjektif ve objektif klinik değerlendirmeler yapılır. Ayrıca "zayıf bağlantı testi" denen özel bir grup test de, askı sistemi ile beraber vücut ağırlığı taşıyıcı pozisyonlarda vücudun performansını değerlendirmek için uygulanır.
Klinik iletişim
Neurac metodunun geliştirilmesi ve kalite kontrolünün bir parçası olarak Redcord Clinic Lysaker'da 3 klinisyenin konsültasyonları izlenmiştir. Bu konsültasyonlar Neurac metoduna entegre edilmiştir ve hastayla güven ilişkisi kurmayı, hasta odaklı olmayı, empati göstermeyi ve ağrı mekanizmalarını açıklayarak neden Neurac'ın hasta için bir seçenek olabileceğini anlatmayı içerir. Böylece hastaya biyopsikososyal modele uygun şekilde yaklaşılır.
Neurac metodu: tanı
Neurac metodu iki kısımdan oluşur: tanı ve tedavi. Tanı kısmında iki yaklaşım vardır: Nötr pozisyonda izometrik "tutunma süresi" ve "zayıf bağlantı testi".
Nötr pozisyonda tutunma süresi testi
|Servikal omurga için nötr pozisyonda tutunma süresi testi|
Bu testte sırt ve boyundaki derin stabilize edici kasların fonksiyonu incelenir. Boyun için servikal omurga, baş askıda olarak nötr pozisyonda tutulur. Terapist daha sonra servikal lordozda hafif bir azalma sağlar; hasta bunu izometrik olarak devam ettirmeye çalışır. Sırt içinse hasta bel omurgası nötr pozisyonda olacak şekilde ip ve askılarla tutulur. Terapist daha sonra lomber lordozda hafif bir azalmaya neden olur; hasta bu pozisyonda izometrik olarak durmaya çalışır.
Hasta terapiste iki sinyal verir. İlki yorgunluğun başlangıcında, ikincisi ise istirahatin gerektiği andadır. Terapist her iki sinyalin zamanını not eder. Ayrıca hastanın genel kas tonusunu ve istenen pozisyonu koruyabilme yeteneğini gözler. Başlangıç pozisyonundan olan değişiklikler kaydedilir. Eğer iki dakikadan kısa sürede yorgunluk oluşursa derin stabilizör kasların fonksiyonu yetersiz olabilir. Bel ve boyun için "tutunma süresi" testi normalde zayıf bağlantı testinden önce yapılır.
|Lomber omurga için nötr pozisyonda tutunma süresi testi|
Zayıf bağlantı testi
Bu testin amacı kinetik zincirlerdeki zayıflığı tespit etmek ve derin stabilizör kaslar ile yüzeyel ana hareket ettiriciler arasındaki etkileşim bozukluklarını tanımlamaktır. Zayıf bağlantı testinde vücut farklı vücut ağırlığı taşıma pozisyonlarında zorlanır. Terapist hastanın sağ ve sol yanını kıyaslar. Zayıf bağlantı testi şu durumlarda pozitiftir: 1. Vücudun sağ ve sol yanlarının performansları arasında gözlenebilir fark vardır. 2. Ağrı ortaya çıktı. 3. Her iki yanın performansı da beklenen düzeyden kötü. 1 ve 3. noktalar terapist tarafından değerlendirilir.
Neurac metodu: tedavi
|Zayıf bağlantı testine bir örnek. Artan zorlukta supin pelvik kaldırma. 1 ve 2'de elastik kordlarla yük azaltımı yapılmıştır. 3 ve 4'de elastik kordlar kaldırılarak test zorlaştırılmıştır.|
Neurac metodu ile tedavi, terapist eşliğinde iş istasyonunda uygulanır. Neurac tedavisinden sonra, askı egzersizi hasta tarafından terapist süpervizyonu yokken de güvenle uygulanabilir.
Eğer lomber veya servikal omurga için nötr pozisyonda tutunma süresi yetersiz tespit edilmişse tedavi benzer bir pozisyonda başlar. Tedavi izometrik duruşlardan oluşur. Bu egzersiz 1. Egzersiz doğru şekilde yapılana, 2. Ağrı oluşmayana veya artmayana, 3. Yorgunluk oluşmadan tutunma süresi artmaya devam edene, 4. İstirahat gerekene dek olan tutunma süresi artana dek tekrar edilir. Hasta sık sık aktif fonksiyonel testlerle tedavinin etkinliği (ağrıda azalma, fonksiyonda ve hareket kalitesinde artış) açısından yeniden değerlendirilir.
Eğer zayıf bağlantı testi pozitifse, tedavi testin uygulandığı pozisyonda başlayabilir. Bu tedavi statik duruşlardan ziyade dinamik hareketlerden oluşur. Her zaman için hastanın egzersizi koordineli ve ağrısız yapabileceği bir düzeyde başlanır. Hastanın kendi vücut ağırlığı gerekirse süspansiyon sistemi ile azaltılabilir. Daha sonra hasta 4-6 tekrar ve 1-2 dakikalık istirahatler şeklinde egzersizi yapar. Elastik kordlardan alınan yardım kademeli olarak azaltılır, böylece yük gittikçe arttırılır. Bu prosedür, egzersizin iş yükü arttırılmaya, ağrı oluşmayana, egzersiz doğru yapılana veya hasta yorgun düşüp durmak istemeyene dek tekrar edilir. Terapist ipleri manuel olarak sallayarak egzersizi daha zor hale getirebilir. Hasta zayıf bağlantı testi ve fonksiyonel testlerle tedavi etkinliği açısından değerlendirilir.
Yakın zamanda Neurac metonda Redcord Stimula aracının kullanımı için üç evreli bir model geliştirimiştir:
Birinci adım:
|Vibrasyonla beraber vücut ağırlığı taşıma egzersizi örneği: Yan yatar pozisyonda kalça abduksiyonu. Pelvisin altından geçen elastik kordlarla yük azaltımı yapılmıştır. Elastik kord desteği kademeli olarak azaltılır.|
Vibrasyon ile beraber statik vücut ağırlığı taşıma egzersizi. Hasta terapist tarafından vücut ağırlığı taşıma pozisyonuna getirilir. Elastik kordlar vücut ağırlığını azaltmak için kullanılır. Vibrasyon aracı ile kontrollü vibrasyon uygulanır. Egzersiz, elastik kord desteği gittikçe azaltılarak zorlaştırılır. Prosedür, statik fonksiyonda iyileşme sağlanana veya hasta yorulana dek sürdürülür. Ağrı olursa egzersiz sonlandırılır. Aynı prensiplerle ağrısız başka bir egzersiz denenebilir.
İkinci adım:
Vibrasyonla dinamik vücut ağırlığı taşıyıcı egzersizler. Hasta birinci adımdaki pozisyona getirilir ve daha sonra vibrasyon uygulanırken dinamik hareketler yapılır. Her sette az sayıda (4-6) tekrar yapılır.
Üçüncü adım:
İkinci basamak gibidir ancak vibrasyon uygulanmaz.
Tedaviden sonra hasta, zorluğu progresif olarak artan bireyselleştirilmiş egzersiz programına katılmaya teşvik edilir. Egzersiz programı en az üç ay süreyle haftada üç kez uygulanmalıdır. Hasta klinikte her 3-4 haftada bir görülerek takip edilir ve gerekirse antrenman programı modifiye edilir.
Neurac tedavisinin etki ve yan etkileri
Egzersizin iş yükü ve zorluğunun derecesi çok kolaydan aşırı zora dek kesin olarak belirlenebilir. Bu sayede askı egzersizi fonksiyonel durumu çok kötü hastalardan profesyonel atletlere dek değişik gruplarda uygulanabilir.
Sıklıkla Neurac metodu ile hastaların hızlı iyileşmeler gösterdikleri görülmüştür. Elde edilen faydalar arasında ağrıda azalma, hareket kalitesinde ve fonksiyonda artış sayılabilir. Neurac metodunda ağrı oluşmamalı, hasta kronik ağrılıysa da şiddeti artmamalıdır.
Az sayıda olguda bulantı, baş dönmesi veya diğer otonomik cevaplar gibi yan etkiler görülmüştür. Uzun süreli boyun ağrılı hastalarda bu daha sık görülmektedir.
Teorik arkaplan
Neurac metoduna temel olan bazı teoriler şunlardır:
Kinetik zincirler
"Açık kinetik zincir" ve "kapalı kinetik zincir" terimleri ilk kez 1955'de Steindler tarafından tanımlanmıştır. Açık kinetik zincir egzersizinde ekstremitenin distal ucu serbest hareket eder. Kapalı kinetik zincirde ise sabittir. Yakın zamanda stabil ve stabil olmayan yüzey, yük taşıma ve yük taşıma olmayan, tek eklem egzersizi ve çok eklemin katıldığı egzersizlerin karşılaştırıldığı çalışmalar yapılmıştır. Hatta sonuçta bazı kafa karışıklıkları olmuştur ve bir kısım yayınlarda açık ve kapalı kinetik zincir ayrımının doğru olmadığı görüşü öne sürülmüşür.
Fizyoterapide her zaman için performansı arttıran ancak eklem yapılarına aşırı yük bindirmeyen egzersiz rejimleri aranmıştır. Açık kinetik zincir egzersizleri tek eklemlerin izole antrenmanında kullanılırken, kapalı kinetik zincir egzersizleri antagonistik kas koaktivasyonu nedeniyle daha "fonksiyonel" kabul edilmiştir. Neurac metodunda sinerjist ve antagonist kasların koaktivasyonunu sağlayan egzersizler "vücut ağırlığı taşıyıcı egzersiz" olarak ifade edilmektedir.
Stabilite antrenmanı
Fizyoterapi, bel ve boyun ağrılarına yönelik egzersizler açısından çok zengindir. Yirmi yıl önce Bergmark bel için lokal (derin) ve global (süperfisiyal) kas terimlerini içeren bir stabilizasyon modeli tanımlamıştır. Transversus abdominis ve multifidusun derin parçasını da içeren derin stabilize edici kaslara yönelik çok sayıda çalışma yapılmıştır. Diğer taraftan sadece bu kaslara odaklanılmasını eleştirenler de olmuştur. Kibler ve başkaları optimal stabilite için hem süperfisiyal hem de derin kasların entegrasyonuna dikkat çekmiştir.
Günümüzde bel rehabilitasyonuyla uğraşanlar için "kor stabilitesi" her gün kullanılan bir terimdir. Ancak kor stabilitesinin tam olarak ne olduğu da halen tartışmalıdır.
Vücut ağırlığı taşıma egzersizlerini kullanarak Neurac metodu hem derin hem de süperfisiyal kasları aktive ederek koordinasyonlarını arttırmayı amaçlamaktadır.
Vibrasyon antrenmanı
"Tüm vücut vibrasyonu" için ilk platformlar 1990'larda üretilmiştir. O günden bu yana hem sağlıklı kişiler hem de hastalarda vibrasyon platformlarının kullanımına yönelik artan bir ilgi vardır. Bir çalışmaya göre bu yöntemle alt ekstremite kas fonksiyonlarında olumlu etki sağlanabilir. Bale dansçılarında yapılan bir çalışmada normal bale eğitimine vibrasyon terapisinin eklenmesiyle alt ekstremite kuvveti ve zıplama yüksekliğinde artış görülmüştür. Vibrasyon terapisinin immobil hastalarda kas atrofisini azalttığı bildirilmiştir.
Vibrasyon terapisinin kas iğciklerinden merkezi sinir sistemine giden uyarıları arttırarak olumlu etkiler sağladığı öne sürülmektedir. Nöral adaptasyon sonucu kas aktivasyonu artıyor olabilir. Bu nedenle Neurac metodunda mekanik vibrasyon aracı (Redcord Stimula) kullanılmaktadır.
Kaynak: