YGB DEP Matematik Modülü
Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Destek Eğitim Programı Matematik Modülü
Matemetik Programının Amacı
Matematik ile ilgili becerilerini geliştirebilme
Matemetik Programının Amacı
Nesneleri az ve çok olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri az ve çok olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri büyük ve küçük olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri büyük ve küçük olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri uzun ve kısa olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri uzun ve kısa olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri kalın ve ince olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri kalın ve ince olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri içinde ve dışında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri üzerinde ve altında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri uzağında ve yakınında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri önünde ve arkasında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri başta, ortada, sonda olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri sağında, solunda ve arasında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri boş ve dolu olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri yüksekte ve alçakta olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri ağır ve hafif olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri ağır ve hafif olma durumuna göre sıralar.
Birer ritmik sayar.
Beğer ritmik sayar.
Onar ritmik sayar.
İkişer ritmik sayar.
Üçer ritmik sayar.
Dörder ritmik sayar.
1-9 arasındaki doğal sayıları ayırt eder.
Rakamları yazar.
0 doğal sayısın ayırt eder.
İki basamaklı doğal sayıları ayırt eder.
Üç basamaklı doğal sayıları ayırt eder.
Dört basamaklı doğal sayıları ayırt eder.
Beş, altı ve daha fazla basamaklı sayıları ayırt eder.
Sayı doğrusunu fark eder.
Doğal sayılar arasındaki büyüklük ve küçüklük ilişkisini ayırt eder.
Tek ve çift doğal sayıları ayırt eder.
Sıra bildiren sayıları ayırt eder.
Romen rakamlarını ayırt eder.
Doğal sayılarla eldesiz toplama işlemi yapar.
Doğal sayılarla eldeli toplama işlemi yapar.
Doğal sayılarla onluk bozmayı gerektirmeyen çıkarma işlemi yapar.
Doğal sayılarla onluk bozmayı gerektiren çıkarma işlemi yapar.
Doğal sayılarla eldesiz çarpma işlemi yapar.
Doğal sayılarla eldeli çarpma işlemi yapar.
Doğal sayılarla kalansız bölme işlemi yapar.
Doğal sayılarla kalanlı bölme işlemi yapar.
Toplama işlemi ile ilgili problem çözer.
Çıkarma işlemi ile ilgili problem çözer.
Çarpma işlemi ile ilgili problem çözer.
Bölme işlemi ile ilgili problem çözer.
Dört işlem yaparak problem çözer.
Hesap makinesi kullanarak işlem yapar.
Küme ve özelliklerini ayırt eder.
Kümeler arasındaki ilişkileri ayırt eder.
Kümeler arasındaki denklik ilişkisini ayırt eder.
Kümeler arasındaki eşitlik ilişkisini ayırt eder.
Bütün, yarım ve çeyrek olma durumuna göre nesneleri ayırt eder.
Kesirleri gösterir.
Kesirleri okur.
Kesirleri yazar.
Vücut organları yardımıyla ölçüm yapar.
Metre ve cetvel kullanarak ölçüm yapar.
Kütle ilşkilerini kullanarak ölçüm yapar.
Sabah, öğle, akşam kavramlarını ayırt eder.
Gün, hafta, ay, mevsim, yıl kavramlarını ayırt eder.
Dün, Bugün, yarın kavramlarını ayırt eder.
önce, sonra kavramları ayırt eder.
Saati okur.
Paraları tanır.
Parayı günlük yaşamda kullanır.
Kare ve özelliklerini ayırt eder.
Dikdörtgen ve özelliklerini ayırt eder.
Üçgen ve özelliklerini ayırt eder.
Daire ve özelliklerini ayırt eder.
Matemetik Programının Süresi
Matemetik Programının süresi 500 ders saatidir.
Matemetik Programının Uygulanması
Matematik, yaygın gelişimsel bozukluk tanısı alan bireylere günlük yaşamlarında karşılacakları problemleri çözmeye yardımcı olacak düşünme becerilerini kazandırmayı amaçlamaktadır.
Yaygın gelişimsel bozukluk tanısı alan bireylere, matematiğin temel kavramlarını ve ilkelerini kavratmada günlük yaşamdan örnekler seçilmeli, gerçek ve somut araçlarla çalışılmaya başlanmalıdır.
Öğretim sürecinde diğer modüllerle bağlantı kurularak fırsat eğitimi için ortam yaratılmalıdır. Örneğin; Eşleme modülünde kullanılan kavramların öğretimine bu alanla ilgili çalışmalar yapılırken yer verilebilir.
Nesneler arasındaki ilişkiler problem çözme becerisiyle yakından ilgilidir. Bu ilişkiler aynı zamanda bireylerin akıl yürütme ve matematiksel düşünme süreçlerinin gelişmesine büyük katkıda bulunur. Bunlar matematiksel kavramlarının pek çoğunun kazanılması için ön koşul becerileridir. Nesneler arası ilişkiler çalışılırken kolaydan zora, basitten karmaşığa doğru bir yol izlenmelidir.
Ritmik saymalarda önce sözlü olarak sayma, sonra nesnelerle sayma çalışmaları yapılmalıdır. Ritmik saymalar bireyin sayı kavramını kazanmasını hızlandırır. İleri ve geriye doğru ritmik sayma çalışmaları toplama, çıkarma ve çarpma işlemlerinin öğretiminde kolaylık sağlayacaktır. Bu nedenle ritmik sayma becerisi kazandırılırken önce sıra ile sayma çalışmaları, belli bir aşamaya geldikten sonra verilen bir sayıdan başlayıp saymaya da yer verilmelidir.
İleriye, geriye veya herhangi bir sayıdan başlayarak istenen sayıya kadar 1’erli, 10’arl , 5’erli, 2’şerli, 3’erli, 4’erli, 6’şarlı, 7’şerli, 8’erli, 9’arlı sayma, gerçek nesnelerle sayma çalışmaları yapılmalıdır. Sayılarla ve geometrik şekillerle yapılandırılmış bir örüntüyü tamamlama çalışmaları yapılabilir.
Doğal sayı öğretimi yapılırken rakam kavramı, rakamların uygun şekilde yazılması, sayıları sayı doğrusunda gösterme, iki, üç, dört ve daha fazla basamaklı doğal sayıların çözümlenmesi, sayıları sıraya koyma, tek ve çift sayıları tanıma gibi çalışmalar yapılmalıdır.
Kümeler konusu doğal sayılar; doğal sayılarda eşitlik, büyüklük ve Küçüklük ilişkileri, doğal sayılarda toplama ve çıkarma işlemleri, bu işlemlerin özellikleri ile ilgili kavramların kazandırılmasında ve problem çözmede bir araç olarak kullanılır.
Yakın çevredeki nesnelerden yararlanılarak küme örnekleri verme, Kümedeki nesnelerin adlarını söyleme, eleman kavramı, boş küme, küme elemanlarını bire bir eşleme, verilen nesnelerden küme oluşturma, kümeyi venn şeması ile gösterme, denk küme, sembol kullanma, alt küme, kümeler arasındaki ilişki, kümelerde birleşim, kesişim işlemleri ve bunları sembolle gösterme, problem çözme gibi çalışmalar yapılmalıdır.
Doğal sayılarla eldesiz-eldeli toplama işlemi yaparak problem çözme, onluk bozmayı gerektirmeyen ve onluk, yüzlük, binlik, on binlik gibi bozmayı gerektiren çıkarma işlemi yaparak problem çözme, eldesiz-eldeli çarpma işlemi yaparak problem çözme, kalansız-kalanlı bölme işlemi yaparak problem çözme, doğal sayıları; 10, 100 ve 1000’e kısa yoldan bölme işlemi yapma, hesap makinesini tanıma ve kullanma çalışmaları yapılmalıdır. Nesneleri bütün, yarım ve çeyrek olma durumuna göre ayırt ederek kesirleri kavrama çalışmaları yapılmalıdır.
Parmakla, karışla, kulaçla, ayakla, adımla ölçme yapma, metreyi, metrenin as katları ve üs katlarını bilme, metre ve cetvelle ölçme, litreyle ölçme, kütle ölçülerini kavrama, gramla ölçme, parayı tanıma ve uygun kullanma, zaman ölçülerini kavrama, alan ölçülerini bilme çalışmaları yapılmalıdır.
Eğri, doğru ve doğru parçasını bilerek çizme, doğrularda paralellik ve kesişme özelliğini anlama, dik ve paralel doğrular çizme, karenin, dikdörtgenin, üçgenin, dairenin, özelliklerini ayırt ederek çizme ve bunların çevresini, alanını hesaplama, küpün, dikdörtgenler prizmasının, silindirin, kürenin, piramidin özelliklerini ayırt ederek çizme çalışmaları yapılmalıdır.
Matematik çalışmaları sırasında açık anlatım, gösteri, soru-cevap, model olma, tartışma, oyun, drama, tümevarım, tümdengelim, soyutlama-genelleme, basamaklandırılmış öğretim ve problem çözme yöntemleri kullanılabilir.
Matematik çalışmaları sırasında gösterim panoları, grafikler, projeksiyon araçları, geometrik şekiller, boncuk, abaküs, yapbozlar, sayı bulmacalar, yazı tahtası (oyuncak), plastik sayı kalıpları, kavram kitapları, oyun hamurları, monopoly-borsa oyunu, renkli kalemler, kaset-CD, geometri araç-gereçleri (pergel, cetvel, açıölçer vb. ), kum havuzu, bilgisayar, gibi araç gereçler kullanılabilir.
Matemetik Programının İçeriği
A. Nesneler arasındaki ilişkiler
Az ve çok
Büyük ve küçük
Uzun ve kısa
Kalın ve İnce
İçinde ve dışında
Üzerinde ve altında
Uzak ve yakın
Önünde ve arkasında
Başta, ortada, sonda
Sağında, solunda ve arasında
Boş ve dolu
Yüksekte ve Alçakta
Ağır ve Hafif
B. Ritmik saymalar
Birer Ritmik Sayma
Beşer Ritmik Sayma
Onar Ritmik Sayma
İkişer Ritmik Sayma
Üçer Ritmik Sayma
Dörder Ritmik Sayma
C. Doğal Sayılar
1-9 arasındaki Doğal Sayılar
Rakam Yazma
0 Doğal Sayısı
İki basamaklı Doğal Sayılar
Üç basamaklı Doğal Sayılar
Dört basamaklı Doğal Sayılar
Beş, Altı ve daha fazla basamaklı sayılar
Sayı Doğrusu
Doğal Sayılar arasındaki Büyüklük ve Küçüklük ilişkisi
Tek ve Çift Doğal Sayılar
Sıra Bildiren Doğal Sayılar
Romen Rakamları
D. Toplama işlemi
Doğal Sayılarla Eldesiz Toplama İşlemi
Doğal Sayılarla Eldeli Toplama İşlemi
E. Çıkarma İşlemi
Doğal Sayılarla Onluk Bozmayı Gerektirmeyen Çıkarma İşlemi
Doğal Sayılarla Onluk Bozmayı Gerektiren Çıkarma İşlemi
F. Çarpma İşlemi
Doğal Sayılarla Eldesiz çarpma İşlemi
Doğal Sayılarla Eldeli çarpma İşlemi
G. Bölme İşlemi
Doğal Sayılarla Kalansız Bölme İşlemi
Doğal Sayılarla Kalanlı Bölme İşlemi
H. Problem Çözme
Toplama İşlemi ile ilgili Problem çözme
Çıkarma İşlemi ile ilgili Problem çözme
çarpma İşlemi ile ilgili Problem çözme
Bölme İşlemi ile ilgili Problem çözme
Dört İşlem Yaparak Problem çözme
J. Kümeler
Küme ve özellikleri
Kümeler arasındaki ilişkiler
Kümeler arasındaki Denklik ilişkisi
Kümeler arasındaki Eşitlik ilişkisi
K. Kesirler
Kesirleri gösterme
Kesirleri Okuma
Kesirleri Yazma
Bütün, Yarım ve çeyrek Kavram
L. Ölçüler
Doğal Ölçüler
Kütle ölçüleri
Zaman ölçüleri
Değer ölçüleri
M. Geometrik Şekiller
Kare
Dikdörtgen
Üçgen
Daire
Matematik Programı Modülünde Ölçme ve Değerlendirme
Matematik nde ölçme ve değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamaların her biri ile ilgili birer örnek ve örnek ile ilgili açıklamalar aşağıda verilmiştir.
A. Kaba değerlendirme
Matematik becerileri değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu’nda bağımsız olarak yapılan beceriler (+), bağımsız olarak yapılamayan beceriler (-) olarak işaretlenmelidir. Açıklama Bölümüne ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.
Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve yardımda bulunulmamalıdır.
Kaba değerlendirme sonucunda aile ile iş birliği yapılarak BEP hazırlanmalıdır. Kaba Değerlendirme Formunda tüm kazanımlara yer verilmelidir.
B. Öğretim öncesi değerlendirme
Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir. Öğretim öncesi değerlendirme sonucuna göre bireyin bağımsız olarak yapamadığı kazanımının (Birer ritmik sayar. ) alt basamakları üzerinde öğretim yapılacaktır. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan birer ritmik sayma becerisinin analizi yapılarak alt basamaklara ayrılmıştır.
Öğretim öncesi değerlendirme sütununa birer ritmik sayma becerisi ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilerek yapıp yapamadığına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse forma (+), gerçekleştirmiyorsa (-) olarak işaretlenir. C.
C. Öğretim sürecini değerlendirme
a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim sürecini değerlendirme sütununa işaretlenir.
b. Öğretim öncesi değerlendirme sonucuna göre bireyin bağımsız olarak yapamadığı kazanımının birer ritmik sayma alt basamakları üzerinde öğretim yapılacaktır.
c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı Performans Kayıt Tablosunda yer alan öğretim sürecini değerlendirme Bölümüne işlenir.
Performans Kayıt Tablosu’nun sonunda yer alan Aile Bilgilendirme Bölümüne, birer ritmik sayma becerisinin hem öğretiminin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalarda bulunulmuştur.
d. Öğretim sürecini değerlendirme sütununa birer ritmik sayma becerisi ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve yapıp yapamadığına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse ilgili sütuna (+), gerçekleştiremiyorsa (-) olarak işaretleme yapılır.
D. Son değerlendirme
Matematik nde bulunan tüm kazanımlar için Performans Kayıt Tablosu’nda öğretim sürecini değerlendirme basamakları gerçekleştiği (+ ya da B olarak işaretlendiği) zaman farklı soru ve materyallerle ezbere yapılıp yapılmadığını değerlendirmek amacıyla Son değerlendirme Formu hazırlanmalıdır.
E. Öğretim Sonrası Değerlendirme
a. Bireyin gelişimi, öğretim sürecini değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans değerlendirme Formuna işlenmiştir.
b. Dönem Sonu Bireysel Performans değerlendirme Formu doldurulurken kazanımın öğretimine hangi ayda başlanmış ise ilgili sütuna, kazanım gerçekleşti ise +, kazanım gerçekleşmedi ise – olarak işaretlenir. Gerçekleşmeyen kazanımın öğretimine bir sonraki ayda devam edilir, kazanım gerçekleştiyse + konur.
c. Dönem Sonu Bireysel Performans değerlendirme Formu dönem sonunda uygulayıcılar tarafından bireyin tekrar değerlendirilmesi için veli aracılığı ile RAM’a gönderilir.
Özel eğitim Değerlendirme Kurulu’nca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımların gerekçeleri, ayrıntılı olarak (1. öğretime hiç başlanmadı ise gerekçeleri 2. Öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı) RAM Bilgilendirme Bölümünde açıklanacaktır.