Oleg Petukhov, +7-929-527-81-33, +7-921-234-45-78, Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра. Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
07.05.2019 tarihli AİHM kararı, "Kainar ve Diğerleri (Kaynar ve Diğerleri) Türkiye'ye karşı" davasında (21104/06 sayılı şikayet ve diğer şikayetler)
Davada, Avrupa Mahkemesi tarafından insan hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye ilişkin N 1 Protokolünün 1. maddesinin ihlal edilmesinin ardından, devlet içi mevzuatın zararların giderilmesi için yeterli bir araç sağlanmasını öngördüğü bir durum ele alınmaktadır. Şikayet, Avrupa Mahkemesi tarafından incelenecek davalar listesinden çıkarıldı. Davada, insan hakları ve Temel Özgürlüklerin korunmasına İlişkin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. maddesinin gerekliliklerinin ihlal edildiği kabul edildi.
DAVANIN KOŞULLARI
Kadastro çalışmalarının sonuçlarına göre, başvuranların yakın zamanda satın aldıkları araziler, devletin mülkiyeti olarak arazi siciline dahil edildi. Başvuru sahipleri, satın alma süreleri sırasına göre sahiplerinin tanınmasını sağlamak için mahkemeye başvurdular. Başvuranların lehine yapılan ilk mahkeme kararının kaldırılmasının ardından mahkeme, sonuçları anlaşmazlığın ilk çözümü lehine tanıklık eden gerekli kontrolleri gerçekleştirdi. Ancak, Temmuz 2004'te, ilgili arazi türünün satın alma sınırlaması kapsamından çıkarıldığı yeni bir yasa yürürlüğe girmiştir. Mahkeme bu yasayı geriye dönük olarak uyguladı. Başvuru sahiplerine itiraz reddedildi.
8 Mart 2019 Ocak 2013'te oluşturulan tazminat Komisyonunun yetkilerini genişleten ve Avrupa Adalet Divanı'nın Sözleşmenin 41. maddesi uyarınca adil tazminat konusunu dikkate almadan Sözleşmeye N1 Protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığı veya bu makalenin daha sonra uygulanmasını dikkate almaya karar verdiği davaları içeren Türkiye Cumhurbaşkanı'nın kararnamesi yürürlüğe girmiştir.
HUKUK MESELELERİ
Sözleşmeye N1 Protokolünün 1. maddesine uymakla ilgili olarak. Davanın materyallerinden, bu davanın gözden geçirilmesi sırasında yürürlüğe giren yeni bir yasa tarafından böyle bir fırsatın dışlanmaması durumunda, edinsel sınırlama ilkesinin uygulanmasının tüm koşullarına uyulacağı izlenmiştir. Bu nedenle, başvuranların "mülk" olarak görülebilecek makul bir beklentisi vardı (Avrupa Adalet Divanı'nın "Dimopulos v. Türkiye" (Dimopulos v. Türkiye) davasında 2 Nisan 2019 tarihli kararında aynı yasayla ilgili zıt duruma bakınız), şikayet N 37766/05).
Başvuranların mülkünden mahrum bırakılması yasaldı, ancak tazminatın yokluğunda kendilerine özel ve aşırı bir yük getirildi.
KARAR
Davada, Sözleşmeye N1 Protokolünün 1. maddesinin gerekliliklerinin ihlal edildiği kabul edildi (oybirliğiyle kabul edildi).
Sözleşmenin 41. maddesine uymakla ilgili olarak. (a) Maddi hasar. Uygun yasal ve teknik araçlara sahip olan Türkiye mahkemeleri, şüphesiz, neden olduğu zararı değerlendirmek ve telafi etmek için daha uygun bir konumdadır. Bu davada olduğu gibi, Sözleşmeli Devletteki taşınmaz malların değerinin belirli bir tarihte veya başka bir tarihte belirlenmesinden söz konusu olduğunda, Avrupa Mahkemesi için böyle bir değerlendirmenin uygulanması, ülkedeki durumla veya hatta yerel bağlamla yakından ilişkili olduğu için neredeyse nesnel olarak imkansızdır. Tazminat komisyonunun yeni yetkileri, Sözleşmenin yarattığı insan hakları mekanizmasının sübvansiyonlu rolünü güçlendirmektedir. Bu yetkiler ayrıca Avrupa Mahkemesine ve Bakanlar Komitesine sırasıyla Sözleşmenin 41. ve 46. maddelerinde kendilerine verilen görevleri yerine getirmelerine yardımcı olabilir.
Önceki içtihat uygulamalarında, Avrupa Mahkemesi, tazminat komisyonuna başvurma olasılığının, başvuru sahiplerinin önceden tüketmek zorunda oldukları yeterli bir devlet içi çözüm olduğu sonucuna vardı. Bu davada, Avrupa Adalet Divanı'nın nihai kararının bildirilmesinden sonraki ay içinde tazminat Komisyonuna başvurmanın, belirlenen ihlal için tazminat ödemenin uygun bir yolu olduğuna inanmaktadır. Buna göre, insan haklarına saygı ile ilgili özel koşullar bulunmadığından ve başvuru sahiplerinin maddi hasarın tazminatına ilişkin taleplerinin dikkate alınmasını gerektirdiğinden, Avrupa Adalet Divanı'nın artık bu gereklilikleri dikkate almasına gerek yoktur. Bu bulgu, şikayetin, gerekirse Avrupa Mahkemesi tarafından incelenecek yapılacaklar listesinde geri yüklenmesini engellememektedir.
(b) Ahlaki zarar. Türkiye Cumhurbaşkanı'nın Mart 2019 tarihli kararnamesi de Zarar Tazminatı Komisyonu'na ahlaki zarar tazminatı verme yetkisi veriyor. Bu nedenle, Avrupa Adalet Divanı'nın başvuranların taleplerinin bu yönünü daha fazla dikkate alması gerekmemektedir.
KARAR
Şikayet, Avrupa Mahkemesi tarafından incelenecek davalar listesinden çıkarılmıştır (oybirliğiyle kabul edilmiştir).
Buna ek olarak, Avrupa Mahkemesi, davanın üretim süresi nedeniyle Sözleşmenin 6. maddesinin 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır. Sözleşmenin 41. maddesinin uygulanması sırasına göre, başvurana karşılık gelen ahlaki zararın tazminatı olarak 5 bin euro ödedi.