T26 Eylül, Filipinler’deki Sebu Gölü’nün dağlık bölgesinde yine sıcak ve nemli bir gündü ve Jerson Kues, bilinmeyen bir numaradan beklenmedik bir görüntülü arama aldı. Dubai’den bir kadın, dört çocuklu babanın dünyasını parçalayacak bir haber vermek üzere telefondaydı. Karısı Vergie Tamfungan ölmüştü ve telefondaki kadın ifadesiz bir şekilde ona bakıyordu. Kues’un binlerce sorusu vardı ama daha fazla bilgi vermeyi, telefon numarasını bile vermeyi reddetti. Aramayı aniden sonlandırmadan önce güncellemeler için sizinle iletişime geçilmesini beklemeniz yeterlidir.
Şok başladı. Tamfungan, Suudi Arabistan’da dört yıl ev işçisi olarak çalıştıktan sonra Aralık ayında Sebu Gölü’ne dönmeyi planlamıştı. Ancak ağustos ayında, tanıdığı Filipinli bir işe alım görevlisinden Dubai’de ev işçisi olarak iş isteyip istemediğini soran bir Facebook mesajı aldı. İşveren, teklif edilen maaşın şu anda kazandığından çok daha yüksek olduğunu ve aynı zamanda bir imza ikramiyesi alacağını söyledi. Reddetmek çok iyiydi.
Yaşları 10 ila 17 arasında dört çocuğu olan Tamfungan, eğitimini finanse etmek zorunda ve Filipinler’de mütevazı bir aile evi inşa etmeye yetecek kadar kazanmanın hayalini kuruyor. 39 yaşındaki iş teklifini coşkuyla kabul etti ve Riyad’dan Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Dubai’ye, işe alım görevlisi tarafından ödenen kısa bir uçağa bindi.
Bu planlar ailesini etkiledi. Tamfungan’ın kız kardeşi Zsa Zsa Sambulao, “Onlar için endişeleniyorduk ama fakiriz” dedi. Yakındılar ve neredeyse her gün konuşuyorlardı. Son araması 25 Eylül’deydi ve her şey yolunda görünüyordu. “Mutlu şeylerden bahsettik; yaşam planlarından ve çocuklarından.” Ertesi gün Tamfungan öldü.
Yıkıcı haberi Kues’e arayan kadın, Tamfungan’a ilk kez ağustos ayında Facebook’ta mesaj gönderen personel alımı görevlisiydi. Ancak Tamfungan’ın ailesinin artık onun işe alım uzmanı olarak çalışma izni olmadığına inanmaları için nedenleri var. Filipinler’de yasal bir gereklilik – ve Tamfungan’ı aldatma ve yalan vaatlerle Dubai’ye çekti. Tamfungan, ajansın konaklama yerinde yaşıyordu ve öldüğü sırada henüz çalışabileceği bir eve yerleştirilmemişti.
İnsan kaçakçılığı karşıtı aktivist Emily Chilagan, “Dubai’deki yasadışı işe alım görevlilerinin çoğu ikramiye sözü veriyor” diyor. “Bu ikramiyeler asla gerçekleşmiyor.”
Tamfungan, kendisini Dubai’ye getiren işe alım şirketinin adını bile bilmiyordu; Kaldığı mülkün adresini bilmiyordu; Ayrıca ülkeye turist vizesiyle ve çalışma izni olmadan girdiği için gerekli belgeleri de yoktu.
Bu bilinmeyen ayrıntılar, aile için sadece Tamfungan’a ne olduğunu öğrenmek için değil, aynı zamanda Filipin yetkililerinden hızlı bir yanıt alabilmek için de çok önemli. Ölümünün üzerinden haftalar geçmesine rağmen aile hâlâ bilgi arayışında.
Yurt dışında çalışmak isteyen Filipinlilerin izin alması gerekiyor hükümetlerinin onlara yabancı çalışma belgesi vermesi. Daha sonra, bir olay veya trajedi durumunda işçinin veya ailesinin yardıma daha kolay ulaşabilmesi için bunlar belgelenir. Yasa dışı olarak işe alındığı için Tamfungan’ın Dubai’ye vardığında yabancı çalışma belgesi yoktu.
Aile ve arkadaşlar birbirlerini güncel tutmak ve ipuçlarını ve toplayabildikleri bilgi parçacıklarını paylaşmak için bir grup sohbeti kurarlar. “Dubai’deki Göçmen İşçiler Ofisi soruya yanıt verdi ve işe alım kurumunun adını ve telefon numarasını istedi. (İşe alan kişi) var olmayacak” dedi bir akraba. Bir başkası, “Dün biri bana Dubai’de onun cesedini geri almak için 200.000 peso (2.900 £) ödemek zorunda kaldıklarını söyledi” dedi. “Bugün yeni bir bilgi yok. Biz ne yaptık?”
Tamfungan’ın ölümünden önce başına gelenler, Filipinli yabancı işçi topluluğu tarafından “çapraz ülke” olarak biliniyor; bir ülkedeki işverenin başka bir ülkede çalışmasına izin veriliyor. Filipin hükümetinin Dubai’deki ofisi bu yıl sınır ötesi istihdama karşı uyardı ve bunun yasa dışı olduğunu ve “insan kaçakçılığı” teşkil ettiğini söyledi.
“Bu tür hizmetleri arayan işçiler, diğer şeylerin yanı sıra aşırı işe alım ücretleri, adil olmayan işgücü uygulamaları ve hileli istihdam fırsatları ödeme riskiyle karşı karşıyadır” dedi.
The Guardian ve Tamfungan’ın ailesi, durumla ilgili güncellemeler ve teyit almak amacıyla Dubai’deki Filipin Konsolosluğu ile temasa geçti ancak herhangi bir yanıt alamadı.
Yaklaşık 10 milyon Filipinli, ailelerini desteklemek için yurt dışında çalışıyor ve bunların çoğu, varış noktası olarak Körfez ülkelerini seçiyor. Filipin hükümeti onu “modern zamanların kahramanı” olarak nitelendirdi. Eve gönderdikleri paraların toplamı 36 milyar dolardan fazlaydı (2022’de 29,5 milyar £) – ülkenin GSYİH’sının neredeyse %9’u.
Tamfungan’ın Sebu Gölü’ndeki evi, Filipinler’in en fakir bölgesi olan Mindanao adasındaki kırsal bir topluluktur. Mahallelerindeki evler, ağaçların ve yabani bitki örtüsünün arasına dağılmış, oluklu demir çatılı, küçük ve kalabalık bambu ve beton blok yapılardan oluşuyor. Yoksulluk döngüsünü kırmak zordur. Bir ailenin tek umudu ebeveynlerden birinin yurt dışında el emeği gerektiren bir iş bulabilmesidir. Böylece Tamfungan, 2019’da Suudi Arabistan’da ev işçisi olarak işe girdi ve ayda 400 dolar (330 £) kazandı.
Tamfungan 12 yaşında okulu bıraktı ama çocukları için daha iyi bir şey istiyordu. Tamfungan’ın akrabası ve komşusu Hasel Fungan, “Çocuklarının bir diplomaya sahip olması her annenin hayalidir” diyor. “Ailesinden ayrılıp hayatını iyileştirmek için çok uzakta çalışacak kadar cesurdu.”
Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Katar, Umman ve Kuveyt’te her yıl Asya’dan yaklaşık 10.000 göçmen işçi ölüyor. Ölümlerin yarıdan fazlası aslında açıklanamıyor. Buna göre Körfez Ülkelerinin göçmen işçi ölümlerine ilişkin soruşturmalarında ciddi ve sistemsel sorunlar var. 2022 Yaşamsal Belirtiler Ortaklığı raporuSTK’lardan oluşan bir koalisyon bu işçilerin haklarına odaklandı.
Raporda, “Mevcut kanıtlara göre, göçmen işçi ölümlerinin yarısından fazlası açıklanamıyor, bu da ölümlerin, altta yatan bir ölüm nedenine atıfta bulunulmadan, bunun yerine doğal nedenler veya kalp durması gibi terimler kullanılarak belgelendiği anlamına geliyor” dedi.
Körfez bölgesindeki göçmen işçiler arasında genellikle 20’li, 30’lu ve 40’lı yaşların başındaki ve gelmeden önce tıbbi muayenelerden geçmesi gereken kişiler yer alıyor.
Göçmen haklarına odaklanan bir STK olan FairSquare’in eş direktörü Nicholas McGeehan, “Bu, temel patolojiyi bilen herkes için şok edici bir istatistik, çünkü iyi finanse edilen bir sağlık sektöründe bu oran %1 olmalıdır” diyor işçiler. “Körfez’deki sayının bu kadar yüksek olmasının nedeni, Körfez ülkelerinin göçmen işçilerin açıklanamayan ölümlerini ne otopsi ne de adli muayene yoluyla soruşturmamasıdır.”
McGeehan, Körfez bölgesindeki pek çok göçmen işçinin sağlık hizmetlerine erişiminin olmadığını, bunun da sıklıkla hastaneye geç geldikleri ve muayene eden doktorların çoğu zaman işçinin tıbbi geçmişine erişemedikleri anlamına geldiğini ekliyor.
“Ev işçilerinin işverenlerinin evlerinde konaklaması göz önüne alındığında, ev işçilerine yönelik düzenli ve zorunlu sağlık kontrollerinin getirilmesi olumlu bir politika gelişimi olacaktır” diyor.
Tamfungan’ın ölümünden birkaç gün sonra ailesinin işe alım görevlisi, onun ölüm belgesinin ekran görüntüsünü gönderdi. Ölüm nedeni “belirsiz”. Altta yatan bir tıbbi durum olmamasına rağmen işe alım görevlisi Tamfungan’ın kalp krizinden öldüğünü iddia etti. Onlara, Tamfungan’ın naaşını ülkelerine geri göndermek için 200.000 peso ödemek zorunda kalacaklarını söyledi; bu onlar için imkansız bir miktardı. Cenazesi şu anda Sharjah’daki Al-Qassimi Hastanesi’nin morgunda yatıyor. Ailesi hala cenazesinin Denizaşırı İşçi Refahı İdaresi (OWWA) ve Dubai’deki Filipin hükümeti konsolosluğu tarafından ne zaman ülkelerine geri gönderileceğini öğrenmeyi bekliyor.
Filipinli yetkililerin yardım taleplerine yavaş yanıt vermesi nedeniyle aile, ana bilgi kaynaklarının Tamfungan’ı işe alan kişi olduğu bir durumda sıkışıp kalır.
Fungan, “Her zaman yarına kadar bekle diyor” diyor. “Gerçekten ne yapacağımızı bilmiyoruz, bu büyük ülkede kime başvuracağımızı bilmiyoruz.”
Ailenin altısının bir arada olduğu yalnızca bir fotoğrafı var. Tamfungan’ın kızı Gellian, “Bu, annemizin Suudi Arabistan’a gitmeden önce sahip olduğumuz tek fotoğrafı” diyor. “İlk ve son aile fotoğrafımız.”