Pontus Birlikleri (faancientworld.com'un dönüm noktaları). Angel Garcia Pinto sanatçı
MÖ II. Yüzyılda, İskit-Sarmatya savaşlarının yankıları hala kendilerini hissettiriyordu. Bölgede tek bir baskın gücün kaybı, Büyük Bozkır'dan gelen çok sayıda göçebe halkla birleştiğinde, Kuzey Karadeniz bölgesindeki Helen devletlerinin çöküşünü tehdit eden çok zor bir istikrarı bozucu durum yarattı.
En zor şey Chersonesus krallığı içindi. İskitlerin bitmek bilmeyen darbeleri altında sarsılan şehir, birbiri ardına topraklarını kaybetti, sonunda neredeyse başkentin büyüklüğüne küçüldü. Chersonesos sakinlerinin denizin ötesindeki komşularından yardım istemekten başka seçenekleri yoktu.
Çağrıları duyuldu. Pontus kralı Mithridates VI Eupator, mevcut durumda nüfuzunu genişletmek için mükemmel bir şans gördü ve bunu kullanmakta tereddüt etmedi. Pontus tarafından Kırım yarımadası kıyılarına, komutan Diophantus başkanlığındaki bir ordu Rumlara yardım etmeye gitti.
Boğaz'ın Pontus krallığına teslim edilmesi
Bu dramatik olayların ayrıntıları, esas olarak 1878'de Chersonesos kazılarında bulunan "Diophantus'un onuruna verilen onursal kararname" sayesinde bize indi. Üzerine notaların tutulduğu heykelin şaşırtıcı derecede iyi korunmuş kaidesi, Kuzey Karadeniz bölgesinin yaşamında önemli rol oynayan bilgileri günümüze taşımıştır.
Kararnameye göre, Diophantus, oraya vardığında İskitlere karşı mücadeleye öncülük etti ve birkaç büyük zafer kazanmayı başardı. Bundan sonra, büyük olasılıkla, Küçük İskit ile olası askeri ittifaklarını önlemek için Boğaziçi krallığına doğru yola çıktı.
Bu tür eylemler oldukça makul görünüyor, çünkü o zamanlar Boğaziçi ve İskit yöneticileri arasında çok yakın ekonomik ve aile bağları vardı.
“… Sinoplu Asklepiodorus'un oğlu Diophantus bizim arkadaşımız olduğundan ve… kimsenin olmadığı gibi güvenerek ve… Kral Mithridates Eupator tarafından sürekli olarak bizim için… iyiliğin suçlusu, kışkırtıcı olduğu için en güzel ve görkemli işlere kral; kendisi tarafından çağrılıp İskitlere karşı savaşı üstlenerek şehrimize geldi ve cesurca tüm orduyla diğer tarafa geçişini yaptı; İskit kralı Palak aniden büyük bir kalabalıkla ona saldırdığında, zorunlu olarak savaşa katılarak, o zamana kadar yenilmez sayılan İskitleri uçurdu ve Kral Mithridates Eupator'u, onlara karşı zafer ... "
Olası bir saldırının arkasını koruyan Diophantus, Chersonesos'taki rezervlerini doldurdu ve savaşlar sırasında Napoli, Habei, Kerkinitida kalelerini fethetmeyi ve Güzel Liman (Kalos Limen) kuşatmasını başlatmayı başardığı İskit'in derinliklerine girdi.
Diophantus'a karşı çıkan İskit kralı Palak, Roksolanlar ile birleşerek (metinde "revksinals" olarak anılırlar) intikam almaya çalıştı, ancak Pontus komutanı barbarlara karşı büyük bir zafer kazanmayı yine başardı.
Nihayet Chersonesos'a askeri bir saldırı tehdidiyle uğraştıktan sonra, yeniden Boğaziçi krallığına gitti. "orada her şeyi mükemmel bir şekilde düzenler ve Mithridates Eupator için kullanışlıdır". Büyük olasılıkla, kararnamenin bu satırı, komutanın daha önce bahsedilen Panticapaeum ziyareti ile birlikte, Boğaz krallığına yapılan ikinci ziyaretin, iktidarı mevcut hükümdardan Pontus kralına devretme sorununu nihayet çözmeyi amaçladığını gösteriyor. Görünüşe göre, son Spartokides Perisades V Diophantus'un başarılarının çok iyi farkındaydı ve çocuğu olmadığı için Pontus'a ve barbar istilasının sürekli tehdidine dayanamayarak, hükümetin dizginlerini Mithridates VI Eupator'a teslim etmeyi gönüllü olarak kabul etti.
Kırım'da böylesine etkileyici bir gücün ortaya çıkması ve İskitlerin yenilgisi, bir dizi çatışmaya son vermiş ve bölgeye barış getirmiş görünüyordu. fakat tarih biraz farklı olayları yakalar. Yenilen ancak teslim olmayan İskitler, Boğaziçi krallığındaki nüfuz kaybına katlanmak istemediler. Belli bir Savmak liderliğinde askeri bir darbe gerçekleştirmeyi başardılar, Perisades V'i öldürdüler ve Diophantus'u bir Chersonesus gemisinde Panticapaeum'dan kaçmaya zorladılar.
Savmak'ın İstanbul Boğazı'ndaki saltanatı yaklaşık bir yıl sürdü ve yeni güçler toplayan Diophantus'un darbeye destek veren şehirleri ele geçirdiği, azmettirenleri cezalandırdığı ve Savmak'ı doğrudan Pontine krallığına gönderdiği bir cezai operasyon başlatmasıyla sona erdi.
“Savmak önderliğindeki İskitler bir darbe düzenleyip onu büyüten Boğaz Kralı Perisad'ı öldürdüklerinde ve ona komplo kurduklarında, tehlikeden kaçınarak, vatandaşlar tarafından gönderilen bir gemiye bindi; ziyaret etmek ... ve vatandaşlardan yardım çağırmak, onu gönderen kral Mithridates Eupator'un gayretli yardımını alarak, bir kara ve deniz ordusuyla baharın başlangıcına geldi; üç gemide seçilmiş vatandaşları da kabul edip şehrimizden çıktıktan sonra Theodosia ve Panticapaeum'u ele geçirdi ve ayaklanmanın faillerini bulduktan sonra - dahası, Kral Perisad'ın katili Savmak'ı yakaladı ve onu krallığa gönderdi - Kral Mithridates Eupator'ın mülkiyetini geri getirdi. "
Savmak'ın kişiliğiyle ilgili bilim adamları arasında hala tartışmalar olduğunu belirtmek önemlidir. Kararname metninde, "... Savmak önderliğindeki İskitler, bir darbe düzenleyerek Boğaz'ın kralı Perisad'ı öldürdü ve ona komplo kurdu."Aralarında hararetli bir tartışmaya neden olur. Şimdiye kadar, Boğaz kralı tarafından tam olarak kimin beslendiği belirsizliğini koruyor.
Bugüne kadar, kökeninin birkaç versiyonu var.
ilk: çok sayıda tarihçi Savmak'ın kişiliğini bir saray kölesi olarak görmüş ve bu doğrultuda yaşanan olayları zalimlere karşı bir ayaklanma olarak algılamıştır.
İkinci versiyon, Savmak'ın, darbenin yardımı ile İskit hükümdarlarının desteğine dayanan Boğaz Krallığı'nın yarı barbar seçkinlerinin bir üyesi olduğunu söylüyor.
Üçüncü aynı versiyon, bu adamın Panticapaeum veya kölelerle hiçbir ilgisi olmadığını, ancak Küçük İskit prensi olduğunu ve aslında Bosporan krallığını dışarıdan işgal ettiğini söylüyor.
Ne olursa olsun, Savmak'ın hükümdarlığı uzun sürmedi ve bu acımasız olaylar sonucunda M.Ö. 107 civarında Mithridates VI Eupator, Boğaz krallığı ve aslında tüm Kuzey Karadeniz bölgesi üzerindeki gücünü güçlendirdi. elli yıldır.
MÖ XNUMX. yüzyılın başındaki Pontus krallığı topraklarının haritası
“Ayrıca, halkın gönderdiği büyükelçiliklere yararlı olan her konuda yardım ederek, kendisini Chersonesos'la ilgili olarak yardımsever ve cömert gösteriyor; Öyleyse, halkın da velinimetleri sayesinde hak ettiğini açıklığa kavuşturmak için Konsey ve Ulusal Meclis karar versin: Asklepiodorus'un oğlu Diophantus'u alay sırasında Parthenia'ya altın bir çelenkle taçlandırmak, Simmons ise ilan: "Halk, Diophantus'u kendisine karşı yiğitliği ve iyilikseverliği nedeniyle bir Sinoplu olan Asklepiodorus'un oğlu bir çelenkle ödüllendirecek"; Bakire ve Chersonas sunağının yanındaki akropolde de bakır heykelini zırha koyun ve yukarıdaki görevlilerin bunun bir an önce ve en iyi şekilde yapılmasına özen gösterin; bu kararı heykelin kaidesine yazın ve bunun için para kutsal meblağların hazineleri tarafından verilebilir. "
Kuzey Karadeniz kıyısındaki savaşlarda Diophantus'a ek olarak, tarihin başka bir Pontus komutanı olan Neoptolemus'u hatırladığı söylenmelidir. Onun hakkında kısa bilgiler, Meotius Gölü'nün (yani Kerç Boğazı'ndaki) ağzında barbarlara karşı büyük zaferlerden bahseden Strabon'un "Coğrafya" nın birkaç satırında kaydedilmiştir. Dahası, eski tarihçi şöyle yazar:... Mithridates Neoptolem'in komutanı yazın aynı boğazda bir deniz savaşında ve kışın - bir atta barbarları yendi". Strabo'nun bilgileri dolaylı olarak, Kırım fetihlerine ek olarak, Pontus kralının Boğaz krallığının Asya kısmını (Taman Yarımadası) ele geçirmek için aktif bir sefer başlattığını gösterdiğinden, bu yetersiz veriler araştırmacılar için son derece ilginç ve önemlidir. Bununla birlikte, bu konuyla ilgili güvenilir bilgiler henüz bulunamamıştır ve Neoptolemus'un kiminle savaştığına dair yalnızca varsayımlar vardır.
Özellikle Yu.V. Vinogradov, araştırmasında, Kerç Boğazı'nda Pontus komutanının aynı Strabon'un bahsettiği Achaean kabileleri, Zig ve Genioch'larla karşılaştığını varsaydı. Bu kabilelerin soygun için avlanmaları ve ticaret kervanlarına yönelik deniz baskınlarını çok başarılı bir şekilde gerçekleştirdikleri gerçeği bir önceki bölümde kısaca belirtilmişti. Makale.
Bu teori çok muhtemel görünüyor, çünkü Boğaziçi krallığının krizi sırasında korsanların Boğaz limanlarında çok başarılı bir şekilde ticaret yaptıklarına, yiyecek ve mal alışverişinde bulunduklarına dair kanıtlar var. Açıkçası, alışılagelmiş düzeni değiştirmek ve satış noktalarını kaybetmekle ilgilenmiyorlardı, buna mümkün olan her şekilde direniyorlardı.
İstanbul Boğazı'nın büyük oyundaki rolü
Komutanlar Mithridates için sadece İskitleri ve Boğa'yı fethetmedi. Pontus krallığı, Boğaz, Chersonesos, Olbia ve Tyra'yı içeriyordu. Daha sonra Bastars ve Sarmatyalılar da onlara katıldı.
Boğaziçi krallığının başkenti Panticapaeum bu topraklar için tek kontrol merkezi oldu. Burada Mithridates valileri vardı ve buradan yardım ve Pontus'un ihtiyaçları için gerekli kaynaklar gönderildi.
İlk bakışta Kuzey Karadeniz bölgesinin kadim devletlerinin tek bir güce dahil edilmesi tüm taraflara faydalı göründü ve elbette Helen şehirlerinin desteğini buldu. Bununla birlikte, Mithridates'in eylemleri hiçbir şekilde saf bir fedakarlık eylemi değildi. Hırsları Karadeniz kıyılarının çok ötesine uzanıyordu ve bu durumda güçlü Roma ile bir çarpışma kaçınılmazdı. Pontus İmparatorluğu, Birinci Mithridates Savaşı'nın başlamasıyla kuruldu - bu ve sonraki seferlerde kuzey Yunan topraklarına erzak, teçhizat ve en önemlisi askeri birlikler tedarikçisi rolü verildi. Aynı zamanda, birliklerin büyük bir kısmı barbar kabilelerden ve daha az ölçüde de Helenik devletlerin müfrezeleri tarafından askere alındı.
Mithridates VI Eupator'un Büstü. Louvre, Paris
Gücünü oluşturan Mithridates VI Eupator, bir dizi barbar kabilenin direnişiyle karşı karşıya kaldı ve bunu müteakip kontrol, onları fethetmekten daha zor bir görev gibi görünüyor. Roma ile mücadelenin başlangıcında, Pontus Çarı şüphesiz Kırım zaferlerine büyük önem verdi. Üstelik bu fetihler, insan ve maddi kaynaklarla ifade edilen sadece pratik bir ağırlığa sahip değildi, aynı zamanda ahlaki ve psikolojik olarak da ifade edildi. Resmi propaganda, Mithridates VI'yı daha önce yenilgiyi bilmeyen İskitlerin galibi olarak sundu ve Pontus kralını büyük göçebelerle baş edemeyen Cyrus, Darius ve Zopirion'un üzerine yerleştirdi. Bu barbarların çoğu için toplanan ordu, Roma ordularının gücünün ötesinde olmalıydı.
Ancak yakından bakarsanız, durum Mithridates için göründüğü kadar pembe değildi. Barbar kabilelerle kurulan bağlar, Pontus hükümdarlarının istediği kadar güçlü ve güvenilir değildi. Belki de kısmen, Boğaz topraklarında yaşanan sonraki dramda bu rol oynadı.
Ancak sonraki makalede daha fazlası ...
Kaynaklar:
1. VF Gaidukevich "Boğaz Krallığı" Moskova. Leningrad. 1949
2. Yu, A. Vinogradov, V. A. Goroncharovsky "Boğaz krallığının askeri tarihi" "Lomonosov" yayınevi. 2017
3. VM Zubar, AS Rusyaeva "Kimmer Boğazı kıyısında" Stilos "Yayınevi. 2004
4. "Diophantus onuruna kararname." https://iospe.kcl.ac.uk/3.8-ru.html