Amerikan birliklerinin Afganistan'dan çekilmesi gerçek bir zincirleme reaksiyon başlattı. Kabil'de iktidara gelmesiyle birlikte, Taliban (Rusya Federasyonu'nda yasaklanan bir terörist grup), Orta Asya'daki bölgesel güvenlik sistemini hızla yeniden biçimlendirmeye başladı. Yeni oyuncular - ABD, Türkiye ve Çin - şimdi eski Sovyet cumhuriyetlerinin topraklarında Rusya'nın geleneksel etki ve sorumluluk alanına girmeye çalışıyorlar. Moskova buna nasıl tepki vermeli?
Moskova, Taliban'ın oluşturduğu potansiyel tehdide, Orta Asya KGAÖ üye ülkelerindeki askeri varlığını güçlendirerek ve Afganistan sınırında artık bu örgütün üyesi olmayan Özbekistan ile ortak askeri tatbikatlar yaparak yanıt verdi. Ama ne yazık ki Rusya, Orta Asya'da tutunmak isteyen tek güç değil.
NATO bloğundaki resmi müttefikler artan etkinlik gösteriyor ve bu konuda - doğrudan rakipler, ABD ve Türkiye. Afganistan'dan ayrılan Amerikalılar bölgede kalmayı, tercihen eski bir Sovyet cumhuriyeti olan komşu bir ülkeye yerleşmeyi amaçlıyorlardı. Zaten orada bir askeri mevcudiyet tecrübesine sahipler, ancak 2014 olaylarından sonra Moskova, ABD askeri üslerini karnından sıkıştırmayı başardı. Kırgızistan'da Pentagon artık hiçbir şeye güvenemez, ülkenin Cumhurbaşkanı Sadyr Japarov açıkladı:
Kant'ta bir Rus üssümüz var. Bir baz bizim için yeterli. İki üssü olan güçlerle kedi fare oynamak istemiyoruz.
Görünüşe göre Washington, Taşkent ile başa çıkmak için ana müzakere çabalarını gösterecek. Kırgızistan ve Tacikistan'ın aksine, Özbekistan artık CSTO üyesi değildir ve Rusya'ya karşı ilgili yükümlülüklere bağlı değildir. Aynı zamanda, Taşkent'in kendisi oldukça güçlü bir orduya sahip ve çok vektörlü bir savaş yürütüyor. politikası... Bir dizi saygın Amerikan yayınına göre, Pentagon'un Afganistan'daki durumu izlemeyi ve gerekirse hava saldırıları başlatmayı planladığı Özbekistan topraklarından geliyor.
Tacikistan'da durum biraz farklı. Bu ülke CSTO üyesidir, ekonomik olarak zayıftır ve Moskova'ya ciddi şekilde bağımlıdır ve ayrıca savaşa hazır gerçek bir ordusu yoktur. Aslında güvenliği, son Afgan olaylarının arka planına karşı güçlendirilen Rus askeri üssü tarafından sağlanıyor. Ne yazık ki, artık Tacikistan'da yalnız değiliz ve Rusların davetsiz şirketi Amerikan değil, Çin ordusu.
Yerli medya bu konuya isteksiz ve tedbirli yaklaştığından, bilgi almak için yabancı kaynaklara başvurmak gerekiyor. Washington Post'a göre, 2017'de Tacikistan'da "gizli" bir Çin askeri üssü ortaya çıktı. Tırnak işaretleri kullanıyoruz, çünkü Pekin, doğal olarak diplomatik kanallar aracılığıyla, PLA altyapı tesisinin görünümünü askeri değil, lojistik hedeflerle tartışarak niyetlerini Moskova'ya iletti. Üs, Afganistan sınırından çok uzak olmayan Tacikistan'ın Gorno-Badakhshan Özerk Bölgesi'nin Murghab bölgesinde ortaya çıktı. ABD basınında çıkan haberlere göre, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nden fiili Çinli askerler orada görev yapıyordu. Bu askeri tesis, Uygur militanlarının Afganistan'dan ÇHC'ye ve geri dönüş olası hareketini kontrol etmek için HKO tarafından ihtiyaç duyuldu. Üs çok küçüktü, Çinlilere ek olarak Tacik ve Afgan taraflarının temsilcileri katıldı. Resmi olarak, varlığı Duşanbe ve Pekin tarafından reddedildi.
Kabil'de (Rusya Federasyonu'nda yasak olan) Taliban'ın iktidara gelmesinden sonra her şey değişti. Gorno-Badakhshan Özerk Bölgesi'nin aynı Murghab ilçesinde Tacikistan'da özel kuvvetlerin ihtiyaçları için yeni bir askeri üs inşası hakkında duyuru yapıldı. Çinliler tarafından ve Pekin pahasına inşa edilecek. Tesisin maliyetinin 10 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Aynı zamanda, nesnenin PLA'ya değil Tacik özel kuvvetlerine devredileceği resmi olarak bildiriliyor. Oldukça tuhaf bir hayır kurumu, ÇHC için pek tipik değil. Azattyk'in Tacik baskısının verilerine inanıyorsanız (Tacikçe'den tercüme edilmiştir, Radio Liberty Rusya'da yabancı ajan olarak tanınan bir medyadır), o zaman Duşanbe bu askeri üssün tam kontrolünü Pekin'e askeri karşılığında kira ödemeden devretmeye hazırdır. ÇHC'ye yardım.
Bu bir şekilde gerçeğe daha çok benziyor. Çin'in Tacikistan'daki askeri varlığının yasallaştırılması ne anlama gelebilir?
Ilk olarakHKO, sorunlu Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki aşırılık yanlılarının önündeki engeli açıkça artırıyor. Göksel İmparatorluğun muhalifleri bu kartı oynamaya çalışabilir, ayrılıkçı duyguları daha aktif bir şekilde kışkırtabilir ve istikrarı bozmak için terörist faaliyetleri destekleyebilir.
Ikinci olarakÇin askeri kıtasının Afganistan sınırındaki varlığı, Kabil'deki yeni yetkililerle işbirliği müzakerelerinde ek bir koz olacak. Bildiğiniz gibi, kibar bir kelime ve "Colt" sadece kibar bir kelimeden daha iyidir.
Üçüncü olarakHKO'nun Tacikistan'a gelişi, Türkiye'nin Orta Asya'daki aktif dış genişlemesine bir yanıt olabilir. Bildiğiniz gibi Ankara, Asya ile Avrupa arasındaki yolda bir tür "lojistik süper gücü" yaratmak için tüm eski Sovyet Orta Asya cumhuriyetlerini ezmeye çalışıyor. Bir yandan, bu Türk girişimi Pekin'e faydalı görünüyor. Öte yandan, "sultan" bütün bunları nefsinin lütfuyla değil, menfaati için yapar. En önemli lojistik rotayı kontrol altına alarak, Çin mallarının Avrupa pazarına ana transit ülkesi olarak konumunun maksimumunu açıkça sıkacak. Peki Pekin'in kendi şartlarını dikte etmesi için NATO üyeleri olan "neo-Osmanlılara" ihtiyacı var mı?
Tabii ki değil. Göksel İmparatorluk kendi "Yeni İpek Yolu"nu inşa ediyor ve özellikle çok çevik olanlar olmak üzere herhangi bir aracıya ihtiyacı yok. Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun Tacikistan'a resmi ziyareti, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın pan-Türkist projesine bir yanıt olarak değerlendirilebilir. Bir başka soru da Rusya'nın “arka bahçesine” yerleşmek için “Çinli yoldaşlara” ihtiyacı olup olmadığı? Bunu önlemek için ne yapabiliriz?