Gol atmanın en kestirme yolu olarak penaltıyı gösterebiliriz. Peki VAR sistemi uygulanmaya başlandıktan sonra penaltı kararlarında artış oldu mu?
İngiltere ile Batı Almanya arasında oynanan 1966 Dünya Kupası finalinin uzatma devrelerinde Geoff Hurst'ün kaydettiği ve İngiltere'yi 3-2 öne geçiren tartışmalı gol gerçekten çizgiyi geçmiş miydi?
1986 Dünya Kupası'nda tarihin en önemli simgelerinden biri olan altında Maradona'nın imzasının bulunduğu "Tanrı'nın Eli" hakem tarafından nasıl görülmedi?
2010 Dünya Kupası Elemeleri'nde Thierry Henry, İrlanda karşısında Fransa'yı kupaya taşırken attığı golde kullandığı el nasıl gözden kaçtı?
2010 Dünya Kupası'nda Frank Lampard'ın Almanya kalesine gönderdiği füze, tarihin en güzel gollerinden biri olacakken nasıl bu hak elinden alındı?
İşte bu tür soruları önlemek amacıyla futbol dünyası ile teknoloji yavaş yavaş iç içe girmeye başladı.
Önce gol çizgisi teknolojisi ardından Video Asistan Hakem (VAR) sistemi yeşil sahalardaki yerini aldı.
Bu sistemlerin amacı hakemlerin hatalarını minimum düzeye indirmek ve çok daha hakkaniyetli maçların oynanmasıydı.
Özellikle VAR'ın uygulanmaya başlanmasından itibaren "Gol mü? Değil mi?" tartışmalarının yanı sıra futbolun vazgeçilmezlerinden biri olan penaltı kararlarının da etkilenmesi bekleniyordu. Oyuncular hakemi gerçekten aldatmış mıydı? Yoksa hakemler pozisyonları yanlış mı değerlendirmişti?
VAR sistemi Avrupa'nın 5 büyük ligi ve Süper Lig'i değerlendirmeye kattığımızda ilk olarak Almanya Bundesliga ve İtalya Serie A'nın 2017-18 sezonunda karşımıza çıktı.
Bu iki ligi Türkiye Süper Lig, İspanya La Liga ve Fransa Ligue 1 takip etti ve 2018-19 sezonunda VAR sistemi bu liglere de dahil oldu.
Kurallara bağlılığıyla bilinen ve bütün alanlarda daha geleneksel bir anlayış benimseyen İngiltere ise 2019-20 sezonunda VAR'ı Premier Lig'e taşıdı.
Önceliği tabi ki Süper Lig'e vereceğiz. Opta'nın Süper Lig verilerini tutmaya başladığı 2014-15 sezonundan beri penaltı sayıları şu şekilde oluştu:
Türkiye Süper Lig'de VAR sisteminin kullandığı ilk sezon olan 2018-19'da önceki 4 sezona göre daha fazla penaltı kararı verildiği görünüyor. Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını nedeniyle askıya alınan bu sezonda ise 26 haftası geride kalan ligde çalınan 91 penaltı, 2014-15 sezonunun tamamında çalınan penaltı kararını şimdiden geçmiş durumda. Türkiye'de VAR sisteminin penaltı sayılarını artırdığını söyleyebiliriz.
VAR'ın ilk uygulanmaya başlandığı iki ülkeden ilk olarak Almaya'ya bakalım:
Almanya'daki sayılara baktığımızda VAR'ın uygulanmaya başlandığı 2017-18 sezonundan itibaren çalınan penaltı sayılarında büyük bir artış gözlemlenmiyor. Hatta son 6 sezonda en çok penaltı kararı verilen sezon hala 2016-17 sezonu.
Almanya ile birlikte VAR sistemine geçen İtalya'da ise durum şu şekilde:
İtalya'da VAR'ın kullanılmaya başlandığı ilk iki sezon penaltı sayılarında 2016-17 sezonuna göre geride kalsa da, 2019-20 sezonunda inanılmaz bir artış gözlemleniyor. 26 haftası geride kalan Serie A'da çalınan 120 penaltı şimdiden 2014-15 sezonunu geçmiş, 2015-16 ve 2018-19 sezonlarını ise neredeyse yakalamış durumda.
Sırada İspanya var:
La Liga'da VAR sistemi öncesi oynanan son 4 sezonda maç başına penaltı ortalamasında sadece bir kez 0,3 barajı geçilirken, VAR sisteminin uygulandığı son 2 sezonda bu baraj rahatlıkla aşılmış durumda.
Bakalım Fransa'da sayılar nasıl oluşmuş:
Ligue 1'de son 6 sezondaki en fazla ortalamaya VAR sisteminin kullanıldığı ilk sezon olan 2018-19 sezonu ulaştı. 2019-20 sezonunda ise ilk sezondaki artış gözlemlenmedi.
Ve son olarak İngiltere:
Avrupa'da VAR'ın uygulanma biçiminin en çok tartışıldığı ülke olan İngiltere'de son 6 sezonun hiçbirinde 0,3 barajı aşılmadığı gibi VAR'ın olduğu sezonda da bu barajın çok uzağında kalındı. İngiltere'de hakemler %100 emin olmadan verilen hiçbir kararı değiştirmiyor. Bu sayılar İngiltere'nin hala Avrupa'daki en sert liglerden biri olduğunu açıkça gösteriyor.
İspanya ve Türkiye'de VAR sisteminin uygulanmasıyla birlikte penaltı sayılarının gözle görülür bir şekilde arttığının farkında varıyoruz. Ancak denkleme diğer ligleri de kattığımızda VAR'ın penaltı sayılarında çok da dramatik bir etkisini olduğunu söyleyemeyiz.
Ne de olsa önemli olan sayılardan ziyade kararların doğruluğu... Değil mi?