Eskimoların mitolojisi de, ilk kabilelerin kuzeye pirinç kanatlarla getirildiğini söylüyor!Tanrıların Arabaları, Erich Von Daniken
En eski Kızılderili efsanelerinde ateş ve meyve getiren bir ateş kuşundan söz ediliyor. Son olarak da Maya Efsanesi Popol Vuh; tanrıların; her şeyi, evreni, pusuladaki dört yönü ve dünyanın küre biçiminde olduğunu bildiklerini anlatıyor.
Eskimoların sözünü ettikleri metal kuşlar nelerdir?
Kızılderililer ateş kuşunu nerede görmüşlerdi? Mayaların ataları dünyanın yuvarlak olduğunu nasıl öğrenmişlerdi?
Aslında mayalar çok zeki insanlardı ve çok gelişmiş bir kültürleri vardı. Bize yalnız o akıl almaz takvimi bırakmakla kalmamış, çok karmaşık hesaplar da ulaştırmışlardır. Şöyle ki, Mayalar bir Venüs yılının 584 gün olduğunu biliyorlar vedünya yılının 365,2420 gün olduğunu tahmin ediyorlardı. (Günümüzde en ileri araçlarla yapılan hesabın sonucu 365,2422 gün!) Bıraktıkları hesaplar 64 milyon yıl öteye uzanabiliyordu. Hatta birtakım yazılarda 490 milyon yıla yaklaşan sayılarla uğraşılıyordu. Bir elektronik beyin yardımıyla bulunduğunu akla getiren ünlü Venüs formülünün, bir grup orman insanından çıkmış olması çok şaşırtıcıdır. Formül bir «Tzolkin» yılını 260, birdünya yılını 365 ve bir Venüs yılını 584 gün olarak almaktadır.
Sevgili Dost, kim kazandı?Posta Kutusundaki Mızıka, A. Ali Ural
Hepsinden hızlı koşan mı?
Çıtayı düşürmeden sıçrayan mı?
Kelebek gibi kaçıp, arı gibi sokan mı?
Kim kazandı?
Sabahlara kadar sınavlara çalışan mı?
Yürüyenin elinden çantayı kapıp kaçan mı?
Güzellik yarışmasında “kraliçe” olan mı?
Kim kazandı?
Yüzlerce kiloyu kaldıran mı?
Yüzlerce kişiyi güldüren mi?
İlk defa yüzerek Manş’ı geçen mi?
Kim kazandı?
Atom bombasını Hiroşima’ya atan mı?
Everest’in tepesine ilk kez varan mı?
Doksanıncı dakikada maçı alan mı?
Kim kazandı?
Kitapları milyonlarca satan mı?
Kafasıyla mermerleri kıran mı?
Sesiyle dünyayı ayağa kaldıran mı?
Kim kazandı?
İhaleyi “aslanın ağzından” kapan mı?
Kepçeyi elinden bırakmayan mı?
Atlı mı kazandı, yoksa yayan mı?
Kim kazandı?
İspanyollar mı, Kızılderililer mi?
Hitler mi, Yahudiler mi?
Beyazlar mı, zenciler mi?
Kim kazandı?
Kosovalılar mı, Sırplar mı?
Maviler mi, Yeşiller mi?
Kuzular mı, kurtlar mı?
Kim kazandı?
Odunlar mı, küller mi?
Terziler mi, kumaşlar mı?
Avcılar mı, kuşlar mı?
Kim kazandı?
Gülleler mi, surlar mı?
Salonlar mı, kırlar mı?
Değnekler mi, körler mi?
Kim kazandı?
Diriler mi, ölüler mi?
Çobanlar mı, sürüler mi?
Efendiler mi, köleler mi?
Kim kazandı?
Sevgili Dost,
Herkes kaybetti.
Ölüm kazandı.
Mezar taşlarına: “Huve’l-Bâki” kazındı.
Kitap, 1607 yılının Kasım ayında, bugünkü ABD topraklarındaki bir limana yanaşan ve içinde sadece erkeklerin bulunduğu üç gemiden inen insanların bu topraklara ayak basmasıyla başlıyor. Ve bugün tüm dünyayı etkisine almış bir süper güç olan ABD'nin 1607 yılından başlayıp, 1950 'li yıllara kadar olan yaklaşık 350 yıllık tarihini anlatıyor.
Öncelikle şunu söylemeliyim. Kitap, sanki tarih kitabı değil de, bir hikaye veya bir masal kitabı gibi müthiş bir akıcılıkla yazılmış. Olayları derinlemesine ve çok kapsamlı bir şekilde anlatmasına rağmen kesinlikle sıkılmadan ve müthiş bir merak içerisinde okunuyor.
Bu geçen 350 yılda, bu topraklarda yaşanan olumlu ve olumsuz tüm olaylar sırasıyla aktarılıyor. Toprakların fethi, katliamlar, kölelik, demokrasinin tüm aşamaları, savaşlar, siyasi , sosyal , dini değişimler, sanayii ,endüstri, tarım ve ekonomi alanlarındaki tüm gelişmeler, teknolojik icadlar ve bunların günlük hayattaki kullanıma geçirilme aşamaları...kısaca söylemek gerekirse, sadece ABD'nin değil neredeyse tüm insanlığın bu süredeki her yönden ilerleme ve gelişmesi de anlatılıyor.
Peki bütün bunlar nasıl başlıyor derseniz, maalesef ki bütün bunlar, katliamlarla başlıyor. Üç türlü katliamla. İnsanların ( yerliler dediğimiz Kızılderililer), hayvanların (kürk ticareti için) ve ormanların (kereste ticareti için) katledilmeleri her şeyin başlangıcı oluyor bence.
Koloni dönemi, bağımsızlığın sağlanması ve arkasından birliğin oluşturulması, demokrasi, siyasi ve sosyal kişi halk ve özgürlükleri, ekonominin temel yapısının kurulması, insanların refah düzeyini artıran sanayii , zirai ve endüstriyel gelişmeler ve bu konulardaki sayısız yeni icadlar, İç savaş dönemi, nihayetinde dünyaya son şeklini veren iki büyük savaş ve dünyadaki en büyük güç olmanın hikayesi. Ve daha ne ayrıntılar. Çoğunu aylar boyu araştırmaya kalksak bile bulamayacağımız müthiş bilgiler.
Genelde incelemelerimin mümkün olduğu kadar spoiler içermemesine dikkat ederim. Ama burada herkesin affına sığınarak üzerinde çok düşündüğüm iki bilgiden bahsedeceğim. Bunlar kitaptaki bilgilerin belkide sadece on binde biri bile değildir ama ben burada paylaşmak istiyorum.
Bunlardan birincisi, başkanlık seçimlerinde bir kişinin iki dönemden fazla seçilmeme meselesi. Çok ilginçtir ki biz bunun yasak veya yasaya aykırı olmasından dolayı olduğunu biliyorduk. Oysa bu durumun, ikinci dünya savaşı yıllarında başkanlık yapan Franklin D. Roosvelt'e kadar geçen yaklaşık 150 yılı aşkın bir sürede sadece ilk başkan George Washington'dan kalma bir geleneğin eseri olduğunu kitaptan öğrendim. Düşünebiliyor musunuz bu süre zarfında hiç bir başkan, yasal hakkı olduğu halde , gerek kendi isteğiyle gerekse de partisinin isteğiyle bu geleneğe bağlı kalarak üçüncü defa başkan olmak istemiyor. Bu durum, ülkemizdeki, ölene kadar siyasi parti başkanı olarak kalmak veya ölene kadar iktidarda kalma hırsı içindeki siyasileri düşününce insana çok ilginç geliyor değil mi?
İkinci bahsedeceğim bilgi ise, ABD nin bağımsızlık mücadelesine başlamasına esas olan çaya konulan vergi konusu. Eğer İngiltere kralı 1770'lerde çaya o vergiyi koymasaydı veya koyduğu vergiden vazgeçseydi, bugün dünya üzerinde ABD isminde bir devlet olur muydu ? veya o durumda, bugünkü dünya düzeni nasıl olurdu acaba ? sorusudur. İnanın bana kitabı okurken bu konu sık sık aklıma geldi. Buradan şunu anladım ki tarih bazen çok basit olaylarla değişiyor.
Kitap hakkında çok daha fazla yazmanın gereği olduğunu sanmıyorum. Yazdıklarım kitap hakkında yeteri kadar bilgi veriyor sanırım.
Ben, özellikle tarihe meraklı olanların, ayrıca da bugünkü dünya düzenine nasıl gelindiğini merak edenlerin mutlaka ama mutlaka okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Ve herkesin de bu kitabı okumasını tavsiye ediyorum.
Sosyal Düşünceler Tarihi Okuma Önerileri
Bu listeyi daha kolay ulaşabileyim diye buraya yazıyorum. Bu liste Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin SDT dersinde verilmiş okuma önerileridir. Sizlerin de ilgisini çekebilir. Herkese keyifli okumalar.
1)Alâeddin Şenel: İlkel Topluluktan Uygar Topluma
2)Alâeddin Şenel: Kemirgenlerden Sömürgenlere İnsanlık Tarihi (başvuru kitabı)
3)Alâeddin Şenel: Siyasal Düşünceler Tarihi
4)Arthur Koestler: Spartaküs-Özgürlük Tarihinin İlk Bireyi (Antik Yunan)
5)Azra Erhat: Mitoloji Sözlüğü (başvuru kitabı)
6)Bartolomeo de las Casas: Kızılderililer: 16. Yüzyılda Yaşamış Bir Rahibin Anıları
7)C. W. Cream: Tanrılar, Mezarlae ve Bilginler (edebiyat-arkeoloji)
8)Carlo Ginzburg: Peynir ve Kurtlar: Bir 16. Yüzyıl Değirmencisinin Evreni
9)Cemal Bali Akal: Modern Düşüncenin Doğuşu: İspanyol Altın Çağı
10)Charles Dickens: İki Şehrin Hikayesi (edebiyat)
11)Charles Dickens: Zor Zamanlar(edebiyat)
12)Charles Fourier: Geleceğin Aşk Dünyasından(edebiyat)
13)Chris Harman: Halkların Dünya Tarihi(başvuru kitabı)
14)Colette Estin ve Helene Laporte: Yunan ve Roma Mitolojisi*
15)Dee Brown: Kalbimi Vatanıma Gömün (Amerika Yerlileri: anı-tarih)
16)E. P. Thompson: İngiliz İşçi Sınıfının Oluşumu *
17)Eduardo Galeano: Latin Amerika'nın Kesik Damarları (tarih-inceleme) **
18)Elizabeth Gaskell: Kuzey ve Güney (Sanayi Devrimi, edebiyat)
19)Ellen Meiksins Wood: Eskiçağlardan Ortaçağlara Batı Siyasi Düşüncesinin Toplumsal Tarihi**
20)Ellen Meiksins Wood: Özgürlük ve Mülkiyet: Rönesans'tan Aydınlanma'ya Batı Siyasi Düşüncesinin Toplumsal Tarihi**
21)Ellen Meiksins Wood: Kapitalizmin Arkaik Kültürü**
22)Emile Zola: Germinal(edebiyat)
23)Emma Marriot: Bir Nefeste Dünya Tarihi*
24)François Rabelais: Gargantua (ütopya-edebiyat)
25)François Rabelais: Pantagruel (Gargantua'nın devamı)
26)Friedrich Engels: Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni
27)Friedrich Engels: İngiltere'de Emekçi Sınıfların Durumu**
28)Georg Fülberth: Kapitalizmin Kısa Tarihi
29)George Orwell: 1984 (edebiyat)
30)George Orwell: Hayvan Çiftliği (edebiyat)
31)Gerard Dumenil, M. Lövy & E. Renault: Marksizmin 100 Kavramı
32)Gordon Childe: Kendini Yaratan İnsan (antropoloji)
33)Hans Kirk: Köle (edebiyat)
34)Henry Pirenne: Ortaçağ Avrupa'sının Ekonomik ve Sosyal Tarihi
35)Henry Pirenne: Ortaçağ Kentleri - Kökenleri ve Ticaretin Canlanması
36)Herodotos: Tarih (Antik Yunan)
37)Hesiodos: İşler ve Günler (Antik Yunan)
38)Homeros: İlyada (çev. Azra Erhat)(mitoloji)
39)Homeros: Odysseia (mitoloji)
40)İbn-i Haldun: Mukaddime**
41)Jack London: Alın Teri (edebiyat)
42)James Davis: İnsanın Hikayesi- Taş Devrinden Bugüne Tarihimiz (tarih-inceleme)*
43)Jared Diamond: Tüfek, Mikrop ve Çelik (tarih-araştırma)
44)John Steinbeck: Bitmeyen Kavga(edebiyat)
45)John Steinbeck: Fareler ve İnsanlar (edebiyat)
46)John Steinbeck: Gazap Üzümleri (edebiyat)
47)Karl Marx: Kapital
48)Kemal Tahir: Devlet Ana (edebiyat)
49)Ksenophon: Anabasis Onbinlerin Dönüşü (Antik Yunan)
50)Leo Huberman: Feodal Toplumdan Yirminci Yüzyıla Tarih (tarih)
51)Louis Althusser: Filozof Olmayanlar İçin Felsefeye Giriş
52) National Geographic: UYGARLIK DİZİ (Aztek, Maya, İnka, Çin, Hint, Mezopotamya, Roma, Mısır Uygarlığı)
53)Nigel Warburton: Felsefenin Kısa Tarihi*
54)M. İlin ve E. Segal: İnsan Nasıl İnsan Oldu (antropoloji)
55)Marc Bloch: Feodal Toplum**
56)Michel Beaud: Kapitalizmin Tarihi 1500-2010
57)Miguel de Cervantes: Don Quijote (edebiyat)
58)Muzaffer Oruçoğlu: Grizu (edebiyat)
59) Oğuz Tekin: Eski Yunan ve Roma Tarihine Giriş
60) Robert Hammond: Farabi Felsefesi ve Ortaçağ Düşüncesine Etkisi
61)Ronald Wright: İlerlemenin Kısa Tarihi (antropoloji)*
62)Samuel Noah Kramer: Tarih Sümer'de Başlar (antropoloji-arkeoloji)
63)Server Tanilli: Uygarlık Tarihi*
64)Spencer Welles: İnsanlığın Yolculuğu (antropoloji)
65)Stephen Hawking: Zamanın Kısa Tarihi
66)Steven Pressfield: Ateş Geçitleri - Üç Yüz Spartalı'nın Öyküsü (Antik Yunan)
67)Thomas More: Ütopya/ Utopia
68)Tommaso Campenalla: Güneş Ülkesi (ütopya-edebiyat)
69)Upton Sinclaire: Chicago Mezbahaları (edebiyat)
70)Ursula K. Le Guin: Mülksüzler (ütopya-edebiyat)
71)Victor Hugo: Sefiller (edebiyat)
72)William McNeill: Dünya Tarihi (başvuru kitabı)
73)William Morris: Hiçbir Yerden Anılar (ütopya-edebiyat)
74)Yaşar Kemal: İnce Memed (edebiyat)
75)Yuval Noah Harari: Hayvanlardan Tanrılara Sapiens: İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi (antropoloji)
76)Yves Lacoste: İbni Haldun: Tarih Biliminin Doğuşu
NOT: İlk okumalar/ temel bilgiler için (*), ileri düzey okumalar için (**) işareti tercih edilmiştir.
"Palos Limanı'nda ,3 Ağustos'ta,yelkenleri rüzgarla dolduran Kolomb,Kızılderililere ölüm kasırgası taşıyordu!..Beyaz adam ile Kızılderililer arasında ilk kan nasıl aktı?Bu sorunun yanıtını almak için Kolamb'un ilk iki haftalık süreçte "altın" sözcüğünü yetmiş beş kez geçtiği seyir günlüğünde ki karşılaşmayı okuyalım:"Kadınlar dahi hepsi andan doğma çıplaktı.Geçtiler.Hiçbirisi otuzun üstünde değildi...Kız Kulesi'ndeki Kızılderili, Sunay Akın
Görüldüğü gibi Kolamb ,kendisini esir pazarında gezinen bir tüccar yerine koyar."
Aç gözlü Beyaz Adamların güç tutkusuna kurban edilen, Kızılderili kabilesi Çerokilere ithaf edilen kitap, 5 yaşındaki Küçük Ağac’ın annesiz ve babasız kalması ile doğada Büyükbabası ve Büyükannesi tarafından büyütüldüğünün hikayesi.
Görünen kısmı Küçük Ağacın büyütülmesi olsa da, görünmeyen kısmı Küçük Ağaçla berber kitabı okuyan her okurun eğitilmesi.
Aborjinler, Hindular yada Zerdüştleri gibi doğayı eksiltmeden, doğada yaşayan kadim Kızılderili kültürünün, bir kısmı da olsa Küçük Ağaç üzerinden okurlara aktarılması her okuyucuya yeni yeni ufuklar açacak nitelikte bir yaşam öğretisi.
Öyleki yazılı bir kültürleri olmasa da sürdürülebilirliği sayesinde kuşaktan kuşağa aktarılan damıtılmış bir yaşam felsefesi.
George Orwel “Belki de İnsan sevilmekten çok anlaşılmayı istiyordu” dese de Kızılderililere göre “sevgi ve anlayış aynı şeydi”
Müzikteki duyguyu yakalamış iki insanın çok iyi anlaşabileceği ile sanatın gücünün hayata geçirmeleri başka bir şaşırtıcı bilgi olabiliyordu.
Söz kullanımından, eşya kullanımına kadar, azla yetinmenin insanı daha huzurlu yaptığını, hayatlarında uygulayan bu kadim kültür, günümüz keşmekeş yaşamına da bu yönüyle de ayrı bir ders veriyor.
Onca katliama ve dışlanmaya rağmen hala ayakta kalabilmiş ve hala pozitif düşünebilen, huzurun doğadan sağlandığını anlatan basit ama zengin bir içerik.
Annelere, babalara ve eğitmenlere emir kipi olmadan, bir çocuk nasıl eğitiliri öğreten, öğrendikçe takdirle teşvik edilen, asla dışlamadan ve küçümsemeden çocuğun bireyliğini koruyarak yaklaşan, Küçük Ağac’ın Büyükbabasına ve Büyükannesine modern dünyadaki prof., doç., uzman vb. payeleri vermek yetermi acaba ?
Ayrıca kitap, Darwin’in, dar düşünceye çarpan “doğal seçilim” yasasını, Kızılderililer in “doğadan zayıf olanı alacaksın ki güçlüler seneye de sana et versin” düşüncesini, modern dünya yani bizlerden çok önceleri bilip uyguladıkları, utancını yaşatıyor okuyucuya.
Doğadaki bitkilerin, hayvanların yaşamlarından öğrendikleri ile saygıyı elden bırakmadan, değişen iklimler sürecinde yaşamasını sürdüren Kızılderililerin hayatlarını tanıdıkça, bunca katliama ve soykırıma uğramaları vicdanları sızlatıyor.
Maddeci, aç gözlü beyaz adam zihniyeti, ne yazık ki gelişen makineleşme ile son iki yüzyılda Avustralya’dan, Afrika’ya, Asya’dan Amerika’ya, Sibirya’ya daha çok kavga ile daha çok açgözlülük götürdü. Ve Daha çok sefalet bırakarak.
Kızılderili katliamı Dünya sömürgecilik tarihinin de bir parçası. Doğanın kaynakları sömürülürken insani erdemlerin de yitip gittiğini anlayan insanların varlığını bilmek beklide geleceğe bir ümit ışığı.
Platon tamda bu durumumuz için 2500 yıl evvelinden bu çığlığımıza ortak olur. “Aslında insanların şimdi yapmaya çalıştıkları, kaybettiklerini bulmaya çalışmaları değimli?”
Kızılderililerin Tamamen Yok Edilişi.ABD Tarihi, Allan Nevins (Sayfa 24 - Doğubatı)
“İlk Avrupalılar Amerika’ya geldiklerinde Mississippi batısındaki Kızılderililer belki iki yüz binden fazla değildi.
Yalnız ok ve “tomohawk” denilen balta ve ucu yumru savaş sopasıyla donanmış olup pusu kurmaktan başka savaş sanatına aşina olmayan Kızılderililer iyi silahlılarla donanmış ve uyanık beyazlarla boy ölçüşecek durumda değillerdi.
Nitekim 1622’de Powhatan, 1637’de Peguot Kızılderili kabilelerinin, beyazlar tarafından tamamen yok edildiklerini görürüz.”
"Onlara kılıçlarımızı gösterdik. Keskin demir silahları ilk kez gördükleri belli. Kesmenin ne demek olduğunu bilmediklerinden, bazıları kılıçların keskin tarafını tutunca ellerini kestiler."Kız Kulesi'ndeki Kızılderili, Sunay Akın
İşte, beyaz adam ile Kızılderililer arasındaki ilk kan, Kızılderililerin insan öldürmeye yarayan silahları tanımamış olduklarından dolayı akmıştır.