Eklemlerde meydana gelen ve vücudun ürettiği iltihaplara artrit denir. Artritin ana semptomları, tipik olarak yaşla birlikte kötüleşen eklem ağrısı ve sertliğidir. En yaygın artrit türleri osteoartrit ve romatoid artrittir. Bu tanımlamadan da anlayabileceğimiz gibi genellikle yaşa bağlı oluşan bir sorundur.
Günümüzde artrit ile ilgili sorun yaşayan bireyler çeşitli takviyelerle tedavilerini desteklemeye çalışmışlardır.
Kurkumin (zerdeçal kökünden)
Kurkumin zerdeçalın aktif maddesidir. Diz osteoartriti olan kişilerde rahatlama sağladığı düşünülmektedir. Anti-inflamatuar özelliklere sahip olması nedeniyle birçok faydası bulunur. Zerdeçalda bulunan kurkumin ve kurkuminoidler, zerdeçaldan çok daha yüksek etkiye sahip takviyeler üretmek için ekstrakte edilebilir. Bununla birlikte, kurkumin sindirimi çok yavaş bir emilimle gerçekleşir. Bu nedenle biyoyararlanımını iyileştirmek için sayısız farklı formülasyon üretilmiştir. Kurkumin takviyesi, iltihaplanma semptomlarını güvenilir bir şekilde azaltır ve vücuttaki endojen antioksidanların seviyelerini arttırır. Günümüzde kurkumin üzerinde yapılan araştırmalar halen devam etmektedir.
Curcumin'in en büyük dezavantajlarından biri, kendi başına ağızdan alındığında emiliminin çok yavaş olmasıdır. Potansiyel yan etkilerle ilgili olarak, 8 grama kadar olan kurkuminoid dozları insanlarda ciddi yan etkilere neden olmaz; ancak, değerlendirmelerinde daha kapsamlı olan uzun süreli çalışmalara gereksinim vardır. Yüksek dozda kurkumin alımı üzerine yapılan çalışmalar, mide bulantısı, ishal, baş ağrısı, deri döküntüsü ve sarı dışkı gibi bazı hafif yan etkiler bildirmiştir. Kurkuminin karabiber özü ile birlikte kullanılması, piperin bağırsak geçirgenliğini büyük ölçüde arttırdığından, ters ilaç reaksiyonlarına neden olabilir. Tüm kurkumin formülasyonları aynı derecede güvenli yapılmamıştır.
D vitamini
D vitamini, yağda çözülebilen ve hem yediğimiz bir besin hem de vücudumuzun ürettiği bir hormondur. Vücudun kalsiyum ve fosforu emmesine yardımcı olduğu için artrit sorununa faydalı olduğu düşünülür. Yapılan çalışmalar, D vitamininin iltihabı azaltmada ve bağışıklık sistemini sağlıklı tutmada rolü olduğun ortaya çıkarmıştır, bu da onu farklı artrit türleri için önemli besinlerden biri yapmıştır. Yine aynı araştırmalardan alınan sonuçlara göre D vitamini eksikliği yaşayan kişilerin daha fazla eklem ağrısı şikâyetine maruz kaldığı anlaşılmıştır.
Omega-3 yağ asitleri
Omega-3 yağ asitleri özellikle iltihaplı artritler için kullanılması gereken takviyelerin başında gelir. 2013 yılında yayınlanan bir araştırma, romatoid artrit için sözde üçlü tedaviye (metotreksat, sülfasalazin ve hidroksiklorokin) yüksek dozda balık yağı takviyesi eklendiğinde, hastaların daha iyi sonuçlar elde ettiği ortaya çıkmıştır. Romatoid artritli kişilerde kalp hastalığı riski yüksektir. Omega-3 yağ asitlerinin kalp sağlığına olan faydaları da düşünüldüğünde her iki hastalık için de vücut direnç kazanmış olur.
Omega-3 yağları tüm artrit formlarında aynı etkiyi göstermemiştir. Mevcut araştırmalar, omega-3 yağlarının, romatoid artrit, ankilozan spondilit ve psoriatik artrit gibi inflamatuar artritli kişiler için yararlı olduğunu göstermektedir. Romatoid artritte eklem iltihabını azaltmak için gereken dozun günlük 2,7 gram omega-3 yağıdır. 1000 mg balık yağı kapsüllerinin genellikle sadece 300 mg ile 400 mg arasında omega 3 yağı (EPA + DHA) içerdiği bilinmektedir. Her zaman önce ürün etiketini kontrol edin, ancak bu durumda doz genellikle yaklaşık olarak aşağıdakilerden birini gerektirir:
- Günde 9 ila 14 standart 1000 mg balık yağı kapsülü veya beş ila yedi kapsül balık yağı konsantresi,
- Günde 15 ml şişelenmiş balık yağı veya beş ila yedi ml konsantre şişelenmiş balık yağı.
Osteoartrit için daha düşük dozda (0.45 gram omega-3 yağı sağlayan) balık yağı takviyeleri faydalı olabilir. Yakın zamanda yapılan bir çalışma, diz osteoartriti için yüksek doz balık yağı kullanmanın hiçbir avantajı olmadığını göstermiştir. Daha düşük dozlarda balık yağı da kalbinize ve genel sağlığınıza fayda sağlayabilir.
Glukozamin ve kondroitin sülfat
Glukozamin ve kondroitin, kıkırdak yapısının korunmasına yardımcı olan kondrosit adı verilen hücreleri muhafaza eder. Teorik olarak bilindiği üzere bu takviyelerin eklemlerdeki kıkırdak bozulmasını yavaşlatma ve süreçteki ağrıyı azaltma potansiyeli vardır. Artrit semptomları için glukozamin ve kondroitinin etkinliğine yönelik araştırmalar devam etmektedir. Doktorlar bu takviyeleri kesin olarak önermezler, ancak bir hasta bunları kullanmak isterse gerekli dozlarda rahat bir şekilde kullanılabilirdirler. Doktorlar yalnızca glukozamin hidroklorür kullanılmasını kesin olarak önermemektedir. Dozajın net bir şekilde belirtilmesi için doktorunuza başvurmanız gerekir.
SAMe (S-adenosyl-L-methionine)
SAMe, osteoartrit ağrısı için en etkili takviyelerden biri olabilir. Birçok çalışma, daha az yan etki ile yaygın ağrı kesici ilaçlar kadar etkili olduğunu gösterse de, bunun tersini gösteren çalışmalar da vardır. S-adenosil-L-metioninin kısaltması olan SAMe, vücutta doğal olarak bulunan bir bileşiktir ve hormonların üretilmesine-düzenlenmesine ve hücre zarlarının korunmasına yardımcı olur. Artrit takviyesi bir ağrı kesici olarak çalışır ve birçok çalışmaya göre anti-inflamatuar özelliklere sahip gibi görünürken, hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar kıkırdak büyümesini uyarabileceğini ve serotonini etkileyerek ağrı algısını azaltabileceğini göstermiştir.
SAMe, osteoartrit tedavisi için yapılan bilimsel çalışmalarda iyi sonuçlar almış olsa da hiçbir yan etkisi yoktur demek yanlış olacaktır. Artrit takviyesinin yan etkileri nadirdir ve ortaya çıkarsa, genellikle hafif olarak atlatılır. Olası yan etkiler arasında mide rahatsızlığı, mide bulantısı, sinirlilik ve kaygı bulunur.
Takviyeler artrit için ne yapar?
Birkaç besin takviyesi, ağrı, sertlik ve diğer artrit semptomlarını gidermek için tedavilerde kullanılmaktadır. Bu doğal takviyelerden bazıları, özellikle bunları geleneksel tedavilerle birlikte kullandığınızda, artrit semptomlarında rahatlama sağlayabilir. Takviyeler belirtildiği şekilde ve doktor gözetiminde alındığında güvenlidirler. Bununla birlikte, "doğal" olarak isimlendirilmiş olsalar bile takviyeler bazen çeşitli yan etkilere sahip olabilir veya aldığınız ilaçlarla etkileşime girebilir. Örneğin, yüksek doz balık yağı takviyeleri kanı inceltebilir ve varfarin (Coumadin) gibi antikoagülan ilaçlarla etkileşime girebilir.
Artrit için takviyeler nasıl alınmalıdır?
Takviyelerin işe yaramasını istiyorsanız, bunları yedek olarak değil, artrit ilaçlarına ek olarak kullanın. Eklem hasarını yavaşlatmanın tek kanıtlanmış yolu olan ilaçların yerini asla almamalıdırlar. Sizin için doğru olduğundan ve güvenli bir doz aldığınızdan emin olmak için herhangi bir yeni takviye denemeden önce beslenme uzmanınıza ya da doktorunuza başvurmanız gerekir.
Artrit için takviyeler pahalı mı?
Artrit için alınan takviyeler farklı fiyat aralıklarına sahip olabilir. Örneğin D vitamini takviyeleri SAMe takviyelerine göre daha uygun bir fiyata sahiptir. Bu noktada kaçlı ürün aldığınız ve kullanım süreniz ciddi bir etken olacaktır.