Plötzensee Hapishanesi, tarihin karanlık sayfalarıyla dolu yerleriyle tanınan bir şehirde bile, Berlin haritasında belirgin bir şekilde kasvetli bir noktadır. 19. yüzyılın ortalarında, şehrin batı kesimlerinde, şimdi terk edilmiş Tegel havaalanının yakınında gizlenmiş olan kırmızı ve sarı tuğlalı tesis, rejimin başlıca infaz alanlarından biri olarak Naziler döneminde rezil oldu. Çoğunluğu Üçüncü Reich’ın muhalifleri olan 3.000’e yakın insan orada idam edildi.
Belki şaşırtıcı bir şekilde, Plötzensee çocuk suçlular için de olsa hala bir hapishane olarak faaliyet gösteriyor. Duvarlarından birinin hemen dışında, şimdi Nazizm kurbanları için bir anıtın parçası olan eski “infaz bloğunun” kalıntıları duruyor.
Birkaç hafta önce bu tüyler ürpertici tarih, direniş gerçeğinin temelini oluşturan gündelik eylemleri hayata geçiren Sviatlana Tsikhanouskaya aracılığıyla günümüzde kasvetli bir önem kazandı. Belarus muhalefet lideri, Hitler’e suikast girişiminin başarısız olduğu 20 Temmuz’da Nazizm’e karşı direnişin yıllık resmi anma töreninin onur konuğu olarak Plötzensee’ye geldi.
İnfaz odasından birkaç metre ötede olan Tsikhanouskaya, bir hapishane avlusundan diğerine, Plötzensee’den Belarus’a olan bir bağlantıyı hemen tarif etti. “Bugün hapishanede yürürken kendimi çok küçük hissettim. Kalbim daha hızlı atmaya başladı. Kocam Sergei, Zhodino hapishanesinin avlusuna ilk girdiğinde benzer bir şey hissetmiş olmalı diye düşündüm.”
Aktivist ve muhalefet lideri Sergei, Avrupa’nın “son diktatörü” Alexander Lukashenko’ya karşı cumhurbaşkanlığı için yarışmak istemişti (bu unvan şimdi tartışmalı olsa da). Bunun yerine hapsedildi ve Sviatlana’nın Ağustos 2020’de (yıldönümü Salı günü) Lukashenko’nun zaferle çıktığı ancak yaygın olarak hileli olduğu düşünülen seçimlerde yerine aday olmasına neden oldu. Tsikhanouskaya çocuklarıyla birlikte Litvanya’ya sürgüne zorlandı. Ve böylece yıllarca çocuk yetiştirdikten sonra işe dönmeyi planlayan 39 yaşındaki dil öğretmeni, misilleme tehdidi altında yaşayan uluslararası bir muhalefet sembolü haline geldi.
Plötzensee’de sakince Belarus’taki yaşamdan söz etti – korku, gaddarlık, güçlendirici başarılar ve ezici yenilgiler. Belarusluları hapishanelerden çıkarmayı umduk” dedi. “Ama bunun yerine tüm ülkemiz, yurttaşların “ormanlardan ve bataklıklardan kaçmaya” çalıştıkları bir hapishane haline geldi. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ek baskı getirdi: 20 yaşındaki öğrenci, savaşı kınayan bir mesaj gönderdiği için altı buçuk yıl hapis cezasına çarptırıldı; 60 yaşında bir kadın, Ukraynalı mülteci çocuklar için parti düzenlediği için gözaltına alındı.
Onun varlığı ve sözleri kesinlikle yıllık anma törenine farklı bir hava kattı. Alman direnişinin yurtiçinde ve yurtdışında tedavisi genellikle karmaşık olmuştur. Bazen büyük ölçüde göz ardı edildi; diğerlerinde, direnişin gerçekte ne kadar kapsamlı, tutarlı ve etkili olduğu ve bombalı saldırı örneğinde, aristokrat, askeri ve bürokratik üyelerin çok az mı, çok geç mi üstlendiğine dair soruların konusu. Bazıları daha önce Nazi rejimini desteklemiş olan seçkinler.
Bununla birlikte, daha yakın zamanlarda, daha az korsanlık içeren, daha sivil direniş eylemlerine de vurgu yapıldı – genellikle güç veya silah kollarına çok az erişimi olan sıradan vatandaşlar tarafından çok büyük kişisel maliyetlerle gerçekleştirilen.
Tsikhanouskaya aynı zamanda baskıya karşı “daha küçük, daha sessiz cesaret eylemlerine” atıfta bulunurken, o zamanlar ve şimdi, Berlin’deki varlığı, şimdi Alman başkentinde öfkelenen daha büyük tartışmalara hem bir tamamlayıcı hem de bir kontrpuan sundu. Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı Almanya’nın güvenlik, dış ve enerji politikasını alt üst etti. Politikacılar, silah sistemlerinin teslimi veya nükleer santrallerin işleyişini genişletmenin yasal formaliteleri hakkında tereddüt ediyor ve tartışıyorlar, kendine güvenen entelektüeller ve kültürel tipler, barış çağrısında bulunan ıstıraplı açık mektuplar yazıyorlar – ve bu arada gaz kaynakları hakkında günlük bir tartışma var. ve kış gelip sıradan vatandaşlar savaşın etkilerini hissetmeye başladığında ne yapmalı.
Tsikhanouskaya, bu etkilerle zaten yaşamanın nasıl bir şey olduğunu hatırlattı. Ukrayna ve Beyaz Rusya, Batı Avrupa’nın görmezden gelmekten mutlu olduğu daha geniş bir olgunun parçası. Diktatörlükler, demokrasiler dikkat etmediğinde gelişir; diktatörler yatıştırılamaz veya yeniden eğitilemezler.
Bunu değiştirmek uzun bir mesafedir, “milyonlarca küçük cesaret eyleminin” ürünüdür. Berlin’deki dinleyicilerine açıkça söylediği gibi, bu, yüksek gaz faturaları ödemek de dahil olmak üzere, bakanlıktan oturma odasına kadar birçok şekilde olabilir.
Frederick Studemann FT’nin edebi editörüdür
FTWeekend Festivali, Londra
Dinlemek için tarihi 3 Eylül Cumartesi gününe kaydedin. Frederick Studemann ve Londra’daki Kenwood House Gardens’ta 100’den fazla yazar, bilim adamı, politikacı, şef, sanatçı ve gazeteci. Fikirler, ilham ve çeşitli bakış açılarıyla dolu, tartışmalardan tadımlara, performanslara ve daha fazlasına kadar her şeyi içeren 10 çadır arasından seçim yapın. Biletinizi şuradan ayırtın: ft.com/ftwf
Önce en son hikayelerimizi öğrenin – takip edin @ftweekend Twitter’dan
Kaynak : https://www.ft.com/content/451708d8-ca95-473f-9646-2f1de44ea48c