Gustave Courbet, bir akıma, okula, sıfata yakıştırılamaz, çünkü bu onun en büyük ve son isteğidir. 58 yıllık yaşamını memleketinden uzak, İsviçre’de veren Fransız ressam Courbet, 30 yaşında Romantizm‘in öldüğünü ilan eden bir yağlıboya eser yaptı. Büyük amcasının cenazesini resmeden Courbet’in fotoğrafını çekmişçesine gerçek bir anını yakaladığı bu veda seremonisi, Orsay Müzesi‘nde sergileniyor.
Gustave Courbet‘in 1848 yılının Eylül ayında kaybettiği büyük amcasının cenazesi, Franche-Comte Bölgesi’ndeki Doubs iline yakın köyünden kaldırıldı. Sanayi Devriminin resmen gerçekleştiği ve ölümlerin sıklaştığı dönemde dolan mezarlar için çözüm, ölüleri köyün dışına gömmekti. Ressamın bize sunduğu kompozisyon da zaten köyün dışıdır. 1849’da başlayıp 1850’de bitirilen “A Funeral At Ornans“, yani “Ornans’ta Cenaze” adlı eserde bulunan 27 taşra insanından ayrı ayrı izin alınmış ve bir kısmının yüzü ifadelendirilirken tarihten önemli kişilerin yüzlerinden yardım alınmıştır.
Orijinal ismi “Un enterrement à Ornans” olan tablonun solunda kadınlar, sağında erkekler, ortada ise kilise ve belediye görevlileri yer alıyor. Kadınların çoğunluğunun yas kıyafeti olan siyah giyindiğini ve beyaz başlık taktıklarını görüyoruz. Bir kısmı mendilini yüzüne kapamış ağlıyor. Kadınların ortasında hayalet gibi silik bir figür var. Erkeksi yüz hatlarına sahip bu figür, bize bakıyor. Sağ taraftaki beylerden ise bazıları üzgün görünürken, bazıları tepkisiz.
Orta ve en önemli kısım ise kilise görevlileri ve belediye meclis üyeleri. Courbet‘in Katolik amcası, Katolik geleneklerine göre gömülmekte. Rahip, elinde İncil okuyor. Rahibin önünde bir dizi yere dayalı duran adam, mezarı yer altına gömmeyi bekleyen köylü. Bu köylünün adı Antoine Jopseh Cassard’dır. Pabuçları aşınmış Cassard, taşranın en gerçek yüzlerinden birini yansıtıyor. Hiç sorgulamadan inanan ve Rahip’in okuduklarını kabul eden taşralı.
Rahip’in arka tarafında duran beyaz cübbeliler ise Tapınak Şövalyeleri sınıfına mensup. Şövalyelerden biri, elinde uzun bir sopa tutuyor. Sopanın başında Çarmıha Gerilmiş İsa ikonu var. Şövalyenin sanki seremoniden bağımsızmış gibi net bir şekilde bize bakması, Courbet’in realist bakışını en iyi yansıtan şeylerden biri. Mezarın diğer başında, Rahip’in tam karşısında eli açık pozisyonda duran lişi ise Belediye Başkanı. Köylülerin dairesel bir duruşla birbirine yakın olduğu resimdeki bir diğer ayrıntı da Belediye Başkanı’nın hemen arkasında duran beyaz renkli erkek köpek. Bu köpek Başkan’ın köpeği.
Courbet‘in amcasını kaybettiği bu köy kireçli kayalarıyla bilinir. Ressamımız “The Stonebreakers” ve “Peasants of Flagey Returning From the Fair” eserlerini de bu köyde tamamladı.