Ölçüt Bağlantılı Geçerlilik
Ölçüt Bağlantılı Geçerlilik, bir ölçekten elde edilen sonuçların geçerli ve güvenilir ölçümden (Yalnızca ölçek olmayabilir, herhangi bir ölçek yada görüşme ya da mülakat gibi bir değerlendirme olabilir.) elde edilen standart ölçüm puanlarıyla karşılaştırılmasıdır. Eğer geliştirilen ya da uyarlama yapılan yeni ölçme aracından elde edilen sonuçlar daha önce geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış ve aynı özelliği ölçen başka bir ölçümün sonuçları ile yüksek benzerlik oranına sahip olması gerekir. Bu durum karşılanıyorsa yani iki ölçme aracından elde edilen sonuçlar benzer ise ölçeğin ölçüt bağlantılı geçerlilik düzeyi yüksektir.
Test puanlarının belirlenen bir veya birkaç dış ölçütle ilişkisini inceleyen bir tekniktir.Ölçüt bağlantılı geçerlilik eş zaman geçerliliği ve yordayıcı geçerlilik olarak ikiye ayrılmaktadır.
1)Eş Zaman Geçerliliği
Eş zaman geçerliğinde, katılımcıların geliştirilmek istenen ölçekten aldıkları puanların hem aynı davranışı ölçen başka bir test, hem de ilişkili başka bir davranışı ölçen bir test ile ölçülen puanların ilişkisine bakılır. Eğer elde edilen sonuçlar benzer ise eş zaman geçerliliği sağlanmış olur. Karşılaştırılacak ölçmelerin aynı ya da yakın zamanda yapılması istenir (2). Eş zaman geçerliliği sağlandığında ölçüt bağlantılı geçerlilik koşulu da sağlanmış olur.
Örneğin;
Yeni bir depresyon ölçeği geliştirildiğinde bu ölçekten alından sonuçların daha önceden geliştirilmiş, geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiği ispatlanmış bir depresyon ölçeğinden alınan sonuçların birbiriyle benzer olması gerekir. İki ölçümden alınan puanlar arasındaki korelasyon yüksek ise ölçüt bağlantılı geçerilik düzeyi yüksek olarak değerlendirilir.
2) Yordama Geçerliliği
Yordama geçerliği, sonradan alınacak referans sonucun önceden tahmin edilmesidir. Burada duyarlılık -seçicilik (özgüllük) önemli iki kavramdır ve incelenen sonuçlar dikotom (örn: hasta/sağlam) sonuçlar olmalıdır. Bu yolla test sonuçlarının gelecekteki davranışı ne ölçüde yordadığı araştırılır. Üniversiteye girişe yönelik bir sınavın başarıyı ne derece yordadığını araştırmak için bu öğrencilerin üniversitedeki başarıları ile kıyas yapmak buna örnek verilebilir (3). Yordama geçerliliği sağlandığında ölçüt bağlantılı geçerlilik koşulu da sağlanmış olur.
Örneğin;
Üniversite sınavı ile üniversite başarısı; işe kabul sınavı ile iş performansı arasındaki korelasyon katsayıları yordama geçerliğine örnektir.
Ölçüt Bağlantılı Geçerlilik : Ölçütte Bulunması Gereken Özellikler
Ölçüt bağlantılı geçerlilik yapılırken,yordama geçerliliğinde uygun bir ölçüt bulmak önemlidir. İyi bir ölçütün sahip olması gereken özellikler şunlardır :
- Ölçüt yordanmaya çalışılan değişkenle ilişkili olmalıdır. (örneğin spor yeteneğini ölçen bir araçla kişinin problem çözme yeteneğini yordanamaz).
- Ölçüt güvenilir olmalıdır. Ölçüte ilişkin puanlarda hata oranı artarsa yordama geçerliliği de o derece düşük olacaktır.
- Ölçüt geçerli olmalıdır.
Kaynakça
- Şencan, H. (2005). Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Geçerlilik ve Güvenilirlik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Büyüköztürk, Ş. (2005). Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.
- Karakoç, F.Y., & Dönmez, L. (2014). Ölçek Geliştirme Çalışmalarında Temel İlkeler. Tıp Eğitimi Dünyası, 13(40), 43.