Vaazın verildiği yer ve tarih: İstanbul 25 Eylül 2005
ÇİFT YÖNLÜ EMİR
Markos 12:28-34 1.GİRİŞ
Bu günün konusu, bir az önce Markos 12: 28-34’te okuduğumuz metnin başlığında 'En Büyük Buyruk' diye geçer. Bu konu bazı Hıristiyanlar arasında, özellikle de biz Luteryenler arasında 'Sevginin çift yönlü/ taraflı emri' diye bilinmektedir. Peki bu ne demektir? Bugün bunu anlamaya çalışacağız.
Markos metninin dışında bu konuyla ilgili başka Kutsal Kitap ayetleri de vardır. Bu metinlere biraz sonra kısaca değineceğiz. Özellikle, Yasanın Tekrarı kitabında okuduğumuz iki ayet bu konuyla ilgili olan en önemli ayetlerdendir. Ve okuduğumuz Yuhanna’nın Birinci Mektubu metni bu buyruğun diğer tarafını vurgulamaktadır.
Ama ilk olarak Markos metnini inceleyelim.
2. EN BÜYÜK EMİR NEDİR? Ayet 28
Bu metnin başlangıcından önce, Rabİsa bir çok konuşma yapar ve din bilginlerinin sorularına cevap verir. İsa’nın, kendisini eleştirenlerin sorduğu soruları ustaca yanıtladığını gören bir din bilgini İsa’nın yanına gelir ve bir soru daha sorar: 'Allah’ın tüm emirlerinden en önemlisi hangisidir?' Bu dürüst bir sorudur, değil mi? Bir bakıma da yaşamın en temel sorusudur. Benimle aynı fikirde misiniz? Emirlerin en önemlisi nedir? Bu bilgili adam, gerçekten insan varlığının esas amacının az ve öz ifadesini istiyordu.
Şimdi düşünelim! Kutsal Kitapta bir takım emirler vardır, hem Eski Ahit’te hem de Yeni Ahit’te, değil mi? Bunların bir kısmı çok pratik öğütler gibidir. Bu öğütlerden aklınıza gelen var mı? Söyleyin lütfen! ....
Elçi Pavlus’un mektuplarında bu tip öğütler bolca bulunmaktadır. Örneğin aile ilişkileriyle ilgili Pavlus Efeslilere yazdığı mektubun altıncı bölümünün başında şöyle öğüt veriyor: 'Ey çocuklar, Rab yolunda anne babanızın sözünü dinleyin. Çünkü doğrusu budur. İyilik bulmak, yeryüzünde uzun ömürlü olmak için annene babana saygı göstereceksin. Vaat içeren ilk buyruk budur. Ey babalar, siz de çocuklarınızın öfkesini uyandırmayın. Onları Rab’bin terbiye ve öğüdüyle büyütün.'
Ama, İsa’ya soru soran din bilgini Eski Ahit’te bulunan emirleri düşünüyordu. Bu emirlerin arasında en iyi bilinen emirler acaba hangileriydi? Evet, ‘Allah’ın On Emri’ diye bilinen emirler bütün emirlerin en önemlileridir. Bu emirler de 'Kısa Hıristiyan "lmihali' kitabımızda yorumlanmıştır. Anladığım kadarıyla, sayın Ari bey de bundan önceki Pazar toplantılarınızda bunları sırasıyla açıklamıştı. Bu On Emir Eski Ahit’te iki farklı yerde bulunmaktadır: Mısırdan Çıkış kitabı 20. bölümde ve Yasanın Tekrarı kitabı 5. bölümde.
Bu emirleri özetleyen ayetler de Yasanın Tekrarı 10. bölümde bulunmaktadır.
Müsaadenizle, onları da okuyayım: Yasanın Tekrarı 10:12-13.
Ayet 29
Ama, Rabİsa din bilginine cevap verirken bu okuduğumuz ve Kutsal Kitabın bir çok bölümünde bulabileceğimiz emirlerden söz etmiyor. Başka bir emri aklına getiriyor. Yani, Yahudi amentüsü olan Şema’dan alıntı yapıyor. Bu da Tesniye, yani Yasanın Tekrarı kitabının altıncı bölümünün dördüncü ayetinde bulunmaktadır. Şimdi dikkatle kulak verelim:'Dinle, ey İsrail! Tanrımız RAB tek RAB’dir' (Dinle, ey İsrail! Tanrımız, yani Allah’ımız olan Rab tek Rab’dir). Bu ne demektir? Allah’ın seviyesinde başka şeyler olabilir mi? Ya da, Allah’la birlikte başka şeylere ibadet etmek mümkün olabilir mi? Ne diyorsunuz? Kesinlikle hayır! Allah’ı hiçbir şeyle kıyaslamak mümkün değildir. Bunu iyice aklımıza yerleştirelim!
Ayet 30
Sonra, İsa yine Tesniye kitabından alıntı yaparak devam ediyor: 'Tanrın Rab’bi bütün yüreğinle, bütün canınla, bütün aklınla ve bütün gücünle seveceksin.'Allah, insanın yaşamında en üstün yeri almalıdır. Allah’a olan sevgiyle hiçbir sevginin rekabet etmesine izin verilemez.
Demin okuduğumuz ayet sanki On Emrin birinci yarısının, yani On Emrin ilk dört buyruğunun özetidir. Yani, bütün şu emirleri kapsar:
1. Seni kurtaran Allah’ın Rab benim. Benden başka ilahın olmayacaktır.
2. Oyma put yapmayacaksın.
3. Allah’ın adını boş yere ağzına almayacaksın. Rab adını boş yere ağzına alanı cezasız bırakmaz.
4. Haftalık tatil gününü Allah’a ayıracaksın.
Evet, bugünün konusu ‘çift yönlü emir’dir. Buraya kadar, bu sevgi emrinin bir yönünden bahsettik. Yani bu emrin Allah’a yönelik tarafından bahsettik. Buraya kadar tamam mı?
Bundan sonra – izninizle şöyle diyeyim - bu emirlerin emrinin, bütün emirlerin ana emrinin diğer tarafına göz atalım.
Ayet 31
On Emrin diğer yarısı bize komşumuzu kendimiz gibi sevmemizi öğretiyor.
Yani, Allah’ı kendimizden daha çok ve komşumuzu da kendimiz gibi sevmeliyiz. Böylece, gerçekten değerli olan yaşam, önce Tanrı’yla, sonra da di!er insanlarla ilgilidir. İsa maddesel şeylerden hiç bahsetmez.
Bu konuyu buraya kadar getirmişken, bir kez daha Yuhanna 1:15-17ayetlerini okuyalım ... ve bunlar da iyice zihnimizde yer etsin!
Ayet 32-33
Din bilginin İsa’ya verdiği karşılık övülmeye değer. Çünkü Tanrı’yı ve komşuyu sevmenin geleneklerden çok daha önemli olduğunu ifade etti ve Rabİsa’yla aynı fikirde olduğunu gösterdi. Böyle bir davranış tabii ki, övülmeye değer. Öte yandan iyi ve güzel gelenekler faydalıdır, onları yaşatmak da iyi bir şeydir. Bazılarımız hatırlayacaktır, geleneklerle ilgili bir takım şeylerden geçen Çarşamba günü Kutsal Kitap çalışması sırasında bahsettik. Ama bu din bilgini Tanrı’nın insanın dışıyla olduğu gibi içiyle de ilgilendi!ini kabul etti. İsa da bu yüzden onu övüyor.
Ayet 34 Rabİsa bu adamın fevkalade gözlem yeteneğini ve sözlerini duyunca, ona Tanrı’nın egemenliğinden uzak olmadığını söyledi. Bu egemenliğin gerçek kulları Tanrı’yı, arkadaşlarını ve kendilerini göstermelik dindarlıkla aldatmaya çalışmazlar. Tersine, onlar Tanrı’nın yüreğe baktığını bilirler ve günahtan temizlenmek ve O’nu memnun edecek şekilde yaşayabilmek için yardım ve güç almaya, O’na dua ederek huzuruna giderler.
Rabİsa’nın yanıtı bu kez de öyle hikmetli idi ki, bundan sonra hiç kimse Rab’bi, üstü kapalı sorular sorarak tuzağa düşürmeye cesaret edemedi. Yani, herkes şaşıp kaldı. Belki biz de şaşıp kalırız, çünkü bu şekil tamamen karşılıksız sevgi doğal benliğimizde yoktur. Bu karşılıksız sevginin tek kaynağı Tanrı’nın, Allah’ın ta kendisidir.
O sevgiye ortak olmak için de bir tek çare bulunmaktadır. Bu da günahlarımızı itiraf ederek, Tanrı’dan onların bağışlanmasını rica ederek, onların İsa Mesih sayesinde bağışlandığına güvenerek O’na iman etmemizdir. Bunu yeterince anlatabildim mi?
Ve son olarak: Şimdi her birimize bu soru soruyorum: Yukarıda anlatmaya çalıştığım şekilde iman ediyor musun?