İki büyük devlet arasında varılan anlaşma bölgenin istikrar garantisi olarak kabul ediliyor. Siyasi gözlemciler sözleşmenin yürürlükten düşmesini hem Rusya ve Türkiye, hem de Güney Kafkasya ülkeleri için tehlike olarak kabul ediyorlar.
Bakü , 10 Şubat - Rusya Komünist Partisi'nden milletvekilleri, Türkiye ile 1921 yılında imzalanan Kars Anlaşması'nın iptalini teklif ettiler.
"Biz, ülkemiz ve müttefikleri için uygunsuz olan tüm Rusya-Türkiye Anlaşmalarının değiştirilmesi imkânının yasal yollarına bakmalıyız. Ankara sorunu büyütmenin onun için ne ile sonuçlanacağını anlamalıdır. Sadece bu onu uyandırabilir ve yeni provokasyonlardan uzaklaştırabilir," diye komünistler belirttiler.
"Adil Rusya" kesiminden olan milletvekilleri de artık komünist meslektaşlarına destek veriyorlar.
"Kars anlaşması Rusya'nın çıkarlarına zıt olarak imzalandı. Gürcistan ve Ermenistan da bu anlaşmanın şartlarını tanımıyor ve onu haksız buluyor," diye milletvekili Oleg Pakolkov kaydetti.
Konuyu Sputnik’e açıklama yapan Türkiye'nin Stratejik Bakış Enstitüsü Başkanı, siyaset bilimci Yusuf Çınar yorumladı. “Kars Antlaşması, Türkiye'nin doğu sınırlarını belirleyen çok önemli sözleşmedir. Yaklaşık 100 yıl önce imzalanan anlaşmanın iptalini istemek, uluslararası hukuk bağlamında bugüne kadar sorunsuz devam eden yükümlülüklere uymmamaktır . Böyle bir isteğin gerçekleşmesini hem uluslararası politika hem de uluslararası hukuk çerçevesinde mümkün görmüyorum ".
Siyaset bilimciye göre, bunlar Ermenistan'ın sıkça dile getirdiği iddialar: "Ermenistan 1991 yılında bağımsızlığını kazandığında Kars Anlaşması'nın geçerli olmadığını, Sevr Antlaşması'nın dikkate alınmasının gerektiğini bildirmişti. Ancak bunlar fantezi ve öyle de kaldı. Biliyorsunuz, Sevr 'Büyük Ermenistan'ın kurulmasını sağlıyordu".
"Türkiye'nin bir devlet olarak dünyanın siyasi haritasından silinmesini tespit eden Sevr Antlaşması, 10 Ağustos 1920 yılında "Müttefik Devletler" ve Türkiye arasında imzalandı. Fakat bu anlaşma sonradan Mustafa Kemal Atatürk tarafından tanınmayarak, 1923 yılında Lozan Antlaşması ile değiştirildi," diye Y. Çınar belirtti.
Türkiyeli siyasi yorumcuya göre, Rusya'da kimlerse bu tür iddialar ortaya atsalar da, Moskova konunun ciddiyetini anlıyor: "Bu açıdan, Rusya yönetiminin bu tür hassas konuda mantıklı davranacağını düşünüyorum. Çünkü Kars Anlaşması'nın yeniden gündeme getirilmesi ve yürürlükten düşmesini talep etmek, ne Türkiye, ne de Rusya'ya yarıyor.”
Konuyla ilgili Sputnik'e konuşan, tarih bilimleri uzmanı Dr. Roza Arazova, her zaman olduğu gibi, bu kez de diplomatlarımızı yavaş davranmakta suçladı: "Biz, kendimize karşı herhangi sersem iddialar kaldırılmasını bekliyoruz, sonra da diplomatik kanallarımızı işe salmak istiyoruz."
"Bu, çok ciddi bir konudur. Konu yalnızca Türkiye'nin kuzeydoğu bölgelerinden değil, aynı zamanda Nahçıvan'ın güvenliğinden gidiyor. Umarım, hem Türkiye, hem de Azerbaycan yetkilileri acil önlemler alırlar," diye tarihçi vurguladı.
16 Mart 1921 yılında Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (1923 yılında kurulacak Türkiye Cümhuriyeti’nin selefi) arasında imzalanan Moskova Barış Anlaşması’nın taleplerinin yerine getirilmesi çerçevesinde, aynı yıl 13Ekim'de Azerbaycan , Ermenistan ve Gürcistan SSC'nin dahil olduğu Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti ile Türkiye arasında Kars kentinde barış anlaşması imzalananmıştır.
Anlaşma, 11 Eylül 1922 yılında yürürlüğe girmiştir ve bitiş süresi belirlenmemiştir. Anlaşmanın önemli maddelerinden biri Nahçivan'la bağlıydı. Belgede Nahçıvan'ın Azerbaycan arazisi olduğu ve Türkiye'nin rızası olmadan Nahçıvan'ın yargı değiştirilmesinin mümkünsüzlüyü belirlenmişti. Anlaşma doğrultusunda, Türkiye'nin mevcut sınırları belirlenmiş, aynı zamanda Nahçıvan sonunadek Azerbaycan toprağı olacağı kaydedilmişti.