İklim değişimi tartışmalarının kolay nedensellikler içermediğini arada sırada vurguluyoruz. Bazen, bilim insanları da neyin niye olduğundan kesin emin olamıyorlar. Son yıllarda konunun uzmanlarını bir hayli düşündüren bir olgu var: karbondioksit ve diğer sera gazı salımlarındaki artışa rağmen, niye küresel ısı yükselme oranında bir yavaşlama söz konusu? Yeni bir araştırma, ilginç bir yanıt getiriyor bu çelişkiye.
Şimdiye kadar değişik kuramlar atılmış ortaya. Güneş ışınlarındaki değişmeler, El Nino’nun etkileri ve Pasifik Okyanus’unun soğuma çevrimi, bunlardan bazıları. Sözünü ettiğimiz araştırma, yeni bir nedensellik olarak, Kloro-floro-karbon (CFC) soğutucu akışkanlarının yasaklanmasını öneriyor.
[CFC’lere Ekogazete’de, bu yılın Haziran ayında değinmiştik. 1987 yılında imzalanan Montreal Protokolü, Antarktika üzerindeki ozon tabakasını incelttikleri gerekçesi ile, CFC’leri kullanımdan kaldırmıştı.]
Araştırmanın çıkış noktası şu: CFC’ler yalnızca ozon tabakası için bir tehlike oluşturmuyorlar. Karbondioksitten 10 bin kere daha güçlü oldukları ve atmosferde 100 yıl kalabildikleri için küresel ısınmaya da ciddi bir katkıları var. Bunlar devre dışı kalınca, küresel ısınmanın yükselme oranında da bir yavaşlama olabilir, şeklinde bir tez oluşmuş.
Araştırmacılar, bu tezi sınamak için, bilinen yöntemler yerine, tarihsel bir istatistik analiz modeli geliştirmişler. Ve 1880 yılına kadar geri gidip farklı dönemleri incelemişler.
9 yıllık aralıklarla yüzeysel ve okyanus ısınma eğrileri. Gri kısım, yakın geçmişteki yavaşlamayı gösteriyor.
Bulguları, salımların belirgin olarak azaldığı üç dönemde, yani 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve iki dünya savaşı süreçlerinde, küresel ısınmada da bir duraklama olduğunu gösteriyor.
Araştırmayı inceleyen uzmanlar, ısınma oranındaki yavaşlamanın bir tek CFC’lerin yasaklanmasıyla açıklanamayacağını belirtiyorlar. Ama çalışmanın istatistik analizinin, bunun, en azından nedenlerden bir tanesi olduğunu gösterdiğini kaydediyorlar.
Tahsin Çorat / Yararlanılan Kaynak: Matt McGrath, BBC, 10 Kasım 2013