(CRI Haber Merkezi)
(CRI Haber Merkezi)
Rus yazar Çehov yüz yıl önce yazdığı “Kabuğuna Sinmiş Adam” isimli hikayede, toplumsal gelişmeye ve tarihin akışına karşı, eski kafalı Belikov adlı bir karakter yarattı. Aradan yüz yıl geçti, bu tip “kabuğuna sinmiş adamlar” dünyada yeniden canlanıyor.
ABD'de kısa süre önce yabancı yatırımda ulusal güvenlik denetleme yasa tasarısı onaylandı. ABD Dış Yatırım Komitesi'nin denetim yetkileri son on yılda ilk kez yenilenerek güçlendirildi. Dış yatırımların ABD'ye girişinde artık daha titiz incelemeler yapılacak.
Aslında ABD uzun zamandır yabancı yatırım üzerinde ulusal güvenlik incelemesi yürütmektedir. 1975 yılında kurulan Dış Yatırım Komitesi, şirketlerin yatırım ve satın alma işlemleri konusunda karar verici yetkilere sahip. 1975 yılından bu yana, ABD'nin dış yatırımla ilgili ulusal güvenlik inceleme sisteminde birkaç kez değişiklikler yapıldı. ABD'de yeni yönetimin göreve başlamasından sonra, korumacılık giderek güçlendi ve Dış Yatırım Komitesi'nin denetim işlevlerinin güçlendirilmesi istendi. Dış yatırımla ilgili ulusal güvenlik incelemesinde reform yapan yeni yasa tasarısı, işte bu arka planın kaçınılmaz bir ürünüdür.
Ulusal güvenlik bahanesi hangi endişenin ürünü?
ABD, uzun yıllardır yabancı yatırıma kısıtlama getirirken hep aynı bahaneyi kullandı: “Ulusal güvenliği korumak!” Bugüne kadar ABD siyaset, ekonomi, ordu, bilim ve teknoloji gibi alanlarda dünyadaki mutlak üstünlüğünü korumuştur. Herhangi bir ülkenin ABD'nin ulusal güvenliğini tehdit edebileceğini söylemek, pek de inandırıcı olmasa gerek. Dolayısıyla bu bahanenin arkasında, şöyle bir endişe var: ABD, endüstriyel rekabet gücü ve teknolojik inovasyon açısından üstünlüğünü kaybetmekten korkuyor. Böylece ABD, ekonomik küreselleşme dalgasını görmezden gelerek, rakipleri hegemonyacı konumunu sarsmasın diye kendi kabuğuna çekiliyor.
ABD bu yıl Singapur ve Çin'in ABD'ye bazı yatırım faaliyetlerini ulusal güvenliği koruma gerekçesiyle durdurdu. Yeni onaylanan yasa tasarısının Dış Yatırım Komitesi'ne daha fazla yetki tanıması bekleniyor. Komite'nin bilim, teknoloji ve emlak gibi sektörlerde yatırım faaliyetlerine daha fazla kısıtlama getirme yetkisi olacak.
Ancak ABD dışında, bu “ulusal güvenlik” tanımının bulanık ve belirsiz olduğu, ABD'nin bunu istismar edebileceği savunuluyor. Mayıs 2018'de ABD ithal otomobil ve yedek parçalara yönelik sözde 232 soruşturmasını hayata geçirdiğinde, “ulusal güvenlik” kavramına çok fazla yer vermekle eleştirildi. Uluslararası Yatırım Örgütü Genel Müdürü Nancy McLernon, yatırım işlemlerinin gittikçe siyasallaşmasının kaçınılmaz hale geleceğini vurgulayarak, ABD'nin ulusal güvenlik konusunda daha büyük belirsizlikler yaratmaması gerektiğini söyledi.
Analistler, ABD'nin yabancı sermayeye getirdiği kısıtlamaların kısa vadede ABD işletmelerinin gelişme fırsatlarına zarar vererek ABD'de istihdamını azaltacağına, uzun vadede ABD'de sektörel gelişme ve teknolojik inovasyonu derinden etkileyeceğine dikkat çekiyor. Küreselleşme çağında, çok uluslu işletmeler, yatırım işbirliğinin derinleştirilmesi ve teknolojik iletişim konusunda güçlü irade ve iddialara sahip. Bunun, siyasetçilerin bencilliğinin esiri olmaması gerekiyor.