Yazan: Prof. William Mallinson[i]
Harold Nicolson Diplomacy adlı kitabında kesinliğin önemine büyük vurgu yaptı. Aşağıdakilerin de gösterdiği gibi, hızlı elektronik dünyamızda profesyonel diplomasinin düşen standartlarına diplomatların -yani hükümet halkla ilişkiler çalışanları - kesin olmak gerekirse.
1996'daki İmia olayı sırasında Türkiye, Girit'in güney kıyısındaki Gavdos da dahil olmak üzere çok sayıda Yunan adası üzerinde hak iddia etti. Yunanistan ve Kıbrıs'ın jeotarihi üzerine yakında çıkacak olan kitabım için yaptığım araştırmanın bir parçası olarak, Türkiye'nin Gavdos'u hangi özel gerekçelerle talep ettiğini araştırmaya ve Atina büyükelçilikleri aracılığıyla seçilmiş hükümetlere Gavdos konusundaki tutumlarının ne olduğunu sormaya karar verdim.
Türkiye ile başlıyorum. 15 Haziran 2006'da (Kıbrıs'la ilgili kitabımın lansmanına katılma nezaketinde bulunan) İhan Saygılı'ya şu soruyu gönderdim: “Türkiye Cumhuriyeti hükümeti Gavdos Adası'nı (Girit'in güneyinde) Yunan topraklarının bir parçası olmak mı? Değilse, neden olmasın?” Bir cevap almak, bir taştan kan sıkmak gibi oldu. Aylar geçti, Saygılı Ankara'dan cevap bekledi. Sonra o görevlendirildi ve çok cana yakın bir diplomat olan Ergin Soner beni, Gavdos'la ne ilgisi olduğunu anlamadığı için yakında çıkacak olan kitabımın bir özetini göndermemi isteyen Barış Kalkavan ile temasa geçirdi! Ayrıca yanlış bir şekilde, yayınlanan kitabımın fazla Yunan yanlısı olduğu yorumunu yaptı (gerçi Büyükelçiden ve Anavatan Partisi genel başkan yardımcısından cevaplar aldıktan sonra Türkiye'nin tutumlarını uzun uzadıya özetledim). Ocak ayına kadar bekledim, sonra Kalkavan'ı aradım. Önce sorumun kitap taslağıma uymadığını iddia etti. Buna itiraz ettiğimde, asıl sebebin bu olmadığını, ancak cevabın kağıda dökülemeyecek kadar hassas olduğunu ima etti. Bu cevabın ne olduğunu sordum ama söyleyemedi.
İngiliz Büyükelçiliği çok daha açık sözlü ve hızlıydı, ancak yine de aşırı derecede kesin değildi. Tracy Gallagher şu yanıtı verdi: “HMG, uluslararası toplumun geri kalanı gibi [buna Yunanistan ve Kıbrıs dahil mi?] Ege ihtilaflarının hiçbirinde resmi bir pozisyon almadı (…). İngiltere'nin Haziran 1996'da Yunanistan'ın Gavdos üzerindeki egemenliğine ilişkin bir bildiri yayınladığını anlıyorum, bu bildiri o sırada BBC Yunan Servisi tarafından aktarılmıştı, ancak metni görmedim. Araştırma analistlerimizden bir kopyasını almalarını istedim.” Bunu takip ettim, ancak Büyükelçilik açıklamayı bulamadı, ancak 12 Haziran 1996'da üst düzey bir Yunan Dışişleri Bakanlığı yetkilisinin Büyükelçiye Yunanistan'ın Gavdos üzerindeki egemenliğine ilişkin yararlı bir açıklama için teşekkür ettiğini ve yetkilinin BBC Yunan Servisi'nin bunu yaptığını söylediğini ekledi. taşıdı. Bayan Gallagher daha sonra, bir kopyası Yunan Parlamentosuna verilmiş olan BBC Yunan servisi arşivlerine başvurmamı önerdi.
Bu noktada Yunanistan Dışişleri Bakanlığı'ndaki ilgili yetkililerle temasa geçerek İngilizlerin bir yetkilisinin yapmış olmasına rağmen bulamadığı bir açıklamanın izini sürmeye çalıştım. Yunan Parlamentosu'nun yerini tespit edemediğini söylediler. Ancak Amerikan Hellenic Institute'un BBC'nin haberinden aktardığı şu açıklamayı buldular: "İngiltere'nin Gavdos Adası'nın statüsü konusunda bir şüphesi yok. NATO ve dolayısıyla adanın egemenliğini sorguladığında yanıldığını kanıtladı. Bu nedenle ve sağduyuya göre İngiliz hükümeti Gavdos'u bir Yunan adası olarak görüyor.”
1975'te Ankara'daki bir İngiliz Büyükelçiliği yetkilisi kıta sahanlığı anlaşmazlığı hakkında şunları yazmıştı: “Uluslararası Mahkemeye [Adalet] atıfta bulunmanın hala oldukça alakasız bir şey olduğu ve Türklerin gerçekçi olmasa da sıkı bir şekilde özlem duydukları izlenimine kapılmıştım. , ikili çözüm için. Mahkeme'deki davayı yalnızca esasa göre kazanmaya pek güvenemeyecekleri için, bu belki de şaşırtıcı değil.”
Atina'daki İngiliz Büyükelçiliğine de bu görüşe sahip olup olmadıklarını sordum. Bayan Gallagher'ın yanıtı şuydu: "HMG bir pozisyon almadı." Böylece İngiltere, Ege meselesinde olduğu gibi kendi görüşlerinde de tavır almamıştır.
Gavdos ile ilgili soruma ABD hükümetinin yanıtı şu oldu: “Bunlar Yunanistan ile Türkiye arasındaki ikili meselelerdir. Arzumuz, her iki tarafın da bu anlaşmazlığı ikili ve barışçıl bir şekilde çözmesidir.” Dolayısıyla ABD'nin, Yunanistan'ın Gavdos'un egemenliğini Türkiye ile görüşmesi gerektiğini düşündüğü şeklinde yorumlanabilir…
Bu, Dışişleri Bakanlığı'nın 2003'te bana yazdığından biraz farklı: ["Yunanistan'ın Türkiye ile olan sınırını tanıyoruz"], ancak Yunanistan'ın öne sürdüğü tüm karasuları imaları değil. Kısmen üzerinde anlaşmaya varılmış bir deniz sınırı olmaması nedeniyle, Imia/Kardak üzerinde egemenlik konusunda bir pozisyon almadık.”
İsrail'in tepkisi utanç vericiydi. William Anagnostaras elinden geldiğince yardımcı olmaya çalıştı, ancak (bana yeni Büyükelçisinin İsrailli bir Arap olduğunu söylediği) çeşitli telefon görüşmelerinden sonra, hükümeti görüşünü belirtemedi. Bu, beş yıl önce Büyükelçiliğin bana "İsrail Yunanistan'ı ve Türkiye'yi tam anlamıyla ve her ülkenin mevcut sınırlarını tanıdığı" yazdığında aldığım yanıtla çelişiyor. Ancak o zamanki büyükelçileri, Yunanistan'ın deniz ve hava sahası sınırlarıyla ilgili bir soruyu yanıtlamayı reddetti. Açıkçası, İsrail'in Türkiye ile giderek daha yakınlaşan resmi işbirliği, tatmin edici bir yanıtın olmamasının nedenini açıklıyor: eğitim uçuşları, üretim ve istihbarat işbirliğini kapsıyor.
Fransızların yanıtı nazikti ve İngilizlerinkine oldukça benziyordu: "Fransız Cumhuriyeti, Yunanistan ve Türkiye'nin bu iki [Gavdos ve İmia] adalar üzerindeki eşzamanlı iddiaları konusunda resmi bir tavır almamıştır."
Bununla birlikte, İspanyollar gibi ve İngilizlerin aksine, Fransız Büyükelçiliği, her iki tarafın da bölgesel farklılıkları Uluslararası Adalet Divanı'nda çözmeyi kabul etmesi gerektiğini belirtti.
Almanların yanıtı biraz gülünçtü. Herr Féaux de la Croix dolaylı olarak şöyle yazdı: "15 Haziran tarihli sorgunuzu yanıtlayarak, sizi serbestçe erişilebilen bilgilere yönlendireceğim." Ondan ne demek istediğini açıklamasını ve daha spesifik olmasını istediğimde, cevabının gerçekten hükümetinin yorum yapmaktan kaçındığı anlamına geldiğini kabul etti.
Ve böylece Ruslara. Aynı zamanda hem en arkadaş canlısı hem de en boyun eğmeyenlerdi. Basın görevlileriyle birkaç telefon görüşmesine ve bir yanıt geleceğine dair imalara rağmen, yaklaşık dokuz ay sonra (bu yazıyı yazarken) hala bekliyorum. Belki de Ruslar Yunanistan'ı veya Türkiye'yi kızdırmak istemezken, ABD çeşitli zamanlarda Yunanistan'ı iğnelemekten çekinmiyor.
Bir Martin Brook'tan gelen İtalyan yanıtı yalnızca sözlüydü: "İtalya uluslararası anlaşmalara bağlı." Aksini söyleyebilirler mi? Bu Yunanistan için gerçekten biraz endişe verici, çünkü 1996'da İtalya Dışişleri Bakanlığı bölgedeki [Imia/Kardak] İtalyan haklarının 1947'de Yunanistan'a devredildiğini doğrulayan bir açıklama yaptı. bırakın Gavdos'la ilgili herhangi bir şeyi bana söylemeniz, Yunan diplomatları rahatsız etmelidir.
İrlanda hükümeti, tıpkı Rusya ve İsrail hükümetleri gibi, hem İrlanda hem de İngiltere'nin üzerinde hak iddia ettiği Rockall adasında bile herhangi bir yanıt veremediğini kanıtladı. Ancak İngilizler, bu adacığın İngiliz olduğu konusunda çok netti.
İranlılar biraz kovaladıktan sonra nihayet telefonda bana “hükümetlerinin pozisyonu olmadığını” söylediler. En üzücü tepki ise Filistinlilerden geldi. Diplomatları, Filistin'deki Dışişleri Bakanlığı ile ilişkilerinin biraz sorunlu olması nedeniyle yanıt alamadıklarını söyledi…
Bu kelime girdabından iki sonuç çıkardım. İlk olarak, İngiliz Büyükelçiliği diğerlerinden daha iyi performans gösterdi, ancak yine de tam olarak yeterli değil. İkincisi ve belki de Yunanistan için endişe verici bir şekilde, temas kurduğum herkesten hiçbiri Gavdos'un bir Yunan adası olduğunu söylemeye cesaret edemedi. Bu kadar küçük olduğu iddia edilen bir konu aydınlatılamıyorsa, St Diplomasisinin geleceği ne olacak – Aghios Efstratios'tan bahsetmeye bile gerek yok? Şeytan ayrıntıda gizlidir. Oh, ve Lozan Antlaşması'nda Sapienza'dan (Messiniya'daki Methoni kıyılarının hemen dışında) bahsediliyor mu? Değilse, dikkat et Atina!
Dip not: En utanç verici olanı, yukarıdaki tüm diplomatik "katılımcıların", 1999'da bir Avrupa Komisyonu yetkilisinin, bir Avrupa Parlamentosu üyesinin sorusuna yanıt olarak, Gavdos ve Gavdopoula adalarının 1913 Londra Antlaşması düzenlemelerine göre Yunan egemenliği altındaydı.
[i] Dr William Mallinson bir İngiliz diplomattı, ITT'de Halkla İlişkiler Müdürüydü ve ardından London School of Economics'te doktorasını yaptı.