Venezüela’daki ekonomik kriz öyle bir raddeye geldi ki artık suç işlemek bile bir lüks. Yedi adet merminin bir gangstere maliyeti, ülkedeki aylık ortalama gelirden daha fazla. Dolaşımdaki paranın azaldığı ülkede gangsterler, soygunların eskisi kadar kârlı olmadığını söylüyor.
“Bir şarjör mermi 15 dolar”
Associated Press’in konuştuğu korkulan sokak gangsteri “El Negrito,” öldürdüğü kişileri saymayı bırakmış. Fakat zamanla gittikçe katılaşmış mizacına rağmen, Venezüela’nın çökmekte olan ekonomisinin cebine olan etkisini hemen kavramış.
Silah sıkmak artık lüks oldu. Mermiler pahalı: Her biri 1 dolar. Dolaşımdaki para azalırken El Negrito, suç işlemenin eskisi kadar kârlı olmadığını anlatıyor:
“Bir şarjör boşaltmak 15 dolar. Silahını kaybedersen ya da polise kaptırırsan 800 dolar gitti.”
Devlet çoktandır suç istatistiklerini paylaşmıyor
Devlet Başkanı Nicolas Maduro yönetimi çoktandır suça dair istatistikleri paylaşmayı bıraktı.
“Her şerde bir hayır vardır” sözünü doğrularcasına, Venezüela’da hayatın her alanını çökerten krizin hayırlı etkilerinden biri de uzmanlara göre silahlı saldırılar ve cinayetlerdeki azalma oldu. Caracas merkezli Venezüela Şiddet Gözlem Örgütü araştırmacılarına göre son üç yılda cinayetlerde yüzde 20 düşüş yaşandı.
Geçen yıl 1 milyonu gören enflasyon, yerel para birimi bolivarı o kadar değersiz hale getirdi ki ATM’lerde 1 dolardan fazla değerde para çekmek imkansız. İlaç ve yiyecek maddelerine ulaşımdaki ciddi sıkıntı, 3,7 milyon Venezüelalı’nın daha iyi yaşam koşullarına kavuşma umuduyla başka ülkelere göç etmesine neden oldu.
Göç edenlerin arasında çok sayıda genç erkeğin bulunmasından ötürü çeteler eleman bulmakta sıkıntı yaşıyor.
Fakat ülke iyice kanunsuzluğa doğru sürüklenirken kurtuluşu suçta bulmuş çok sayıda Venezüelalı, kendilerini yine krizin yarattığı toplumsal kaosla karşı karşıya buluyor.
Silahlı saldırılar azalırken hırsızlık yükselişte
Kaosla aslında ülkede suç azalmadı, fakat şekil değiştirdi. Silahlı saldırılar azalırken bakır telefon kablolarından tutun çiftlik hayvanlarına kadar her şeyin hırsızlığında patlama yaşandı. Uyuşturucu kaçakçılığı ve yasadışı altın madenciliği organize suç örgütlerinin sıradan faaliyetleri arasında girdi.
Gece olduğunda Caracas sokaklarında gayriresmi bir sokağa çıkma yasağı yürürlüğe giriyor. Şehir sakinlerinin çoğu korkudan sokağa çıkamıyor. Azalan cinayetlere rağmen Venezüelalılar sokaklarda telefonlarına bakamıyor, altın ve gümüş alyanslarını evlerinde güvenli yerlere saklıyor. Takip edilip edilmediğini kontrol etmek ise bir alışkanlık haline gelmiş.
Caracas’ın varoşlarında kapsamlı bir araştırma yürüten Pensilvanya Üniversitesi’nden siyaset bilimci Dorothy Kronick, Venezüela’nın dünyanın en şiddet dolu ülkelerinden biri olduğunu söyleyerek durumu şöyle özetliyor: “Şiddet savaş boyutlarına vardı, ama ortada savaş yok.”
“Artık yılda sadece beş adam kaçırabiliyoruz”
El Negrito, Latin Amerika’nın en tehlikeli mahallelerinden Petare’de faaliyet gösteren “Crazy Boys” (Çılgın Çocuklar) adlı bir çetenin başında. Caracas’ta bir tepedeki saklanma yerlerinde iki adamıyla beraber röportaj vermeyi kabul eden çete lideri, geçmiş yıllara göre büyük bir düşüşle artık yılda sadece beş adam kaçırabildiklerinden şikayetçi.
Adam kaçırmak epey kârlı bir iş. Sıradan bir kaçırma vakasında kurban yakalanıp 48 saate kadar rehin tutulurken, yakınları ellerinde ne varsa toplamaya çalışıyor. Gangsterler artık fidyenin miktarına bakmıyor; onlar için önemli paranın ne kadar çabuk ellerine geçeceği.
Pek çok Venezüelalı gibi ülkeden göç etmeyi aklından geçirmiş El Negrito, elinde gümüş bir tabanca, eşi ve küçük kızına bakmak zorunda olduğunu anlatıyor. Hafif bir rüzgar, şifonyerin üzerinde duran İncil’in sayfalarını çeviriyor.
Daha az para, daha az soygun
Venezüela Şiddet Gözlem Örgütü’nden Robert Briceño, cinayetlerdeki azalmanın basit bir ekonomi mantığıyla açıklanabileceğini belirtiyor: Piyasada daha az para, daha az soygun.
Crazy Boys’dan “Köpek” lakaplı bir gangster, karaborsada mermi bulmakta sorun yaşamadığını anlatıyor. Ona göre mesele olan, ortalama aylık gelirin 6,5 dolar olduğu ülkede mermiyi satın almak.
Elinde artık bir adet sigara almaya bile yetmeyen 10 bolivarlık bir banknot tutan gangster, şunları söylüyor: “Önceden bununla bir tabanca alınırdı. Şimdi, hiçbir şey.”