-
gerçek usulde vergilendirilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanarak ödenen bir peşin vergi uygulamasıdır
geçici vergi tutarı içinde bulunulan yılda verilen yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi' nin ticari ve mesleki kazanca isabet eden kısmının % 50'sidir. bakanlar kurulu bu oranı % 100'e kadar arttırmaya veya % 25'e kadar indirmeye yetkili kılınmıştır. 1995 yılında geçici vergi oranı gelir vergisi mükellefleri için % 50 ve kurumlar vergisi mükellefleri için % 70 olarak tespit edilmiştir. geçici vergi, gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilir ve yıllık gelir vergisi ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirilir. geçici verginin ilk taksidi yıllık beyannamenin verildiği mart ayında, diğer taksitleri ise her ayın 20'inci günü akşamına kadar olmak üzere 12 eşit taksitle ödenir. kurumlar vergisi mükellefleri için ise ilk taksit, beyannamenin verildiği nisan ayında ödenir ve diğer taksitler ise her ayın yirminci günü akşamına kadar olmak üzere 12 eşit taksitte ödenir.
kurumlar da dahil olmak üzere, mükellefler dilerlerse, ilgili hesap döneminde üçer aylık bilanço ve gelir tablosuna göre hesaplanan kazançlarının % 25'ini geçici vergi olarak öderler. bu usulde hesaplanan geçici vergi üçer aylık dönemleri takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve aynı süre içinde ödenir. bu usulü seçen mükellefler hakkında ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz. bu usulü seçen mükellefler iki yıl geçmeden bu usulden dönemezler.
yapılan vergi denetimi sonucunda, geçmiş dönemlere ait geçici verginin eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için re' sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir. ancak, yıllık beyanname verme süresi geçtikten sonra geçici verginin aslı aranmaz, bu vergiye gecikme faizi ve ceza uygulanır.
bir önceki takvim yılında tahakkuk eden geçici vergi yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi'nden mahsup edilir. mahsup edilemeyen tutar, içinde bulunulan yıla ilişkin olarak ödenecek geçici vergiye, artan kısmı ise diğer vergi borçlarına mahsup edilir. bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı, mükellefin o yıl sonuna kadar yazılı olarak talep etmesi halinde kendisine ret ve iade edilir.
mükellef, işini bırakması halinde, işini bıraktığı ayı takip eden aylara ilişkin vergi taksitlerini ödemez. hesaplanmış olan yıllık geçici vergi tutarı ile işin bırakıldığı aya kadar (bu ay dahil) olan tutarı arasındaki fark, vergi dairesince terkin edilir