Konuşamayan Bebekleri Dinleme Etkinliği-2
Ebeveynlerinin çoğu çözümlemelerinin doğruluğunu denetleme gereğini, bebek duymaz. Ona, bebeği rahatsız eden şeyi bulmadan yardım etmek için harekete geçer.
Karyolasında Jimmy, ayağa kalkar, önce mızmızlanmaya, daha sonra da yüksek sesle ağlamaya başlar. Onu annesi yatağına oturtur ve çıngırağını eline verir. Bir an Jimmy ağlamayı keser. Çıngırağı daha sonra yere fırlatır ve daha fazla ağlamaya başlar. Çıngırağı anne alır ve yine Jimmy’nin eline tutuşturur. Sertçe ‘bir daha onu yere atarsan vermem’ der. Çıngırağı Jimmy fırlatır ve almaya devam eder. Jimmy’nin ellerine anne vurur ve o da daha yüksek sesle ağlamaya başlar.
Bebeğinin gereksinimini bu anne kendince tahmin etti fakat ona bebeğinin çözümlemesinin yanlış olduğunu gösterdiğini anlamadı. Bu anne çoğu ailede olduğu gibi iletişimini bitirmek için yeterince varsayım işlemi uzun sürmedi. Bebeğin ne istediğini ve gereksiniminin ne olduğunu anlamak için çaba harcamadı. Engellenmişliği ve anneye kızgınlığı ile bebek kaldı. Kötü bir ilişkinin böylece ve duygusal olarak sağlıksız bir çocuğun tohumu atılmış oldu.
Ebeveynler açıkça görülüyor ki bebeklerinin yeteneklerine çok güvenmiyorlar. Bu daha çok küçük çocukların sorun çözümüne daha çok ebeveynin karışması anlamına gelir. Ebeveynler herkes bilir ki bebeğin gereksiniminin karşılanması için bezini değiştirmek, kucaklamak, sallamak, üstünü örtmek, kucağa almak, hoplatmak ve bunun gibi binlerce şeyi yapmak zorundadır. Yine bebekle bu ebeveynin çok zaman geçirmesi anlamına gelir. Çocuk doktorları bu nedenle bebeğin çaresiz ve bağımlı döneminde ebeveynlerinin onun yanında olmasını ısrarla ister. Ancak tek başına bebeğin yanında olmak yeterli değildir. Çocuğunun içinden geçenleri ebeveyninin anlaması ve çocuğun gereksinimi olduğu şeyi, gereksinim duyduğu anda vererek çocuğun sözsüz iletimlerini etkili olabilmesi için doğru olarak duyabilmesidir.
Bir yöntemin diğerinden daha üstün olduğunu çocuk yetiştirmede göstermek için sayısız araştırmalar yapıldı: Anne memesinin biberonla beslenmeye karşı olması, beslenmeye karşı çocuk istediği zaman belirli aralıklarla beslenme, tuvalet eğitiminin erken olmasına karşın geç olması, memeden erken kesmeye karşı geç kesme, sıkı bir disipline karşı aşırı serbestlik gibi. Çocukların bu çalışmaların çoğunda farklılık gösteren gereksinimleri ve onların iletilerini algılamakta anneler arasındaki farklılıklar dikkate alınmadı.
Önemli olan tüm araştırmaların sonuçlarına göre davranmak olmayabilir. Fakat çocuğun acıktığını anlatmak için gösterdiği iletileri doğru bir şekilde dinleyebilen ve onun gereksinimlerine yanıt verecek çözümleri yaratabilmek için esnek davranabilen bir annenin yaklaşımı oldukça önemlidir. Anne, doğru dinleme ile çocuğunun gereksinimini algılar ve sütten birinci çocuğunu erken keserken, ikincisini geç, üçüncüsünü de ikisinin arası bir zamanda bırakabilir. Çocuğun gereksinimine göre bu esnek davranma ilkesi, birçok anlaşmazlığın yer aldığı çocuk yetiştirme konularına uygulanabilir.
O zaman ebeveynlere bu ilke geçerli ise şunu söyleyebiliriz.
Kendinize özgü çocuğun gereksinimlerini anlatan iletilerini anlamak için etkin dinlemeyi kullanarak ve davranışlarını esnetebileceğiniz bir güzel ortam yaratarak oldukça etkili bir ebeveyn olabilirsiniz.
Kendi kendine çocuğunuza gereksinimlerini karşılayabilmesi için bir şans verin.
Ebeveynlerin en büyük amacı yavaş yavaş bebeklerinin kendi yeteneklerini geliştirmesine, ebeveynine bağımlılığının azalmasına daha kolay bir şekilde kendi gereksinimlerinin karşılanmasına ve sorunlarının çözülmesine yardım etmek olmalıdır. Çocuğun sorununu çözmek için ebeveyn ondan önce davranmıyor ve ona kendi kendine çözmesi için bir şans tanıyorsa bu oldukça etkili olacaktır.
Anne aşağıdaki örnekte bu ilkeyi oldukça etkili bir biçimde uyguluyor:
Çocuk: Kamyon, kamyon!kamyon yok (ağlayarak)
Anne: Kamyonu istiyorsun fakat bulamıyorsun (etkin dinleme)
Çocuk: (divanın altına bakıp bulamaz)
Anne: (Sözsüz iletiyi anne geri bildirir) Kamyon orda da yok
Çocuk: (Düşünerek arka kapıya yönelir)
Anne: Belki de kamyon arka bahçededir. (Sözsüz iletiyi geri bildirir)
Çocuk: (Dışarıya koşarak kum havuzunda kamyonu bulur, sevinir ve gururlanır) Kamyon!
Anne: Kendin kamyonunu buldun! (etkin dinleme)
Yardıma kalkışmadan bu anne, ona yol göstermeden hep sorun çözme sorumluluğunu çocukta bıraktı. Çocuğun gelişmesine ve kendi yeteneklerini kullanmasına böyle yaparak yardımcı olur. Çocuklarına, ebeveynlerinin çoğu yardım etmeye o kadar isteklidirler ki ya da çocuğun gereksinimlerinin karşılanmamasından o kadar rahatsızlık duyarlar ki sorunun çözümünü üstlenmeye ve kendilerini hemen bir çözüm bulmaya zorunlu hissederler. Bu tür davranışların yenilenmesi, çocuğun kendi yaratıcılığını kullanmayı öğrenmesini, becerilerini ve bağımsızlığını geliştirmesini engeller.
Bir önceki yazımız olan Çocuğum Küfür Ediyor Ne Yapmalıyım? başlıklı makalemizde 3 yaşındaki oğlum küfür ediyor, 4 yaşındaki oğlum küfür ediyor ve anne baba çocuk hakkında bilgiler verilmektedir.