Sokollu Mehmed Paşa, 1506'da Bosna’nın Sokoloviç kasabasında hayata gözlerini açtı. Devşirme çocuklar arasında Edirne'ye getirilmesinin ardından, Türk ve Müslüman kültürü ile yetiştirildi. Saraydan kapıcıbaşı olarak çıkan ve Barbaros Hayreddin Paşa'nın vefatının ardından, Kaptan-ı Deryave bir süre sonra da Rumeli Valisi olan Sokollu, ilk önemli başarısına, Tameşvar Kalesi'nin fethi ile ulaştı. İstanbul Tersanesini yeniledi.
Fethin ardından vezir olan Sokollu Mehmed Paşa, 1561 yılında Üçüncü Vezir iken, Kanuni Sultan Süleyman'ın torunu ve Sultan II. Selim'in kızı Esmehan Sultan ile evlendi. İkinci Vezir’liği esnasında Semiz Ali Paşa'nın vefatı üzerine, 1564 yılında sadrazam olan ve bu seneden ölümüne kadar olan zamanda Osmanlı Devleti'nin idaresini elinde tutan Sokollu, Kanuni Sultan Süleyman'ın son seferi olan Zigetvar Kalesi fethini de, padişah öldükten sonra idare etti.
Kanuni Sultan Süleyman'ın yerine, Sultan İkinci Selim'i tahta çıkaran Sokollu Mehmed Paşa, II. Selim döneminde de sadrazamlığa devam ederek devlet işlerini idare etti. don ve Volga ırmakları arasında açmayı düşündüğü kanal projesinin yanı sıra, Süveyş Kanalı'nı da açmayı planlayan Sokollu Mehmed Paşa, bu planını hayata geçirmek için Sudan'ı zaptetti. Sokollu 1574 yılında vefat eden II. Selim'in yerine geçen III. Murad döneminde de sadrazamlığını yürütdü.
Devlet bünyesinde önemli düzenlemelere imza atan Sokollu Mehmed Paşa, 1579'da öldürülmesinin ardından, Eyüp'te defnedildi.