OSMANLI Ermenileri imparatorluğun çöküşüne
engel olmak için ellerinden geleni yaptılar. İmparatorluktan
ayrılmak isteyen Arnavutlara, Yunanlara, Sırplara, Romenlere,
Bulgarlara tuttukları yolun yol olmadığını anlatmak için
dillerinde tüy bitti.
İngilizlerin peşine düşen Müslüman Arapları ve
Müslüman Kürtleri yapıcı bir dille eleştirdiler. Kendi
aralarında, İmparatorluktan ayrılmak isteyen zamane gençlerinin
kulaklarını çektiler. Osmanlı’nın sıcak denizlerine inmek
için şeytani planlar yapan Çarlık Rusya’nın işbirliği
önerilerini ellerinin tersiyle ittiler. Velhasıl sadık vatandaş
olduklarını dosta-düşmana, yedi düvele kanıtladılar.
NE YAPMALIYDI?
Yukarıdaki paragrafta yer alan tersinlemeci (ironik) anlayış bir
tarihsel durumu iyice belirginleştiriyor: 1789’dan itibaren ve
kapitalizmin gelişmesiyle birlikte Avrupa’da Alman (1815-1871) ve
İtalya (1861) birliklerinin oluşum örneklerinde
görüldüğü gibi ulus-devletler ortaya
çıkarken çokuluslu Osmanlı İmparatorluğu’nun bu akıntının
dışında kalması düşünülemezdi.
İmparatorluğun hangi azınlığı kendi ulus-devletini kurmaktan geri
durabilirdi? Osmanlı’dan ayrılıp kendi ulus-devletini kurmak isteyen ve
belirli tarihsel coğrafya ve nüfusa sahip her millet (Arnavut,
Romen, Sırp, Yunan, Bulgar, vb.) haklıdır. Yabancı kışkırtması olsa da
kendi kaderlerine kendileri karar vermişlerdir. Osmanlı’dan kanlı bir
şekilde ayrılan ama o günden bu yana kendi ulus-devletlerini
kuramayan Arapları bile kınayamayız.
2005 yılında, bunca deneyim, bunca dönüşüm ve bilgiden
sonra böyle düşünebilmemiz çok kolay. Ama
ayrılıkçı hareketlerin başladığı 1800’lerin başından itibaren o
dönemin Müslüman Osmanlısının böyle
düşünmesi kesinlikle mümkün değildi.
Ama günümüzde şöyle bir soru sormamız
mümkün: Osmanlı devleti ne yapmalıydı? Kendi devletlerini
kurmak için düvel-i muazzama ve düşmanla işbirliği
yapan ama tarihsel coğrafya ve nüfusu yeterli olmayan Ermenilerin
durumu çok başka. Peki ama ‘Ermenilere karşı Osmanlı ne yapmalı
idi?’ Topraklarının bir bölümünün tapusunu
hiç düşünmeden ve insaniyet adına Ermenilere vermeli
miydi, yoksa kendi egemenlik haklarını korumak amacıyla onlara tehcir
mi uygulamalıydı?
CEVAP İSTERİM
Osmanlı tehciri tercih etti. Peki siz, biz ne
düşünüyoruz bu konuda? Peki, Boğaziçi
sempozyumunun hevesli tarihçileri ne düşünüyorlar
bu hususta? İttihat ve Terakki hükümetinin içinde yer
alsalardı hükümetin aldığı kararı onaylamazlar mıydı?
Onaylamayıp ne yaparlardı? Sempozyum yapılsaydı soruma cevap isterdim.
Buyursunlar, efendim!
Bu soruyu yanıtlamadan Ermeni sorunu konusunda sağlıklı bir karara
varılamaz! Kendinizi hükümetin ve Talat Paşa’nın yerine
koyacaksınız!
Başka bir soru: Osmanlı devletinin 1800-1919 arasında yaşadıkları
Fransa’nın, Almanya’nın, İtalya ve İngiltere’nin başına gelseydi o
tarihte ne yaparlardı? Sömürgeci Avrupa
sömürgelerinde ne yapıyordu? Unutmamak gerekir ki Ermenilerin
üzerinde devlet kurmak istedikleri topraklar sömürge
değil 9 yüzyıldır Osmanlı toprağı idi!