1. Fazla kiloluluk ve obezite "sagligi bozabilecek derecede anormal ya da fazla yag birikimi" olarak tanimlanmaktadir. Saglik Bakanligi; 13.02.2017
Beden kütle indeksi (BKI) kilo cinsinden vücut agirliginin metre cinsinden boya bölünmesi ile elde edilir-(kg/m2) yetiskinlerde fazla kiloluluk ya da obeziteyi siniflandirmak için sikça kullanilan bir indekstir. DSÖ fazla kilolugu 25 veya üzeri BKI, obeziteyi ise 30 veya üzeri BKI olarak tanimlamaktadir.
2. 2008 yilinda fazla kilolu yetiskinlerin sayisi 1.4 milyardan, obez yetiskinlerin sayisi ise yarim milyardan fazla idi.
2008'de, 1.4 milyardan fazla yetiskin fazla kilolu, yarim milyardan fazla yetiskin ise obezdi. Her yil en az 2.8 milyon kisi fazla kilolu ya da obez olmaktan kaynaklanan sonuçlardan ölüyor. 1980'den 2008'e obezite prevalansi neredeyse ikiye katladi. Obezite bir zamanlar yüksek gelirli ülkelerle iliskilendirilirken simdi düsük ve orta gelirli ülkelerde de yaygin durumdadir.
3. 2008 yilinda dünya genelinde 40 milyondan fazla okul öncesi çocuk fazla kiloluydu.
Çocukluk çagi obezitesi 21. yüzyilin en önemli halk sagligi sorunlarindan biridir. Fazla kilolu çocuklarin obez yetiskinler olmasi muhtemeldir. Bu çocuklar erken yasta diyabet ve kardiyovasküler hastaliklara yakalanmaya fazla kilolu olmayan yasitlarina göre daha yatkindirlar ki bu hastaliklar da sonuç olarak hastalik ve erken ölüm riskinin artmasi anlamina gelmektedir.
4. Dünya genelinde zayifliktansa, fazla kiloluluk ve obezite ölümle daha fazla iliskilendirilmektedir.
Dünya nüfusunun %65'i fazla kiloluluk ve obeziteden kaynakli ölümlerin zayifliktan kaynakli ölümlerden fazla oldugu ülkelerde yasamaktadir. Bu bütün orta ve yüksek gelirli ülkeleri içermektedir. Küresel olarak, diyabet vakalarinin %44'ü, iskemik kalp hastaliklarinin % 23'ü ve bazi kanser türlerinin %7-41'i fazla kiloluluk ve obeziteye dayandirilmaktadir.
5. Bir birey için obezite, genellikle alinan kalorilerle harcanan kaloriler arasindaki dengesizligin bir sonucudur.
Yüksek kalorili yiyeceklerin, ayni yogunlukta bir fiziksel aktivite olmadan asiri tüketilmesi sagliksiz bir kilo artisina neden olur. Fiziksel aktivite düzeyini azaltmak da enerji dengesizligine ve sonuç olarak kilo artisina neden olacaktir.
6. Bireylerin seçimlerini sekillendirmeleri ve obeziteden korunmalarinda destekleyici çevre ve toplumlar esastir.
Bireysel sorumluluk ancak insanlarin saglikli bir yasam tarzina erisimleri oldugunda ve saglikli seçimleri yapmalari desteklendiginde tam etkisine sahip olabilir. Dünya Saglik Örgütü, paydaslarini saglikli çevreler olusturmalari ve daha saglikli diyet seçeneklerini kolay ulasilabilir ve düsük maliyetli yapabilmeleri konularinda seferber etmistir.
7. Çocuklar, seçimleri ve beslenme ve fiziksel aktivite aliskanliklarinda çevrelerinden etkilenmektedirler.
Sosyal ve ekonomik gelisme ile tarim, ulasim, sehir planlamasi, çevre, egitim, besinlerin islenmesi, dagitimi ve pazarlanmasi ile ilgili politikalar çocuklarin hem fizik aktivite hem beslenme örüntülerini hem de beslenme aliskanliklari ve tercihlerini etkilemektedir. Artan bir sekilde bu etkiler sagliksiz kilo kazanimina neden olmakta ve çocukluk çagi obezitesi prevalansinda artisa neden olmaktadir.
8. Saglikli bir diyet obeziteden korunmada yardimci olabilir.
Insanlar:
1) saglikli kilolarini koruyabilir,
2) toplam yag alimini sinirlandirip doymus yag yerine doymamis yaglari tercih edebilir,
3) sebze meyve, baklagiller, tam tahillar ve kabuklu yemislerin tüketimini artirabilir ve
4) seker ve tuz alimini kisitlayabilirler.
9. Düzenli fiziksel aktivite yapmak beden sagligini korumaniza yardimci olur.
Insanlar hayatlari boyunca belli düzeyde fiziksel aktivite yapmaya özen göstermelidirler. Haftada 3 gün en az 30 dakikalik düzenli orta düzey fiziksel aktivite yapmak, kardiyovasküler hastalik, diyabet ve kolon ve meme kanseri riskini azaltmaktadir. Kas güçlendirme ve denge idmanlari özellikle yasli bireyler için mobiliteyi gelistirme ve düsmeleri azaltmada yardimci olabilir. (bakiniz) Kilo kontrolü içinse daha fazla aktivite gerekmektedir.
10. Obezitedeki bu küresel epidemiyi kontrol altina almak toplum bazli, çok sektörlü, multi-disipliner ve kültürel olarak uygun bir yaklasim gerektirmektedir.
DSÖ'nün Bulasici Olmayan Hastaliklarin Korunmasi ve Kontrolü Küresel Strateji Eylem Plani'nin (orijinal metni için tiklayiniz.) obezite dahil bulasici olmayan hastaliklarin denetimi, yönetimi ve bu hastaliklardan korunma ve izleme için girisimlerin gelistirilmesi ve güçlendirilmesi için bir yol haritasi niteligindedir.
Kaynak: DSÖ