Rusya'da dört ana ela türü vardır: genel, alacalı, Mançurya ve ağaç (veya ceviz ayı).
Yaygın, alacalı ve Mançu fındığı, çok gövdeli büyük çalılardır. Mançurya somununun 25-30 yaşına kadar uygun yetiştirme koşulları altında yüksekliği 12-15 m'ye (ve daha yükseğe) ulaşabilir. Ayı somunu, gövde çapı 30-50 cm (90 cm'ye kadar), dar ve neredeyse silindirik taçlı ve 200 yaşına ulaşan 25-28 m yüksekliğe kadar ince bir ağaçtır. Bu türlerin tümü Kuzeybatı'da iyi büyür. Aşağıda ortak ela hakkında konuşacağız.
Ortak ela
Ela ne için değerlidir? Birincisi, faydaları için. Kuruyemişler oldukça besleyicidir. Çekirdekler% 77'ye kadar yağ,% 18'e kadar protein, vitamin ve mineral içerir. Yemek olarak kullanılan kuruyemişlerin çekirdeklerinden ceviz yağı elde edilir. Badem yağı gibi tadı ve kokusu var. Ceviz yağı çabuk kuruyan yağlara aittir, boyaların rengini değiştirmez ve bu nedenle boya ve cila sanayinde, parfümeride kullanılır. Helva yapımında fındıklı kek kullanılır. Fındık kabuğu% 8-10 tanen içerir. Meyvelerin ve fındık yapraklarının sarılmasında, tanen içeriği daha yüksektir -% 15'e kadar.
İkincisi, ela mükemmel bir toprağı sabitleyen türdür. Kuzgun ve kuzgunların yamaçlarını, yamaçları ve dik yamaçları demirlemek için kullanılır. Çok sayıda kök dalı verir ve böylece toprak tabakasını bir arada tutarak yıkanmaları ve toprak kaymalarını önler. Hazel, hem temiz dikimlerde hem de karma dikimlerde orman kuşakları döşerken, bahçe dikimleri, yeşil çitleri düzenlerken kullanılır.
Yabani büyüyen bir çalı gibi yabani ela, Rusya genelinde yaygındır (yaklaşık bir milyon hektarlık bir alanı kaplar) ve çeşitli toprak ve iklim koşullarında büyür, bu nedenle güney ve kuzey, batı ve doğu biçimleri kışa dayanıklılıklarında aynı değildir. Bu nedenle mümkün olduğunca yerel tohum materyalini kullanmalı veya en yakın bölgelerden almalısınız.
Bölgemizde ela, ladin-yaprak döken karışık bir orman ve ıslak biçme çayırlarının kenarında büyür; ladin yaprak döken bir ormanın sınırı boyunca, bir bataklığa dönüşüyor; açıklıklar boyunca, açıklıkların kenarı boyunca, yanmış alanlar ve büyük köknar ağaçlarının gölgesi altındaki nemli orman hendekleri. Pskov, Novgorod, Leningrad bölgelerinde ve Vologda bölgesinde yabani bir çalı gibi büyür.
Botanik açıklama ve biyolojik özellikler
Ortak ela ( Corylus avellana ) , Birch ailesi olan Corylus cinsine aittir . Büyük meyveli ela ( Corylus maxima ), (eşanlamlılar: Fındık , Fındık , Lombard cevizi ) vardır. Bazı büyük meyveli ela formları bordo yaprak rengine sahiptir. Bazen büyük meyveli genel fındık formlarına fındık denir. Bu doğru değil çünkü fındık türkçe bir kelimedir ve ceviz anlamına gelir. Ağaç türleri arasında ela bir çalı olarak kabul edilir. Diocious çiçeklere sahip tek bitkili bir bitkidir.
Ela erkek çiçekler tek olup, uzun, sık silindirik sarkık küpelerde toplanır ve küpeyi örten pulların iç tarafına yerleştirilir. Küpeler Temmuz ayında yaz aylarında atılır, sonunda sonbaharda oluşur ve ilkbaharda çiçek açar. Çiçeklenme sırasında, kaplama hafifçe açılır ve küpeler "gevşer", güzelce yumuşak bir şekilde asılır. Dişi çiçekler, yaprak tomurcuklarına benzer şekilde pullu tomurcuklarda toplanır. 2-5 adetlik demetler halinde toplanırlar. Dişi tomurcuklar genellikle sürgünlerin uçlarında bulunur.
Meyve, yaprak şeklinde, oldukça tırtıklı bir zarfla çevrili bir cevizdir. Zarf, dişi çiçeğin parantezlerinden oluşur. Meyvelerin ağustos başında olgunlaştığı, diğer şekillerde ise sadece ekim ayına kadar olgunlaştığı ela çeşitleri vardır. Fındığın boyutu ve şekli, genel fındıktaki sargının boyutu ve şekli farklıdır. Yuvarlak ve uzamış, ince ve kalın kabuklu, görece iri ve küçük, koyu ve açık renkli cevizler vardır. Kitle ela kültürü ile, her zaman en değerli dekoratif, ekonomik özellikler, artan üretkenlik, boyut ve somunun şekli ile ayırt edilen formları bulabilirsiniz.
Hazel rüzgarla tozlanan bir bitkidir. İlkbaharda fındık çiçekleri, yapraklar açılmadan çok önce. Çiçeklenme süreleri değişiklik gösterir ve büyük ölçüde bitkinin konumuna bağlıdır. Erkek ve dişi çiçeklerin çiçeklenmeye başlaması kışın ve ilkbaharın meteorolojik şartlarına bağlıdır. Bölgemizde bu, Nisan ayının ilk on yılıdır (yılın meteorolojik koşullarına bağlı olarak artı veya eksi bir hafta). Çiçeklenme yaklaşık iki hafta sürer. Pek çok ela çeşidi, verimi artırmak için tozlayıcıların ekilmesini gerektirir. Çapraz tozlaşma koşulu altında (yani, genetik olarak farklı iki bitkinin yan yana olması), sonbaharda (bölgemizde bu, Eylül ayının ikinci yarısıdır), yenilebilir küresel fındıklar olgunlaşır.
İlk yıllarda ela yavaş büyür, 11 yaşından itibaren çiçek açar, sonra hızla büyür, yaşam yaşı (yaklaşık 80-90 yaş). Ancak literatürde sunulan veriler çelişkilidir. 5-6. Yılda ela fidelerinin nasıl çiçek açtığını ve meyve verdiğini iyi biliyorum. İyi bir ekim yeri seçimi ile ela hızla büyür.
Hazel bir mikorizal bitkidir. Mikoriza, bitki köklerinin, beslenme köklerinin uçlarında mantar liflerinin pleksuslarını oluşturan bazı mantarlarla birlikte yaşamasıdır.
beyazımsı gri veya kahverengi. Mycorrhiza, bitkilerin topraktaki besinleri ve suyu emmesine yardımcı olur. Yokluğu bitkinin büyümesini yavaşlatır. Bu nedenle yeni alanlara fındık sererken köklerini mikorizal toprakla serpmek gerekir. Arazi, ela (veya ladin veya meşe) yetişen en yakın ormanlık alanlarda, orman çöpünün alt tabakası ve humuslu toprak ufku 10-15 cm seçilerek alınabilir Fide dikilirken mikorizal toprak uygulama oranı 0,5 kg / m2'dir. Fındığın kök sistemi sağlam ve çubuk şeklindedir. Toprağın yüzey katmanlarında yayılır, dik yamaçlara ve kayalıklara iyice sabitlenir. Hazel, sadece gençlerde nakli iyi tolere eder.
Hazel topraktan talep etmiyor. Çeşitli topraklarda yetişir, ancak aynı başarı ile değil. Hazel hem hafif hem de yapışkan killi topraklarda iyi çalışır. Geçirgen, nemli, besin yönünden zengin toprakları tercih eder, verimli, süzülmüş, asit-nötr topraklarda büyür, ancak hafif asidik topraklarda yetişir. Fındık ağaçları da fakir, nemli topraklarda büyür, ancak bu durumlarda verimi büyük ölçüde azaltır ve dondan muzdariptir. Fındığın döşenmesi için ayrılan sahadaki toprak orta derecede nemli olabilir, ancak iyi geçirgen bir toprak altı ve toprak yüzeyinden 1 m'den daha yüksek olmayan yeraltı suyu olabilir.
Iniş yeri
Fındık ağaçları hem maviden hem de yamaçlara serilir. Yamaçlara ela sererken çiçeklenmenin başlangıcını bir süre geciktirmek ve çiçekleri dondan korumak için kuzey, kuzeydoğu, batı ve kuzeybatı tercih edilir. bu yamaçlarda, günlük sıcaklıklarda minimum dalgalanmalar. İlkbaharda bu özellikle ela için önemlidir çünkü kışın -30 ° C'ye kadar zarar görmeyen polen, ilkbaharda -7 ° C'nin altındaki sıcaklıklarda donar.
Düz alanlara ve 150'ye kadar dikliği olan yamaçlara ela dikmek için geleneksel toprak işleme kullanılır. Yüksek seviyede yeraltı suyu olması durumunda, bir tepeye bir drenaj ağı yapılır veya dikilir. Dik yamaçlarda, kirişlerde ve işlemeye uygun olmayan alanlarda, 35-40 cm derinliğinde ve bir metre genişliğinde önceden hazırlanmış çukurlara ağaçlar dikilir. Fındık fidanları teraslara değil, doğal bir yamaçta rahatsız etmeden dikilir. Bu dikim yöntemi ile fındık fidelerinin kökleri her yöne engelsiz olarak yayılabilir. Arazinin su ve hava geçirgen topraklarda ekimi 25 cm, ağır topraklarda - 40-45 cm derinlikte yapılır.Kurak ve paçavra yerlerde, ela sulama suyu ile sağlanmalı ve rüzgarlardan korunmalıdır (rüzgar kıran dikimler). Hazel iyi aydınlatmayı sever, bu yüzden onu sitenin kenarına dikmek daha iyidir.ancak kısmi gölgeye dayanır.
Çeşitler ve formlar
Hazel'ın birçok dekoratif formu vardır:
- " Atropurpurea " - mor-kırmızı yaprakları ve kuruyemişleri ile;
- " Contorta " - güçlü bükülmüş, bükülmüş dalları ve gövdeleri olan çalılar;
- " Pendula " - huş ağacı gibi alçaltılmış dalları olan ağlayan bir form;
- " Aurea " - genç sürgünlerin sarı-altın kabuğu ile;
- " Alba-variegata " - yapraklarda beyaz kenarlı veya lekeli;
- altın sarısı yapraklı şekil;
- meşe formu;
- disseke yapraklı formu.
Rusya'da fındık ıslahı ve ıslahı, Ivanteevka köyünde Moskova yakınlarındaki bir fidanlıkta yapılmaktadır.
Kuzeybatı için önerilen çeşitler:
"Ivanteevka", "Akademik Yablokov" (kırmızı yapraklı çeşit), "Moskova erkenci", "Moskova Yakutu" (kırmızı yapraklı çeşit), "Pervenets", "Şeker", "Tambov erkenci", "Ivanteevsky kırmızısı", "Kudrive", " Mor "," Michurinsky ". Bunlar ülkemizdeki ve Avrupa bölgesindeki en iyi çeşitlerdir. Bununla birlikte, doğada yabani olarak yetişen pek çok ela türü iyi niteliklere sahiptir.
Üreme
Literatürde ela yetiştiriciliğinin farklı yolları hakkında veriler vardır, ancak Kuzeybatı'da en güvenilir ve basit yol fidelerle çoğaltmadır. Olgun kuruyemişler iyi çimlenir ve fideler hızla büyür. Fındıkları filizlendirmenin en kolay yolu.
Eylül ayı sonunda korunaklı bir yerde yaklaşık 50 cm çapında ve 20-15 cm derinliğinde bir dikim çukuru kazıyoruz Çözülmelerde ve ilkbaharda karlar eridiğinde (fındıkların solmaması için) delikte su kalmayacak bir yer seçiyoruz. Delik hafif bir eğimle kazılabilir, böylece ilkbaharda eriyen su dışarı akar ve böylece taban düşen güneş ışınlarına doğru döndürülür.
Altta bir kum tabakası, bir verimli toprak tabakası (yaklaşık 5 cm) döküyoruz, sonra taze, olgun, düşmüş bir fındık tabakası koyuyoruz ve üste olgun kompost toprağı ile örtüyoruz. Ek olarak, üstüne bir "nefes alabilir malç" tabakası döküyoruz (ağlayan malçtan "kompres" altında, fındıklar sallanacak). Malç olarak kuru yaprak, bitki artıkları (kış için kesilmiş çok yıllık saplar gibi) kullanabilirsiniz.
Ertesi yıl, mayıs sonundan haziran ortasına kadar fındık, kural olarak birlikte filizlenir. Ağustos ayının başında 3-4 yetişkin yaprağı vardır ve Temmuz ayının sonundan Ağustos ortasına kadar kalıcı bir yere veya büyümek için nakledilebilirler. Genç yemişler hızla büyür. Fındığın musluk kök sistemi göz önüne alındığında, onları üç yıldan fazla yetiştirmek pratik değildir.
Kalıcı bir yere iniş
Literatürde hem ilkbahar hem de sonbaharda ekim yapılması tavsiye edilmektedir. Ormancılar arasında, ela fidanı dikmek için en uygun zamanın sonbahar olduğuna dair bir görüş var. Bölgemizde en uygun ekim zamanı, Eylül ayının ilk haftası olan Temmuz, Ağustos sonu. Daha sonra ekerken hayatta kalma garanti edilmez. Sıcak nemli toprağa ekilen bitkiler, ekimi iyi tolere eder, üç sonbahar ayında ve normal kışın iyi köklenir. Fındığı ormandan ekim alanına aktarırken, kök sistemi (tüm mikorizal bitkilerde olduğu gibi) dikkatlice örtülmelidir çünkü kurutma, hayatta kalma oranı ve bitkinin daha da gelişmesi için son derece zararlıdır. En iyi hayatta kalma oranı, fidelerin köklerinin 10-15 cm civarında olduğu zamandır, dikim yapılırken, dikim çukurunun dibine mikorizal topraktan bir su konuşmacısı eklenir, verimli toprak eklenir,su veya gübre püresi ile iyice dökülmüş. Dikim yaparken kök boğazı yerden 3-4 cm yukarıda olmalıdır. Bu, daha sonra olası ekim kusurlarını (toprak çökmesi vb.) Düzeltmenize olanak tanır. Kök boğazı derinleştiğinde, çalı zayıf bir şekilde büyür ve meyve vermenin başlangıcı 2-3 yıl gecikir (aynı resim ladinlerde görülür) Dikimden sonra gövdelerin sulanması ve nefes alabilen malçlanması oldukça arzu edilir. Tozlaşma için 2-3 çalı ekilir. Bu, verimi artırır.Tozlaşma için 2-3 çalı ekilir. Bu, verimi artırır.Tozlaşma için 2-3 çalı ekilir. Bu, verimi artırır.
Dikimden sonra ela oluşumu için, fidanları alttan sayarak beşinci veya altıncı tomurcuğun üzerine kesmek gerekir. İlk yıldaki bu tür budama, oluştuğunda bir ana çalıya neden olan kök büyümesine neden olur.
Hazel pratikte hastalanmıyor. Bazı yıllarda kahverengi benekli yapraklar ve külleme görülür. Hastalıklı yapraklar toplanır ve yakılır. Kimyaya gerek yok. Bazen fındık, böbrek akarları ve kedicikler safra kesesinden etkilenir. Toplanıyor ve yok ediliyorlar.
Dikim bakımı
İlk 3-4 yıl, gövdeler yabani otlardan arındırılmıştır. Hazel nemi çok seven bir bitkidir. Ela, sulamaya duyarlıdır. Yetişkin bitkiler her 2-3 yılda bir, her çalı için 10 kg çürümüş gübre ile beslenir. Çalı 6-10 gövdeden oluşur. 20 yaşından itibaren, çalıların yavaş yavaş gençleşmesi gerekir. Literatürde yılda 2-3 gövde kesilmesi önerilir, ancak bu tartışmalı bir noktadır. Çalıdaki gövde, frenk üzümü çalısının dalı gibi, onu ne zaman çıkarmanın zamanı geldiğini "söyler". Eski çalıların hafifletilmesi gerekiyor. Gençleştirme ve aydınlatmayı birleştirmek mantıklıdır. Azar azar kesin (7 kez ölçün, 1 kesin). Budama zamanları meyve ağaçlarından farklıdır. Çalı hafifletilir ve sonbaharda Ekim - Kasım ayının sonlarında eski gövdeler kesilir. Gövdeler yere yakın kesilir, kesikler bıçakla temizlenir. Bitkisel dallardan uzun boylu kütükler, çalıların güçlü bir kalınlaşma büyümesini sağlar,ki savaşması zor. Normal sayıda sürgünün olduğu durumlarda, çalının hala gölgeli olduğu durumlarda, meyve ağaçlarını budanırken geçerli olan aynı kurallara uyarak yan dalları kesmek gerekir. Bu işler en iyi şekilde yaz budamasında yapılır. Bölgemiz için bunlar Temmuz ayının ikinci ve üçüncü haftasıdır. Bazı bahçıvanlar çalıyı bir ağaca dönüştürür.
Fındığıma özellikle sonbaharda bakarım. Eylül - Ekim sonu budama ve kesim yapıyorum. Gövdeleri külle tozlaştırıyorum, büyük bir çalıda iki avuç dolusu oranda "Kemira Universal" getiriyorum. Mümkünse çürümüş gübre ile beslerim. Hazel, nefes alabilen iğne yapraklı malçlamaya (ladin dalları parçaları, ladin kütükleri ve kabuk kalıntıları, iğneler) çok duyarlıdır.
Bahçede bitki hayatta kalma stratejisi bizim için önemlidir. Doğada, yakınlarda büyüyen türlerin normal olarak geliştiği bazı ağaç ve çalı toplulukları gelişmiştir. Bahçede odunsu çalı kompozisyonları oluştururken bu dikkate alınmalıdır. Ela için uygun komşular ladin, çam, meşe, kartopu, kuş kirazı, euonymus, armut, elmadır. Ladinin yanında yaşaması özellikle onun için iyidir.
"Bahçe işleri" No. 8 - 2012