PATRICIA GROGG
Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC), barış görüşmeleri için Santos yönetimiyle müzakerelere başlıyor. İlk görüşmeler için Havana’ya giden FARC yetkilisi Sandra Ramírez, 17 yaşında katıldığı gerilla mücadelesini anlatıyor.
“15 kardeşiz ve hayatta az olanaklarımız oldu, özellikle kız çocukları için” diyen Ramírez, şimdiye kadar FARC delegeleri ve Devlet Başkanı Juan Manuel Santos yönetimi arasında yapılan ön görüşmelere dahil olacak, kamuoyu tarafından bilinen tek kadın.
Ramírez, Mayıs’da 48’ine girdi ve seçtiği yoldan hiçbir zaman pişman olmadı.
O görüşmeler başarısız oldu. 8 Ekim’de Oslo’da başlayacak ve Havana’da devam edecek diyalogdan beklentileriniz nelerdir?
Herkesin çabasıyla -gerillalar, hükümet ve Kolombiya halkı- çelişkilere siyasi çözüm bulabilir miyiz diye yeni görüşme sürecine başlıyoruz.
Emeğin her zaman başarı şansı vardır, ancak zorluk şudur ki; Kolombiya oligarşisi, muhalefeti vurmak için kullandığı iktidarını bir milimetre dahi bırakmayı her zaman reddetmiştir.
Bir ateşkes olmaksızın barış görüşmeleri yapılmasını mümkün görüyor musunuz?
Álvaro Uribe hükümeti (2002-2010), aşırı şiddet uyguladı ve barışa kapı aralamadı. Şimdi Venezuela, Bolivya ve Ekvador gibi ülkelerdeki demokratik hükümetlerin varlığıyla, hem ülke içinde hem de Latin Amerika sınırı bağlamında güç ilişkileri farklı.
Bu toplumlardaki insanlar, farklı mücadele tarzları geliştiriyorlar ve bu Kolombiya halkı üzerinde etki yapıyor. İrade, müzakerelere başlama yönlü ancak mantık ve senaryonun kendisi, ateşkes olup olmayacağına karar verecek, ki eğer olursa iki taraflı olması gerekli.
1990’ların ilk yarısında, kendisini 1959’da iktidara getiren silahlı ayaklanmaya liderlik eden Küba lideri Fidel Castro, silahlı mücadeleye karşı konuşmaya ve “insanların birleştiği, insanların koordine olduğu, insanların aynı yönde mücadele ettiği” kitle mücadelesini tavsiye etmeye başladı. Castro’nun önermesi hakkında ne düşünüyorsunuz?
Kolombiya’daki durum oldukça farklı. Siyasi iştirak için özgürlük yok. Aşırı sağ iktidara sımsıkı tutunuyor ve doğal olarak karşıtlarını saf dışı bırakıyor. Tüm sokakları kapattı ve sesimizi duyurmak için bize silahımızı almaktan başka bir seçenek bırakmadı. Çünkü bu öyle bir şey ki, sesimizi duyurmak için silahlarımızı aldık elimize.
FARC’ın zayıfladığı için müzakere etmek istediği söyleniyor…
FARC, kurulduğu günden bu yana barış arayışında ve bu yeni bir olanak. Tabi ki, örgüt Amerika Birleşik Devletleri tarafından sağlanan son teknolojiye karşı savaşıyor, sert bir şekilde vurulduğumuzu ve değerli üyelerimizi yitirdiğimizi inkar edemeyiz. Ancak bu zayıfladığımız anlamına gelmez.
Kolombiya halkının bu süreci desteklemesi için koşulların uygun olduğunu düşünüyor musunuz?
Evet, tabi ki. Bu diyalog yerli halklar, Afro-Amerikalılar ile ülkedeki her hareket ve sosyal sektör tarafından destekleniyor. Bu, ne Santos hükümetinin ne de FARC’ın hevesi.
Barış görüşmelerinde yol haritası olarak kabul ettiğiniz anlaşmalar, kadın sorununun çözümünden bahsetmiyor. Bunun sebebi nedir?
Kolombiya’da kadınların durumu, Kolombiya halkının durumu kadar zor. Özel olarak bahsedilmemesinin sebebi budur.
FARC askerlerinin yaklaşık yüzde 40’ı kadın; ancak örgütün sekretaryasında bulunmuyorlar. Genel merkezimizde kadın yok ama Merkezi Yüksek Komutanlık’ta ve ara kademelerde var. Ve komutanlık düzeyinde ise liderlik pozisyonlarında kadınlar var.
Kolombiya’da kadınlar aile içi şiddete maruz kalıyorlar ve sistem onlara ayrımcılık yapıyor. Bu sorunlar gerillada da var mı?
Örgütümüz, Kolombiya toplumundan doğdu ve bu ilişkilerden etkileniyor. Ancak örgüt içinde kadın savaşçılar kendilerini dışa vurma, iştirak etme, karar alma ve haklarını koruma konularında eğitiliyor. Disiplinli yönetmeliklerimiz var ve bırakın kadına karşı şiddeti, kavga dahi yasak.
Gerillaların arasında çocukların da olduğu doğru mu?
Çatışmalarda çocuk gerillaların öldüğü istisnai örnekler oldu. Bazen aileleri onlara bakamıyor ve polis ya da ordu tarafından yakından izleniyorlar ve takip ediliyorlar. Bundan dolayı onları yanımıza almaktan başka seçeneğimiz kalmıyor. Onlara eğitim veriyoruz ve onları korumak için bir savaşçı ayarlanıyor, onlara mümkün olduğu kadar en iyi bakımı yapmaya çalışıyoruz.
Ya çocuklar ayrılmak istediklerinde ne oluyor?
Durumu gözden geçiriyoruz. Güvenlik nedenlerinden dolayı genellikle kalmayı tercih ediyorlar. Birçok örnekte çocuklar mükemmel savaşçılar ve hatta komutan oldular.
Gençlere gerillaya katılmaları için baskı ya da zorlama söz konusu mu?
Asla. Katılmak kadın ya da erkek herkes için gönüllü. FARC’a katılmak için asgari yaş sınırı 15’tir.
*IPS’de yayımlanan bu röportajı, Yusuf Çobanoğlu çevirdi. (ETHA)
** Atılım Gazetesi’nin 5 Ekim 2012 tarihli 33. sayısında yayımlanmıştır.