omurga travmaları
omurga travmaları
Baş ve gövdenin hareketini sağlayan omurga 33 veya 34 vertebranın üst üste sıralanması ile oluşur. Vertebraların üst üste dizilmesiyle foramen vertebralar üst üste gelerek omurga kanalını (canalis vertebralis, spinal kanal) oluştururlar. Bu kanalın içinde beyin ile vücut arasındaki iletiyi sağlayan omurilik (Medulla spinalis, spinal kord) bulunur. Omurga travmaları; vertabra kırık ve çıkıkları, omurilik yaralanması, vertebraları birbirine bağlayan bağlarda yırtılma ve intervertebral disklerde fıtıklaşma (Herni) şeklinde görülebilir. Boyun, omurganın en hareketli bölgesi olduğu için travmalardan en çok etkilenen kısmıdır.
omurga travmalarında belirti ve bulgular
- Boyun bölgesindeki yumuşak doku travmalarında; şişlik, ağrı, hassasiyet, kas spazmı ekimoz, ses kaybı ya da bozukluğu, boyun bölgesinde içeri çekilmeler, trakeanın bir yana kayması, havayolu tıkanıklığı görülebilir. Deri altında krepitasyon sesi duyulabilir. Bu ses havayollarından deri altına kaçan hava nedeniyle oluşur. Parmak ucuyla dokunulduğunda çıtırtı sesi ve hissi alınır.
- Ağrı, yaralanma seviyesinde lokalize olabileceği gibi kollara veya bacaklara yayılabilir, hareketle artabilir.
- Sadece kemik dokusunda bir yaralanma varsa genellikle ağrı, lokal hassasiyet, ödem, ekimoz veya hematom görülür.
- Vertebraların spinöz çıkıntılarının daha belirgin hale gelmesi ve gözle izlenebilen deformite bulunur.
- Servikal bölgede yaralanma seviyesine bağlı olarak apne, hipoventilasyon ya da diyafragmatik solunum görülebilir. Solunum, travmadan etkilenen omurilik seviyesi ile doğru orantılı olarak bozulur. Yaralanma seviyesi ne kadar yüksekse solunum o kadar fazla etkilenir.
- Hipovolemi olmadığı halde hipotansiyon oluşur.
- Bradikardi, sempatik sistemin fonksiyon kaybı,parasempatik sistemin aktif hale geçmesi nedeniyle görülür.
- Kol ve bacaklarda kuvvetsizlik,, uyuşukluk, karıncalanma hissi ve kasılma görülür.
- Yaralanma seviyesine bağlı kuadripleji, hemipleji ya da parapleji tarzında paraliziler görülür.
- Mesane sfinkterinde fonksiyon bozukluğu, en önemli problemlerden biridir. Travmadan hemen sonra üriner retansiyon olur, idrar damla damla dışarıya taşar. Bir süre sonra yaralanma seviyesinin altındaki omurilik otomatizma kazanarak mesaneyi refleks olarak boşaltır.
- Rektal sfinkterdeki fonksiyon bozukluğu da mesane gibidir. Travmadan sonra paralitik ileus oluşur, peristaltizm yoktur. Bir süre sonra omurilik otomatizması ile rektum, periyodik olarak otomatikman boşalır ve defekasyon fonksiyon bozukluğu oluşur.
- Priapizm (spontan ereksiyon) parasempatik liflerin orjin aldığı sakral bölge üzerindeki santral etkinin kalkması nedeniyle görülür.