Nöroekonomi - Neuroeconomics
Nöroekonomi , insanın karar vermesini , birden çok alternatifi işleme yeteneğini ve bir eylem planını takip etme yeteneğini açıklamayı amaçlayan disiplinler arası bir alandır . Ekonomik davranışın beyin anlayışımızı nasıl şekillendirebileceğini ve nörobilimsel keşiflerin ekonomi modellerini nasıl sınırlayıp yönlendirebileceğini araştırıyor.
Nörobilim , deneysel ve davranışsal ekonomi ile bilişsel ve sosyal psikolojiden gelen araştırmaları birleştirir . Karar verme davranışına yönelik araştırmalar giderek daha fazla hesaplamaya dayalı hale geldikçe, teorik biyoloji , bilgisayar bilimi ve matematikten yeni yaklaşımları da bünyesine kattı . Nöroekonomi, tek perspektifli bir yaklaşımdan kaynaklanan eksiklikleri önlemek için bu alanlardaki araçların bir kombinasyonunu kullanarak karar vermeyi inceler. Gelen ana akım iktisat , beklenen fayda (AB) ve kavramı rasyonel ajanların hala kullanılmaktadır. Sezgisel tarama ve çerçeveleme gibi birçok ekonomik davranış bu modellerle tam olarak açıklanmamaktadır .
Davranışsal ekonomi , ekonomik kararları anlamada sosyal, bilişsel ve duygusal faktörleri entegre ederek bu anormallikleri açıklamak için ortaya çıktı. Nöroekonomi, ekonomik davranış ve sinir mekanizmaları arasındaki etkileşimi anlamak için nörobilimsel yöntemleri kullanarak bir katman daha ekler. Nöroekonomi, çeşitli alanlardan araçları kullanarak, ekonomik karar vermenin entegre bir hesabına doğru çalışır.
Tarih
1989 yılında, Paul Glimcher katıldı Sinir Bilim Merkezini de NYU . Nöroekonomik konulara ilk girişler, kısmen bilişsel sinirbilim araştırmalarının artan yaygınlığı sayesinde 1990'ların sonlarında gerçekleşti. Beyin görüntüleme teknolojisindeki çığır açan gelişmeler, aniden davranışsal ve nörobiyolojik araştırma arasında eşi görülmemiş bir geçişe izin verdi. Aynı zamanda, insan davranışının daha üstün tahmin modellerini üretmeye çalışan neoklasik ve davranışsal ekonomi okulları arasında kritik gerilim oluşuyordu. Davranışsal iktisatçılar, özellikle, irrasyonel seçim karşıt bulgularını doğrulayan alternatif hesaplama ve psikolojik süreçler arayarak neo-klasikçilere meydan okumaya çalıştılar. Bu yakınsayan eğilimler, her ebeveyn disiplininin değişen ve tamamlayıcı motivasyonları ile nöroekonominin alt disiplininin ortaya çıkması için zemin hazırlar.
Davranışsal iktisatçılar ve bilişsel psikologlar, alternatif karar verme teorilerini denemek ve geliştirmek için işlevsel beyin görüntülemesine baktılar. Fizyolog ve sinirbilimcilerden oluşan gruplar, seçimle ilgili algoritmik sinir donanımı modellerini geliştirmek için ekonomiye yöneldi. Bu bölünmüş yaklaşım, nöroekonominin oluşumunu akademik bir arayış olarak nitelendirdi - ancak eleştirisiz değil. Çok sayıda nörobiyolog, karmaşık ekonomi modellerini gerçek insan ve hayvan davranışıyla senkronize etmeye çalışmanın boşuna olacağını iddia etti. Neoklasik iktisatçılar ayrıca, bu birleşmenin mevcut açıklanmış tercih teorisinin tahmin gücünü geliştirmesinin olası olmadığını savundu .
İlk eleştirilere rağmen, nöroekonomi 1990'ların sonundaki başlangıcından 2000'lere kadar hızla büyüdü. İktisat, sinirbilim ve psikolojinin baba alanlarından daha birçok akademisyene böylesi disiplinler arası işbirliğinin olanaklarını fark etmeleri için liderlik ediyor. Bilim adamları ve nöroekonomi alanındaki ilk araştırmacılar arasındaki toplantılar, 2000'lerin başlarında gerçekleşmeye başladı. Bunlar arasında önemli olan 2002 yılında Princeton Üniversitesi'nde gerçekleşen bir toplantıydı . Sinirbilimci Jonathan Cohen ve ekonomist Christina Paxson tarafından düzenlenen Princeton toplantısı, alan için önemli bir ilgi gördü ve günümüzde Nöroekonomi Topluluğu'nun biçimlendirici başlangıcı olarak kabul ediliyor.
Sonraki ivme, araştırmaların giderek arttığı ve "karar verme" ve "beyin" kelimelerini içeren yayınların sayısının etkileyici bir şekilde arttığı 2000'li yıllar boyunca devam etti. Neuroeconomics: Decision Making and the Brain'in ilk baskısı yayınlandığında 2008'de kritik bir noktaya ulaşıldı. Bu, artan araştırma zenginliğini geniş çapta erişilebilir bir ders kitabında biriktirdiği için alan için bir dönüm noktası oldu. Bu yayının başarısı, Nöroekonominin görünürlüğünü keskin bir şekilde artırdı ve dünya çapındaki ekonomik öğretilerdeki yerini teyit etmeye yardımcı oldu.
Başlıca araştırma alanları
Karar verme alanı, büyük ölçüde, bireylerin birçok seçenek arasından tek bir seçim yaptıkları süreçlerle ilgilidir. Bu süreçlerin genellikle, kararın kendisi büyük ölçüde bağlamdan bağımsız olacak şekilde mantıklı bir şekilde ilerlediği varsayılır. Farklı seçenekler önce parasal değer gibi ortak bir para birimine çevrilir ve ardından birbirleriyle karşılaştırılır ve en büyük genel fayda değerine sahip seçenek seçilmesi gereken seçenektir. Karar vermenin bu ekonomik görüşüne destek olmakla birlikte, optimal karar verme varsayımlarının ihlal edildiği durumlar da vardır.
Nöroekonomi alanı bu tartışmadan doğdu. Nöroekonomistler, hangi beyin alanlarının hangi tür karar süreçlerinde aktif olduğunu belirleyerek, yetersiz ve mantıksız gibi görünen kararların doğasını daha iyi anlamayı umarlar. Bu bilim adamlarının çoğu bu araştırmada insan denekleri kullanırken, diğerleri çalışmaların daha sıkı bir şekilde kontrol edilebildiği ve ekonomik modelin varsayımlarının doğrudan test edilebildiği hayvan modellerini kullanıyor.
Örneğin, Padoa-Schioppa & Assad , maymun orbitofrontal korteksindeki bireysel nöronların ateşleme oranlarını takip ederken, hayvanlar iki tür meyve suyu arasında seçim yaptı. Nöronların ateşleme hızı, gıda maddelerinin faydası ile doğrudan ilişkiliydi ve diğer yiyecek türleri sunulduğunda farklılık göstermedi. Bu, ekonomik karar verme teorisine uygun olarak, nöronların farklı seçenekler arasında bir tür fayda biçimini doğrudan karşılaştırdığını ve en yüksek değere sahip olanı seçtiğini göstermektedir. Benzer şekilde, prefrontal korteks disfonksiyonunun ortak bir ölçüsü olan FrSBe, birçok farklı ekonomik tutum ve davranış ölçümüyle ilişkilendirilerek beyin aktivasyonunun karar sürecinin önemli yönlerini gösterebileceği fikrini destekler.
Nöroekonomi, nörobiyolojik ile birlikte karar vermenin hesaplama temellerini inceler. Nöroekonomi araştırmalarına uygulanabilecek temel hesaplamalar çerçevesi A. Rangel, C. Camerer ve PR Montague tarafından önerilmiştir. Karar verme sürecini bir konu tarafından uygulanan beş aşamaya ayırır. Önce sorunun bir temsili oluşturulur. Bu, iç durumların, dış durumların ve potansiyel eylem tarzının analizini içerir. İkincisi, değerler potansiyel eylemlere atanır. Üçüncüsü, değerlemelere göre eylemlerden biri seçilir. Dördüncüsü, denek sonucun ne kadar arzu edilir olduğunu değerlendirir. Son aşama olan öğrenme, gelecekteki kararları iyileştirmek için yukarıdaki tüm süreçlerin güncellenmesini içerir.
Risk altında karar verme ve belirsizlik
Kararlarımızın çoğu bir tür belirsizlik altında alınıyor . Psikoloji ve ekonomi gibi karar bilimleri genellikle riski, her birinin olasılığı bilindiğinde birkaç olası sonuç hakkındaki belirsizlik olarak tanımlar. Olasılıklar bilinmediğinde, belirsizlik belirsizlik biçimini alır. İlk olarak 1738'de Daniel Bernoulli tarafından önerilen fayda maksimizasyonu , risk altında karar vermeyi açıklamak için kullanılır. Teori, insanların rasyonel olduğunu ve seçenekleri her birinden kazanacakları beklenen faydaya göre değerlendireceklerini varsayar .
Araştırma ve deneyim, çok çeşitli beklenen fayda anomalilerini ve fayda maksimizasyonu ilkesiyle tutarsız ortak davranış kalıplarını ortaya çıkardı - örneğin, küçük olasılıkların fazla kilolu olma ve büyük olasılıkların zayıf olma eğilimi. Daniel Kahneman ve Amos Tversky , bu gözlemleri kapsamak ve alternatif bir model sunmak için olasılık teorisi önerdiler .
Belirsizlik durumlarıyla başa çıkmakla ilgili birden fazla beyin bölgesi var gibi görünüyor. Sonuçla ilgili bir dereceye kadar belirsizlik olduğunda bireylerin öngörüde bulunmalarını gerektiren görevlerde, frontomedian korteksin BA8 alanındaki aktivitede bir artış olduğu gibi mezial prefrontal korteks ve frontoparietal korteksin aktivitesinde daha genel bir artış vardır. Prefrontal korteks bu belirli alanlar özellikle tüm önemli bilgi mevcut olduğunda en iyi hareket tarzını belirlemede dahil olabilir bu yüzden genel olarak, bütün akıl ve anlayış katılır.
Belirsizlikten ziyade bilinen risk içeren durumlarda, adacık korteksi oldukça aktif görünmektedir. Örneğin, denekler ya oyunu durdurabilecekleri ve birikmiş kazançlarını koruyabilecekleri ya da kazançların tamamen kaybedilmesine ya da ikiye katlanmasına neden olan riskli bir seçeneği kullanabilecekleri bir 'ikiye ya da hiç' oyunu oynadıklarında, bireyler aldığında doğru insulanın etkinleştirilmesi arttı kumar. Riskli karar vermede adacık korteksin ana rolünün, kumar oynamanın olası olumsuz sonuçlarını simüle etmek olduğu varsayılmaktadır.
Karar verme sürecinde belirli beyin alanlarının önemine ek olarak, nörotransmiter dopaminin korteks boyunca belirsizlik hakkında bilgi iletebileceğine dair kanıtlar da vardır . Dopaminerjik nöronlar , ödül sürecine güçlü bir şekilde dahil olurlar ve beklenmedik bir ödül oluştuktan sonra oldukça aktif hale gelirler. Maymunlarda, dopaminerjik aktivite seviyesi, belirsizlik seviyesi ile oldukça ilişkilidir, öyle ki aktivite belirsizlikle artar. Dahası, beyindeki dopamin ödül yolunun önemli bir parçası olan akümbens çekirdeği lezyonları olan sıçanlar, normal sıçanlardan çok daha fazla riskten kaçınırlar. Bu, dopaminin riskli davranışın önemli bir aracısı olabileceğini düşündürmektedir.
İnsanlar arasındaki bireysel riskten kaçınma seviyesi testosteron konsantrasyonundan etkilenir. Riskli kariyer seçimi (finansal ticaret, iş) ile testosteron maruziyeti arasında ilişki olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Ayrıca, daha düşük rakam oranına sahip tüccarların günlük başarıları, dolaşımdaki testosterona karşı daha duyarlıdır. Temsili bir MBA öğrencileri grubu için uzun vadeli bir riskten kaçınma ve riskli kariyer seçimi çalışması yapılmıştır. Kadınların ortalama olarak daha fazla riskten kaçındığını, ancak cinsiyetler arasındaki farkın, düşük organizasyonel ve aktivasyonel testosteron maruziyeti nedeniyle ortadan kalktığını ve riskten kaçınan davranışlara yol açtığını ortaya koydu. Cinsiyeti göz ardı ederek tükürük testosteron konsantrasyonu yüksek ve rakam oranı düşük öğrenciler finans alanında riskli kariyeri seçme eğilimindedir (örn. Ticaret veya yatırım bankacılığı).
Seri ve işlevsel olarak yerelleştirilmiş model ile dağıtılmış, hiyerarşik model karşılaştırması
Mart 2017'de Laurence T. Hunt ve Benjamin Y. Hayden, seçenekleri nasıl değerlendirdiğimizi ve en iyi eylem tarzını nasıl seçtiğimizi açıklamak için mekanik modelin alternatif bir bakış açısını tartıştılar. Ödüle dayalı seçimle ilgili birçok açıklama, seri ve işlevsel olarak yerelleştirilmiş farklı bileşen süreçlerini savunur. Bileşen süreçleri tipik olarak seçeneklerin değerlendirilmesini, başka faktörlerin yokluğunda seçenek değerlerinin karşılaştırılmasını, uygun bir eylem planının seçilmesini ve seçimin sonucunun izlenmesini içerir. Tekrarlayan sinir ağlarında karşılıklı engelleme ve korteks boyunca bilgi işlemeye yönelik zaman çizelgelerinin hiyerarşik düzenlenmesi dahil olmak üzere, nöroanatominin çeşitli özelliklerinin seçimin uygulanmasını nasıl destekleyebileceğini vurguladılar.
Kayıptan kaçınma
İnsanların karar vermesinin bir yönü, potansiyel kayıplara karşı güçlü bir isteksizlik. Altında kaybetme korkusu , para belirli bir miktar kaybetme maliyeti aynı miktarda para kazanma değerinden daha yüksektir. Kayıptan kaçınmanın anlaşılmasındaki ana tartışmalardan biri, sürecin gerçekten beyinde var olup olmadığı ve olumlu ve olumsuz sonuçların sinirsel temsilinde tezahür edip etmediği ya da artan dikkat ve kayıplarla uyarılma gibi diğer sinirsel etkilerin bir yan etkisi olup olmadığıdır. Diğer bir sorun da, potansiyel olarak olumsuz sonuçlara karşı bir tiksinti tarafından yönlendirilen dürtüsel ve duygusal bir sistem gibi, sinir alt sistemleri için bir yanıt olarak kayıptan kaçınma bulunup bulunmadığıdır, yanıtları seçenekler arasında gerekçeli bir karşılaştırmadan sorumlu bir sistem tarafından izlenir ve kontrol edilir. .
Kayıptan kaçınma araştırmasındaki temel bir tartışma, kayıpların gerçekte eşdeğer kazançlardan daha olumsuz olarak mı yaşandığı yoksa sadece daha acı verici olacağı tahmin edildiği, ancak gerçekte eşdeğer bir şekilde yaşanıp yaşanmadığıdır. Nöroekonomik araştırmalar, hem kayıp hem de kazanca yanıt olarak farklı fizyolojik değişiklikleri ölçerek bu hipotezler arasında ayrım yapmaya çalışmıştır. Çalışmalar, deri iletkenliği, göz bebeği genişlemesi ve kalp atış hızının parasal kayıplara yanıt olarak eşdeğer kazanca göre daha yüksek olduğunu bulmuştur. Her üç önlem de stres tepkileri ile ilgilidir, bu nedenle belirli bir miktar para kaybetmenin aynı miktarı kazanmaktan daha güçlü yaşandığı iddia edilebilir. Öte yandan, bu çalışmalardan bazılarında, davranışsal kayıptan kaçınma yoktu, bu da kayıpların etkisinin yalnızca dikkat (kayıp dikkat olarak bilinen şey) üzerinde olduğunu düşündürebilir; bu tür dikkat yönlendirme tepkileri ayrıca artan otonomik sinyallere yol açar.
Beyin çalışmaları, başlangıçta, kayıplardan kaçınmanın sinirsel bir işareti olarak yorumlanan, kazançlara kıyasla kayıpların ardından orta prefrontal ve anterior singulat korteks hızlı yanıtının arttığını ileri sürdü. Bununla birlikte, sonraki incelemeler, bu paradigmada bireylerin, bu bulguların yorumlanabilirliği konusunda şüphe uyandıran davranışsal kayıptan kaçınma göstermediklerini fark etmiştir. FMRI çalışmaları ile ilgili olarak, bir çalışma, kayıptan kaçınma karşısında olumsuz duygusal tepkilerle ilgili alanlarda aktivasyonda bir artış olduğuna dair hiçbir kanıt bulamazken, bir diğeri, hasarlı amigdalı bireylerin, normal genel düzeylere sahip olmalarına rağmen kayıptan kaçınma eksikliğine sahip olduklarını bulmuştur. riskten kaçınma, davranışın potansiyel kayıplara özgü olduğunu düşündürür. Bu çelişkili çalışmalar, beynin kayıplara verdiği tepkinin kayıptan kaçınma nedeniyle mi yoksa kayıpların sadece uyarı veya yönlendirme yönünden mi kaynaklandığını belirlemek için daha fazla araştırma yapılması gerektiğini öne sürüyor; beyinde özellikle potansiyel kayıplara yanıt veren alanların olup olmadığını incelemek.
Zamanlararası seçim
Risk tercihine ek olarak, ekonomideki diğer bir merkezi kavram, zaman içinde dağıtılan maliyet ve faydaları içeren kararlar olan zamanlar arası seçimlerdir . Zamanlararası seçim araştırması, insanların farklı zamanlarda meydana gelen olaylara atadığı beklenen faydayı inceler. Ekonomide bunu açıklayan baskın model, indirimli fayda (DU). DU, insanların tutarlı bir zaman tercihine sahip olduğunu ve ne zaman meydana gelirse gelsin olaylara değer atayacağını varsayar. Riskli karar vermeyi açıklamada AB'ye benzer şekilde DU, zamanlar arası seçimi açıklamada yetersizdir.
Örneğin, DU, bugün bir şekere yarın 2 bardan fazla değer veren kişilerin, 101 gün sonra alınan 2 bardan 100 gün sonra alınan 1 çubuğa da değer vereceğini varsayar. Hem insanlarda hem de hayvanlarda bu son kısma karşı güçlü kanıtlar vardır ve alternatif bir model olarak hiperbolik indirgeme önerilmiştir. Bu model altında, değerlemeler küçük gecikme süreleri için çok hızlı düşer, ancak daha sonra daha uzun gecikme süreleri için yavaş düşer. Bu, yarın 2 çikolata yerine şimdi 1 şeker çubuğunu seçen çoğu insanın, aslında, DU'nun varsaydığı 100 gün sonra alınan 1 şeker çubuğu yerine 101 gün sonra alınan 2 şeker çubuğunu seçtiğini daha iyi açıklıyor.
Zamanlararası seçimde nöroekonomik araştırma, büyük ölçüde, gelecekte daha büyük ödüller yerine daha küçük olanları daha erken seçmek ve dürtüsel olarak daha küçük seçmek gibi gözlemlenen davranışlara neyin aracı olduğunu anlamayı amaçlamaktadır. Anında ve gecikmiş ödüller arasında seçim yapma sürecine, iki beyin bölgesi arasındaki bir etkileşim aracılık ediyor gibi görünüyor. Hem birincil (meyve suyu) hem de ikincil ödülleri (para) içeren seçimlerde, limbik sistem anlık ödülü seçerken oldukça aktifken, yanal prefrontal korteks her iki seçimde de eşit derecede aktifti. Ayrıca, limbik aktivitenin korteks aktivitesine oranı, ödüle kadar geçen sürenin bir fonksiyonu olarak azaldı. Bu, dopamin ödül yolunun bir parçasını oluşturan limbik sistemin en çok dürtüsel kararlar vermede yer aldığını ve korteksin zamanlararası karar sürecinin daha genel yönlerinden sorumlu olduğunu göstermektedir.
Nörotransmiter serotoninin gelecekteki indirgemeyi modüle etmede önemli bir rol oynadığı görülüyor. Sıçanlarda, serotonin seviyelerini düşürmek, belirsizlik altında karar vermeyi etkilemezken gelecekteki indirgemeyi artırır. Öyleyse öyle görünüyor ki, dopamin sistemi olasılıksal belirsizliğe dahil olsa da, gecikmiş ödül potansiyel olarak belirsiz bir geleceği içerdiğinden serotoninin geçici belirsizlikten sorumlu olabilir. Nörotransmiterlere ek olarak, zamanlararası seçim de beyindeki hormonlar tarafından düzenlenir. İnsanlarda, strese yanıt olarak hipotalamus tarafından salınan kortizoldeki azalma , zamanlar arası seçim görevlerinde daha yüksek derecede dürtüsellik ile ilişkilidir. Uyuşturucu bağımlıları genel popülasyona göre daha düşük kortizol seviyelerine sahip olma eğilimindedir, bu da neden uyuşturucu almanın gelecekteki olumsuz etkilerini göz ardı ettiklerini ve hemen olumlu ödülü tercih ettiklerini açıklayabilir.
Sosyal karar verme
Karar verme konusundaki çoğu araştırma, sosyal bağlamın dışında seçimler yapan bireylere odaklanma eğiliminde olsa da, sosyal etkileşimleri içeren kararları dikkate almak da önemlidir. Karar teorisyenlerinin incelediği davranış türleri fedakarlık, işbirliği, ceza ve intikam kadar çeşitlidir. En sık kullanılan görevlerden biri sosyal karar alma olduğunu tutsak ikilemi .
Bu durumda, belirli bir seçimin getirisi yalnızca bireyin kararına değil, aynı zamanda oyunu oynayan başka bir bireyin kararına da bağlıdır. Bir kişi partneri ile işbirliği yapmayı veya partnere karşı kusurlu olmayı seçebilir. Tipik bir oyun boyunca, bireyler, kusurun daha yüksek bir toplam kazanca yol açmasına rağmen karşılıklı işbirliğini tercih etme eğilimindedir . Bu, bireylerin yalnızca parasal kazançlarla değil, aynı zamanda sosyal durumlarda işbirliği yapmaktan elde edilen bazı ödüllerle de motive olduklarını göstermektedir.
Bu fikir, bireyler başka bir kişiyle işbirliği yaptığında ventral striatumda yüksek derecede aktivasyon olduğunu gösteren nöral görüntüleme çalışmaları tarafından desteklenmektedir, ancak insanlar aynı mahkumun ikilemini bir bilgisayara karşı oynadığında durum böyle değildir. Ventral striatum ödül yolunun bir parçasıdır , bu nedenle bu araştırma, ödül sisteminin sosyal durumlarda işbirliği yaparken özellikle aktif hale gelen alanları olabileceğini öne sürüyor. Bu fikir için daha fazla destek, striatum ve ventral tegmental alandaki aktivasyonun para alırken ve hayır kurumlarına bağış yaparken benzer aktivasyon modelleri gösterdiğini gösteren araştırmalardan geliyor . Her iki durumda da, para miktarı arttıkça aktivasyon seviyesi artar, bu da hem para vermenin hem de almanın sinirsel ödülle sonuçlandığını düşündürür.
Mahpusun ikilemi gibi sosyal etkileşimlerin önemli bir yönü güvendir . Bir bireyin diğeriyle işbirliği yapma olasılığı, birinci kişinin ikincinin işbirliği konusunda ne kadar güvendiğiyle doğrudan ilgilidir; diğer bireyin kaçması bekleniyorsa, onlarla işbirliği yapmak için hiçbir neden yoktur. Güven davranışı, pek çok türde anne davranışında ve çift bağlanmada rol oynayan bir hormon olan oksitosinin varlığıyla ilgili olabilir . İnsanlarda oksitosin seviyeleri arttığında, genel risk alma seviyeleri etkilenmemiş olsa da, diğer bireylere bir kontrol grubundan daha fazla güveniyorlardı, bu da oksitosinin özellikle risk almanın sosyal yönlerinde rol oynadığını düşündürüyordu. Ancak bu araştırma son zamanlarda sorgulanmaktadır.
Nöroekonomik çalışmalar için bir başka önemli paradigma ültimatom oyunudur . Bu oyunda Oyuncu 1 bir miktar para alır ve Oyuncu 2'ye ne kadar teklif etmek istediğine karar verir. Oyuncu 2 teklifi kabul eder veya reddeder. Her iki oyuncuyu da kabul ederse, Oyuncu 1 tarafından önerilen miktarı alır, eğer reddederse kimse bir şey almaz. Oyuncu 2 için rasyonel strateji, sıfırdan daha büyük bir değere sahip olduğu için herhangi bir teklifi kabul etmek olacaktır. Ancak, insanların çoğu zaman haksız buldukları teklifleri reddettikleri de gösterilmiştir. Nörogörüntüleme çalışmaları, ültimatom oyunundaki adaletsizliğe yanıt olarak aktive olan birkaç beyin bölgesinin olduğunu gösterdi. Bunlar bilateral orta-anterior insula , anterior singulat korteks (ACC), medial tamamlayıcı motor alan (SMA), serebellum ve sağ dorsolateral prefrontal korteksi (DLPFC) içerir. DLPFC'nin düşük frekanslı tekrarlayan transkraniyal manyetik stimülasyonunun , ültimatom oyununda haksız teklifleri kabul etme olasılığını artırdığı gösterilmiştir.
Nöroekonomi alanındaki bir diğer konu, sosyal karar vermede itibar kazanmanın rolü ile temsil edilmektedir. Sosyal değişim teorisi, toplum yanlısı davranışların sosyal ödülleri maksimize etme ve sosyal maliyetleri en aza indirme niyetinden kaynaklandığını iddia eder. Bu durumda, başkalarının onayı, önemli bir olumlu pekiştirici, yani bir ödül olarak görülebilir. Nörogörüntüleme çalışmaları bu fikri destekleyen kanıtlar sağlamıştır - sosyal ödüllerin işlenmesinin striatumu, özellikle de sol putamen ve sol kaudat çekirdeği harekete geçirdiği, aynı şekilde bu alanların parasal ödüllerin işlenmesi sırasında etkinleştirildiği gösterilmiştir. Bu bulgular aynı zamanda, farklı ödül türlerinin işlenmesi için paylaşılan sinirsel temelin varlığını varsayan "ortak sinirsel para birimi" fikrini de destekliyor.
Cinsel karar verme
İlgili cinsel eş seçimi , araştırma çalışmaları insanlar üzerinde ve insan olmayan primatlarda üzerinde yapılmıştır. Özellikle Cheney & Seyfarth 1990, Deaner ve diğerleri. 2005 ve Hayden ve ark. 2007 , fiziksel olarak çekici bireyler de dahil olmak üzere, sosyal açıdan yüksek rütbeli bireylere erişim karşılığında daha az fiziksel malı veya daha yüksek fiyatları kabul etme konusunda ısrarcı bir istek olduğunu öne sürerken, düşük rütbeli bireylerle ilişki kurmaları istenirse giderek daha yüksek ödüller talep edilmektedir.
Metodoloji
Davranışsal ekonomi deneyleri, deneğin çeşitli tasarım parametreleri üzerindeki kararlarını kaydeder ve performansı tahmin eden resmi modeller oluşturmak için verileri kullanır. Nöroekonomi, sinir sistemi durumlarını açıklayıcı değişkenler kümesine ekleyerek bu yaklaşımı genişletir. Nöroekonominin amacı, kararları açıklamaya yardımcı olmak ve tahminleri test etmek için mevcut olan veri setlerini zenginleştirmektir.
Ayrıca, insan davranışının geleneksel ekonomik modellere uymayan yönlerini anlamak ve açıklamak için nöroekonomik araştırmalar kullanılmaktadır. Bu davranış kalıpları genellikle iktisatçılar tarafından 'yanlış' veya 'mantıksız' olarak reddedilirken, nöroekonomik araştırmacılar bu davranışların biyolojik nedenlerini belirlemeye çalışıyorlar. Bu yaklaşımı kullanarak, araştırmacılar görünüşte yetersiz olan bu davranışlar için açıklamalar bulabilirler.
Nörobiyolojik araştırma teknikleri
Ekonomik davranışın biyolojik temelini anlamak için kullanılabilecek birkaç farklı teknik vardır. Nöral görüntüleme, belirli görevler sırasında beynin hangi alanlarının en aktif olduğunu belirlemek için insan deneklerinde kullanılır. Bu tekniklerden bazıları, örneğin fMRI veya PET, bir göreve dahil olan belirli yapılar hakkında bilgi verebilen beynin ayrıntılı resimlerini vermek için en uygun olanıdır. ERP (olayla ilgili potansiyeller) ve titreşimli beyin aktivitesi gibi diğer teknikler, beynin daha genel bir alanındaki olayların zaman akışı hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için kullanılır.
Beynin alanlarını incelemeye ek olarak, bazı çalışmalar farklı beyin kimyasallarının davranışla ilişkili işlevlerini anlamayı amaçlamaktadır. Bu, mevcut kimyasal seviyeleri farklı davranış kalıplarıyla ilişkilendirerek veya beyindeki kimyasal miktarını değiştirerek ve sonuçta ortaya çıkan davranışsal değişiklikleri not ederek yapılabilir. Örneğin, nörotransmiter serotoninin, zamanlar arası seçimi içeren kararların alınmasında rol oynadığı görülürken, bireyler belirsizlikle ilgili yargılarda bulunurken dopamin kullanılır. Dahası, yapay olarak artan oksitosin seviyeleri, insanlarda güven davranışını artırırken, daha yüksek kortizol seviyelerine sahip bireyler daha dürtüsel olma ve gelecekte daha fazla indirim sergilemeye meyillidir.
Karar verme görevlerinde normal bireylerin davranışlarını incelemeye ek olarak, bazı araştırmalar, normal bireylerin davranışlarını, belirli davranışlarda yer alması beklenen beyin bölgelerine zarar veren diğerlerinin davranışlarıyla karşılaştırmayı içerir. İnsanlarda bu, belirli nöral bozukluk türlerine sahip bireyler bulmak anlamına gelir. Örneğin, amigdala hasarı olan insanlar, normal kontrollere göre daha az kayıptan kaçınma sergiliyor gibi görünüyor. Ayrıca, prefrontal korteks disfonksiyonunun korelasyonlarını ölçen bir anketten alınan puanlar, genel ekonomik tutumlarla ilişkilendirilir.
Önceki çalışmalar şizofreni , otizm, depresyon veya bağımlılık gibi psikiyatrik bozuklukları olan hastaların patofizyolojilerini anlamak için davranış kalıplarını araştırdı . Hayvan çalışmalarında, yüksek kontrollü deneyler, beyin alanlarının ekonomik davranış için önemi hakkında daha spesifik bilgiler elde edebilir. Bu, tüm beyin alanlarının lezyonlanmasını ve ortaya çıkan davranış değişikliklerinin ölçülmesini veya belirli uyaranlara yanıt olarak bireysel nöronların ateşlenmesini ölçmek için elektrotların kullanılmasını içerebilir.
Önemli teorisyenler
Deneyler
Tipik bir davranışsal ekonomi deneyinde, bir denekten bir dizi ekonomik karar vermesi istenir. Örneğin, bir deneğe 45 sent mi yoksa bir dolar kazanma şansı% 50 olan bir kumar mı tercih ettiği sorulabilir. Deneyci, karar verirken deneğin beyninde neler olup bittiğini belirlemek için farklı değişkenleri ölçecektir. Bazı yazarlar, nöroekonominin yalnızca ödülleri içeren deneyleri değil, aynı zamanda bağımlılık veya kuruntu içeren yaygın psikiyatrik sendromları da tanımlamak için yararlı olabileceğini göstermiştir.
Eleştiriler
Nöroekonominin başlangıcından ve hızlı akademik yükselişi boyunca, alanın geçerliliği ve faydası üzerine eleştiriler dile getirildi. Glenn W. Harris ve Emanuel Donchin, kaygılarını 2008'de 'Neuroeconomics: A Critical Reconsideration' adlı makaleyle yayınlayarak, ortaya çıkan alanı eleştirdiler. Harris, ekonomik modellemeye yönelik nörobilim destekli içgörülerin çoğunun "akademik pazarlama aldatmacası" olduğunu ve alanın gerçek özünün henüz kendini göstermediğini ve ciddi bir şekilde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyor. Ayrıca, metodolojik olarak, nöroekonomi alanındaki çalışmaların çoğunun, küçük örneklem büyüklükleri ve sınırlı uygulanabilirlikleri nedeniyle kusurlu olduğundan bahsetmektedir.
2016 yılında Arkady Konovalov tarafından yayınlanan nöroekonomi öğrenimlerinin bir incelemesi, alanın deneysel eksikliklerden muzdarip olduğu hissini paylaştı. Birincisi, belirli beyin bölgeleri ile "değer" gibi bazı psikolojik yapılar arasındaki benzer bağların eksikliğidir. İnceleme, erken nöroekonomik fMRI çalışmalarının, belirli beyin bölgelerinin karar verme sürecinde tek bir işlevden tek başına sorumlu olduğunu varsaymasına rağmen, daha sonra bunların birden çok farklı işlevde işe alındığının gösterildiğinden bahsetmektedir. Ters çıkarım uygulaması bu nedenle çok daha az kullanıldı ve alana zarar verdi.
Tel Aviv Üniversitesi'nde bir ekonomist olan Ariel Rubinstein , nöroekonomik araştırmalar hakkında konuştu ve "Standart deneyler, birkaç seçim gözleminden tüm seçim işlevine kadar tahmin yapmak zor olduğundan, seçim prosedürleri hakkında çok az bilgi sağlar. İnsanların tercih ettiği prosedürler hakkında daha fazla bilgi sahibi olmamız başka bir yere bakmamız gerekiyor ". Bu yorumlar, insanların karar alma sırasında ürettikleri yanıt süreleri, göz izleme ve sinirsel sinyaller gibi seçim dışı verilerin kullanımının herhangi bir ekonomik analizden çıkarılması gerektiği şeklindeki nöroekonomik yaklaşıma karşı geleneksel iktisatçıların çarpıcı ve tutarlı bir argümanını yansıtıyor.
Diğer eleştiriler arasında nöroekonominin "kendini aşan bir alan" olduğu; ya da nöroekonomik çalışmaların "geleneksel ekonomik modelleri yanlış anladığı ve hafife aldığı".
Başvurular
Şu anda, nöroekonominin gerçek dünyadaki uygulamaları ve tahminleri hala bilinmiyor veya gelişmekte olan alan büyümeye devam ettikçe gelişmemiş durumda. Araştırma birikiminin ve bulgularının şimdiye kadar ekonomik politika yapıcılara uygun tavsiyeler şeklinde çok az şey ürettiği yönünde bazı eleştiriler yapılmıştır. Ancak birçok nöroekonomist, bu alanın, beynin karar alma ile ilgili entrikalarını anlamamızı geliştirme potansiyelinin gelecekte oldukça etkili olabileceği konusunda ısrar ediyor.
Özellikle, bireysel tercihlerin spesifik nörolojik belirteçlerinin bulguları, iyi bilinen ekonomik modeller ve paradigmalar için önemli çıkarımlara sahip olabilir. Bunun bir örneği, hesaplama kapasitesindeki bir artışın (muhtemelen artan gri madde hacmiyle ilişkili), piyango görevlerinde olasılıkların ve ödüllerin öznel temsillerini yöneten kısıtlamaları gevşeterek daha yüksek risk toleransına yol açabileceği bulgusudur.
Ekonomistler ayrıca, piyasa düzeyinde etkileri olan grup toplam davranışlarının açıklamalarına yardımcı olmak için nöroekonomiye bakıyorlar. Örneğin, birçok araştırmacı, nörobiyolojik verilerin, bireylerin veya birey gruplarının ekonomik olarak sorunlu davranış sergileme olasılığının ne zaman olduğunu tespit etmek için kullanılabileceğini tahmin etmektedir. Bu, piyasa balonları kavramına uygulanabilir . Bu olaylar, modern toplumda büyük ölçüde sonuçtur ve düzenleyiciler, formülasyonları ve öngörü / önleme eksikliği hakkında önemli bilgiler edinebilirler.
Nöroekonomik çalışma, bağımlılığın akademik araştırmalarıyla da yakın bir ilişki gördü. Araştırmacılar, 2010 tarihli 'Advances in the Neuroscience of Addiction: 2nd Edition'da, nöroekonomik yaklaşımın "bağımlılık davranışını anlamada ilerleme için kritik olması muhtemel güçlü yeni bir kavramsal yöntem" olarak hizmet ettiğini kabul ettiler.
Nöropazarlama , nöroekonomi ile yakından ilgili farklı bir disiplinin başka bir uygulamalı örneğidir. Daha geniş nöroekonomi, karar vermenin temel mekanizmalarını çalıştığı için daha akademik amaçlara sahipken, nöropazarlama pazar araştırmaları için nörogörüntüleme araçlarını kullanan uygulamalı bir alt alandır. belirli pazarlama uyaranlarına beynin tepkisi.
Ayrıca bakınız
- Dergiler
Referanslar
daha fazla okuma
- Glimcher, Paul W. ve Ernst Fehr, editörler. 2014. Neuroeconomics : Decision Making and the Brain London: Academic Press. Mayıs ISBN 9780124160088
- David Krueger (2009) Paranın Gizli Dili , McGraw-Hill Professional. Mayıs ISBN 978-0-07-162339-1
- De Martino B, Camerer CF , Adolphs R (Şubat 2010). "Amygdala hasarı, parasal kayıptan kaçınmayı ortadan kaldırır" . Proc. Natl. Acad. Sci. USA . 107 (8): 3788–92. Bibcode : 2010PNAS..107.3788D . doi : 10.1073 / pnas.0910230107 . PMC 2840433 . PMID 20142490 . CS1 Maint: birden çok isim: yazar listesi ( bağlantı ) PDF
- Paul W. Glimcher; Colin Camerer ; Russell A. Poldrack; Ernst Fehr; Nöroekonomi: Karar Verme ve Beyin , Academic Press, 2008.
- Camerer CF (Kasım 2008). "Nöroekonomi: gri kutuyu açmak". Nöron . 60 (3): 416–9. doi : 10.1016 / j.neuron.2008.10.027 . PMID 18995815 . S2CID 16945117 .
- Clithero JA, Tankersley D, Huettel SA (Kasım 2008). Ashe J (ed.). "Nöroekonominin Temelleri: Felsefeden Pratiğe" . PLOS Biol . 6 (11): e298. doi : 10.1371 / journal.pbio.0060298 . PMC 2586372 . PMID 19067493 .
- Deppe M, Schwindt W, Pieper A, vd. (Temmuz 2007). "Ön singulat, çekicilik değerlendirmesi sırasında çerçeveye duyarlılığı yansıtır". NeuroReport . 18 (11): 1119–23. doi : 10.1097 / WNR.0b013e3282202c61 . PMID 17589310 . S2CID 25037274 .
- De Martino B, Kumaran D, Seymour B, Dolan RJ (Ağustos 2006). "İnsan Beyninde Çerçeveler, Önyargılar ve Akılcı Karar Verme" . Bilim . 313 (5787): 684–7. Bibcode : 2006Sci ... 313..684D . doi : 10.1126 / science.1128356 . PMC 2631940 . PMID 16888142 .
- Colin Camerer , George Loewenstein , Drazen Prelec , "Nöroekonomi: Nörobilim ekonomiyi nasıl bilgilendirebilir" , Ekonomi Edebiyatı Dergisi , 2005
- Deppe M, Schwindt W, Kugel H, Plassmann H, Kenning P (Nisan 2005). "Medial prefrontal korteksteki doğrusal olmayan tepkiler, belirli örtük bilginin ekonomik karar vermeyi etkilediği zaman ortaya çıkar". J Nörogörüntüleme . 15 (2): 171–82. doi : 10.1177 / 1051228405275074 . PMID 15746230 .
- Daniel Houser; Kevin McCabe; Neuroeconomics, Advances in Health Economics and Health Services Research v.20, Emerald Group Publishing Limited, Bingley West Yorkshire
- Peter Kenning, Hilke Plassmann, "Beyin Araştırmaları Bülteni - NöroEkonomi Üzerine Özel Sayı" , 2005
- Paul Glimcher, Kararlar, Belirsizlik ve Beyin: Nöroekonomi Bilimi , MIT Press , 2003.
- Montague PR, Berns GS (Ekim 2002). "Sinirsel ekonomi ve değerlemenin biyolojik substratları". Nöron . 36 (2): 265–84. doi : 10.1016 / S0896-6273 (02) 00974-1 . PMID 12383781 . S2CID 1814617 . PDF
- Zak PJ , Kurzban R , Matzner WT (Aralık 2004). "Güvenin nörobiyolojisi". New York Bilimler Akademisi Yıllıkları . 1032 (1): 224–7. Bibcode : 2004NYASA1032..224Z . doi : 10.1196 / annals.1314.025 . PMID 15677415 . S2CID 45599465 . CS1 Maint: birden çok isim: yazar listesi ( bağlantı ) alternatif kaynak
- Kosfeld M, Heinrichs M, Zak PJ, Fischbacher U, Fehr E (Haziran 2005). "Oksitosin insanlara olan güveni artırır" . Doğa . 435 (7042): 673–6. Bibcode : 2005Natur.435..673K . doi : 10.1038 / nature03701 . PMID 15931222 . S2CID 1234727 .
- Zak PJ , Kurzban R, Matzner WT (Aralık 2005). "Oksitosin, insanın güvenilirliği ile ilişkilidir". Horm Behav . 48 (5): 522–7. doi : 10.1016 / j.yhbeh.2005.07.009 . PMID 16109416 . S2CID 14415118 . CS1 Maint: birden çok isim: yazar listesi ( bağlantı )
- John Cassidy, "Akıl Oyunları. Nöroekonominin bize para ve beyin hakkında söyledikleri" , New Yorker , Eylül 2006.
- Fließbach K., Weber B, Trautner P, Dohmen T, Sunde U, Elger CE, Falk A .; Sosyal Karşılaştırma İnsan Ventral Striatumunda Ödülle İlgili Beyin Aktivitesini Etkiler , Science, 2007, 318 (5854): 1305-8.
- Weber B, Rangel A, Wibral M, Falk A.Medial prefrontal korteks para yanılsaması sergiliyor. , PNAS , 106 (13): 5025-8.
- Hardy-Vallée, B. (yakında çıkacak). "Karar verme: nöroekonomik bir bakış açısı" . Felsefe Pusulası.
- Takahashi T, Hadzibeganovic T, Cannas SA, Makino T, Fukui H, Kitayama S (2009). "Zamanlararası seçimin kültürel nöroekonomisi". Neuro Endocrinol. Lett . 30 (2): 185–91. PMID 19675524 .
- Zak PJ , Stanton AA, Ahmadi S (2007). Brosnan, Sarah (ed.). "Oksitosin İnsanlarda Cömertliği Artırır" . PLOS ONE . 2 (11): e1128. Bibcode : 2007PLoSO ... 2.1128Z . doi : 10.1371 / journal.pone.0001128 . PMC 2040517 . PMID 17987115 . CS1 Maint: birden çok isim: yazar listesi ( bağlantı )
- Sanfey AG (Ekim 2007). "Sosyal karar verme: oyun teorisi ve sinirbilimden içgörüler" . Bilim . 318 (5850): 598–602. Bibcode : 2007Sci ... 318..598S . doi : 10.1126 / science.1142996 . PMID 17962552 .
- Schmitz, Sigrid ; Köeszegi, Sabine T .; Enzenhofer, Bettina; Harrer Christine (2015). "Quo vadis homoconomus? Nöroekonomik söylemlerde rasyonalite / duygusallığa atıflar" . Çalışma Bilim ve Teşkilat Son Notlar . Pdf.