Meclis'in 32. madde direnişi
28 Eylül 2001 20:00
Meclis'in 32. madde direnişiAnayasa'nın 37 maddesinde değişiklik öngören görüşmeleri dün sona erdi. Uluslararası andlaşmaları düzenleyen Anayasa'nın 90'ıncı maddesinde değişiklik öngören ve tartışmalara neden olan 32. maddesi dışında tüm maddeleri kabul edilen teklifin ikinci tur görüşmelerine 2 Ekim Salı gününden itibaren başlanacak.Dünkü görüşmelerde Anayasa Komisyonu'ndaki görüşmede MHP ve ANAP'ın "geri çekilmesi" talebi olan, Anayasa'nın 90'ıncı maddesinde değişiklik öngören 32'nci madde, kabul için gerekli oyu alamadı.Anayasa değişiklik teklifinin görüşülmesi önceki gün gece 11.00'e kadar sürdü.Yapılan görüşmeler ve oylamalarda 30'uncu maddesi de kabul edilen teklifin 26'ıncı maddesinde "Dilekçe hakkı" başlıklı Anayasa'nın 74'üncü maddesi değiştirilerek, vatandaşların ve Türkiye'de ikamet eden yabancıların yetkili makamlara ve TBMM'ye yazılı başvurma ve sonucunu yazılı olarak isteme hakkı düzenlendi. Anayasa'nın "Milletvekili seçilme yeterliliği" başlıklı 76'ıncı maddesinde değişiklik öngören 27'inci madde ile de milletvekili seçilemeyeceklerde aranan kıstas içinde yer alan "ideolojik ve anarşik eylemlere katılma ve hüküm giyme" ibaresindeki "ideolojik ve anarşik" hükmünün yerine, "terör eylemleri" hükmü konuldu.Milletvekili dokunulmazlığını düzenleyen Anayasa'nın 83'üncü maddesinde de değişiklik yapıldı. 28'inci madde ile yapılan değişiklikle, dokunulmazlıkla ilgili işlerin Meclis'e ulaşmasından itibaren en geç üç ay içerisinde sonuçlandırılması, dokunulmazlık oylamasının gizli yapılması ve milletvekilleri hakkındaki ceza davalarının Yargıtay'da görülmesi, davalarla ilgili hazırlık soruşturmasının yürütülmesi, kamu davası açılması, hükmün temyizi ve diğer yargılama usullerinin kanunla düzenlenmesi hükmü getirildi.
Dün sona eren Anayasa değişikliği görüşmeleri dün sona erdi. Tartışmalara neden olan 32. ve 90. maddeler dışında teklifin tüm maddeleri kabul edildi.
Milletvekillerine kıyakMilletvekillerinin emeklilik, yolluk ve ödeneklerini düzenleyen Anayasa'nın "Ödenek ve Yolluklar" başlıklı 86'ıncı maddesinde de milletvekilleri lehine değişiklik yapıldı. Bazı DSP'li milletvekillerinin komisyonda geri çekilmesini istediği, ülkenin içinde bulunduğu ortamda yanlış anlaşılmalara meydan vereceğini ifade ettikleri teklifin 29'uncu maddesi ile TBMM üyelerinin ödenek, yolluk ve tazminatlarının, sosyal hakları ve emeklilik işlemlerinin kanunla düzenlenmesi hükme bağlandı. Madde ile ayrıca, Meclis üyeleri ile bunların emeklilerinin Emekli Sandığı ile ilişkilendirilmeleri, üyeliği sona erenlerin de istekleri halinde ilgilerinin devam etmesini de öngördü. 30'uncu madde ile Anayasa'nın 87'inci maddesinde değişikliğe gidilerek, terör suçlarından hüküm giyenlerin affedilemeyeceğine ilişkin hüküm kaldırıldı. Değişiklikle Anayasa'nın 87'inci maddesinde geçen "Anayasa'nın 14'üncü maddesindeki fiillerden dolayı hüküm giyenler hariç olmak üzere" ibaresi metinden çıkarıldı. Ayrıca siyasal nedenlerden ötürü ceza alanlar da Meclis'in af yetkisi kapsamına alınmış oldu. Değişiklikle Meclis'in genel ve özel af çıkarabilmesi için üye tam sayısının beşte üç (330) çoğunluğunun oyu aranacak.
Son gün görüşmeleriİlk tur görüşmelerin son günü olan dün teklifin kalan 7 maddesi ile bir geçici maddesi üzerinde görüşmeler yapıldı. Cumhurbaşkanı'na "kısmi veto yetkisi" tanıyan 31'nci maddesine göre, Meclis Cumhurbaşkanı tarafından veto edilen yasaların, sadece uygun bulunmayan maddelerini yeniden görüşebilecek, söz konusu madde veya maddeler dışında yasa yürürlüğe girebilecek. Söz konusu düzenleme ile iktidar partileri bundan sonra IMF yasalarını rahatlıkla geçirebilecekler, yasa bir maddesinden dolayı veto edilse bile yasa yürürlüğe girip, sadece veto edilen madde yeniden görüşülebilecek.
32. madde kulisleriDeğişiklik önerisinin 32'inci maddesi ise yapılan tartışmalar sonrasında kabul edilmedi. Anayasa'nın 90'ıncı maddesinde değişiklik öngören ve uluslararası antlaşmaların kanunların üstünde olduğu, çatışması durumunda milletlerarası anlaşmaların esas alınacağı hükmünü getiren 32'inci maddenin Anayasa Komisyonu'ndaki görüşmelerinde de ANAP tarafından ikinci pakete bırakılması önerisi getirilmişti. MHP ise bunun ulusal bağımsızlığı zedeleyeceği gerekçesiyle tekliften çıkarılmasını istemişti.DYP, Ak Parti ve SP'nin maddeyi destekleyici konuşmalarının ardından SP bir değişiklik önergesi vererek, maddenin "Kanunlar ile milletlerarası antlaşmaların çatışması halinde TBMM'ce usulüne uygun olarak kabul edilen milletlerarası antlaşmalar esas alınır" şeklinde değiştirilmesini istedi. Ancak önerge iktidar partili milletvekillerinin oylarıyla reddedildi. Yapılan oylama sonucu ise kürsüde söz almayan MHP, ANAP ve diğer partilerden de bir grup milletvekilinin ya ret oyu verdiği ya da çekimser kaldığı görüldü. Maddenin oylamasına katılan 430 milletvekilinden 221'i "kabul", 149 "ret", 16 "çekimser", 14 "boş" ve 20 "geçersiz" oy verdi. Daha sonra ele alınan 33'üncü maddesi ile Anayasa'nın 94'üncü maddesinde değişiklik yapılarak, 10 gün olan Meclis Başkanlık Divanı'nın seçimlerinin 5 gün içinde yapılması hükme bağlandı. Anayasa değişikliği ile ilgili 2'nci tur görüşmeler 2 Ekim Salı günü başlayacak.
MGK'ya yeni makyajKabul edilen teklifin 34'üncü maddesi "Meclis Soruşturması" başlığıyla Anayasa'nın 100'üncü maddesini değiştirdi ve Başbakan veya bakanlar hakkında verilen soruşturma önergelerinin oylanmasında "gizli oy" esası getirildi. Anayasa'nın "MGK" başlıklı 118'inci maddesi de değiştirilerek, "Bakanlar Kurulu, MGK'nin kararlarını dikkate alır" şeklindeki ibare, "değerlendirir" olarak değiştirildi. Ayrıca MGK'nın, katılımcıları arasına başbakan yardımcıları ile Adalet Bakanı da katıldı. Maddeye ayrıca "MGK'nun devletin güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulaması ile ilgili alınan tavsiye kararları ve gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini bakanlar kuruluna birdirir" fıkrası da eklendi. Teklifin 36. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin "Çalışma ve yargılama usulü" başlıklı 149'uncu maddesi de ddeğiştirildi. Yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatmaya ilişkin kararını üçte iki yerine, beşte üç çoğunlukla alabileceği hükmü getirildi. Anayasa'nın geçici 15'inci maddesinin son fıkrası da çıkartılarak 12 Eylül dönemi yasaları için Anaya Mahkemesi'ne başvurma olanağı sağlandı.
www.evrensel.net