Uyanıkken sonradan hatırlanamayan ancak rüya içinde ortaya çıkan belli materyaller kişinin bilgisinin ve deneyiminin parçasıdır. Kişi, söz konusu şeyi rüyasında gördüğünü net bir şekilde hatırlar ama yaşadığı deneyimi ya da oluş zamanını kesin olarak hatırlayamaz. Böylelikle rüyayı gören kişi, rüyanın işlediği kaynağa göre karanlıktadır ve uzun bir süreden sonra yeni bir bölüm, kaybolmuş addedilen eski deneyimin anısını geri getirene kadar, rüya tarafında bağımsız, üretici bir aktivite içinde olduğuna dahi inanmaya kalkabilir. Sonuç olarak kişi, rüyada bir şeyin bilindiğini ama uyanık durumdayken hatırlanamadığını kabul etmek durumunda kalır. [1]
Delboeuf, kendi deneyimini bu türdeki etkileyici bir durumla bağlantı kurarak anlatır. Rüyasında evinin bahçesinin karla kaplı olduğunu ve kara gömülü şekilde, yarı donmuş halde iki küçük kertenkelenin bulunduğunu görür. Hayvan sever biri olarak onları yerden alıp ısıtır ve onları, yuvaları olan duvardaki deliğe bırakır. Ayrıca onlara çok sevdiklerini bildiği, duvarda büyüyen eğrelti otlarından verir. Rüyasında bitkinin Latince ismini biliyordur: Asplenium ruta muralis. Rüyada bir kesilme olduktan sonra Delboeuf, şaşırtıcı bir şekilde eğrelti otunun kalan kısmında başka kertenkeleler görür. Onlara bakınca beşinci ve altıncı kertenkelelerin duvarda delik açtıklarını ve sonunda tüm yolun aynı yöne giden kertenkelelerle kaplanmış olduğunu görür.
Delboeuf uyanık durumdayken bitkilerin ancak birkaç tanesinin Latince ismini hatırlıyordur ve Asplenium’a dair hiçbir şey bilmiyordur. Onu asıl şaşırtan şey, rüyanın biraz bozduğu şekliyle eğrelti otuna Asplenium ruta muraria dendiğidir. Bu rastlantı anlaşılmaz gözükür ama Asplenium adının bilgisinin nereden geldiği bir gizem olarak kalır.
Rüya 1862 yılında görülmüştür. On altı yıl sonra arkadaşlarından birinin evindeyken filozof, İsviçre’nin birçok yerinden gelen ziyaretçilere satılan türde olan, kurutulmuş bitkilerin bulunduğu küçük bir albüm fark eder. Bir anda bir şey hatırlar: Albümü açar, rüyasında gördüğü eğrelti otunu bulur, altında kendi el yazısıyla Latince ismi, Asplenium’u görür. Artık gizem çözülmüştür. 1860’da, kertenkele ile ilgili rüyasını görmeden iki sene önce, arkadaşlarından birinin kız kardeşi evlilik hazırlığı yaparken Delboeuf’u ziyaret etmiştir. Kız, erkek kardeşine bu albümü götürmek istemişti ve Delboeuf’da bir botanikçi diliyle her kurutulmuş bitkinin altına Latince ismini yazmıştır…
Gizem çözülmüş olur.
[1] Vaschide (1911)
Yazar: Sigmund Freud
Çevirmen: Özge Mete
Kaynak: The Interpretation of Dreams (Rüyaların Yorumu)