Kapalı Tohumlu Nebatlar Angiospermler
Angiospermlerin ilk temsilcileri Kretase’nin başlarınca ortaya çıkmıştır. Kretase’nin sonlarına doğru çok geniş bir dağılış gösteren bu grup, Senozoyikte baskın kara florası haline gelmiştir. Baskınlığını günümüzde de sürdürmektedir. Gimnospermlerin faize yapılarının kozalaklardan ya da eş yapılar oluştuğunu ve sonradan tohuma dönüşen tohum krokilerinin kozalak pullarının yüzeylerinde üryan olarak oluştuklarını görmüştük. Bunun aksine, angiospermlerde faize yapılarını çiçekler […]
Angiospermlerin ilk temsilcileri Kretase’nin başlarınca ortaya çıkmıştır. Kretase’nin sonlarına doğru çok geniş bir dağılış gösteren bu grup, Senozoyikte baskın kara florası haline gelmiştir. Baskınlığını günümüzde de sürdürmektedir. Gimnospermlerin faize yapılarının kozalaklardan ya da eş yapılar oluştuğunu ve sonradan tohuma dönüşen tohum krokilerinin kozalak pullarının yüzeylerinde üryan olarak oluştuklarını görmüştük. Bunun aksine, angiospermlerde faize yapılarını çiçekler oluşturur. Tohum krokileri karpel ismi verilen ve metamorfoza uğramış yapraklar tarafına abluka etilmiştir.
Genel olarak bir çiçek, metamorfoza uğramış yapraklar taşıyan kısa bir gövde olarak açıklanmaktadır. Tipik bir çiçeğin metamorfoza uğramış yaprakları, çiçek sapının genişlemiş ucunda reseptakulum dört ulusa halinde bulunur: Sepaller tomurcuk hâlinde iken çiçeğin öbür kısımlarını örterek onlara gözetirler. Bunlar genellikle ufak, yeşil ve yapraksıdır; ancak, bazı cinslerde büyük ve göz akdikeni renklidirler. Sepallerin tümüne birden kaliks denir. Sepallerin iç kısmında, beraber, korollayı oluşturan petaller bulunur. Kaliks ve korolla, beraber, periantı oluştururlar. Böceklerle, kuşlarla ve öbür hayvanlarla tozlaşan nebatların çiçeklerinde petaller genellikle azametli renklidir; ancak rüzgarla tozlaşan nebatlarda, genellikle ufaktır ya da hatta kaybolmuştur. Korollanın oluşturduğu halkanın hemen iç kısmında erkek faize uzuvlarını oluşturan stamenler bulunur. Başka Bir Deyişle bunlar mikrosporları oluşturan sporofillerdir. Her bir stamen, filament ismi verilen bir sap ve anter olarak adlandırılan ve de uç kısmında polen oluşturan oval bir yapıdan oluşur. Çiçeğin merkezinde dişi faize uzvu olan pistil bazı cinslerde her çiçekte birden fazla pistil bulunur yer alır. Her bir pistil, kural kısmında bir ovaryum, ovaryumdan çıkan ve stilüs sınan ince bir sap bazı cinslerde birden fazla ve stigma olarak adlandırılan genişlemiş bir uçtan oluşur. Pistil, çiçekte karpelleri oluşturan bir ya da daha fazla sporofilden kökenlenir. Çiçek uzuvlarının dördüne birden sepaller, petaller, stamenler ve pistiller sahip olan çiçeklere bütün çiçekler, bunlardan biri ya da daha aşırısının bulunmadığı çiçeklere de, beceriksiz çiçekler denir. Ovaryumun içinde, ovaryumun zarına kısa saplarla bağlanmış ve tohum krokileri olarak adlandırılan, bir ya da birden fazla herbir karpel için en az bir sporangiyum bulunur. Her bir tohum krokisinde mayoz parçalanma ile dört haployit megaspor oluşur. Bunlardan üçü kısa bir zaman sonra kaybolur. Daha sonra, geri kalan tek magaspor bir hayli kere mitoz geçirerek yedi hücreden oluşmuş bir yapı oluşturur. Bunlar arasında, değişiklerinden çok daha büyük ve iki çekirdekli olanına kutup çekirdeği denir. Yedi hücre ve sekiz çekirdekten oluşan bu haployit yapı, çok indirgenmiş bir dişi gametofittir genellikle cenin kesesi olarak adlandırılır. Mikropilin bulunduğu uca yakın bölgede yerleşmiş hücrelerden biri, yumurta hücresi olarak misyon yapar.
Her bir anterde dört sporangiyum bulunur. Bunların her birinde çok rakamda hücre mayoz geçirerek çok rakamda haployit mikrospor üretir. Her bir mikrosporun zar kalınlaşır ve çekirdek, mitoz parçalanma ile bir adet jeneratif çekirdek ve bir adet tüp çekirdeği oluşturur.
Oluşan kalın zarlı ve iki çekirdekli yapı bir polen danesini bir erkek gametofit oluşturur. Olgun sporangiyum kenarlardan yırtılınca polen danesi, anter tarafından hür vazgeçilir.
Bir polen tanesi, bir pistilin genellikle pütürlü ve yapışık olan stigması üzerine düştüğünde ya da biriktiğinde orada çimlenir. Bunun neticeyi, bir polen tüpü gelişmeye başlar ve polen danesinin iki çekirdeği tüpe girer. Generatif çekirdek bir plazma çeperi ile çevrili olan ve bu sebeple, hakikatte sitoplazması bulunmasa dahi teknik olarak bir hücre olan ayrılınarak iki sperm hücresi oluşturur. Polen tübü, stigma ve stilüs dokularının içerisinde ilerleyerek ovaryuma girer. Polen tüpü tohum krokisine erişince mikropile girer ve daha sonra iki sperm çekirdeğini dişi gametofitin cenin kesesi içine boşaltır. Sperm hücrelerinden biri yumurta hücresini dölleyerek zigotu oluşturur. Oluşan zigot sporofit bir cenine dönüşür. Döllenme oluşuncaya kadar dişi gametofitte ki iki kutup hücresi birleşerek diployit bir kaynaşmış çekirdek alana getirir. Sperm hücrelerinden ikincisi bununla birleşerek triployit çekirdek oluşturur. Bu çekirdek bir dizi parçalanma geçirerek endosperm
ismi verilen triployit bir doku oluşturur.
Endosperm, cenin için bir yiyecek kaynağı olarak iş görür. Döllenmeden sonra, çamda olduğu gibi, tohum krokiyi olgunlaşarak, tohum kabuğu, beli doku ve ceninden oluşan bir tohuma dönüşür.
Ovaryumla abluka etilmiş olması sebebiyle angiosperm tohumu, çam tohumundan değişiklik gösterir. Ovaryum, çoğunlukla ebatlarını büyük miktarda çoğaldırarak meyveye dönüşür. Bazen, reseptakulum çiçek tablası gibi ovaryumla ilişkili yapılar da meyveye katından Olgun meyve, bezelyelerdeki gibi baklanın meyveye oluşturduğu açılarak tohumları saçar. Ya da, domatesler, balkabağı, elmalar, şeftaliler ve palamutta olduğu gibi, olgun meyva tohumlar onun içinden nebattan dağılabilir. Meyva, tohumları, tamamen olgunlaşıncaya değin büyümelerinin erken yarıyıllarında sadece kurumalarını önlemekle kalmayıp muhtelif biçimlerde ayrılmalarını da sağlar; meyvenin cezbettiği bir hayvan meyveyi, başka yerlere taşır ya da hem meyveyi hem de tohumlu yer ve daha sonra tohumları hasar görmeksizin dışkısıyla hür vazgeçer.