Güncelleme tarihi: 17 Şub 2022
Bazı yapılacak işleri, tanıştığımız kişilerin isimlerini veya söylediğimiz şeyleri unutabiliriz; bunların hepsi her yaştan insan için normaldir. Zayıf hafıza, yaşlı yetişkinler için beklenilebilir bir durumdur; ancak genç yaşta sürekli bir hale geldiyse, bir problem olarak değerlendirilebilir.
Neden olan faktörler şunlar olabilir:
Stres ve kaygı: Çok stresli veya endişeli olduğunuzda zihniniz dağılır, bu nedenle bir şeyleri hatırlamakta veya öğrenmekte zorlanabilirsiniz. Stres veya kaygı bir travmadan kaynaklanıyorsa, hafıza kaybına da neden olabilir.
B12 Vitamini Eksikliği: B12 vitamini eksikliği, zayıf hafıza ve odaklanmaya neden olabilir.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB): DEHB olan genç yetişkinlerin, hafızada sorunlara yol açabilecek odaklanma ve odağı sürdürme sorunları vardır.
Depresyon: Depresyonu olan kişiler odaklanma ve hafıza sorunları yaşarlar. Ayrıca depresyon, hafızayı etkileyen uyku problemlerine de yol açabilir. Depresyondan muzdarip insanlar, bunama semptomlarına benzeyen psödodemans da geliştirebilirler.
Uykusuzluk: Uyku, anıları oluşturmak ve güçlendirmek için önemlidir. Ayrıca uyku eksikliği, hafıza ile ilgili sorunlara sebep olan depresyon, kaygı, diyabet, yüksek tansiyon vb. rahatsızlıklara da yol açabilir.
İlaçlar: Migren, depresyon, kaygı, uyku sorunları, yüksek tansiyon ve kolesterol için reçete edilen bazı ilaçların kafa karışıklığı ve sedasyona neden olarak hafızayı etkileyen yan etkileri olabilir
Alkolizm ve Madde Kullanımı: Aşırı alkol ve madde kullanımı, beynin hafızadan sorumlu bölümlerine zarar vererek hafıza kaybı ve kafa karışıklığı gibi sorunlara yol açabilir.
Hipotiroidizm: Tiroid bezi vücut için yeterli miktarda tiroid hormonu salgılamadığında hafıza ve odaklanma sorunlarına yol açar. Hipotiroidi olan kişi tedavi edilmediğinde, hafızadan sorumlu hipokampüsün boyutu küçülür.
Çoklu görevler: Bir şeye tam olarak odaklanamadan aynı anda birden fazla iş yaptığınızda, hatırlamak ve odaklanmak oldukça zorlaşabilir.
Neden bazı genç yetişkinler çocukluklarını, lise yıllarını vb. hatırlayamıyor?
Travmatik çocukluk geçiren kişilerin anılarının önemli bir bölümünü kaybetmeleri ve olayları hatırlayamamaları yaygın görülen bir durumdur.
Bununla birlikte, çocukluk anılarını hatırlamadaki zorluk, mutlaka çocukluk travması ile ilgili değildir. Aynı zamanda bilişsel gelişim ve anıların duygusal yönleriyle de ilgilidir. Örneğin, kişi lise yıllarında 'otomatik pilotta yaşamak' olarak da adlandırılan duygusal deneyimlerden uzak, farkında olmadan, duyumsamadan, algılamadan bir yaşam sürdüyse, detaylı olarak olanları hatırlaması zorlaşmaktadır.
Bu kayıp anıları geri kazanmanın ve hafızayı geliştirmenin yolları var mı?
Çocukluk anılarını hatırlayamayan genç yetişkinler için bazı yollar olabilir, örneğin:
Çocukluk fotoğraflarınıza bakmak
Ebeveynlerinizin veya akrabalarınızın sizin hakkınızdaki anılarını dinlemek
Şema terapide, son zamanlarda yaşadığınız olaylarda hissettiğiniz duygu ve beden duyumlarına odaklanarak, bunları daha öncesinde deneyimlediğiniz eski anılarla bağdaştırmak üzerine geliştirilen bir yöntem vardır. Siz de şimdiki duygularınıza ve beden duyumlarınıza odaklanarak geçmişte aynı şekilde veya benzer hissettiğiniz zamanları gözleriniz kapalı düşünebilirsiniz. Ancak bunlar yoğun duygusal veya travmatik anılarsa, bir profesyonel eşliğinde olması önemlidir.
Hafızanızı geliştirmenin de çeşitli yolları vardır:
Bir ajandaya veya telefonunuza not alırsanız, ne yapacağınızı hatırlamanız daha kolay olacaktır.
Bir seferde tek bir şeye odaklanın. Çoklu görev, genç yetişkinlerde zayıf hafızanın nedenlerinden biridir.
Egzersiz yaparak, meditasyon yaparak veya sizin için faydalı olan diğer yollarla stresinizi azaltın.
Yeterince uyuyun ve sağlıklı beslenin.
Okumaya ve öğrenmeye devam edin.
Yapbozlar yaparak, enstrüman çalarak vb. zihinsel olarak aktif kalın.
Organize olun. Dağınık bir oda konsantrasyonunuzu etkileyebilir.
Google'da aramadan önce, kendiniz hatırlamaya çalışın.