Çin’in Doğu Türkistan’a yaptığı saldırgan işgalden dolayı bugün, 12 Ekim 2023, talihsiz 74. yıl dönümünü işaret ediyor. Çin, bu ülkeyi, Çince’de ‘yeni toprak’ veya ‘koloni’ anlamına gelen “Xinjiang” isimle yeniden adlandırdı.
Doğu Türkistan Hükümeti Sürgününde (DTHS) bu karanlık günde Doğu Türkistan ve halkına özgürlük, adalet ve ulusal egemenliği geri kazanma mücadelesinin önemini vurgulamaktadır.
DTHS Başbakanı Salih Hudayar şunları dile getirdi: “Çin’in işgali, onlarca yıl süren kolonizasyon, soykırım ve işgalin kaynağı olan zalim bir saldırıydı. Uluslararası toplum, Doğu Türkistan’ı Tibet gibi işgal edilmiş bir ülke olarak tanıyarak Çin’in devam eden Uygur soykırımının temel nedeniyle yüzleşmelidir”
Çin Komünist Partisi (ÇKP) sözde “Çin Halk Cumhuriyeti”ni ilan ettikten sadece 11 gün sonra, 12 Ekim 1949’da, Doğu Türkistan’ın egemen bir ulus olarak hesaplanmış ve saldırgan bir işgal gerçekleştirdi. Bu işgal, 1949 yılının Ağustos sonundan 1949 yılının sonuna kadar Sovyetler Birliği tarafından Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin 30’dan fazla üst düzey siyasi ve askeri liderinin suikaste kurban gitmesiyle kolaylaştırıldı. Çin’in ‘barışçıl kurtuluş’ yalanına karşı, Çin Komünist Partisi’nin Doğu Türkistan’ı işgali, 12 Ekim 1949’dan başlayarak 1952 yılının sonuna kadar 120.000’den fazla Doğu Türkistanlı’nın ölümüne neden olan acımasız bir saldırıydı.
Halk Kurtuluş Ordusu (HKO) 12 Ekim 1949’da Doğu Türkistan’ı işgal ettiğinde, Doğu Türkistan Cumhuriyeti bağımsız bir devletti. Doğu Türkistan Cumhuriyeti, 22 Aralık 1949’da HKO tarafından zorla devrildiğinde bağımsızlığını koruyordu. Bu işgal ve sonraki işgal, Uluslararası Kızıl Haç Komitesi tarafından ifade edildiği gibi uluslararası hukukun açık ihlalleridir.
Cumhurbaşkanı Ghulam Yaghma da bu güne ait şunları söyledi: “Çin’in Doğu Türkistan’ı işgali, uluslararası hukukun açık bir ihlali ve halkımızın temel haklarına ayaklar altına alan bir öfkedir. Bu dünyanın vicdanında kara bir lekedir ve uluslararası toplum, bu süregelen trajediye son verme ahlaki yükümlülüklerini yerine getirmelidir.”
İşgalin ardından Doğu Türkistan ve halkı, 2014’ten sonra soykırıma dönüşen kolonizasyon, asimilasyon ve işgal kampanyasına maruz kaldı. Bu kampanya, 3 milyondan fazla Uygur, Kazak, Kırgız ve diğer Türk halklarını yoğunlaştırma kamplarında, hapishanelerde ve zorla çalıştırma kamplarında tutma; Uygur ve diğer Türk kadınlarının toplu kısırlaştırılması; 16.000’den fazla kültürel ve dini mekânın yıkılması; yaygın gözetim; Uygur ve Türk kadınlarının sistematik tecavüzü; ve 880.000’den fazla Uygur çocuğun ailelerinden zorla ayrılması dahil etmektedir. Bu vahşetler resmî olarak ABD hükûmeti, ondan fazla Batı parlamentosu ve BM tarafından soykırım ve insanlık suçları olarak tanınmıştır.
Uluslararası bir eylem eksikliği ve hatta işbirliği nedeniyle Çin, Doğu Türkistan’daki süregelen soykırımına rağmen utanç verici bir şekilde BM İnsan Hakları Konseyi’ne yeniden seçildi.
BM, uluslararası kurumlar ve hükûmetler taahhütlerini yerine getirmeli ve Doğu Türkistan’daki insanlık krizini BM Genel Kurulu, BM Güvenlik Konseyi, BM İnsan Hakları Konseyi ve Uluslararası Ceza Mahkemesi de dahil olmak üzere ilgili kanalları kullanarak ele almalıdır.
DTHS Başkan Yardımcısı Abdulahat Nur da şunları söyledi: “Çin’in BM İnsan Hakları Konseyi’ne yeniden seçilmesi, Birleşmiş Milletler’in kurulduğu ilkelerin iğrenç bir alayıdır. Bu sadece Doğu Türkistan halkına bir tokattır, aynı zamanda insan haklarına ve küresel adaletin ihanetidir.”
Doğu Türkistan halkı bağımsızlık mücadelelerinde kararlı kalmaya devam ediyor. Bu sadece siyasi değil, aynı zamanda varoluşsal bir mücadeledir. Doğu Türkistan’ın egemenliğinin geri kazanılması, Uygur ve diğer Türk halklarının özgürlüğünü, insan haklarını ve varlıklarını güvence altına almanın tek yoludur.
Haber: Sedat Tapan