Amniyosentez
Amniyosentez Nedir?
Amniyosentez, bebeğin içinde yüzdüğü sıvıdan iğne yardımıyla sıvı alınması işlemidir. Amniyosentez tedavi ya da tanı amaçlı uygulanabilir. Bebeğin içinde yüzdüğü sıvıya amniyotik sıvı denilir ve gebelik boyunca bebeği çevreleyerek temel olarak onu korur. Bu sıvı içerisinde bebeğe ait hücreler ve bebek tarafından üretilen bir takım kimyasal maddeler bulunur.
Amniyosentez şu nedenlerle yapılabilir
- Genetik hastalıkların taranması. Bu amaçla yapılan amniyosentez işleminde bir miktar sıvı alınır ve belirli hastalıklar-örneğin Down sendromu ya da spina bifida- için inceleme yapılır.
- Bebeğin gelişimini değerlendirmek için. Bir miktar amniyotik sıvı alınarak bebeğin akciğerlerinin doğum için yeterli olgunluğa ulaşıp ulaşmadığı araştırılabilir.
- Bazı belirli enfeksiyonlar ve hastalıklar için bebeği değerlendirmek adına yapılabilir.
- Ender olarak amniyotik sıvı miktarını azaltmak amaçlı yapılabilir.
- Amniyosentez bebeğinizin sağlığı hakkında çok değerli bilgiler veriyor olsa da bu tip girişimsel-invaziv testleri yaptırmaya karar vermeden önce iyi düşünülmeli, amniyosentezin riskleri iyice anlaşılmalı ve sonuçlara hazırlıklı olunmalıdır.
Amniyosentez neden yapılır, neden istenir, nedenleri nelerdir?
Amniyosentez gebeliğin farklı dönemlerinde farklı nedenlerle yapılabilir.
- Genetik Amniyosentez
- Genetik amniyosentezde bebeğinizin genetik durumu hakkında bilgiler elde edilir. Genetik amniyosentez, eğer test sonuçları gebeliğin devamı konusunda etkili olabilecekse önerilir. Bu bilgiler doğrultusunda gebeliğe devam edilip edilmeyeceği tamamen anne-baba adaylarının kararına bağlıdır.
- Genetik amniyosentez genelde 15 haftadan sonra yapılrı ancak bazı özel durumlarda 11 haftalık iken bile yapılabilir.
- Aşağıdaki durumlar söz konusuysa genetik tanı amaçlı amniyosentez yaptırmayı düşünebilirsiniz
- Erken tarama testleri, örneğin ikili tarama testi ya da harmony test, pozitif ise ya da endişe uyandırıcı riskler söz konusuysa amniyosentez ile tanıyı doğrulayabilir ya da olmadığından emin olabilirsiniz.
- Önceki gebeliğinizde Down sendromu ya da nöral tüp defekti olduysa bu gebeliğinizde de bu tip durumlar için yüksek risk söz konusudur. Nöral tüp defekti denilen durum bebeğin beynini ve omuriliğini etkileyen çok ciddi bir hastalıktır.
- Anne yaşı 35 ve üzerindeyse Down sendromu ve benzeri hastalıklar için risk altındasınız demektir. Kaliteli bir ikili tarama testi ile başlanabilir. Harmony test yaptırılabilir ya da bu taramalar yapılmadan amniyosentez yapılabilir. Günümüzde ikili tarama testleri oldukça başarılı sonuçlar vermektedir. Anne yaşının ileri olması amniyosentez yaptırmak için tek başına bir neden değildir.
- Ailenizde bir genetik hastalık varsa, siz ya da eşinizde bir genetik hastalığa ait taşıyıcılık söz konusuysa Down sendromu ve spina bifida araştırması yanında kisitk fibrozis gibi birçok özel durum için de araştırma yapılabilir.
- Maturite amniyosentezi. Bebeğin akciğerlerinin doğuma hazır olup olmadığının anlaşılması için yapılır. Bu tip bir amniyosentez eğer annede söz konusu bazı tehlikeli durumlar için doğum erken yapılması gerekiyorsa düşünülür. Genelde 32 hafta ile 39 hafta arasında yapılır. 32 haftadan önce bebeğin akciğerleri genellikle olgunlaşmamıştır.
- Diğer amniyosentez nedenleri
- Bebeğin bazı enfeksiyonlar ve hastalıklar için araştırılması
- Amniyotik sıvı miktarının azaltılması
- Kan uyuşmazlığı olan bebeklerde kansızlığın değerlendirilmesidir. Kan uyuşmazlığında anne kanı bebeğin kan hücrelerine karşı antikorlar oluşturmakta ve hücrelerin parçalanmasına yol açmaktadır.
Aşağıdaki durumlar söz konusu ise doktorunuz amniyosentez işlemini yapmayabilir.
Plasenta previa (plasentanın rahim ağzını örtmesi), plasental abruption(plasentanın rahim iç duvarından ayrılması), 34 haftalıktan önce erken doğum yapmış olmanız, serviks yetersizliği (Rahim ağzının zayıf olup erken doğuma neden olması).
Amniyosentez Riski Nedir?
- Düşük meydana gelmesi. Amniyosentezin ortalama 200 de 1 düşük riski bulunmaktadır. Amniyosentez ne kadar erken yapılırsa düşük ihtimali o kadar çoktur.
- İğne yaralanması. Amniyosentez sırasında bebek hareket edebilir ve iğne tarafından yaralanabilir. Ciddi durumlar enderdir.
- Amniyotik sıvı sızması. Amniyosentez işlemidne sonra ender olarak vajinadan sıvı sızması söz konusudur. Sızıntı kapanırsa gebelik sorunsuzca devam edecektir. Ancak sıvı akıntısı az miktarda da olsa sürekli hale gelirse bebekte ortopedik sorunlar meydana gelmesi mümkündür.
- Kan uyuşmazlığı. Anne Rh negatif ise ve bebek te RH pozitif ise amniyosentez işlemi esnasında bebeğin kanı anne kanına karışarak kan uyuşmazlığına neden olabilir. Anne Rh negatif ise amniyosentez sonrası koruyucu olarak ilaç verilmesi mümkündür.
- İnfeksiyon. Ender olarak amniyosentez nedeniyle rahim enfeksiyonları meydana gelebilir.
- Anneden bebeğe infeksiyon bulaştırma. Annede hepatit C, toxoplazma ya da AIDS söz konusuysa infeksiyon amniyosentez işlemiyle bebeğe geçirilebilir.
Unutulmaması gerekenler
Genetik amniyosentez işlemi eğer sonuçlar gebeliğin devamı konusunda bir karar verdirecek ise uygulanmalıdır. Sonuç olarak genetik amniyosentez yaptırmak aileye kalmış bir karardır. Doktorunuz ve genetik danışmanınız bu kararı verirken size yardımcı olacaktır.
Maturite amniyosentezi, erken doğum anne için faydalı olacaksa önerilen bir şeydir. Riski çok daha düşüktür ve bebeğin doğuma hazır olup olmadığını anlamamıza yardımcı olur.
Amniyosentez nasıl yapılır?
20 haftadan önce yapılacaksa mesanenin dolu olması gereklidir. 20 haftadan sonra ise mesane boş olmalıdır.
Amniyosentez işlemi ofis ortamlarında yapılabilir. Perinatoloji uzmanı ultrasonografi ile bebeğin ve plasentanın rahimdeki pozsiyonlarını tespit eder. Sırt üstü uzanır pozisyonda yapılır. Ultrason rehberliğinde iğnenin nerden girdiği görülerek yapılır.
Cildiniz uygun şekilde iğne girişine hazırlanır. Anestez yapılmasına gerek yoktur. Koldan kan aldırmaktan farklı bir acı duyulmaz. Ultrason rehberliğinde ince ve uzun bir iğne rahime kadar ulaştırılır ve az bir miktar amniyotik sıvı hazneye çekilir. İğne geri çekilir. Bu işlem esnasında hareketsiz yatmanız gerekmektedir. İşlem ortalama yarım saat sürmektedir.
İşlem sonrasında tekrar ultrason incelemesi yapılarak bebeğin kalp atışları takip edilir. Bir miktar rahim kasılması hissedilmesi normaldir. Amniyosentez sonrası bir miktar vajinal kanma da olabilir. İşlem sonrası birkaç gün fiziksel aktiviteleri kısıtlamak gerekir.
Alınan sıvı laboratuvarda incelenir.
Aşağıda sıralanan bulgular olursa doktorunuza başvurmalısınız
- Vajinadan sürekli sıvı gelmesi
- Ciddi vajinal kanama
- Birkaç saatten uzun süren kasılma ya da ağrı
- Ateş
- İğne giriş yerinde kızarıklık
- Bebek hareketlerinde artma ya da azalma
Amniyosentez sonuçları
Perinatoloji uzmanı ya da genetik danışmanınız sonuçları anlamanıza yardım etmelidir.
Genetik amniyosentez sonuçları ile Down sendromu gibi bazı genetik sendromların tanısı konulabilir. Amniyosentez ile %100 sağlıklı bebek olacağı garantisi verilemez.
Amniyosentez ile bebeğinizde tedavisi mümkün olmayan bir genetik sendrom tanısı konulursa gebeliğe devam edip etmeme konusunda bir karar vermeniz gerekecektir. Bu süreç zor bir süreçtir ve çok iyi düşünülmesi gerekir. Yakınlarınızdan ve doktorunuzdan destek alabilirsiniz.
Maturite amniyosentezi denilen işlemde ise bebeğin akciğerlerinin yeterli olgunluğa erişip erişmediği anlaşılır ve bu sayede bebeğin erken doğumu gerekiyorsa güvenle yapılabilir.
Kategori: Gebelikte Zeka Testleri