

Türkiye sicilini düzeltiyor. Ba?kan Jean Paul Costa, 'Türkiye'nin birçok alanda düzeltmeye gitti?ini görüyoruz. Bu nedenle de Türkiye'den mahkememize gelen ba?vurular?n say?s? azald?. Özetle, Türkiye'nin sicili düzeliyor' dedi.
Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi'nin yeni Ba?kan? Jean Paul Costa laiklik konusunu ilgilendiren davalarda üye ülkelerdeki geleneklere ve ilkelere önem verdi?ini belirterek, Türkiye ilgili olan verilen kararlarda da bu yoldan gidildi?ini söyledi. Atanmas?ndan sonra ilk resmi ziyaretini Türkiye'ye yapan Costa, hükümetin Türk yarg?c? R?za Türmen'in A?HM'ye sunulan adaylar listesinden ç?kar?lmas?ndan duydu?u ho?nutsuzlu?u gizlemedi.
Costa, bunun mahkemenin ba??ms?zl??? ilkesiyle de çeli?ti?ini kaydetti.
Fransa'da Meclisten geçirilmeye çal???lan ve Ermeni soyk?r?m?n?n inkâr?n? cezaland?rmay? amaçlayan tasar? ile ilgili görü,lerini de bildiren Costa'n?n sorular?m?za verdi?i yan?tlar ?öyle:
'Laikli?i dikkate al?yoruz'
Türkiye'de laiklik tart??mas? kritik bir noktaya gelmi? bulunuyor. Sizce bu konunun Türkiye aç?s?ndan önemi nedir?
Güncel siyasi konular?n?z üzerine yorum yapmaya mezun de?ilim. Ancak ?unlar? söyleyebilirim. Devlet ile din ili?kileri son derece karma??k bir konudur ve ülkeden ülkeye de?i?mektedir. Örne?in ?sveç ve ?ngiltere'de "ulusal din" varken Türkiye ve Fransa gibi ülkeler, anayasalar? itibariyle laiktirler. Mahkememiz bu konuda bir karara vard???nda ilgili ülkedeki gelenekleri ve ilkeleri de hesaba katar.
Türkiye Cumhuriyeti kurulu?undan bu yana din ile devlet i?lerini, inanç özgürlü?ü itibar?yla kamu alan? ve özel alan? güçlü bir ?ekilde ay?rm??t?r. A?HM, Refah Partisi ve Leyla ?ahin kararlar?nda Türk Anayasas? ve hukuk geleneklerine uygun olarak laikli?in Türkiye bak?m?ndan önemine i?aret etmi?tir.
'Türmen çok yetkin biri'
A?HM yarg?c? R?za Türmen'in, baz? kararlar?ndan dolay? Türkiye'deki din a??rl?kl? bas?ndan gelen bask?lar üzerine hükümet taraf?ndan size sunulan adaylar listesinden ç?kar?ld??? iddia ediliyor. Buna tepkiniz nedir?
Ben ?ahsen yarg?ç Türmen'e son sekiz y?l zarf?nda yapt??? her ?eyden dolay? minnettar?m. Kendisi çok yetkindir. Ayr?ca tarafs?z ve cesur bir yarg?ç olmu?tur. Bu nedenle arzum, kendisinin mahkememizde yasal ya? s?n?r?n?n elverdi?i ölçüde kalmas?d?r.
Ancak ülkeler egemendir ve bu nedenle istedikleri adaylar? gösterme hakk?na sahiptirler. Bu yüzden üye ülkelere kimi aday gösterip göstermeyeceklerini söyleme durumunda de?iliz. Öte yandan mahkememizin ve Avrupa Konseyi'nin, Konvansiyonumuzun bu konuyla ilgili gereklerinin yerine getirilip getirilmedi?ini denetleme görevi var. Bize sunulan adaylar?n en üst düzeyde bir ahlaki konuma sahip olmalar? ve en üst düzeyde yetkin ki?iler olmalar? gerekiyor. Önümüze gelen adaylar? bu aç?dan de?erlendirme zorunlulu?umuz var.
Mahkeme Ba?kan? olarak bir di?er görevim de mahkeme ile yarg?çlar?n ba??ms?zl???n? sa?lamakt?r. Bunu ?u anda üye ülkelerimize onaylatmaya çal??t???m?z 14 say?l? protokol ile daha da güçlendirmeye çal???yoruz. Buradaki paradoks ise baz? ülkelerin mevcut yarg?çlar? de?i?tirmeye çal??mak suretiyle güçlendirmeye çal??t???m?z mahkemenin ba??ms?zl???n?n ruhuna ayk?r? davranmalar?d?r.
'Ba?vurular azal?yor'
A?HM kararlar?n?n Türkiye'deki reform sürecine etkisini nas?l görüyorsunuz?
Mahkememize gelen davalar ile Türkiye'deki yasama uygulamalar?nda meydana gelen düzeltmeler aras?nda bir ilinti var. ?nsan haklar? ihlalleri konusunda yap?lan düzeltmelerle mahkememize yap?lan ba?vurular?n say?s?nda azalma meydana gelmektedir.
Türkiye'nin birçok alanda düzeltmeye gitti?ini görüyoruz. Bu nedenle de Türkiye'den mahkememize gelen ba?vurular?n say?s? azalm??t?r. Türkiye'nin 70 milyon nüfuslu bir ülke oldu?unu dü?ünürseniz bu önemlidir. Özetle Türkiye'nin sicili düzeliyor.
'Türkiye gezisinin önemi'
A?HM Ba?kan? olarak atanman?zdan sonra ilk resmi gezinizi Türkiye'ye yapt?n?z. Bunun özel bir nedeni var m??
Türkiye çok önemli bir ülke. ?nsan haklar? da Avrupa için önemli. Bu yüzden ilk ziyaretin bu alanda daha yap?lacak i?lerin oldu?u bir ülkeye yap?lmas? önemlidir. Tabii ister Fransa, ister ?ngiltere, ister ?sviçre olsun, bu aç?dan sorunsuz bir ülke yok. Ama kritik konumda olan ve insan haklar? alan?nda olumlu geli?meler aç?s?ndan umut vaat eden bir ülkeyi ziyaret etmek önemliydi.
'Ermeni iddias? tart??mal?'
Fransa'daki Ermeni soyk?r?m? tasar?s? yasa olursa o zaman bu, fikir özgürlü?ü aç?s?ndan sorun yaratmaz m? bu?
Çok eskilerde kalm?? olaylarla ilgili yasalar?n ç?kar?lmas?n?n yararl? oldu?una ?ahsen inanm?yorum. O zaman Haçl? Seferleri yüzünden niçin olmas?n? Ancak mahkememize Yahudi soyk?r?m? ile ilgili davalar gelmi?tir. Mahkememiz de Yahudi soyk?r?m? gibi ciddi bir insanl?k suçunun inkâr edilmesinin fikir özgürlü?ü kapsam?nda say?lamayaca??na karar vermi?tir.
Ayr?ca fikir özgürlü?ünün kötü niyetle kullan?lmas?na kar?? tedbir öngören Konvansiyonumuzun 17'nci maddesini de devreye sokmu?tur. Bu yüzden konunun net olmad???n? söyleyebilirim. Tarihçi de?ilim ama Yahudi soyk?r?m? oldu?una dair yayg?n bir kanaat var. Ermeni soyk?r?m? iddialar?na gelince bu daha eski bir konu. Bu konuda ayn? ölçüde bir konsensüs de yoktur.