Diş Sıkma (Bruksizm)
Diş sıkma(bruksizm), çiğneme dışında dişleri sıkmak veya gıcırdatmak anlamına gelmektedir. Sıklıkla uyku sırasında ortaya çıksa da uyanıkken de diş sıkma (bruksizm) görülebilir. Çoğu insan dişlerini gıcırdattığının veya sıktığının farkında değildir. Gıcırdatma, dişlerin birbirine sürtülmesi ve çiğnenmesidir. Diş sıkmada dişler sıkıca bir arada tutulur ve kaslar ileri geri hareket etmeden kasılmış halde kalır. Diş sıkma gece veya gündüz meydana gelebilir. Uykuda görülen diş sıkma ile uyanıkken görülen diş sıkma arasında önemli farklar vardır. Diş sıkma yüz ve çene ağrısına, çene sertliğine, çenede kasılmaya ve baş ağrısına neden olabilir. Uzun vadede diş gıcırdatma çene ekleminde hareket kısıtlılığına, diş ve diş etlerinde rahatsızlıklara neden olabilmektedir. Diş hekiminin sunduğu tedavi genellikle bir gece plağı, ağız koruyucu veya atel içermektedir. Amaç dişlerin zarar görmesini önlemek ve diş sıkmaya sebep olan faktörleri ortadan kaldırmaktır. Bu faktörler başlıca uyku apnesi, şiddetli stres ve bazı ilaçları içerir.
Bruksizm Sebepleri Nelerdir?
Diş sıkma, bir diş hekimi tarafından kapsamlı bir diş muayenesiyle teşhis edilebilir. Aşınmış mine, kırık ve çatlak dişler, genişlemiş çene kasları tanıya yön verebilir. Aşırı ve kontrolsüz fırçalama, diş macunlarındaki aşındırıcılar, asitli, alkollü içecek ve tatlandırıcılar da dişleri ovuşturmaya neden olabilir. Ayırma, yetenekli ve deneyimli bir diş hekimi gerektirir. Tıp uzmanları bruksizmin (diş gıcırdatma) neden olduğunu tam olarak belirlememiştir, ancak bunun genetik, fiziksel ve psikolojik faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklandığına inanmaktadır. Çoğu durumda, uyanık bruksizm (diş gıcırdatma) kaygı, stres, öfke, hayal kırıklığı veya gerginlik gibi duygulardan kaynaklanabilir. Dahası, derin konsantrasyona geçerken bir başa çıkma stratejisine veya alışkanlığına dönüşmüş olabilir. Uyku bruksizmi (diş gıcırdatma), uyku sırasında heyecanla ilişkili veya buna bağlı olarak çiğnemenin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Bruksizm (diş gıcırdatma) riskini artıran birçok faktör vardır: Bu faktörlerin başında stres gelmektedir. Artan kaygı veya stres diş gıcırdatmaya neden olabilir. Öfke ve hayal kırıklığından da kaynaklanabilir. Bruksizm (diş gıcırdatma), Parkinson hastalığı, demans, gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH), epilepsi, gece terörü, uyku apnesi gibi uyku bozuklukları ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu gibi diğer bazı zihinsel sağlık ve tıbbi bozukluklarla ilişkilendirilebilir. Yaş, bruksizmi (diş gıcırdatma) etkileyen diğer bir faktördür. Bruksizm (diş gıcırdatma) küçük çocuklarda daha yaygındır, ancak genellikle yetişkinlikte kaybolur. Agresif, rekabetçi veya hiperaktif kişilik tiplerine sahip kişilerde bruksizm (diş gıcırdatma) riskinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bruksizm (diş gıcırdatma), bazı antidepresanlar gibi psikiyatrik ilaçların nadir bir yan etkisi olabilir. Benzer şekilde sigara içmek, kafeinli içecekler içmek, alkol almak veya uyuşturucu kullanmak bruksizm (diş gıcırdatma) riskini artırabilir. Uyku bruksizmi (diş gıcırdatma) özellikle ailelerde görülür. Bruksizm (diş gıcırdatma) olan kişilerin ailelerinde bruksizm öyküsü olma olasılığı yüksektir.
Diş Sıkma (Bruksizm) Belirtileri Nelerdir?
Bruksizm (diş gıcırdatma) iki türe ayrılabilir: Uykudayken uykuda bruksizm (diş gıcırdatma) ve kişi uyanıkken bruksizm olmak üzere iki çeşidi vardır. Bruksizm (diş gıcırdatma) dişlerin sıkılması sonucu oluşan çeşitli belirti ve semptomlara sahiptir. Dişleri birbirine bastırma belirtileri ve semptomları aşağıdaki gibidir;
- Bir kişinin uyuyan partnerini uyandıracak kadar yüksek sesle diş gıcırdatması
- Kilitleme dahil artan diş ağrısı
- Diş hassasiyeti, çatlak, düz ve gevşek dişler
- Çene, boyun veya yüz ağrısı
- Dişin daha derin katmanlarını ortaya çıkaracak kadar aşınmış mine
- Kulakta bir sorun olmasa bile kulak ağrısı gibi hissedilen ağrı
- Şakaklarda başlayan hafif baş ağrısı
- Uyku düzensizliği
- Çiğneme nedeniyle yanağın iç kısmında hasar
- Kilitli bir çene, çene kasları yorulduğunda veya kasıldığında tam olarak açılmayan veya kapanmayan bir çenedir.
Yukarıdaki semptomlardan herhangi birini yaşayan veya dişleri veya çeneleriyle ilgili başka endişeleri olan kişiler bir diş hekimine veya doktora görünmelidir. Çocuğunun dişlerini gıcırdattığını veya bruksizmin diğer belirtilerini veya semptomlarını fark eden ebeveynler, çocuklarının bir sonraki diş ziyaretinde bundan bahsetmelidir.