”Zaman, çoğu fotoğrafı – en amatörce çekilmiş olanı bile – eninde sonunda sanat katına çıkaracaktır.”
– Fotoğraf Üzerine, Susan Sontag
1839’da Fransa ve İngiltere’de eşzamanlı olarak ilan edilen fotoğrafın icadı, dünyada büyük merak ve heyecan dalgası yaratmıştı – ”nereden biliyorsun, orada mıydın?” Derseniz, takdir edersiniz ki tahmin etmek zor değil… – Bu şaşırtıcı buluş, kimya, optik ve görsel sanatlardaki yüzyıllarca süren ve 1790’dan sonraki yıllarda hızlanan gelişmelere dayanıyordu.
Fotoğraf terimi her ne kadar 19. yüzyılın başlarında ortaya çıksa da fotoğrafçılığın ortaya çıkması için harcanan çaba MÖ 4’e kadar uzanıyor. Fotoğraf makinesi icat edilmeden önce Camera Obscura kullanılarak görüntüler elde edilmeye çalışıldı. Günümüzde kullandığımız fotoğraf makinelerinin prototipi olan Camera Obscura’nın bilinen en eski yazılı anlatımı MÖ 400’de Çinli filozof Mozi tarafından ele alındı. Yeniliğe çok açık olan fotoğrafçılık, tarihi boyunca pek çok defa ilklere tanıklık etmiştir. Lafı fazla uzatmadan bugün fotoğraf tarihinde ilkleri ele alalım ve tarihte geriye doğru ufak bir gezintiye çıkalım.
Dünyada Çekilmiş İlk Fotoğraf
Tarihte çekilen ilk fotoğraf Joseph Nicéphore Niépce’e aittir. Niépce, bu fotoğrafı evinin penceresinden bir güvercin yuvasını çekmiş ve tam 8 saatte pozlamıştır. Bu çekim tekniğine Heliograph (Helyograf) adını verdi. Bu fotoğraf, Camera Obscura yardımıyla üretilmiş en eski fotoğraftır. Niépce, ışığa duyarlı bitümü, lavanta yağında eritti ve cilalanmış kalaylı bir plaka üzerine ince bir şekilde kapladı.
Plakayı Camera Obscura’ya koydu ve ikinci katta çalışma odasındaki pencerenin yanına yerleştirdi. 8 saat güneş ışığına maruz kaldıktan sonra, plaka avlunun ve dışarıdaki ağaçların izlenimini verdi. Aralık 1827’de süreç hakkında düşüncelerini not eden Niépce, şunları yazdı:
”Daha fazla iyileştirme gerekli, ancak yine de tamamen yeni bir yönde atılmış ilk belirsiz adım…”
New York’un Çekilmiş İlk Fotoğrafı
New York’un var olan en eski fotoğrafı. 1848 yılında çekilen bu fotoğraf, 2009 yılında 62.500$’a satıldı.
İlk İnsan Fotoğrafı (Aynı Zamanda Paris’in Çekilmiş İlk Fotoğrafı)
Dagerotip’in mucidi Lous Daguerre, sadece dünyanın en eski Paris fotoğrafını değil, aynı zamanda içinde insan olan ilk fotoğrafı da çekmeyi başardı. 10 dakikalık pozlama süresiyle elde edilen bu fotoğraf, 1839’da Place de la Republique’da çekildi. Aslında ‘gündüz vakti ortalıkta kimsecikler yok mu’ diyebilirsiniz ama unutmayın ki bu bir uzun pozlama ve herkes hareket halindeyken, fotoğrafın solundaki insan hareket etmeden ayakkabısını boyattığı için görüntünün içinde kendine yer bulabilmiştir.
Çekilmiş İlk Portre Fotoğrafı (Aynı Zamanda Çekilmiş İlk Otoportre)
Selfie moda olmadan önce, Robert Cornelius kamerasını kurdu ve dünyanın ilk portresini, aynı zamanda otoportresini çekmiş oldu. Robert, bu fotoğrafı Philadelphia, Center City’deki Chestnut Caddesi’ndeki bir işletmenin arkasında çekti. Koltuktan ayrılmadan ve lensin önünü tamamen kapatmadan yaklaşık bir dakikadan biraz fazla bir süre bekledi. Şimdilerin en ikonik fotoğraflarından biri olan bu fotoğraf, 183 yıl önce 1839’da çekildi.
Tarihte Çekilmiş İlk Kurgu Fotoğrafı
Tarihte çekilmiş ilk kurgu fotoğrafı 1840 yılında Hippolyte Bayard tarafından çekildi. O dönemlerde Bayard ve Louis Daguerre, ”Fotoğrafın Babası” ünvanını almak için kıyasıya rekabet içindelerdi. Yoğun Dagerotip reklamlarının yapıldığı dönemde kendisinin geri plana atılması sebebiyle farklı ifade ediş biçimlerine yöneldi ve teatral anlatımı uygun gördü. Fotoğrafa katkı sağlamak için ürettiği fikirler, yöntemler dönemin Başbakanı François Arago tarafından önemsenmedi ve buluş duyurusu ertelendi, daha sonra bu duyuruyu Daguerre yaptı. Bayard, çok sinirlenmişti ve bir tepki olarak bu fotoğrafı kurguladı ve kendini intihar etti göstererek, “sizin adaletsizliğiniz yüzünden intihar ettim” mesajını verdi. Aslında bakarsak bu fotoğraf aynı zamanda çekilmiş ilk protesto fotoğrafı olabilir mi? Neden olmasın…
İlk Savaş Fotoğrafı
1 Eylül – 2 Eylül 1870 tarihleri arasında Sedan kenti yakınlarında meydana gelen savaştır. Fransa ve Prusya karşı karşıya geldi ve savaş kesin olarak Prusya lehine sonuçlandı. Savaş esnasında çekilen bu fotoğraf dünya tarihinde ilk savaş fotoğrafı olarak kabul edilir. Fotoğrafta Prusya birliklerinin ilerlediği görülüyor. Fotoğrafçı, bu fotoğrafı yakaladığında Fransız savunma birliklerinin yanında yer alıyordu.
İlk Devlet Başkanı Fotoğrafı
John Quincy Adams, tarihte fotoğraflanan ilk Devlet Başkanı olma ünvanını elinde tutuyor. Kendisi Amerika Birleşik Devletleri’nin 6. Başkanı ve 2. Başkan John Adams’ın oğlu. Adams’ın bu fotoğrafı, bir ABD Başkanının hala var olduğu bilinen en eski fotoğrafıdır ve 1843 Mart’ında, başkanlığının sona ermesinden 14 yıl sonra, 75 yaşında ve Massachusetts’in 8. kongre bölgesinin bir temsilcisi olarak görev yaparken çekilmiştir. Southworth & Hawes fotoğraf firması tarafından Washington, D.C’de çekildi. Quincy Adams, bu fotoğraf çekildikten yaklaşık 5 yıl sonra, 23 Şubat 1848’de 80 yaşında hayatını kaybetti.
Ay’ın Çekilmiş İlk Fotoğrafı
John W. Draper’in 1840 tarihli bu Dagerotip, Dünya’dan Ay’ın çekilmiş ilk fotoğrafıdır. New York Üniversitesi’ndeki çatı katında yer alan gözlemevinden çekilen fotoğraf, o zamandan bu yana büyük hasar gördü.
İlk Güneş Fotoğrafı
Ay’ın ilk fotoğrafının çekilmesinden sadece 5 yıl sonra, 1845’te Fransız fizikçiler Louis Fizeau ve Leon Foucault, Güneş’in fotoğrafını çeken ilk insanlar oldular. 1/60’lık pozlama değeriyle bile güneş lekelerini görmek mümkündür.
İlk Kasırga Fotoğrafı
Dünya’da bilinen ilk kasırga fotoğrafı Kansas’ta çekilmiştir. 26 Nisan 1884’te, bir kasırga Anderson’da ortaya çıktı ve amatör fotoğrafçı A. A. Adams kamerasını kurdu ve bilinen ilk kasırga fotoğrafını çekti.
İlk Hava Fotoğrafı
Drone çağında bu oldukça hafife alınabilir ama öyle olmamalı! 1860’ta çekilen bu fotoğraf hava fotoğrafçılığına öncülük etti. Boston’u havadan 2.000 ft yükseklikte gösteren bu fotoğraf, James Wallace Black ve Samuel Archer King tarafından çekildi. Ne yazık ki Fransız fotoğrafçı ve pilot Gaspard Felix Tournachon tarafından çekilen ilk hava fotoğrafı kayboldu. Bu yüzden dünyada kabul edilen ilk hava fotoğrafı yukarıda gördüğünüz fotoğraftır.
Ay’dan Dünya’nın Çekilmiş İlk Fotoğrafı
23 Ağustos 1966’da, bir Ay yörünge aracı, Dünya’nın bu fotoğrafını Ay’dan çekmeyi başardı. Bu fotoğraf, yörünge aracının Ay çevresindeki 16. turu sırasında yakalandı. İnanılmaz bir fotoğraf!
Instagram’a Yüklenen İlk Fotoğraf
16 Temmuz 2010’da Instagram’ın kurucu ortağı Kevin Systrom, Instagram’a ilk fotoğrafı yükledi.
Kara Deliğin İlk Fotoğrafı
Nisan 2019’da NASA, bir kara deliğin çekilmiş ilk fotoğrafını yayınladı. Bu kara delik, Messier 87 galaksisinin merkezinde (Dünya’dan 55 milyon ışıkyılı uzaklıkta) bulunuyor. Bu fotoğraf, Event Horizon Teleskobu tarafından çekildi. Fotoğrafı çekmek 5 gün, analiz etmek ise 2 yıl sürdü.
İlk Haber Fotoğrafı
Foto muhabirinin adı zamanla kaybolsa da, çektiği fotoğraf kaybolmadı. Fransa’da 1847 yılında Dagerotip işlemiyle çekilen bu fotoğrafın haber için çekilen ilk fotoğraf olduğu düşünülüyor. Fotoğrafta, Fransa’da işlediği suç yüzünden tutuklanan bir adamı görüyoruz.
Tarihte Çekilmiş İlk Yıldırım Fotoğrafı
Yıldırım fotoğrafı çekmek her zaman heyecan verici olmuştur, ama bunun fotoğrafın icadından kısa bir süre sonra ve daha önce hiçbir örneği yokken yapılması çok daha heyecan verici… Fotoğrafçı William Jennings, bunu 1882’de gerçekleştirdi.
Tarihteki İlk Uçak Kazası Fotoğrafı
Tarihte çekilmiş ilk uçak kazası fotoğrafını görüyorsunuz. 1908 çekilen bu fotoğraf tarihin en önemli fotoğraflarından biri çünkü bu olay sadece çekilmiş ilk uçak kazası fotoğrafı değil. Uçağın pilotu Aviator Thomas Selfridge, ABD ordusunda bir uçak kazasında hayatını kaybeden ilk kişiydi. Ayrıca ABD ordusunda, görev esnasında bir kazada ölen ilk kişiydi. Uçak düştüğünde içinde, dünyadaki ilk motorlu uçağı yapan Wright kardeşlerden biri olan Orville Wright’ta vardı ancak o hayatta kalmayı başardı.
İlk Renkli Manzara Fotoğrafı
Dünyada çekilmiş ilk renkli manzara fotoğrafı Louis Arthur Ducos du Hauron tarafından Fransa’da çekildi. Hauron, renkli fotoğrafçılıkta bir öncüydü ve bu fotoğrafı yaratan sürecin arkasındaki beyindi. Hauron, çekimi Fransanın güneyinde yaptı ve adına ”Güney Fransa’nın Manzarası” adını verdi.
Tarihte Mars’ın Çekilmiş İlk Fotoğrafı
Mars gezegeninin ilk fotoğrafı, iniş yaptıktan bir süre sonra Viking 1 tarafından çekildi. Fotoğraf, 20 Temmuz 1976’da NASA, gezegenin yüzeyinin yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde etme görevini yerine getirirken çekildi. Bu fotoğraflar, Mars manzarasını ve yapısı incelemek ve fikir edinmek için kullanıldı. Viking 1 uzay aracı, 19 Hazirann 1976’da Mars yörüngesine oturmuş, yaklaşık 1 ay sonra da bu fotoğraf çekilmişti. Aynı zamanda ek bir bilgi vermiş olayım, Viking 1, Mars’ın yüzeyine erişen ilk Amerikan nesnesi olma özelliğini taşıyor.
Telefonla Çekilmiş İlk Fotoğraf
Tarihler 11 Haziran 1997’yi gösteriyor… Santa Cruz’da bir doğumhanede Philippe Kahn, kızı Sophie’nin doğumunu sabırsızlıkla bekliyordu. Beklerken bir kamera, bir telefon ve bir dizüstü bilgisayarı arabadan aldığı ses sisteminin kablolarıyla birbirine bağladı ve anı yakalayıp sevdikleriyle paylaşmanın bir yolunu buldu. Saatler içinde kendini bir kolunda yeni doğan kızını, diğerinde de icat edilen ilk kameralı telefonu tutarken buldu. Bu fotoğraf, 2016 yılında Time tarafından dünyanın en etkili 100 fotoğrafları arasında yer aldı. Kahn’ın çektiği bu fotoğraf, dizüstü bilgisayara aktarıldı ve cep telefonu ile Kahn’ın kendi oluşturduğu bir sunucuya gönderildi. Sunucu aracılığıyla kızının fotoğrafını tanıdığı yaklaşık 2.000 kişiye e-posta ile gönderdi. Gönderim yaklaşık 15 dakika kadar sürdü ve tanıdıkları e-postayı aldığında şoke olmuşlardı. O gün sadece kızı Sophie değil, yepyeni bir teknoloji fikri de doğmuştu…
Bir Kadının Tarihte Çekilmiş İlk Portresi
1839 veya 1840’ta Dorothy Catherine Draper adındaki bir kadın, erkek kardeşi Dr. John W. Draper tarafından New York Üniversitesi’nin Washington Meydanı’ndaki bir fotoğraf stüdyosunda portre fotoğrafı için poz verdi. Dagereotipi yönteminin Paris’te duyurulmasından sonraki bir yıl içinde çekilen bu fotoğrafın, Amerika Birleşik Devletleri’nde çekilen ilk portre fotoğrafı ve tarihte bir kadının hayatta kalan en eski fotoğrafı olduğuna inanılıyor.
İlk Vahşi Yaşam Fotoğrafı
Tarihte çekilmiş ilk vahşi yaşam fotoğrafı 1906 yılında Amerikalı fotoğrafçı George Shiras tarafından National Geographic için çekilmiştir. National Geographic’in Temmuz 1906 sayısında tarihte çekilmiş ilk vahşi yaşam fotoğrafları yer aldı. Editör Gil Grosvenor, dergide vahşi yaşam fotoğraflarına yer verme geleneğini başlatan ilk editördür. O dönem Shiras’ın çektiği 74 fotoğraf dergide basıldı.
Merhaba,
Ben Ismail Ciydem. Fırsat buldukça yeni blog yazıları / makalelerle karşınızda olacağım. En güncel gelişmelerden haberdar olmak için sosyal medyadan takip edebilirsin…