Mayıs 2020’de Pakistan Uluslararası havayollarından PK8303 kodlu uçuşun pilotu teknik problemler olduğunu bildirdi ve korkuyla “Mayday” alarmı verdi. Business Insider’a göre pilotun son sözleri “İki motoru kaybettik, mayday, mayday, mayday…” Kazada 97 kişi öldü.
“Mayday” kelimesi uçak pilotları, tekne kaptanları ve bazı acil durum müdahale personelleri tarafından kullanılan uluslararası tehlike çağrısıdır. ABD sahil güvenliği her yıl bazılarının “mayday” olduğu yaklaşık 25.000 çağrı alıyor.
Birinci dünya savaşından sonra Britanya ve Avrupa anakarası arasındaki hava trafiği çok büyük oranda arttığı için, savaştan kısa bir süre sonra “mayday” çağrısı ortaya çıktı.
Neden denizcilerin tehlikedeyken kullandığı standartlaşmış “SOS” çağrısı kullanılmıyor? O zamanlarda gemiler telgrafla iletişimde mors alfabesi kullandıkları için SOS (üç nokta, üç çizgi, üç nokta) elverişliydi. Buna karşın uçak pilotları telgraf ve mors alfabesi değil radyo dalgaları kullandı ve eğer SOS tercih edilseydi harf telaffuzu benzerliklerinden dolayı karışıklık çıkabilirdi.
Londra’da tanınan bir radyo memuru olan Frederick Stanley Mockford uygun bir sözcük bulmakla görevlendirildi. Paris'teki Croydon ve Le Bourget Havaalanı arasında çok fazla hava trafiğinin olması sebebiyle Fransızca kaynaklı bir sözcüğün kullanılmasının mantıklı olabileceğini düşündü. Fransızca yazımı “m'aider” anlamı “yardım et” (Telaffuzu kabaca “midi” şeklinde) olan kelimenin İngilizce telaffuzununun bir sorun çıkartmayacağını düşünerek “MAYDAY” kelimesini düşündü. ABD 1927’de resmi olarak “MAYDAY”i acil durum sinyali olarak kabul etti.
Radyo paraziti ve yüksek ortam gürültüsü tehlikesi bulunduğundan anlaşılır kılmak bakımından pilotlara “MAYDAY”i 3 kez tekrar etmeleri söylenir. 3 kere tekrarlama ses kule tarafından anlaşılmasa bile kulenin acil durum olduğunu anlamasını da sağlar.
Bu durumlar panikli ve acil durumlar olmasına karşın, acil durum müdahale ekipleri neyle uğraştıklarını bilsinler diye pilotları aşağıdaki sırayla bilgi sunmaya davet ederler:
- MAYDAY MAYDAY MAYDAY
- Uçağın türü ve taşıdığı işaret, simge
- Acil durum türü
- Hava durumu
- Pilotun hedefi, amacı, niyeti
- Mevcut konum ve istikamet
- Bulunulan yükseklik
- Ne kadar sürelik yakıt kaldığı
- Uçakta mürettebat dahil kaç kişi bulunduğu
- Ve diğer ayrıntılar
Önemi düşünüldüğünde birçok insan “MAYDAY” sinyaline saygı duyar ve onu sadece gerektiğinde kullanır. Ne yazık ki, sahil güvenlik nereden geldiği izlenemeyen sinyalleri kullandığı için bazen aldatmaca, şaka çağrıları ile uğraşır. Bu sistemi suiistimal eden kişiler 10 yıla kadar hapis ve 250.000 dolar para cezasına çarptırılabilir.
Bu yazı HowStuffWorks adlı popüler bilim sitesinden çevrilmiştir, isteyen okurlarımız buradan yazının orijinal haline ulaşabilir.