Aşılama tedavisi (suni dölleme), erkek ve kadının infertilitesini(kısırlığını) tedavi edebilen bir işlemdir. Aşılamada, erkeğin spermleri doğrudan kadının rahmine sokulur. Bu işlem, spermin uterusa ulaşması sırasında olabilecek herhangi bir komplikasyonu önler. Aşılama tedavisi suni döllemenin en yaygın şeklidir. Bu, erkeğin sperm sayısı düşük olduğunda veya kadın endometriyoz olduğunda iyi bir seçim olabilir. Başarının önündeki bazı engeller; kadının ileri yaşını, kötü yumurta veya sperm kalitesini veya ciddi fallop tüp hasarını içerir. Aşılama tedavisinin risk ve masraflarını doktorunuza danışmalısınız.
Bütün doğurganlık tedavilerinin atası sayılabilen aşılama tedavisi aslında ilkel şartlarda da olsa 18. yüzyılın sonlarına kadar uzanıyor. Bugünlerde, kaliteli ve en seçkin sperm uterus içine aşılama yoluyla yerleştirilir. Bu yöntemin diğer ism, intrauterin inseminasyon(IUI)’dur.
Aşılama Tedavisi İçin Uygun Musunuz?
Aşılama, eşinizin sperm sayısının düşük olup olmadığına veya sperm hareketliliğinizin zayıf olup olmadığına bağlıdır. Zayıf hareket gücü, spermlerin yumurtaya ulaşmakta zorluk çektiği anlamına gelir. Aşılama ayrıca, yumurtlamaya veya ekstra yumurta üretmek için ilaç kullanarak tohumlamanın hamilelik şansınızı artıracak şekilde zamanlanmasına yardımcı oluyor. Aşılama Tedavisi ile tedavi edilebilen diğer doğurganlık sorunları şunları içerir:
- Açıklanamayan infertilite
- Servikal skar veya servikal mukus anomalileri
- Seks sırasında şiddetli ağrı
- Boşalma problemleri veya ereksiyon sorunu
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklar, örneğin HIV veya hepatit
- Semen alerjisi
Aşılama ayrıca bir kadın sperm bankasından hamile kalmak istediğinde veya spermini kanser tedavisinden önce dondurmuş bir erkek bebek sahibi olmaya hazır olduğunda kullanılabilen bir yöntemdir.
Aşılama Tedavisi Nasıl Çalışır?
Aşılama için, döllenmeye uygun tarihlerde en az bir açık fallop tüpü ve sağlıklı ve kaliteli bir sperm örneği gerekir. Her aşılama tedavisi, döneminizin ilk gününden yumurtlama ve dölleme zamanına kadar geçirilen süre ve ve daha sonra iki hafta sonra yapılacak bir gebelik testini içeren bir döngü içinde gerçekleşir.
Aşılama tedavisi için zaman çizelgesi genellikle aşağıdaki gibi oluşturulur:
1. Yumurta üretimi: Yumurtalıklar döllenme için yumurta üretirler. Doktorunuz “uyarılmamış” ve doğal aşılama döngüsünü önerebilir, yani doğurganlık ilaçları kullanılmaz. Veya başka bir doktor, yumurtalıkları uyaran ve olgun yumurta üretmenizi kolaylaştıracak doğurganlık ilacını size dönemin en başından verebilir. (Kadınlar genellikle ayda yalnızca bir yumurta bırakır.)
2. Yumurtaların takip edilmesi: Bir yumurtlama algılama kiti, aşılama zamanlaması için gerekli olan ovülasyonu belirlemenize yardımcı olabilir. Folikülde bir yumurta çatladığında, luteinize edici hormona belirgin bir dalgalanma gösterir ve genellikle ertesi gün döllenme olur. Doktorunuz ayrıca, bir ultrasonla ovülasyon oluşup oluşmadığı konusunda da fikir sahibi olabilir.
3. Spermin yıkanması: Bir kez yumurtladığınızda, eşinizin sperm örneği üretme zamanı gelmiş demektir, daha sonra sperm yıkanır. Bu işlem en kaliteli spermleri en az miktarda sıvıya yoğunlaştırır.
4. Döllenme: Doktorunuz, konsantre spermi serviksten rahim içine doğrudan koymak için ince, uzun bir tüp (kateter) kullanır. İşlem genellikle ağrısızdır, ancak bazı kadınlar hafif kramplar hissederler.
5. Hamilelik testi: Dölleme işleminden yaklaşık iki hafta sonra bir gebelik testi yapılır.
Aşılama Tedavisi Ne Kadar Sürüyor?
Döllenme sadece birkaç dakika alır, ancak öncesinde yaklaşık bir hafta süreyle doğurganlık ilaçları içersiniz. Doğurganlık sorununuzun sebebine bağlı olarak, tüp bebek yöntemine yönelmeden önce ortalama üç veya dört aşılama döngüsüne sahip olabilirsiniz. Ancak maalesef bazı doktorlar 30’lu yaşların sonundaki kadınlara daha ilk aşamada veya bir – iki başarısız aşılama denemesinden sonra tüp bebek öneriyorlar. Aşılamayı göz ardı etmeyin.
Aşılama Tedavisi İçin Başarı Oranı Nedir?
Başarı oranları, bir çiftin doğurganlık problemine ve yaşına bağlıdır. Çalışmalar, açıklanamayan infertiliteye sahip çiftlerin her bir doğal aşılama döngüsünün gebelik oranını yaklaşık %4-5 arasında ve paralelinde doğurganlık ilaçları kullanıldığında ise gebelik oranı yaklaşık %7 ila 16 arasında değiştiğini göstermiştir. Canlı doğum oranları konusunda ulusal istatistikler bulunmamaktadır.
Aşılama Tedavisinin Artıları Nelerdir?
Birçok çift için aşılama; tüp bebek gibi diğer yardımcı üreme teknolojisi(ART) tedavilerine göre daha ucuz olduğu için tedavide ilk adımdır. Erkek doğurganlık problemleri olan çiftlerin aşılama aracılığıyla cinsel ilişki zamanlaması yapmaktan daha kolay bir seçeneği vardır. Açıklanamayan doğurganlık sorunlarına sahip olan çiftler genelde aşılama ile birlikte doğurganlık ilaçları kullandıklarında daha iyi sonuçlara sahiptir. Aşılama tedavisi döllenmenin vücudunuzun içinde doğal olarak gerçekleşmesini sağlar.
Aşılama Tedavisinin Eksileri Nelerdir?
Çiftlerin bir yumurta üretir üretmez doktoruna gitmesi gerekir. Yumurtlama için genellikle 24 ila 36 saat önceden haber alınabilir. Döllenme zamanlaması çok önemlidir, eşiniz doktora veya klinikte bir bardak içine mastürbasyon yaparak kısa sürede bir sperm örneği üretebilir olmalıdır. Fertilite ilaçları almak, iki veya daha fazla bebek sahibi olma şansına bağlıdır ve yüksek riskli hamilelikler de daha uygundur. Aşılamadan önce yumurtlamayı başlatmak için bir doğurganlık ilacı kullanırsanız, ikiz bebek sahibi olma şansınız %10 civarındadır. Birden fazla yumurta üretmek için gonadotropin kullanıyorsanız, verim elde etme şansınız yaklaşık %30’dur. Gonadotropinler ile yumurtalık hiperstimülasyon sendromunun (OHSS) gelişme olasılığı %10-20 arasında değişir; yumurtalıkların geçici olarak genişlediği ve sıvının karın içine sızdığı bir durumdur. Bu rahatsızlık verebilir, ancak genellikle tedavi edilmeden çabucak iyileşebilir. Gonadotropinler, döngülerin sadece %1’inde şiddetli OHSS’ye neden olur. Bu vakalar genellikle hastaneye kaldırılmayı gerektirir.