Hollandalı ressam Vincent Van Gogh‘u 1890 yılının Temmuz sonunda kaybettik. Daha doğrusu, 37 yıl geçirdiği dünyadan gitmeyi kendi tercih etti. Size, ölmeden 2 ay kadar önce tamamladığı “Portait of Dr. Gachet“ten söz edeceğim.
Vincent, 1890 başında bipolar bozukluk ve şizofreni tedavisi gördüğü hastaneden çıktığında kardeşi Theo, Camille Pissarro‘nun tavsiyesiyle Auvers‘teki psikiyatrist Paul Gachet‘in evini tavsiye etti. Kısa sürede eve yerleşen ressam, 62 yaşındaki Doktor Gachet‘le ilk tanışmalarından memnun kalmasa da ilerleyen zamanlarda ikili arasındaki ruhsal benzerlik, bir çeşit dostluğa dönüştü. Vincent‘e göre, doktor da en az kendisi kadar sorunluydu ve bu durum, bağı kuvvetlendirerek paylaşımlı bir delilik durumu yaratmıştı. 1890 yılının başında Doktor Gachet‘i portreleyen, daha sonra bir versiyonunu daha yapan Vincent Van Gogh, dostu hakkındaki görüşlerini eserine aktarmıştı.
Bu, portrenin ilk versiyonu. Gördüğünüz gibi Paul Gachet, Van Gogh‘a fiziken çok benziyor. Sağ yanağını, dirseğiyle masadan destek aldığı sağ eline dayayan figür, tabloyu üst sol taraftan başlayıp sağ alta doğru ikiye bölmekte. Sol elini gelişigüzel biçimde yeşil detaylı kırmızı masa örtüsünün örtülü olduğu masaya bırakmış. Başında sarının farklı tonlarıyla boyanmış şapka var ve üzerindeki yeşil düğmeli lacivert ceket, Vincent’inki ve Tanguy Baba’nınkini andırmakta. Ceketin en üst düğme deliğinden sarkan ip, serkeşliğin ifadesi.
Figürün gözleri, tıpkı Vincent‘in gözleri gibi saydam mavi. Ressamın göz çevresinde kullandığı yeşil tonları, figürün yüzündeki hüznü belirginleştirmiş.
Masanın üzerinde iki önemli nesne var. Biri, üst üste duran iki kitap. Kitaplar, Van Gogh Sarısı‘yla boyanmış. Büyük ihtimalle Doktor Gachet ile Van Gogh‘un sevdiği iki kitap.
Diğer nesne ise vazodan sarkmış mor renkli yüksükotları. Doktor Gachet‘in Van Gogh‘u tedavi ederken sık sık kullandığı yüksükotu, yine ikili arasında önem taşıyor.
Arka plandayız. Mavinin tonlarını kullanarak yaptığı dalgalı arka plan, hem Van Gogh, hem Doktor Gachet hem de ikisinin kurduğu dostluğun inişli çıkışlılığını temsil ediyor. Öte yandan mavi, melankolidir. Doktor’un bu dertli vaziyeti, arka planla müthiş bir uyum yakalamış. Aşağıdan yukarıya doğru çıktıkça mavinin tonu açılıyor ve bu durum, deniz – gökyüzünü çağrıştırmakta. 67 x 56 cm‘lik eser, özel bir koleksiyonda saklanıyor.
Bu yukarda gördüğünüz ikinci versiyon. Arka plan, mavinin koyu ve daha açık tonuyla iki katlı. Figürün yüzündeki ifade çok daha hüzünlü. Hatta neredeyse ağlıyor. Ceketin düğmeleri yok ve masa örtüsü desensiz. En önemli farklılık, kitapların yok edilmesi ve Doktor Gachet‘in elindeki bir dal yüksükotu. Sanki Van Gogh, Doktor’un tek çaresinin yüksükotu olduğunu anlatmaya çalışıyor? 68 x 57 cm‘lik eser, Orsay Müzesi’nde sergileniyor.