Evliya Çelebi'nin gözünden İstanbul
17. yüzyılın önde gelen seyyahlarından Evliya Çelebi'nin 50 yıl boyunca Osmanlı topraklarını dolaşarak gördüklerini yazdığı Seyahatname adlı eseri, yalnızca Türk tarihi için değil, dünyanın kültürel mirası açısından da önemli bir metin olarak kabul ediliyor. Evliya Çelebi, on ciltlik Seyahatname'nin birinci cildinde ayrıntılı bir biçimde İstanbul'u anlatır. İstanbul'un kuruluşundan Evliya Çelebi'nin yaşadığı zamana kadar olan dönem; kimi zaman tarihi ve dini gerçekliklerle kimi zaman ise renkli hikâyelerle seyyahın kaleminde tasvir edilir. Peki, 17. yüzyılın en büyük şahitlerinden Evliya Çelebi, İstanbul'u nasıl tasvir eder?
Giriş Tarihi: 25.03.2020
14:01
Güncelleme Tarihi: 25.03.2020
16:36
Yolculuk İstanbul'da başladı
Evliya Çelebi, 17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun tüm topraklarını gezen ve Seyahatname'yi yazan bir Osmanlı kaşifi. 50 yılını seyahat etmek ve gördüklerini yazmak için harcayan Evliya Çelebi, bu epik yolculuğuna İstanbul'da başlar.
20 maddede seyyah-ı alem Evliya Çelebi kimdir?
Seyahat yolcuğuna İstanbul'da başlayan Çelebi, dünyaca kabul görmüş ünlü eseri Seyahatname'nin ilk cildinde de İstanbul'a yer verir. Eserde İstanbul'un kuruluşu ve kent hakkındaki hadisler ile ilgili birçok bilgi verilir. Çelebi'nin Seyahatname'si oldukça uzun bir eserdir ve Osmanlı topraklarını dolaşarak geçirdiği uzun yıllara dair detaylı izler taşır.
50 yıllık gezgin Evliya Çelebi kimdir?
İstanbul'un birbirinden güzel yerlerini masalsı bir dille anlatır
Evliya Çelebi, 17. yüzyılda yazdığı on ciltlik gezi kitabı Seyahatnâme'de İstanbul'un birbirinden güzel yerlerini masalsı bir dille anlatır. Çelebi doğma büyüme İstanbullu veya kendi tanımlamasıyla İslambol'lu olduğu kesindir. Değişik milletlerden, sınıflardan ve farklı yaş guruplarından oluşan çok renkli bir dünyayı andıran bu şehirdeki canlı, hareketli ve maceralarla dolu bir hayata bir yandan şahitlik ederken, diğer yandan bir parçası olarak doğumundan ve çocukluğundan itibaren neredeyse aralıksız denecek 30 yılını geçirir. Otuz yaşından sonra da, her ne kadar üstlendiği görevler ve gezilerden dolayı çok az fırsat bulsa da Hac yolculuğunu gerçekleştirdiği 1081/1670 yılına kadar İstanbul'u merkez alarak yaşamayı sürdürmüştür. Bu sebeple İstanbul'un sosyolojik ve kültürel yapısına oldukça hakimdir.
Dünyanın en büyük seyyahı: Evliya Çelebi
Ayrıca şehri dini kaynaklara ve rivayetlere dayanan tarihi kökleriyle birlikte anlatır
Çelebi, kaleme aldığı seyahatnamesinin özellikle ilk cildini oluşturan bölümde ele aldığı İstanbul'un gezilmedik, görülmedik hiçbir köşesini bırakmamıştır denilebilir. Eserinde gezip dolaştığı bu yerlerle ilgili bilinen, sıradan bilgiler vermek yerine kimi zaman değişik kaynaklardan yararlandığı şifahi kültüre dayalı bir İstanbul anlatısı tercih eder. Çelebi, ayrıca İstanbul'dan bahsederken şehri büyük ölçüde dini kaynaklara ve rivayetlere dayanan tarihi kökleriyle birlikte anlatıyor.
Evliya Çelebi'nin dilinden Süleymaniye Camii
Evliya Çelebi Seyahatname'ye nasıl başlar?
Çelebi, "cild-i evvel" diye başladığı Seyahatname'sinin muhtevasını gösteren fihristini verdikten sonra uzun bir dua ile başlar. Seyahatinin sebebini izah eder. Meşhur rüyasını etraflıca anlattıktan sonra ilk ciltte İstanbul'u anlatmasının sebebi olarak da Sad bin Ebi Vakkas'ın rüyasında tavsiyesine bağlar. Evliya Çelebi'nin hem okçu hem de okçulukta duahan oluşu nedeniyle ayrı bir yakınlığı da vardır. Bu bölümden itibaren İstanbul hakkında bilinen hadisleri ve Beni İsrail peygamberlerinden Hz. Süleyman tarafından inşa edildiğini anlattıktan sonra şehrin diğer kurucularından uzun uzun bahseder. Bu girizgahtan sonra Evliya Çelebi'nin kaleminden 17. yüzyıl İstanbul'unun değişik manzaralarına tanık etmeye hazır mısınız?
İstanbul kültürüne ışık tutacak eser