Avrupa Konseyi, ırkçılık ve ayrımcılıkla mücadele için Portekiz'in sömürgeci geçmişi ve transatlantik köle ticaretindeki rolüyle yüzleşmek için daha somut adım atması gerektiğini bildirdi.
Konsey, Avrupa genelinde demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğünü savunma amacıyla 1949'da kuruldu.
Söz konusu tavsiye, Portekiz'in başkenti Lizbon'da kölelik kurbanları için dikilecek ilk anıt öncesi geçmişin nasıl yad edilmesi gerektiği yönündeki tartışmalarının kızıştığı bir dönemde geldi.
Angolalı sanatçı Kiluanji Kia Henda tarafından tasarlanan ve Lizbon şehir konseyi tarafından finanse edilen anıt, siyaha boyanmış palmiye ağaçları şeklinde olacak.
Portekiz gemileri, 15. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar 6 milyona yakın köleleştirilmiş Afrikalıyı Atlantik boyunca taşıdı. Bu, sömürgeci diğer ülkelerin yaptıklarından çok daha büyük bir rakam.
Portekizlilerin 1400'lü yılların sonlarında Batı Afrika sahillerine gelmesiyle başlayan köle ticareti, 19. yüzyıla kadar devam etti. Afrikalı milyonlarca insan, geri dönüşü olmayan yolculuklarında dünyanın farklı noktalarına köle olarak götürüldü.
Portekizli tüccarların Afrika'da ilk olarak madenlerde çalıştırmak üzere kabile reislerinin savaşlarda esir aldığı yerlileri satın almasıyla başlayan köle ticareti 300 yılı aşkın süre devam etti.
Ancak Portekiz'de şimdiye kadar geçmişteki eylemlerle ilgili pek konuşulmadı. Nadiren yapılan yorumlar yetersiz kaldı ve okullarda sömürgeci geçmişle ilgili çok az bilgi öğretildi.
Aksine, Angola, Mozambik, Brezilya, Yeşil Burun Adaları, Doğu Timor ve Hindistan'ın bir bölümündeki ülkelerde süren Portekiz sömürge dönemi, ülkede genellikle gurur kaynağı olarak algılanıyor.
Avrupa Konseyi, Portekiz'le ilgili yıllık raporunda, "Portekiz'in sömürge geçmişinden miras kalan Afrika kökenli insanlara karşı ırkçı önyargıların üstesinden gelmek ve tarihi köle ticaretini ele almak için geçmişteki insan hakları ihlallerini kabul etmesi ve bununla ilgili daha fazla çaba göstermesi gerekiyor" denildi.
Ayrıca sömürge tarihinin nasıl öğretildiğinin yeniden ele alınması gerektiğinin altı çizildi.
Portekiz Eşitlik Bakanı Rosa Monteiro, ırk ayrımcılığına ilişkin şikayetlerin 2020'de yüzde 50 artarak 655'e yükseldiğini ancak bu rakamın gerçek ırkçı oranların çok altında olduğunu dile getirdi.
"Tarihsel anlatımız, düzgün şekilde tedavi edilmemiş çok ciddi bir yara gibi." diyen Monteiro, Reuters'a yaptığı açıklamada, hükümetin ırkçılıkla mücadele için bir plan hazırladığını da söyledi.
Son zamanlarda ırksal nedenlerle ortaya baş gösteren suçlar arasında KKK tarzı meşaleli yürüyüş, siyah bir aktörün sokakta beyaz bir kişi tarafından öldürülmesi ve siyah milletvekillerine e-posta ile gönderilen tehditler yer alıyor.