Pfizer'den Moderna'ya: Covid-19 aşılarından kim milyar dolarlar kazanıyor? - The Guardian
Covid-19 aşılarının gelişi, mevcut kısıtlamalarla dolu yaşamdan daha normal bir yaşama dönüş vaat ediyor ve bazı ilaç şirketleri için yıllık satışlarda 10 milyarlarca dolar değerinde küresel bir pazar yaratmış durumda.
Bu şirketler arasında en büyük kazanç sağlayanlar ise, iki dozlu aşıları için kişi başına 30 dolardan fazla ücret alan ABD merkezli Moderna ve Pfizer olacak.
Moderna sadece 11 yıl önce kurulmuş bir şirket. Hiçbir zaman kâr elde etmemiş ve pandemi öncesi sadece 830 çalışanı istihdam etmişken, Pfizer’in kökleri 1849'a dayanıyor. Geçen yıl 9,6 milyar dolar net kâr elde eden şirket, yaklaşık 80 bin personel istihdam ediyor.
Ancak İngiliz-İsveç ortaklığındaki AstraZeneca ve ABD'li Johnson & Johnson gibi diğer ilaç üreticileri, aşılarını pandemi sona erene kadar kâr amacı gütmeden sağlama sözü verdiler.
Piyasanın gelecekte çok kazanç getiren bir şekilde sürüp sürmeyeceği, aşıların tek seferlik bir aşıya ihtiyaç duyan tip olup olmamasına bağlı. Kızamıkta olduğu gibi ya da grip gibi düzenli aşıların gerekli olup olmayacağına bağlı olacak. Ancak yakın gelecekte, erken aksiyon alanlar için büyük mali getiriler var.
Burada, kimin en büyük kazançları elde etmek için sıraya girdiğine ve hangi hissedarların şimdiden servet kazandığına bakıyoruz.
1- Pfizer/BioNTech (mRNA Aşısı)
Pfizer'in Alman BioNTech ile geliştirilen Comirnaty Aşısı, DNA'dan genetik talimatları bir hücrenin protein yapım makinesine gönderen molekül yapısı ile yeniden düzenlenmiş mesajcı RNA'ya dayanıyor. İlk onaylanan aşıydı ve çok düşük sıcaklıklarda (-70C) saklanması gerekiyor. Hükümetler, ABD (3,9 milyar dolara 200 milyon doz) ve AB komisyonu (300 milyon) dahil olmak üzere yaklaşık 780 milyon aşı siparişi verirken, 40 milyon doz, küresel aşı girişimi Covax aracılığıyla düşük gelirli ülkelere gidecek. Aşı fiyatı, ABD'de iki doz için 39 ABD Doları ve AB'de yaklaşık 30 ABD Doları olarak belirlendi.
2021'de beklenen satışlar: 15 milyar - 30 milyar dolar
BioNTech ile maliyetleri ve kâr marjlarını eşit olarak bölen Pfizer, mevcut anlaşmalara dayalı olarak 2021'de 15 milyar dolarlık satış bekliyor. Pfizer'in bu yıl potansiyel olarak 2 milyar doz verebileceğini söylediği için nihai sayı iki katına çıkabilir. Barclays analisti Carter Gould, aşının tek seferlik verildiği varsayımıyla, 2021'de 21.5 milyar dolar, önümüzdeki yıl 8.6 milyar dolar ve 2023'te 1.95 milyar dolarlık satış öngörüyor.
Son 12 ayda hisse fiyatı değişikliği
Pfizer: + yüzde 1.8
BioNTech: + yüzde 156
BioNTech'in karı-koca kurucuları Prof Uğur Şahin ve Prof Özlem Türeci, geçen yıl aşının potansiyeli ve Pfizer ile yapılan anlaşmanın hisselerin artmasına yol açmasıyla multimilyoner oldular.
2- Moderna (mRNA Aşısı)
Massachusetts merkezli ABD’li biyoteknoloji firması tarafından üretilen aşı, dondurucu sıcaklığında (-20C) saklanma gerekliliği getiriyor. Birleşik Krallık, bu aşıdan 17 milyon doz sipariş etti, AB 2022'de 150 milyonluk bir seçenekle 310 milyon dolarlık bir satın alma gerçekleştirirken, ABD hükümeti 300 milyon doz sipariş etti. Japonya 50 milyon doz satın aldı. Moderna, ABD'de gerekli iki doz için 30 dolar ve AB'de 36 dolar alıyor.
2021'de beklenen satışlar: 18 milyar - 20 milyar dolar
Moderna, 2021'de 18,4 milyar dolarlık satış beklediğini açıkladı. Barclays analisti Gena Wang, aşıların yineleceğini varsayarak 19.6 milyar dolar, 2022'de 12.2 milyar dolar ve 2023'te 11.4 milyar dolarlık satış tahmininde bulunuyor.
Son 12 ayda hisse fiyatı değişikliği: + yüzde 372
2010 yılında kurulduğunda şirketi destekleyen bir grup yatırımcı önemli bir getiri elde etmiş olacak. İcra kurulu başkanı, 48 yaşındaki Fransız yönetici Stéphane Bancel, şu anda yaklaşık 5 milyar dolar değerinde olan hisselerin yüzde 9'una sahip.
3- Johnson & Johnson (Adenovirus Aşısı)
Dünyanın ilk tek doz Covid-19 aşısı olan J & J’nin aşısı, Belçika'daki Janssen servisi tarafından geliştirildi. Aşı, nadir bir soğuk virüs çeşidi olan adenovirüs -26'yı kullanıyor. ABD'de şubat sonunda onaylandı ve en az üç ay boyunca standart buzdolabı sıcaklıklarında saklanabiliyor. Büyük siparişler arasında ABD, İngiltere (30 milyon doz artı 22 milyonluk seçenek), AB (400 milyon doza kadar) ve Covax anlaşmalı ülkeler (2022'ye kadar 500 milyon doz) yer alıyor.
2021'de beklenen satışlar: 10 milyar dolara kadar
Şirket, bu yıl 10 milyar dolar kazandıracak en az 1 milyar doz teslim etmeyi hedefliyor. ABD hükümeti, 200 milyon daha fazla satın alma seçeneğiyle 100 milyon doz sipariş etti ve doz başına 10 dolar ödüyor.
Son 12 ayda hisse fiyatı değişikliği: + yüzde 7,7
4- AstraZeneca (Adenovirus Vektör Aşısı)
Oxford Üniversitesi ile geliştirilen aşı, modifiye edilmiş bir şempanze soğuk virüsü kullanıyor ve buzdolabı sıcaklığında tutulabiliyor. Viral vektör aşıları, hücrelere bir parça genetik kod iletmek için zararsız bir virüs kullanıyor. İngiltere (100 milyon), AB (400 milyona kadar), ABD (300 milyon) ve Japonya'dan (120 milyon Sterlin) büyük siparişler geldi.
2021'de beklenen satışlar: 2 milyar - 3 milyar dolar
SVB Leerink'teki analistler, bu yıl 1,9 milyar dolar ve 2022'de 3 milyar dolarlık satış öngörüyorlar. AstraZeneca, 3 milyar dozluk iddialı hedefine ulaşırsa, 2021’de bu rakam çok daha yüksek olabilir. Şirket, korona salgını sırasında aşıyı kâr amacı gütmeden tedarik etme sözü verdi ve iki doz için 4,30 ila 10 dolar talep ediyor.
Son 12 ayda hisse fiyatı değişikliği: - yüzde 8.6
5- Sinovac (İnaktive edilmiş virüs aşısı)
CoronaVac aşısı, geçen yazdan bu yana birçok Çin şehrinde acil kullanım için uygulandı ve şubat ayı başlarında Çin’in ilaç düzenleyici kurumu tarafından onaylandı. Pekin merkezli Sinovac; Brezilya, Şili, Singapur, Malezya ve Filipinler ile anlaşmalar yaptı. Ocak ayında Türkiye ve Endonezya aşılamaşa başladı. Sinovac ayrıca Covax ülkelerine 10 milyon aşı dozu sağlamayı planlıyor.
2021'de beklenen satışlar: Milyarlarca dolar, ancak net bir öngörü yok
Sinovac, bu yıl 1 milyardan fazla doz üretebileceğini söylüyor. Aşı, bazı Çin şehirlerinde iki doz için 60 dolar olarak fiyatlandırıldı. Sinovac’ın en az 40 milyon doz sipariş eden Endonezyalı ortağı Bio Farma, yerel olarak iki dozun 27,20 dolara mal olacağını söyledi.
Son 12 ayda hisse fiyatı değişikliği: - yüzde 21.6
6- Gamaleya Enstitüsü/Rusya Doğrudan Yatırım Fonu (Adenovirus Aşısı)
Henüz AB ilaç düzenleyicisi tarafından onaylanmamış olmasına rağmen, Macaristan ve Slovakya, Rus aşısı Sputnik V'yi satın aldı. Toplamda, İran, Cezayir ve Meksika dahil olmak üzere 50'den fazla ülke bu aşıyı sipariş etti. AstraZeneca, aşısının Sputnik ile iki dozluk bir kombinasyonunu test ediyor.
2021'de beklenen satışlar: Belirsiz ama milyarlarca dolar olması tahmin ediliyor
Aşı geliştiricileri, Rusya'da Sputnik'i toplu üretmek için mücadele ediyorlar, ancak bağımsız bir varlık fonu olan RDIF, geçen ay Financial Times'a, 10 ülkede 15 üretici ile 1.4 milyar aşı üretmek için sözleşme imzaladığını açıkladı. Geliştiriciler, uluslararası olarak gerekli iki doz için 20 dolar veya daha az ücret alacaklarını, ancak bunu Rusya'da ücretsiz olarak sağladıklarını belirttiler.
7- Novavax (Recombinant Protein Aşısı)
Novavax aşısı, Sars-CoV-2 proteininin laboratuar yapımı bir versiyonunun küçük bir parçasını kullanıyor. ABD'li firma, 2021’in ilk yarısında İngiltere, ABD ve diğer ülkelerde yasal onay almayı umuyor. Şirket, 30 yılı aşkın süredir aşı üzerinde çalışmalar yapıyor ve daha önce hiçbir aşı onayı almadı. Şirket bugüne kadar İngiltere (60 milyon doz), AB, Kanada ve Avustralya da dahil olmak üzere 300 milyon doz tedarik etmeyi kabul etti. Ayda 150 milyon doz üretmeyi umuyor ve rakiplerinden daha ucuz olması bekleniyor. Financial Times'a göre, şirket Afrika'da doz başına 3 dolar almayı kabul etti. Aşı, İngiltere'nin kuzeydoğusundaki Stockton-on-Tees'de de yapılacak ve buzdolabı sıcaklığında tutulabilecek.
2021'de beklenen satışlar: ‘Birkaç milyar dolar’
Novavax, bu anlaşmalara dayanarak, “önümüzdeki 12 ay içinde birkaç milyar dolarlık gelir potansiyeli” gördüğünü söyledi. Novavax, Hindistan Serum Enstitüsü ile yaptığı ortaklık sayesinde 2021 ortasına kadar yılda 2 milyar doz üretebilmeyi beklediğinden, bu satışı artırmayı hedefliyor.
Son 12 ayda hisse fiyatı değişikliği: + yüzde 1.128
En büyük finansal kazanç, en büyük hissedarlar olan Vanguard ve BlackRock gibi fon yöneticilerine gidecek.
8- CureVac (mRNA Aşısı)
CureVac, CVnCov Aşısı için ileri safha sonuçlarını nisan ayında yayımlamayı ve haziran ayına kadar AB’den onay almayı umuyor. AB, 180 milyon daha satın alma seçeneğiyle birlikte 225 milyon doz ön sipariş verdi. Diğer mRNA aşılarının aksine, CureVac'ın dozları buzdolabı sıcaklığında saklanabilir. Alman firmasının yaklaşık yüzde 10'una sahip olan GSK ile birlikte, tek bir aşıda ortaya çıkan birden fazla Covid-19 varyantına etkili olacak yeni nesil aşılar geliştirmeye çalışıyor.
2021'de beklenen satışlar: Belirsiz - fiyatlandırma henüz açıklanmadı, ancak kârla fiyatlandırıldı
Nasdaq listesinde yer alan biyoteknoloji, bu yıl 300 milyona kadar doz ve 2022'de 600 ila 1 milyar doz üretmeyi hedefliyor. CureVac, aşısının rakiplerinden daha az aktif bileşen gerektirdiğini söylüyor ancak yatırımcılar bir getiri beklediği için maliyete göre fiyatlandıramayacağı konusunda ısrar ediyor.
Hisse fiyatı değişikliği: + yüzde 45,5
En büyük hissedar, yazılım firması SAP'nin kurucu ortağı Alman milyarder Dietmar Hopp. Şu anda değeri 12 milyar dolardan fazla olan CureVac'ın yüzde 80'inden fazlasına sahip.