İçindekiler
- 1 Lösemi, birkaç farklı kan kanseri tipini kapsayan bir terimdir. Çeşitli lösemi türleri, başlangıç yaşı, risk faktörleri ve görünüm bakımından çeşitlilik göstermektedir.
- 2 Lösemi Türleri
- 3 Patoloji
- 4 Lösemi Nedeni Nedir?
- 5 Lösemi Kimleri Etkiler?
- 6 Lösemi Belirtileri Ve Semptomları
- 7 Lösemi Tanı, Tedavi Ve Sonuç
Lösemi, birkaç farklı kan kanseri tipini kapsayan bir terimdir. Çeşitli lösemi türleri, başlangıç yaşı, risk faktörleri ve görünüm bakımından çeşitlilik göstermektedir.
Lösemi Türleri
Dört ana lösemi türü vardır:
- Akut lenfoblastik (lenfositik) lösemi (ALL)
- Akut miyeloid (miyelojen) lösemi (AML)
- Kronik lenfositik lösemi (CLL)
- Kronik miyeloid (miyelojen) lösemi (KML).
Patoloji
Tüm lösemilerde ortak olan temel ilke, hepsinin kemik iliği hücrelerinden başlamasıdır. Kemik iliği, normal olarak, kan hücrelerini – kırmızı kan hücreleri ve beyaz kan hücreleri – üretmekle sorumludur. Dolayısıyla fonksiyonlardan biri miyeloid hücreler veya beyaz kan hücreleri üretmektir.
Bu işlevlerdeki kemik iliği hücrelerinin büyümesi ve olgunluğu hücresel DNA ile sıkı bir şekilde düzenlenir. Hücre, DNA’daki değişiklikler ve hasar nedeniyle bir değişime uğradığında, lösemi hücresi haline gelir ve kontrol edilemez şekilde çoğalmaya başlar.
Myeloid veya miyeloid lösemi, miyeloid hücreleri üreten hücrelerden (kırmızı hücreler, beyaz hücreler ve plateletler) başlayabilir. Etkilenen diğer bir hücre türü de lenfositleri üreten hücrelerdir. Bu hücrelerde lenfositik veya lenfoblastik lösemi ortaya çıkabilir.
Lösemi Nedeni Nedir?
Lösemilerin kesin nedeni bilinmemektedir. Kemik iliği hücreleri lösemi olduğunda, iliği dolaşırlar ve diğer sağlıklı hücreleri bastırırlar. Normal kemik iliği hücrelerinin progresyon ve replasman hızı, her lösemi tipiyle farklıdır.
Lösemi Kimleri Etkiler?
Lösemi, dünya çapında geniş bir birey nüfusunu etkiler. Birleşik Devletler’de yaklaşık 274.930 kişi lösemi ile birlikte yaşıyor. İngiltere’de her yıl yaklaşık 7,600 kişiye lösemi teşhisi konmaktadır.
İnsanlar her yaşta lösemi alabilir. 60 yaşın üzerindeki kişiler daha fazla risk altındadır. Yetişkinlerde en sık görülen tipler AML ve KLL’dir.
ALL, çocuklarda löseminin en yaygın şeklidir. AML için belirli risk faktörleri vardır. Bunlar, kemoterapi, Down sendromuna ve diğer genetik bozukluklar, benzene ve diğer kimyasallara maruz kalma, radyasyon tedavisine maruz kalma vb. durumlarda AML olunabilir.
Lösemi Belirtileri Ve Semptomları
Lösemide yaygın olarak görülen birkaç belirti ve semptom vardır. Teşhis koymak için spesifik kan testleri ve kemik iliği testleri gereklidir. Akut lösemilerde ortak belirtiler şunlardır:
- Enerji eksikliği
- Yorgunluk
- Anemi
- Uzun süreli ateş
- Gece terlemeleri
- Açıklanamayan morluklar
- Kanama eğilimi
- Enfeksiyona yakalanma eğilimi vb.
Yeni lipid bazlı terapötik ilaçlar AML’de ilaç direnciyle mücadele konusunda vaat ediyor
Yeni immünoterapi, klinik araştırmada AML’ye karşı umut vaat ediyor
Kritik molekülü terapötik antikorla bloke etmek lösemi yükünü etkili bir şekilde azaltabilir
KLL veya KML olan kişilerin belirtileri olmayabilir. KLL, boyunda, koltuk altında veya kasıkta genişlemiş lenf düğümleri ile ortaya çıkabilir.
Lösemi Tanı, Tedavi Ve Sonuç
Tedavi, teşhis ve her lösemiye yaklaşım farklıdır. ALL ve AML (akut lösemiler) her biri, lenfoblastlar veya miyeloblastlar olarak bilinen genç hücrelerden oluşur. Tam kan sayımı ile düzenli kan testleri tanıda yardımcı olur.
Kemik iliği testleri (aspirasyon ve biyopsi) çoğunlukla teşhisi doğrulamak ve kromozom anormallikleri aramak için yapılır. Bu testler, lösemi hücre türünü tanımlar. Löseminin her ana türü de farklı alt tiplere sahiptir.
Akut lösemi tedavisi olmadan hızla ilerlemektedir. CLL ve KML, diğer yandan, çok az veya hiç blast hücreye sahip değildir. CLL ve KML tedavisi olmayan akut lösemilere nazaran yavaş yavaş ilerlemektedir. Bugün, giderek daha fazla sayıda lösemi hastası tedaviden en az beş yıl sonra tamamen gerilemektedir. Terapinin amacı tamamen telafi etmektir.
Akut lösemi hastaları için tedavi, kemoterapi, kök hücre transplantasyonu vb. İçerebilir. ALL ve AML’li olanlar, teşhisten hemen sonra kemoterapi ile tedaviye başlamaktadır. Tedavinin ilk kısmı, indüksiyon terapisi olarak adlandırılır. Tedaviden sonra remisyon verilir. Buna konsolidasyon (yoğunlaştırma) tedavisi ve bakım terapisi denir. Tedavinin bu bölümü, kök hücre transplantasyonu ile veya kök hücre nakli olmayan kemoterapi içerebilir (bazen kemik iliği nakli olarak adlandırılır).
KML hastalarının tanıdan hemen sonra tedaviye ihtiyacı vardır. Kullanılabilecek ilaçlar imatinib mesilat (Gleevec®), dasatinib (Sprycel®) veya nilotinib (Tasigna®) içerir. Bunlar, kansere spesifik olarak hedef olan oral ilaçlardır. Allogeneik kök hücre transplantasyonu KML için başka bir tedavi seçeneğidir.
KLL genellikle tedavi olmadan yavaş ilerlemektedir ve bazı KLL hastaları tanıdan sonra uzun süre tedavi edilmemektedir. Tedaviye ihtiyaç duyan hastalar kombinasyon halinde kemoterapi veya monoklonal antikor tedavisi alabilirler. Allojenik kök hücre transplantasyonu, bazı hasta alt gruplarında bir tedavi seçeneğidir.