Andre Kertesz Kimdir?
Andre Kertesz Kimdir?
Andre Kertesz Biyografi
MACAR AMERİKALI FOTOĞRAFÇI
Doğum: 2 Temmuz 1894 – Budapeşte, Macaristan
Ölüm: 28 Eylül 1985 – New York, ABD
Andre Kertesz’in Biyografisi
Andre Kertesz (Vaftiz Andor), 2 Temmuz 1894’te Budapeşte’de (Macaristan) orta sınıf Yahudi bir anne babanın çocuğu olarak dünyaya geldi.Üç oğlundan (Imre ve Jeno arasında) ikincisiydi.Babası Lipot Kertesz, klasik Macar edebiyatında uzmanlaşmış bir kitapçı ve bir borsacıydı.Annesi Ernesztin Hoffmann, üç oğlunu büyütmenin yanı sıra Teleki Meydanı’nda kahve sattı.Ailenin ayrıca iki mütevazı arazisi vardı.Yaklaşık altı yaşından itibaren, Andor sık sık yakındaki akrabalarını ziyaret ederdi ve bu akrabalar, tavan arasında bir sığınak inşa etmesine izin verirdi.Orada bir Alman gazetesi olan Die Gartenlaube’nin eski nüshalarına rastladı.Die Gartenlaubegravür ve litografi ile resmedildi ve Andor bir gün bunun gibi görüntüler üretebileceğini hayal etti.Her ne kadar mutlu bir çocukluk geçirmiş olsa da, seyahat tutkusu, henüz 12 yaşındayken bir bavula kitaplarla (ve flütünü) doldurup ‘dünyayı keşfetmek’ için yola çıktığında, erken yaşta kendini gösterdi.Kısa süreli macerasına rağmen, ilkokula Sziv Caddesi’nde ve daha sonra Realtanoda Caddesi’ndeki Realschule’de devam etti.Babası 1909’da tüberkülozdan öldü.Bu aile trajedisinin ardından babalık görevleri, çocukların resmi vasisi olan amcası Lipot Hoffmann’a (Ernesztin’in erkek kardeşi) geçti.Aile, Lipot’un Tuna Nehri yakınlarındaki kırsal evine taşındı ve Andre, kıyılarda balık tutarak ve banyo yaparak mutlu saatler geçirdi.Lipot yeni sorumluluklarını ciddiye aldı ve yeğeninin Budapeşte’deki Ticaret Akademisi’ne gitmesi için para ödedi. Andor, aynı yıl Budapeşte Menkul Kıymetler Borsası’nın Giro Bankası’nda görev alarak 1912’de usulüne uygun olarak mezun oldu.
Kertesz ilk kamerasını (bir Ica-Platten-Camera Ariso No 4) ilk maaş paketiyle (18 yaşındaydı) satın aldı.Kertesz, Szigetbecse bölgesinde, karanlık odada fotoğrafların nasıl geliştirileceğini ve manipüle edileceğini öğrenirken, manzaraları ve köylü yaşamını fotoğraflayarak ödüllü kamerasıyla birçok boş saat geçirdi.Şimdi 1914’tü ve birinci dünya savaşı yeni patlak vermişti. Kertész orduya katıldı (gönüllü olup olmadığı veya askere alınıp alınmadığı konusunda farklı yorumlar yapıldı) ve 26 .Piyade ile savaşa girerken, 1915’te Kertesz yaralanana kadar siperlerdeki hayatı belgelemek için hafif bir kamera kullandı.Önce Budapeşte’ye sonra da Esztergom’a nekahet tedavisi için gönderildi.Daha fazla ‘askeri’ fotoğraf serisi yaptı. Alayının diğer üyelerinin de desteğiyle, tüm geliri Kızıl Haç’a gidecek olan küçük bir kartpostal koleksiyonu 12 ila 24 arasında olduğu söyleniyor.Bir araya getirdi.Aynı yıl (1917) Erdekes Ujsag dergisinde Pazar Elbiseli Köylüler ve Masallar adlı iki resmi yayınladı. Kertesz cepheye dönmedi ve ateşkesten sonra borsa komisyoncusu olarak önceki işine geri döndü.1919, Macaristan Sovyet Cumhuriyeti’nin kurulduğu yıllarda Macaristan’ın ikinci devrimini gördü. Kertesz müstakbel eşi Erzsébet (Elizabeth) ile bu çalkantılı zamanlarda tanıştı. Erzsébet borsada da çalıştı, ancak çift tarımda yeni bir yaşam için finans kariyerinden vazgeçmek için ciddi planlar yaptı.
Aynı zamanlarda Kertesz, Vilmos Aba-Novak, Istvan Sönyi, Erzsebet Korb, Imre, Soos, Emil Novotny ve Gyula Zilzer gibi genç Macar sanatçılardan oluşan bir klikle ilişkilendirildi.Hayatının bu heyecan verici döneminde, Paris’teki avangardlar arasında bir yaşam hayal etmeye başladı, ancak bu fikir o sırada ailesiyle pek oturmadı.1921 yazında, en tanınmış fotoğraflarından biri haline gelen Kör Müzisyen’i çekerken, bir yıl sonra, Törökbalint’in Yazın Geç Bir Öğleden Sonra ve Eve Dönüş Yolunda adlı iki fotoğrafı, artan itibarını sağlamlaştırmaya yardımcı oldu.Bir şehir sergisinin ardından. 1924’te Ulusal Macar Amatör Fotoğrafçılar Birliği’ne üye oldu ve Kalvin Sqaure’yi sergiledi. Sping ve Spring Mood Uygulamalı Sanatlar Müzesi’ndeki 4.Sanatsal Fotoğraf Sergisinde.Modernist kimliği, fotoğraflarından Bromoil baskıları ( ‘gerçek’ yerine Resimselciliği teşvik eden resim yumuşatma süreci) yapmayı reddetmesi nedeniyle ödülü madalyadan sertifikaya indirildiğinde arttı.1925’te Kertesz’in The Night at Taban adlı resmi bir gazete bayii dergisinin kapağında yer aldı. Sekiz ila on dakikalık uzun bir pozlama süresi gerektiren bir gece çekimiydi.
Eylül 1925’te Kertesz (Erzsebet ve ailesini geride bırakarak) Montparnasse’ye doğru yola çıktı: “Paris’e gittim çünkü gitmem gerekiyordu” daha sonra “Nedenini bilmiyordum.Devam etmemi sağlayacak az miktarda param vardı” dedi.Bir süreliğine yaratıcı gücüm ve hayallerim vardı.” On bir yılı Paris’te geçirecekti.Kertesz, Andor olan adını Fransızca gibi görünen Andre olarak değiştirdi ve 35 mm’lik bir Leica kamera satın aldı (artık tercih edilen bir kamerada). Modernizmin dillerini iyi bilen Dadaistleri ve büyüyen Sürrealist hareketin üyelerini aradı.Piet Mondrian ve Sovyet film yapımcısı Sergei Eisenstein gibi insanlarla da tanıştı. Ancak Kertesz’in Fransızcayı çok sınırlı kavraması, onun her zaman araya giren biri olarak görülmesi anlamına geliyordu.Yine de bu fikri dışarıdan bakan kişi genellikle ‘melankolik’ olarak etiketlenen bir fotoğraf stiliyle kendi avantajına çevirdi.Efsaneye göre, gerçekten de Dadaist şair Paul Derme, diğer tüm keşişlerin kör olduğu bir ortaçağ manastırındaki tek tam görüşlü keşişten sonra Kertesz’i “Gören Göz Kardeşi” olarak adlandırdı.
Paris’e gelişinden kısa bir süre sonra, Kertesz gazeteci ve resim editörü Gyula Halasz ile tanıştırıldı.Kertesz, Halasz’da akıcı Fransızca konuşan bir yurttaş bulmuştu ve iki adam ömür boyu sürecek bir dostluk kurdular.Dahası, Halasz makalelerini resimleyecek birini arıyordu ve iki adam Lucien Vogel’in haftalık Fransızca resimli VU için birkaç makale üzerinde birlikte çalıştı. Gerçekten de Halasz’a gece fotoğraf çekme tekniklerini öğreten Kertrsz’di ve arkadaşı ve meslektaşının, fotoğrafın sanatsal olanaklarını ve çerçeve içindeki doğal geometriye ve forma saygı duyarak nasıl güzel hazırlanmış kompozisyonlar oluşturulacağını takdir etmesine yardımcı oldu.Halasz onların deneyimlerinden o kadar etkilenmişti ki, o da Brassaï takma adıyla özel üne sahip bir gece fotoğrafçısı oldu.1927’de Kertesz’in artan itibarı, Paris’te kişisel sergi açan ilk fotoğrafçı olması anlamına geliyordu.
Kertesz ilişkileri hakkında hiçbir zaman alenen konuşmamasına rağmen (muhtemelen Erzsebet ile nişanlı kaldığı için), 1928’de gizlice Rogi Andre (kızlık soyadı Rosza Klein) ile evlendi.Kertesz, Fransız-Macar karısına fotoğrafçılıkta koçluk yaptı ve 1932’deki resmi boşanmalarının ardından, portre fotoğrafçısı olarak başarılı bir kariyere sahip olmaya devam etti. (aslında modernist hareketin en büyük sanatçılarının birçoğunu fotoğraflayarak). Kendi adına, Kertesz artık tanınmış ve saygın bir şahsiyet haline gelmişti ve başarıları, 1930’da Erzsébet’i Paris’e getirmeyi başardığı anlamına geliyordu.Çift, 1933’te Paris’te evlendi.
1930’larda, Avrupa siyasetinin değişen kumları ve Yahudilere yönelik artan zulüm, Kertesz ve Erzsebet’in endişeli ve huzursuz hissetmesine neden oldu. 1936’da Kertesz, Keystone Basın Ajansı’nın davetini kabul etti ve çift New York’a göç etti.
Bu karar daha kolay oldu çünkü New York, sanatın ve avangardın uluslararası merkezi olarak Paris’in yerini aldı. Kertesz, Keystone Pictures (bir film yapım şirketi) ile bir yıllık bir sözleşme imzalamıştı, ancak işbirliği başarısız oldu ve ticari fotoğrafçılık, özellikle moda fotoğrafçılığı aracılığıyla iki yakasını bir araya getirmek zorunda kaldı.Çift, Amerika’yı yalnızca kısa süreli bir vizeyle ziyaret etmeyi planlamıştı, ancak Avrupa’daki kriz, Paris’e dönmenin uygun bir seçenek olmadığı anlamına geliyordu.Ama New York da yaşamak için kolay bir yer değildi. Pasaportlar ve vatandaşlık başvurularıyla ilgili sorunlardan sonra Andre ve Erzsebet “düşman uzaylılar” olarak etiketlendi ve Kertesz, faaliyetlerinin yasadışı kabul edilmesi durumunda bir süre açıkta fotoğraf çekemedi.Andre ve Erzsebet sonunda 1944’te vatandaşlık kazandılar, ancak bu noktada Kertesz, göreceli olarak, sanatsal belirsizliğe düştü.
Şimdi yetmiş yaşındaki Kertesz’in sanatında bir canlanma görmesi yaklaşık yirmi yıl alacaktı.Ekim 1963’te Macar Fotoğrafçılar Derneği’nin onursal konuğu olarak Macaristan’a gitti.Bunu 1964’te MoMA New York’ta kişisel sergisi izledi.Sergi onun itibarını geri kazanmak için çok şey yaptı ve galericiler ve koleksiyoncular için yeni aranan bir figür oldu.MoMA gösterisini 1971’de Macar Ulusal Galerisi’nde 68 fotoğrafından oluşan bir sergi izledi. Erzsebet 1977’de kanserden öldü ve bu sanatçının yalnızlık duygusunu daha da artırdı.Gerçekten de, İngilizce’ye hiçbir zaman tam anlamıyla hakim olamamış olması, onu şehrin sanat camiasından etkin bir şekilde ilhak ettiğini görmüştü.
Bununla birlikte, Avrupa’daki görsel sanatların en önemli figürlerinden bazılarıyla ilişkilerini korudu.Örneğin Kertész, 1980 yılında heykeltıraş Henry Moore’u stüdyosunda fotoğrafladı ve hemşehrisi Brassaï ile yakın bir dostluk sürdürdü.16 Mart 1984’te, Başkanlık Konseyi başkanı Pal Losonczi, Kertesz’in hayatını Macaristan Cumhuriyeti Bayrağı Nişanı ile kutladı (bu ulusal Onur’u alan tek fotoğrafçıydı). Kertesz 29 Eylül 1985’te New York’ta öldü ve eşyaları arasında, çoğu yaşamı boyunca gelişmemiş olan (ve çoğu bugüne kadar görülmemiş olan) 100.000 negatif vardı. Macaristan Cumhuriyeti Bayrağı Nişanı ile hayatı (bu ulusal Onur’u alan tek fotoğrafçıydı).Kertesz 29 Eylül 1985’te New York’ta öldü ve eşyaları arasında, çoğu yaşamı boyunca gelişmemiş olan (ve çoğu bugüne kadar görülmemiş olan) 100.000 negatif vardı.Macaristan Cumhuriyeti Bayrağı Nişanı ile hayatı (bu ulusal Onur’u alan tek fotoğrafçıydı). Kertesz 29 Eylül 1985’te New York’ta öldü ve eşyaları arasında, çoğu yaşamı boyunca gelişmemiş olan (ve çoğu bugüne kadar görülmemiş olan) 100.000 negatif vardı.
Ölümünden iki yıl sonra, çocukluğunun geçtiği yer olan Szigetbecse’de Andre Kertesz Anıt Müzesi açıldı.Hayatının büyük bir bölümünde yaşadığı göreceli anonimliğe rağmen, Kertesz’in fotoğrafçılık üzerindeki etkisinin önemli ve yaygın olduğu doğrulandı.Öncelikle şiirsel sokak fotoğrafçılığı ve aşkın natürmortları ile tanınan görüntüleri, çağdaşlarının birçoğunun hayranlığını çeken dürüst bir sanatsal bütünlüğe sahipti.Henri Cartier-Bresson ve Kertesz’in bir zamanlar ‘öğrencisi’ Brassaï olarak çalışmaları, fotoğrafçıları daha az etkilemedi.Cartier-Bresson, “Andre Kertesz’in deklanşörünü her tıkladığında kalbinin attığını hissediyorum” diye haykırırken Brassaï, Kertész’in sahip olduğunu gözlemledi. “harika bir fotoğrafçı için gerekli olan iki nitelik:
1964’te, Kertesz’in en önemli retrospektifi New York MoMA vesilesiyle, bu arada, fotoğraf yazarı ve tarihçi John Szarkowski, çalışmasını yirminci yüzyıl modernizminin daha geniş bağlamına yerleştirdi ve şöyle yazdı: “Kertész’in çalışması, belki de diğerlerinden daha fazla. fotoğrafçı, modern Avrupa fotoğrafçılığının geliştiği yönü tanımladı.” Onun etkisi, daha yakın zamanlarda, Sualtı Yüzücüsü’nün (1917) “yirminci yüzyılın en etkili fotoğrafı” olabileceğini öne süren şarkıcı ve fotoğraf koleksiyoncusu Elton John da dahil olmak üzere popüler sanatçılar ve eleştirmenler tarafından da not edildi.