69- Salât ve Selâm
Allah'ınKitabı'ndan: "GerçektenAllah ve O'nun melekleri Peygamber (Muhammed)e salât etmektedirler.
Ey îman edenler!Siz de O'na salât getirin ve selâm verin."
Ahzab16.
Melekler,anıldığımda bana salât getirene duâ ederler
Allah'ınResûlü'ne (S.) soruldu:
"-Ya Resûlellah! Ahzab Sûresi'nin "Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber'e salâtetmektedirler..." ifadeleri ile başlayan elli altıncı âyeti'nin manasını (anlayamadık) açıklar mısınız?
Hz.Peygamber şöyle buyurdu:
-Bu sorduğunuz ilm- i meknûndandır. (İnsanlara açıklanmamış bilgilerdendir.) Eğer bu konuda banasormasaydınız, onu size açıklamazdım.
Allahbenim için iki melek vazîfelendirdi. Bir mü'minin yanında anıldığımda banasalât getirirse bu iki melek (ona) "Allah seni bağışlasın." diye duâ ederler. Diğermelekler bu iki meleğin duâsını pekiştirerek "amin" derler. Allah da bu duayıkabûl eder."
Birmü'minin yanında anıldığımda bana salât getirmezse bu iki melek "Allah senibağışlamasın" diyerek bedduâ ederler. Diğer melekleri de bu iki meleğinbedduâsına "âmin" derler. (Böylece bu bedduâ da kabul buyurulur.)1
Salât ve Selâm Allah'ın emridir
Ahzabsûresinin elli altıncı âyetinde Rabbimiz şöyle buyurmaktadır:
"Allahve O'nun melekleri Peygamber (Muhammed)'e salât etmektedir.
EyMü'minler! Siz de O'na salât getirin ve selâm verin."
Buâyetle Mevlamız kendisinin ve meleklerinin Hz. Muhammed'e (S.) salâtgetirdiğini bildirmekte, bizim de salât getirmemizi emretmektedir. Ayrıca O'naselâm vermemizi de görev kılmaktadır.
Hz.Muhammed'e salât ve selâm konusunu iyice kavrayabilmek için bu iki sözcüğüaçıklayalım.
Salât
ÇoğuluSalevat'dır.
Salât: Allah'ın salâtı, meleklerinsalâtı ve mü'minlerin salâtı olmak üzere üç kısma ayrılır.
a-Allah'ın Hz. Muhammed'e Salâtı: O'na yardım etmesi, tebliğ ettiği İslâm Dini'niyayarak O'nun şanını artırması, va'dettiği ahiret armağanlarını O'na vermesi vegetirilen salâtı kabul buyurmasıdır.
b-Meleklerin Salâtı: O'nun yüceliğinin artmasına duâ etmeleri ve O'na salâtgetirenlere Allah'ın rahmetini dilemeleridir.
c-Mü'minlerin Salâtı: O'nunla ilgili duada bulunmakdır; Allah'dan tebliğ ettiğişerîatın güçlenmesini, şanının artmasını dilemek ve Cennet'teki Makam- ıMahmûd'u ve ümmetine şefaat etme hakkını O'na vermesini istemektir.
Selâm
Selâm;eksikliklerden ve her türlü musîbetlerden korunmuş olmayı Allah'dan niyazetmektir.
Hz.Peygambere selâm vermek birbirlerimize verdiğimiz gibi kabrini ziyaretettiğimizde O'na selâm vermek, ayrıca zaman zaman ve özellikle ismi anıldığındamanevî şahsiyetini selâmlamaktır.
Salât,selâm manasını içine alıyorsa da selâmda insanların O'na itâat etmeleri veO'nun şerîatını yaşamalarını dilemek gibi özel manalar vardır.
Namazlarınikinci ve dördüncü rekatlarında okuduğumuz "Et- Tahiyattü" duasında geçen"Eyyühen- Nebiyyü ve rehmetullahi ve berekatuhü"cümlesi Hz. Peygambereselâmdır. Bu duayı okuyan mü'min Allah'ın Resûlüne selâm vazîfesini ifa etmişolur.
Salât'ın hükmü
İslâmâlimleri yukarıda sunulan âyet ve mevzu ile ilgili hadîslerden şu hükümleriçıkarıyorlar:
1-Ömürde bir defa salât getirmek farzdır.
2-İsmi her anıldığında salât getirmek vâcibtir. Ancak bir meclisde ismi çok defaanılsa da bir defa salât getirmek kâfidir.
3-Namazda salât getirmek gereklidir. Namazda salât Hanefilere göre sünnet,Şafiilere göre ise farzdır.
4-Duanın başında ve sonunda salât getirmek vâcib olup, duanın kabulu içinşarttır.
Burada akla gelebilecek bir suali dilegetirelim.
Allah'ınResûlü bizim salât ve selâmımıza muhtaç mıdır?
Elbetteki hayır. Ancak aşağıda özetleyebileceğimiz sebeblerden ötürü biz O'na salât veselâm getirmeye muhtacız.
a-Allah O'na salât ve selâm getirmemizi emrediyor. Bizim için gerekli olmasaydıemretmezdi.
b-Bize Ku'ran'ı tebliğ eden, dünya ve âhirette mutlu olmanın yollarını gösterenYüce Peygamberimize salât ve selâm O'na bir teşekkürdür.
c-Her peygamberin kabul olunan bir duası vardır. O bu duasını ümmetine şefaatetme hakkını elde etmede kullanacağını bildirdiği ve ümmetinin yarısındanfazlasının şefaati ile Cennet'e gireceğini açıkladığı için O'na salât ve selâmbu hakkı elde etmesinde O'na manevî bir yardımdır. Aslında nefsimiz için şefaattalebinde bulunmaktadır. O'na salât ve selâm O'nunla gönül rabıtasınıkuvvetlendirmek ve feyzimizi artırmaktır ki buna ihtiyacımız vardır.
Allah'ınResûlü Hz. Muhammed'e salât ve selâm getirmek Allah'ın emri olduğu içinözellikle ism- i anıldığında ona salât ve selâm getirmemek büyük günahtır.
Salât ve Selâmgetirmemek günahdır
Peygamber'imiz(S) kendisi ile ilgili bu gerçeği şöyle açıklamaktadır:
"Yanındaanıldığımda bana salât getirmeyen kişiyi Allah Rahmetinden uzaklaştırır ve okişi (cezasınıçekmek üzere ) Cehennem'egirer."
Yaptığımızbu özet açıklamayı Allah ‘ın Resûlünün kendisine salât ve selâm getirmemiziöğütleyen hadîsleri ile bitirelim.
"Banabir salât getirene Allah on salât getirir."
"Yazılı(veya basılı mektup, gazete, mecmua ve kitap gibi) bir eserde bana salâtgetiren kişiye ismim o eserde kaldığı sürece melekler salât ederler."
KıyametGünü'nde bana en yakın olan kişi bana en çok salât getirendir."
"Ahiretegöç ettiğim zaman sizden bana selâm edecek her bir kişinin selâmı Cebrail ilebana arz olunur ve o,
- YaMuhammed filan oğlu falan sana selâm ediyor, der.
Bende "Allah'ın selâmı rahmeti ve bereketi onun üzerine olsun"diyerek selâmınamukabele ederim."
"Allah'ımyeryüzünde gezici melekler vardır. Ümmetimin selâmlarını bana iletirler."*
Ya Resûlellah sananasıl salât getirelim?
Abdurrahmanb. Ebi Leyla (R) anlatıyor:
Ka'bb. Ucre benimle karşılaşınca:
-Sana (manevî )bir hediyevereyim mi? dedi ve şu hadisi rivayet etti:
Allah'ınResûlü (S) topluluğumuza şeref verdi. Biz de O'na sorduk:
-Ya Resulellah!(Allah bize üzerinize salât ve selâm getirmemizi emretti.) Size nasıl selâm vereceğimiziöğrendik. Size nasıl salât getireceğimizi açıklar mısınız?
Allah'ınResûlü şu şekilde salât getiriniz, buyurdu:
AllahümmeSalli...2
Peygamber'imizin öğrettiği salâtın okunuşu ve anlamı
Peygamber'imizinöğrettiği bu salâtın okunuşu ve anlamı şöyledir:
"Allahümmesalli ala Muhammedin ve ala ali Muhammedin kema salleyte ala İbrahime innekeHamidün Mecid. Allahümme barik ala Muhammedin ve ala ali Muhammedin kemabarekte ala ali İbrahime inneke Hamidün Mecid."
"Allah'ım!İbrahim peygambere salât ettiğin gibi Muhammed'e salât et. O'na inananlara dasalât et. Övgüye lâyık olan ancak sensin. Büyüklük ancak sana mahsustur. (Alemler içinde) İbrahime inananlarıbereketlendirdiğin gibi Muhammed'i ve O'na inananları da bereketlendir. Övgüyelayık olan ancak sensin, yücelik de ancak sana mahsustur."
Hz.Peygambere salâtın daha pek çok çeşidi vardır. Salât masdarı ve bundan türemişfiilleri kullanarak yapılacak her salât makbuldür. İslâm bilginleri pek çoksalât ve selâm kitapları tertip etmişlerdir.
Bir salât getirene on salât getirilir
EbuTalha (R ) anlatıyor:
"Hz.Peygamber bir gün (sahâbîlerinin yanına) geldi. Sevinç (parıltıları) yüzünde görülüyordu. Sahâbîler:
-Mutluluğunuzu yüzünüze vurmuş görüyoruz ya Resulellah! dediler.
Neşesininsebebini şöylece açıkladı:
-Bana bir melek geldi ve (şu müjdeli) haberi verdi.
-Ya Muhammed? Rabbinin sana (şöylece) va'd buyurması seni mutlu etmez mi?
Ümmetindensana salât getiren her bir kişiye on salât getiririm. Ümmetimden sana selâmveren her bir kişiye de on selâm veririm.
Bende evet mutlu eder, cevabını verdim.
(İştegördüğünüz gibi, meleğin getirdiği bu müjde ile sevinçliyim.)3
Ya Resulellah! Sanasalata ne kadar zaman ayırayım?
Hz.Ka'b şöyle anlatıyor:
("EyÎman Edenler! Peygamber üzerine salât getirin..." âyeti indirilince) Hz. Peygamber'e (salât getirmeye başladım ve ) sordum:
-Ya Resulellah! Size çokça salât getiriyorum. Duâ (ya ayırabileceğim vakitleri )min ne kadarını size salâtgetirmeye ayırayım?
-Dilediğin kadarını Ya Ka'b!
-Dörtte birini (ayırayımmı?)
-Dilediğin kadarını ayır. Çok ayırırsan senin için daha hayırlı olur.
-Üçte biri(niayırmama ne buyurursunuz?)
-Dilediğin kadarını ayır. Daha çok ayırırsan senin için daha hayırlı olur.
-Yarısı(na nebuyurusunuz?)
-Ne kadaristersen. Artırırsan senin için daha hayırlı olur.
-Üçte ikisi (niayırırsam yeter mi?)
-Dilediğin kadarını ayır Ya Ka'b! Ne var ki artırırsan senin için daha iyi olur.
-O halde dualarımın hepsini size salât getirmeye ayırayım (ya Resulellah!)
-Bu takdirde (getirdiğinsalâtlarınla)elemlerin giderilir, günahların bağışlanır.4
Cuma günü çok salât getirilmelidir
Evsb. Evs (R.) den...
"Allah'ınResûlü (S) (Cuma gününün fazîleti ve o günde kendisine salavat getirilmesi hususundamü'minleri) şöylece irşad buyurdu:
"Günlerinizinen hayırlısı şüphesiz Cuma günüdür.
Hz.Adem Cuma günü yaratıldı ve Cuma gününde öldü. Birinci ve ikinci sûr (Kıyametde) Cuma günü vuku bulacaktır. Bana bu günde çok salavat getiriniz. Zira salavatınızbana arz olunur."
(Buirşada muhatap olan) sahâbîler sordular:
-Ya Resulellah! (Kabrinizde) cesediniz çürümüş ve (toprağa karışmış) ikensalavatımız size nasıl arz olunacak?
-Allah, peygamberlerin cesetlerini (yemeyi; çürütüp bitirmeyi) yeryüzüne haramkıldı.
(Busebeble ben, ruhum ve bedenimle salâtınızı almaya ve sizlere karşılık vermeyegüçlü olurum.)"5
Benim içinAllah'dan "Vesile"yi isteyiniz
EbuHüreyre (R) anlatıyor:
"Allah'ınResûlü şöyle buyurdu:
-Bana, salât getirdiğiniz zaman benim için Allah'dan "Vesile"yi isteyiniz.
(Sahâbîlertarafından) soruldu:
-Ya Resulellah! Vesile nedir?
-Vesile Cennetin en yüksek derecesidir. Oraya ancak bir kişi yükselecektir. Okişinin de "ben" olacağımı ümit ediyorum."6
Vesile'yi isteyeneşefaat vardır!
Peygamber'imiziçin Vesile'yi istemek O'nun şefaatine ermemize vesiledir. Nitekim ezanokunduğu zaman ezandan sonra kendisine salât getirip Vesile'yi isteyeneAllah'ın izni ile şefaat edeceğini Peygamber'imiz müjdelemektedir.*
1 Kurtûbî Ahzâb 56, 14/233
* Açıklamada geçen hadisler içinbak. Kurtubi el-CamiulL. Ahkamil- Kur'an Ahzab 56, 14/232-7, R. Salihin K. Salati. Alen-Nebiyyi, Müslim Salat 11, Tirmizi Vitr 21, Nesai Sehv 46
2 Buharî Enbiya 10, Müslim Salat 65
3 Müsned 4/30, Nesai Sehv 47
4 S. Tirmizi K. Sıfatil -KıyametiB. (24) Hn. 2459 (Hadisin ilk bölümü tercümeye alınmadı.)
5 Ebu Davud Salat 200, Nesai Cumua 5, Müsned 4/8
6) Müsned 2/265Tirmizi Menâkıb 3
* Kitabın Müezzinlik ve İmamlıkbölümüne bakınız.