SESSİZ KUĞU
Sessiz kuğu (Cygnus olor), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait bir kuğutürü.
Özellikler
Erişkinleri 125-170 cm büyüklüğünde, 200-240 cm kanat açıklığına sahiptirler. Erkekler, dişilerden daha büyüktür ve onların gagasında daha büyük bir topuz vardır. Uçan en ağır kuşlardandırlar, erkekler 12 kg, dişiler ise 9 kg civarındadır. Boyutu, portakal rengi-kırmızımsı gagası ve beyaz kuş tüyü, bu kuğuyu yakın çevrelerde neredeyse yanlış anlaşılamaz yapar. Genç kuşlar, "kuğu yavruları" olarak adlandırılırlar, ilk yıl boyunca olgun erişkinler gibi parlak beyaz değildirler ve gagaları portakal rengi değil siyahtır. Renkleri saf beyazdan kahverengimsi sarıya, griye kadar değişebilir. Ama gri-sarımsı kahverengi renklilik, dünyadaki kuğu yavrularında daha yaygındır.
Davranış
Sığ suda veya bir gölün kenarında inşa ettiği büyük yığınlarda yuva yaparlar. Bu tekeşli kuşlar, her yıl aynı yuvayı tekrar kullanır, ihtiyaç duyduklarında onarırlar veya tekrar inşa ederler. Suya batmış olarak bulunan bitkilerle beslenirler, uzun boyunlarıyla bitkilere uzanırlar.
KÜÇÜK KUĞU
Küçük kuğu (Cygnus columbianus), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait küçük bir kuğutürü.
Kuğular içinde 115-146 cm boyu ve 170-195 cm kanat açıklığıyla en küçük olanıdır. Ağırlığı 4-9.5 kg arasındadır.
Üreme bölgeleri Arktik'tir. Dişiler sulak yerlerin yanına yaptıkları bitkilerden yaptıkları yuvalarına 4 ila 7 yumurta bırakırlar.
Yuvayı çiftler birlikte yaparlar ve etrafındaki geniş bir bölgeyi korurlar. Yaşamları boyunca çift kalırlar ve yavruları kış boyunca aileyle kalır, bazen eski yavrularda aileye katılır.
Yazları, besinleri genel olarak yüzerken yenen sucul bitkilerdir. Yılın geri kalan zamanlarında ekili alanlardaki tohumları da yerler. Sesleri, yüksek, kaz sesi şeklindedir.
National Geographic'e göre, göç sırasında yaklaşık 27,000 ft'e kadar ulaşabilirler.
Sağlıklı yetişkin bireylerin birkaç doğal avcısı vardır. Bu yüzden sayıları sabittir; kışları habitatlarının yıkımı ve suyun kirlenmesine bağlı olarak gittikçe artarak kaybettikleri sucul besinlerini, takviye etmeye mecburdurlar.
ÖTÜCÜ KUĞU
Ötücü kuğu (Cygnus cygnus), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait ötücü bir kuğutürü.
140-160 cm boyunda, 205-235 cm kanat genişliğindedir. 8-15 kg arası ağırlıktadır. Köşeli bir başa ve sarıdan siyaha değişkenlik gösteren bir gagaya sahiptir.
Ötücü kuğular, özellikle büyüme dönemlerinde vücut ağırlığını kaldıramayan bacakları için, yüzecebilecekleri geniş sulak alanlara ihtiyaç duyarlar. Zamanlarının çoğunu yüzerek, suda yiyecek arayarak ve dipte yetişen bitkileri yiyerek geçirirler.
Ötüşleri, derinden gelen kaz sesine benzer. Boyutlarına rağmen iyi uçucu kuşlardır. Kışları geçirmek üzere yüzlerce mil katlederek kuzey Avrupa ve doğu Asya'ya göç ederler. Subarktik Avrasya'da ürerler.
Ötücü kuğular, yaşamlarını çift olarak geçirirler, yavruları kış boyunca onlarla kalır, bazen daha önceki yavrular da onlara katılır. Üreme yerlerini sulak alanlar olarak seçerler, yarı evcilleşmiş kuşlar suya yakın olan yerlere yuva yaparlar. Dişi ve erkek yuvayı birlikte inşa ederler, erkek dişi kuluçkadayken yuvayı korur. Dişiler genellikle 4 ila 7 (12 de olabilir) yumurta bırakırlar. Yavrular gri-kahverengi tüyleriyle 36 gün sonra yumurtadan çıkarlar. 120 ila 150 gün arası uçarlar.
TARLA KAZI
Tarla kazı (Anser fabalis), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait bir kaztürü.
Orta büyüklükten iriye kadar boyutlarda, Kuzey Avrupa ve Asya'da yaşayan bir kaz türüdür. Kışları güney Avrupa ve Asya'ya göç ederler. Gagaları temelde siyah, ortaları turuncu renkli bantlı, bacaklar ve ayaklar parlak turuncudur.
SAKARCA KAZI
Sakarca kazı (Anser albifrons), ördekgiller (Anatidae) familyasından bir kaztürü.
Uzunluğu 65-78 cm'dir. Grimsi renktedirler. Türkiye'de yaygın olarak gözlenen boz kazdan daha büyüktür. Gaga dibinden alına kadar uzanan beyaz bir bölge ve karın altında gözlenen koyu çizgiler mevcuttur. Ayakları turuncu ve gagaları pembe renktedir. Gençlerin alnında beyaz leke yoktur.
KÜÇÜK SAKARCA KAZI
Küçük sakarca kazı (Anser erythropus), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait, sakarca kazının yakın akrabası olan bir kaztürü.
Asya'nın en kuzey kesimlerinde yerleşim gösterse de az da olsa Avrupa'da da görülür.
Küçük sakarca kazı kışları Avrupa'nın güney kesimlerine iner, çok nadir olarak İngiltere'de görülür. İngiltere'deki sürekli bulundukları tek yer, WWT Slimbridge, Gloucestershire'dir.
Vücut büyüklüğü 53-66cm.’dir. Kış konuğudur. Küçük sakarca kazının gagası pembe ve ayakları turuncu renktedir. Gagası ve boynu sakarca kazından daha kısadır ve gaga dibindeki beyaz bölge alnına kadar uzamaktadır (sakarcada bu beyazlık sadece gaga dibinde gözlenmektedir). Küçük sakarca kazının göz çevresi halkası sarıdır.
Bu iki sakarca türü birbirinden büyüklüklükleriyle farklılaşır, küçük sakarca 53–66 cm uzunluğunda ve 120–135 cm kanat genişliğindedir. Renklerinin benzeriği dolayısıyla boz kaza benzer. Boz kazın gagası ve bacakları daha dolgun renkli ve kanatlarının yukarısı mavimsi-gridir.
Her iki sakarca türünde de yüzüne farkedilir beyazlıklar ve karına kadar uzanan geniş siyah bantlar bulunur.
YABAN KAZI
Yaban kazı ya da boz kaz (Anser anser), ördekgiller (Anatidae) familyasından 75-90 cm. boyunda, sulak alanlar ve deniz kenarlarında yaşayan, evcil kazın atası olan kaztürü.
Düz uçan, yavaş kanat çırpan iri bir kuştur. Bacakları ve gagası pembedir. Sesi, evcil kazınkine benzer. Uçarken, güçlü bir biçimde "een-ang-ang" diye bağırır.
KÜÇÜK TARLA KAZI
Küçük tarla kazı (Anser brachyrhynchus), Anserinae alt familyasından Anserinioymağına üyedirler. Doğu Grönland, İzlanda ve Svalbard'ta ürerler. Göçmendirler, kuzeybatı Avrupa, özellikle Büyük Britanya ( Great Britain ), Hollanda ve batı Danimarka'da kışlarlar.
Orta büyüklükte kazlardır, 60-75 cm uzunluğunda, 135-170 cm kanat açıklığına sahip ve 1.8-3.3 kg ağırlığındadırlar. Kısa gagalarının siyah dip ve ucuyla orta kısmı parlak pembedir. Ayakları pembedir. Vücutları orta gri-kahverengi, baş ve boyun daha parlak, koyu kahverengi, sağrı beyaz ve kuyruk geniş beyaz uç ile gridir. Üst kanat örtü tüylerinin soluk mavimsi-gri oldugu gibi boz kaza bir dereceye kadar benzer ve uçuş tüyleri siyahımsı-gridir. Besinleri takriben tamamen vejetaryendir.
AK YANAKLI KAZ
Ak yanaklı kaz (Branta leucopsis), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait bir kaztürü.
Siyah tüyleriyle diğer kazlardan ayrılan Branta cinsinin üyesidir. Yosun kazına benzerlik gösterse de, genetik çalışmalar Kanada kazının doğu kökenli bir akrabası olduğunu göstermiştir.
70 cm. boyunda, beyaz yüzlü; başı, boynu ve göğsün üst kısımları siyah olan bir kazdır. Kanatları ve arkaları siyah beyaz çizgili, gümüşümsü gri renktedir. Uçuşları sırasında V şeklini alırlar, kıç ve gümüş-gri kısımlar görülür.
YOSUN KAZI
Yosun kazı (Branta bernicla), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait bir kaztürü.
Türün Latince adı olan "Brant" Yunanca "Brent" su kuşlarına verilen brenthos'dan gelir.
Yosun kazı, küçük, yaklaşık 60 cm boyunda, kısa ve küt bir gagaya sahiptir. Kuyruk altı tüyleri saf beyaz, kuyruk kısa (kazlar içinde en kısa olanı) ve siyahtır.
SİBİRYA KAZI
Sibirya kazı (Branta ruficollis), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait bir kaztürü.
Artktik Avrupa'da, sık sık avcı kuşların yuvalarına yakın olarak bulunan bir kazdır. Bu kendilerini Kuzey tilkisi gibi avcılarından korumalarına yardımcı olur.
Kışları güney doğu Avrupa'da geçirirler. İmgilterde'de ve diğer batı Avrupa bölgelerinde az ve dağınk olarak bulunurlar.
Branta cinsine ait bütün tülerde olduğu gibi, genel olarak koyu renkli tüylüdürler.
KANADA KAZI
Kanada kazı (Branta canadensis), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait bir kaz türü.
Sırtı kahverengi, göğsü daha açık renk, başı ve boynu siyah, yüzünün yanları ve kuyrukaltı tüyleri beyazdır. Büyüklükleri 76-110 cm, Kanat açıklıkları 127-180 cmdir. Bu iyi bilinen tür, Kuzey Amerika'ya özgüdür. Kanada ve kuzey Amerika Birleşik Devletleri'nde içeride değişik habitatlarda yaşarlar. Beslenmesi genellikle yeşil bitkilere ve tahıla dayanır.
MISIR KAZI
Mısır kazı (Alopochen aegyptiacus), ördekgiller (Anatidae) familyasına ait bir kaztürü.
Alopochen cinsine ait tek türdür. mtDNA sitokrom b DNA sekans çalışmaları Tadorna cinsiyle akraba olduklarını ileri sürmektedir. (Sraml et al. 1996).
Yaklaşık 63-73 cm boyunda, genellikle Afrika'da yerleşim gösteren kuşlardır. Çöller ve sık ormanlar hariç heryerde yaşarlar. En çok Nil Vadisi ve Sahra Çölü'nün güneyinde bulunurlar. Ayrıca 18. Yüzyıl'dan itibaren Büyük Britanya'dan Kıbrıs'a kadar olan heryerde yabancı popülasyonları vardır. Genelde parklarda ve göllerde görülürler.
Bu büyük kuşlar; genelde ağaçlara ve binalara yuvalarlar. İyi yüzerler ve iri bir kaz gibi uçarlar. Adları İngilizceden çevirilrek verilmiştir.
SUNA
Suna (Tadorna tadorna), ördekgiller (Anatidae) familyasından 58-71 cm boyunda, 110-133 cm kanat açıklığında ait bir ördektürü.
Yaşam alanları, sulak alanlardır. Beyaz ağırlıklı gövdesi sayesinde kolayca tanınan iri bir ördektir. Başı koyu yeşil, göğüs kuşağı kızıl, gagası ve bacakları pembedir.
FİYU
Fiyu (Anas penelope), ördekgiller (Anatidae) familyasından 45-51 cm boyunda sulak alanlar ve deniz kıyılarında yaşayan bir ördektürü.
Kanatlarındaki beyazlık, uçarken uzaktan görülebilir. Yürürken ise bu beyazlık, gövdesinin yanında yatay bir çizgi oluşturur. Bu onları tanımlamak için kolaylık sağlar. Erkekleri, "fiyuu" diye ıslık benzeri bir ses çıkarır.
BOZ ÖRDEK
Boz ördek (Anas strepera), Anatidae familyasından anavatanı Avrupa, Asya ve kuzey Amerika olan bir ördektürü.
Uzunluğu 46-56 cm.’dir. Erkek ve dişi farklıdır. Erkekler genel olarak grimsi bir renkte olup, kuyrukaltı tüyleri siyahtır. Uçarken ikincil uçma tüylerinde beyaz ve siyah renkteki panel, omuz tüylerindeki kestane-kahverengimsi renk ile karındaki beyazlık göze çarpar. Gagası koyu renkte olup, yeşilbaştan daha kısadır. Dişileri boz renktedir ve ikincil uçma tüylerindeki beyaz panel ve omuz tüylerindeki kestane renk uçarken göze çarpar.
ÇAMURCUN
Özellikleri
Çamurcun, yüzücü ördeklerin en küçük olanıdır, boyu; 34-38 cm uzunluğunda ve 53-59 cm kanat genişliğindedir. Üreme dönemlerinde erkeklerin yan tarafları ve sırtları arkada sarıyla biten gri renkte, ensede beyaz köşeli yeşil renkli, uçma ya da dinleme sırasında açıkça görülebilen renkte bir yama bulunur. Başı fındıkkabuğu, gözler etrafında yeşil çeçeve vardır. Ülkemizde en çok görülen ördek türüdür
Dişiler açık kahverengi, yeşilbaşa benzer özelliktedirler.
Üreme mevsimleri haricinde erkekler dişilere daha benzer olarak görünürler.
Kışları güney Afrika ve Asya'ya göç eden kuşlardır. Üreme zamanları dışında topluca yaşar ve büyük sürüler halinde bulunurlar. Uçuşları hızlıdır.
Beslenme ve yuva
Beslenmeleri genellikle bitkiler ve otlamayladır. Yuvalarını Dere, suyun yanına, bir kapak altına yaparlar.
Bu tür gürültücüdür. Erkekler tiz bir ıslık çıkarırlarken, dişiler zayıf "kuack" şeklinde öterler.
Dağılımı
Avrupa ve Asya'nın en kuzey bölgelerinde görülür.
YEŞİLBAŞ
Yeşilbaş (Anas platyrhynchos), Ördekgiller familyasından bir yüzücü ördektürü.
Yeşilbaş ördek 56–65 cm boyunda olup, kanat açıklığı 81–98 cm, ve ağırlığı 908-1589 gramdır. Erkeğinin üreme döneminde, parlak yeşil bir başı, siyah kuyruğu ve altında siyah çizgi olan sarı bir gagası vardır. Dişisi açık kahverengidir, ve koyu kahverengi gagası vardır. Yine de, hem erkek hem de dişi yeşilbaşın kanadının ucunda etrafı beyaz, mor bir benek vardır, ki bu benek ancak kuş uçarken ya da dinlenirken görülür. üreme döneminin dışında erkeği dişisine benzer, ama hala sarı gagasından ve kızıl kahverengi gerdanından onu ayırt etmek mümkündür.
Esaret altındaki yeşilbaşların, doğadakini andıran, beyazla karışık bir tüy örtüsüne sahip olur. Ayrıca bu renk farklılığı et ya da yumurta için yetiştirilmeyen evcil ördeklerde de görülür (ev hayvanları, kuşhane kuşları v.b.).
KILKUYRUK
Kılkuyruk (Anas acuta), ördekgiller (Anatidae) familyasından bir yüzücüördektürü. Daha önceleri Dafila acuta olarak isimlendirilmiştir.
Asya ve Avrupa'nın kuzey bölgelerinden Kanada ve Alaska'nın ortalarına kadar ve Amerika'nın orta-batı bölgelerinde bulunur.
Bu tür, kışları bulunduğu bölgelerden daha güneylere, ekvatora kadar gidebilen güçlü göçmen kuşlardır. Üreme zamanları dışında toplu olarak yaşarlar, göç ederlerken diğer kuş türleiyle büyük sürüler oluştururlar.
BÜYÜK ÇAMURCUN
Büyük çamurcun (Anas falcata), Anatidae familyasından doğu Asya'da yerleşim gösteren bir ördektürü.
Sibirya'nın doğusundan kuzey Çin'e kadar olan bölgelerde yayılış gösterir. Dağılım alanlarının dışında da çok görülürler. Bu tür, kışları güney Asya'ya giden güçlü göçmenlerdir. Üreme zamanları dışında toplu halde yaşarlar ve büyük sürüler oluştururlar. Nemli ovalar, sulak çayırlar ya da göller, genellikle türün besinlerini bulabildiği ve yaşadığı bölgelerdir, bitkilerle beslenirler. Yuvaları yerde suya yakın ve üstü uzun bitkilerle örtülüdür. Yumurta sayısı 6 ila 10 arasında olabilir.
ÇIKRIKÇIN
Çıkrıkçın (Anas querquedula), Anatidae familyasından bir küçük yüzücüördektürü.
Avrupa ve batı Asya'nın birçok bölgesinde yerleşim gösterir, kışları nüfusun tamamı büyük sürüler oluşturarak Afrika'ya göç eder.
Diğer küçük ördek türleri gibi sudan kolayca ve hızlıca yükselirler.
Yaşam alanları korulukların yakınlarındaki sığ bataklıklar ve step gölleridir.
Yetişkin erkekler, kahverengi başarından göze kadar uzanan beyaz bir yarım ay şeklinde yamalıdır. Tüylerin geri kalanı gridir. Gaga ve bacaklar gridir. Uçuşları sırasında açık mavi iç tarafları görülebilir.
Bazen çamurcuna benzeyen kahverengi dişiler, daha sert yüz şekilleri ve sıkı sık su sıçratmalarıyla onlardan ayrılırlar.
BAYAĞI KAŞIKGAGA
Bayağı kaşıkgaga (Anas clypeata), ördekgiller (Anatidae) familyasından Avrupa ve Asya'nın kuzey bölgeleriyle Kuzey Amerika'nın bazı alanlarında bulunan bir yüzücü ördek, bir kaşıkgagatürü.
Dağılım alanlarından uzaklara göç eden kuşlardır. Üreme zamanları dışında toplu halde yaşarlar ve sürüler oluşturular.
Erkekler gaga biçimleriyle ve yeşil başlarıyla tanınırlar. Göğüs,karın ve böğürler beyaz ve fındık rengidir.
Dişiler açık kahve, gagaları yine splatula biçimindedir. Kanat uçları gridir.
YAZ ÖRDEĞİ
Yaz ördeği (Marmaronetta angustirostris), ördekgiller (Anatidae) familyasından orta büyüklükte bir dalıcıördekcinsi ve bu cinse ait olan tek ördek türüdür.
Özellikleri
Yaz ördeği, yaklaşık olarak 39-42 cm uzunluğundadır. Yetişkinler soluk kumlu-kahverengi renkli, yaygın olarak beyaz lekeli, gözleri koyu bantlı ve tüylü başlıdırlar. Gençler yetişkinlere benzer fakat daha fazla beyaz lekelidirler. Uçuşları sırasında kanatlardaki açık renkler görülür.
Yaşam şekli
Bu kuşlar yuvalama zamanlarında bile toplu halde yaşarlar. Üreme mevsimleri dışında sürüler genellikle küçüktür, kış sürüleri ise bazı bölgelerde görülürler.
Bu kuşlar sığ sularda suları sıçratarak özellikle dalarken beslenirler. Besinleri hakkında az şey bilinmektedir.
Dağılımı
Türün büyük bir çoğunluğu Akdeniz bölgesinde yerleşim gösterse de birkaç türü güney İspanya ve kuzeybatı Afrika'da da bulunmaktadırlar. Doğuda Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan ve Irak gibi izole ceplerde daha uzun süreli olarak yaşarlar.
Doğal yaşam alanları ovalar, sığ tatlı sulardır. Bazı bölgelerdeki kuşlar kışları geçirmek üzere Sahara'nın güneyine giderler.
MACAR ÖRDEĞİ
Uzunluğu 53-57 cm.’dir. Erkek ve dişinin görünümü birbirinden farklıdır. Erkek; kızılımsı-kahverengi bir başa, kırmızı gaga ve ayağa, siyah boyuna, enseye ve göğüse sahiptir. Uçarken göğüsten uzanan bu siyah bölge karından kuyruğu da içine alacak şekilde bir çizgi halinde gözlenmektedir. Karının yanları ile kanat altı ve omuz beyazdır. Üst kanat uçma tüylerinde beyaz bir panel bulunmaktadır. Kanat üstü uçma örtü tüyleri kahverengidir.
Dişi açık kahverengidir. Dişinin boynu ile yanları beyaz ve boyun arkası kahverengidir. Gaganın üzerinden gözleri de içine alacak şekilde arkadan tepe ve enseye uzanan kahverengi bölge gözlenmektedir. Erkek gibi kanat üstü uçma tüyleri beyazdır. Gaga grimsi, uç kısmı pembemsidir.
Dağılımı
Yerli türdür. Orta ve Doğu Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz Bölgelerinde kuluçkaya yatmaktadır.
ELMABAŞ PATKA
Elmabaş patka (Aythya ferina), ördekgiller (Anatidae) familyasından orta büyüklükte bir dalıcıördektürü.
Özellikleri
Uzunluğu 42-49 cm’dir. Erkek ve dişi birbirinden Farklı görünüme sahiptir. Erkek kızılımsı bir başa, siyah göğse ve kuyruk alt-üst tüylerine, gri sırt, kanat ve vücut yanları ile beyaz karına sahiptir. Dişi, boz renge sahiptir, ancak vücudun yanları ile üst-ört tüyleri grimsi-kahverengi ve karın kirli beyazdır. Gagası koyu mavimsi-gri ve ucu siyahtır. Uçma tüyleri erkeğinki gibi grimsidir.
Yaşam alanı
Tüm Türkiye’de sazlık ve kamışlı göllerde, deltalarda ve lagünlerde gözlenir.
PASBAŞ PATKA
Pasbaş patka (Aythya nyroca), ördekgiller (Anatidae) familyasından orta büyüklükte bir dalıcıördektürü.
Güney ve doğu Avrupa'da ve batı Asya'da yerleşim gösterirler. Doğal yaşam alanları bataklıklar ve 1 metreden derin olmayan sulardır. Kışları göçmen olarak daha güneylere ve Kuzey Afrika'nın içerlerine kadar giderler.
Yetişkin erkek, yoğun pas renginde, daha koyu bir sırt ve sarı gözlüdür. Saf beyaz olan kuyruk altı tüyleri diğer benzer türlerden ayrılmalarına yardımcı olur. Dişiler erkeklere bezner fakat daha donuk renkli ve koyu renk gözlüdürler.
Toplu olarak yaşayan kuşlardır. Kışları diğer ördek sürüleriyle birleşerek sürüler oluştururlar.
Bu kuşlar dalarken veya suda yiyecek arayarak beslenirler. Sucul bitkileri, bazı yumuşakçaları, sucul böcekleri ve küçük balıkları yerler. Genellikle geceleri beslenirler ve karakteristik olarak dik dalarlar.
TEPELİ PATKA
Özellikleri
Yetişkin erkekler beyaz böğürleri ve mavi-gri gagaları haricinde tamamen siyahtırlar. Türe adını veren tepeli bir başları vardır.
Yetişkin dişiler, soluk kahverengi böğürlü, dalmaları diğer ördeklere nazaran daha basitçedir.
Beslenme
Bu kuşlar dalarak ya da suda besinlerini bularak beslenirler. Yumuşakçalar, sucul böcekler ve bazı bitkiler besinleridir. Gece ya da gündüz beslenebilirler.
Dağılımı
Tepeli patkalar, ılıman iklimlerde, kuzey Avrasya'da yerleşim gösterirler. Bazen kışlarını geçirmek üzere Amerika ve Kanada'nın sahillerine göçederler.
KARABAŞ PATKA
Özellikleri
Uzunluğu 42-51 cm.’dir. Erkek ve dişinin görünümü birbirinden farklıdır. Bu ördek türü, tepeli patka ile karıştırabilinir.
Erkek karabaş patka koyu yeşilimsi, yuvarlak bir başa sahiptir. Erkeğin göğsü, kuyruk alt ve üst tüyleri ile kanat üst-örtü tüyleri siyah renktedir. Vücut yan tüyleri beyaz ve gaga mavimsidir. Sırtı, tepeli patkadan farklı olarak gridir (tepeli patkada siyahtır). Üst kanat uçma tüyleri ile kanat altı beyazdır.
Dişi, tepeli patkaya benzemesine rağmen, ondan gaga dibindeki beyazlık ve karın yanlarının daha açık olması ve tepesinin olmaması ile ayırt edilebilinir. Üst kanat uçma tüyleri, kanataltı ile karın beyazdır. Dişi ve erkeğin gözü sarı ve gagaları mavimsidir.
Üreme ve beslenme
Tek eşlidir. Yuvalarını yerde veya yüzer sazların üzerinde yaparlar. Yuvayı, bitkiler ve tüylerle döşemekte olup bu yuvaya yaklaşık 8-11 yumurta bırakırlar. Kuluçka süresi 26-28 gündür. Yavruların uçma süresi 40-45 gündür. Besinlerini, başlıca bitkiler ve omurgasız hayvanlar oluşturmaktadır.
Dağılımları
Kış konuğudur. Ülkemizde Karadeniz ve Marmara Denizi’nin kıyılarında görülmektedir. Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya’da gözlenmekte ve üremektedir.
PUFLA KAZI
Pufla kazı (Somateria mollissima), ördekgiller (Anatidae) familyasından iri bir kaztürü.
Yaklaşık 50-71 cm boylarındadır. Avrupa'nın kuzey kıyılarında, Kuzey Amerika ve doğu Sibirya'da yayılış gösterir.
TEL KUYRUK
Özellikleri
Yetişkinler siyahla karışık, alt tarafları beyazdır. Erkekler uzun ve sivri bir kuyruğa sahiplerdir ve koyu renk lekeli gagaları vardır. Dişilerin kahverengi sırtı ve daha kısa kuyrukları vardır.
Beslenme
Suyun altına dalarak beslenirler. Genellikle yumuşakçaları, kabukluları ve bazı küçük balıkları yerler. Suyun yüzeyine yakın olarak dalsalar da, 60 metre derinliğe kadar dalabilirler.
Erkeklerin sesleri melodik ve tiz; Ow, ow, owal-ow şeklindedir.
Dağılımı
Kuzeyin soğuk okyanuslarında ve Kuzey Atlantik kuşakta, Alaska, kuzey Kanada, kuzey Avrupa ve Rusya'da yayılış gösterirler.
Kışları Kuzey Amerika'nın doğu ve batı kıyılarına, Avrupa ve Asya'nın kıyı kesimlerine göç ederler.
BAYAĞI KARA ÖRDEK
Bayağı kara ördek (Melanitta nigra), ördekgiller (Anatidae) familyasından iri, denizel bir dalıcıördektürü.
Tür, 43-54 cm uzunluğundadır. Avrupa'nın kuzeyiyle, Asya'nın doğusunda yerleşim gösterir.
Kışları daha ılıman kuşaklara, Avrupa'nın kıyılarına ve Fas'ın güneylerine göç eder. Oluşturdukları sürüler büyüktür.
Yuvalarını yere, deniz, akarsu ya da göllerin yakınlarındaki koruluklara ve tundralara yaparlar. Yuvaya 6 ila 8 yumurta bırakılar.
KADİFE ÖRDEK
Kadife ördek (Melanitta fusca), ördekgiller (Anatidae) familyasından iri, denizel bir ördektürüdür.
Avrupa'nın kuzey kesimleri, Asya ve Yenisey'e kadar olan bölgelerde yerleşim gösterirler. Küçük, izole bir grubu Türkiye'nin doğusunda bulunur.
Kışları daha ılıman bölgelere, Avrupa ve İngiltere'nin güneylerine, Karadeniz ve Hazar denizi civarlarına göç ederler.
Yuvalarını yere, deniz, akarsu ya da göllerin yakınlarındaki koruluklara ve tundralara yaparalar. Yuvaya 7 ila 9 yumurta bırakılar. Yumuşakçalar ya da kabuklularla beslenirler.
ALTINGÖZ
Altıngöz (Bucephala clangula), ördekgiller (Anatidae) familyasından orta büyüklükte denizel bir ördektürü. Yakın akrabası Bucephala islandicadır. Gözlerinin altın sarısı olması nedeniyle bu şekilde isimlendirilmişlerdir.
Özellikleri
Yetişkin erkekler 42-52 cm arasında, 888 ila 1400 gram ağırlıktadır. Yetişkin dişiler ise; 500 ila 1182 gram ağırlığında olabilirler. Yetişkin erkekler yeşilimsi parlayan koyu renkli bir başa ve göz çevresinde yuvarlak bir yamaya sahiplerdir.
SÜTLABİ
Özellikleri
Görünüm olarak siyah-beyaz ve uçuşları sırasında bu renklerde görünebilen kuşlardır. Dişiler ve genç erkekler daha fındık kabuğu renktedir. Gagaları tırtıklı ve kancalı, balıkları dalışta yakalayabilecek şekildedir.
Yaşam ortamları
Avrupa ve Asya'nın kuzey kesimlerinde yaşarlar. Aaçların bulunduğu ortamlara ihtiyaç duyarlar. Balıktan zengin göl ve akarsuların çevrelerinde yerleşirler. Kışları Baltık Denizi, Karadeniz, Kuzey Almanya gibi ülkelere göç ederler.
Davranış
Yuvalarını ağaç delikleri, ağaçkakan yuvaları gibi yerlere yaparlar. 6 ila 9 arası kerem renkli yumurta yumurtlarlar. Utangaç kuşlardır, rahatsız edildiklerinde kaçarlar.
TARAKDİŞ
Özellikleri
Yetişkin tarakdiş 52-58 cm uzunluğunda ve 67-82 cm kanat genişliğindedir. Dikenimsi bir ibiğe ve kenarları taraklı, uzun, kalın ve kırmızı bir gagaya sahiptirler.
Yetişkin erkeklerin başı daha parlak-yeşil, boyun beyaz, göğüs pas renkli, sırt siyah ve alt kısımlar beyazdır. Yetişkin dişiler, pas rengi bir başa ve grimsi vücuda sahiptirler. Genç bireyler, dişilere benzer, beyaz yakalık daha az ve beyaz kanat çizgileride dah küçüktür.
Yaşam şekli
Dişilerin ötüşleri; çatlak ve prrak prrak şeklinde, erkeklerinkiyse, daha kesikli ve azdır.
Tarakdişler dalarak ve suyun altnda yüzerek beslenirler. Genel olarak balık yerler, fakat sucul böcekler, kabuklular ve kurbağalar da besinleri arasındadır.
Tarakdişler düz uçuları sırasnda en hızlı uçan kuşlardandırlar.
Dağılımı
Kuzey Amerika'nın, Grönland'ın Avrupa ve Asya'nın tatlı su gölleri ve nehirlerinde yerleşim gösterirler. Yuvaları sulara yakın, yerde ve korunaklıdır.
Kışları kuzeyel kuşlar daha ılıman güneylere göç ederler.
BÜYÜK TARAKDİŞ
Büyük tarakdiş (Mergus merganser), ördekgiller (Anatidae) familyasından iri bir ördektürü.
Avrupa, kuzey Asya ve kuzey Amerika'da yayılış gösterirler. Genellikle göl kenarları ev akasularda yerleşirler. Yuvalarını ağaç deliklerine yaparalar.
Üçalt tür vardır:
- M. m. merganser,
- M. m. orientalis,
- M. m. americanus,
Erkekler ve dişiler kolayca ayırt edilebilir. Erkek büyük tarakdişler koyu yeşil bir başa sahiplerken, dişiler kırmızımsı-kahve başa sahiplertirler. Bu kuşlar 70 cm uzunuğnda ve 78-94 cm kanat genişliğindedirler.
Gagalarının tırtıkları sayesinde balıkları sıkıca tutabilen beslenen büyük kuşlardır. Midyeler, karidesler de besinlerini oluşturur. Genç kuşlar genellikle sucul böcekleri yerler.
Kuzey Amerika'daki kuşlar küçük gruplar halinde daha güneylere göç ederler. Diğer yerlerdekiler de göç ederken, Avrupa'dakiler genellikle yerleşiktirler.
KARA BAŞLI DİKKUYRUK
Özellikleri
Yetişkin erkekler, pas kırmızısı vücutlu, siyah başlı ve mavi gagalıdırlar. Dişiler daha grimsi kahverengi vücutlu, grimsi yüzlü ve daha koyu renkli bir gagaya ve koyu başa ve yanak bantlarına sahiptirler.
Bu kuşlar dalar ve suyun altında yüzerler. Genellikle sucul bitkitohum ve köklerini, sucul böcek ve kabukluları yerler.
Dağılımları
Çoğunlukla kuzey Amerika'nın bataklıklarında, göl ve havuzlarında bulunurlar. Yuvalarını sık bataklık bitkileri arasına, suyun yakınına yaparlar. Kışları donmamış göllere ve kıyısal koylara göç ederler.
Av kuşu koleksiyoncularını sayesinde, artık İngiltere'de ve geniş dağılımları olan Avrupa'da yerleşim gösterirler.
DİKKUYRUK
Dikkuyruk (Oxyura leucocephala), ördekgiller (Anatidae) familyasından küçük bir ördektürü (Akbaş ve Kalkıkkuyruk olarak da bilinir. İnglizce'de "Ruddy Duck" olarak bilinir. Aslında "dik kuyruk" ifadesi belirli bir grup kazsıları nitelemek için kullanılır (stiff-tailed ducks) ancak Türkiye'de yaygın olarak Oxyura leucocephala kastedilir. Amerika'da ise yaygın olarak Oxyura jamaicensis anlaşılır.).
Uzun,arkaya ya da yukarıya doğru dikilmiş kuyruğu, büyük, beyaz başı ve geniş, mavigagasıyla hemen tanınan, nadir bulunan küçük bir ördektir.
Erişkin erkekler, beyaz bir baş, siyah bir baş tepesi ve boyun, gri ve kırmızımsı vücut, mavi bir gagaya sahiptirler.
Erişkin dişiler, beyaz bir yüz ve daha koyu bir gaga, baş tepesi ve bir yanak çizgisi, gri-kahverengi bir vücuda sahiptirler. Dalar ve suyun altında yüzerler. Hepçildirler.
İspanya ve kuzey Afrika'da ürerler, batı ve merkezi Asya'da daha büyük bir popülasyona sahiptir.
Ülkemizde, Göller Yöresi'ndeki etrafı geniş sazlıklarla çevrili irili ufaklı göllerde ve Göksu Deltası'nda yaşarlar. Afyonkarahisar ve Konya civarında da bir miktar nüfüsa sahiptirler.
En yoğun olarak Burdur'da bulunurlar. Dünya üzerindeki kış nüfüslarının %66'sından çoğu Burdur Gölü'nde bulunmaktadır. Koruma altına alınmış türlerdendir ve avlanması(avlanma sezonu dahil) yasaklanmıştır.
AK KANATLI KARA ÖRDEK
Özellikler
Karakteristik olarak iri biçimli ve büyük gagalıdır. Melanitta cinsinin en büyük türüdür. Dişiler 950-1950 gram ve 48-56 cm arasında ortalama 1180 gr ve 52.3 cmdirler. Dişi soluk baş yamasıyla beraber kahverengidir. Erkekler 1360-2128 gram ve 53-60 cm arasında, ortalama 1380 gr ve 55 cmdirler. Beyaz spekulum ve beyaz göz çevresi dışında erkekler tümüyle siyahtır. Bu kuşların gagalarının dibi siyah ve büyük tokmak şeklindedir.
Kanada'dan Hudson Körfezinin batısına kadar ve Alaska'daki Amerikan ırkının Doğu Sibirya ırkıyla (birbirinden) ayrılan birkaç özelliği bulunmaktadır. Amerikalı alttürün erkeklerinin, daha kahverengi böğürler, gaga ve daha az uzun bir gaga topuzunun çoğunun koyu sarı renkliliği ile kadife ördeğe benzerdir. Asyalı formun, onun çoğunlukla turuncu-sarı gagasının dibinde çok uzun bir topuzu vardır. Dişiler, alanda aynıdır.
Dağılım
Ak kanatlı kara ördek Asya'nın kuzeyinden ilerisinde, Yenisey Basin'in doğusunda ve Kuzey Amerika'da ürerler. Ilıman bölgelerin güneyinden ileride, Büyük Göller'de, ABD kuzeyinin sahillerinde ve Kanada'nın güney sahillerinde ve Asya'nın Çin'e kadar güneyinde kışlamaktadır. Elverişli kıyı sularında büyük sürüler meydana getirir. Bunlar sıkıca kenetlenmiş ve birarada uçmaya meyillidirler..