Anjina
Anjina – Bu tip göğüs ağrısının semptomları, nedenleri ve tedavisi
Anjina kalp kasına olan kan akışının azalmasıyla oluşan bir çeşit göğüs ağrısıdır. Anjina koroner arter hastalığının bir semptomudur. Anjina tipik olarak göğsünüzde sıkışma, basınç, ağırlık, sıkılık veya ağrı ile tanımlanır.
Ayrıca anjina pektoris olarak adlandırılan anjina, tekrarlayan bir sorun veya ani akut bir sağlık problemi olabilir.
Anjina yaygındır fakat hazımsızlığın ağrısı veya rahatsızlığı gibi diğer göğüs ağrısı tiplerinden ayırmak zordur. Eğer açıklanamayan bir göğüs ağrınız varsa derhal tıbbi yardım isteyiniz.
Belirtileri
Anjina semptomları şunlardır:
- Göğüs ağrısı veya rahatsızlığı
- Kollar, boyun, çene, omuz veya sırta ilave olarak göğüs ağrısı
- Bulantı
- Yorgunluk
- Nefes darlığı
- Terleme
- Baş dönmesi
Göğüs ağrısı ve anjinanın bağlı olduğu ortak rahatsızlık, basınç, sıkıştırma, dolgunluk veya göğsünüzün merkezinde ağrı olarak tarif edilebilir. Anjina belirtileri yaşayan bazı insanlar, anjina yüzünden göğüslerinin sanki bir mengenede sıkıştırılmış gibi hissettiklerini veya göğüslerinin üzerine sanki bir ağırlık yerleştirilmiş gibi hissettiklerini belirtmektedir. Bazıları ise, hazımsızlık gibi şikayetler hissedebilmektedir.
Şiddeti ve süresi anjinanın türüne göre değişebilmektedir. Bu esnada yeni veya değişen göğüs rahatsızlıklarını tanımak önemlidir. Yeni veya farklı belirtiler anjinanın daha tehlikeli bir türünün (kararsız anjina) veya kalp krizi dahil daha tehlikeli bir durumun sinyali olabilir.
Stabil anjina, en sık görülen anjina türüdür ve genellikle efor ile ortaya çıkar ve dinlenme ile geçer. Göğüs rahatsızlığınız sisin için yeni bir belirti ise, göğüs ağrınıza neyin neden olduğunu bulmak ve uygun bir tedavi almak için doktorunuzu görmeniz önemlidir. Stabil anjina durumunuzda kötüleşme veya değişiklik gözlemlerseniz hemen tıbbi yardım isteyin.
Stabil anjinanın karakteristik özellikleri
- Kalbiniz daha zor çalışmaya başladığında ortaya çıkar – özelliklede egzersiz veya merdiven çıkılması esnasında
- Genellikle tahmin edilebilir ve göğüs ağrısı daha önce yaşadığınız ağrıya benzerlik gösterir
- Kısa sürer, beş dakika veya daha az sürebilir
- Ağrı dinlendikten sonra veya anjina ilacı kullandıktan sonra geçer
Karasız anjinanın özellikleri (acil tıbbi durum)
- Dinlenirken bile oluşur
- Anjinanın her zamanki tipinde değişiklikler vardır
- Beklenmedik anda gelişebilir
- Stabil anjinaya nazaran çok daha şiddetli ve çok daha uzun sürer, 30 dakikaya kadar sürebilir
- Dinlenmekle veya anjina ilaçlarının kullanımıyla geçmeyebilir
- Bir kalp krizi sinyali olabilir
Varyant Anjina Özellikleri (Prinzmetal anjina)
- Genellikle dinlenme esnasında gelişir
- Genellikle şiddetlidir
- Anjina ilaçları rahatlama sağlayabilir
Prinzmetal anjina nadir görülen bir rahatsızlıktır – anjina vakalarının sadece yüzde 2’sinde Prinzmetal anjina görülmektedir. Anjinanın bu türüne geçici olarak kan akışını azaltan kalp atardamarlarındaki spazm neden olur.
Kadınlarda anjina Kadınların anjina belirtileri, klasik anjina belirtilerine göre farklılıklar gösterebilir. Örneğin kadınlarda görülen en sık belirtiler; mide bulantısı, nefes darlığı, karın ağrısı veya aşırı yorgunluk, göğüs ağrısı ile birlikte veya göğüs ağrısı gözlemlenmeden olabilir. Bazı kadınlarda, boyun, çene veya sırt kısımlarında, bıçak saplanması gibi bir ağrı ve göğüste basınç hissettiklerini belirtmişlerdir. Bu farklılıklar, tedavi şekillerinde gecikmelere neden olabilmektedir.
Ne zaman doktora gitmelisiniz
Göğüs ağrısının birkaç dakikadan uzun sürdüğü veya dinlenmeye veya anjina ilaçlarını almanıza rağmen ağrının hafiflemediği durumda kalp krizi geçiriyor olabilirsiniz. 112’yi arayın veya acil tıbbi yardım çağırın. Nakil için gerekli düzenlemeyi yapın. Yalnızca son çare olarak hastaneye gitmek için kendiniz araç kullanın.
Nedenleri
Anjina, kalp kasına giden kanın azalması nedeniyle olur. Kanınız kalp kasınızın hayatta kalması için gerekli olan oksijeni taşır. Kalp kası yeterli oksijen almadığında, bu iskemi denilen bir duruma neden olur.
Kalp kasınıza kan akışının azalmasının en yaygın nedeni koroner arter hastalığıdır (KAH). Kalbinizin (koroner) atardamarları plak adı verilen yağ birikmesi nedeniyle daralabilir. Buna ateroskleroz denir.
Bu düşük kan akışı, bir besleme sorunudur – kalbin yeteri kadar oksijen bakımından zengin kan alamıyor olması durumu. Kalp damarlarının yağ birikmesi nedeniyle daraldığı durum sizin neden her zaman anjina olmadığınızı düşünmenize sebep olabilir. Bunun nedeni, düşük oksijen talebi dönemlerinde – örneğin dinlenirken – kalp kası anjina belirtilerini tetiklemeden, kan akım miktarında azalma mümkün olabilmektedir. Oksijen ihtiyacının artması – egzersiz esnasında olduğu gibi, anjinaya neden olabilmektedir.
- Stabil anjina. Stabil anjina genellikle fiziksel zorlama tarafından tetiklenir. Merdiven çıkarken, egzersiz veya yürüyüş esnasında, kalbin daha fazla kana ihtiyacı olur ancak arterleriniz daraldığı için, kasın içerisine alınacak kan yeterli olmaz ve zorlanır. Fiziksel aktivitenin yanı sıra, bir tür duygusal stres, soğuk, ağır yemekler ve sigara gibi diğer faktörler de arterlerde daralmaya ve anjinayı tetiklemeye neden olabilir.
- Karasız anjina. Eğer kan damarında biriken yağlar (plaklar) patlarsa veya kan pıhtısı oluşursa, daralan atardamardan kan akışını tıkayabilir veya engelleyebilir, aniden ve ciddi bir şekilde kalp kasınıza kan akışını azaltır. Kararsız anjina aynı zamanda kalbinizin kan damarlarını tamamen veya kısmi olarak tıkayan kan pıhtılarından dolayı da oluşabilir.
Kararsız anjina kötüleşir ve dinlenme veya anjina ilaçları alımı sonrası geçmez. Kan akımı düzelmezse, oksijenden yoksun kalan kalp kası ölür – kalp krizi. Kararsız anjina tehlikelidir ve acil tedavi gerektirir.
- Varyant anjina. Ayrıca Prinzmental anjina olarak da adlandırılan varyant anjinada, arterler geçici olarak daralır ve sonucunda koroner arterde bir spazma neden olur. Bu daralma, göğüs ağrısına neden olur ve kalbinize giden kan akışını azaltır.
Tedavi ve ilaçlar
Anjina tedavisi için pek çok seçenek bulunmaktadır, yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç, anjiyoplasti ve stent veya koroner baypas cerrahisi dahil olmak üzere seçenekler bulunmaktadır. Tedavinin hedefi belirtilerin sıklığını ve şiddetini azaltmak, kalp krizi ve ölüm riskini azaltmak içindir.
Bununla birlikte, kararsız anjina veya farklı bir anjina türünüz varsa ve genellikle dinlendiğiniz zaman ağrınız geçmiyorsa, bir hastanede acil tedavi olmanız gerekebilir.
Yaşam tarzı değişiklikleri Eğer anjina durumunuz hafifse, yaşam tarzı değişiklikleri yapmanız yeterli olacaktır. Anjina durumunuz şiddetli olsa dahi, yaşam tarzınızda yapacağınız değişiklikler yine de yardımcı olacaktır. Değişiklikler şunlardır:
- Sigara içiyorsanız bırakın. Sigara dumanına maruz kalmaktan kaçının.
- Aşırı kiloluysanız, kilo verme konusunda doktorunuzla konuşun.
- Diyabetiniz varsa, düzgün bir şekilde kontrol altında tutulduğundan emin olun, diyet ve egzersiz planınızı uygun bir şekilde takip edin.
- Anjina sıklıkla efor sonrası geliştiğinden egzersiz hızınızı ayarlayarak ve dinlenme molaları alarak kendinizi rahatlatabilirsiniz
- Fazla öğünlerden kaçının.
- Stresten kaçının demek her zaman için uygulamaktan daha kolaydır, ancak rahatlayacağınız bir ortam hazırlamaya çalışın. Stresi azaltma teknikleri konusunda doktorunuzla konuşun.
- Sağlıklı beslenin, tam tahıllar, meyveler ve sebzeler ve sınırlı oranda doymuş yağ oranına sahip gıdalarla beslenin.
- Güvenli bir egzersiz planı için doktorunuzla konuşun.
İlaçlar Tek başına yaşam tarzı değişikliklerinin yetmediği zamanlarda, ilaç kullanmanız gerekebilir. Bu ilaçlar şunlar olabilir:
- Nitrat. Nitrat genellikle anjina tedavisinde kullanılır. Nitrat kan damarlarınızın rahatlatarak ve genişleterek kalp kasınıza daha fazla kan akmasını sağlar. Anjinaya bağlı olarak göğüs rahatsızlığı oluştuğunda nitrat alınabilir, normalde (örneğin fiziksel efor gibi) anjinayı tetikleyen bir şey yapmadan önce veya uzun dönemli önleyici olarak kullanılabilir. Anjina tedavisinde, kullanılan nitratın en yaygın biçimi dilaltına alınan nitrogliserin tabletleridir.
- Aspirin. Aspirin kanın pıhtı yeteneğini azaltır, bu sayede daralmış olan kan damarlarından kan akışı daha kolay sağlanmış olur. Kan pıhtılaşmasının önlenmesi aynı zamanda kalp krizi riskini de azaltabilmektedir. Günlük olarak aspirin alımı konusunda önce doktorunuz ile görüşmelisiniz.
- Pıhtı önleyici ilaçlar. Klopidogrel, prasugrel ve ticagrelor gibi bazı ilaçlar kan trombositinin daha az birbirine yapışmasını sağlayarak, kan pıhtısı oluşumunu önlemeye yardımcı olmaktadır.
- Beta blokörler. Beta blokörler, adrenalin olarak da bilinen epinefrin hormonunun etkilerini bloke ederek çalışırlar. Sonuç olarak, kalp daha yavaş ve daha az kuvvetle çalışır ve tansiyon düşer. Beta blokörler aynı zamanda kan akışının hızlanması için kan damarlarının rahatlamasına ve açılmasına yardımcı olur, bu nedenle anjinayı azaltır veya engeller.
- Statinler. Statinler kan kolesterolünü düşürmek için kullanılan ilaçlardır. Vücutta kolesterol yapmak için gereken bir maddenin bloke edilmesini sağlarlar. Bu sayede kolesterolün emilimine yardımcı olur, arter duvarlarında biriken plakları azaltarak kan damarlarının daha fazla tıkanmaması için yardımcı olurlar. Statinlerin ayrıca kalp arterleri üzerinde de birçok yararları bulunmaktadır.
- Kalsiyum kanal blokörleri. Kalsiyum antagonistleri olarak da adlandırılan kalsiyum kanal blokörleri, atardamar duvarlarındaki kas hücrelerini etkileyerek kan damarlarının rahatlatır ve genişletir. Bu kalbinizdeki kan akışını arttırarak anjinayı azaltır veya engeller.
- Ranolazine. Bu ilaç tek başına veya diğer ilaçlarla birlikte, kalsiyum kanal blokörler, beta blokörleri ve nitrogliserin gibi, anjina tedavisinde kullanılabilmektedir. Oral erektil disfonksiyon ilaçlar alıyorsanız, diğer bazı anjina ilaçlarının aksine, bu ilacı kullanabilirsiniz.
Tıbbi işlemler ve cerrahiYaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar sıklıkla kararlı anjina tedavisinde kullanılırlar. Ancak, anjiyoplasti, stent ve koroner arter bypass ameliyatı gibi tıbbi işlemlerde aynı zamanda anjina tedavisi kullanılabilmektedir.
- Anjiyoplasti ve stent uygulaması. Anjiyoplasti sırasında, - ayırca perkütan koroner girişim (PCI) olarak adlandırılan – küçük bir balon, daraltılmış arter içerisine sokulur. Balon atardamarı genişletmesi için şişirilir ve sonrasında küçük bir tel örgü bobin (stent), genellikle arter açık tutmak için ilave edilir. Bu işlem anjinanın azalması veya ortadan kaldırılması ve kalbin kan akışının arttırılması için yapılır. Eğer kararsız anjinanız vara veya yaşam tarzınızda değişiklikler ve kronik stabil anjina tedavisinde kullanılan ilaçlar yeterli gelmediyse, anjiyoplasti ve stent iyi bir tedavi seçeneğidir.
- Koroner arter bypass cerrahisi. Koroner arter bypass cerrahisi sırasında, vücudunuzun başka bir yerinde bulunan toplar damar veya atar damar, tıkalı veya daralmış kalp arteri ile baypas edilmek için kullanılır. Bypass ameliyatı kalbinize giden kan akışını arttırır veya anjinayı azaltmak veya ortadan kaldırılmak için yapılan bir yöntemdir. Kararsız anjinanın yanı sıra diğer tedavilere cevap vermeyen stabil anjina konusunda da bir tedavi seçeneği olarak kullanılabilmektedir.
Yaşam tarzı ve evde bakım
Kalp hastalığı sıklıkla anjinanın çoğu türünün nedeni olduğu için, kalp hastalığı risk faktörlerini azaltma üzerine çalışarak anjinayı azaltabilir veya engelleyebilirsiniz. Yaşam tarzında yapılacak olan değişiklikler bu konuda atılabilecek en önemli adımlardır.
- Sigara içiyorsanız bırakın.
- Sağlıklı beslenin, tam tahıllar, meyveler ve sebzeler ve sınırlı oranda doymuş yağ oranına sahip gıdalar tüketin.
- Güvenli bir egzersiz planı için doktorunuzla konuşun.
- Aşırı kiloluysanız, kilo verme konusunda doktorunuzla konuşun.
- Anti-anjina ilaçları alın ve doktorunuzun talimatlarına uyun.
- Şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve yüksek kan kolesterolü gibi hastalık veya durumların tedavilerini mutlaka takip edin, bu rahatsızlıklar anjina riskini arttırabilmektedir.
- Anjina sıklıkla efor sonrası oluşan bir durum olduğundan, hızınızı yavaşlatmak için dinlenme molaları alın.
- Büyük öğünlerden kaçının, bu kendinizi çok şişkin hissetmenize neden olabilir.
- Rahatlama yolları bulun. Stres azaltma teknikleri konusunda doktorunuza danışın.
Korunma
Eğer halihazırda anjinanız varsa semptomlarınızı iyileştirecek yaşam tarzı değişiklikleri yaparak anjinayı önlemeye yardımcı olabilirsiniz. Bunlar aşağıdakileri içerir:
- Sigarayı bırakın
- Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet gibi diğer sağlık koşullarınızı izleyin ve kontrol altında tutun
- Sağlıklı beslenin
- Doktorunuzdan onay alarak fiziksel aktivitelerinizi arttırın
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Stres seviyesini azaltın