Gastrit Hastalığı Nedir?
Gastrit, mide astarında iltihap oluştuğunda gerçekleşmektedir. Genel gastrit ise belirtileri üst karın ağrısı, mide bulantısı ve hazımsızlığı içerebilmektedir. Gastrit, akut veya hafif olduğunda tedavi edilebilmekte ve ortadan kalkabilmektedir. Ancak, tedavi edilmediği takdirde, ülserlere hatta mide kanserine dönüşme riski bulunmaktadır. (1)
Gastrit iltihaplanması çoğu zaman mide ülserlerine neden olan aynı bakteri nedenli enfeksiyon sonucu oluşmaktadır. Bazı ağrı kesici ilaçların düzenli olarak kullanımı ve çok fazla alkol tüketilmesi de gastrite katkıda bulunabilmektedir.
Gastrit aniden ortaya çıkabilir (akut gastrit) veya yavaş yavaş oluşabilir (kronik gastrit). Bazı vakalarda, gastrit, ülsere ve mide kanseri riskinde artışa neden olabilmektedir. Bununla birlikte, çoğu insan için, gastrit ciddi değildir ve tedavi ile çabucak iyileşir. (2)
Gastrit Belirtileri
Gastrit nasıl anlaşılır? Bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanan gastriti bulunan birçok kişi herhangi bir belirti yaşamamaktadır. Diğer vakalarda, gastritin neden olduğu gastrit başlangıcı ve ilerleyişi belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır:
- Hazımsızlık
- Karın ağrısı veya yanma hissi
- Mide bulantısı ve kusma
- Yemekten sonra dolgunluk hissi
Eğer mide astarı aşınmışsa (eroziv gastrit) ve mide asidine maruz kalırsa belirtiler ağrı, kanama veya mide ülserini de içerebilmektedir.
Gastrit Nedenleri
Gastrit neden olur? Gastritin en yaygın nedenleri şunlardır:
- Bazı ilaçlar (örneğin aspirin, ibuprofen veya naproksen)
- Fazla alkol içme
- Midenin Helicobacter pylori adı verilen bir bakteri ile enfekte edilmesi
- Daha az yaygın nedenleri ise şunlardır:
- Otoimmün bozukluklar (pernisiyöz anemi gibi)
- Safra reflüsü
- Kokain kullanımı
- Aşındırıcı ve tahriş edici maddeler (zehir gibi) yemek veya içmek
- Aşırı stres
- Sitomegalovirüs ve herpes simpleks virüsü gibi viral bir enfeksiyon (bağışıklık sistemi daha zayıf olan kişilerde daha sık görülür)
Travma veya büyük cerrahi, böbrek yetmezliği veya nefes almaya yardımcı olan makinelere bağlı kalınması gereken ciddi ani hastalıklar gastrite neden olabilmektedir. (4)
Gastrit Tedavisi
Gastrit nasıl geçer? Gastritin nedenini belirledikten sonra, nedene maruz kalmayı önlemek için adımlar atılabilmektedir. Örneğin, alkol iltihabı tetikliyorsa, içtiğiniz alkol miktarını azaltabilir veya içmeyi tamamen bırakabilirsiniz. Diğer koşulların tedavisine yardımcı olmak için alınan antiinflamatuar ilaçlar durdurulmalı veya bir alternatifle değiştirilmelidir. Gastritin genel olarak tedavi yöntemleri arasında şunlar bulunmaktadır:
İlaç: Gastrik suları içindeki asit içeriğini azaltmak için kullanılabilecek tabletler mevcuttur. Durumunuza bağlı olarak bu ilaçları birkaç hafta veya aylarca almanız gerekebilir.
Diyet değişiklikleri: Mide astarını tahriş edebilen alkol ve kafeinin sınırlanması veya tüketiminin tamamen bırakılması bu diyet değişikliklerine girebilir.
Hiçbir tedavinin uygulanmaması: Helicobacter pylori mevcut değilse ve biyopside görülen başka bir özellik yoksa genellikle gastrit tedavisine gerek görülmemektedir. (5)
Gastrit ameliyatı: Süpüratif (Flegmonöz) gastrit (yaygın olarak streptokok enfeksiyonları ve viral enfeksiyonlar sonucu oluşmaktadır) dışında, cerrahi müdahale gerekli değildir. Bu durumda, etkilenen bölgenin rezeksiyonu ile cerrahi müdahale en etkili tedavi şekli olabilmektedir. (6)
Gastrit için hangi doktora gidilir: Gastrit tanısı ve tedavisi için başlangıç olarak aile doktorunuzdan yardım alabilirsiniz. Doktorunuz gastritten şüphelenirse, sizi sindirim bozuklukları uzmanına (gastroenterolog) sevk edebilir. (7)
Gastrite Ne İyi Gelir?
Gastrit Bitkisel Tedavisi
Zencefil: Zencefil, antiinflamatuar ve antibakteriyel özelliklerinden dolayı gastrite yardımcı olabilmektedir. İltihabı azaltarak enfeksiyonu tedavi edebilen zencefil, ayrıca mide ağrısı, gaz, hazımsızlık, bulantı ve şişkinlik gibi belirtileri de hafifletebilir.
Yoğurt: Yoğurt, özellikle gastritten muzdarip olduğunda, diyetinize iyi bir katkıdır. Aktif canlı kültürleri olan yoğurt bu konuda özellikle faydalıdır.
Papatya: Papatya çayı, gastrit tedavisine oldukça yardımcı olabilir. Sindirim sistemi için yararlı uçucu yağlar açısından zengindir. Hatta bağırsak duvarlarını yatıştırabilir, kişiyi ani ağrılar ve gazdan kurtarabilir. (8)
Nane: Nane, antiinflamatuar, antibakteriyel ve antispazmodik özellikleri nedeniyle tedaviye yardımcı olabilen başka bir bitkidir. Yatıştırıcı özellikleri mide astarının iltihaplanmasını azaltabilir. Ayrıca, bulantı, hazımsızlık ve mide ekşimesini azaltmaya da yardımcı olur.
Çilek: Çilek, antioksidan özelliğinden ve fenolik bileşiklerin yüksek içeriğinden dolayı gastritin iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Mide astarındaki iltihaplanmanın başlamasını önlemede de etkilidir. (9)
Fesleğen: Fesleğen, akut gastrit tedavisinde çok etkilidir. Antiinflamatuar ve antibakteriyel özellikleri iltihaplanmayı ve H. pylori bakterilerinin neden olduğu enfeksiyonu azaltmaya yardımcı olur. Mide ağrısı, hazımsızlık, kusma ve mide bulantısı gibi belirtileri de tedavi eder.
Pirinç lapası: Pirinç lapası gastrik suyun oluşturulmasına yardımcı olur. Genelde gastrit problemi yaşayan insanlara, gastrit tedavisi için günlük iki kâse pirinç lapası önerilmektedir.
Hindistan cevizi suyu: Hindistan cevizi suyunda sindirim sistemi için yatıştırıcı olan çok miktarda mineral ve bileşik bulunur. Toksik maddeleri vücuttan atmak için çok faydalıdır. Aynı zamanda vücut sindirim fonksiyonlarını normalize etmeye yardımcı olan normal vücut ısısının korunmasını da destekler. (11)
Meyan kökü: Antiinflamatuar ve yatıştırıcı özellikleri iltihabı azaltabilir ve mide ekşimesi, midede yanma hissi, hazımsızlık ve benzeri belirtileri hafifletebilir.
Patates suyu: Patates suyu antasit ve iyileştirici özellikleri nedeniyle gastrit tedavisine yardımcı olabilir. Ayrıca, şişkinlik, kramp, fazla gaz ve diğer gastrit belirtilerini azaltmada da etkilidir. (12)
Gastrit Evde Tedavi Yöntemleri
Su: Gastrit, hafif durumlarda en azından geri döndürülemez bir durum değildir. Çok miktarda su içerek midenizdeki asit konsantrasyonunu azaltabilirsiniz. Su, mide içindeki pH değerini dengede tutar. Bununla birlikte, yemek sırasında su içmekten kaçınmalısınız çünkü bu sindirim sularını inceltir ve kolay sindirimi engeller.
Ayrıca, karbonatlı içecekler asla su yerine geçemez ve çözünmüş karbondioksit suyu aslında asidik yapar ve durumu ağırlaştırır. Kafeinin bile mideyi tahriş edebilme riski bulunmaktadır. Kafeinli içeceklerden uzak durun, onun yerine su ve meyve sularını tercih edin. (13)
Vitamin E: Vitamin E, vücudumuzda antiinflamatuar özelliklerle ilişkilidir. Bu nedenle gastrit problemi yaşayan insanlar genellikle vitamin E takviyelerinden yararlanmaktadır. Vitamin E sadece asit reflüsünü azaltmaya yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda sindirim mukozasında yenilenmeye de destekçi olur.
Demir: Bazen gastritle ilgili problemlerin arkasındaki sebep anemi olabilmektedir. Anemiden muzdarip olursanız, demir takviyelerini almayı deneyebilirsiniz. Bunun dışında, diyet lifi, vitamin, mineraller ve yağsız proteinlerden oluşan sağlıklı bir diyet uygulamak da çok önemlidir. Gastrit hastalarına klorofil takviyeleri de önerilmektedir. (14)
Diyet
Gastrit için bir diyet dengeli ve sağlıklı olmalıdır. Diyetinizi kendiniz düzenlemede zorluk çekiyorsanız bir diyetisyene danışabilirsiniz. Unutulmaması gereken önemli nokta, mideyi tahriş eden veya ağrıya neden olan gıdalardan kaçınılmasıdır. Mideye baskı yapmaktan kaçınmak için mümkün oldukça kolay sindirilebilen gıdaları tüketin.
Bir gastrit diyetine dâhil edilmesi gereken gıdalar şunlardır:
- Yeşil yapraklı sebzeler
- Taze meyveler ve sebzeler
- Buğday kepeği
- Az yağlı veya yağsız süt ürünleri
- Havuç suyu
- Hindistan cevizi suyu
Bir gastrit diyetinden çıkarılacak gıdalar ise şunları içerir:
Yemek alışkanlıklarınız gastrit belirtilerine katkıda bulunabilir. Gastrik sorundan korunmak için aşağıdaki ipuçlarını kullanın:
- Yavaş yiyin ve düzgün çiğnemeye özen gösterin. Bu, sindirimin düzgün bir şekilde gerçekleşmesine izin verecek ve gastriti önlemeye yardımcı olacaktır.
- Mideniz dolu olduğunda yemeye ve içmeye devam etmeyin.
- Yemeklerinizi daha küçük porsiyonlara bölün ve gün boyunca sık sık yiyin. Çoğu sağlık uzmanı her üç saatte bir küçük porsiyonlarda yemek yemenizi önerir.
- Alerjik belirtiler üreten gıdalardan uzak durun. (16)