En Eski Ölü Gömme Geleneği
Ölü gömme geleneği ve bu gelenekle ilgili törenler kültürümüzün önemli bir parçası. Peki ölü gömme geleneği ne zaman ve nasıl başladı? Neandertaller 120.000 yıl önce ölülerini gömdüklerini biliyoruz ama Homo sapiens ile ilgili bilgiler çok daha az.
Arkeologlar, Afrika’daki En Eski İnsan Mezarını Keşfettiler ve Erken İnsanların Ölümü Nasıl Gördüklerine İlişkin İpuçları Sundular
Arkeologlar, Afrika’da keşfedilen yaklaşık 80.000 yıllık bir mezarın kıtanın bilinen en eski insan mezarı olduğunu açıkladı.
Yaklaşık 78.000 yıl önce dinlenmeye bırakılan ceset, iki buçuk ile üç yaşları arasında olduğu tahmin edilen bir çocuğa ait. Nairobi’deki Kenya Ulusal Müzeleri ve Almanya’nın Jena kentindeki Max Planck İnsan Tarihi Bilimi Enstitüsü’nden arkeologlar, Kenya’nın tropikal yaylalarının kıyısındaki Panga ya Saidi mağarasının ağzındaki mezarı 2013 yılında keşfettiler.
Max Planck Enstitüsü profesörü Michael Petraglia, “Bu oldukça muhteşem” dedi . “Afrika’daki en eski insan cenazesi. Bize bilişimiz, sosyalliğimiz ve davranışlarımız hakkında bir şeyler anlatıyor ve bugün bize çok tanıdık geliyor.”
Bir yıllık analizden sonra ceset, İspanya’nın Burgos kentindeki Ulusal İnsan Evrimi Araştırma Merkezi’ndeki uzman bir laboratuvara gönderildi ve burada mikro bilgisayarlı tomografi, optik mikroskopi ve diğer invazif olmayan görüntüleme teknikleri kullanılarak tarandı.
İlk olarak, uzmanlar genç bir homo sapiens’in dişlerini buldular. Daha fazla araştırma ile kemiklerin, dizleri çenesinin altına sıkıştırılmış ve başının altına bir yastık dayamış halde gömülmüş gibi görünen bir çocuğa ait olduğu anlaşıldı. Arkeologlar çocuğa Mtoto adını verdiler. Vücut muhtemelen bitki lifleri veya hayvan derileri gibi o zamandan beri parçalanmış bir malzemeye sarılmıştı.
Vücudun barışçıl duruşu cenaze davranışını, yani çocuğun kasten dinlenmeye bırakıldığını gösteriyor. Toprağın teknik analizi, çevreleyen topraktan farklı tortular içeren mezar çukurunun yanı sıra, toprağa gömüldükten sonra cesetlerin etrafında bulunan solucanları yediği bilinen salyangozların izleri ve kabukları ile bu sonucu desteklemektedir. Bu ipuçları, erken insanlar arasında ölümle ilgili gelişen tutumlara işaret ediyor.
İsrail’de 90.000 ila 130.000 yıl öncesine tarihlenen ikisi de dahil olmak üzere, dünyada daha eski mezarların keşifleri var. Afrika’da bilinen antik mezarlık alanlarının azlığı, oradaki ilk insanların ölülere bakmanın başka yolları olduğu anlamına gelebilir, ancak bunun nedeni kıtada bugüne kadar daha az arkeolojik araştırma yapılmış olması da olabilir. Her iki durumda da Mtoto önemli bir keşfi temsil ediyor.
Yazan: Bilge KAPLAN