Bazen kişi, birtakım beklenmedik veya kökten niteliksel değişikliklere uğrayabilir. Örneğin sıkı bir komünist, beyni yıkanırsa veya partisinde yaşanan olumsuzluklara şahit olursa günün birinde faşist bir partiyi desteklemeye başlayabilir. Koyu bir Katolik, bir gün ateist olabilir. Bütün bunlar, kişinin bir çeşit kökten psikolojik değişimden geçtiği, gerçek hayattan alınmış örnekleridir. Değişiklikler fiziksel de olabilir. Belli birtakım plastik cerrahi ameliyatlarından geçen bir kişi, anne babasının bile tanıyamayacağı bir hale gelebilir. ABD’de televizyonlarda yayınlanan bazı reality show’larda, bunun örneklerini görürüz. Programa katılanlar, bir kliniğe yatıp orada aylarca kalırlar ve bu süre içinde bir dizi ameliyat geçirirler, sıkı bir rejime girerler ve düzenli spor yaparlar. Aynı zamanda, bir profesyonelden psikolojik destek de alırlar. Aylarca arkadaşlarını ve aile fertlerini görmelerine, aynaya bakmalarına izin verilmez. Sezonun sonunda aynadaki yansımalarını ilk kez gördüklerinde, bunların çoğu kendilerini tanımakta güçlük çekerler. En çok değişmiş olan, ödülü kazanır. Bununla birlikte, bütün bu psikolojik ya da fiziksel nitelik değişimleri ne kadar kökten olursa olsun, yine bir tek şeyizdir; değişiklik, bir tek insanın hayatının kapsamı içinde gerçekleşmiştir. Hem koyu Katolik olan ateistin durumunda hem de metamorfoz yarışmasının birincisinin durumunda, sayısal özdeşlik muhafaza edilmiştir.Ben Neyim, Itır Erhart
İkinci Derece İradeBen Neyim, Itır Erhart
Çalışmasında kişi olmanın gerekli ve zorunlu şartlarını tartışan bir başka çağdaş filozof da Harry Frankfurt’tur. Ona göre, insanları, zihinsel özellikleri, arzuları ve saikleri olan başka varlıklardan ayıran şey, ‘iç gözlem yaparak değerlendirme’ yeteneği, başka deyişle, ‘ikinci derece irade’ oluşturma yeteneğidir. Frankfurt, ikinci derece iradeyi tanımlamadan önce, birinci ve ikinci derece arzular arasında ayrım yapar. İkinci derece arzular, ‘A, X yapmayı istemek istiyor” şeklindedir. Burada X, birinci derece bir arzunun nesnesidir. Örneğin “dondurma yemek”, “âşık olmak”, “sabah geç kalkmak”, “uyuşturucu kullanmak” gibi. Birisi bir ikinci derece arzuya sahip olduğu zaman, o, sadece belirli bir arzuya sahip olmak istemektedir. Başka deyişle arzu etmeyi arzu etmek söz konusudur. Örnek vermek gerekirse: Woody Allen’ın “Melinda Melinda” adlı filminde, intihara eğilimli bir karakter olan Melinda, iç çekerek şöyle der: “yaşamak istemeyi istiyorum”. Burada, Melinda, ikinci derece bir arzuya sahiptir. Devamlı intiharı düşünen bir kadın olmak yerine yaşama arzusuna sahip biri olmayı istemektedir.
Kişi olma konusunda kıstasın muğlak olması muhakkak olumsuz bir şey olmak zorunda mıdır? Belki de değildir. Muğlaklık, bizim kişi kavramımızın bir parçası olabilir. Yukarıda gördüğümüz gibi, bebeklerin ve bitkisel hayattaki hastaların kişi olarak sınıflandırılması söz konusu olduğunda işler çatallaşmaktadır. Bununla birlikte, savunduğu kişi kavramının muğlaklığı, Locke için bir zorluk yaratmaktadır. Bu muğlaklık kişinin bir öz kavramı olmadığının, Locke’un bunu varsaymakla yanlış yaptığının göstergesi olabilir.Ben Neyim, Itır Erhart
Rudder Baker, bu akıl yürütmeye cevap olarak, birinci şahıs perspektifinin ilişkisel bir özellik olduğunu kabul eder:Ben Neyim, Itır Erhart
Şeyleri kendimizden farklı olarak ayırt etmemize vasıta olan başka-şeyler kavramı olmadan kendimizi kendimiz olarak düşünemeyiz ve başka-şeyler orada olmadan da başka-şeyler kavramına sahip olamayız.