Patent / Faydalı Model
Sınırlı bir süre ve yer için patent/ faydalı model sahibine, üçüncü kişiler tarafından buluşun izinsiz olarak üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini engelleme amacıyla tanınan tekel haklarıdır.
Patentlenebilirlik Kriterleri yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirliktir.
Yenilik: Buluşun dünya çapında daha önce var olmaması yani tekniğin bilinen durumuna dahil olmaması anlamına gelir. Tekniğin bilinen durumu ise patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde erişilebilir (yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım vb. yolla açıklanan) her türlü bilgi anlamına gelmektedir. Patentten farklı olarak faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz.
Buluş Basamağı: Buluşun, ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından tekniğin bilinen durumundan aşikar bir şekilde çıkarılamayacak nitelikte olması anlamına gelmektedir.
Sanayiye Uygulanabilirlik: Buluşun tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir, uygulanabilir veya kullanılabilir nitelikte olması anlamına gelir.
Koruma Kapsamı Dışında Kalan Başvurular
Buluşunuz için patent ya da faydalı model başvurusu yapmadan önce aşağıda belirtilen hususlara dikkat etmeniz yararlı olacaktır.
Buluş Niteliğinde Olmadığından Patent Verilemeyecek Konular Şunlardır:
- Keşifler, bilimsel teoriler, matematiksel yöntemler (Bölme işlemi için bir kısa yol metodu buluş değildir. Ancak, bu metoda göre çalışan bir hesap makinası buluş olabilir)
- Zihni faaliyetler, iş faaliyetleri veya oyunlara ilişkin plan, kural ve yöntemler (Dil öğrenme yöntemi, bulmaca çözme yöntemi, bir oyun veya ticari bir işletmeyi organize etmek için planlar buluş değildir. Ancak, dil öğretmek, bulmaca çözmek, bir planı uygulamak veya oyun oynamak için yeni bir cihaz buluş olabilir)
- Bilgisayar programları (Zihni faaliyetler, iş faaliyetleri veya oyunlara ilişkin plan, kural ve yöntemleri gerçekleştiren bilgisayar programları, kaynak ve nesne kodları teknik karakter olarak kabul edilmediklerinden dolayı buluş olarak değerlendirilmemektedir. Örneğin; Muhasebe Programı, açık artırma metodunu gerçekleştiren program vb. Ancak, teknik bir problemi çözen yöntemi gerçekleştiren bilgisayar programı veya bilgisayar programını içeren cihaz patent ile korunabilmektedir. Örneğin, iki mobil cihazı arasında daha hızlı veri iletişimini sağlayan yöntemi gerçekleştiren bilgisayar programı, bir işletim sisteminde kaynak dağılımını gerçekleştiren program veya veri şifrelemesini sağlayan program vb.)
- Estetik niteliği bulunan mahsuller, edebiyat ve sanat eserleri ile bilim eserleri (Romanlar, tablolar, heykeller buluş değildir.)
- Bilginin sunumu
Faydalı Modelle Korunamayacak Buluşlar
Patentle korunabilir olmayan buluşlar dışında patent ile korunabilen fakat faydalı modelle de korunamayan buluşlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:- Kimyasal ve biyolojik maddeler, usuller ve bu usuller sonucu elde edilen buluşlar (Yeni bir plastik bileşeni ve onun üretim usulü)
- Eczacılıkla ilgili maddeler, usuller ve bu usuller sonucu elde edilen buluşlar (Yeni bir antihistaminik ve onun üretim usulü)
- Biyoteknolojik buluşlar (Rekombinant DNA teknolojisi ile elde edilen ürünler ve üretim usulleri)
- Usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar (Bir sac şekillendirme yöntemi, elektroliz ile su ısıtma yöntemi)
Uluslararası Patent Tescili
PATENT İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI (PCT-PATENT COOPERATİON TREATY ) KAPSAMINDA YAPILAN BAŞVURULAR
Bir buluşun, birden çok ülkede korunması istendiği takdirde, bunu kolaylaştırmak ve ekonomik hale getirmek amacıyla üye ülkelerin yapmış olduğu bir antlaşmadır. Bu anlaşma kapsamında yapılan patent başvurusunun başvuru tarihi, ileriki adımların atılması sonucunda üye 151 ülke için geçerli olabilecektir. Başvurunun WIPO tarafından yayınlanmasından sonra, başvuru sahibi ilk başvuru tarihinden (varsa rüçhan tarihinden) itibaren 30 ay içinde üye ülkelerin her birine başvuruda bulunma hakkı elde etmiş olacaktır (PCT ulusal safha).
Böylece başvuru sahibi her ülkede ayrı ayrı araştırma raporu hazırlatmak ve hatta isterse inceleme raporu da hazırlatmak zorunda kalmayacağı için ekonomik olarak büyük bir tasarruf sağlayacaktır. Burada önemli bir nokta; PCT başvurusu yapmış olmak, her ülkede patent hakkı elde edilmiş anlamına gelmemekte bu ülkelere başvuruda bulunma hakkı kazanılması anlamına gelmektedir. Yani PCT başvurusundan (varsa rüçhan tarihinden) sonraki 30 ay içerisinde istenilen her ülkeye (veya birliğe, örn. EPO) ayrı ayrı başvuruda bulunulması gerekmektedir.
AVRUPA PATENT SÖZLEŞMESİ (EUROPEAN PATENT CONVENTİON-EPC ) KAPSAMINDA AVRUPA PATENTLERİ
Tek bir başvuru ile EPC’ye üye ülkelerde patent elde edilebilmesine olanak sağlamaktadır. Avrupa patentinin hangi ülkeleri kapsayacağına patent başvuru sahibi karar vermektedir. Avrupa ülkelerinde daha kısa zamanda ve daha az maliyetle patent koruması elde edebilmenin bir yoludur. Tarifname, patent istemleri ve varsa teknik resimleri içeren Avrupa patenti fasikülünün Türkçe çevirisi Avrupa patenti fasikülünün verildiğinin ilan edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde vekili tarafından Kuruma sunulur. Her Avrupa patenti, detaylı bir inceleme aşamasından geçmekte ve üye ülkelerde koruma altına alınabilmektedir. Başvuru tarihinden itibaren 20 yıl koruma sağlamaktadır.