BASKI GRUPLARI
Toplumsal değişme, ekonomik, siyasal, mesleksel ve dinsel ve eğitsel
nitelikte birtakım güçlü grupların ortaya çıkmasına yol açmıştır.
Sanayi toplumlarında birey tek başına etkin olamamaktadır. Bu yüzden
böyle gruplar yoluyla üyelerin yararları savunulmakta, iktidarlar
denetlenmekte, kamu oyu oluşturulmaktadır. Bu gruplar yoluyla kamu
yararından çok, özel yararlar sağlanmaktadır. Bunlara toplumsal güçler
de denmektedir.Bu insan grupları ortaklaşa davranış ya da kanaatleriyle
diğer halk gruplarının eylem ve düşüncelerini ya da hükümetin
eylemlerini etkilemektedir. Bunlar toplumda birbirini etkileyen
beşerî güçlerdir. Ottavuay, bunları şöyle tanımlıyor: "Bir toplumsal
güç bir toplumun birtakım üyelerince toplumsal eylemi ya da
toplumsal değişmeyi gerçekleştirme çabasıdır". Bunlar genellikle organize
olmuşlardır. Örneğin bir iş adamları birliği, sendika ,siyasal parti,
dinsel bir kuruluş, dernek, federasyon gibi. Bunlar eğitimi de etkilerler.
Fakat bir grup benzeri olarak nitelendirilebilecek "toplumsal sınıflar"
ya da "kamu oyu" organize değildirler.
Baskı grupları ülkemizde özellikle özel eğitime muhtaç çocukların
(Geri zekâlı çocuklar vs.) eğitilmesi, kadın eğitimi, kimsesiz çocukların
eğitimi, okul öncesi eğitimi düşüncesi ve uygulaması (Ana okulları,
kreş, yuva) gibi alanlarda eğitime katkıda bulunmuşlardır. Son yıllarda
işçi kuruluşlarımız, yurt dışındaki işçi çocuklarının eğitimi konusuna
da yönelmişler ve bu konuya ilgiyi arttırmışlardır.
Baskı grupları ülkemizde de eğitim politikamıza sınırlı da olsa
katkıda bulunmuş, kamu oyu oluşturmuşlardır. Fakat bunlar daha çok
belirli siyasal partilere bağlı kalmışlar ve uç noktalarda toplanmışlardır.
Bilimsel çalışma ve yayınları da sınırlıdır. Bununla birlikte demokratik
bir ortamda böyle kuruluşlardan eğitimsel bakımdan yararlanmak
mümkündür.
İngiliz eğitim sosyologlarından Ottaıvay, baskı gruplarının eğitim
alanını etkileyerek toplumsal değişmedeki rollerine örnek olarak İngil-
tere'deki çok amaçlı okullar düşünce ve uygulamasını, her türlü teknik
eğitimin gelişmesini ve okullarda dinsel eğitimin sağlanmasını gösteriyor.