Bismillahirrahmanirrahim
(Sonsuz kerem sahibi ve ikramı bol olan Allah’ın adı ile)
Sabah Namazının Vakti:
Allah (c.c) sabah namazının başlangıcı ile sahur yemeğinin bitişini aynı anda gerçekleştiğini haber vermektedir. Konuya delil olan ayeti kerime:
أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَآئِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ عَلِمَ اللّهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنكُمْ فَالآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُواْ مَا كَتَبَ اللّهُ لَكُمْ وَكُلُواْ وَاشْرَبُواْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّواْ الصِّيَامَ إِلَى الَّليْلِ وَلاَ تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
“Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmanız size izin verildi. Onlar sizin için, siz de onlar için birer elbisesiniz. Allah, sizin nefslerinize ihanet ettiğinizi bildi. Bunun üzerine tövbelerinizi kabul etti ve sizi affetti. Şimdi artık onlara yaklaşın ve Allah’ ın sizin için yazdığı şeyleri isteyin. Size göre şafağın aydınlığı gecenin aydınlığından kesin olarak ayırt edilinceye kadar yiyin için. Sonra orucu geceye kadar tamamlayın. Mescidlerde itikafta iseniz onlarla cinsel ilişkiye girmeyin. Bu Allah’ ın koyduğu sınırlardır. Artık ona yaklaşmayın. Allah, ayetlerini insanlara işte böyle açıklıyor. Umulur ki böylece onlar takva sahibi olurlar”. (Bakara 187. Ayet)
Ayette geçen “Size göre şafağın aydınlığı gecenin aydınlığından kesin olarak ayırt edilinceye kadar yiyin için” ifadesi sahur yemeğinin terk edilmesi gerektiğini ve oruç tutma ibadetinin başlama vaktinin girdiğini bildirir.
Oruç tutma vaktinin girdiği andan itibaren sabah namazının ezanı da okunmaya başlanır. Bügün müslümanların yaşadıkları ülkelerde uygulanmakta olan takvimlerde sabah namazının vakti ve sahur yemeğinin bitişi kabul edilemeyecek derecede hatalıdır.
Oruç ibadetini yapacak olan kişiler isterlerse sahura bazen de kalkmayabilirler. Çünkü belli bir vakitte yemek ve içmek için kalkmak farz değildir, sünnettir. Fakat tek sorun sabah namazını vaktinden önce kılmak Kur’an-ı Kerim’ in ortaya koyduğu kriterlere uymamaktadır.
Allah (c.c) bir ayette şöyle buyuruyor:
فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلاَةَ فَاذْكُرُواْ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا
“Bundan sonra namazı bitirdiğiniz zaman, artık ayaktayken, otururken ve yan üstü iken Allah’ ı zikredin! Daha sonra güvenliğe kavuştuğunuz zaman, namazı vaktinde kılın. Muhakkak, namaz, mü’minlerin üzerine, vakitleri belirlenmiş bir farz olmuştur”. (Nisa 103. Ayet)
Ayette geçen “Muhakkak, namaz, mü’minlerin üzerine, vakitleri belirlenmiş bir farz olmuştur” diye net bir şekilde bildirilmesine rağmen sabah namazını vaktinden önce kılınmasına sebeb olunmaktadır.
Fıkıh, ilmihal ve tefsir kitaplarında yazılı olan sabah namazının vakti Kur’an-ı Kerim ile bire bir uymaktadır, ama yapılan hesaplarda ve incelemelerde bir problem var olduğu kesindir.
Sabah namazının vakti tan yeri şafağın aydınlığı gecenin karanlığından sıyrılmaya başladığı andan güneşin doğuşuna kadar devam eder ki, bu benim yaptığım gözlemlere göre yaklaşık 28, 30 veya 31 dakika kadar sürmektedir.
H.z İbn Abbas (R.anh) rivayetinde H.z Rasulullah (s.a.s) Efendimizin namaz vakitleri hakkında bahsederken şu ifadesi yukarıdaki ayetler ile nasıl bir uyum içinde olduğunu görürüz:
“Sabah namazını da tan yerinin ağardığı, oruç tutana yemenin içmenin yasak olduğu saatte kıldırdı”. (İbn Abbas R.anh)
Konu ile alakalı diğer hadis şöyle:
“Sabah namazını da ortalık aydınlandığında kıldırdı”. (Tirmizi)
Sabah Namazının Kerahet Vakti:
Sabah namazının kerahet vakti güneşin doğmaya başladığı andan itibaren Türkiye’ de yaklaşık 25 dakika sürer, İtalya’ da ise aşağı yukarı 27 veya 28 dakika sürer. Bu kerahet vakti ülkeden ülkeye göre değişir ama şehirden şehire değişmez. Bu vakitlerde sabah namazını kılmak mekruh dur.
Yatsı Namazının Vakti:
Yatsı namazının vakti bir Kur’an ayetinde şöyle geçer:
أَقِمِ الصَّلاَةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا
“Güneşin batıya kaymasından gecenin tam kararmasına kadar ; bir de tan yerinin yoğunlaşması sırasında namazı tam kıl. Tan yerindeki yoğunlaşma gözle görülür“. (İsra 78 . ayet )
Ayetteki “gecenin tam kararmasına kadar“ ifadesinden maksat ise güneşin batmasından batı ufkundaki aydınlığın tamamen kaybolup karanlığın iyice çökmesine kadar olan vakti gösterir. Bu, yukarıda da belirtildiği gibi yatsı namazının son vaktidir.
Konu ile alakalı hadis de yatsının vakti şöyle anlatılmaktadır:
“Sonra yatsı namazını gecenin üçte biri geçmekte olduğu sırada kıldırdı”. (Tirmizi)
“Şafağın (batı ufkundaki kızıllığın) kaybolduğu saatte de yatsıyı kıldırdı”. (İbn Abbas)
Yatsı namazının son vakti batı tarafında güneş ışınlarından hiç bir eser kalmadığı, karanlığın çökmesi ile yıldızların çoğalmaya başladığı zaman biter.
Öğlen, ikindi ve akşam namaz vakitleri için “Farz ve Nafile Namazlar” başlıklı yazıma bakabilirsiniz.
Öğle Namazının Kerahet Vakti:
Çoğunluğunun görüşüne göre öğle namazının kerahet vakti Türkiye’ de yaklaşık 45 dakika sürdüğünü ileri sürerler ama maalesef bu doğru olmamakla beraber delilleri de yoktur. Öğle namazının ezanı okunduğunda kerahet vakti çıkar. Bundan önce geçen 2.5 dakikası kerahet vakti dir.
Akşam Namazının Kerahet Vakti:
Güneş batarken akşam namazının farzı kılınamaz ama ikindi namazının farzı bundan hariçtir. Bu kerahet vakti ise yaklaşık 4-5 dakika sürer.