Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 25,8 ile konut ve kira harcamaları alırken, harcamaların yüzde 20,7’si gıda ve alkolsüz içeceklerden oluştu.
Türkiye genelinde yapılan harcamalar içinde sağlık harcamalarına yüzde 1,9 ve eğitim hizmetleri harcamalarına ise yüzde 2 oranında pay ayrıldı.
Buna göre, 2010 yılında hanehalkı başına aylık ortalama tüketim harcaması 1.843 lira iken geçen yıl bu rakam 2 bin 120 lira olarak tahmin edildi. 2011 yılında bu değer kentsel yerlerde 2 bin 364 lira, kırsal yerlerde ise 1.547 lira olarak hesaplandı.
Geçen yıl gıda ve alkolsüz içecekler ile konut ve kira harcamalarına ayrılan pay 2010'a göre azalırken, ulaştırmanın payı arttı. 2010 ve 2011 yılı sonuçları karşılaştırıldığında; 2010 yılında yüzde 21,9 olan gıda harcaması payının 2011'de yüzde 20,7 olarak gerçekleştiği, konut ve kira harcamaları payının yüzde 27,1'den yüzde 25,8'e, alkollü içecek, sigara ve tütün harcaması payının yüzde 4,5'ten yüzde 4,1'e, sağlık harcaması payının yüzde 2,1'den yüzde 1,9'a, haberleşme harcaması payının yüzde 4,1'den yüzde 4'e, kültür ve eğlence harcamaları payının ise yüzde 2,8'den yüzde 2,7'ye düştüğü görüldü.
Giyim ve ayakkabı harcamalarının yüzde 5,1'den yüzde 5,2'ye, ev eşyası harcaması payının yüzde 6,3'ten yüzde 6,4'e, ulaştırma harcamalarının yüzde 15,1'den yüzde 17,2'ye, otel, lokanta ve pastane harcamalarının yüzde 5,4'den yüzde 5,7'ye ve çeşitli mal ve hizmet harcamaları payının ise yüzde 3,7'den yüzde 4,3'e yükseldiği gözlenirken, eğitim hizmetleri harcamaları payı ise değişmedi.
Düşük gelirli hanehalkları gıdaya daha fazla pay ayırıyor
Hanehalkı Tüketim Harcaması Sonuçlarına göre, düşük gelirli hanehalkları, yüksek gelirli hanehalklarına göre gıdaya 2 kat daha fazla pay ayırıyor.
Gelire göre sıralı yüzde 20'lik gruplar itibariyle tüketim harcamalarının dağılımına bakıldığında; birinci yüzde 20'lik (en düşük gelir grubu) grupta yer alan hanehalklarının gıda harcamasına ayırdıkları pay yüzde 30,9 iken, beşinci yüzde 20'lik gruptaki (en yüksek gelir grubu) hanehalklarının gıda harcamalarına ayırdığı payın yüzde 16 olduğu görüldü. Eğitim hizmetleri harcamalarının oranı ise birinci yüzde 20'lik grup için yüzde 0,7 olurken, beşinci yüzde 20'lik grup için yüzde 3,4 oldu.
Toplam gıda ve alkolsüz içecekler harcamasının yüzde 13,6'sını gelire göre sıralı birinci yüzde 20'lik grupta yer alan hanehalkları, yüzde 28,4'ünü ise beşinci yüzde 20'lik grupta yer alan hanehalkları yaptı. Konuta yapılan harcamaların yüzde 11'i birinci yüzde 20'lik grupta yer alan hanehalklarına ait iken yüzde 31,6'sı beşinci yüzde 20'lik grupta yer aldı. Toplam eğitim hizmetleri harcamalarında ise birinci yüzde 20'lik grubun payı yüzde 3,3 iken beşinci yüzde 20'lik grubun payı yüzde 62,3 oldu. Ulaştırma için yapılan harcamaların sadece yüzde 4,5'i birinci, yüzde 45,6'sı beşinci yüzde 20'lik grup tarafından yapıldı.
Harcama kalıpları, hanehalkının temel gelir kaynağına göre değişiyor
Hanehalkının temel gelir kaynağına göre tüketim harcamalarının dağılımı incelendiğinde; temel gelir kaynağı maaş, ücret, yevmiye geliri olan hanehalkları yüzde 24,8 ile en yüksek payı konut harcamalarına; en düşük payı ise yüzde 1,7 ile sağlık harcamalarına ayırdı. Temel gelir kaynağı müteşebbis geliri olan hanehalklarının harcamaları içinde en yüksek payı yüzde 23,1 ile gıda harcamaları alırken, en düşük pay yüzde 2 ile sağlık harcamalarında oldu.