Raşitizm
Raşitizm aslında, günümüzde raslanmaması gereken bir hastalıktır. Raslanmasmın nedeni, koruyucu D vitamini tedavisinin çoğunlukla ihmal edilmesidir.
Nedenler: Neden, kemiklerin gelişmesi için gerekli D vitamini eksikliğidir. Bu durumda, kemik ve kemik gövdesi birleşme yerlerindeki bozunlar, kıkırdakların kemiğe dönüşmesini güçleştirir. Bu eksikliğin yanısıra, hastalığın ilerlemesine yardımcı olan çeşitli etmenler vardır:
— çevre: Çocuğun güneşlenmesi çok önemlidir; beslenme de uygun olmalıdır;
— ten rengi: Aileye ve ırka bağlı bir özelliktir; esmer ya da kara derinin, D vitamini yapmak için daha çok güneş ışığına gereksinimi vardır. Bu nedenle raşitizme Afrika’lı çocuklarda daha sık ras-lanır;
— çocuğun erken doğmuş olması da, raşitizmi kolaylaştıran nedenlerdendir.
Teşhis
Klinik belirtiler: İskelette biçim bozukluğu vardır:
— süt bebeğinin kafatası, 6 aylıktan önce, ön ve arka taraflarında anormal yumuşaklıktadır; ama, bıngıldağın kapanmakta gecikmesinin, teşhis açısından hiç bir değeri yoktur;
— göğüs kafesinde biçim bozukluğu vardır: Kaburgalarda (kemik kaburgaların kıkırdak kaburgalarla birleştiği bölgede), teşbih dizisi biçiminde şişlikler gözlenir;
— kol ve bacaklarda, 1 yaşından başlayarak, gözle görülür ve elle tutulur şişlikler oluşur (el ve ayak bileklerinde, kemik uçları düzeyinde), daha sonra da bacaklarda eğrilme başgösterir.
Kas ve bağlarda da değişme olur:
— kas gevşekliği nedeniyle karın yumuşar ve yayılır (kurbağa karnı biçimi);
— çocuk, başını dik tutabilmeye geç başlar; oturma ve yürümesi gecikir.
Çocuğun genel durumunda bozulma olmaz. Çoğunlukla tombul, ama sağlıksızdır. Genellikle rengi de soluktur. İskeletteki biçim bozuklukları, dikkatli bir muayeneyle saptanabilir.
Tamamlayıcı muayeneler: İskelet filmi, teşhisi doğrular, hastalığın hangi evrede olduğunu gösterir ve bazen klinik muayenede bulunamamış bir raşitizmi ortaya koyar. Ayrıca, tedavi altında, çocuğun durumunun nasıl bir gelişme gösterdiğinin de anlaşılmasını sağlar.
Evrim: Hastalık tedavi edilmezse, kendiliğinden iyileşebilir; ama, bazen ciddi biçim bozuklukları bırakır (özellikle ayak bileklerinde); kemiklerde kırılmalar görülebilir. Kalsiyum eksikliği, çocuğun yaşamını tehlikeye sokan çırpınmalara yolaçabilir ve akciğer ihtilatları görülebilir. Tedavi, biçim bozukluklarının gerilemesini sağlar. İyileşme uzun sürede gerçekleşir.
Tedavi: Tedavi iki yönlüdür: İyileştirici (normal beslenme + D vitamini), koruyucu. Koruyucu tedavi doğumdan başlar, 18 aylık oluncaya kadar ya her gün küçük dozda ya da kesintili olarak uzun süre daha yüksek dozlarda D vitamini verilir. Piyasada satılan D vnamini damla ve şurupları son derece etkilidir ve itici tadından ötürü çocukların sevmediği balık yağının yerini almıştır.