Abdullah bin Yasin
- Önem : Murabıtlar Devleti'nin kurucusu, Kuzey Afrika'nın İslamlaştırılmasını başlatan kişi
- Doğum : ?
- Ölüm : 8 Temmuz 1059 - Tamesna
Abdullah Bin Yasin, Murabıtlar Devleti’nin kurucusu, aynı zamanda Kuzey Afrika’nın İslamlaştırılmasını başlatan kişi olarak bilinmektedir. Hayatının 1050 yılı öncesine dair bölüm hakkında az bilgi sahibi olunan Yasin’in annesi Fas’taki Kuzula kabilesindendir. Kurtuba’da başladığı tahsilini Sus şehrinde tamamladı. Daha sonra ise Cüdâle kabilesi reisi Yahya b. İbrahim tarafından Afrika’ya İslamiyet’i öğretmek ve yaymak için görevlendirildi. Abdullah B. Yasin’in yöre halkını İslamlaştırma çabaları bir süre başarısızlığa uğradı ve Abdullah küçük bir toplulukla Senegal’in bir adasına çekildi. Burada Ribat adı verilen bir tekke kurarak dini-askeri bir örgüt oluşturdu. Bu örgütün üyelerine Bu örgütün üyelerine de “Ribat’ın içindekiler” anlamına gelen “Muratıblar” denildi. Yaşamlarını dine dayayan bu kişiler askeri bir disiplin ve komünal bir düzen içinde yaşadılar. Üyelere sert kurallar ve dayak cezası uygulanıyordu. Kısa zamanda sayıları bine varan Murabıtlar, güçlenerek Sahra’daki kabileleri buyrukları altına aldılar. Yerli kabile reislerinin çoğu Müslüman olmayı kabul etti, ancak kitleler genellikle eski inançlarını devam ettirdi.
Abdullah B. Yasin önderliğindeki Murabıtlar, 1055’te Fas ve Gana’daki kentlere akınlara başladılar. Dini önderliği elinde tutan Abdullah B. Yasin, ordu komutanlığını Yahya B. Umar’a verdi. Kuzeyde Zenata kabilesinin yönettiği Sicilmasa kentine, güneyde ise Gana Krallığı’a ait Avdagast kentine akınlar yapıp, ganimetler aldılar. Dara, Sus, Agmat ve Nafis’te egemenlik kurdular. Abdullah B. Yasin Atlas Okyanusu kıyısında Tamasna’da Bergavarlar’la savaşırken öldü. 8 Temmuz 1059 tarihinde Tamesna yakınlarında öldü. Cenazesi, Kerîfle adıyla bilinen yüksek bir yere defnedildi. Murabıtlar Devleti Kuzey Afrika’da birçok kabileyi Müslümanlaştırdı. Abdullah B. Yasin’in ölümünden sonra da Kuzeybatı Afrika ve İspanya Murabıtlar’ın egemenliğine son verdi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Abdülkerim Özaydın, Abdullah B. Yasin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.1, 1988
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Zeynep Hatun
Divan şiirinin bilinen ilk kadın şairi olan Zeynep Hatun, bu yönüyle Türk edebiyatında önemli bir yer edinerek tarihe adını yazdırdı. Birçok kaynağa göre Amasyalı olan Zeynep Hatun, babası Kadı Mehmed Çelebi’nin hem ilim hem de sanatla uğraşması ve bu konularda hassasiyet göstermesi nedeniyle iyi bir eğitim aldı. Arapça ve Farsça dillerinde kendini geliştirdiği, bununla birlikte Farsça’yı iyi derecede şiir yazabilecek kadar iyi kullandığı bilinmektedir. Aynı zamanda musiki ile de ilgilenen Zeynep Hatun, şarkılar yazarak besteler de yapmıştır.
-
Seyyid Mehmed Rıza
Edirne’de Zehrimâr adıyla tanınan bir aileye mensup olduğundan Zehrimârzâde diye bilinen Rıza Paşa tahsilini Edirne’de tamamladı. Medreseyi bitirdikten sonra bir müddet müderrislik yaptı, Rumeli’de mahkeme nâibliklerinde bulundu. Rıza’nın Mevlevîlik ve Mevlevîler hakkındaki manzumeleri bu tarikatla ilgisini düşündürmekteyse de tarikat içindeki faaliyet ve kimliği hakkında bilgi bulunmamaktadır. Hayatının sonlarına doğru Edirne Uzunköprü’de müftülük yaptı. Mehmed Rıza’nın muhtasar tezkiresi 1591-1641 yılları arasında ölen şairleri kapsadı. XVII. yüzyılın ilk çeyreğinde düzenlenen Kafzâde Fâizî’nin antoloji niteliğindeki Zübdetü’l-eş‘âr’ı bir tarafa bırakılırsa Rıza Tezkiresi, Riyâzî Tezkiresi ile birlikte bu yüzyılın önemli iki şuarâ tezkiresinden biridir. Mehmed Rıza, mukaddimede tezkireyi kaleme alış sebebini belirttikten sonra eserini on beyitlik bir manzumeyle övdüğü devrin padişahı Sultan İbrahim’e sunar ve kendilerine birer mahlas edinerek şair olduklarını iddia eden kişileri tezkiresine almadığını söyler.
-
Alkaios
Eski Yunanlı lirik şair Alkaios Midilli Adası’nda yaşamış soylu bir ailenin çocuğudur. Yaşamına dair hususlar ayrıntılarıyla bilinmemekle birlikte, Sigeum’da Atinalılar’a karşı savaştığı ve yurttaşları arasındaki iktidar mücadelelerinde yer aldığı bilinmektedir. Yine Alkaios’un hakkında çeşitli iç kavgalar sonucu iktidara gelen Tiran Pittacus’a karşı çıkması yüzünden sürgüne gönderildiği, bu arada da Mısır’ı ziyaret ettiği söylenir. Antik Yunan’ın önemli lirik şairlerinden biri olan Sappho ile çağdaş olan Alkaios’un şiirleri MÖ 2. yüzyılda on kitapta toplanmışsa da bunların hiçbiri günümüze ulaşamadı. Yazdıkları yalnızca başka yazarlarca yapılan alıntılar ve bulunan kimi şiir parçaları vesilesiyle bugüne ulaştı. Şair, tanrıları ve yarı tanrıları yücelten ilahiler, aşk şarklıları, içki şarkıları ve politik şiirler yazmıştır. Karşıtlarına karşı son derece kinli ve öfkeli olan Alkaios politik şiirlerince özellikle Pittacus’a şiddetle saldırır.
-
Tuğrul II
İyi tahsil görmüş bir hükümdar olan Sultan Tuğrul babasının ölümüyle tahta çıktı. Arslanşah’ın ölümünün ardından Gürcü kralının İslâm ülkesine yürümek amacıyla hazırlık yaptığı ve yeni sultan Tuğrul’un amcası Melik Muhammed’in tahtı ele geçirmek için harekete geçtiğine dair haberler çıkınca Atabeg Cihan Pehlivan süratle Gürcü topraklarına girdi ve hiçbir mukavemetle karşılaşmadı. İsfahan’a gidip Melik Muhammed’i bozguna uğrattı. Cihan Pehlivan aynı tavrı Selâhaddîn-i Eyyûbî’ye karşı gösteremedi. Selâhaddîn-i Eyyûbî, Cihan Pehlivan’dan Kazvin ve Bistâm yörelerindeki Bâtınîler’in varlığına son vermek için geçiş izni talep etti, ancak Pehlivan, Selâhaddin’in idare ettiği yerleri elinden almak istediği vehmine kapılarak rahatsızlandı ve çok geçmeden öldü. Ölünce yerine gelen Atabeg Kızılarslan ile Tuğrul arasında düşmanlık oluştu. Sultan Tuğrul’un bazı emîrleri öldürtmesi aleyhindeki cereyanı daha da güçlendirdi. Sultan Tuğrul çok az bir kuvvete sahip olduğu için Hemedan’a gelen Kızılarslan’ın önünden çekildi, fakat atabeg arkasını bırakmadı. Hazinesini ve ağırlığını kaybeden sultanın askerinin bir kısmı Kızılarslan tarafına geçti.
-
Anton Çehov
Anton Pavloviç Çehov 29 Ocak 1860 tarihinde Rusya’nın kuzeyinde Azak Denizi kıyısındaki Taganrog'da dünyaya geldi. Babası Pavel Çehov Tangarong'da küçük bir bakkal işletiyordu. Anton Çehov küçük yaşından itibaren babasının bakkalında çıraklık yaptı. Bu deneyim onu hayata hazırlayan önemli etkenlerden birsidir. Babası ticaretten çok dini eğitim hususunda kendisinde derin izler bırakmıştır. Dini hususlarda otoriterliği Çehov’un küçük yaşlarda kilisede koroya katılmasına sebep olmuştur. 1876 yılında babasının iflas etmesinin ardından abisi ve Anton Çehov hariç aile iş bulmak amacıyla Moskova’ya taşındı. Abisi ve Anton Çehov liseyi Tangarong'da okudukları için Moskova’ya gitmediler. Bu maddi sıkıntılarının olduğu dönemde Anton Çehov okulun dışında çeşitli işlerde çalışarak kendi geçimini sağladı. Bunda onun küçük yaşta çırak olarak babasının yanında çalışmasının büyük etkisi vardı. Ayrıca bu dönemde “Kılıflı Adam” ve “Edebiyat Öğretmeni” adında iki eser de yazdı. Bunlar onun ilk eserleridir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun