I. Kosova Savaşı
- Savaş Tarihi : 1389 - Kosova
- Savaşan Devletler : Osmanlı Devleti - Sırpların öncülüğündeki müttefik kuvvetleri
- Kazanan : Osmanlı Devleti
1.Kosova Savaşı, 1389 yılında Osmanlı Devleti ile Sırpların önderliğinde birleşen, Bosna, Hırvat, Arnavut, Bulgar, Macar ve Çek askerlerinden oluşan İttifak güçleri arasında meydana geldi. Osmanlı ordusunu Murad Hüdavendigar komuta ederken, Sırpların önderliğindeki Haçlı birliklerini Sırp Despotu Lazar komuta etmiştir. Sırp Kralı Lazar’ın bölgede tek güç kalarak gittikçe sivrilmesi Osmanlı Devleti adına rahatsız edici bir gelişme olarak görüldü. Genel olarak kaynaklar, savaşın fitilinin ateşlenmesini I. Murad’ın 1388’de Lazar üzerine yürüyüp, Osmanlı birliklerinin Plonçik’te yenilgiye uğramasına bağlar. 1388'deki yenilginin sebep gösterildiği savaşın Bleka'da Bosna Kralı Tvrtko ile yapıldığı, bunun üzerine I. Murad'ın Lazar ile Tvrtko arasında gizli bir iş birliği olduğu zannına kapılarak doğrudan Lazar'ın üstüne yürüdüğü ileri sürülür. Tüm bu gelişmeler Kosova Savaşı için gerekli nedenleri oluşturur, Osmanlı Devleti ile Sırpların önderliğindeki müttefik kuvvetleri Kosova ovasında savaşa başlar. Yapılan araştırmalarda Osmanlı Devleti’nin savunma, süvari güçlerine sahip Sırpların ise hücum stratejisi uyguladığı belirtilmektedir.
Mücadele üç aşamada cereyan eder. Bunlar, Sırpların ilk saldırının ardından dağılması, Sırp Despotu Brankoviç’in ve Bosna Kralı Tvrtko’nun çekilmesi ve savaşın son bölümlerinde I. Murad ve Lazar’ın ölümleridir. Ayrıca Sırpların yüklendiği sol kanadın çökmesi üzerine Şehzade Bayezid'in [Yıldırım] kendini ortaya atarak sergilediği kahramanlık savaşın seyrini değiştirmiştir. Birbirine denk güçlerin karşı karşıya geldiği bu savaşın kazananı Osmanlı Devleti oldu. Bazı Sırp kaynaklarında savaşın Sırpların zaferiyle sonuçlandığı ifade edilmektedir, hatta modern Sırp literatüründe de aynı bilgi paylaşılmaktadır. Daha temkinli Sırp tarihçiler ise bir galibin bulunmadığı belirtirler. Aslında bu tür haberlerin ortak noktası I. Murad’ın vefatı olup bu durum büyük bir zafer olarak anlaşılmış ve nakledilmiş olmasıdır. Osmanlılar tarafından kazanıldığını 1411'de Lazar’ın oğlunun yanında bulunan Kostantin açık bir dille belirtmektedir. Savaşın Osmanlı açısından önemi yerli feodal beylerin direnişinin kırılması ile birlikte güneye doğru inilmesi ve Kuzey Sırbistan’daki hâkimiyetin oluşmasının sağlanmasıdır. Ayrıca uzun vadede Osmanlıların Balkanlar’ın güney kesimlerine yerleşmelerine, bölgenin ekonomik, sosyal ve etnik yapısında oluşacak değişmelere zemin hazırladı. Bu savaşın etkisi yakın tarihe kadar etki sürdü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Feridun Emecen, Kosova Savaşları, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2002, cilt.26, sf.221-224
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Cemaleddin Mardini
Şam’da musikişinas olan babası tarafından sesinin güzelliği sebebiyle Kur’an okuyucusu olarak yetiştirilen Mardini, Mardinli bir aileye mensuptu. Doğum tarihi ve yeri hakkında kesin bilgi bulunmaz. Öğrenimini bitirince Emeviyye Camii’nde müezzinlik yapmaya başladı. Mardînî gençlik yıllarında Şam’da bulunan astronomi âlimi İbnü’ş-Şâtır’dan ders aldı. Büyük bir ihtimalle aynı dönemde yine Şam’da ikamet eden ilm-i mîkāt geleneğinin ünlü ismi Şemseddin el-Halîlî’den de istifade etti. Memlük devri Kahire-Şam astronomi ve ilm-i mîkāt geleneği içinde eğitimini tamamlayan Mardînî kısa zamanda bir matematikçi ve astronom olarak şöhret kazandı. Klasik kaynakların nisbeleri içinde zikrettiği “el-Hâsib” ve “el-Muvakkit” geleneğin kendisini bu şekilde tanımladığını gösterir. Öğrencileri arasında Memlük matematikçi-astronomu Tayboğaoğlu İbnü’l-Mecdî de bulunur.
-
Joseph Von Hammer
Osmanlı tarihine dair eserleriyle tanınan Avusturyalı şarkiyatçı Joseph Von Hammer, 1789 yılında Viyana’da Orientalische Akademie’ye girdi. Burada tercüman olarak yetiştirilmek üzere 10 yıl tahsil gördü. 1799’da İstanbul’a diplomatik görevle tercüman olarak gönderildi. İstanbul’daki ikameti Avusturya konsolosu olarak tayin edilmesiyle son buldu; bir daha İstanbul’a ve Şark ülkelerine dönemedi. Bir yıl içinde diplomatik mesleği sona erdi ve bundan sonra tercümanlık göreviyle Viyana’da kaldı. Bu uzun Viyana ikameti verimli çalışma ile geçen bir dönem oldu ve baştercümanlığa kadar yükseldi. 1807’de Paris’e gittiği sırada önemli araştırmalar yaptı ve Fransa’nın tanınmış şarkiyatçı zümresiyle yakın temaslar kurdu. Devrin ünlü Fransız şarkiyatçısı Silvestre de Sacy ile tanıştı. 1814’te saray tercümanı olarak “Hofrat” rütbesi aldı. 1847’de Bilimler Akademisi’nde Şark Şubesi’nin kurulmasını sağlayarak burada başkan oldu ve tebliğleriyle etkin faaliyette bulundu.
-
Gevherî
Şöhreti günümüzde de devam eden Türk saz şairi olan Gevheri’nin doğum yılı ve yeri konusunda çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Benzeri rivayetler ismi ile ilgili olarak da mevcuttur. Yazdığı şiirlerden anlaşıldığı kadarıyla Gevheri mahlasını kullanan şairin gerçek adının Mustafa, Ali veya Mehmed olması ihtimalleri üzerinde durulmaktadır. Esasında hakkında kesin olmayan ve tartışmalı bilgiler bulunsa da toplanan bilgilere göre şair ve hattat Mehmed Bahri Paşa’nın divan kâtipliğini yapmış, görevli olarak bir süre Bağdat ve Şam’da bulunmuştur. İyi bir eğitim gördüğü ve hayatının büyük kısmını İstanbul’da geçirdiği söylenebilir. Yazmış olduğu eserlere bakılarak IV. Mehmed’in Avusturya seferlerine katıldığı belirtilmektedir. Ancak Gevheri’nin bu seferlere katılmadığı sadece bu eserlerinde iyi dileklerde bulunduğu konusu daha gerçeğe yakın görünmektedir. Şairin gezgin bir saz şairi olmadığı, sadece arada sırada görev sebebi ile İstanbul dışına çıktığı bilinmektedir. Ölüm tarihi de benzeri şekilde bilinmezliğini korumaktadır. Kimi rivayetler bulunsa da kesin bir tarih mevcut değildir.
-
Oktay Akbal
Yazın tarihimizin önemli isimlerinden Oktay Akbal, İstanbul’da dünyaya geldi. Tam adı Mehmet Oktay Akbal olan yazar ilköğrenimini İstanbul’daki Saint Assomption İlkokulu, lise eğitimini Saint Benoit Lisesi ve Özel İstiklal Lisesi’nde tamamladı. Yüksek tahsiline İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde başlayan Akbal, daha sonra aynı üniversitenin Edebiyat Fakültesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğrenim gördüyse de tamamlamadı, yarıda bırakarak çalışma hayatına atıldı. İlk görevi Servet-i Fünun/Uyanış dergisi sekreterliği oldu. Daha sonra ise MEB Tercüme Bürosu’nda memurluk ve çevirmenlik yaptı. Vatan gazetesinde düzeltmen olarak gazeteciliğe başlayan Akbal, düzeltmenliğin yanı sıra gazetede edebiyat ve sanat yazıları yazdı. Zamanla köşe yazarlığına geçi. Uzun yıllar burada köşe yazıları yayımladı. Daha sonra ise köşe yazarlığını Cumhuriyet gazetesinde sürdürdü. Milliyet gazetesinde de aynı görevi yerine getirdi. Daha sonra aynı görevle Cumhuriyet’e döndü. Gazetelerdeki görevlerinin yanında meslek kuruluşlarında da görev aldı. TDK Yönetim Kurulu Üyeliği (1960-63, 1969- 83) ve Türkiye Yazarlar Sendikası Genel Başkanlığı (1989-95) görevlerinde bulundu. Muğla Ula Akyaka’daki yazlığında hayata veda etti.
-
Taceddinoğulları Beyliği
Beyliğin ve hanedanın kurucusu Taceddin Bey’in Selçuklu soyuna mensup olduğu ileri sürülüp; merkezi ise Niksar olup sınırları bazen Kelkit, Amasya, Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon’a kadar genişlediği bilinmektedir. Taceddin Bey önceleri Amasya Emiri Hacı Şadgeldi’ye tabi idi, ayrıca Eretnaoğulları’na vergi veriyordu. Bölgede Kadı Burhâneddin’in gücünü arttırması Taceddin Bey’i de etkiledi ve 1379 yılından itibaren bağımsız hareket etmeye başladı. Trabzon Komnenosları onunla yakınlaşma çabası içine girdi ve III. Alexios kızı Eudokia’yı, Taceddin Bey ile evlendirdi. Taceddin Bey, Eudokia’yı aldıktan sonra hakimiyet bölgesi Limnia’ya (Terme/Çarşamba yöresi) döndü. Bu durum onun bölgenin güçlü emirlerinden olduğunu göstermektedir. Taceddin Bey Süleyman Bey’in idaresindeki Ordu ve Ünye taraflarına giderek 12.000 kişilik bir kuvvetle Ordu’ya yürüdüyse de Süleyman Bey ile yaptığı savaşta bozguna uğradı ve 3000 adamıyla birlikte 1386 yılında hayatını kaybetti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun