Halikarnas Mozolesi, MÖ 350’de tamamlanan ve taşlarının St.Peter Kalesini (Bodrum Kalesi) inşa etmek için yeniden kullanılması yüzünden 15.yüzyılda kesin olarak yıkılan bir mezar anıtıdır. Halikarnas Mozolesi Nedir? Halikarnas Mozolesi Nerededir?
Halikarnas Neresidir?
MÖ 377’de Halikarnas şehri, Küçük Asya’nın Akdeniz kıyısında küçük bir krallığın başkenti oldu. O yıl, bu toprakların hükümdarı, Mylasa’dan Hecatomnus öldü ve krallığın kontrolünü oğlu Mausolus’a bıraktı. Perslere yerel bir satrap olan Hecatomnus, hırslıydı ve komşu şehirlerin ve bölgelerin birkaçının kontrolünü ele geçirmişti. Sonra Mausolus saltanatı sırasında bölgeyi daha da genişletti, böylece sonunda güneybatı Küçük Asya’nın çoğunu içerdi.
Mausolus, kraliçesi Artemisia ile Halikarnas ve çevresini 24 yıl boyunca yönetti. Yerel halktan gelmesine rağmen Mausolus Yunanca konuştu ve Yunan yaşam biçimine ve hükümetine hayran kaldı. Kıyı boyunca Yunan tasarımının birçok şehrini kurdu ve Yunan demokratik geleneklerini teşvik etti.
Günümüzde bu şehre Bodrum denir ve tanınmış turistik bir merkezdir.
Halikarnas Mozolesi Nedir?
Halikarnas Mozolesi, MÖ 353’te ölen Hecatomnid hanedanından (ve nominal olarak bir Pers satrapından) Karya’nın ikinci hükümdarı Mausolus için inşa edilmiştir. Bu anıt, büyüklüğü veya ihtişamı nedeniyle değil, görünüşünün güzelliği ve heykel süslemeleri sebebiyle Eski Dünyanın Yedi Harikası arasında yer almıştır. Halikarnas Mozolesi, Halikarnas’ın ana mimari anıtıydı ve limana bakan küçük bir tepeye hakim bir yerdeydi.
Çeşitli belgesel kaynaklar ve arkeolojik kazılar ışığında, Halikarnas Mozolesi’nin aşağıdaki açıklamaya uygun olma olasılığının büyük olduğu tahmin edilebilir.
Anıtın Genel Özellikleri:
- Anıt, şehre bakan bir tepe üzerine inşa edilmiştir.
- Tüm yapı, anıtın ortasına taş bir platform üzerine yerleştirilmiş kapalı bir avluya oturmuştur.
- Yanlarında taş aslanları olan bir merdiven, platformun tepesine çıkmıştır.
- Platformun dış duvarları birçok tanrı ve tanrıça heykelinden oluşmaktaydı.
- Her köşede at sırtına monte edilen taş savaşçılar mezarı korumaktaydı.
- Platformun ortasındaki mermer mezar, konik bir kara blok olarak anıtın yüksekliğinin yaklaşık üçte biri kadar yükseklikteydi.
- Bu bölüm Yunan mitolojisinden ve tarihinden hareket sahnelerini tasvir eden kabartlamalarla kaplıydı.
- Her bir sütun çifti arasında duran bir heykel ile otuz altı ince sütun, yüksekliğin üçte biri kadardı.
- Sütunların arkasındaki blok, anıtın masif çatısının ağırlığını desteklemekteydi.
- Çatı, yüksekliğim son üçte birini içeren bir piramit şeklindeydi.
Anıtın Süslemeleri:
Bazı büyük ve görkemli heykeller mozoleyi süslüyordu. ancak bunların çoğu kayboldu veya parçalara ayrıldı. Günümüze kadar sağlam bir şekilde kalan heykeller arasında 5-5.25 ft uzunluğunda yirmi aslan heykeli vardır. Heykellerin orjinal yerleşimleri ve konumlandırılması sadece tarihsel belgelere dayanıyor. Kuzey bölümündeki heykeller Scopas, Doğu bölümündeki heykeller Bryaxis, Güney bölümündeki heykeller Timotheus ve Batı bölümündeki heykeller Leochares tarafından yapılmıştır.
Tüm yapı, Mausolus’in hayatının çeşitli bölümlerini veya zamanının özelliklerini temsil eden oyma frizlerle çevriliydi. Duvarların farklı yerlerinde; aslanlar, savaş sahneleri gibi frizler vardı. Bu frizler Yunan kültürünü göstermek için de kullanılmıştı.
Halikarnas Mozolesi’nin Yok Edilmesi
Büyük İskender’in fethi birkaç on yıl sonra Hecatomnid hanedanını sona erdirdi. Ancak Anıt mezar bir milenyum daha varlığını sürdürdü. 13.yüzyılda, bir dizi deprem sütunlarını tahrip etti. 15.yüzyılın başında, sadece yapının tabanı tanınabiliyordu. Aynı yüzyılın sonunda ve yine 1522’de bir Türk istilasının söylentilerini takiben St.John Şövalyeleri, Bodrum’daki kalelerinin duvarlarını güçlendirmek için Anıttaki taşları kullandılar.
Ayrıca, en iyi eserlerin bazıları kurtarılmış ve Bodrum kalesine monte edilmiş olsa da, kalan heykellerin çoğu alçı için kireç haline getirilmiştir . Bu heykellerin birçoğu daha sonra İngiltere Büyükelçisi tarafından satın alındı.
Halikarnas Mozolesi’nin Günümüzdeki Durumu
Halikarnas Mozolesi’nin yeri daha önceden kaybolmuştu ve 19.yüzyılda Charles Thomas Newton tarafından yeniden keşfedildi. İngiliz Müzesi için çalışan Charles, bazı duvarları, merdivenleri ve temelin üç köşesini bulmayı başardı. Bu keşfedilen parçaların anıta ait olduğu anlaşıldı ancak Türkiye ne kadar karşı çıksa da İngiltere’ye taşınarak Londra Müzesinde sergilenmeye başladı.
T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı, Halikarnas Mozolesi’nin bulunduğu bölgeyi açık hava müzesi oluşturmak için çalışmalara başladı.