(23.09.1916-09.05.1978)
Italya'nin 39. Basbakani (1963-1968 ve 1974-1976)
16 Mart 1978'de asiri sol goruslu terorist grup Kizil Tugaylar (Brigade Rosse-BR) tarafindan kacirilip 55 gun sonra oldurulmustur.
|Solda Aldo Moro, Sag Ust esir zamanlarindaki fotograf, |
Sag Alt Cesedinin bulundugu gun
Bugun Aldo Moro'nun olum yildonumu oldugundan ve bir cok sokakta ismini goreceginizden cok kisa bilgi vermek istedim. Kacirilmasi ve olusunun bulunusu 20. yuzyilin en trajik sosyo-politik olaylarindan biri diye dusunuyorum. Roma'da Via Caetani'de siyah bir Renault'un bagajinda terk edilmis cesedinin fotografini yukaridaki fotografta sag altta gorebilirsiniz.
1939 yilinda Bari Universite'sinde Hukuk bitirdikten sonra Ceza Hukuku ve Somurge Politikasi konusunda profesor oluyor. 1963 yilina kadar burada ogretim gorevlisi olduktan sonra Roma Universitesi'nde Ceza Hukuku ve Proseduru konusunda profesorluk yapmaya basliyor.
Politika ile iliskilerinin baslamasi ise 1943 yilinda oluyor. Aslinda Italya Sosyalist Partisi'ne sempati duymasina ragmen katolik gecmisi onu Hristiyan Demokrat Partisi'ne (Democrazia Cristiana - DC) yonlendiriyor ve sol goruslu kanatta yerini aliyor. 1945 yilinda ise Studium Dergisi'nin direktoru ve o gunlerde yukselen trend olan 'Azione Cattolica(Katolik hareketi)'nin basina getiriliyor. Parlementoya girmesi 1948 yilinda oluyor ve De Gasperi Hukumeti'nin yardimci dis isleri bakani (1948-1950) oluyor.
1963 yilinda ilk defa basbakan oluyor. Moro'nun hukumeti tum partiler tarafindan destekleniyor ve 1968 yilina kadar iktidarda kaliyor. Hatta Moro'nun 3. kabinesi (1966-1968) 833 gun iktidarda kalarak 1946 yilinda kurulmus genc Italya Cumhuriyeti'nin en uzun sureli hukumeti olmustur. 1969-1974 yillarinda ise Dis Isleri Bakani olarak parlementoda kaliyor. 1974-1976 yillari arasinda yeniden basbakan oluyor ve Trieste sehri'nin Yugoslavya ile yasal olarak paylasilmasini (Bugunku Slovenya) sagliyor.
16 Mart 1978 yilinda Kizil Tugaylar tarafindan, son derece kanli bir sekilde, 5 korumasi da oldurulerek kaciriliyor. O gunlerde Kizil Tugaylar'in butun yoneticileri hapiste olduklarindan kacirmanin "2. Kizil Tugay" diye adlandirilan Mario Moretti tarafindan organize edildigi soyleniyor. Kacirildigi gun oyle siradan bir gun degildi. Son derece iyi bir arabulucu olarak bilinen Moro, o gun kendisinin olusturdugu DC ile Italya Kominist Partisi arasindaki uzlasmanin (Compromesso Storico) hayata gecmesi icin guve oyu verecegi gundu. Tabii BR bu uzlasmaya son derece karsiydi.
BR Italyan Hukumeti ile pazarliga girerek hapisteki 16 arkadaslarinin serbest birakilmamasi durumunda Moro'yu oldureceklerini soylediler ancak Hukumet pazarlik icin masaya oturmayi reddetti. O gunlerde bir cok sendika greve giderek her yerde Moro'yu aradilar. Ailesi, arkadaslari ve Papa 6. Paul'un israrlarina ragmen bir degisiklik olmadi. Hatta Papa 6. Paul Moro ile kendisinin degis tokus yapilmasini teklif etmisti.Kacirildigi andan itibaren Hukumet kesinlikle teroriste boyun egmeyecegini aciklamisti. O gunlerdeki dedikodular ise Moro'nun yerinin cogu kisi tarafindan bilindigini ve Roma'da bir dairede alakoyuldugu yonundeydi.
Moro esir dustukten sonra DC yoneticilerine ve Papa'ya bir cok mektup yazdi. Yoneticiler moro'nun bu mektuplari baski altinda yazdigindan onun isteklerini temsil etmediklerini savundular. Papa ise sartsiz olarak Moro'nun kurtarilmasi gerektigini savundu. BR Moro'yu oldurmeye karar verdiginde ona onu baska yer nakil edeceklerini soyleyip bagajda ustune battaniye ortmesini soylediler ve ustune 10 el ates ettiler. 9 Mayis 1978'de Roma'da Via M. Caetani'de kirmizi bir Renault'nun bagajinda cesedi terk edilmis olarak bulunmustur. Papa 6. Paul cenzesini bizzat yonetmistir.
Moro'nun oldurulmesinden sonra onlarca senaryo yazilmistir. Bunlardan en meshuru ise suydu; Komunizmin ulkede yukselen bir deger olmasindan dolayi NATO destekli Gladio'nun Moretti'yi kullanarak Italya'da uzlasmayi degil de ulkede gerilimi (Stradegia Della Tensione) devam ettirerek ulkeyi kontrol altinda tutmak istemesidir.
Bu blogda ve twitter hesabimda hep yazarim, Italya'nin ve Turkiye'nin senaryolari ayni elden cikiyor. 2012 yilinda bile her seyimiz ayni. Moro'nun olumunden sonra sagcilar ve solcular birleserek bunu beraber protesto etmislerdi. Aman bu birlik bazi guclerin hic isine gelmez. Turkiye'de oldugu gibi Italya'da da halki birbirine