Okuyucularımın benden beklediğini sandığım bir-iki konuda görüşümü yazmak istiyorum:
1/ Seçim sistemi konusu: Barajı yüzde 5’e indirerek seçim çevrelerinin 5 milletvekili çıkarması ile dar bölge seçenekleri tartışılacak.
Dar bölge, parti içi demokratikleşmeyi geliştirir ancak toplumsal zararı yararından çoktur. Örgüt üzerinde liderin etkisi azalır, ancak partilerin düşünsel birliği gevşer, politika uygulamak zorlaşır; partilerin program farkları azalır; partiler program bakımından birbirine yaklaşır. Bu bakımlardan tercih edilmemelidir.
Her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının alt sınırı 5 veya 6 olabilir, ancak sadece alt sayı değil üst sayı (10-14 olabilir) da sınırlanmalı. Çünkü seçmenlerin 14’ten fazla adayı tanıyabilmesi zorlaşıyor; 5’ten daha az milletvekili sayısı da nispi temsilin uygulanmasını güçleştiriyor; seçim adaletini sakatlıyor. Bu sınırların, bugünkü seçim çevrelerine göre dağılımı aşağıdaki tablodadır. 6-14 milletvekili çıkaran çevreler ve baraj yüzde 5 (keşke yüzde 3 olsa) sistemi doğrudur ve bazılarının söylediği gibi çok oy alan partiye ek kazanç sağlamaz, adalet bozulmaz.
2/ Anadilde eğitim: Bugünkü anayasayla yapılabilecek olan, özel okullarda anadille eğitimdir. Yerinden yönetim kurulabilirse bu mesele de kökünden çözümlenecektir. Getirilen sistem, önemli bir aşamadır; devletin görevi olan azınlık dillerinin öğretilmesi ve geliştirilmesi meselesi, tercihli dersle çözülmüştür; anadilde eğitimde de getirilen sistem bir deneyim kazandıracak ve anayasanın değişimindeki tartışmaların verimini arttıracaktır.
3/ Pakette eksik gördüklerim: a) Siyasi partilerde demokratikleşme, b) Yönetimde yerleşim yerlerinde oturanların hakları.