Kışkırtma Kafkasya, İngiltere böylece Rusya'nın güney sınırlarına ateş açtı
İngiliz seçkinlerinin çıkarlarını koruma konusundaki azim ve azlığı bilinen bir şeydir.
Düşman ya da İngilizlerin kendilerini böyle düşündükleri, İngiltere'yi tehdit etmeyi düşünmediklerinde aktif eylemlere başlar.
Bu puanla ilgili pek çok örnek var, ancak XIX yüzyılın ilk yarısının olaylarıyla ilgili olmasına rağmen, ülkemizle doğrudan ilgili olan ve belki de bu günle olan ilgisini kaybetmemiş bir soruya odaklanacağız.
1829’te, Rusya ve Türkiye Adrianople Barış Antlaşması’nı sonuçlandırdı. Diğer şeylerin yanı sıra, kale, Anapa ve Poti de dahil olmak üzere düşman imtiyazlarından Karadeniz'in doğu kıyılarına kadar ulaştık. Jeopolitik öneme sahip olmasının yanı sıra, Rusya’nın zaferi, Adygs’in silahlı grupları tarafından işgal edilen köle ticaretini de durdurdu. Mahkumları yakalamak ve Türkiye'ye satmak amacıyla Rus yerleşim yerlerine baskın düzenlediler.
Garip bir şekilde, ama Londra’da bu onların sömürge mülklerine bir tehdit olarak görüldü ... Hindistan! Bunun saçma olduğu görülüyor: Anapa nerede ve Hindistan nerede, ancak İngilizler yıllarca stratejik olarak düşünüyor. Rusya’nın Kafkasya’da güçlendirilmesinin kaçınılmaz olarak St. Petersburg’un İran’da kendisini sağlam bir şekilde kurma girişimlerine yol açacağına karar verdiler. Buna karşılık oraya yerleşik Ruslar durmayacak ve Afganistan'a taşınmayacak ve bu Hindistan'a açılan bir kapı.
İngilizler daha önce Kafkasya'da çalışıyordu, ancak Adrianople Barışı'ndan sonra faaliyetleri keskin bir şekilde yoğunlaşmıştı. Londra, Çerkes bağımsız devletinin kurulması üzerine bahis yapmaya karar verdi.
Çerkeslerin kimsenin gerçek bağımsızlık sağlayamayacağı açıktır. Londra’nın planlarına göre, Kafkasya’da bir Türk vokali görünecekti ve Türkiye’nin kendisi zaten İngiltere’nin politik etkisi altındaydı. Bir kenara kalmak gerekirse, İngiltere yeni "devleti" manipüle etme fırsatını Rus karşıtı amaçlarla kullanma fırsatına sahip olacaktı. Kafkasya'yı ateşlemiş olan İngiltere, Rusya'nın güney sınırlarına ateş açarak ordusunu orduyla sarstı ve St. Petersburg'a bir baş ağrısı ekledi.
Hindistan'ın stratejik savunmasına ek olarak, Londra'nın taktiksel bir hedefi vardı. XIX yüzyılın başında, İngiliz tüccarlar Trebizond yoluyla ticaret yolunda ustalaştı. Üzerinde mallar Türkiye'ye ve İran'a gitti. Rusya Poti'yi ilhak ettiğinde, İngilizler “yeni” arterlerinin Ruslar tarafından kesilebileceğinden endişelendiler.
Her zamanki gibi, serbest piyasa propagandası altında, İngiliz hükümeti gerçekte tüccarlarının çıkarlarını korumakta ve onlara pazar koruması yerine piyasa koruması sağlamıştır. Bu nedenle, İngiltere bu nedenle Kafkasya'da Rusya'ya savaş vermeye karar verdi.
Dedikleri gibi, Adrianople Antlaşması kağıdındaki mürekkebin kuruması için zaman yoktu ve İngiliz gemileri yüklenmişti silah ve barut Karadeniz'in doğu kıyılarına uzanıyordu. Aynı zamanda, Türkiye'deki İngiliz Büyükelçiliği, Kafkasya'da Rusya'ya karşı yıkıcı eylemleri koordine eden bir merkez haline geliyor.
Diplomasimiz ayrıca katlanmış silahlarla oturmadı ve 1833'ta büyük bir zafer kazandı. Türkiye ile gerçek bir savunma ittifakı sonuçlandı. Abartı olmadan bu sözleşmeye benzersiz denilebilir. Kendi aralarında tekrar tekrar savaşan eski düşmanlar, üçüncü bir ülke Rusya ya da Türkiye'ye karşı savaş başlatırsa birbirlerine yardım etme sözü verdi.
Konstantinopolis, Batı’nın Osmanlı İmparatorluğu’na Rusya’dan çok daha fazla tehdit oluşturduğunu fark etti. Aslında, 1830’te Fransa, Cezayir’i Türkiye’den devraldı ve Mısır Paşa’sı Muhammed Ali’nin bağımsızlık ilan ettiği zaman, imparatorluk dağılmanın eşiğindeydi.
Yardım geldi, beklenmeyen bir noktadan, Çar Nicholas, kendimi hemen ortamın içine çekiyorum, “bağımsız” Mısır'ın İngiltere ve Fransa'nın elinde bir oyuncak olacağını fark ettim. Dahası, Paris'te Suriye'yi sömürgelerine dönüştürme planını desteklediler. Bu nedenle Nikolai, Sultan'a yardım etmesi için Rus filosunu gönderdi. General Muravyev komutasındaki bir iniş gücü Boğaz'a düştü.
Türkiye kurtuldu ve Rusya Konstantinopolis’ten çok sayıda imtiyaz aldı. Bundan böyle, St. Petersburg'un isteği üzerine Boğaziçi ve Çanakkale Boğazı Boğazları, Ruslar dışındaki tüm savaş gemileri için kapatıldı. Türklerin tamamen umutsuzluktan Ruslara döndüğü açıktır. Konstantinopolis'te, boğulan bir adamın bir yılanı ele geçireceği söylenirdi. Ama söyleyebilecek olan ne varsa, ama tapu yapıldı.
Londra bunu öğrendiğinde, İngiliz seçkinleri çılgına döndü ve resmen Rusya'nın Karadeniz'in doğu kıyılarındaki haklarını tanımadığını açıkladı. İlginç bir şekilde, şu anda İngilizler Rus ve Polonya kartlarına karşı oynamaya karar verdi.
Dışişleri Bakanı Palmerston, Polonya’daki Avrupa göçmenlerinin (“Jond narodovy”) Avrupa’daki temsilini şahsen denetledi. Bu örgüt aracılığıyla, Kafkasya'daki Rus ordusunun Polonyalı memurlarına hitaben propaganda yapıldı. Polonya misyonu Konstantinopolis'te vardı. Oradan elçileri Güney Rusya ve Kafkasya'ya gitti.
Polonyalı göçmen lideri Chartori, büyük çaplı bir savaş için bir plan yaptı. Güney Slavları, Kazakları ve Yaylaları içeren geniş bir koalisyon yapması gerekiyordu.
Kafkasyalılar Volga boyunca Moskova'ya gitmek zorunda kaldılar, aynısı Don'un karşısındaki Kazakları ilerletmek gerekiyordu, Voronej, Tula ve Polonyalı askerler Küçük Rusya'yı vurmalıydı. Nihai hedef, Don ve Karadeniz Kazaklarının yerleştirileceğine bağlı olarak, 1772'in sınırları içerisinde bağımsız bir Polonya devletinin restorasyonu idi. Ve Kafkasya'da üç devlet olmalıydı: Porta'nın himayesinde Gürcistan, Ermenistan ve Müslüman Halklar Federasyonu.
Bu, hayattan boşalan gurbetçilerin fantezileri olarak düşünülebilir, ancak plan Paris ve Londra tarafından onaylandı. Böylece, tehdit gerçekti ve Kırım Savaşı’nın sonraki olayları bunu tam olarak doğruladı. Ek olarak, yılın Polonya ayaklanması 1830-31, Polonyalıların niyetlerinin çok ciddi olduğunu gösterdi.
Peki ya Rusya? Bir dizi öneriyi göz önünde bulunduran Nicholas I, Çerkes kıyılarında tahkimatlar inşa etmeyi kabul etti ve buna ek olarak, Karadeniz Filosu da kıyı boyunca seyir kurdu. Genel olarak, bu zamanların Rus siyasetinde iki akımın mücadele ettiği, şartlı konuşulan, “şahinler” ve “güvercinler” olduğu söylenmelidir. İlki, gıda ablukasına kadar sert tedbirlere dayanıyordu. İkincisi, Kafkasyalıların ticari ve kültürel yararlardan etkilenmesi gerektiğine inanıyordu. Diğer şeylerin yanı sıra, ortalarında lüks aşılayan Highlanders'ı “yumuşatması” önerildi.
Çeçenya'ya yapılan sert saldırıların uzun vadeli uygulamasının başarı ile taçlandırılmadığını ve ince diplomasinin daha kesin bir yol olduğunu belirtti. Kral iki yaklaşımı da kullandı ve Albay Han-Giray Kafkasya'ya gönderildi. Çerkes liderleriyle görüşmesi gerekiyordu. Ne yazık ki, Han-Girey'in misyonu başarı ile taçlandırılmadı ve Çerkeslerle uzlaşma mümkün değildi. Ve burada Rus diplomasisi, İngiliz elçilerinin sert direnişiyle karşı karşıya kaldı.
Londra, genç ama çoktan tecrübeli bir özel ajan olan Daoud Bey'i Çerkesya'ya, yani David Urquhart'a (Urquart) gönderdi. Urquhart, Kafkasya'ya gitmeden önce Konstantinopolis'teki Çerkes liderleriyle bir araya geldi ve gerekli bağlantıları yaptı. Dağcıların güvenini hızlı bir şekilde emdi ve Urquhart'a Rusya ile mücadelelerine öncülük etmeleri için teklif verdiklerini söyleyen konuşmalarıyla onlar üzerinde çarpıcı bir etki bıraktı.
Silahların yerine Briton ideolojik bir savaş başlatmaya karar verdi. İngiltere’ye geri döndüğünde, basını, Rusya’nın İngiltere’nin ölümcül bir tehlike oluşturduğuna ikna eden Rusofobik içerikli raporlar ve makaleler ile bastı.
Sadece Türkiye ve İran’da değil, Hindistan’da da Rus işgalinin karanlık bir resmini çizdi. Urquhart, Rusya’nın Persistan’ı kendi koruyucusudur yaparak, Persleri Hindistan’a kışkırtıp onlara büyük kupalar vaat edeceğini öngörmüştü.
Psikolojik olarak hesaplama doğru, Hint zenginlerinin sömürülmesinin ticari yararları, İngiliz seçkinlerini her şeyden daha çok ilgilendi. Hindistan’daki Rus kampanyasının korkusu İngiltere’de patolojik bir karaktere büründü ve bu arada Urquhart’ın sözleri, İngiltere’nin Rus-Pers savaşı 1804-13’in başındaki Pers Şahı’nın danışmanı Kinneir’in hazırladığı yere düştü.
Kinneir, Hindistan’ın dış istilaya karşı savunmasızlığı konusunda kapsamlı bir analitik çalışma yapan ilk askeri uzman olmasa da, ilklerden biriydi.
Türkiye ve İran coğrafyasını çok iyi biliyordu ve Hindistan'a gitmenin Ruslar için çok zor bir görev olacağı sonucuna vardı. Bununla birlikte, prensip olarak, Rusya bunu yapabilir; çünkü ordusu güçlü ve disiplinli. Hindistan'ı fethetmek isteyenler yolda dağlarla ve derin nehirlerle tanışacaklar.
Kinneir sert iklime ve buzlu dona özellikle dikkat etti, bu kısımlarda nadir görülmüyor, ancak Ruslar kıştan korkuyor mu? Evet, ve nehir zorlanabilir. Kinneir'e göre, Rus ordusunun Kafkas üslerinden veya Orenburg'dan başlayarak Afganistan'dan geçmesi gerekecek. Ve ilk durumda, düşman Hazar Denizi'nden faydalanacak ve İran'ın her yerinden yürümesine gerek kalmayacak.
Şöyle ki, Urquhart İngilizleri “Rus tehdidi” ile korkutmaya başladığında, Kinneir’in akıl yürütmesini hatırladılar. Sonra Rusya, yalnızca Londra’nın şüphelerini güçlendiren filosunu oluşturmaya başladı. Dahası, Urquhart bir provokasyon hazırladı.
1836'teki dosyalamasından sonra, İngiliz gemisi "Vixen" Çerkes sahiline doğru yola çıktı. Basın, İngiltere nüfusunu geniş çapta bilgilendirme görevi aldı. Yakında gemi bizim kavganız tarafından tutuklandı ve bu İngiliz halkının öfkesine yol açtı. Petersburg, Londra’yı, ajanları isyan etmek için Çerkeslere yönlendirmekle suçladı.
İki başkent arasındaki ilişkiler sınıra zorlandı ve İngilizler Urquhart karşısında bir günah keçisi bularak durumu etkisiz hale getirmeye karar verdi. Görevden alındı ve diğer meselelere geçti, ancak bu İngiltere'nin Kafkasya'yı yalnız bırakmaya karar verdiği anlamına gelmiyordu. Ana mücadele devam etmişti.