Çölyak hastalığı, gluten alımının ince bağırsakta hasara neden olduğu ciddi bir otoimmün hastalıktır ve Dünya çapında neredeyse 100 kişiden 1’i bu hastalıktan muzdariptir. Çölyak hastalığı olanlar glutene karşı duyarlıdırlar. Gluten hassasiyeti bazı sindirim problemlerine ve hatta önlem alınmadığı takdirde bazı kanser türlerine bile neden olabilir.
Çölyak Hastalığı Nedir?
Çölyak hastalığı bir ince bagırsak alerjisidir. Bu alerji buğday, arpa, yulaf, çavdar gibi tahılların içinde bulunan gluten ismi verilen proteine karsi ince bağırsağın ömür boyu sürecek bir hassasiyet göstermesi olarak tanimlanir.
Çölyak, vücudun glutene karşı toleranssız hale geldiği ve ciddi semptomları olan bir otoimmün hastalıktır. Çölyak hastaları gluten içeren gıdalar tükettiklerinde, vücutları ince bağırsağa saldıran bir bağışıklık tepkisi oluşturur. Bu da, ince bağırsağın görevlerini yerine getirmesini engelleyerek çeşitli rahatsızlıklara neden olur.
Çölyak Hastalığı Belirtileri ve Gluten İntoleransının Yol Açabileceği Problemler
Çölyak hastalığının belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. En yaygın belirtilerden bazıları şunlardır:
- Karın ağrısı
- İshal, kabızlık, mide ekşimesi
- Kilo kaybı
- Ciltte kaşıntı ve döküntü
- Aşırı yorgunluk
- Diş renginin bozulması ve diş minesi kaybı
- Şişkinlik ve gaz
- Demir eksikliği anemisi
- Eklem ağrıları
- Adet düzensizliği
- Safra kesesi problemleri
- Ülser
- Çocuklarda gelişim bozukluğu
- Baş ağrısı
- El ve ayaklarda uyuşma-karıncalanma
- Sinir sistemi bozuklukları
- Laktoz intoleransı
- Ağızda pamukçuk
- Kısırlık ve düşük yapma riski
- Epileptik nöbetler
Çölyak Hastalığı Riski Taşıyanlar
Çölyak hastalığı riskini artırabilecek bazı faktörleri şunlardır:
- Genetik faktörler (bu hastalığa sahip aile fertleri varsa, sizin de çölyak hastası olma riskiniz yüksektir)
- Çevresel faktörler
- Şeker hastalığı
- Tiroid problemleri
- Romatoid artrit
- Down Sendromu
Hastalığın teşhisi için fizik muayene yapılır ve tıbbi geçmişiniz kontrol edilir. Ayrıca kan testleri, kolesterol testleri, karaciğer testleri ve alkalen fosfataz seviye testi (ALP) gibi testler yapılarak tanı konur.
Çölyak Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir ve Çölyak Hastaları Nasıl Beslenmelidir?
Çölyak hastalığının bilinen tek kalıcı çözümü gluteni tamamen hayatınızdan çıkarmanızdır. Bu anlamda nasıl bir diyet modeli takip etmeniz konusunda doktorunuza danışmalısınız. Gluten içeren gıdaları beslenmenizden çıkardığınızda farkı hissedecek ve muhtemelen çok daha rahat hissedeceksiniz.
Genellikle ekmek, yulaf, makarna, tahıl gevrekleri, kurabiye vb. gibi gıdalar gluten içerdiğinden bunlardan uzak durmanız gerekmektedir. Yalnız son yıllarda bu gıdaların glutensiz alternatifleri de üretilmeye ve bir çok markette satışı yapılmaya başlandı. Alışveriş yaparken içerik etiketlerini okumanız son derece önemli. Satın aldığınız ürünün içeriğinden emin değilseniz yetkili birine danışabilirsiniz.
Glutensiz bir diyetin sürdürülmesi pek kolay değildir, çünkü Çölyak hastaları ömür boyu yiyip içtiklerine çok dikkat etmek zorundadır. Ancak hastalığın semptomlarından korunmanın tek yolu da budur.
Çölyak hastalığı olanlar gluten içermeyen süt ürünleri, kinoa, bezelye unu, patates, mısır unu, kabuksuz karabuğday, kahverengi pirinç, soya fasulyesi, mercimek, chia, fındık unu, yulaf, soya unu, kırmızı-beyaz et ve taze meyve-sebzeler tüketebilir. Ancak tekrar hatırlatalım, bu ürünler tamamen glutenden arınmış olmalıdır.
Ayrıca okuyun: Glutensiz Cilt Bakım Ürünleri Kullanmanın Faydaları
Kaynak: hsgm.saglik.gov.tr