El Greco kimdir ve ne yapmıştır? İspanyol ressam El Greco’nun hayatı, biyografisi, sanatı, tabloları ve resim sanatına katkıları hakkında bilgi.
El Greco
El Greco, resim ve heykelleri İspanyol Rönesansını tanımlamaya yardımcı olan ve gelecek çeşitli hareketleri etkileyen bir Yunan sanatçısıydı.
El Greco Kimdi?
El Greco, 1541 civarında, o zamanlar Venedik Cumhuriyeti’nin bir parçası olan Girit’te doğdu. Yirmili yaşlarının ortalarında Venedik’e gitti ve zamanının en ünlü ressamı olan Titian’ın yanında çalıştı. 35 yaş civarında, hayatının geri kalanında yaşadığı ve çalıştığı İspanya’nın Toledo kentine taşındı ve en iyi bilinen resimlerini üretti. Bu dönemdeki eserleri, hem Ekspresyonizm hem de Kübizm’in öncüleri olarak görülüyor. Esas olarak, üslubu çağdaşlarını şaşırtan, ancak gelecek yıllarda itibarını güçlendirmeye yardımcı olan, genellikle doğada dindar olan uzun, işkence görmüş figürleriyle hatırlanır.
Erken Yıllar: Venedik ve Roma
El Greco, o zamanlar Venedik’e ait olan Girit adasında Domenikos Theotokopoulos’ta doğdu. 20 yaşlarında, 1560 ile 1565 yılları arasında bir yerde, El Greco (“Yunanca” anlamına gelir) okumak için Venedik’e gitti ve kendini zamanın en büyük ressamı olan Titian’ın vesayeti altında buldu. El Greco, Titian’ın altında, Rönesans resminin temel yönlerinde ustalaşmaya başladı – örneğin, perspektif, figürler inşa etmek ve ayrıntılı anlatı sahneleri sahnelemek (bu dönemdeki çalışmalarının en önemli örneği, Körleri İyileştiren Mesih Mucizesidir).
Bir süre sonra Venedik’ten Roma’ya taşınan El Greco, 1570’den 1576’ya kadar kaldı ve başlangıçta Roma’nın en nüfuzlu ve varlıklı kişilerinden biri olan Kardinal Alessandro Farnese’nin sarayında kaldı. 1572’de El Greco ressamlar akademisine katıldı ve bir stüdyo kurdu, ancak başarı elde edilmesi zor olacaktı (El Greco, Michelangelo’nun sanatsal yeteneklerini eleştirmişti, bu da muhtemelen onun Roma sanat kurumu tarafından dışlanmasına yol açmıştı) ve Roma’dan İspanya’ya gitmek üzere ayrıldı.
Dayanacak Bir Yer Bulmak: Toledo, İspanya
Madrid’de El Greco, Kral II. Philip’ten kraliyet himayesi sağlamaya çalıştı, ancak boşuna, bu yüzden Toledo’ya geçti ve sonunda tarihin hatırlayacağı başarıyı ve başyapıtlarını nerede resmedeceğini bulmaya başladı.
Toledo’da El Greco, El Greco’yu Santo Domingo el Antiguo kilisesinin sunağı için bir grup eseri resmetmesi için görevlendiren Toledo Katedrali’nin dekanı Diego de Castilla ile tanıştı (örneğin, The Trinity ve The Assumption of the Virgin, ikisi de 1579). Castilla ayrıca Mesih’in Soyunması (1579) adlı eserin komisyonunu da kolaylaştırdı ve bu resimler El Greco’nun en başarılı şaheserlerinden bazıları olacaktı. Ne yazık ki, El Greco’nun İsa’nın Soyunması için talep ettiği fiyat bir anlaşmazlığa yol açtı ve bir daha asla Castilla’dan benzer bir komisyon almadı.
Artık komisyonların nereden geldiğine bakılmaksızın, El Greco Toledo’da çılgınca başarılı bir kariyere başladı ve St. Sebastian (1578), St. Peter in Tears (1582) ve The Burial of Count Orgaz (1588) gibi önemli eserler üretti. Özellikle Kont Orgaz’ın Mezarı, El Greco’nun sanatını, bilineni aşan ve ruhsal hayal gücünde var olanı açığa çıkaran vizyoner bir deneyimi tasvir etmesiyle özetler. El Greco’nun en ünlü eserlerinden biri olan bu eser, cennet ve yeryüzü, yukarıda bekleyen cenaze ve manevi dünya arasında bir ikilik içeriyor ve sanatsal vizyonunu daha önce başarabildiğinin ötesine taşıdı.
Bu döneme ait bir diğer dikkate değer eser, İspanyol sanatında ilk manzara olarak kabul edilen Toledo’nun Manzarası (1597)’dir. Aynı zamanda, dini konulardan ve portrelerden nadiren sapan El Greco tarafından yapılmış tek olmasa da, hayatta kalan tek manzaralardan biridir.
Sonraki Yıllar ve Miras
El Greco’nun sonraki çalışmaları, insan vücudunun gerçeklerinin ötesine geçen (modern izleyicilerin genellikle çok çekici bulduğu şey) abartılı ve çoğu zaman çarpıtılmış figürlerle işaretlenir. Bunlar arasında Çobanların Tapınması (1599), Melekler Konseri (1610) ve Beşinci Mühürün Açılması (1614) sayılabilir. Özellikle Beşinci Mühür, genellikle ilk kübist tablo olarak kabul edilen Pablo Picasso’nun Les Demoiselles d’Avignon’u üzerinde bir etkisi olduğu öne sürüldüğü için büyük tartışmalara yol açtı.
El Greco’nun Picasso’nun evrimi üzerindeki etkisi, onun etkisinin sadece bir parçasıdır. El Greco’nun sanatının temelini oluşturan bükümlü figürler ve küstah, gerçek dışı renkler, Picasso’yu takip eden kübistlerden Alman dışavurumcularına ve onlardan sonraki soyut izlenimcilere kadar birçok sanatçıyı etkiledi. Çalışmaları ayrıca yazar Rainer Maria Rilke ve Nikos Kazancakis gibi resim dünyasının dışında olanlara da ilham verdi. El Greco, 7 Nisan 1614’te, sanat dünyasının usta statüsünü benimsemeden önce, zamanında takdir görmeden öldü.
Kaynak 2
El Greco Kimdir?
El Greco; Yunan kökenli İspanyol ressamıdır (Girit/Kandiye 1541 – Toledo 1614).
Venedik Cumhuriyeti’ne bağlı olduğu dönemde Girit’te yaşayan Yunanlı bir ailenin üyesiydi. Bu nedenle sonraları, İspanyolcada Yunanlı anlamına gelen El Greco adı verildi. 1565’te Venedik’e gidip San Giorgio Kilisesi ya da Yunanistan’dan gelen sanatçıların Bizans üslubunda eserler yaptıkları Rio dei Greci yakınında bir atölyede çalıştı. Kimi kaynaklara göre Venedik’e geldiğinde eğitimini tamamlamış varsayılan sanatçı, önce Jacopo Bessano’ nun, 1565-1566’da Tintoretto’nun atölyesinde çalıştı. 1567’de Tiziano‘nun öğrencisi oldu. 1570’te Roma’ya gitti. İtalyan insancıları (hümanistler) ve o dönemde Mahşer adlı eserini yapan Michelangelo ile ilişki kurdu, 1572’de Roma’dan ayrıldı.
Bir süre Madrid’de kaldıktan sonra 1577′ de Toledo’ya yerleşti. Kral II. Felipe’nin hizmetinde çalıştı. 1586’da Toledo, San Tome Kilisesi için yaptığı Kont Orgazm Ölümü adlı eseriyle ilgi çekti. Bundan sonra kilise ve manastırlar için ısmarlanan resimleri atölyesinde oğlu Jorge Manuel, ressam Luis Tristan ve Francisco Preboste ile birlikte yaptı.
Sanat tarihinde maddeci (materyalist), Rönesans kültürüne karşı, insan ruhunun savunucusu sayılır. Doğduğu ülkede ortaçağdan sonra yeni bir sanat üslubu gelişmemişti. Eski Bizans üslubunda yapılmış, görkemli ve gerçekçilikten uzak aziz figürlerini görmeye alışmıştı. Resimlerinde çizim doğruluğuna önem vermiyordu. Bu nedenle Venedik’te yaygın olan maniyerist (yapmacıkçı) üslubu yadırgamadı. Önceleri Bassano, Tiziano ve Tintoretto’ nun, sonra Michelangelo‘nun son eserlerinin etkisinde kaldı.
Tintoretto’ya özgü simetridışı ve karşı gelenekçi kompozisyon yöntemini ve Parmigianino’nun aşırı üslupta uzamış figürlerini kullandı. Aşırı dindar bir ülke olan İspanya’da çalışması ve kendi tutuculuğu nedeniyle dinsel konuları yeğledi. Bu nedenle üslubuyla ilgili eleştiriler yapılmadı. Doğal renk ve biçimleri yadsıyan görüntülerinin özgünlüğü nedeniyle Tintoretto’nun maniyerizmini bile aştığı söylenir. Tiziano‘nun etkisinde portreler de üretmiştir. Çeşitli müze, kilise ve koleksiyonlarda bulunan eserlerinden başlıcaları: Kutsal Üçlü (1577-1579); Kont Orgaz’ın Gömülüşü(1586-1588),Kardinal Don Fernando Nino de Guevara’nın Portresi (1600); Toledo’dan Görüntü (1604-1614); Laocoon (1610-1614).
Kaynak – 3
EL GRECO (1541-1614)
Ünlü bir Venedikli ressamdır. Aslında Giritli bir Yunanlıdır; onun için de «El Greco» (Yufianlı) adı ile tanınmıştır. Asıl adı Domenikos Teotokopulos’tur. Girit’te Kandiye’ nin Fidele köyünde doğduğu sanılır.
O çağlarda Girit Venedik’e bağlıydı. 1566′ da Girit’in Türkler’in eline düşeceğinden korkuluyordu, babası, Domenikos’u Venedik’e yolladı. O sırada yirmi beş yaşını geçmişti. Tiziano Vecellio’nun, atelyesinde çalışıyordu. Bez yerine tahta üzerine resim yapıyordu. Yavaş yavaş şöhret kazanmaya başladı. 1576’da besteci Palestrina’yla tanıştı. Onun etkisiyle, zaten içinde uyanan din duyguları büsbütün gelişti, bu konuda çalışmaya koyuldu. Bir ara Cervantes’le de tanıştı, bu meşhur yazar, ressam adını söylemediğinden, onu «El Greco» diye çağırmaya başladı. Ressamın lâkabı böylece doğmuş oldu.
El Greco onun telkiniyle 1577’de Toledo (İspanya) ya gitti. İsa’nın çarmıha gerilişini anlatan «Espolio» adlı tablosu, ressamın ününü bütün İspanya’ya yaydı. Bu resimde, El Greco’nun asıl kişiliği iyice belirmişti: Alev gibi uzun uzun vücutlar, tek kaynaktan gelen ışığın gölgelerle ayrımı, yalnız siyah-beyazla ışık-gölgenin gösterilişi, eşyada daima tek bir rengin kullanılması… Bunlarda Venedik Okulu’nun renkçi görünüşü ile İtalyan Rönesans ustalarının ışık-gölge fikri açıkça bellidir.
El Greco, fikir yönünden, ölüm konusunu sık sık, yeni bir hayatın başlangıcı olarak ele almıştır. «Kont Orgaz’ın Gömülüşü», «Kutsal Aile» gibi birçok tanınmış eserleri İspanya, İtalya, Fransa,- İngiltere, Amerika ve Rusya müzelerindedir.