Bir zamanlar Sindirella adında iyi kalpli bir kız varmış. Tüm hayvanlar, özellikle de Gus ve Jaq adında iki fare, onu çok severlermiş. Sindirelli dedikleri kız için her şeyi yaparlarmış. Sindirella, üvey annesi ve iki üvey kız kardeşi Anastasia ve Drizella ile birlikte yaşarmış. Sindirella’ya çok kötü davranır, ona tüm gün temizlik, dikiş ve yemek pişirme işlerini yaptırırlarmış. Sindirella ise onları memnun etmeye çalışırmış. Diye başlayan bu hikaye de en can alıcı konu şüphesiz sindirella’nın ayakkabısıdır. Bu ayakkabının neyden yapıldığını sizler için araştırdık. İyi okumalar dileriz.
Masalın bilinen halini 17. yüzyılda yazıya döken Charles Perrault, Ortaçağ masalında vair (sincap kürkü) olarak geçen kelimeyi yanlış anlamış ve verre (cam) olarak yazmıştır. Yani Sindirella’nın ayakkabısı camdan değil Sincap kürkünden yapılmıştır.
Sindirella eski ve evrensel bir hikayedir
Çince versiyonu 9. yüzyıla dayanır ve Perrault’nun yazdığından önce 340 farklı versiyonu vardır. Bu versiyonların hiçbirinde camdan ayakkabıdan bahsedilmez. Orijinal Çin hikayesi “Yeh-Shen”de ayakkabılar altın tabanlı ve altın bağcıklıdır. İskoçya versiyonu “RashieCoat”ta ise sazlıklarla yapılmıştır. Perrault’nun hikayesini uyarladığı Ortaçağ Fransız efsanesindeyse ayakkabılar pantoufles de vair, yani sincap kürkünden yapılmıştır.
Cam ayakkabıları Perrault bilerek mi masala ekledi
Bir kaynağa göre, vairverre hatası Perrault’dan önce yapılmıştı ve Perrault’nun yaptığı şey bu hatayı tekrarlamaktan ibaretti. Kimilerine göreyse camdan ayakkabılar Perrauk’nun kendi fikriydi ve bunu başından beri bilerek yazdı.
Oxford English Dictionary’de vair kelimesi, Fransızcada olduğu gibi İngilizcede de en az 1300’lerden beri kullanılan bir kelime olarak geçmektedir. Bu kelime, Latincede “rengarenk” anlamına gelen ve “daha çok aksesuar ve astar olarak” kullanılan bir tür sincap kürkünü karşılayan varius kelimesinden gelmektedir.
Snopes.com’da Perrault’nun vair kelimesini verre olarak duymuş olmasının mümkün olmadığı, çünkü o zamanlar o kelimenin artık kullanılmadığı belirtilmiştir. Bu tamamen şüpheli görünmektedir, bu kelime İngilizcede en az 1864’e kadar sürekli kullanımdaydı.
Perrault’un ünlü masalları
Perrault, Academie Française’in müdürlüğüne kadar yükselmiş, üst sınıftan gelen Parisli bir yazardı. Anne Kazın Maceraları adlı kitabi (1697) aslında bir saray eğlencesi olarak tasarlanmış ve 17 yaşındaki oğlunun adıyla basılmıştır. Fakat kitap çok geçmeden popüler olmuş ve peri masalları denen bir edebi türü başlatmıştır. Perrauk’nun Sindirelia dışındaki meşhur klasik masalları şunlardır: Uyuyan Güzel, Kırmızı Başlıklı Kız, Mavi Sakal ve Çizmeli Kedi.
Sindirella +18 masalı biraz daha kanlı
Perrault, Sindirella’yı (fareyi, balkabağıni, periyi ekleyerek) cilalamanın yanısıra, kaba kanlı anlatımları da azaltmıştır. Hikayenin orijinal Ortaçağ versiyonunda çirkin kız kardeşler ayakkabıya girebilmek için ayak parmaklarını ve ayaklarındaki şişlikleri keserler; ayrıca Prens, Sindirella’yla evlendikten sonra Kral, kız kardeşleri ve kötü üvey anneyi kırmızı sıcak demir ayakkabılar üzerinde ölene kadar dans ettirerek onlardan intikam alır. Bu kana susamış bölümlerin çoğu Grimm Kardeşler tarafından hikayeye yeniden dahil edildi.
Freud, Three Contributions to the Theory of Sex’te [C.nsellik Teorisine Üç Katkı) ayakkabıların kadının c.nsel organının bir sembolü olduğunu iddia eder.
Kaynak: John Lloyd, John Mıtchınson / Cahillikler Kitabı, NTV yayınları