Boğmacanın Tedavisi
Boğmaca nasıl geçer? Boğmaca tedavisinde antibiyotikler kullanılmaktadır. Eğer antibiyotikler hastalığın çok erken evrelerinde verilirse boğmacanın şiddetini azaltmada oldukça etkili bir yöntem olabilmektedir. Hastalığın ileri evrelerinde antibiyotik tedavisi başlandığında bakterilerin yayılma ihtimalini azaltmak mümkündür ancak belirtilerin şiddetini azaltmada etkili olamaz.
Antibiyotikler, gelişebilecek herhangi bir ikinci enfeksiyonu tedavi etmek için de verilebilir. Diğer insanlara hastalığın yayılmasını engellemek için profilaktik (önleyici) antibiyotik tedavisi önerilebilir.
Boğmaca tedavisinin daha ileri tedavisi destekleyici ve rahatlama sağlanmasını içermektedir. Bu tedavi şekilleri şöyle sıralanabilir:
- Yatak istirahati
- Az ve sık yemekler
- Sıvı alımının sürdürülmesi (1)
Havayı ısıtmak ve nemlendirmek için bir nemlendirici kullanmak hava yollarının yatıştırılmasına ve öksürük spazmlarının azaltılmasına yardımcı olabilir. Eğer boğmacayı yaşayan bir çocuksa buhar banyosu da etkili olabilmektedir.
Öksürük bastırıcı ilaçlar boğmaca tedavisinde etkili değildir.
Özellikle ağır boğmaca vakalarında hastanede tedavi gerekli olabilmektedir. Bu durum sıklıkla altı aydan küçük bebekler için gerekli olmaktadır. Bu yaş grubunda bulunanların yaklaşık % 75’i için hastaneye kaldırılma son derece gereklidir.
Hastanede tedavi aşağıdakileri içerebilir:
- Oksijen desteği
- Dehidrasyonu önlemek için el veya kola damla yoluyla sıvıların uygulanması (serum)
- Komplikasyon bulguları için hastanın belirtilerini takibe alma
- Hastalığın yayılmasını önlemek için diğer çocuklardan uzak tutma (2)
Boğmacanın Yayılmasını Önleme
Siz veya çocuğunuz boğmaca için antibiyotik kullanıyorsa, enfeksiyonu başkalarına bulaştırmamaya özen göstermelisiniz.
- Antibiyotik tedavisinin başlangıcından 48 saat sonra veya öksürük krizlerinin başlamasından üç hafta sonraya kadar olan sürede (hangisi daha erken ise) kreş, okul veya işyerinden uzak durun.
- Öksürürken ve hapşırırken, kendinizin ya da çocuğunuzun ağzını ve burnunu bir mendil ile örtmeye çalışın.
- Kullanılmış mendilleri hemen imha edin.
- Kendinizin ve çocuğunuzun ellerini düzenli olarak sabun ve su ile yıkayın.
Evinizin diğer üyelerine antibiyotikler verilebilir ya da virüs bulaşmasını önlemek için bir doz boğmaca aşısı uygulanabilir. (3)
Boğmaca Bağışıklığı
Bebekleri ve çocukları boğmacadan koruyan üç rutin aşı bulunmaktadır:
- Hamilelikte boğmaca aşısı: Bu aşı, doğduktan sonraki ilk birkaç haftasında bebeğinizi koruyabilir. En iyi zamanın, gebeliğin 20. haftasından hemen sonrası olduğu düşünülmektedir.
- 8, 12 ve 16 haftalık bebeklere yapılan bağışıklık aşısı
- 4 yaşlarında çocuklara okul öncesi yapılan güçlendirici aşı
Bu aşılar boğmaca için ömür boyu korunma sağlamazlar, ancak çocuklar henüz gençken enfeksiyona maruz kaldıklarında etkilerine karşı savunmasız kalmamaktadır.
Hamilelik veya şiddetli öksürük vakası dışında, daha büyük çocuklara ve yetişkinlere rutin olarak aşı yapılamamaktadır. (4)
Boğmaca için hangi doktora gidilir: Boğmaca, iç hastalıkları uzmanları, çocuk doktorları (pediatri) ve aile hekimleri tarafından tedavi edilebilir. Bazı vakalarda bulaşıcı hastalık uzmanlarına da danışılabilir. (5)
Boğmaca Hastalığı Nedir?
Boğmaca, Bordetella pertussis bakterisinin neden olduğu ciddi, bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Hastalık soğuk algınlığı gibi başlar ve şiddetli öksürüklerle kendini belli ederek gelişir. Bu öksürük, antibiyotik tedavisinin tamamlanmasına ve kişinin hastalığının artık bulaşıcı olmamasına rağmen, üç aya kadar sürebilir.
Boğmaca (ki her zaman açık değildir), durumunda öksürük sonra kişi derin nefesler almak zorunda kalır. Öksürdükten sonra kusma yaşanması da oldukça yaygın bir belirtisidir.
Boğmaca, altı aydan küçük bebekler için özellikle tehlikelidir. Bebekler boğmacadan yaşlı çocuklar veya yetişkinlerden daha ciddi şekilde etkilenirler ve komplikasyonların gelişme olasılığı daha yüksektir.
Araştırmalara göre, boğmaca geçiren her 200 bebekten biri ölmektedir. Bu nedenle, bağışıklık sağlanması son derece önemlidir. Boğmaca riskini azaltmanın en iyi yolu da bağışıklık kazandırılmasıdır. (6)
Boğmaca Belirtileri
Boğmaca başlangıcı belirtileri tıpkı soğuk algınlığı belirtilerine benzer bir şekilde başlamaktadır. Boğmaca nasıl anlaşılır? Aşağıda sıralanan diğer belirtiler ise hastalığın sonraki günlerinde hızla şiddetlenme eğilimi göstermektedir:
- Şiddetli öksürük ya da öksürük krizleri
- Öksürük sırasında boğulur gibi içten gelen kalın bir ses
- Öksürüğün sonunda kusma
- Apne (çocuk belirli bir süre solunumu keser ve çocuk bu durumda maviye döner)
Bu belirtiler iştah kaybı, yorgunluk ve dehidratasyon ile ilişkili olabilir. Kişi öksürük krizleri arasında normal görünebilir. İyileşme sırasında öksürük yavaş yavaş azalır, ancak üç aya kadar da sürebilir. (7)
Boğmaca Nedenleri
Boğmaca neden olur? Boğmaca, solunum sistemine girebilen Bordetella pertussis bakterileri nedeniyle oluşmaktadır. Hastalığa yakalanan kişi öksürdüğünde veya hapşırdığında, bakterileri taşıyan küçük sıvı damlacıklarını etrafına yayar. Böylece yakınında bulunan kişilere de bulaşmasına neden olur. Bakteriler, solunum yollarının astarı (mukoza) üzerinde büyür ve mukus salgılarını arttırır.
Boğmaca hastası belirtileri kendisi yaşamaya başlamasa bile taşıdığı bakteri bulaşıcı olabilir. Öksürük başladıktan sonra ise 2 hafta boyunca bulaşıcı olmaya devam eder. (8)