H1N1 gribi olarak da bilinen domuz gribi, bir tür influenza A virüsüdür. 2009 yılında, yeni bir H1N1 virüsünün insanlara bulaşmaya başlaması ile çok daha popüler hâle gelmiş olan bu grip türü, domuzları, kuşları ve insanları enfekte eden grip virüslerinin yeni bir kombinasyonuydu.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2009 yılında H1N1 gribini uluslararası bir salgın ilan ettiğini duyurdu. O yıl virüs dünya çapında tahmini 284.400 ölüme neden oldu. Ağustos 2010'da DSÖ, salgının bittiğini ilan etti. Ancak pandemiden kaynaklanan H1N1 grip suşu, mevsimsel gribe neden olan suşlardan biri haline geldi.
Grip genellikle kendi kendine geçerken, bazı grip ve komplikasyonları, özellikle yüksek risk altındaki kişiler için ölümcül olabilir. Mevsimsel grip aşısı artık H1N1 gribi ve diğer mevsimsel grip virüslerine karşı korunmaya yardımcı olabilir.
Domuz Gribi Neden Olur?
H1N1 gibi grip virüsleri burnunuzu, boğazınızı ve ciğerlerinizi kaplayan hücreleri enfekte etme vasıtası ile vücudunuza yayılır. H1N1 virüsü olan bir insan öksürdüğünde, hapşırdığında, nefes aldığında veya konuştuğunda salınan partiküller halinde havaya yayılır. Virüs, kontamine damlacıkları soluduğunuzda vücudunuza teneffüs eder. Kirli bir yüzeye dokunup ardından gözlerinize, burnunuza veya ağzınıza dokunursanız da bu virüsü kapma ihtimaliniz yüksektir.
Enfekte kişiler, semptomların ortaya çıkmasından yaklaşık bir gün önce başlayıp başladıktan yaklaşık dört gün sonrasına kadar virüsü yayabilirler. Çocuklar ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler virüsü biraz daha uzun süre yayabilir. Sanılanın aksine domuz etinden insana domuz gribi bulaşmaz.
Domuz Gribinin Belirtileri Nelerdir?
Domuz gribinin vücutta belli semptomları bulunur. Domuz gribinin belirtileri şunlardır:
- Ateş
- Üşüme ve terleme
- Kas ağrıları
- Burun akıntısı ve tıkalı burun
- Öksürük
- Göz yaşarması ve kızarması
- Boğaz ağrısı
- Baş ağrısı
- İshal
- Yorgunluk ve halsizlik hissi
- Mide bulantısı ve kusma
Domuz Gribinin Teşhisi Nasıl Konulur?
Yukarıdaki belirtileri gösteren biri, grip komplikasyonları açısından risk altında olduğunu düşünüyorsa mutlaka bir doktora başvurmalıdır. Bu semptomlarla başvuran hastada rutin tetkikler yapılır. Bunlar genellikle hematolojik, mikrobiyolojik, biyokimyasal ve radyolojik testleri içerir. Doğrulanmış domuz gribi teşhisi için bir solunum örneği (basit burun veya boğaz sürüntüsü) gereklidir. Buna domuz gribi testi de denir. İnsanlar üzerinde yapılan bu testler arasında “Ters transkriptaz-polimeraz zincir reaksiyonu testi (RT-PCR)”, “virüs izolasyon testi” ve influenza virüsü antijenlerinde 4 kat artışı tespit etmeye yönelik testler yer alır.
Domuz Gribi Nasıl Önlenir?
Domuz gribini önlemenin en etkin yolu, 6 aydan büyük herkesin aşı olmasından geçer. Yıllık grip aşıları içinde H1N1 virüsü mevsimsel grip aşısı da bulunur. Grip aşısı, grip olma riskinizi azaltabilir. Ayrıca gribin neden olduğu bir ciddi hastalığa yakalanma ve hastanede kalma sürecini azaltabilir.
Yıllık olarak yapılan grip aşıları üç veya dört grip virüsüne karşı koruma sağlar. Bunlar, o yılın grip mevsiminde insanlar arasında en yaygın olması beklenen virüsleri listeler. Aşı olmanız aynı zamanda şiddetli grip ve komplikasyonları olan kişilerin sayısını azaltmaya yardımcı olur.
Aşı olmak dışında; kişisel hijyene özen göstermek, öksürük ve hapşuruk sonucu ortaya çıkan partiküllerin yayılmasını engellemek, boş yere gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmaktan kaçınmak ve virüslü insanlarla temas etmemek de domuz gribinden korunmanın yoları arasındadır.
Domuz Gribi Nasıl Tedavi Edilir?
Domuz gribine yakalanan biri özel tedaviye ya da ilaçlara ihtiyaç duymadan iyileşebilir. Çok hasta olan ve evde tedaviye cevap vermeyen biri doktora başvurmalıdır. Doktorunuz size bir antiviral ilaç reçete edebilir. Bu ilaçlar hasta olduğunuz süreyi kısaltabilir, virüsü öldürebilir ve semptomlarınızı hafifletebilir.
Domuz Gribini Ne Tetikler?
Domuz gribi, genellikle sadece domuzları enfekte eden bir grip virüsü türünden kaynaklanır. Bitler veya keneler tarafından bulaşabilen tifüsten farklı olarak, bulaşma genellikle insandan insana gerçekleşir. Bu virüsü taşıyan insanlarla uzun süre aynı ortamda kalıp yakın temas kurmak, mikrop kaplı bir yüzeye dokunduktan sonra elinizi burnunuza ya da yüzünüze götürmek, domuz gribinin tetikleyici unsurları arasındadır.
Domuz Gribine Hangi Besinler İyi Gelir?
Bazı besinler bağışıklığı destekleyerek domuz gribi semptomlarını hafifletebilir. Domuz gribine iyi gelen besinler şunlardır:
- C vitamini açısından zengin meyve ve sebzeler
- Sarımsak
- Balık
- Yoğurt ve kefir
- Zencefil
C vitamini açısından zengin meyve ve sebzeler
Portakal, mandalina, greyfurt, domates, roka, maydanoz gibi C vitamini açısından zengin olan besinler, içerdikleri antioksidan sayesinde vücudu güçlendirme açısından çok önemli besinlerdir. Domuz gribini C vitamini ile tedavi etmek için özel olarak yayınlanmış bir çalışma henüz yoktur; ancak hayatı tehdit eden binlerce bulaşıcı hastalık vakasını yüksek doz C vitamini ile tedavi eden birçok sağlık uzmanı bulunmaktadır. Yapılan araştırmalar sonucunda tek başına C vitamininin etkisinin, besinlerin kombinasyonundan daha az olduğu ve kombinasyon halinde, orta dozlarda C vitamini önemli bir anti-viral etki göstereceği ortaya çıkmıştır. C vitamini açısından zengin olan besinleri her gün tüketebilirsiniz.
Sarımsak
Sarımsak, çeşitli sağlık sorunları ve rahatsızlıklarla mücadelede etkili olduğu gibi, domuz gribinin tedavisinde de faydalı olabilir. Sarımsakta bulunan allisin, vücudun antioksidan özelliklerini vurgular. Bu, domuz gribi ile bağlantılı yabancı mikropları keşfetmeye çalışır. Sarımsak ayrıca bağışıklığı güçlendirmeye yardımcı olur. Koku sorununu ortadan kaldırmak için sabahları ılık suda bekletilmiş iki adet sarımsak dişini direkt yutabilirsiniz.
Balık
Her ne kadar balığın girip gibi hastalıklara pek bir etkisi olduğu düşünülmese de uzmanlar özellikle balık mevsimlerinin iyi değerlendirilmesinin birçok hastalığı engellemenin yollarından biri olarak görmektedir. Haftada iki kez balık tüketmek gribe karşı koruma sağladığı gibi grip olduktan sonra daha hızlı bir iyileşme sürecini de beraberinde getiriyor.
Yoğurt ve kefir
Yoğurt ve kefir, sağlıklı bir diyetin önemli bir parçasıdır ve probiyotikler açısından zengindirler. Kefir ve yoğurdun içerisinde bulunan yararlı bakteriler sayesinde vücudunuz bu tip virüslere karşı direnç oluşturur.
Zencefil
Zencefil, antioksidan ve anti-inflamatuar özellikleri ile bilinir ve soğuk algınlığı, grip gibi enfeksiyonlarda semptomların hafifletilmesine yardımcı olabilir. Zencefili ıhlamur, kuşburnu, gibi bitkilerle birlikte kaynatarak tüketebilirsiniz. Sabah- akşam aç karna içilen bu karışımlar, domuz gribine karşı etkin bir koruma sağlar.
Domuz Gribi Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?
Domuz gribi hastalığına yakalanmış olan biri kendilerini ve çevresindeki inşaları korumak için mutlaka sağlam bir cerrahi maske takmalıdır. Hasta olunan süre boyunca gerek duyulmadıkça kimse ile iletişime geçilmemeli, işe veya okula gitmemelidirler. Doktorların önerdiği tedaviyi takip etmeli ve ilaçlarını düzenli olarak almalıdırlar. Bol sıvı tüketerek, dehidrasyonu önlemeye yardımcı olmalıdırlar.
Hasta oldukları süre boyunca, enfeksiyonu başkalarına bulaştırmamak için diğer insanlarla teması sınırlandırmalıdırlar. Hapşırırken veya öksürürken ağızlarını ve burunlarını tek kullanımlık mendillerle kapamalılar. Evde bulunan eşyaları, yüzeyleri, kapı kollarını düzenli olarak temizlemeli ve dezenfekte etmelidirler.