Ölümünün üzerinden yarım asır geçti: 'Hepimiz Che gibi olacağız!'
Günümüzde Che'yi anmak ve anlamak demek, onu aynı zamanda popüler kültürün tüketim çılgınlığından korumak, onun asıl olan Marksist kimliğini, devrimciliğini unutturmamayı başarmak demek. Ölümünün 50. yılında Che'yi anarken Kübalı çocukların her güne başlarken söyledikleri andın bir cümlesini tekrar ediyoruz: Hepimiz Che gibi olacağız!
09-10-2017 08:49
Dünya çapında en çok tanınan politik şahsiyetler arasında yer alan ve dünyadaki bütün devrimcilerin hayatını okuyup heyecan duyduğu ilk isimlerden biri olan Che Guevara'nın ölümünün üzerinden yarım asır geçti.
Che'yi bu denli unutulmaz yapan en önemli şeylerden biri, onu metalaştırarak "ünlü bir şahsiyetten" öteye geçirmemeye çalışan popüler kültürün aksine, 39 yıllık yaşamına sığdırdıklarıdır: toplamda 4 ayrı ülkede devrimci mücadele, bir ülkede başarılı silahlı devrim pratiği, komutanlık, devlet yöneticiliği, bakanlık, doktorluk, ülke temsilciliği...
Ancak en önemlisi, Che'yi tam anlamıyla tanımak, Teniente Ernesto Guevara de La Serna isimli Arjantinli gencin "Che" olarak ve başı dik bir şekilde sonlanan yaşamında geçirdiği devrimci dönüşümün temel itici gücünü görebilmekten geçiyor: Marksizm-Leninizm. Ölümünün ardından 50 yıl geçmesine rağmen hala tüm dünyada eşitlik ve özgürlük şiarıyla birlikte anılan Che, bugün hala devrimci inancı, ısrarı ve bitmek bilmeyen mücadele azmini temsil ediyor.
Ölümünün üzerinden geçen yarım asrın ardından Ernesto Che Guevara'yı saygı ve özlemle anıyoruz.
GEZGİN DOKTOR
İspanyol ve İrlanda asıllı bir ailenin beş çocuğundan biri olarak 14 Haziran 1928'de Arjantin'de dünyaya gelen Ernesto Che Guevara, hayatı boyunca mücadele etmek zorunda kalacağı ilk düşmanıyla çocuk yaşta tanıştı: Astım. Bu hastalık onun gençlik yıllarından Küba devrimi esnasına geçen zamanlara ve ölümüne kadar peşinde olacaktı.
Matematikçi olmak istemesine rağmen Che, kararını değiştirerek doktorluk mesleğini seçecekti. Eğitimine devam ettiği sırada Arjantin'in kuzey ve batı bölgelerini baştan başa dolaştı, buralardaki orman köylerinde cüzzam ve tropikal hastalıklar üzerinde çalışmalar yaptı. 1951 yılında ise arkadaşı Alberto Granado ile Latin Amerika'yı dolaştı. Latin Amerika’da geçirdiği dönemi “Notas de viaje” isimli seyahat notlarında anlatan Che’nin, yaptığı bu yolculukta insanların maruz kaldığı baskıyı ve yoksulluğu gözlemlemesi, onu baskı ve yoksullukla karşılaşan her devrimcinin tanıştığı ideolojiyle buluşturdu: Marksizm.
“DEVRİMCİ OLABİLMEK İÇİN GEREKLİ NE VARSA YAPACAĞIM”
1953 yazında Bolivya, Peru, Ekvador, Panama, Kosta Rika, Nikaragua, Honduras ve el Salvador’dan geçerek Aralık ayının son günlerinde Guatemala’ya ulaşan Che, bu Latin Amerika ülkesini devam etmekte olan bir “toplumsal devrimin” çalkantıları içerisinde buldu. Devrimci faaliyetle ilk olarak burada tanışan Che, Guatemala’da bir süre kalma kararını halasına yazdığı bir mektupta şu şekilde açıklıyordu:
“Guatemala’da gerçek bir devrimci olabilmek için gerekline varsa yapacağım ve kendimi mükemmelleştireceğim.”
Che aynı zamanda Guatemala’da sonradan ilk eşi olacak Perulu sosyalist Hilda Gadea ile tanıştı. Che ve Gadea, maruz kaldıkları siyasi baskılar sonucunda Meksiya’ya taşındıklarında, Che ile o dönem sürgünde bulunan Kübalı devrimcileri tanıştıran isim de Hilda Gadea’ydı.
Guatemala’da CIA destekli Carlos Castillo Armas liderliğindeki darbe başladığında, Che ilk silahlı pratiği içerisine girmiş, Komünist Gençlik tarafından örgütlenen silahlı milislere katılmış, ancak kısa süre sonra tıbbi hizmete geri dönmüştü. Darbenin ardından çarpışmak için gönüllü oldu, ancak eşi Hilda tutuklandıktan sonra bir süre Arjantin konsolosluğunda saklanarak Meksika’ya geçti. Che’nin Guatemala pratiği aynı zamanda, devrimin yalnızca silahlı mücadele sonucunda gerçekleştirilebileceği fikrinin olgunlaştığı dönemdir.
KÜBA'NIN 'COMANDANTE'Sİ
Che, Guatemala'da sonlanan Latin Amerika macerasına devam ederken, Meksika'da sürgünde bulunan Kübalı devrimci Fidel Castro, arkadaşlarına “Bugün yenildik, ama mutlaka geri döneceğiz” diyordu. Fidel ve arkadaşlarıyla Meksika'da yolu kesişen Che, 26 Temmuz Hareketi'ne katılmakta gecikmedi ve Kübalı askeri lider Alberto Bayo tarafından eğitilen bir grup devrimci, 25 Kasım 1956 yılında "Granma" isimli tekneyle Küba'ya doğru yola çıktılar.
DEVRİM VE İKTİDAR
Küba'da Fidel Castro önderliğinde yaklaşık 3 yıl süren savaşta Che, kararlılığı ve önderlik yetenekleriyle öne çıkar. Küba devrimi esnasında gösterdiği pratik, onu hem devim ordusunda, hem de yoldaşlarının gözünde "comandante" yapar. Devrimin zaferinin yaklaştığı dönemde, Santa Clara bölgesindeki imkansıza yakın "intihar görevini" dahi bizzat Che yönetir. 7 Şubat 1959'da devrimin zafere ulaşmasının ardından ise Che "doğuştan Küba vatandaşı" ilan edilir.
Küba'da oluşmakta olan yeni yönetim ve yeni devletin inşa sürecinde ise kritik görevler almaya devam eder. Bu süre boyunca üstlendiği görevler, sırasıyla şu şekildedir: Batista rejiminin memurlarının, gizli servis mensuplarının ve savaş suçlularının tutulduğu La Cabana hapishanesinin komutanlığı, Ulusal Toprak Reformu Enstitü'sünde yöneticilik, Küba Merkez Bankası başkanlığı ve Sanayi Bakanlığı.
AMERİKA SEYAHATİ VE ULUSLARARASI ZİYARETLER
1964 yılında Birleşmiş Milletler için bir konuşma yapmak üzere Amerika’nın New York eyaletine giden Che, ünlü konuşmasını burada yapmıştır. Che, konuşmasının sonunda bugün bile sıkça tekrarlanan "Ya özgür vatan, ya ölüm" şiarını dile getirmiştir.
ABD ziyaretinin ardından Paris'e, oradan da 3 aylık bir uluslararası ziyarete başlayan Che; Çin, Mısır, Cezayir, Gana, Gine, Mali, Dahomey, Kongo ve Tanzanya'yı dolaştı.
Che'nin uluslararası sahnede son göründüğü yer ise "İkinci Afrika-Asya Ekonomik Dayanışma Semineri" olmuştur. Burada yaptığı konuşmasında "Ölümüne olan bu mücadelede hiçbir sınır yoktur. Dünyanın hiçbir yerinde meydana gelen olaylara kayıtsız kalamayız. Bir ülkenin emperyalizme karşı zaferi bizim zaferimizdir, aynı şekilde yenilgisi de bizim yenilgimizdir." ifadelerini kullanan Che, "Sosyalist ülkelerin, Batı'nın sömürgeci ülkeleriyle üstü kapalı işbirliğini tasfiye etmeleri ahlakî görevleridir." cümlesiyle de daha sonra devam edecek bazı tartışmalara ilişkin ilk işaretlerden birini vermiştir.
İLK YENİLGİ
Yaptığı ziyaretlerin ardından Küba'ya dönen Che için, kamuoyunda neredeyse hiç görünmeyeceği bir süreç başladı. Bu dönemin sebebi olarak Che ile Fidel arasında yaşanan kimi fikir ayrılıkları gösterilse de Che için bu süreç Küba'dan ayrılmanın hazırlıklarını yaptığı bir süreçtir. "Ortalıkta olmadığı" zamanlar boyunca, Che'nin yaptığı uzun dağ yürüyüşleri ve egzersizlerle yeniden "gerillacılığa" hazırlandığı bilinmektedir.
Öte yandan, Che ve Fidel arasında SSCB üzerinden yürüyen tartışmalar da devam etmekteydi. Che'nin uluslararası alanda yürüyen SBKP - Çin Komünist Partisi ayrımında aldığı Sovyetler'e eleştirel yaklaşan tutumu ve Maocu ekonomik atılım modellerine yakınlığı biliniyordu. Ancak yine de, söylenenlerin aksine Che'nin Küba'dan ayrılışının sebebi bu ayrım değil, onun devrimlere ihtiyaç olan başka yerlerde devam etme iradesiydi.
Ortalıkta görünmemesinin iyice göze batar hale gelmesinin ardından 3 Ekim 1965 tarihinde Fidel Castro, Che'nin ünlü veda mektubunu Küba Halkı'na okudu. Castro, Che'nin yerini kamuoyuyla paylaşmasa da, o dönem Che hakkında bir çok spekülasyonun oluşmasına yol açtı. Ancak Che, Kübalı özel bir ekiple birlikte sonraları Kongo Demokratik Cumhuriyeti olarak anılacak Kongo-Kinşasa’daydı. Ancak Kongo pratiği, Che'nin ilk "başarısızlığı" olacaktı.
Yetersiz hazırlık, Kongo kuvvetlerinin kendi aralarındaki sürtüşme ve tecrübesizlik gibi sebeplerle başarısız olan Kongo girişiminin ardından Che altı ay boyunca Darüsselam, Prag ve Alman Demokratik Cumhuriyeti'nde saklanarak orada bazı teorik çalışmalarının taslaklarını hazırladı ve anılarını toparladı. Ancak Che, devrimci mücadeleyi sürdürmeye kararlıydı. Bu sebeple önce Küba'ya, oradan da hayatının sonlanacağı Bolivya'ya doğru yola çıktı.
"YALNIZCA BİR ADAM ÖLDÜRMÜŞ OLACAKSIN"
Sonraları uzunca bir dönem Che'nin nerede olduğuna dair spekülasyonlar devam etse de, Che sonunda yaklaşık elli kişiden oluşan ve ELN (Ejército de Liberación Nacional de Bolivia - Bolivya Ulusal Bağımsızlık Ordusu) adı altında eylem yapan gerilla kuvveti ile ortaya çıktı. Ancak Che, Bolivya'da başlatılan silahlı mücadelede iki noktayı hesaplayamamıştı.
Öncelikle, Bolivya Komünist Partisi'nin lideri Mario Monje, başta Che'yi destekleme sözü verse dahi sonraları sözünden geri dönerek gerilla birliğini desteksiz bıraktı. Majo'nun Che'ye destek vermemesinin sebebi ise Che'nin de içinde bulunduğu bu gerilla hareketinin askeri ve siyasi lideri olmak isteğinin Che tarafından reddedilmesiydi. Monje, aynı zamanda Bolivya Komünist Partisi içerisindeki SSCB yanlısı kanadın lideriydi.
Che ve Bolivya'daki yoldaşlarının çok geç haberdar oldukları bir diğer tehlike ise, CIA destekli özel askeri birliklerin ve ajanların onların peşinde olduğuydu.
Yaşanan bir dizi çatışmanın ve karşılaşılan zorlukların ardından Che, 8 Ekim 1967’de CIA ve Bolivya Ordusunun ortak operasyonuyla Quebrada del Yuro kanyonunda devriye gezerken kuşatılıp yaralı olarak yakalandı. Ertesi gün ise La Higuera adında küçük bir köyün okulunda saat 13.10'da askerler tarafından katledildi. Che'nin, kendisini öldürmeye gelen askere son sözleri ise şu şekildeydi:
"Buraya beni öldürmeye geldiğini biliyorum. Vur beni korkak, yalnızca bir adam öldürmüş olacaksın."
Che, kurşuna dizilerek katledilmiş ve bir askeri doktor tarafından elleri kesilmiştir. Parmak izi alınarak saklanan ellerin akıbeti ise hala belli değildir. Cesedi, fotoğrafının çekilip servis edilmesinin ardından Bolivyalı subaylar tarafından bilinmeyen bir yere götürülmüştür. Che'nin katledildikten sonra gömüldüğü mü, yoksa yakıldığı mı sorusu ise cevapsız kalan sorular arasındadır.
Yıllar sonra, elleri olmayan cesedinden kalan kemikler Vallegrande yakınlarındaki bir uçak pistinin altından kazılarak çıkarılan ve DNA testiyle kimliği tespit edilerek Küba'ya getirilen Che için burada bir anıt mezar da yapılmıştır.
"HEPİMİZ CHE GİBİ OLACAĞIZ"
Ölümünün ardından geçen 50 yılın ardından, Che ismi bugün hala mücadeleyle birlikte anılıyor ve bir "figür" olarak da olsa bir mücadelenin konusu olmaya devam ediyor. Günümüzde Che'yi anmak ve anlamak demek, onu aynı zamanda popüler kültürün tüketim çılgınlığından korumak, onun asıl olan Marksist kimliğini, devrimciliğini unutturmamayı başarmak demek.
Ölümünün 50. yılında Che'yi anarken Kübalı çocukların her güne başlarken söyledikleri andın bir cümlesini tekrar ediyoruz: Hepimiz Che gibi olacağız!
İLGİLİ HABERLER
TİP'ten Kemal Türkler mesajı
TİP tarafından Türkler'in katledilişinin 38'inci yılına dair yayımlanan mesajda "Türkler'in anısı mücadelemizde yaşıyor" denildi
22-07-2018 15:03
İleri Haber
Türkiye İşçi Partisi, (TİP) 22 Temmuz 1980'de faşistler tarafından katledilen işçi sınıfı önderi Kemal Türkler'in aramızdan ayrılışının 38'inci yılına dair bir mesaj yayımladı.
İleri Hatırlatıyor
TİP'in 1961'deki kuruluşunda yer alan 12 sendikacıdan biri olan Türkler'le ilgili sosyal medyadan yayımlanan mesajda, "Türkiye işçi hareketinin ve sendikal mücadelenin önderlerinden Kemal Türkler 38 yıl önce halk düşmanları tarafından katledildi. Anısı mücadelemizde yaşıyor. " ifadelerine yer verildi.
TİP Antalya il binası Barış Atay'ın katılımıyla açıldı
Açılışta konuşan Atay, sosyalistlerin Türkiye'nin tüm yerelliklerinde örgütlenmesinin önemine vurgu yaptı.
20-07-2018 23:26
Türkiye İşçi Partisi Antalya il binası HDP Hatay milletvekili ve TİP kurucusu Barış Atay'ın katılımıyla açıldı.
Birçok sol örgüt ve ilerici kurumdan temsilcilerin katılım gösterdiği açılışta konuşan Barış Atay , sosyalistlerin Türkiye'nin tüm yerelliklerinde örgütlenmesinin önemine vurgu yaptı.
SOSYALİZMİ YERELLERDE ÖRGÜTLEMELİYİZ
"Sosyalizm düşüncesini tüm yerelliklerde temsil etmeli ve örgütlemeliyiz" diyen Atay, sosyalistlerin emekçilerin yaşam alanlarına temas etmesi gerekliliğini vurguladı.
"İçinden geçtiğimiz dönemde devrimcilerin ortak platformlarda bir araya gelmesi faşizmi durdurmak için hayati hale geldi" diyen Atay, TİP'in bir yandan Türkiye'nin birçok ilinde parti binalarını açıp, örgütlenmesini yaygınlaştırırken, bir yandan da devrimcilerin, sosyalistlerin birlikte mücadelesine öncülük edeceğini söyledi.
Açılış etkinliği soru cevap bölümüyle sona erdi.
TİP Antalya il binası, Elmalı Mah. Şadiye Yörük İş Hanı No:6 D. 16 Muratpaşa adresinde bulunuyor.
'Hamdoş Dayı' sonsuzluğa uğurlandı
81 yaşında yaşamını yitiren TİP'in efsane isimlerinden Hamdi Doğan sonsuzluğa uğurlandı.
15-07-2018 13:30
İleri Haber
13 Temmuz'da yaşamını yitiren 'Hamdoş Dayı' lakaplı Türkiye İşçi Partili (TİP) Hamdi Doğan, dostları, sevenleri ve yoldaşları tarafından sonsuzluğa uğurlandı.
Geçirdiği hastalık nedeniyle yaşamını yitiren Doğan için Düztepe Cemevi'nde bir cenaze töreni düzenlendi.
İleri Hatırlatıyor
1962 yılında TİP'e katılan Doğan, Gaziantep'in yanı sıra Adıyaman, Malatya, Hatay, Adana ve Urfa'da TİP adına siyasi çalışma yapmıştı. Doğan, Behice Boran ve Mehmet Ali Aybar'la birlikte de siyasi mücadele yürütmüştü.
TİP'li Hamdi Doğan hayatını kaybetti
Türkiye İşçi Partisi ( TİP ) in efsane isimlerinden Hamdoş Dayı (Hamdi Doğan) 81 yaşında yaşamını yitirdi.
13-07-2018 21:53
Türkiye İşçi Partisi'nden 1965 yılında Gaziantep milletvekili adayı olan ve o dönemde tek propaganda aracı olan radyoda yaptığı konuşmalarla Türkiye'yi ayağa kaldıran Hamdi Doğan 81 yaşında hayatını kaybetti. Hamdoş Dayı son yıllarında yaşlılığın getirdiği hastalıklarla mücadele ediyordu.
BORAN VE AYBAR'IN YOLDAŞIYDI
Hamdoş Dayı olarak tanınan Hamdi Doğan, 1962 yılında Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) katılmış, Gaziantep'in yanı sıra Adıyaman, Malatya, Hatay, Adana ve Urfa'da TİP adına siyasi çalışma yapmıştı. Doğan, Behice Boran ve Mehmet Ali Aybar'la birlikte de siyasi mücadele yürütmüştü.
Doğan 1972'de Sosyalist Devrim Partisi'nde hem kurucu hem yürütme kurulu üyesi olarak çalıştı. Partinin pek çok ildeki örgütlenme faaliyetlerini yürüttü.
Hamdi Doğan'ın 2014 yılında yayınlanan ve TİP'te yürüttüğü devrimci mücadelesini, partiye olan bağlılığını anlatan, "Türkiye İşçi Partisi'ne Aşık Oldum" isimli bir de kitabı bulunuyor.
“Gülerek çantamdan bildirileri çıkartıp arkadaşlara dağıttım. ‘Yoluna canımı koyduğum TİP’e âşık oldum. Onun için köy köy dolaşıyorum. Karımı, çocuklarımı bırakmış sabah akşam adam bulmak için çırpınıyorum. Buna aşk denmez de ne denir?"
Emniyetin keyfi pasaport yasağı tescillendi
TİP Kurucu Meclis üyesi Erkan Baş İstanbul Emniyeti'ne açtığı "keyfi yasak" davasını kazandı.
12-07-2018 00:18
Merve Akbaş / @mervakbs
Erkan Baş TKP Genel Başkanı olduğu dönemde Ekim Devrimi'nin 100. yıl etkinliklerine katılmak ve komünist partilerle görüşmeler yapmak üzere Rusya'ya gidecekken pasaportuna İstanbul Atatürk Havalimanı'ndan çıkış yapmak istediği sırada el konulmuştu.
İleri Hatırlatıyor
Baş, AKP’nin darbeyi fırsata çevirdiğini söylediği için hakkında hukuksuz yurtdışı yasağı kararı alınmış daha sonra yasak mahkemede kaldırılmasına rağmen İstanbul Emniyeti yurtdışına çıkmasına izin vermemişti.
KEYFİ YASAK TESCİLLENDİ
Erkan Baş'ın avukatı Özgür Urfa da "İstanbul Emniyeti hukuk tanımadığı için pasaporta el koyuyor" ifadelerinde bulunarak mahkeme kararını tanımayan görevliler hakkında hukuki işlem başlatmıştı.
İstanbul 5. İdare Mahkemesi pasaporta el konularak 'sehayat özgürlüğünün kısıtlayıcı' nitelik arzettiği ve ilgili kararla uyuşmazlık taşıdığını belirterek Baş'ın pasaportunun iade edilmesine karar verdi.
Ali İsmail Korkmaz anıldı
Gezi Direnişi sırasında hayatını kaybeden Ali İsmail için anma gecesi düzenlendi.
10-07-2018 22:45
Alican Gümüş - Hatay
2013 Gezi Direnişi sırasında Eskişehir’de saldırıya uğrayarak hayatını kaybeden Ali İsmail Korkmaz ölümünün 5. yıl dönümünde memleketi Hatay’da anıldı.
Korkmaz adına Hatay’ın Defne ilçesinde bulunan Sümerler Amfi Tiyatro’da bir anma gecesi düzenlendi.
2015 yılında ailesinin öncülüğünde kurulan Ali İsmail Korkmaz Vakfı (ALİKEV) tarafından düzenlenen anma gecesinde abisi Gürkan Korkmaz söz aldı.
Abi Korkmaz sözlerine “Bizim yola çıkış nedenimiz Ali İsmail’in yaşarken yaptıklarını devam ettirebilmek” diyerek başladı. Ali İsmail’in 17 yaşındayken lise arkadaşlarıyla beraber ‘Toplum için Gençlik’ adında bir grup kurarak huzurevi, köy okulu gibi ziyaretler düzenlediğini aktaran Korkmaz “Ali İsmail’in yaşam şekli bizim güç kaynağımız” dedi.
Anma etkinliği okunan şiirlerle son buldu.