Tarihi dokusuyla Haydarpaşa Garı
Haydarpaşa Garı, 1908'de İstanbul - Bağdat Demiryolu hattının başlangıç istasyonu olarak inşa edildi.
04 Kasım 2016, Cuma 03:32
İstanbul'un Anadolu yakasında, Kadıköy'de bulunan Haydarpaşa Garı, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde Bağdat Demiryolu yanında İstanbul-Şam-Medine (Hicaz Demiryolu) seferleri de yapılmaya başlanmıştır.
Devrin Osmanlı padişahı II. Abdülhamit döneminde, 30 Mayıs 1906 tarihinde yapımına başlanmıştır. 19 Ağustos 1908 tarihinde tamamlanıp hizmete girmiştir. Bir rivayete göre binanın bulunduğu sahaya III. Selim'in paşalarından Haydar Paşa'nın adı verilmiştir. Binanın inşaatı, Anadolu Bağdat adı altında bir Alman şirketi gerçekleştirmiştir. Ayrıca bir Alman'ın teşebbüsüyle garın önünde mendirek inşa edilerek Anadolu'dan gelecek veya Anadolu'ya gidecek vagonların ticari eşyasını yükleme ve boşaltma işlevi için tesisler yapılmıştır.
İki Alman mimar Otto Ritter ve Helmuth Cuno tarafından hazırlanan proje yürürlüğe girmiş, garın yapımında Alman ustalarla İtalyan taş ustaları birlikte çalışmıştır. I. Dünya Savaşı sırasında gar deposunda bulunan cephanelere 1917'de yapılan bir sabotajla çıkan yangın sonucu binanın büyük bir bölümü hasar görmüştür. Yeniden onarılan bina bugünkü şeklini almıştır. 1979'da Haydarpaşa'nın açıklarında Independenta adlı tankerin bir gemiyle çarpışması sonu meydana gelen patlamadan ve sıcaktan dolayı binanın O Linneman adlı ustanın yaptığı kurşun vitrayları hasara uğramıştır. 1976'da aslına uygun olarak yeniden geniş çapta onarılmış ve 1983'ün sonunda dört dış cepheyle iki kulenin restorasyonu tamamlanmıştır.
28 Kasım 2010 tarihinde çatısında çıkan ağır yangından dolayı çatısı çökmüş ve 4. katı kullanılamaz hale gelmiştir.
Ankara-İstanbul Yüksek Hızlı Tren Projesi kapsamında Istanbul-Eskişehir bölümündeki demiryolu çalışmaları nedeniyle, 1 Şubat 2012 tarihinden itibaren 24 ay süreyle ülke çapındakı tren seferlerine ara verildi.
Haydarpaşa Garı çatı saati
Garın çatısında bulunan saat Anadolu'daki benzer birçok çatı ve cephe saatinin aksine 1908 yılında yapının kendisiyle birlikte tamamlanmıştır. Barok süslemeli alınlıkta yer alan saat dairesel bir kadrandan ibarettir. Saatin orijinal mekanizması korunmakla birlikte kadrandaki Doğu Arap rakamları Harf Devrimi ile birlikte Arap rakamları ile değiştirilmiştir.
Barok mimarisinin medar-ı iftiharı, 1908’den şimdiye yaşayan bir tarih: Haydarpaşa Garı
Şu günlerde otel yapılma çabasıyla mücadele eden Haydarpaşa’nın neden otel olmayacağını söylemek, tarihi dokusunda yatıyor.
İşte 105 yıllık geçmişiyle Haydarpaşa Tren İstasyonu;
Herkesin, hatta İstanbul’u görmeyenlerin bile film ve fotoğraf karelerinden alışık olduğu bir yer Haydarpaşa Garı
Yeşilçam filmlerinde, tahta bavulla İstanbul’a gelinip Haydar Paşa garında şaşkın şaşkın etrafa bakıldığı o kareleri hepimiz hatırlarız.
19. yy sonunda Almanya, Osmanlı topraklarında, birçok yatırım yapmıştır bunlardan biri de: Bağdat Demir Yolu projesiydi.
İstanbul Kadıköy’de bulunan Haydarpaşa Garı, bu projenin başlangıç istasyonudur.
Osmanlı padişahı II. Abdülhamit tarafından yaptırılan gar, III. Selim’in paşalarından olan Haydar Paşa’nın ismini almıştır.
Bina Alman “Anadolu Bağdat” şirketinin iki Alman mimarı olan Otto Sitter ve Helmuth Cuno tarafından yapılmıştır.
Başlangıçta 2525 m² olan bina şimdi 3836 m² alana yayılmış, yapımda Alman ustalarla İtalyan taş ustaları birlikte çalışmışlardır.
Ayrıca bir Alman’ın teşebbüsüyle garın önünde mendirek inşa edilmiş, Anadolu’dan gelecek veya gidecek vagonların ticari eşyasını yükleme ve boşaltma işlevi için tesisler yapılmıştır.
Barok esintileri Neoklasik Alman Mimarisiyle her biri 21 m uzunluğunda, 1100 adet ahşap üzerine inşa edilen binanın taşıyıcı sistemi çelik karkastır, döşeme sistemi putrelli voltadır.
İnşaatta 1140 ton demir, 19000 metre sert ağaç, 6200 m² arduaz çatı kaplaması, 530 m³ kereste, 13000 m³ beton ve 2500 m³ lefke taşı kullanılmıştır.
Cephanelik olarak da kullanılan gar 1917’de çıkan yangın sonrası, tekrar onarılmış ve bugünkü şeklini almıştır. 1979’da gar yakınlarında İndependenta adlı geminin, başka bir gemiyle çarpışmasıyla bina tekrardan hasar görmüştür.
Bunun yanı sıra bizim de hatırladığımız gibi 2010’da çatısında çıkan yangın nedeniyle 4. kat da kullanılamaz hale geldi.
Şu anda Haydarpaşa Garı’nın otele çevrilmesi ihtimaller arasında yer alıyor.
Haydarpaşa Garı, özellikle 1980 ile 1990 yılları arasında neredeyse bütün Yeşilçam filmlerinde Anadolu’dan gelen ve Anadolu’ya gidecek olan ailelerin İstanbul’a ilk ayak basma sahnelerinin gerçekleştiği mekân olarak karşımıza çıkmaktaydı.
Hatta 2009 yılında Daily Mail gazetesi “Dünyanın en güzel tren istasyonları” arasında Haydarpaşa’yı göstermiştir.
Ve acısıyla tatlısıyla birçok olaydan sonra, İstanbul denilince akla ilk gelenlerden olan bu tarihi yapı 18 Haziran’da son seferini yaptı…
listelist.com'dan alıntı yapılmıştır.