Çocuklarda konuşma gecikmesi, klinikte sık karşılaşılan dil ve konuşma bozuklukları arasındadır. Konuşma gecikmesi, çocuğun kendini ifade etme ve söyleneni anlama becerilerinde yaşıtlarının gerisinde olması anlamına gelir. Örneğin, 3 yaşına gelmiş ve 4 -5 sözcükten oluşan cümleler kurması gerekirken tek ya da iki sözcüklü cümlelerle kendisini ifade eden çocukta konuşma gecikmesinden şüphelenilebilir.
Çocuklarda gecikmiş konuşma sorununu tespit edebilmek için olağan gelişim sürecinin ebeveynler tarafından çok iyi bilinmesi gerekir. Bu gelişimi kısaca şöyle özetleyebiliriz. 1 – 2 yaş aralığında çocuk basit objeleri adlandırabilir, yeni sözcükler edinebilir ve bu sözcükleri iletişimde rahatlıkla kullanabilir, iki sözcükten oluşan cümleler kurar. 2 – 3 yaş aralığındaki çocuk zamirleri kullanabilir, 3 sözcükten oluşan cümleleri rahatlıkla kurabilir ve sohbet etmeye başlar. 3 – 4 yaşındaki çocuk ise 4 – 5 sözcükten oluşan cümleler kurabilir, 800 – 1.500 arasında sözcük kullanabilir, basit öyküler anlatabilir. 4 yaşındaki çocuğun konuşması ise artık sadece yakınları tarafından değil, çevredekiler tarafından da rahatlıkla anlaşılmalıdır. Bu yaş grubundaki çocukların “r” sesi dışındaki tüm konuşma seslerini doğru şekilde kullanması beklenir.
“Gecikmiş dil ve konuşma çocuk üzerinde olumsuz etkiler bırakır.”
Sözel konuşma, çocuğunuzun herhangi bir konudaki duygu ve düşüncelerini ifade edebilmesini sağlayan en önemli iletişim aracıdır. Dil ve konuşma becerisi gelişen çocuklar ihtiyaçlarının giderilmesini sağlamakta zamanla ustalaşır. Eğer çocuğunuzun dil ve konuşma becerisi belirtildiği gibi gelişmediyse dil ve konuşma terapisi desteği alması gerekiyor demektir.
Gecikmiş konuşma probleminde aileler genellikle kendiliğinden düzeleceği düşüncesiyle bekleme eğilimindedir. Ancak bu durum terapi için geç kalmalarına ve çocuktaki davranış problemlerinin artmasına neden olabilir. En önemlisi de çocuk okul döneminde sorunlar yaşayabilir, çünkü öğrenme ve okul başarısı için konuşma ve iletişim becerilerinin yaşa uygun bir şekilde gelişmiş olması gerekmektedir. Bir öğrencinin okulda başarılı olabilmesi için eğitim ortamındaki öğretmenler ve öğrenciler ile sağlıklı bir iletişim kurması gerekir.
Gecikmiş konuşma sorunu olan çocuklar genellikle okumayı zor öğrenirler, ifade etmede ve anlamada güçlük çekerler, sosyal ipuçlarını yanlış anlarlar, okula gitmekten kaçınırlar, muhakeme güçleri zayıflar ve sınavlarda zorlanırlar. Çocuk annesinin ‘okulda neler yaptın?’ sorusunu tam olarak cevaplayamayabilir, kısa cümleler kurarak konuşabilir ve arkadaşlarıyla diyaloğa girmekte zorlanabilir. Bu zamanla sosyal becerilerde zayıflığa, düşük özgüvene, davranış problemlerine ve çocuğunuzun içe kapanmasına neden olabilir. Böyle bir durumda erken tanı ve müdahale çok önemlidir.
Konuşma gecikmesinin tedavisi konuşma terapisti tarafından yapılır. Terapide çocukla çalışmanın yanı sıra, anne ve babanın çocukla kurduğu iletişimi etkili hale getirmeye yönelik teknikler öğretilir. Ayrıca çocuklardaki dil ve konuşma gelişimini desteklemek için ebeveynlere evde uygulamaları için çeşitli egzersizler verilir, dil gelişimini desteklemek için oyun oynama ve kitap okuma etkinlikleri esnasında nelere dikkat etmeleri gerektiği öğretilir. Her çocuğa ise bireysel özel terapi planı hazırlanır. Örneğin cümleyi kurabilmesi için sözcük üretimi, eksik eklerini kullanımı ya da cümlelerdeki sözcük sayısı artırılmaya çalışılır. Tüm bu etkinlikler haftalık olarak izlenerek ailelere geri dönüt verilir.
Uzman Dil ve Konuşma Terapisti
Sümeyra Öztürk