008. The Story of an African Farm/Bir Afrika Çiftliğinin Hikâyesi
Olive Schreiner (Güney Afrika, 1883)
Olive Schreiner’in Bir Afrika Çiftliğinin Hikâyesi, günün en çok beğenilen romanlarından biridir. Yazarın İngiltere, Avrupa ve Afrika’da anında ünlenmesini sağlamıştır. Romanın içeriğindeki sıradışı, berrak sosyal tez, onun Güney Afrika’daki olağanüstü ırk ayrımcılığıyla ilgilisinin çok az olması, onun yerine, Güney Afrika’da olduğu gibi, aynen İngiltere ya da Amerika’da da uygulanan ve “kadın sorunu” olarak bilinen evrensel sorunu dile getirmesidir. Romanda; kadınların öncelikle seçme hakkına sahip olmaları, mevcut genel veya profesyonel eğitimlerini tamamlamalarından söz edilmekte, ne zaman ki kiliseye ya da eve kapatıldıklarında ve evlenecek koca beklediklerinde bu sorunun kesinlikle giderilemeyeceğinden bahsedilmektedir. Roman bir anda ortaya çıkmış ve beyinlerde fırtınalar koparmıştır. Entelektüel çabaların bundan daha fazla katkısının olduğunu düşünmek mümkün değildir.
Bir Afrika Çiftliğinin Hikâyesi’nin ana karakteri Waldo, idealist genç bir adamdır; ruh ikizi Lyndall ise, onun gibi genç, güzel ve iradeli bir kadındır. Em, aynı yaşlarda, tatlı ve oldukça pasif genç bir kadın, Gregory Rose da, Waldo gibi Lyndall’a âşık, ama kadınsı tavırları olan genç bir adamdır. Hikâyenin kahramanı olan Lyndall, kısa ömrü boyunca onun her beklentisini boşa çıkarır. İlkin, kızlar için sağlanan yatılı okul öncesi olağan eğitimi tamamlar ama devam etmesi konusundaki ısrarı önemsenmez ve eve geri dönmeye ikna edilir. Onun yıktığı ikinci tabu ise, hamile kaldığı çocuğunun babası ile evlenmeyi reddetmesi ve “Doğal Din” adlı bir tarikatın “büyük dünyayı keşfedin” gibi reklamlarına kanarak evi terketmesidir. Gregory onu bulur ve bir kadın gibi giyinmesini ve hayatta kalmasını sağlar. Ama o ve bebeği, doğumdan kısa bir süre sonra ölür. Gregory, Em ile evlenmek için eve geri döner. Lyndall’ın ruh ikizi Waldo da, kırık bir kalbin üzüntüsüyle ölür.
Schreiner, her zamanki edebi ve entelektüel çevrelerde bir anda ünlü oldu. Hayatının geri kalanında, bu romanı temel alınarak, hep ünlü bir kişi olarak anıldı. Ayrıca, onun romanında verdiği mesajlar bir kıvılcım yarattı ve bu yüzden, aktardığı sorunlar anlaşıldı ve inanılır bulundu. Genç kadınlardan her yıl yüzlerce mektup aldı. Söz konusu beklentilere karşı gelerek Lyndall’ın kadınlara verdiği cesaret, aile ve toplum üzerinde, özellikle din, eğitim ve evlilikle ilgili odaklanmış sorunların önünü açtı. Schreiner’in yazdığı eserlerin birçoğunda, erkeklere tanınan eğitim türlerini almak için aileleriyle mücadele eden kadınlar, erkek olsun kadın olsun dine şüphe ile yaklaşanlar, yeni din anlayışıyla uyumlu bir seyir izleyen yeni bilimlere, özellikle de Darvinizm’e ilgi duyanlar vardı. Bunların birçoğu, Lyndall ve Schreiner’in kendisi gibi yıpranmış, dışlanmış, sahte cinsel davranışlar, özünde sevgi ruhu olmayan akılsızca evlilikler arasında bocalayıp hayal kırıklığına uğramış kişilerdi.
Roman, bir dönüm noktası olarak, yirminci yüzyıl feminizminin öncüsü olmuş ve “Yeni Kadın” modelini oluşturmuştur.
Ek Kaynaklar:
– Joyce Berkman, The Healing Imagination of Olive Schreiner
(Amherst: University of Massachusetts Press, 1996)
– Cherry Clayton, Olive Schreiner
(New York: Twayne, 1997)
– Gerald Monsman, Olive Schreiner’s Fiction
(New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 1991)
– Robert Ross, A Concise History of South Africa
(Cambridge: Cambridge University Press, 1999)
(Yazanlar: Claudia Durst Johnson & Vernon Johnson-Çeviren: D.Yılmaz Tekin)