Temmuz 1969’da Neil Armstrong tüm dünyanın gözü önünde ‘insan için küçük bir adım ama insanlık için dev bir adım’ atarak Amerikan kahramanı ve kültürel bir simge haline geldi. Apollo 11, herkesin en yakın göksel komşumuzu nihayet ziyaret etmemizi sağlayan büyük bir başarıydı. 1969 yılında Ay’da baş döndürücü ilk adımlar atıldıktan sadece 3 yıl sonra, 1972’de Ay’daki son adımlar atıldı. Peki ama 1972 yılından sonra neden bir daha Ay’a gidilmedi?
Bugün Ay'a gidilmediğini düşünen belki de milyonlarca insan var. Peki ama 60'larda insanları Ay'a ayak basmaya motive eden şey tam olarak neydi? Bu önemli motivasyon kaynağı Soğuk Savaş'tı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan Soğuk Savaş Dönemi'nde Amerika ve Sovyetler Birliği Uzay Yarışı başta olmak üzere birçok alanda yarışa girmişti. Soğuk Savaş'ın tüm karmaşıklığı içerisinde bir diğer yarış ise uzun menzile sahip bir silah tasarlayabilmekti. İlk uzun menzilli füzeyi tasarlayan Sovyetler akabinde uzaya ilk aracı göndermeyi de başardılar. Bu da uzay yarışını resmen başlatmış oldu. Bu yarış sayesinde uzay bilim ve teknolojilerinde inanılmaz gelişmeler oldu. Uzaya ilk aracı ve ilk insanı Sovyetler göndererek yarışta Amerika'yı hezimete uğratsa da 1969'da Ay'da yürüyen Amerika uzay yarışında bir kez daha öne geçti. Soğuk Savaş dönemi Sovyetlerin dağılması ile son buldu. Ancak Soğuk Savaş dönemindeki gibi olmasa da daha fazla aktörle uzay yarışı durmaksızın devam ediyor.
Apollo 11 Uzay Yarışını kazanır kazanmaz Amerikan hükümeti onu rafa kaldırmak ve biraz para biriktirmek için bir bahane aramaya başladı. İnsanoğlu Ay'a son kez ayak bastığında ise tarih 11 Aralık 1972'yi gösteriyordu. Ay'a ulaşan son Apollo görevi olan Apollo 17'nin 3 kişilik mürettebatından 2'si Ay'da son yürüyen kişiler oldular. İlk kez bir jeolog Ay üzerinde yürüdü. Bu kişi Harrison Schmitt'ti. Apollo 17'den sonra çeşitli nedenlerden dolayı bir daha Ay'a gidilmedi. Bu nedenlerin başında ise devlet fonunun kaybedilmesi geliyor.
Diğer yandan uzay yarışında galip gelebilmek uğruna kesenin ağzını sonuna kadar açan Amerika'nın 1966'da NASA'ya ayırdığı bütçe toplam bütçenin %4.5'u kadardı. Ancak özellikle Soğuk Savaş döneminden sonra durumlar değişti. NASA'nın 2011 bütçesi toplam bütçenin sadece %0.5'i kadardı, yani yaklaşık 18 milyar dolar. Kısaca, diğer uzay görevlerine kıyasla Ay'a gitmek artık çok pahalı bir hedef halini almıştı. İşte bu nedenlerden dolayı Ay cazibesini kaybetti. Ancak hala romantik akşamların vazgeçilmez aktörü olarak cazibesini koruyor.
Ay'a 50 yıla yakın bir süredir ayak basmıyor oluşumuz insanlığın Ay'a gitmekten vazgeçtiği anlamına gelmiyor. 1990 yılına kadar bu alana Amerikalılar ve Sovyetler hakimdi. Ancak daha sonra Japonya, Uzay Araştırma Ajansı'nın önderliğinde Hiten'i fırlattılar. Bundan sonra, diğer ülkeler tarafından planlanan Ay görevlerinin sayısı gitgide arttı. Mevcut Japon uzay programı JAXA ise Ay'ı incelemeye hala devam ediyor. Tıpkı Avrupa Uzay Ajansı'nın ve Hindistan'da ISRO'nun yaptığı gibi. Dolayısıyla, uluslararası ölçekte, artık Ay'a insan göndermiyor olmamız, onu hala incelemediğimiz anlamına gelmiyor.
Artık insansız uzay araçları ve geziciler uzay seyahatine çıkıyor. Çünkü bu araçlar insanlara kıyasla çok daha uygun maliyetli ve nispeten risksizler. Yiyecek, su veya oksijene ihtiyaçları yok. Bunun dışında sıfır hastalık, yaralanma veya ölüm tehlikesi de söz konusu değil. Şu anki en önemli Ay liderlerinden biri ise Çin'in resmi uzay programı CNSA tarafından gönderilen Chang'e 4 uzay aracı. Chang'e 4 'ayın karanlık yüzüne' inen ilk araç. Bazıları için bu hamle, Çin ile Amerika arasında Yeni Uzay Yarışı veya Yeni Ay Yarışı'nın başlangıcını işaret ediyor. Fakat bu sefer Amerika biraz oyun dışı gibi duruyor. Çünkü NASA 1972'den beri basitçe söylemek gerekirse parmaklarını daji oynatmıyor.
Çünkü NASA, Ay'a ilk ayak basan taraf olarak artık hedefe ulaşıldığını düşünüyor. Ay'a gitmektense Dünya yörüngesinde bir uzay istasyonu kurma fikri NASA'ya daha cazip ve ucuz geliyor. Bu da Ay'a olan ilginin azalmasının bir başka nedeni. Aslında NASA 2005'te böyle bir planı tekrar gündeme getirmiş olsa da birkaç yıl sonra meydana gelen ekonomik krizden dolayı bu plan tekrar rafa kaldırıldı.
Ay'la ilgili tüm görevlerini tamamlayan NASA, gözünü aslında Mars'a dikmiş durumda. Mars Yarışı, orijinal Uzay Yarışı'ndan çok daha yavaş bir hızda ilerlese de birçok kişiyi heyecanlandırıyor. NASA ise kesin bir şekilde Kızıl Gezegen'e gitmek istiyor. Zaten şu ana kadar Mars'a çeşitli sondalar ve geziciler gönderdi. Dünya çapında devlet tarafından finanse edilen diğer kurumlar da Mars'a odaklanmış durumda. Ancak bu yarışı diğerlerinden farklı kılan, özel şirketlerin gücü, etkisi ve potansiyel zaferi. Günümüzde NASA, Boeing, Virgin ve SpaceX gibi isimlerle de mücadele ediyor ve buradan da anlayacağınız gibi küresel odak Ay'dan net bir şekilde uzaklaştı. Bugün, daha da fazla zaman, uzmanlık ve para gerektiren başka, daha da çok uzak rüyalar var.
Şu ana kadar NASA'nın uzunca bir süredir Ay'a gitmeme nedenlerinden bahsettik. Fakat bu nedenler birilerine yeterli gelmemiş olacak ki ortalıkta başka tuhaf teoriler de dolaşıyor.
İlk olarak birçok kişi Ay'a asla iniş yapılmadığını iddia ediyor. Ayrıca NASA'nın artık ayrıntılı Ay görevlerini taklit etme zahmetine giremeyeceğine dair iyi tasarlanmış bir komplo teorisi de var. Bunun dışında Ay'a ayak basan kişilerin orada karşılaştıkları uzaylılardan korktukları ve bu yüzden neredeyse 50 yıldır Ay'a geri dönmedikleri iddiası da bulunuyor. Birçok kişi ise Ay'ın karanlık tarafının aslında ölümcül bir dünya dışı uzay gemileri filosuna ev sahipliği yaptığına inanıyor. NASA'nın Ay görevinin düzmece bir yalan olduğunu düşünenlerden, Ay'da insanlık için tehlikeli uzaylıların yaşadığına inananlara kadar tüm bu teorilerin hepsi gerçekten konuşuluyor. Ancak hiçbiri bilimsel olarak kanıtlanabilmiş değil. Sadece Ay görevi sırasında çekildiği iddia edilen fotoğraflarda yer alan tuhaf cisimler insanların en büyük dayanakları. Peki sizce NASA'nın Ay'a tekrar geri dönmemesinin gerçek sebebi bu teoriler olabilir mi?
Özetleyecek olursak; NASA'nın Ay'a tekrardan geri dönememesinin en büyük sebebi insanları Ay'a göndermenin gerçekten maliyetli olması ve Nasa'nın geçmişte sahip olduğu mali güce artık sahip olmaması. Bunun dışında başka gezegenleri merak etme ve bu yönde bir talebin daha ağır basması da Amerika'nın Ay'dan vazgeçmesinin nedenlerinden biri. Ay yüzeyini keşfetmeleri için insanları ve sondaları göndermeye yönelik yenilenen planlar, Ay'a olan ilginin ortadan kalkmadığını kanıtlasa da, ne yazık ki para bitti. İşte bu yüzden NASA Ay'a gitmeyi bıraktı. Peki bu konuda siz ne düşünüyorsunuz? Sizce NASA'nın Ay'a geri dönmemesinin başka bir nedeni olabilir mi? Cevaplarınızı ve görüşlerinizi yorumlar kısmından bize yazmayı unutmayın.
Bir önceki yazımız olan Bu Canlıların Görünce Hemen Oradan Uzaklaş - Doğanın En Acı Veren 5 Canlısı başlıklı makalemizde acı veren hayvan ısırığı, böcek ve story hakkında bilgiler verilmektedir.