İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
İnflamatuar bağırsak hastalıkları, gastrointestinal sistemin kronik inflamasyonu ile ortaya çıkan iki durum (Crohn hastalığı ve ülseratif kolit) için kullanılan genel bir terimdir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
İnflamatuar bağırsak hastalığı nedir?
İnflamatuar bağırsak hastalığı, büyük ve ince bağırsağın bölümlerinin, aynı zamanda gastrointestinal sistemin diğer bölümlerinin de iltihaplandığı klinik tabloları içeren genel bir terimdir.
Dünyada Crohn hastalığı ve ülseratif kolitli yaklaşık yüzbinlerce kişi olduğu tahmin ediliyor. Uzmanlar, kronik ishalli her on kişiden bir ila ikisinde mikroskobik kolit olduğunu tahmin ediyorlar.
Bağırsak hastalıklarının nereden geldiği henüz belli değil. Bilim insanları genetik eğilim ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonun etkili olduğunu düşünmektedir. Etkilenenlerin çoğu ilk olarak 20 ila 35 yaşları arasında hastalanır.
Kimlerde görülür?
Her iki klasik bağırsak hastalığı da genellikle 20 ila 35 yaşları arasında patlak verir, ancak bebekleri ve çocukları da etkileyebilir. Mikroskobik kolit denilen hastalık ise 65 yaş civarında kadınlarda bulunur.
İnflamatuar bağırsak hastalığı neden olur?
İnflamatuar bağırsak hastalığının kesin nedeni hala bilinmemektedir. Daha önce, yeme alışkanlığı ve stresten şüpheleniliyordu, ancak şimdi doktorlar bu faktörlerin hastalığı ağırlaştırabileceğini, ancak inflamatuar bağırsak hastalıklarına neden olmadığını biliyorlar.
Olası nedenlerden birisi bağışıklık sistemi arızasıdır. Normalde bağışıklık sisteminiz istilacı bir virüs veya bakteriyle savaşmaya çalışır. Anormal bir bağışıklık tepkisi bağışıklık sisteminin sindirim sistemindeki sağlıklı hücrelere de saldırmasına neden olur.
Kalıtsal yatkınlığında rolü var gibi görünmektedir. Ailede herhangi birinde bu hastalıkların olması, diğerleri açısındam da bir risk faktörüdür. Ancak şunı da unutmamak gerekir; bu hastalıkları olan çoğu insanın aile üyelerinde bu hastalık yoktur.
İnflamatuar bağırsak hastalığı belirtileri nelerdir?
Klasik kronik inflamatuar bağırsak hastalıkları olan Crohn hastalığı ve ülseratif kolit, bir dizi benzer semptomlara neden olabilir, bu da iki hastalık arasında ayrım yapmayı zorlaştırır.
Bunlar arasında genellikle genel hastalık hissi, tükenme hissi, ateş ve bulantı ile ilişkili ishal, karın ağrısı ve dışkıdan kan gelmesi bulunur. Hem Crohn hastalığı hem de ülseratif kolit, elektrolit, demir ve vitamin eksikliğine ve düşük kiloya neden olabilir. Ek olarak, kandaki iltihaplanma seviyeleri artar.
Her iki bağırsak hastalığında da eklem ağrısı, cilt değişiklikleri ve göz enfeksiyonları gibi gastrointestinal sistemin ötesinde semptomlar vardır. Bununla birlikte, bu semptomlar Crohn hastalığında yaygındır ve ülseratif kolitte oldukça nadirdir.
Ek olarak, hastaların bir hastalıkta daha fazla, diğerinde daha az sıklıkta yaşandığı bir takım şikayetler vardır. Ülseratif kolit hastalığında, örneğin, Crohn hastalığında nadiren ortaya çıkan çok sık ve kanlı ishal yaşanır.
Ne zaman doktora görülmeli?
Tuvalet alışkanlıklarınızda sürekli bir değişiklik yaşarsanız veya inflamatuar bağırsak hastalığı belirti ve semptomlarından herhangi birinden şikayetçi iseniz doktorunuza danışmalısınız.
İnflamatuar bağırsak hastalıkları çoğu zaman ölümcül olmasa da, bazı durumlarda ilgili kişiyi tehdit eden komplikasyonlara neden olabilecek ciddi bir hastalıktır.
İnflamatuar bağırsak hastalığı nasıl teşhis edilir?
Doktorunuz muhtemelen inflamatuar bağırsak hastalığını sadece belirtileriniz ve semptomlarınız için olası diğer nedenleri dışladıktan sonra teşhis edecektir.
IBH tanısını doğrulamaya yardımcı olmak için aşağıdaki testlerden ve prosedürlerden bir veya daha fazlasını olabilirsiniz:
Kan testleri
- Anemi veya enfeksiyon testleri: Doktorunuz, dokularınızı yeterli oksijen taşımak için yeterli kırmızı kan hücresinin olmadığı bir durum olan anemiyi kontrol etmek, bakteri veya virüslerden kaynaklanan enfeksiyon belirtilerini kontrol etmek için kan testleri önerebilir.
- Dışkıda gizli kan testi: Doktorunuzun dışkınızda gizli kan olup olmadığını test edebilmesi için bir dışkı örneği sağlamanız gerekebilir.
Endoskopik prosedürler
- Kolonoskopi: Bu muayene, doktorunuzun, bağlı bir kamera ile ince, esnek, ışıklı bir tüp kullanarak tüm kolonunuzu görmesini sağlar. Prosedür sırasında doktorunuz laboratuvar analizi için küçük doku örnekleri (biyopsi) alabilir. Bazen bir doku örneği tanıyı doğrulamaya yardımcı olabilir.
- Esnek sigmoidoskopi: Doktorunuz kolonunuzun son kısmı olan rektumu ve sigmoidi incelemek için ince, esnek, ışıklı bir tüp kullanır. Kolonunuz ciddi şekilde iltihaplanırsa, doktorunuz tam bir kolonoskopi yerine bu testi yapabilir.
- Üst endoskopi: Bu prosedürde, doktorunuz yemek borusu, mide ve ince bağırsağın (duodenum) ilk kısmını incelemek için ince, esnek, ışıklı bir tüp kullanır.
- Kapsül endoskopi: Bu test bazen ince bağırsağınızı içeren Crohn hastalığını teşhis etmeye yardımcı olmak için kullanılır. İçinde kamera olan bir kapsülü yutarsınız. Görüntüler, kemer bölgenize taktığınız bir kayıt cihazına iletilir, daha sonra kapsül dışkınızla ağrısız bir şekilde çıkar. Crohn hastalığının teşhisini doğrulamak için hala biyopsi ile endoskopiye ihtiyacınız olabilir.
- Balon destekli enteroskopi: Bu, doktorun standart endoskopların ulaşmadığı ince bağırsağa daha fazla bakmasını sağlar. Bu teknik, bir kapsül endoskopisi anormallikler gösterdiğinde yararlıdır.
Görüntüleme prosedürleri
- Röntgen: Şiddetli inflamatuar bağırsak hastalıkları semptomlarınız varsa, doktorunuz delikli kolon gibi ciddi komplikasyonları ekarte etmek için karın bölgenizi standart bir röntgen ile muayene edebilir.
- Bilgisayarlı tomografi: Bu test tüm bağırsağa ve bağırsak dışındaki dokulara bakar. Bu, ince bağırsağın daha iyi görüntülerini sağlayan özel bir bilgisayarlı tomografi taramasıdır. Birçok tıp merkezindeki baryum röntgenlerinin yerini almıştır.
- Manyetik rezonans görüntüleme: MRG (emar) tarayıcısı, organların ve dokuların ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için manyetik alan ve radyo dalgaları kullanır. Bir MRG özellikle anal bölge veya ince bağırsak çevresindeki bir fistülün değerlendirilmesinde yararlıdır. Bir BT’den farklı olarak, MRG ile radyasyona maruz kalmazsınız.
İnflamatuar bağırsak hastalığı nasıl tedavi edilir?
İnflamatuar bağırsak hastalığı tedavisinin amacı, belirtilerinizi ve semptomlarınızı tetikleyen iltihabı azaltmaktır. En iyi durumlarda, bu sadece semptomların giderilmesine değil, aynı zamanda uzun süreli remisyona ve komplikasyon riskinin azalmasına da yol açabilir.
IBH tedavisi genellikle ilaç tedavisi veya cerrahiyi içerir.
İlaç tedavisi
Genel olarak ilaç tedavisi aşağıdakileri içerir:
- Anti-inflamatuar ilaçlar: Bu sınıftaki ilaçlar genellikle inflamatuar bağırsak hastalığının tedavisinde ilk adımdır.
- Bağışıklık sistemi baskılayıcıları: Bu ilaçlar, bağırsak astarında iltihaplanmaya neden olan kimyasallar salan bağışıklık tepkisini bastırmak için çeşitli şekillerde çalışır.
- Antibiyotikler: Antibiyotikler, diğer ilaçlara ek olarak veya enfeksiyon bir endişe olduğunda; örneğin ciddi Crohn hastalığı vakalarında kullanılabilir.
- Diğer ilaçlar: İnflamasyonu kontrol etmenin yanı sıra, bazı ilaçlar belirtilerinizi ve semptomlarınızı hafifletmeye yardımcı olabilir. Ancak reçetesiz satılan herhangi bir ilaç almadan önce daima doktorunuzla konuşmalısınız.
Gıda desteği
Doktorunuz imflamatuar bağırsak hastalıkları tedavisi için bir beslenme tüpü (enteral beslenme) veya bir damara enjekte edilen (parenteral beslenme) besinler yoluyla verilen özel bir diyet önerebilir. Bu genel beslenmenizi iyileştirebilir ve bağırsağın dinlenmesine izin verebilir. Bağırsak istirahati kısa vadede iltihabı azaltabilir.
Bağırsakta stenoz veya darlık varsa, doktorunuz size uygun bir diyet önerebilir. Bu, sindirilmemiş yiyeceklerin bağırsağın daralmış kısmına yapışması ve tıkanıklığa yol açma şansını en aza indirmeye yardımcı olacaktır.
Cerrahi tedavi
Diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi veya diğer tedaviler IBH belirtilerinizi ve semptomlarınızı hafifletmezse, doktorunuz ameliyat önerebilir.
- Ülseratif kolit için cerrahi: Cerrahi genellikle ülseratif koliti ortadan kaldırabilir. Ancak bu genellikle tüm kolonunuzu ve rektumunuzu çıkarmak anlamına gelir.
- Crohn hastalığı için cerrahi: Crohn hastalığı olan kişilerin yarısına kadarında en az bir ameliyat gerekir. Bununla birlikte, cerrahi hastalığı tedavi etmez, faydaları genellikle geçicidir.
Kaynak ve ileri okuma:
- https://www.medicinenet.com/inflammatory_bowel_disease_intestinal_problems/article.htm
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/inflammatory-bowel-disease/symptoms-causes/syc-20353315
- https://emedicine.medscape.com/article/179037-overview
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: