3 TanımKadın sağlığı veya gebelik sonuçları üzerine potansiyel risk oluşturabilecek biyomedikal, davranışsal ve sosyal risk faktörlerini, gebelik öncesi saptamak ve bunların iyi bir şekilde yönetimi için harekete geçmektir.( CDC, 2006)
4 Prekonsepsiyonel bakım William Potts Dewees, 1825Chamberlain, 1980Günümüzde sadece Amerika’da değil aynı zamanda Kanada, Belçika, İngiltere, Hollanda, Almanya gibi ülkelerde de gebelik öncesi bakım programları uygulanmaktadır.
5 AmaçKadın sağlığını optimum hale getirerek ve onu gebelik öncesinde bilgilendirerek olumsuz sağlık koşullarının kadın, fetus ve yenidoğan için oluşturacağı riski en aza indirmektir.
6 Niçin Bazı doğum defektlerini önlemek, İmplantasyon hatalarını engellemek,Dengeyi(allostazis) düzenlemek içinErken prenatal bakım çok geç olabilir.
7 Plansız gebeliklerTüm gebeliklerin yarısından fazlasının planlanmadığı tahmin edilmekte olup, en büyük riskleri bu gebelikler taşımaktadır. (ACOG 2006,Finer ve Henshaw,2006) Çoğu genç, bekar, DES, sigara, alkol, yasadışı ilaç kullanan ve folat desteği almayan kadınlardır. (Cheng ve ark.2009; Dott ve ark.2009)
8 Prekonsepsiyonel bakım Aile hekimleri ve jinekologlar arasında yapılan bir çalışmada 6 hekimden sadece bir tanesi gebelik öncesi bakımı önermiştir.(Henderson JT ve ark. 2002)
15 Prekonsepsiyonel bakımda önem verilen temel faktörler Tanı konulmamış, tedavi edilmemiş, kötü kontrollü tıbbı durumlarİmmünizasyon hikayesiErken gebelikte ilaç ve radyasyon maruziyetiBeslenme ile ilgili konularAile hikayesi ve genetik riskSigara ve madde kullanımı ve diğer yüksek riskli davranışlarMesleki ve çevresel maruziyetlerSosyal konularMental sağlıkla ilgili konular
16 Nütrisyonel hazırlıkKişilerin gebelik öncesi beslenme alışkanlıkları sorgulanmalı Kilo durumları, VKİ göre değerlendirilmeli Gerekirse diyetisyene yönlendirilmeli
17 Nütrisyonel hazırlıkGebelik planlayan kadın, gebelikte normalde tükettiği kaloriden en az 350 kk/günde daha fazla tüketmesi gerektiğini bilmeli Gebelik süresince çiğ, et-yumurta-süt-süt ürünleri tüketmemeli(listeria bulaşı) Nörotoksin olan civanın etkilerinden korunmak için haftalık balık tüketimi gr geçmemeli
18 Nütrisyonel hazırlık OBEZ KADIN ÇOK ZAYIF GDM Makrozomi Preeklampsi Acil-elektif CSYara yeri enfeksiyonuPostterm gebelikPostpartum hemorajiÜriner enfeksiyonÖlü doğumIUGRDüşük doğum ağırlığıAnemi(ACOG, 2005)
19 Üretkenliğin Farkında olmak Planlı gebeliklerin hem anne hemde bebek açısından iyi sonuçlanması muhtemeldir.ABD de yetişkin gebeliklerin %50 ‘si adölesan gebeliklerin %95’i beklenmeyen gebeliklerdir.Her yetişkin ve adölesan kadının sağlık ziyareti prekonsepsiyonel danışmanlık için bir fırsattır
21 Üretkenliğin Farkında olmak ANNE YAŞININ>35 GEBELİKLERADÖLESAN GEBELİKLERAnemiIUGRPreterm eylemBebek ölümleriFazla görülür.Ayrıca adölesanlar seksüel geçişli hastalıklar açısından artmış risk altındandır.GDMHipertansif hastalıklarPreterm eylemİUGRFetal anöploidiGörülme riski artmıştır.
22 ÇevreKonsepsiyon sonrası 17. ve 56. günler arası dönem, gelişmekte olan embriyo ve fetusun çevresel zararlı etkenlere en fazla duyarlı olduğu dönemdir. Bu dönemde pek çok kadın gebeliği farkedemez.
23 Çevreİçme suları ağır metaller (kurşun,civa,kadmiyum, vb.) açısından test edilmeli Kurşun ve anestezik ajanların olduğu ortamda çalışan çiftler kıyafetlerini evin dışında bırakmalı ve duş almalı Aktif gebelik bekleyen kadınlar, hipertermi, iyonize radyasyon gibi her çeşit çevresel toksinden kaçınmalı Radyo dalgaları,Ultrason ve mikrodalgalar non iyonize ve güvenli kabul edilmektedir Cep telefonlarının zararlı olduğu dair kanıt yok
24 2-3 ayında alınması çok önemli Folik asit kullanımıAdölesan ve çocuk doğurma yaşındaki kadınlar 0,4mg /gün folik asit kullanmalıGebelik öncesi 3 ay ve gebeliğin ilk2-3 ayında alınması çok önemli(Wilson RD et al, 2007, SOGC- Society of Obstetricians and Gynaecologist, ACOG, Canadian College of MedicalGeneticists)
25 Sigara,alkol ve uyuşturucu madde bağımlılığı Sigara fetal büyümeyi doz bağımlı olarak etkiler. Plasenta previa, EMR, IUGR, SGA riskini artırır. (ACOG 2005) Pasif içiciler de bile sigara doğum ağırlığını negatif etkilemektedir. ( Pollack ve ark. 2001) Danışmanlıktan sonra, kişiye sigara içimini azaltıcı veya tamamen ortadan kaldırıcı bir gebelik programı uygulanmalı
26 Sigara,alkol ve uyuşturucu madde bağımlılığı Doğurganlık çağındaki kadınlar, gebelikte alkol tüketiminin riskleri konusunda gebelik öncesinde bilgilendirilmeliKokain, eroin, esrar ve diğer uyuşturucuların herbiri fetusu, doğumdan önce ve sonra olumsuz yönde etkilemektedir.Ayrıca bu ilaçları kullananlarda fetus, HBV ve HİV açısından da risk altındadır.Madde bağımlısı annelerde kötü beslenme ve bozulmuş immünite ile ilgili problemlerde fetüsü olumsuz yönde etkilemektedir.
27 EgzersizEgzersizin gebeliği olumsuz etkilediğini gösteren bir bilgi yoktur. Birçok gebe gebelik sırasında egzersizlerine devam edebilir. (ACOG, 2002, Duncombe ve ark. 2006) Gebeye aşırı ve supin pozisyonda yapılan egzersizlerden kaçınması, denge gerektiren aktivitelerden uzak durması, sıvı alımı ve sıcaklığa dikkat etmesi hususunda bilgi verilmeli
28 Egzersiz kontrendikasyonları Ciddi hemodinamik bozukluk yaratacak kalp hastalığı Restriktif akciğer hastalıkları Servikal yetmezlik/serklaj uygulanan gebeler Preterm eylem riski olan çoğul gebeler Persistan 2-3.tm kanamaları 26.W sonra pl. Previa Preterm eylem riski EMR Preeklampsi/PİH
29 Yardımcı üreme teknikleri Özellikle ileri yaştaki kadınlarda infertilite söz konusu olmakta, bunlar Oİ ve YÜT ile gebe kalmaktadır. CDC raporlarına göre ABD’de 2004 yılında üçüz gebeliklerin %40’ı, ikiz gebeliklerin %17’si YÜT ile meydana gelmiştir. (Martin ve ark. 2007) Preterm eylem riskinden dolayı, mortalite ve morbidite artmıştır. (Schiev ve ark. 2002)
30 Aile içi şiddetGebelik, çiftler arasındaki sorunları arttırabilir ve partnerin gebeyi istismar riskinin arttığı bir dönemdir. Gebelerin yaklaşık %10-20 arasında fiziksel travmaya maruz kalır. (ACOG,1998, Rickert ve ark. 2003) Yakın Partner şiddetinin gebelik intiharları ile ilişkili olabileceğiyle ilgili kanıtlar vardır. (Martin ve ark.2007)
32 Diabetes MellitusGebelik öncesi danışmanlığın faydaları ile ilgili olarak prototip hastalıkDİABETTİR.Gebelik öncesi danışmanlık gebeliğin tüm dönemlerine ait komplikasyonları azaltmaktadır.(ACOG,2005)
33 Diabetes Mellitus Prekonsepsiyonel iyi kan şekeri regülasyonu KŞ regülasyonu yapılana kadar uygun kontrasepsiyon6 hafta ara ile HbA1c takibi( <%6 olmalı)(ADA,2004)
34 Epilepsi En az teratojen En düşük doz Tek ilaç Gebelik öncesi danışmanlık, mümkünse ilaçların kesilmesi, değilse(Adab N ve ark.2004, Aguglia U ve ark.2009)MutlakaTek ilaçFolik asitEn düşük dozbaşlaEn az teratojen
35 EpilepsiEpilepsili kadınların bebekleri, hasta olmayanlarla karşılaştırıldığında 2-3 kat daha fazla yapısal anomaliye sahiptir. (Widde ve ark. 2004) Tek ilaca maruz kalmış fetuslarda, iki veya daha fazla ilaca maruz kalanlara oranla daha az malformasyon görülmektedir.
36 Epilepsi 2-5 yıldır nöbet geçirmemiş olmalı Bir tip epilepsiye sahip olmalıAkli dengesi yerinde ve normal nörolojik muayene bulguları olmalıTedavi ile EEG bulguları normalleşmiş olmalıBu durumlarda ilaç kesilebilir.
37 TABLO:1 Antiepileptik Tedavi Seçenekleri ve İlişkili Oldukları Konjenital Anomaliler TEDAVİ SEÇENEĞİMAJÖR KONJENİTAL MALFORMASYON ORANI (%)Herhangi bir antiepileptik7.9Lamotrijin monoterapisiKarbamazepin monoterapisiFenobarbital monoterapisiFenitoin monoterapisiValproik asit monoterapisiTedavisizGenel popülasyonJeha LE and Morris HH. Optimizing outcomes in pregnant women with epilepsy. Cleve Clin J Med 2005; 72:
38 Nöral Tüp DefektleriKardiyak anomalilerden sonra ikinci en sık rastlanan fetal malformasyondur. İnsidansı:1.4-2/1000İki NTD çocuk doğurandaRisk %10Ebeveynlerden biri NTDÇocuğunda risk %5Tek NTD çocuk doğurandaRisk %4
39 Nöral Tüp DefektleriPrekonsepsiyonel dönemde mutlaka folik asit başlanmalı Kişi prenatal tanı ve Tarama testleri ile ilgili bilgilendirilmeli
40 EnfeksiyonlarRubella Varisella Hepatit B HIVBağışıklık yoksa aşıla
42 Enfeksiyonlar Toksoplazma CMV HSV BV Gebelik öncesi Taranması gerekmeyenenfeksiyonlar
43 Gebelikte İlaç Kullanımı Sadece kesin endikasyon olduğu durumlarda ilaç kullanılmalıEğer mümkünse ilaç tedavisine 1. trimesterde başlamaktan kaçınılmalıGüvenli bir ilaç seçilmeli (tercihen eski ve gebelerde kullanım kayıtları olan)En düşük etkin doz kullanılarak tercihen tek ajanla tedavi yapılmalıReçetesiz satılan ilaçlardan kaçınılmalı
44 Genetik risklerPrekonsepsiyonel danışmanlıkta prenatal tanı ve tarama testleri ile ilgili bilgi verilmeli Gerekirse genetik danışmanlık önerilmeli