Buda Kalesi, Moğol istilasından sonra 13. yüzyılda yapılmış. Kral Béla IV 1243 yılında etrafını kalın duvarlarla ördürmüş. Budapeşte‘nin Buda bölümündeki kale ile ilgili hiç bir kanıt kalmamış ve tarihçiler tam olarak kalenin nerede olduğundan bile emin değiller.
Zamanında en az 31 kere kuşatma altına alınan bugünün kalesinin temelleri 14. yüzyılda Kral Büyük Lajos’un Romanesk tarzda bir kale yapmaya başlaması ve 1356 yılında bitirmesine dayanıyor. 40 yıl kadar sonra, Lüksemburglu Sigismund’un hüküm sürdüğü dönemde de bu kale Gotik tarzda bir saray olarak değiştirilmiş. Dev şövalye odasıyla Avrupa’daki en büyük saraylardan biriydi.
50 yıl sonra gelen büyük Macar Kralı Matthias Corvinus sarayın çok küçük olduğunu düşünüp bu seferde Rönesans tarzında bir mimari için yeni bir çalışma başlatmış.
Matthias’ın döneminde bir saray bahçesi eklenmiş ve bu bahçe Budapeşte tarihinde de çok önemli bir yer edinmiştir. Dünya’nın diğer kıtalarından gelen sanatçılar ve zanaatkarlar şehrin bu zengin havasından çok etkilenmişlerdir.
Bu eski görkemli kaleden geriye pek bir şey kalmamış. Budapeşte 1541 ve 1686 yılları arasında Türkler tarafından tekrar ele geçirildiğinde kompleksden geriye pek bir şey kalmamıştı.
Macaristan’ın yeni hükümdar Habsburgs, 1714 – 1723 yılları arasında yeni ve daha küçük bir sarayı yaptı. Fortunato de Prati tarafından tasarlanıp Johann Hölbling tarafından yönetilen yapım sonunda Barok tarzında bir saray ortaya çıktı. İmparatoriçe Maria Theresa tarafından biraz genişletilmiş ancak 1810’de çıkan yangın ve 1849 yılında Habsburgs’a karşı başlatılan Macar ayaklanmasının ardından çok fazla zarar görmüştür.
1867’de Avusturya-Macaristan koalisyonu sonrasında Macaristan’ın daha da genişleyen bağımsızlığını göstermek adına Budapeşte’de yeni bir saraya ihtiyaç duyulmuştu. Habsburg’un sarayı tekrar yapıldı ve Macaristan’ın en iyi mimarlarından biri olan Miklos Ybl tarafından genişletildi.
Daha çok iç tasarım ve kubbe konusunda yardımı olan Alajos Hauszmann tarafından da desteklenen çalışma sonrasında ortaya sembolik bir eser çıkmış oldu. Sonuçta 1541 yılından beri herhangi bir monarşi ortada yoktu.
Bu muhteşem saray 1944 yılında vekil kral olan Miklos Horthy gelene kadar kimse tarafından kullanılmıyordu. Kısa bir süre sonra Almanlar tarafından tahttan indirilmiş ve Wehrmacht ile Kızıl Ordu arasındaki savaşta tekrar yerle bir olmuştur.
Kalenin tekrar yapımı 1950 yılında Ybl’nin planlarına sadık kalarak Istvan Janaki tarafından başlamış. Orijinal barok kubbesi klasik üslup şeklinde yenilenmiş. Tekrar yapım aşamasında 15.yy’a ait olan sarayın kalıntılarına ulaşılmış ve yeni komplekse eklenmiştir.
Buda Kalesi’nin kraliyet sarayında da koleksiyonlar bulunuyor. Bu saray 18.yy’da Maria Theresa’nın hükümdarlığı zamanında Gotik bir saray olarak inşa edildi. 19. yüzyılda büyük ölçüde genişleyerek bir çok ek binalar eklenmiş. II. Dünya Savaşında tamamen yok edildikten sonra 1950’lerde tekrar yapıldı.
Macaristan Ulusal Galerisi
Macar Ulusal Galerisi sarayın tam merkezinde dev bir kubbenin altında bulunuyor. İçerisindeki koleksiyonun bir kısmı Güzel Sanatlar Müzesinden gelmiş olan Ulusal Galeri 1957’de bulunmuş ve Pest’de ki Parlamento Binasının tam karşısındaki eski Adalet Sarayı’nın yerini almıştır. 1975 yılında ise Buda’da ki restore edilmiş Kraliyet Sarayına taşınmış.
Topuz Kulesi
Matthias Çeşmesinden bir kaç adım ötede bulunan Aslan Kapısı, Aslan Avlusuna (Oroszlanos udvarba) açılıyor. Bu anıtsal kapı girişi koruyan dört Aslan’dan ismini almış. 1901 yılında Macar heykeltraş Janos Fadrusz tarafından yapılmış. Giriş bir çok heykel, kabartma süsler ve kinayeli oyma işleriyle süslenmiş. Zirvede bulunan Macar tacı ise anıtın da baştacı konumunda.
Ulusal Szechenyi Kütüphanesi
Avlunun batısında, Ulusal Galerinin karşısında Ulusal Szechenyi Kütüphanesinin girişini görebilirsiniz. Kraliyet Sarayı’nın F bölümünü kullanan kütüphane 19. yüzyılda Miklos Ybl ve Alajos Hauszmann tarafından yapılmış. Kütüphane’ye en büyük bağış ise tüm kişisel kitap koleksiyonunu bağışlayan Ferenc Szchenyi’den gelmiş. 15.000’den fazla kitap ve el yazmasını bağışlayan kontun ismini alan kütüphanede günümüzde Macaristan’da basılan her kitabın bir kopyası bulunuyor.
Budapeşte Tarih Müzesi
Sarayın en güneyi Budapeşte Tarih Müzesine (Budapesti Törteneti Muzeum) ev sahipliği yapıyor. Budapeşte’nin tarih öncesinden modern zamanlara kadar olan tüm tarihi ile ilgili bilgiyi burda bulabilirsiniz. Ayrıca müze de ortaçağ zamanından kalma Gotik şapel, Şövalye odasını görebilirsiniz.