Senin güvenini kemiren güveleri bulmak lazım. Yaşam gücünü emen vampirleri, cesaret ve inancım sürekli sallayıp sarsan hırsızları…
Özgüven ile kibir, gereksiz cahil cesareti ya da ahmaklık çok karıştırılır. Bunu ancak cahil kişi karıştırır. Yani amacın varsa ama nasıl gerçekleştireceğini bilmiyorsan, o zaman iki seçenek vardır: Ya beklersin ya da atılırsın. Bazen zaman kısıtlar seni. O şansı kaçırmamak için acelen vardır. Bazen ise zaman seni zorlamasa bile o düşünce bir an önce ortadan kalksın istersin. Özgüven aldanması, sabırsız kişinin düşmanıdır. Sabır azaldıkça hata yapma ihtimali artar.
Peki, nedir bu özgüven ve ne olmalıdır? Nasıl kazanırsın ve nasıl korursun?
Özgüven paraya çok benzer. Yani hem harcamayı azaltmalısın hem de kazanmayı artırmalısın. Ne kadar düzenli ve çok kazanırsan, sende de o kadar kalıcı olur. Ama kazanmayı durdurursan, o zaman harcanarak biter. Düşünsene, 3000 dolar maaş ile iş buldun ama bir gün kovuldun. Birikimin illa ki eriyecek ve bitecektir.
Demek ki, iki bölüme ayırıyoruz: Özgüven kazanmaları ve harcamaları. Ben seninle önce harcamaları konuşmak isterim. Özgüven kayıpları senden veya çevreden kaynaklı olabilir. Çevre dediğim de ailen, sevgilin, eşin, dostların, iş arkadaşların ve bilumum gördüğün, görüştüğün insansı canlılardır. Senin kendine güvenin tamdır ama birileri sürekli senin aklını karıştırır.
1944 yapımı Ingrid Bergman filmi vardı, Işıklar Sönerken. Bu filmin de aslında esin kaynağı olan bir tiyatro oyunu ve bir kavram: “Gaslighting.”
Öncelikle “Gaslighting” teriminin nereden geldiğini açıklayalım. Bu terimin ilk doğuşu 1938 tarihli Gaslightadında bir tiyatro oyunu. Daha sonra filmi de çekilen bu oyun, senaryosunun da etkisiyle bu terime adını veriyor. Filmde Jack ve Bella adlı bir çift var. Jack her gece evdeki gaz lambasını bir önceki güne göre giderek daha fazla kısıyor, bu durumdan habersiz olan Bella da ne zaman “Gaz lambası giderek daha mı az ışık veriyor?” dese, Jack çok sert tepkiler vererek onun özgüvenini azaltıyor. Peki, başarılı oluyor mu? İzle bakalım filmi…
Özgüveni arttırmanın yolları nelerdir?
Özgüven kişinin yetenekleri ve becerileri hakkında olumlu ve gerçekçi bir inanca sahip olması anlamına gelmektedir. Özgüven kişiye kuvvet verip, motivasyon sağlamaktadır. Özgüven hayatı daha güzel yaşamak için en temel şarttır. Peki, özgüveninizi arttırmak için neler yapmalısınız?
- Sizi destekleyen kişilerle vakit geçirmek kendinize olan inancınızı arttıracaktır. Dolayısıyla kendinize olan güveninizde artar.
- Kendinizi iyi hissettiğiniz ve başarılı olduğunuz aktiviteleri yapmak kendinize başarabildiğinizi kanıtlamanın bir yoludur. Bu da özgüveninizin artmasına yardımcı olur.
- Kendiniz hakkında olabildiğince olumlu düşünün. Böylece negatif düşüncelerden uzaklaşmış olursunuz.
- Sizin için makul olmayan isteklere hayır demeyi öğrenmelisiniz. Böylece fikirlerinizi de açıkça ifade etmiş olursunuz.
- Pozitif özelliklerinize konsantre olduğunuzda başarılı olma inancınız da artacaktır.
- Gerçekçi hedefler belirleyerek, başarma inancınızın yüksek olmasını sağlayabilirsiniz. Hedeflerinizi gerçekleştirdikten sonra yeni hedeflerle yolunuza devam edebilirsiniz.
Özgüven katillerine dikkat
İşte senin de hayatında bu şekilde özgüven katilleri var. Özgüvenini bu enerji vampirleri harcıyor. Onlar sana neyi yapamayacağını söylerler. Olmayacağını söylerler. Geçmişteki hatalarının mü-zesidirler. Hiçbir başarısızlığını unutmazlar. Hiçbir iyiliğin cezasız kalmaz. At hayatından onları. Çek sifonu gitsinler. Onlar senin ruhundaki keneler. Bunları yapamıyorsan bile en azından dinleme onları. Çünkü bazıları hayatımızdan çıkmıyorlar.
Ha bir de sen varsın. Sen de kendi düşmanınsın! Sen de hep “Yapamam, edemem” kelimelerinin beyninde yankılanmasına destek oluyorsun. Hayır, sana da dur diyeceğiz. “Olmayacak!” değil, “Nasıl olur?” diyeceksin.
Peki nasıl? Sen nasıl özgüven kazanırsın?
1. Hedeflerini parçala. 100 kilometre koşmak imkânsız. Peki, 1 kilometre? Tüm 100 kilometreyi bir günde koşman gerektiğini kim söylüyor? Kimse. Hayat senin! Her gün, evet istediğin her gün 1 kilometre, hatta 1 metre ilerlesen yine aynı yere varacağız.
2. Geçmişten ders çıkartmak ile kendine haddini öğretmeyi karıştırma lütfen.
3. Örnek aldığın insanlar başarmış kişiler olsun. Onlar nasıl başarmışlar ve önemli olan sen nasıl başarırsın? Nermin teyzenin oğlu neden avukat olamadı? Bana ne! Sana ne! Sana bu başarısızlıkları örnek gösteren ailen bile olsa dinleme. Hedeflerin ile arana girmelerine izin verme.
4. Hayallerin ile hedeflerin arasındaki farkı bil. Olmayacak şeyin peşinden koşma. Plan yap. Gerçekten bir yol haritası çıkmıyorsa, zorlama.
5. Yap, başla! Bir adım olsa bile at. Çünkü sen, sadece oturarak başarıya ulaşan bir tavuk değilsin. Her adımda daha çok inanacaksın yürüyebileceğine. Ve en önemlisi özgüven için yol arkadaşı arama. Zannettiğin gibi değil, kimseye ihtiyacın yok. Seninkine bağımlılık denir. Bırak kimse gelmesin, sen yine de git. Git ki, kendine varasın. Başaran sana gidelim. “Sürekli şikâyet eden ve başarısız sen” ile yeterince kaldık.