Bir zekâ derecesi veya IQ, insan zekasını değerlendirmek için tasarlanmış birkaç standart testten elde edilen bir puandır. “IQ” kısaltması, 1912’de Alman psikolog William Stern tarafından icat edildi. Bir kişinin akıl yürütme kabiliyetini temsil eden bir sayı (problem çözme testleri kullanılarak ölçülen), yaşlarına göre istatistiksel norm veya ortalamaya kıyasla 100 olarak alınmıştır.
Mensa – (Genel popülasyonun ilk% 2’sinde IQ’lu insanlar için uluslararası bir kuruluş), elli ülkedeki ulusal gruplarla dünyanın en büyük ve en eski IQ topluluğudur.
EQ – Bbr kişinin duygusal zeka seviyesinin bir ölçüsüdür. Bazı psikologlar standart zeka ölçütlerinin (IQ puanları) çok dar olduğuna ve insan zekasının tamamını kapsamadığına inanmaktadır. Bunun yerine, duyguları anlama ve ifade etme becerisi, insanların yaşamlarında nasıl daha önemli bir rol oynaması gerektiği konusunda eşit bir rol oynayamayacağını öne sürüyorlar.
Flynn Etkisi – Her neslin bir IQ testinde, kendisinden önceki nesle göre daha yüksek puan alması. Gerçekten daha mı zekiyiz yoksa farklı mı düşünüyoruz?
Genius IQ – Genel olarak, 140’ın üzerindeki puanlar yüksek IQ olarak sayılır. 160 üzerinden bir puan çoğu tarafından bir dahi IQ puanı olarak kabul edilir.
IQ sınıflandırması; IQ puanı etiketleyen IQ testi yayıncılarının “üstün” veya “ortalama” gibi kategori adlarıyla değişen uygulamalarıdır. Birkaç IQ testi yayıncısı var. Hiçbir iki farklı yayıncı, aynı sınıflandırma etiketlerini kullanmaz. IQ sınıflandırma etiketleri, yirminci yüzyılın başlarında IQ testinin başlamasından bu yana zaman zaman değişmiştir.
Eleştirmenler, IQ testlerinin yaratıcılığı, sosyal becerileri, bilgeliği, kazanılmış yetenekleri veya zekanın bir parçası olduğunu düşündüğümüz başka bir çok şeyi ölçmediğini belirtiyor. Her ne kadar IQ, bazı zeka kavramlarını ölçmeye çalışsa da, en geniş anlamıyla “zeka” nın doğru bir ölçüsü olarak hareket edemeyebilir.
IQ testleri, sadece en geniş “zeka” kavramının somutlaştırdığı alanları inceler; yaratıcılık veya duygusal zeka gibi “zeka” ile de ilişkili bazı alanları hesaba katmaz. IQ testleri, genellikle on yaş ve üzerindeki çoğu insanın yaşam boyu benzer IQ puanlarına sahip olması için yeterince güvenilirdir.
Yine de, bazı kişiler aynı anda farklı zamanlarda aynı sınava girerken veya aynı yaşta birden fazla IQ testi alırken çok farklı puanlar alıyor. Zeka testi puanları normalde normal dağılım olarak bilinenleri, puanların çoğunun ortalama puanın yakınında veya civarında olduğu çan şeklindeki bir eğriyi takip eder.
Tüm IQ testleri için geçerli puanlama yöntemi “sapma IQ” (deviasyon IQ) dir. Bu yöntemde, 100 puanlık bir IQ puanı, teste girenlerin testteki performansının, testi normalleştirmek için kullanılan yaştaki teste girenlerin numunesinde medyan performans düzeyinde olduğu anlamına gelir.
115’lik bir IQ puanı, medyan değerin üstünde bir standart sapma, ortancanın altında bir 85 performansta bir standart sapma ve benzeri anlamına gelir.
Ortalama IQ 100’dür.
Çoğu IQ testi, kadınlar ve erkekler arasında genel bir puan farkı olmaması için yapılır.Tüm IQ testleri, aynı kişi tekrar tekrar aynı testi yaptığında bile puanlarda farklılık göstermektedir. IQ puanları, aynı yaştaki birden fazla yayıncının sınava girdiği test katılımcıları için de farklıdır.
IQ test puanlarındaki ve diğer bilişsel yetenek ölçümlerindeki farklılıkların anlaşılmasında sağlık kavramı önemlidir. Özellikle beyin büyürken ve kan-beyin bariyeri daha az etkiliyse, özellikle hamilelik ve çocukluk döneminde meydana gelirlerse, çeşitli faktörler önemli bilişsel bozulmalara neden olabilir. Bu değer düşüklüğü bazen kalıcı olabilir, bazen daha sonra büyüme ile kısmen veya tamamen telafi edilebilir.
Bilişsel epidemiyoloji, zeka testi puanları ve sağlık arasındaki ilişkileri inceleyen bir araştırma alanıdır. Alandaki araştırmacılar, erken yaşta ölçülen zekanın, daha sonraki sağlık ve ölüm farklarının önemli bir belirleyicisi olduğunu savunuyorlar.
IQ sınıflaması, IQ puanı yayınlayanların, IQ puanı belirleyen, “üstün” veya “ortalama” gibi etiketlere sahip çeşitli kategoriler olarak belirlediği pratiktir.
IQ sınıflandırması, tarihsel olarak, insanları diğer davranışsal gözlem biçimlerine dayanarak genel yeteneklerle sınıflandırma girişimleriyle gerçekleştirilmiştir. Diğer davranışsal gözlem biçimleri, IQ testlerine dayanan sınıflamaları doğrulamak için hala önemlidir.
Basitçe söylemek gerekirse, IQ testleri genel sorunları çözme ve kavramları anlama yeteneğinizi ölçmek için tasarlanmıştır. Bu, akıl yürütme yeteneğini, problem çözme yeteneğini, nesneler arasındaki ilişkileri algılayabilme becerisini ve bilgi saklama ve alma yeteneğini içerir.
Test edilenler:
Mekansal yetenek:
Şekillerin manipülasyonunu görselleştirme yeteneği.
Matematiksel yetenek:
Problem çözme ve mantığı kullanma becerisi.
Hafıza yeteneği:
Görsel veya işitsel olarak sunulan şeyleri hatırlama yeteneği.
Dil yeteneği:
Harflerin yeniden düzenlenmesi veya kaldırılması durumunda cümleleri tamamlama veya kelimeleri tanıma özelliğini içerir.
Genel IQ Seviyesi Sınıflamaları:
|IQ Derecesi||IQ Aralığı||Nüfus Yüzdesi|
|Deha||144||0.13 %|
|İleri zekâlı||130-144||2.14 %|
|Ortalamanın üstünde||115-129||13.59 %|
|Ortalamadan biraz fazla||100-114||34.13 %|
|Ortalamadan biraz az||85-99||34.13 %|
|Ortalamanın altında||70-84||13.59 %|
|Sınırda düşük||55-69||2.14 %|
|Düşük||<55||0.13 %|