47 milyon yıldan daha uzun bir süre önce, dev etobur karıncalar av aramak için Kuzey Amerika’nın tarih öncesi ormanlarını doldurdular.
“Dev” de abartı değil. Şimdiki Wyoming’de yaşayan antik kolonilerden bazıları, sinek kuşları büyüklüğündeki kraliçeler tarafından yönetiliyordu. Bunlar, dünyayı dolaşan en büyük karıncalar bile değil. Şimdiye kadar yaşadığı bilinen en büyük kraliçe karınca, Almanya’da fosil formunda bulunan bir akrabaydı. Bir çalıkuşu kütlesine, 5 santimetreden uzun bir uzunluğa ve 16 santimetre uzunluğunda kanatlara sahipti. İşçi ordularının, muhtemelen kertenkeleler, memeliler ve kuşlar da dahil olmak üzere yollarına çıkan her şeyi avladıklarına inanılıyor.
Modern karıncalar gibi, bu eski böcekler büyük olasılıkla ektotermikti, yani çevrelerinde kayda değer miktarda ısı olmadan hayatta kalmak için mücadele ediyorlar. Gelişmeyi bırakmadan önce sıcaklığın ne kadar düşebileceği büyük ölçüde vücut boyutlarına bağlıdır.
Kendi sıcaklıklarını değiştirebilen hayvanlar daha soğuk iklimlerde kütlelerini artırarak ve derilerini küçülterek daha iyi durumdayken, çevrelerinden ısıyı emmesi gereken hayvanlar daha fazla yüzey alanı ve daha az hacimle daha iyi durumda. Örneğin bugün, daha büyük kraliçe karıncalar tropik bölgelere daha yakındır. Peki eski dev karıncalar, bir zamanlar Avrupa’dan Wyoming’e gitmek için Rusya’yı Alaska’ya bağlayan soğuk Bering Köprüsü’nü nasıl geçti?
2011’de araştırmacılar, bu ılıman kara köprüsünün bir zamanlar iklim kontrollü bir “kapı” içerdiğini tahmin ettiler. Kısa küresel ısınma dönemlerinde, bu kapılar açılarak karıncalar gibi soğukkanlı organizmaların bir kıtadan diğerine kolayca hareket etmesine izin vermiş olabilir. Eski bir kraliçe karıncanın yakın zamanda keşfedilen bir fosili, şimdi bu hipotezi karmaşık hale getiriyor. Ayrıca Wyoming ve Almanya’da bulunan Titanomyrma adlı dev karıncalarla aynı cinse aittir.
Ancak bu, türünün bu kadar soğuk bir iklimde bulunan ilk fosili olan Kanada, British Columbia’da bulundu. Bilim adamları, yassı yapısı nedeniyle boyutundan emin olamıyor, ancak Wyoming muadili kadar büyük olma ihtimali var.
“Daha küçük bir tür olsaydı, 2011’de tahmin ettiğimiz gibi boyut küçültülerek bu daha soğuk bölgeye adapte edildi ve dev tür elendi mi?” diye soruyor Simon Fraser Üniversitesi’nden (SFU) paleontolog Bruce Archibald. “Yoksa çok mu büyüklerdi ve dev karıncaların iklim toleransı ve Kuzey Kutbu’nu nasıl geçtikleri konusundaki anlayışımız yanlış mıydı?”
Kanada titanomyrma iyi durumda değildir, yani belirli bir türe atanamaz, ancak bu türün Avrupa ve Wyoming’de bulunan diğer fosilleriyle aynı yaştadır. Nasıl sıkıştırıldığına bağlı olarak, organizma başlangıçta 3 veya 5 santimetre uzunluğunda olabilir. Daha kısa bir tahmin, dev karıncaların sıcak iklimlere ihtiyaç duyduğu ve yalnızca küresel ısınma dönemlerinde Bering Kara Köprüsü’nün iklim kontrolünden geçebileceği fikrini destekleyen Wyoming muadilinden yüzde 65 daha küçük yapar.
Büyük ölçümler, bu eski karıncaların soğuğa düşündüğümüzden daha dayanıklı olduklarını ve kara köprüsünü her an geçebileceklerini gösteriyor. Bu senaryoları ayırt etmenin tek yolu daha fazla fosil bulmaktır. “Titanomyrma ekolojisi ve dolayısıyla yaşamın bu eski dağılımı hakkındaki anlayışımızı yeniden gözden geçirmemiz gerekiyor mu?” diye soruyor. Şimdilik, bir sır olarak kalıyor.
Bu yazı The Canadian Entomologist adresinden derlenmiştir.