Eski Yunanistan
İ.Ö V. yüzyılda eski Yunan uygarlığında geliştirilen sanatların, felsefenin ve siyasal düşüncelerin, daha sonraki toplumlar, özellikle de Batı toplumları üstünde büyük etkileri oldu. Bu yüzyılın başında eski Yunanlılar, Yunanistan’da toprak bütünlüğünü sağlayarak, Persleri yendiler; daha sonraki rekabetler ise uzun bir iç savaşa yol açtı ve Akdeniz’deki Yunan egemenliğinin önce zayıflayıp, sonra da yıkılmasıyla sonuçlandı.
Eski Yunanistan
Eski Yunan dünyası çok sayıda kent devletten (bağımsız siteler ve çevrelerindeki topraklar) oluşuyordu. İ.Ö beşinci yüzyılın sonlarında iki kent devlet, Atina ve Isparta, öbürlerine oranla büyük ölçüde güçlendiler ve Akdeniz’e egemen olabilmek için birbirleriyle çekişmeye başladılar.
Atina
Atina eski Yunanistan‘ın en önemli kentiydi. Deniz ticaretine elverişli kıyıları ve gümüş madenleri bulunan Atina kent devleti, hızla gelişerek zenginleşti. Önderleri, özellikle de Perikles, kentin eski kalesi olan Akropolis‘te büyük tapınaklar ve devlet yapıları yaptırdılar. Bunların en büyüğü Parthenon‘du.
Eski Yunanistan İle İlgili Bilgiler
- Eski Yunan sanatçıları, daha gerçekçi sanat yapıtları verebilmek için önce insan anatomisini iyice öğrenirlerdi. Mermer, tunç ve kilden heykeller yaparlar, çömleklerin üstünde ve duvarlarda çok güzel sahneler canlandırırlardı.
- Isparta küçük bir askeri aristokrasi (Ispartalılar) tarafından yönetiliyordu. Ispartalı erkeklere yedi yaşından başlayarak askeri eğitim verilmeye başlanıyor, zayıf doğan erkek çocuklarsa ölüme terk ediliyordu.
- İ.Ö 490’da Marathon ovalarında ve İ.Ö 480’deki Salamis deniz savaşında, birleşik Yunan kuvvetleri, istilacı Persleri yendiler. Salamis zaferi Atina’nın, çok geçmeden öbür Yunan kentleri üstünde egemenlik kurmasına yol açtı.
- Ispartalı koşucu Isparta Peloponnessos Savaşı’nda (İ.Ö 431-404) Atina’yı yenerek, Yunanistan’ı İ.Ö 371’e kadar yönetti.
Demokrasinin Doğuşu
Atinalıların kentlerinin (ya da devletlerinin) nasıl yönetileceğini oylarıyla belirleme olanakları vardı. Bunun için erkek yurttaşlar agorada (pazar yeri) toplanıp hem siyasetle, hem de ticaretle ilgili konuları aralarında tartışıyorlardı; kadınlanın ve kölelerin ise oy hakkı yoktu.
Büyük İskender
Büyük İskender (İ.Ö 356-323) sekiz yıl gibi bir sürede dünyanın gelmiş geçmiş en büyük imparatorluğunu kurdu. Eski Yunan uygarlığının (ya da Helenistik uygarlık) Asya’nın her yanına yayılmasına yardımcı oldu; ama henüz 33 yaşındayken ölmesi, imparatorluğunun başsız kalmasına ve parçalanmasına yol açtı.
Büyük İskenderin Başarıları
Büyük İskender‘in orduları Yunanistan’dan Indus vadisine kadar zaferden zafere koştu. Ordusuyla birlikte mühendisleri, sanatçıları ve filozofları da götüren Büyük Iskender bu uçsuz bucaksız topraklarda 70 kadar kent kurdurdu, bunlar arasında Mısır’da ki İskenderiye de vardır.
İssos Savaşı
Askerleri altı kez daha az olan Büyük İskender, İ.Ö 333’teki İssos Savaşı’nda Pers imparatoru Dara’yı yenmeyi başardı.
Drahoma
Dara‘yı yendikten sonra Büyük İskender, Helen ve Pers uygarlıklarının kaynaştırılmasını destekledi. Pers kadınlarıyla evlenmek isteyen Makedonya askerine, para armağanları verdi.