|27.01.09, 03:25||#1|


Mesajlar: n/a
Rep Derecesi :
Ruh Halim:


Dante Alighieri (1265 -1321)
Dante Alighieri (1265 -1321)
İtalyan Ozan
* Dante Alighieri (ö.13/14 eylül 1321. ravenna) nin hayatı ile ilgili bilgilerin büyük bir bölümü onun ortaya koyduğu yapıtlardan çıkartılmaktadır. Dante Floransalı bir burjuva ailesinin oğlu olarak dünyaya geldi. Ablası ve biri kız öbürü erkek iki üvey kardeşi ile birlikte büyüdü. 20 yaşındayken evlendi. Floransa üzerinde hakimiyet sağlamak isteyen imparatorluk yanlısı Ghilbelinolar ile papalık yanlısı Guelfolar arasındaki uzun savaşımda Dantenin ailesi Guelfoların tarafında yer aldı; Guelfolar 1266 Benevento savaşıyla kentte yönetimi ele geçirdi. Bu tarihten sonrada şiddetli çatışmalara sahne olan Floransada yetişen Dante İlahi Komedyada ayrılıkların asıl sorumlusu olarak feodal soyluları göstermiştir.
* Çocuk yaştaki dilbilgisi ve retorik çalışmalarıyla Latin yazarları tanıma fırsatını bulan Dante, değişik edebi akımların boy attığı floransa kültür çevresinin etkisiyle ilk gençlik döneminde şiir yazmaya başladı.Örnek aldığı Guido Cavalcantinin etkisiyle balad türüne yeni bir boyut, dramatik bir biçem kazandırdı. Ona esin veren Beatrice için şiirler yazmış bu şiirlerde geleneksel tarz aşk şiiri modelini geride bırakmış ve kendi üslubunu yaratmıştır. Beatricenin güzelliğini tanrısal bir belirti, metafizik bilginin aracı olarak gördüğü bu şiirlerde mistik bir kıyaslamaya yöneldi.
* Dantenin 9 yaşından beri aşık olduğu Beatrice Portinarinin 1290da ölümü üzerine şair kendini yoğun bir çalışmaya verdi. 1283-93 arasında yazılmış 31 şiirin düz yazı bir çerçeve içine yerleştirildiği La vita nuova (1293, yeni yaşam) bu dönemin ilk ürünü olmuştur. Ayrıca bu yapıt Beatriceye duyduğu ilk gençlik aşkını anlattığı bir tür anı kitabı niteliği taşır.
Beatricenin ölümü Dantenin yaşamında olduğu kadar şiirinde de yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Klasik yazarların yapıtlarını okuduğu, dinsel ve felsefi tartışmalara katıldığı bu dönemde Dantenin olgunluk dönemi başyapıtlarının temaları, üslup ve ölçü özellikleri belirmeye başladı. Aşk dışında felsefe ve öğreti temalarının işlendiği şiirler yazdı. 1296da aşkına karşılık vermeyen Pietra adlı bir kadın için yazdığı dört rime petrose (duygulu şiir) ise hem ölçü, hem de üslup bakımından şairin olgunluk dönemini çağrıştırır. Provans trubaduru Arnaut Daniel örnek alınarak yazılan bu şiirler İlahi Komedyadaki üslubunda habercisidir.
* Siyasal yaşamında Guelfo komününün demokratik ülkülerine bağlı kalan Dante, 1289da süvari olarak Ghibellinolara karşı Campaldino çarpışmasına ve Pizanin Caprona Kalesine düzenlenen sefere katılmıştır. 1295te Giona dela Bellanin devrilmesini izleyen günlerde Doktorlar ve Eczacılar Loncasınna girdi ve etkin olarak politikaya atıldı. 1296da Yüzler Konseyine katılarak soylulara karşı çıkarılan yasaları destekledi. Dante'nin bu dönemdeki ahlaki ve demokratik eğilimleri ahlaki soyluluğu ve güzelliği öven kanzonalarına da yansımıştır. Politik tavrının eserlerinde ortaya çıkmasını F.Engels şöyle ortaya kor: tragedyanın babası Aiskhlos ve komedyanın babası Aristophanes, ikiside çok partizan şairlerdi. Dante ve Cervantesde partizanlıkta onlardan geri kalmamışlardır.
* 1297de Papa VIII. Bonifatius kendisine karşı olan Romalı Colonna ailesine karşı bir sefer düzenledi. Kardinal Matteo dAcquaspartayı da yardım toplaması için Floransaya gönderdi. Olayla ilgili kesin tutumu bilinmemekle birlikte Dante inferno da (cehennem) papanın iktidar hırsından açıkça söz eder. Guelfoların siyah ve beyaz Guelfolar diye ikiye ayrılmasının bir nedeni de Bonifatiusun bu hırsıdır. Papanın görünürde iki tarafı uzlaştırmak ama gerçekte siyaları desteklemek için Mateo dAcquaspartayı 1300de ikinci kez Floransaya göndermesinden sonra Dante Guelfo birliğini güçlendirmesi için 7 Mayısta Son Gimignanoya gönderildi. 15 Haziran-14 Ağustos 1300 arasında 6 Lonca başkanından biri sıfatıyla kent yönetimine seçildi. Dante ve öteki yöneticiler taraf tutmayarak hem siyah, hem beyaz Guelfoalrın ileri gelenlerini sürgüne gönderdiler. Sürgün edilenler arasında Dantenin eski dostu Guido Cavalcantide vardı. Dante Lonca yönetiminden ayrıldıktan sonra Beyaz Guelfolar sürgündeki yandaşlarını geri çağırdılar. Siyahlar ise yönetimi ele geçirmek amacıyla 1301de Sta Trinita Kilisesinde toplandılar. Günümüze kalan belgelerden Dantenin beyaz Guelfolardan oluşan büyük bir grubun önderliğini yaptığı, Floransadaki 1300-1301 olaylarında da önemli rol oynadığı anlaşılmaktadır.
* Kenti tehdit eden tehlikeler karşısında Dante 1301de üç kez bütün iktidarın Lonca yönetimine verilmesi çağrısında bulundu. Ama papayla anlaşan Fransa kralının kardeşi Charles de Valais, Floransa sınırında ki Siyah Guelfo karargahına varmıştı. Bir uzlaşma girişiminde daha bulunan beyazlar, aralarında Dante'nin de bulunduğu üç kişilik bir kurulu, papaya elçi olarak gönderdiler. Böylece Dante Floransadan bir daha bu kente dönmemek üzere ayrıldı. 1301de kente giren Charles kısa sürede radikal siyah yandaşlarının desteğini kazandı. Sürgünde ki siyahlar Floransa ya dönünce beyazlar yargılanmaya başlandı. Kamu fonlarını kötüye kullanmakla suçlanan Dantenin 14 arkadaşıyla birlikte yakılarak idamına karar verildi. Dante karara şiddetle karşı çıktı ve Ghibellino yanlısı ailelerin askeri yardımıyla Floransaya zorla girmek için sürgündeki öteki Beyazlar ve Ghibellinolarla birleşti. 1303 te XI. Beneditusun papa olmasıyla sürgündekilerin barış umutları arttıysa da siyahlar görüşmeleri çıkmaza soktular. Dante Arezzoda bulunan sürgünleri savunan I.Mektupu bu görüşmeler öncesinde yazdı. 1304te Benedicutusun ölümünden sonra beyazlarla Ghibellinolar yeniden silaha sarıldılar, ama La Lastrada uğradıkları yenilgiden sonra bütün umutları söndü. Floransaya karşı silahlanmayı reddeden Dante bu çatışmayı onaylamamış ve uzlaşma politikası önermişti. Bu tutumun kanıtı o dönemde yazdığı De Vulgari elaquentia (halk dilindeki belagat üzerine) ve II.Canvivio (ziyafet) adlı yapıtlarında görülebilir.
* Parasız, korumasız, dostsuz olarak İtalya'da dolaşan Dante huzuru okumakta ve şiir yazmakta buldu. 1303te Farlive Veronaya gitti. 1304-06 arasında felsefe, hukuk, retorik çalışmaları için uygun bir ortam olan Bolognada kaldı. De Vulgari Eloquentia ile II. Canvivioyada burada başladı. Hem avunmak hem de doğduğu kentin sınırlarını artık çok aşmış bir düşünür ve sanatçı olduğunu göstermek için ortaya koyduğu bu yapıtlar Floransaya duyduğu özlemi yansıtır. İkisi de olgun bir coşku ve özlü, zorlamasız bir ritimle yazılmış, ikisi de tamamlanmamıştır. Dante bu iki yapıtta halkın anlayabileceği bir dil peşindedir. Özellikle II. Calvivioda kendi ana dilini kullanan Dante İtalyan edebi düzyasının temellerini attı.
* Bolognadan sürülen Dante 1306da Sarzonada Luni piskoposu ile marki Franceshino Malaspina arasında barışı sağladı. Danteye göre, süre giden huzursuzlukların nedeni bir Kutsal Roma-Germen imparatoru olmamasıydı. Bu yüzden 1309da papanın imparatorluk tacını giydirmek için Romaya çağırdığı Heinrichi bir kurtarıcı olarak gördü. Prenslere ve İtalya halkına universis et singulis (birlikte tek olarak) başlıklı V. Mektupu yazarak (1310) imparatorun gelişini selamlamalarını istedi. 13011de Heinriche yazdığı VII. Mektupta ise, kendisine karşı çıkan Floransa üzerine yürümesini önerdi. Bu yüzden Floransanın sürgünler için çıkardığı affın dışında bırakıldı. Ama imparatorun kenti kuşatan birliklerine katılmadı.
* Dantenin Latince yazdığı De monarchia (1313; monarşi üzerine) üç kitaptan oluşur. İlk iki kitapta canviviodaki görüşler yinelenerek imparatorluğun gerekli olduğu savunulur. şimdi bütün insanlığa tek bir sonun alın yazısı kılındığı kabul edilmektedir. Şu halde, tek bir yönetici yada hükmedici güç olmalıdır. Hükümdar yada imparator demekle bunu söylemek istemekteyiz. Böylece, dünyanın refahı için monarşi yada imparatorluk olması gerektiği anlaşılmaktadır üçüncü kitapta imparatorluğun gücünün doğrudan Tanrıya mı, yoksa onun vekili papaya mı bağlı olduğu sorusuna imparatorluğun gücünün doğrudan Tanrıdan geldiği cevabını verir. Dante Roma imparatorluğunun dünyayı hükmü altına almakta haklı olduğunu, bu hakkın İsanın Roma yönetimi altında doğmayı ve Augustusun ülkesinde Tanrının oğlunun insan olarak kaydolmayı seçmesi yüzünden ispat edilebileceğini söylemektedir. Şu halde, İsa eylemiyle Augustusun fermanının haklılığını onaylamıştır.... ve böylece Romalılar da Tanrının onayıyla hüküm sürmeye başlamışlardır. Papa aracı değildir. İmparatorun otoritesi doğrudan doğruya Tanrıdan gelir. Kilisenin dünya işleriyle doğrudan ilgilenmesi öngörülmemiştir. De monarchiada Tanrının insanlığa yüklediği iki amaç gösterilir; bunlardan birine zaman içinde, öbürüne sonsuzluk içinde ulaşılabilir. Dünyadaki mutluluğa imparatorun yol göstericiliğinde; ilahi mutluluğa papanın yol göstericiliğinde varılabilir. Bu olgunun Rönesans giden yola bir katkı olarak ele alabiliriz.
* Henrich ile papa V. Clemansın arasının açılması ve imparatorun ansızın ölmesi Danteyi düş kırıklığına uğrattı. Bir süre Toscanada kaldıktan sonra 1316da Veranaya, 1318de de şair Guida da Palentanın konuğu olarak Rovennaya gitti. Guida da Palenta tarafından elçi olarak gönderildiği Venedikten Rovennaya dönerken sıtmaya yakalandı.1321de öldüğünde İlahi Komedyayı yeni bitirmiştir.
İLAHİ KOMEDYA
* Dante, Veronalı Cangraneye yazmış olduğu mektupta bu eserine neden komedya adını verdiğini anlatır. Mektupta komedya ile tragedya arasındaki farklara değinir. Komedyanın özelliklerini sıralar ve bulguladığı özelliklerin bu eserinde de mevcut olması nedeniyle kitaba komedya adını verdiğini anlatır. Yapıtın ismine ilahi kelimesinin eklenmesi Dantenin ilahi şair olarak anılması nedeniyle kitabın 1555 yılında yapılan Venedik baskısında ilk kez kullanılmıştır.
* Dante II. Canvivio ve De Vulgari Elequentrayı yarım bırakarak 1308 sıralarında yazmaya başladığı İlahi Komedyada acılarını, umutlarını, nefretlerini ve her şeyden üstün tuttuğu inancını uçsuz bucaksız bir freskte yansıttı; ahlaki ve siyasal dünya görüşünü, insanın ödev ve amaçları konusundaki görüşlerini manzum biçimde anlattı.
Dante her şeyden önce bir şairdi. Bu nedenle de insanlığın ruhani olarak ve uygarca yenilenmesine ilişkin düşlerini ancak şiir diliyle anlatabilirdi. Ortaçağın alegorik şiir geleneğine yakından bağlı olan İlahi Komedyayı yazarken Vergilusun Aeneisini örnek aldı. Kitabı mukaddesin şiirsel dilinden ve kutsal nedenlerden etkilendi. Alegorik bir dil kullanması hem şiir dilinden hem de bundan da öte Hıristiyanlık dininin sembolik yapısından kaynaklanıyordu.
* İlahi Komedya inferno (cehennem), purgatorio (araf) ve paradisa (cennet) başlıklı üç bölümden yada canticadan (ilahi) oluşur. İtalyan halk dilinde yazılan yapıtın uyak düzeni terza rimadır (aba bcb cdc...). Yapıtta yüz kanto yer alır, her canticada 33 kanto vardır; cehennem bölümündeki bir kanto ise önsöz olarak yazılmıştır. Böylece Hıristiyanlıktaki üçlemeyi (teslis) simgeleyen 3 sayısı yapıtın bütün bölümlerini belirler.
***
|14.08.14, 22:46||#2|


Cevap: Dante Alighieri (1265 -1321)
"Hepimiz Danteye aidiz: sevgi ve nefret ikilemindeki kıskaca takılmış, sevaptan çok günaha meyilli, zaaflarla donanmış, günlük yaşamlarında geçici, sözüm ona zaferler elde eden insanlar."
"Dante: (1265-1321). Dante başka bir dünyanın şairi, düşman bir dünyanın. Kinleri, emelleri, özleyişleriyle, Hıristiyan, İlâhî Komedya. İslâm şiirine neler borçlu, araştırmamışız (meselâ, Hıristiyan teolojisinde Araf yok). Türk okuyucusu, İlâhi Komedyadan zevk alabiir mi? Hayır. Zaten bizdeki tercümeleri de, Incilden bir mephas gibi tatsız ve soğuk. Apeninin yeşil mahfazasında gülümseyen çiçekler beldesi Floransa XIII. asrın sonlarında aşkın ve zerafetin vatanıydı. Mermer o muhteşem tabiat için*de kanatlandı; bir büyü oldu resim. Ve şiir yıldızlaştı. Napolide yaşanır diyor bir yazar, Romada düşünülür, Floransada yaratılır. O beldede sanatın saltanatım banka hazırladı, banka ve ticaret. Ponto Vec- hionun mağazalarına ırmaklar gibi altın akıyordu, ama, düşmanlan vardı, Floransanın. Sokaklarında iki çağ dövüşüyordu, iki çağ ve iki düzen.
Floransanın savaş bayrağında kızıl bir zambak vardı; hür olmak için dövüşeceksin diyen bir zambak. Floransanın bayrağında mavi bir Madonna gülümsüyordu: Seveceksin, acı çekeceksin, diyen bir Madonna.
İlık bir rüzgâr esiyordu Provencedan, şiirin rüzgârı. Haçlı Seferleri Batıya aşkı öğretmişti. Toskana şairleri, trubadurları taklit ederek yeni bir üslup yarattılar: dölce stile nuovo.
Mayıs ayının ortalarına doğru Saint-Jean Baptiste Kilisesine yeni doğan bir çocuk getirdiler. Durante adı verildi yavruya, Durante Alighieri ve bir melek, dehanın dikenli tacını koydu başına (1265- 1321). İnsanlık Duranteyi Dante adıyla tanıyacaktır.
Floransada onun mısraları karşılar sizi. Kaldırımlar onun dilini konuşur. Bütün İtalyada yoldaşınız o. Şiiri, vatan coğrafyasını kutsallaştırmış. Bir gül bahçesi değil bu İtalya; bir günahlar, bir cinayetler ülkesi. Esir İtalya, korkunç bir kasırgada kaptansız kalan gemi, bir zamanlar kraliçesiydin ülkelerin şimdi fahişesi.
Ortaçağ, mazinin uçurumlarına gömülmeden önce İlâhî Komed- yada tecelli ediyor.
Bazı yazarlara göre, komedyanın ilhâm kaynağı aşk. Şair o muhteşem türbeyi Beatrice Portinariyi ölümsüzleştirmek için yaratmış; Beatricei ve hatıralarını. Dante 27 Ocak 1302den beri sürgündedir,
Şubattan beri gıyaben ölüme mahkûm: Yelkensiz ve dümensiz bir gemi. Ve peşinde felâketin ayrılmaz yoldaşı: zillet. Sevgilisini kaybetmiş, vatanını kaybetmişti. Korsan Donatinin hempaları ferman dinletiyordu Floransaya. Başlan çiçeklerle taçlı, ayaklan insan kanıyla kıp*kızıl, zaferlerini kutluyorlardı. Bütün faziletler kovulmuştu, Cumhuriyetten. Bir dünyanın yıkılışı idi bu. Ama, şair boyun eğmeyecekti kadere. Bayağılıkları teşhir edecek, suçlan cezalandıracak, bu habisle*ri enselerinden yakalayıp tarih mahkemesinin huzuruna çıkaracaktı.
Şair eski çağları göklere çıkarırken yükselen burjuvaziyi en zehirli oklarıyla delik deşik eder. Dante bir aristokrattır, tepeden tırnağa aristokrat. Mukaddes Cermen İmparatorluğu dirilemezdi artık, mazi dirilemezdi. Bir ütopya idi bu, ölü doğan bir ütopya.
Floransalı şairin yaşayan ve yaşayacak olan tarafı: realizmi. Cennet ve cehennemin, geçen asır aydınlarını hayran bırakan mimarisi, Araplardan alınma. Hıristiyanlıkta Araf yok. Çerçeve İslâmın, ama içindeki ruh Hıristiyan. Dante çağların ve kıtalann dörtyol ağzında, iki çağ ve iki dünyayı birleştiriyor. Fertleri de, fırkaları da, milletleri de mahkemeye çeken şaire bu selâhiyeti veren kim? Dehası. Milton, Voltaire, Hugo veya Sartre İnsanım, insanla ilgili hiçbir şey bana yabancı değildir diyenlerin öncüsü Dante.
Garip bir alınyazısı, maziye inanıyordu, istikbali yarattı.
Fransa geç tanımış, Danteyi. İlâhî Komedya defalarca çevrilmiş ama 18. aşıra kadar okuyan, anlayan olmamış. İtalyada Tasso ile tanışan Montaignein eserinde Dantenin adı geçmez. Boileau da sözünü etmez Dantenin. 18. asırda Dante ile lütfen meşgul olanlann neler düşündüğünü Voltaireden öğreniyoruz: Italyanlar İlâhî derler ona. Gizli bir ululuk bu. Bir sürü yorumcusu çıkmış, bu da anlaşıl*maması için bir sebep belki de. Şöhreti gün geçtikçe kök salacak. Çünkü okuyanı yok. Hiçbir zaman okunmayacak Dante. Benim kü*tüphanemden Ariosteu aşıran çok oldu ama, Danteyi kaldırana hiç rastlamadım. Dantenin dehasını ilk sezen Rivarol. Romantizm, ortaçağı bayraklaştırırken Danteyi de göklere çıkarır. Saintc-Beuve, 1845te yayımladığı nefis bir incelemede (Causeries de Lundi, cilt 2) bu hayranlığın psikolojik sebeplerini aydınlatır. Danteyi en çok sevenlerden biri de Balzactır. İnsanlığın Komedyası yazan, eserinin adını Floransalı şairden alır. Lamartine geniş yerayırır şaire. (Cours Fa- miliers de LitUrature, cilt 3-4.) Ama Graziella yazarına göre: İlâhî Komedya fâni kinlerin gölgelediği anlaşılmaz bir kitap. Tek güzel tarafı üslubu. Dante şiirin Michelangelosu. Şair büyük ama, şiiri kötü. İlahî Komedya, bir destan sayılabilir mi? Hayır. Uyanıkken görülen bir rüya bu. Kahramanı: tayflar. Sahnesi: asırların gecesi. Çağlayanlar gibi uçurumlara akan bir insan kalabalığı. Victor Hugo Danteye karşı çok daha saygılıdır. Tayfların destanını yazan Danteye. Dante bütün karanlığı, bütün aydınlığı dev bir helezonda birbirine katar. Önce inen, sonra çıkan bir helezon Dante, Montesquieunün hocası. Kanunların Ruhu yazan cezaların tasnifini, Cehennemden kopye etmiş. Juvenalisin kamçısı meşindendir, Danteninki alevden. (William Shakespeare).
Eliota göre, Modem bir Avrupa dilinde klasisizmin en parlak ör*neği: İlâhî Komedya.
Dante, Shakespeare, Goethe Modern şiirin üç zirvesi. Almanyada bu kanaati kanunlaştıran: Stephan George ve mektebi. Goethenin Danteye karşı davranışı hiç de açık değil. 1787de, İnsan Dantenin şiirlerinden nasıl zevk alabilir der. Cehennem iğrenç, Araf karışık, Cennet sıkıcı. 1805te çok daha takdirkârdır. Cehennemdeki Ugolin hikâyesini göklere çıkarır. Sonra yeniden kötüler Danteyi; 1823te Eckermannı uyarmak ister: Dante büyük görünüyor bize, arkasında asırlar süren bir medeniyet olduğu için büyük görünüyor.
Dante, Avrupanın Kutupyıldızlarından biri. Bizim için kapalı bir dünya. Kapalı ve düşman. Hâmit, Tayflar Geçidinde koca dahi-i müfteri diye selâmlar, Cehennem şairini. Cahit Sıtkı Dante gibi or- tasındayız ömrün mısraı ile yâd eder. Sevgileri de, kinleri de yabancı bize. Şairi tanımak için dilini bilmek lazım. Fransızca tercümelerinin hepsini, İngilizce tercümelerinin birkaçını gördüm. Karanlık ve meçhullerle dolu bir masal. Bir Fuzulîden, bir Şeyh Galipden aldığım hazzın binde birini vermedi bana, Dante. Yalnız, her aydının ondan alacağı ders: celâdeti. Şair, Danteden beri fildişi kulede mısralar arayan bir meczûb-u İlâhi olmak hakkını kaybetmiştir. Dâvâsı, dâvamız değil. Ama, bir dâvâ uğrunda nasıl dövüşüleceğim öğrenmek isteyenler büyük Floransalının hayat hikâyesinden yine de çok şeyler öğrenebilirler. Segui il tuo corso, el lascia dir le ganti! (Sen yoluna devam et, herkes ne derse desin) diyen Dante, bu yönüyle hepimizin hocasıdır.
Cemil MERİÇ, Bu Ülke Kanaviçe Bölümü, İletişim Yayınları, İstanbul, 2005
Kimbilir bütün bu duvarları aşmak için gerçekten Dante olmak gerekiyor belki de.
__________________
"Ama gerçek, aziz dostum, can sıkıcıdır."
|Bu Sayfayı Paylaşabilirsiniz|
|Etiketler|
|1265, 1321, alighieri, dante|
|Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)|
|Seçenekler|


|Önemli Uyarı|
|www.forumgercek.com binlerce kişinin paylaşım ve yorum yaptığı bir forum sitesidir. Kullanıcıların paylaşımları ve yorumları onaydan geçmeden hemen yayınlanmaktadır. Paylaşım ve yorumlardan doğabilecek bütün sorumluluk kullanıcıya aittir. Forumumuzda T.C. yasalarına aykırı ve telif hakkı içeren bir paylaşımın yapıldığına rastladıysanız, lütfen bizi bu konuda bilgilendiriniz. Bildiriniz incelenerek, 48 saat içerisinde gereken yapılacaktır. Bildirinizi BURADAN yapabilirsiniz.|

