Kavak mantarı torbalarının perforasyonu mümkünse ekimden hemen sonra yapılmalıdır. Blokların mümkün olduğu kadar erken perfore edilmesi neden çok önemlidir?
Miselyum ne kadar çok kaliteli olursa o kadar hızlı ve aktif gelişir. Miselyumun gelişmesi için deliklerden gelen havaya ihtiyacı var ve yine deliklerden dışarı çıkan karbondioksit ve nemin giderilmesi gerekir.
Ekim sürecinde çalışanlardan biri torbaları temiz alandan hemen inkübatöre çıkarıp asarsa delikler hemen kesilerek (delinerek) açılabilir: bir sıra asılır (veya rafa konulur), delikler açılır ve yeni torbalar getirilir.
Ancak bu uygulama, temiz alanınız doğrudan (veya temiz alana dahil olan ve ekimden önce dezenfekte edilen bir koridor ile) inkübatöre bağlı olduğu halde yapılabilir. Miselyum ekimi yapılmış torbalar ekim bitene kadar karıştırma odasında kalıyorsa ekimden hemen sonra inkübatöre taşınıp ilk önce çamaşır suyu çözeltisi (100 g çamaşır suyu/1 L su) ile ıslatılmış ve iyice sıkılmış bir sünger ile temizlenmeli ve sonra delikler açılmalıdır.
Bloklar satın alınıyorsa boşaltıldıktan ve inkübatörde asıldıktan sonra tüm odanın herhangi bir dezenfektan ile temizlenmesi iyi olur. İki saat sonra odanın 2-3 dakika havalandırılması için havalandırma sistemi açılabilir ve sonrasında torbalar delinebilir.
Perforasyon tipleri nelerdir?
Lütfen, fotoğraf ve açıklamalara bakınız:
- Yuvarlak delikler: elle rahat bir şekilde tutulması için yaklaşık 3 cm çapında ve 15cm uzunluğundaki demir borudan yapılan özel bir delgeç ile açılır. Borunun bir tarafı keskin yapılır ve bu uç ile delikler açılır.
- Çapraz delikler: hayali kare içinde çarpı şeklinde kesilir. Bir çapraz çizginin uzunluğu 3-5 cm olur.
- Yatay delikler (yatırılan bloklar için) veya dikey delikler (asılan bloklar için).
- Balık sırtı şeklindeki kesikler: birbirine 45 derece açıyla yapılır.


yuvarlak_delme


çapraz_delme


delik
|zikzak_delme|
Son iki seçenekteki kesimin uzunluğu en fazla 5-6 cm olur, çünkü kesim yapıldıktan sonra polietilen film kendi kendine 1-2 cm daha yırtılır.
10 kg ağırlığındaki bir torba için yapılması gereken kesim sayısı:
— Perforasyon çift taraflı ise bir tarafta 3-4 kesim ve diğer tarafta da 3-4 kesim yapılır.
10 kg’dan ağır bloklarda 10 kg’ı aşan her iki kilogram için her iki tarafta birer kesim eklenir.
Halen birçok mantar yetiştiricisi, yer tasarrufu açısından blokları tek taraflı perforasyonlu çift sıralar şeklinde yerleştirirler. Perforasyon şekli, yukarıda açıklandığı gibi yapılabilir. Kesim sayısı açısından ise kesimlerin yüzölçümü toplam blok yüzeyinin %4’ünü oluşturmalıdır.
Şunu vurgulamamız gerekir ki, normal gaz değişimi için bu blokların çapı 22 cm’den fazla olmamalıdır.
Kimi daha büyük çaplı bloklar yapar ve arka tarafta küçük ayakkabı çivilerinden yapılan el yapımı fırçaya benzer bir aletle mikroperforasyon delikleri açar. Ancak bu küçük deliklerden çıkmaya çalışan mantar taslakları dışarı çıkamayınca film altında çürüyebilir.
Kesimlerin şekli, mantar verimini etkilememekle birlikte kümedeki mantar sayısını etkiler. Delikler küçük fakat sayısı çok olursa kümeler çok sayıda oluşup küçük olur. Bu durum, paket mantar satıyorsanız işinize yarar.
Gereğinden fazla kesim yapılırsa komposttaki nem normalden daha hızlı buharlaşır. Nem oranının düşük olması halinde miselyum, yeterli sayıda mantar oluşması için gereken besleyici maddeleri kullanamaz, dolayısıyla verim daha düşük olabilir.