Basın tarihinin en efsanevi manşetlerinden birinin yazarı olan Émile Zola (1840–1902) saygın bir Fransız romancı, gazeteci ve toplumsal eleştirmendi. Dreyfus Davası’nda oynadığı rolle tanınmaktadır. Bu olay Fransa’yı çalkalayan bir skandaldı. Skandalın ortaya çıkması için harcadığı çaba, Zola’yı Fransız ordusu ve politik seçkinleri ile karşı karşıya getirmişti.
Zola Paris’te doğdu. Gemi katibi olarak çalıştı. 1867 yılında ilk romanı Thérèse Raquin’i yayınlayana kadar sanat eleştirmenliği ve gazetecilik yaptı. Naturalizmin taraftarlarından biriydi. 19. yy’da Fransa’da yaygınlaşan bu akım, sosyal olayların gerçekçi gözlemlerle edebiyata yansıtılmasını savunuyordu.
Dreyfus Davası 1894 yılında başladı. Fransız ordusunda görevli Yahudi bir subay olan Alfred Dreyfus (1859–1935) ülkenin sırlarını Almanya’ya sızdırmakla suçlanıyordu. Zayıf kanıtlara rağmen askeri mahkeme tarafından yargılandı. Görevden alındı ve cezaevine gönderildi. Dreyfus’un anti semitist general ve politikacıların hedefi olduğundan şüphelenen Zola, Dreyfus aleyhindeki kanıtları sorgulayan bir dizi makale yayınladı. “Suçluyorum!” başlığıyla yayınlanan en ünlü makalesi Fransız ordusunu adaletsizlikle itham ediyordu. Fransız başkanına hitap eden mektup formundaki makalesi büyük gürültü kopardı. Sadece birkaç hafta sonra orduya iftira etmekle suçlandı. Hapisten kurtulabilmek için İngiltere’ye kaçmak zorunda kaldı.
Dreyfus Davası Fransa tarihinde bir dönüm noktasıydı. Dreyfus’un masum olduğuna inanan liberallerle ona karşı olan muhafazakarlar arasında büyük bir bölünme yaşandı. 1899 yılında Dreyfus affedildi. Bilgi sızdırmadan bir başka subay olan Ferdinand Esterhazy’ın (1847–1923) sorumlu olduğu anlaşılınca görevine iade edildi.
Zola 1899 yılında Fransa’ya döndü. Üç yıl sonra tıkalı bacadan sızan karbonmonoksit nedeniyle zehirlendi. Ölümü bir kaza olarak rapor edildi. Ancak bacasının politik karşıtları tarafından tıkandığına inananlar vardır.
Ek Bilgiler
- Zola, Fransız aydınlarının mezarlığı olan Pantheon’da Victor Hugo’nun(1802–1885) yanına gömüldü. Zola’nın cenazesine Dreyfus da katılmış ve tören sırasında yapılan bir suikast girişiminden yaralı olarak kurtulmuştu.
- Aklanmasının ardından Dreyfus ordudaki görevine geri döndü. I. Dünya Savaşı’nda ön saflarda çarpıştı. 1918 yılında “Onur Nişanı” aldı.
- Zola, ressam Paul Cézanne’ın (1839–1906) çocukluk arkadaşıydı. Zola ile Provence’da aynı okula gitmişlerdi. Zola’nın 1886 tarihli L’Oeuvre romanındaki nevrotik ve güvenilmez ressam tiplemesi Cezanne’ı anlatıyordu.
- Arkadaşının kendisini böyle anlatması ressamı küçük düşürmüş ve dostluklarının sonu olmuştu.