Tüp bebek, IVF olarak adlandırılan yardımcı üreme teknolojisidir. Yumurta toplama, sperm örneği alma ve daha sonra toplanan yumurta ve alınan sperm örneğini bir laboratuvar ortamında cam bir çanağında birleştirilerek döllenme sürecidir. Tüp bebek işleminden sonra, bir veya daha fazla döllenmiş yumurta uterusa konur.
Tüp Bebek (IVF) Neden Yapılır?
IVF, aşağıdaki hastalarda infertiliteyi (kısırlığı) tedavi etmek için kullanılabilir:
- Hasar görmüş veya tıkanmış fallop tüpleri
- Erkek infertilitesinde azalmış sperm sayısı veya sperm motilitesi durumunda
- Yumurtlama bozuklukları olan kadınlar, erken over yetmezliği, uterin miyomlarında
- Fallop tüpleri alınmış kadınlarda
- Açıklanamayan infertilite (Sebepsiz kısırlık)
- Endometriozis
Tüp Bebek İşlemi Öncesi Hazırlık
Bir in vitro fertilizasyon (IVF) kliniğini seçerken başarı oranının, hastaların yaşları ve tıbbi sorunları gibi birçok faktöre, ayrıca işlem yapacak uzmanın tedavi yaklaşımlarına bağlı olduğu unutulmamalıdır. İşlemin her adımıyla ilgili masraflar hakkında ayrıntılı bilgi istenmelidir.
IVF döngüsüne başlamadan önce, eşler çeşitli taramalardan geçecektir:
- Yumurtalık rezerv testi: Yumurtanın miktarını ve kalitesini belirlemek için uzman doktor adet döngüsünün ilk birkaç gününde kandaki follikül uyarıcı hormon (FSH), östrojen ve antimüllör hormon konsantrasyonunu test etmektedir. Genellikle yumurtalıkların ultrason yardımıyla elde edilmiş test sonuçları, yumurtalıkların doğurganlık tedavisine nasıl tepki vereceğini tahmin edilmesine yardımcı olabilmektedir.
-
Semen analizi: İlk doğurganlık değerlendirmesinin bir parçası olarak yapılmazsa,
uzman doktor bir IVF tedavi döngüsünün başlamasından kısa bir süre önce bir sperm analizi yapmaktadır.
- Bulaşıcı hastalık taraması: Anne ve baba adayında HIV de dâhil olmak üzere tüm hastalıkların taraması yapılmaktadır.
- Uterin boşluk muayenesi: Uzman doktor tüp bebek uygulamasına başlamadan önce uterin boşluğunu inceleyecektir. Bu, serviks aracılığıyla rahmin içine sıvı enjekte edildiği bir sonohisterografi ve uterus boşluğunun görüntülerini oluşturmak için bir ultrason içermektedir veya bir histeroskopi içermektedir – ince, esnek, aydınlatılmış bir teleskop (histeroskop) vajinaya ve rahim içine sokulmaktadır.
Tüp Bebek (İn Vitro Fertilizasyon) İşlem Adımları Nelerdir?
IVF ve embriyo transferi işleminde beş temel adım vardır:
Adım 1: Yumurta üretimini teşvik etmek için doğum öncesi ilaçlar reçete edilmektedir. Birden fazla yumurta toplanma işlemi planlanmaktadır çünkü bazı yumurtaların toplamından sonra gelişmez veya döllenemez. Transvajinal ultrason overleri incelemek için kullanılmakta ve kan testi örnekleri hormon seviyelerini kontrol etmek için alınmaktadır.
Adım 2: Yumurtalar, yumurtalıklardan çıkarmak için içi boş bir iğne ile pelvik boşluk boyunca yönlendirmek üzere ultrason görüntüle yöntemi kullanılarak küçük bir cerrahi prosedür ile alınmaktadır.
Adım 3: Erkekten yumurta ile birleştirilmesi için hazırlanmış bir sperm örneği üretmesi istenmektedir.
Adım 4: Dölleme denilen süreçte, döllenmeyi teşvik etmek için sperm ve yumurta birlikte karıştırılmakta bir laboratuvar çanağında saklanmaktadır. Döllenme olasılığı düşük olan bazı vakalarda, intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI) kullanılabilmektedir. Bu işlem sayesinde, tek bir sperm doğrudan döllenmesi amacıyla yumurta içine enjekte edilmektedir. Döllenme ve hücre bölünmesinin gerçekleştiğini doğrulamak için yumurtalar izlenmektedir. Bu gerçekleştiğinde, döllenmiş yumurta embriyo olarak kabul edilmektedir.
Adım 5: Embriyolar genellikle yumurta alınmasından ve döllenmesinden üç ile beş gün sonra kadının rahmine aktarılmaktadır (Embriyo Transfer İşlemi). Embriyoların transferi için uterusa bir kateter veya küçük tüp yerleştirilmektedir. Bu işlem, çoğu kadın için ağrısız olabilir, ancak bazıları hafif kramp sıkıntısı çekebilmektedir. İşlem başarıyla tamamlanırsa, implantasyon (yerleşme) genellikle yumurtanın alınmasından altı ile on gün sonra gerçekleşmektedir.
Tüp Bebek (İn Vitro Fertilizasyonun) Yan Etkileri
İşlemden sonra istirahat edilmesi gerekebilmektedir, ancak çoğu kadın ertesi gün normal faaliyetlerine geri dönebilmektedir.
IVF sonrası bazı yan etkiler şunlardır:
- İşlemden sonra az miktarda akıntı olabilir (berrak veya kanlı)
- Hafif kramp
- Hafif şişkinlik
- Kabızlık
- Göğüslerde hassasiyet
Aşağıda belirtilerden herhangi biriyle karşılaşılırsa derhal doktor aranmalı:
- Ağır vajinal kanama
- Pelvik ağrısı
- İdrarda kan
- 38 ° C üzerinde bir ateş
Doğurganlık ilaçlarının bazı yan etkileri şunlardır:
- Baş ağrısı
- Ruh hali değişikliği
- Karın ağrısı
- Karın şişliği
İn Vitro Fertilizasyon ile İlişkili Riskler Nelerdir?
Çoğu tıbbi işlemde olduğu gibi, potansiyel riskler vardır. Bunlar:
- Mide bulantısı veya kusma
- Azalan idrar sıklığı
- Nefes darlığı
- Zayıflık
- Şiddetli karın ağrısı ve şişkinlik
- Üç ile beş gün içinde fazla kilo artışı
Yukarıdaki belirtilerden herhangi biriyle karşılaşılırsa, hemen doktora danışılmalıdır.
IVF’ye ek riskler şunlardır:
- Yumurta toplama, kanama, enfeksiyon ve bağırsak veya mesaneye zarar verme riskini taşımaktadır.
- Düşük oranı anne yaşıyla birlikte artmaktadır.
- Bazı uzmanlar, IVF ile dış (ektopik) gebelik riskinin % 2-5 olduğunu bildirmektedir. Dış gebelik, döllenmiş bir yumurta, uterusun dışındaki herhangi bir yere yerleşmesi sonucu gerçekleşen gebeliktir. Fark edilmediği durumda hayati risk taşınmaktadır.
- Yardımcı Üreme Yöntemi, bir çiftin önemli boyutta fiziksel, finansal ve duygusal taahhüdünü içermektedir. Özellikle in vitro fertilizasyon (IVF) girişimi başarısız olursa, psikolojik baskı ve duygusal sorunlar yaşanması muhtemel bir durumdur.
- Prematüre doğum ve düşük doğum ağırlığı: Araştırmalar, bebeğin erken veya düşük doğum kilosu ile doğma riskini biraz arttırdığını ileri sürmektedir.
Embriyo Sayısı ve Transfer Adeti Ne kadar Olmalıdır?
Aktarılan embriyo sayısı tipik olarak toplanan yumurta sayısına ve anne yaşına bağlıdır. Kadınların yaşı ilerledikçe implantasyon (yerleşme) oranı düştükçe implantasyon olasılığını artırmak için yaşa bağlı olarak daha fazla yumurta implante (yerleştirme) edilebilinmektedir. Bununla birlikte, aktarılan yumurta sayısı daha fazla olduğundan, çoğul gebeliğin olma şansını da arttırmaktadır. Transfer yapılmamış fazla embriyolar dondurulabilmekte ve gelecek yıllar için birkaç yıl saklanabilmektedir.
Sonuçlar
Yumurtanın alınmasından yaklaşık 12 gün sonra, uzman doktor hamilelik durumunu tespit etmek için kan testleri istemektedir. Hamilelik söz konusu ise doğum öncesi bakım için bir planlama yapılacaktır.
Sağlıklı günler dileriz.