Batrak nedir, nasıl bir hayvandır? Batraklar nerede yaşar, özellikleri nelerdir? Batrak hayvanı hakkında bilgi.
Batrak
Batrak; Latince amphioxus, Chordata (kordalılar) filumunun Cephalochordata (kafatassızlar) altfilumundan omurgasız deniz hayvanlarının ortak adıdır. Batraklar daha çok sıcak bölgelerdeki kıyı sularında, ender olarak da ıhman sularda yaşayan küçük deniz hayvanlarıdır.
Yaklaşık 8-9 cm uzunluğundaki batrakların dış görünümü, ince, uzun yapılı küçük balıkları andırır; yalnız, gövdeden aynlan belirgin bir baş bölümü ve gözleri yoktur. Bu ilginç yapılı canlılar iki cins içinde sınıflandırılır; cinslerden her biri bir familyayı, her familya da 20 kadar türü içerir, ilkel omurga taslağı olan sırtipi (notokord), solungaç yarıkları ve sırttaki sinir kordonu gibi kordalılara özgü yapılar hem larvalarda, hem de erişkinlerde görülür.
Batrakların vücudu yüzmeye elverişli olmakla birlikte, bu canlılar zamanlarının büyük bir bölümünü okyanus diplerindeki kum ya da çamur yığınlarının arasına gömülerek geçirir, yalnız geceleri dibe yakın olarak yüzerler. Beslenme sırasında, vücutlarının ön bölümünü kumun üstünden dışarı çıkarır ve solungaç yarıklarından giren suyun içindeki besin parçacıklarını süzerek alırlar. Kendilerini kuma gömmek için de, her iki uca doğru gittikçe incelen ve en uç bölümleri kalın bir deriyle kaplı olan gövdelerini hızlı hızlı hareket ettirirler.
Yüzmek için, vücudun her iki yanında boydan boya uzanan kas bloklarını art arda kasıp gevşetmeleri gerekir. Bu kas blokları, her iki yanda tam karşı karşıya gelecek biçimde yerleşmiştir. Batraklar, yüzmedikleri anda suyun üstünde ya da içinde duramaz, hemen batarlar. Sırttan başlayan bir yüzgeç boydan boya uzanır ve kuyruğu çepeçevre sardıktan sonra alta dönüp, karın yüzgeci olarak devam eder. Bazı türlerde ayrıca bir kuyruk yüzgeci vardır.
Sırtipi, hayvanın vücuduna destek olan temel yapıdır ve bir uçtan öbür uca kadar uzanır. Sinir kordonunun ön ucunda hafif bir şişkinlik görülürse de, beyin yoktur. Kan, sırtta önden arkaya, karında arkadan öne doğru akar; ama bu kapalı dolaşım sisteminde, kalp olarak tanımlanabilecek belirgin bir yapı bulunmaz.
Batrakların ağız boşluğunda, kenarları saçak gibi uzantılarla donatılmış bir taç bulunur. Bu saçaklar, hayvanın yutamayacağı kadar büyük parçacıkların içeri girmesini önleyen bir tür süzgeç işlevi görür. Ağızdan alınan su, solungaç yarıklarının üstündeki kirpiklerin hareketiyle doğru yutağa gönderilir. Sudaki besin parçacıkları, solungaç sepeti denen kıkırdaksı yapıdaki mukoza örtüsünce tutulduktan sonra sindirim sistemine gönderilir ve enzimler yardımıyla sindirilir. Batraklarda, öbür kordalılardan farklı olarak, besin parçacıklarının bazı özel hücrelerce kuşatılıp sindirildiği, fagositoz denen özel bir sindirim süreci vardır. Yutağın üstünde böbrek benzeri yapılardan oluşan ve bir boşaltım kanalına açılan boşaltım sistemi yer alır. Omurgalılardaki tiroit bezinin eşdeğeri olan endostilin, hormon gibi düzenleyici işlevini üstlenen iyotlu tirozin molekülleri salgıladığı sanılmaktadır.
Erkek ve dişi batrakların dış görünümü tamamıyla aynıdır; iç yapılarında da, yalnızca üreme bezlerinin yapısından kaynaklanan küçük farklılıklar vardır. Tropik bölgelerde yılda birkaç kez, ılıman bölgelerde yalnızca bir kez ürerler. Dişinin yumurta, erkeğin sperma keseleri çatlayarak açılır ve vücudun alt bölümündeki bir açıklıktan suya boşaltılan spermalar yumurtaları suda döller (dış döllenme). Döllenmiş yumurtalardan, yaklaşık iki gün sonra larvalar çıkar. Larvalar, başkalaşım geçirerek erişkin canlılara dönüşünceye ve gerçek boyutlarına ulaşıncaya değin okyanus akıntılarıyla sürüklenir. Erişkin duruma geldiğinde de, 50 kulacı aşmayan derinliklerde yaşamak üzere dibe batar ve kumların arasına gömülür. Batraklar suyun süzülmesine yardımcı olduğundan, bu canlıların bol bulunduğu yerlerdeki sular genellikle daha temiz olur. Çin kıyılarının bazı kesimlerinde, batrakların sayısı balık sanayisinin temelini oluşturacak kadar çoktur. Ayrıca bu canlıların omurgalılara çok benzemesi, omurgalıların kökeni konusunda bilim adamlarına ışık tutar. Bununla birlikte, bugüne değin kesinlikle batrak olarak tanımlanabilecek hiçbir fosil bulunamamış ve batrakların sınıflandırılması yalnızca yaşayan türler üzerindeki çalışmalara dayanarak yapılmıştır.