3
AMAÇ Ergenlik ve gençlik dönemindeki psikososyal değişiklikler konusunda bilgilendirmek.
4
HEDEFLER w Ergenlik döneminde psikososyal gelişmeyi tanımlayabilme, w Erken ergenlik döneminde olan değişiklikleri sayabilme, w Orta ergenlik döneminde olan değişiklikleri sayabilme, w Geç ergenlik döneminde olan değişiklikleri sayabilme.
5
ERGENLİK-1 w Fizyolojik ve hormonal gelişim dönemidir. w Eğitim, olgunlaşma ve gelişim sürecinin tamamlanmasını beklemeyi içeren bir dönemdir. w Toplumda sorumluluk yüklenme dönemidir. w Kendini ifade etme ihtiyacının en fazla olduğu dönemdir.
6
w Arkadaşlıkların daha köklü ve derin yaşandığı dönemdir. w Kişinin duygusal iniş ve çıkışlarının yoğun olduğu bir dönemdir. w Benliği yaratma dönemi değil, var olan benliği keşfetme dönemidir. ERGENLİK-2
7
Ergenlik Döneminde Psikososyal Gelişme w Ergenlik dönemi hızlı bir büyüme ve gelişme sürecidir. w Birçok değişimin aynı zamanda yaşandığı bir dönemdir. w Ergenlik dönemi üçe ayrılmaktadır: Erken ergenlik (adolesan) dönemi (10-13yaş) Orta ergenlik (adolesan) dönemi (14-16 yaş) Geç ergenlik (adolesan) dönemi (17-19 yaş)
9
Erken Ergenlik (Adolesan) Dönemi (10-13 Yaş) w Ergenler bu dönemde ayna karşısında uzun vakit geçirirler. w Aynı cinsiyetten kişilerle yakın arkadaşlıklar kurma eğilimi fazladır. w Soyut düşünebilme yeteneği gelişmeye başlar. w Duygusal dalgalanmalar sık görülür.
10
Bağımsızlık-Bağımlılık Mücadelesi w Duygusal dalgalanmalar, w Kendini ifade etme yeteneğinde artma, w Ailesinin aktiviteleri ile daha az ilgilenme, eleştiri ya da tavsiyelerine uymada isteksizlik gösterme, w Başka bir desteğe sahip olmadan aileden ayrılma ortamı oluşturma ve bunun da aile içinde bazı sorunlara yol açması, w Aile dışında yeni insanlar arama.
11
w Kendisini sorgulama, w Dış görünüşü ve çekiciliği konusunda emin olamama, w Sıklıkla kendi bedenini başkaları ile karşılaştırma, w Cinsel anatomi ve fizyoloji ile ilgilenme, âdet görme (menstrüasyon) ya da boşalma (ejakülasyon), elle doyum (mastürbasyon), meme ya da penis büyüklüğü hakkında endişe etme. Beden İmajı Algısı
12
Akran Grup İlişkisi w Arkadaşların yanında kendini daha iyi hissetme w Yalnızca aynı cinsiyetten arkadaş edinme, aynı zamanda homoseksüel olma korkusu ya da ilişkileri konusunda kaygı duyma, w Arkadaşlarına karşı çok fazla duygusal ve hassas olma, w Ara sıra karşı cinsten arkadaşlıklar kurma.
13
Kişilik Gelişimi-1 w Soyut kavramları anlama, w Sıklıkla hayal kurma w Zihinsel ve fiziksel kapasitesinin dışındaki bir aktiviteyi gerçekleştirme isteği, w Otoriteyi sorgulama, aile ya da öğretmenin dayanma derecesini test etme,
14
w Daha fazla özel yaşama sahip olma isteği w Cinsel isteklerin ortaya çıkması, açık saçık konuşma ve şakalar yapmaya eğilimin artması, w Kendi değer yargılarını geliştirme, Kişilik Gelişimi-2
15
w Kendi isteklerini kontrol edememe, risk alma davranışları; sigara, alkol, madde kullanımı, kontrolsüz cinsel deneyim vb. w Bulunduğu durumunu abartmak; çok yalnız hissetmek, problemlerinin çok büyük olduğunu düşünmek. Kişilik Gelişimi-3
17
Orta Ergenlik (Adolesan) Dönemi (14-16 yaş) w Arkadaş grupları daha fazla önem kazanır. w Genellemeler yapabilir, soyut düşünebilir ve çevresel uyaranlara düşünerek tepki verebilir, bilişsel gelişim tamamlanır.
18
w Cinsel kimlik gelişmiştir ve karşı cinse ilgi duyma, tanımaya çalışma önem kazanır. w Anne babadan farklı birey olma ve bu durumu onlara kabul ettirme isteğinden dolayı çatışmalar çıkar. Orta Ergenlik (Adolesan) Dönemi (14-16 yaş)
19
w Kendi kararlarını verebilme ve bağımsızlık isteği açıkça ifade edilir. w Bağımsızlık istekleri doğrultusunda aile bireyleri ile ergen arasında değişik tartışmalar ortaya çıkabilir. w Ne yapmaları gerektiğinin söylenmesinden aşırı rahatsız olabilirler. Orta Ergenlik (Adolesan) Dönemi (14-16 yaş)
20
Bağımsızlık-Bağımlılık Mücadelesi w Aileler ile olan çatışmalar fazlalaşır w Arkadaşları çok daha önemli hale gelir.
21
Beden İmajı Algısı w Cinsel gelişimin birçok aşaması tamamlanmıştır. w Artık değişimlerini daha az sorgulamaktadır. w Bedenini kabul eder ve rahatlar. w Kendine daha fazla vakit ayırır ve çekici görünmek için çok fazla vakit harcar.
22
Akran Grup İlişkisi w Kendi kültürel yapısına uygun yoğun bağlanmalar yaşama, w Arkadaşlarının değeriyle uyum içinde olma, arkadaşları ile ortak şifreler oluşturma, arkadaşlarının giyim tarzını benimseme, w Aileden uzaklaşma, w Duygusal beraberliklerin artması, ﬂörtünün olması, cinsel deneyim yaşama, w Kulüp, takım, çete gibi farklı gruplara girme.
23
Kişilik Gelişimi-1 w Soyut kavramlar gelişir. Yeni bir kişilik geliştirir. w Kendi amaç ve duyguları netleşir, başkalarının duygularını değerlendirme becerisi gelişir.
24
w Entellektüel kapasitede artma ve yaratıcılık başlar. w Daha az idealisttirler. w Riskli davranışlara eğilim, ölümsüz olduğunun ispatına ait duygulara sahip olmak. Kişilik Gelişimi-2
26
Geç Ergenlik (Adolesan) Dönemi (17-19 Yaş) w Kimlik duygusu edinme, w Yakın ilişkiler kurabilme, w Kendine iş ve eş seçebilme gibi becerileri kazanır. w Toplum içinde erişkin rollerini üstlenecek sorumluluğa sahip olarak erişkinlik dönemine geçer.
27
Geç Ergenlik w Ergen, erken ve orta ergenlikte destekleyici bir aile ve arkadaş grubunda bulundu ise geç ergenlik dönemini de başarı ile geçirir.
28
Bağımsızlık-Bağımlılık Mücadelesi w Bu dönemde sakinleşme ve tekrar aileye bağlanma vardır. w Aile ile olan ilişkiler değişmiş, ailenin önemi ve değeri daha fazla anlaşılmıştır. w Ailenin önerileri tekrar kabul edilmeye başlar. w Ancak, bu dönemde bazı ergenler erişkin sorumluluklarını üstlenemezler; aile ya da arkadaşlara bağımlı kalmak isteyebilirler.
29
w Kendine yetmeyi erteleme, w Kendini daha iyi ifade etme, w Daha tutarlı ilgilere sahip olma, w Tek başına karar verebilme. Bağımsızlık-Bağımlılık Mücadelesi
30
Beden İmajı Algısı w Büyüme ve gelişme tamamlanmıştır. w Anormallik olmadığı sürece sorun olmamaktadır.
31
Akran Grup İlişkisi w Akranlarla ilişkiler daha az önemlidir, kendi değer ve düşünceleri vardır. w Arkadaş olduğu bir kişi ile daha uzun zaman geçirir. Tek kişi ile yaşanan bu ilişkide daha fazla paylaşma, deneyim kazanma ve ifade edebilme yer alır. w Genellikle duygusal bir beraberlik, akranlarla olan iletişime tercih edilir.
32
Kişilik Gelişimi w Gerçekçi düşüncenin gelişmesi, w Sınır koyabilme, geciktirme, uzlaşma becerilerini geliştirme, w Amaçlarına ulaşma ve ekonomik olarak bağımsızlık sürecine başlama, w Dini, manevi ve cinsel değerlerini tekrar süzgeçten geçirme.
33
Anne Babaya Mesajlar-1 w Ergeni dinleyin, w Desteğinizi istediğinde yardımcı olun, w Yaş ve gelişimine orantılı sorumluluk verin, w İlgi ve sevginizi sürekli gösterin, w Hoşgörülü ve sabırlı davranın, w Arkadaş seçimini, kontrollü olarak ona bırakın,
34
w Kız-erkek arkadaşlığının doğal olduğunu kabullenin, w Sosyal etkinliklere katılması için teşvik edin, w Tutarlı olun, w Kurallarınızı birlikte belirleyip uygulayın, w Ergeni rahatsız etmeden, hayatı hakkında bilgi sahibi olmayı sürdürün. Anne Babaya Mesajlar-2
35
Öğretmene Mesajlar-1 w Öğrencilere olumlu kişilik geliştirecek ortamlar oluşturun, w Bireysel özelliklerini iyi tanıyın, w Sınıf dışı etkinliklerde yeteneklerini geliştirici fırsatlar verin, w Olumlu iletişim kurun,
36
w Ergenlerin sorunlarına duyarlı olun, w Hoşgörülü ve sabırlı olun, w Karşılıklı sevgi ve saygının tüm sorunları yok edeceğini unutmayın. Öğretmene Mesajlar-2
37
“Gençlikle iftihar ediyorum ve gençliğe güveniyorum. Vatanın bütün ümidi ve geleceği size, genç nesillerin anlayış ve enerjisine bağlanmıştır.” M. Kemal ATATÜRK