İsyan, aynı ortamda kâin bir ekip kişinin (genellikle askeri personel yahut gemi mürettebatı, çırçıplak olsa birlikte) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi sebebiyle işçiliklenen abç. Geçmişte biriyi ülke, ayaklanmayı idam cezası kadar pek cezalarla cezalandırmıştır.[kök belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a dönüşmek isteyen İskender, savaşlardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile karşıtlaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbeserü de kıyıda bıraktı.
Içtimai problemlerın saika olduğu isyanlara en iyi örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.