Syme's amputasyonu: Kesin protez gelmeden önce hasta genelde kauçuk topuklu ya da suni ayaklı alçı ile yürür. Alçı dönemi boyunca nadiren olan koltuk değneği ya da yürüteç kullanımı dışında çok az eğitim gerekir. Yürüme hızı tipik olarak %32 düşer. Oksijen tüketimi vasküler Syme's amputesinde, vasküler hastalığı olmayan normal kişilere göre %13 artar.
Transtibial ampute
Transtibial amputede yürüme analizi
- Sorun: Topuk vuruşundan sonra gecikmiş, ani ve kısıtlı diz fleksiyonu. Sebep: Topuk kaması çok yumuşak olabilir. Ayak fazla önde olabilir. Çözüm: Topuk kamasını dikleştirin. Ayağı geriye alın.
|ayak soketin önünde|
- Sorun: Basma fazı boyunca diz ekstansiyonda kalıyor. Sebep: Fazla plantar fleksiyon. Çözüm: Ayağı dorsifleksiyona getirin.
- Sorun: Ayak parmağı topuk vuruşundan sonra yere basmıyor. Sebep: Topuk kaması çok dik. Ayak çok önde. Dorsifleksiyon miktarı fazla. Çözüm: Topuk kamasını yumuşatın. Ayağı öne alın. Ayağı plantar fleksiyona getirin.
- Sorun: Basma fazının sonunda yokuş yukarı çıkıyormuş hissi var. Sebep: Ayak çok önde. Plantar fleksiyon miktarı fazla. Çözüm: Ayağı arkaya alın. Ayağı dorsifleksiyona getirin.
- Sorun: Durma fazının büyük kısmında patellaya fazla kuvvet biniyor, hasta ayakta dururken topuk yere basmıyor. Sebep: Ayak fazla plantar fleksiyonda. Çözüm: Ayağı dorsifleksiyona getirin.
|ayak soketin arkasında|
- Sorun: Topuk vuruşundan sonra diz zorla ve hızlıca fleksiyona geliyor. Topuk vuruşunda tibia anterodistalinde fazla basınç oluyor ya da bu noktada rahatsızlık hissi oluyor. Sebep: Topuk kaması çok dik. Ayak fazla arkada. Ayak fazla dorsifleksiyonda. Çözüm: Topuğu yumuşatın. Ayağı öne alın. Ayağı plantar fleksiyona getirin.
- Sorun: Kalçalar eşit düzeyde, fakat protez kısa görünüyor. Sebep: Ayak fazla arkada. Ayak fazla dorsifleksiyonda. Çözüm: Ayağı öne alın. Ayağı plantar fleksiyona getirin.
- Sorun: Basma fazının sonunda ayak düşüyor. Sebep: Ayak fazla arkada. Çözüm: Ayağı öne alın.
- Sorun: Hasta ayaktayken parmaklar yerde değil ya da diz fazla fleksiyona geliyor. Sebep: Ayak fazla dorsifleksiyonda. Çözüm: Ayağı plantar fleksiyona getirin.
- Sorun: Basma fazında dizde valgus momenti oluyor. Uzvun distomedialinde ve dizin proksimolateral yüzünde aşırı basınç var. Sebep: Ayak fazla dışarıda. Çözüm: Ayağı içeri alın.
|ayak fazla medialde|
- Sorun: Basma fazında dizde aşırı varus momenti oluyor (basma fazında dizde varus momenti oluşur ancak fazla olmaması gerekir). Distolateral rezidü uzuv ağrılı. Sebep: Soketin mediolateral çapı fazla büyük. Ayak fazla içerde. Çözüm: Soketin uygunluğunu kontrol edin. Ayağı dışa alın.
Transfemoral amputede yürüme analizi
|gövde laterale fazla eğiliyor|
- Sorun: Gövde laterale (çoğunlukla prostetik tarafa) doğru fazla eğiliyor. Prostetik sebepler: Protez kısa olabilir. Yanlış şekillendirilmiş lateral duvar femura yeterli desteği veremiyor olabilir. Yüksek medial duvar amputenin rahatsızlığı azaltmak için diğer tarafa eğilmesine yol açabilir. Protezin abduksiyonda düzenlenmesi geniş tabanlı yürümeye ve gövdenin laterale eğilmesine yol açabilir. Amputeye bağlı sebepler: Amputenin denge bozukluğu olabilir. Kalça abduksiyon kontraktürü olabilir. Rezidü uzuv fazla hassas ve ağrılı olabilir. Çok kısa rezidü uzuv pelvis için yeterli kaldıraç kolu oluşturamayabilir. Alışkanlığa bağlı olabilir.
|geniş tabanlı yürüyüş|
- Sorun: Abdukte yürüyüş. Protezin sürekli orta hatta uzak kaldığı çok geniş tabanlı yürüyüş. Prostetik sebepler: Protez çok uzun olabilir. Protez fazla adduksiyonda yapılmış olabilir. Yüksek medial duvar, ramus basıncını azaltmak için amputenin protezi kaldırmasına yol açabilir. İyi şekillendirilmemiş lateral duvar femura yeterli destek sağlayamıyor olabilir. Pelvik bant hastanın vücudundan fazla uzakta pozisyonlanmış olabilir. Amputeye bağlı sebepler: Hastada kalça abduksiyon kontraktürü olabilir. Alışkanlığa bağlı olabilir.
|oraklama yürüyüşü|
- Sorun: Oraklama yürüyüşü. Salınım fazında protez lateralde geniş bir alan boyunca sallanıyor. Prostetik sebepler: Protez kısa olabilir. Protezin yerleşimi fazla stabil olabilir ya da dizdeki sürtünme fazla olabilir; bu nedenle dizin salınım fazında bükülmesi zorlaşabilir. Amputeye bağlı sebepler: Amputenin rezidü uzvunda abduksiyon kontraktürü olabilir. Hasta kas güçsüzlüğünden ya da ayağını çarpmaktan korktuğu için, prostetik dizi bükmeye yeterli güven bulamıyor olabilir. Alışkanlığa bağlı olabilir.
|sıçrama|
- Sorun: Sıçrama. Sağlam ayakta parmak ucuna yükselerek ampute çok az diz fleksiyonu ile protezi sallayabilir. Prostetik sebepler: Protez çok uzun olabilir. Soket süspansiyonu yetersiz olabilir. Aşırı stabil yerleşim ya da diz fleksiyonunda kısıtlılık; bunun nedeni diz kilidi ya da güçlü ekstansiyon yardımı olabilir. Amputeye bağlı sebepler: Sıçrama sık rastlanan bir alışkanlık paternidir. Ayağı vurma korkusu bu bozukluğa yol açabilir. Rezidü uzuvda rahatsızlık bir faktör olabilir.
|medial (solda) ve laterel (sağda) dönme|
- Sorun: Medial ya da lateral dönme. Dönme en iyi hasta gözlemciden uzaklaşırken görülür. Medial dönmede salınım fazının başlangıcında ilk fleksiyonla topuk mediale gider. Topuk laterale hereket ederse lateral dönme vardır. Prostetik sebepler: Lateral dönme, prostetik dizin aşırı iç rotasyonunda olabilir. Medial dönme dizin aşırı eksternal rotasyonu ile olabilir. Soket fazla sıkı olabilir, bu da rezidü uzuv rotasyonunu yansıtabilir. Prostetik dizde aşırı valgus bu bozukluğa katkıda bulunabilir. Konvansiyonel ayakta kötü düzenlenmiş ayak ucu, parmak kalkışında dönmeye yol açabilir. Amputeye bağlı sebepler: Yok.
|topuk vuruşunda ayak rotasyonu|
- Sorun: Topuk vuruşunda ayak rotasyonu. Topuk yere temas ettiğinde ayak laterale döner, bazen titreşim eşlik eder. Prostetik sebepler: Fazla sert topuk yastığı ya da plantar fleksiyon tamponu. Amputeye bağlı sebepler: Yok.
|ayak çarpması|
- Sorun: Ayak çarpması. Ayak fazla hızlı plantar fleksiyona gelir ve zemine çarparak vurur. Prostetik sebepler: Ayak plantar flksiyon tamponu çok yumuşaktır. Ağırlık proteze aktarılırken ayak hareketine yeterince direnç gösteremez. Amputeye bağlı sebepler: Yok.
|eşit olmayan topuk yükselişi|
- Sorun: Eşit olmayan topuk yükselişi. Prostetik topuk salınım fazının başında diz fleksiyona getirildiğinde belirgin ve hızlıca yükseliyor. Prostetik sebepler: Diz ekleminde sürtünme yetersiz olabilir. Ekstansiyon yardımı yetersiz olabilir. Amputeye bağlı sebepler: Ampute dizi fleksiyona getirmek için gerekenden fazla kuvvet uyguluyor olabilir.
|terminal salınım darbesi|
- Sorun: Terminal salınım darbesi. Bacağın öne hızlı hareketi dizi topuk vuruşu öncesi gerekenden fazla kuvvetle maksimum ekstansiyona getirir. Prostetik sebepler: Diz sürtünmesi yetersiz olabilir. Diz ekstansiyon yardımı fazla güçlü olabilir. Amputeye bağlı sebepler: Ampute dizi isteyerek tam ekstansiyona getirdiğini söyleyebilir.
- Sorun: Eşit olmayan adım uzunluğu. Protezle atılan adım sağlam ayakla atılan adımdan farklı uzunlukta. Prostetik sebepler: Yetersiz soket fleksiyonu. Prostetik dizde yetersiz sürtünme ya da fazla gevşek ekstansiyon yardımı. Amputeye bağlı sebepler: Ağrı ya da güvensizlik amputenin ağırlığı prostetik taraftan sağlam tarafa çabuk değiştirmesine yol açabilir. Kalça fleksiyon kontraktürü olabilir.
|artmış lomber lordoz|
- Sorun: Artmış lordoz. Protez basma fazındayken lomber lordoz artmıştır, gövde arkaya doğru eğilebilir. Prostetik sebepler: Yetersiz soket fleksiyonu. Anterior soket kenarından yetersiz destek. Amputeye bağlı sebepler: Kalça fleksiyon kontraktürü. Zayıf kalça ekstansörleri. Zayıf abdominal kaslar.
- Sorun: Prostetik dizde instabilite düşme tehlikesi oluşturuyor. Prostetik sebepler: Diz eklemi trokanter-diz-ayak bileği hattının fazla önünde olabilir. Sokete yetersiz başlangıç fleksiyonu yapılmış olabilir. Plantar fleksiyona direncin fazla olması topuk vuruşunda dizin bükülmesine neden olabilir. Dorsifleksiyonun sınırlanmaması yetersiz diz kontrolüne neden olabilir. Amputeye bağlı sebepler: Zayıf kalça ekstansörleri. Ciddi kalça fleksiyon kontraktürü instabiliteye neden olabilir.
- Sorun: Basma fazı sonunda düşme. Vücut protez üzerinde öne doğru giderken gövdenin aşağı hareketi. Prostetik sebepler: Prostetik ayaktaki dorsifleksiyon kısıtlaması yetersizdir. SACH tip ayağın topuğu fazla kısa olabilir, ya da konvansiyonel ayağın ucu fazla arkada olabilir. Soket ayağa göre fazla önde yerleşimli olabilir. Amputeye bağlı sebepler: Yok.
Yürüme eğitimi sırasında çeşitli prostetik yürüme bozuklukları gözlenebilir. Basma fazında diz instabilitesi artmış diz fleksiyon momenti ile olabilir. Bunun nedenleri arasında ağırlık taşıma hattının dizin hareket ekseni arkasında kalması, eklemli ayakta platar fleksiyon tamponunun ya da SACH ayakta topuk yastığının fazla sert olması, kalça tamponunun sokete fazla çabuk temas etmesi olabilir. Tersine şekilde diz fleksiyonunun güçleşmesi diz hareket ekseninin ağırlık taşıma hattı arkasında kalması nedeniyle olabilir. Salınım fazında aşırı diz fleksiyonu, ekstansiyon yardımı zayıfsa, dizdeki sürtünme kuvveti yetersizse olabilir. Bacak gövdesi ve ayak kısmının salınım fazında medial ya da lateral genişlemesi, diz civatasının aşırı eksternal ya da internal rotasyonu sonucu olabilir. Protezin salınım fazında oraklaması ya da sağlam tarafta sıçrama protezin aşırı uzun olmasına, yetersiz süspansiyona, dizin fazla stabil olmasına bağlı olabilir.