İsyan, aynı ortamda mevcut bir set kişinin (umumiyetle askeri personel veya gemi mürettebatı, çıplak olsa bile) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi sebebiyle maslahatlenen sutaşç. Geçmişte birbir hayli ülke, ayaklanmayı idam cezası cezası kadar ötümsüz cezalarla cezalandırmıştır.[hazine belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî başkaldırı türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a saplanmak talip İskender, kıtallardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu başkaldırı sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında gemi mürettebatının başkaldırıı ile hakkındalaştı. İsyancılardan birini idam cezası etti, öbsemereü bile kıranda bıraktı.
Içtimai problemlerın münasebet başüstüneğu isyanlara en tatlıca örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.