Sual: Teşrik tekbirinin kazası var mıdır?
Cevap: Yoktur. Allahümme ente’s-selâm… dedikten sonra artık söylenmez.
Sual: 4 rek’atlik bir namazın 2. rek’atinde oturmayı unutup kalksak ve daha fâtihayı okumadan bunun farkına varsak o zaman ne yapmalıyız?
Cevap: Devam edilir. Namazın sonunda sehiv secdesi yaparız. Çünki ilk oturuş vâcibdir. Ama kalkınca, yani dizler yerden kesildiği andan itibaren artık geri dönülmez.
Sual: Üç mekruh vakitte, secde-i tilâvet ve secde-i sehv câiz olmadığına göre, bir kişi ikindiyi kerahat vaktinde kılıyor olsa, secde-i sehv gerektiren bir iş yapsa, namazı secde-i sehv yapmadan mı bitirir? Bu kişi vâcibi terkettiği için o namazı iâde etmesi ona vâcib olmaz mı?
Cevap: Kerahat vaktinde o vaktin ikindisinden başka bir namazı kılmak mekruh olduğu gibi, bu namazdaki bir vâcibin terkinden dolayı secde-i sehv yapmak da mekruhtur. Kerahat vaktinde secde-i sehv yapmak, namaz içindeki bir vâcibin terkinden doğan mekruhtan daha kerih görülmüştür. Vâcibi kasden terk eden vakti içinde iade eder; vakit çıktıktan sonra iadesi vâcib veya müstehabdır. Sehven terk eden ise iâde etmez. Sehv secdesi yapar. Bunu da unutursa bir şey gerekmez. Nitekim namazın (abdest almak, necasetten taharet, kıbleye dönmek gibi) şartlarından birini de unutarak veya bunlarda yanılarak namaz kılan kimse için vakti içinde iade farz; vakit çıktıktan sonra müstehabdır.
Sual: Yanlışlıkla secde-i sehv yaptığını anlayan tekrar secde-i sehv eder mi?
Cevap: Yapar. Sağa selâm verip yapmış ise, vâcib olan selâmı vermiş olacağından yapmasına gerek kalmaz. Ancak vâcib olan selâm konusunda ihtilâf olduğundan, bazı âlimler sola da selâm vermek vâcibdir dediği için, ihtiyaten secde-i sehv yapar.
Sual: İlmihalde “Fâsid olan farzı iâde etmek farzdır. Tahrîmî mekrûh bulunan her nemâzı ve fâsid olan sünnet ve nâfile nemâzları iâde etmek vâcibdir” diyor. Namazı başı açık kılmak mekruh olduğuna göre, böyle iade etmek vâcib midir?
Cevap: Tahrîmî mekruh bulunan namazdan maksat vâcibin kasden terk edildiği namaz demektir. Böyle bir namazın iadesi vakit çıkmış olsun olmasın vâcibdir. Vakit çıkmamışsa vâcib, çıkmışsa müstehap diyenler de vardır. Namazın mekruhlarından bazısı tahrîmen mekruh olmakla beraber, böyle namazı iade etmek vâcib değil, sünnettir. Cemaatle namaz kuvvetli sünnet ve kasden terki tahrîmen mekruh olduğu halde, ulemâ bunun iadesine vâcib değil sünnet demişlerdir. Vâcibi unutarak terk eden kimse secde-i sehv yapar. Bunu da unutursa bir şey lâzım gelmez. İâde kasden terktedir. Hatta namazın farzlarını bilmeden terk eden kimse de vakit çıkmadan fark ederse iade eder. Vakit çıktıktan sonra iade etmesi müstehaptır. Kasden abdesti sıkışıkken veya resme karşı yahud başı açık kılınan namazın iadesi sünnet veya müstehaptır. Unutarak veya zarureten böyle kılmışsa iade gerekmez.
Sual: Farz namazda fâtihadan evvel yanılarak sûreye başlansa, sonra hatırlayıp fâtiha okunsa ne lâzım gelir?
Cevap: İbni Âbidin hazretleri diyor ki: Fâtiha’yı sûrenin bütününden önce okumak vâciptir. Hatta Bahr’de ulemanın beyanına göre evvelâ yanılarak sûreden bir harf okur da sonra hatırlayarak Fâtiha’yı ve sûreyi okursa secde-i sehiv yapması lâzım geldiği yazmaktadır. Buradaki harften murad hakikî harf mi, yoksa kelime midir? Bunu Fethu’l-Kadîr sahibi bir rükn edâ edilecek (üç defa sübhanallah diyecek) kadar diye kayıtlamıştır. Demek ki fâtihadan önce sureye başlasa veya başka bir şey okusa, bu da bir rükn mikdarı, yani üç defa sübhanallah diyecek kadar sürse secde-i sehv gerekir.
Sual: Teşehhüdü (Ettehiyatüyü) yanlışlıkla kıyamda fatihadan evvel veya sonra okuyana ne lâzım gelir?
Cevap: Teşehhüdü fâtıhadan evvel okumuş ise bir şey lâzım gelmez, çünki Fâtihadan evveli senâ mahallidir. Ama Fâtihadan sonra okumuş ise esah kavle göre secde-i sehv lâzım gelir. Çünki burası sûre okunacak yerdir. Ettehiyatü okununca, vâcibi terk veya tehir etmeye sebep olur. (Fetâvâ-yı Hindiyye, Secde-i Sehv bâbı)
Sual: Secdede burnu yere değdirmek farz mıdır? Burun az bir müddet havada kalmış olsa sonra hatırlayıp değdirsek namaz bozulur mu?
Cevap: Vâcibdir. Bozulmaz.
Sual: Bayramda farz namazlardan sonra ne söylenir?
Cevap: Arefe günü sabah namazının farzından hemen sonra (Allahümme entesselâm…)’dan önce teşrik tekbirleri söylenir. Her farzda böyle yapılır. Bayramın dördüncü günü ikindi namazında sonuncusu söylenir. Teşrik tekbirleri şöyledir: Allahü ekber Allahü ekber lâ ilâhe illallahü vallahü ekber Allahü ekber ve lillahil hamd. Bunlar Hanefî mezhebinde vâcibdir. Unutulursa artık sonra söylemek gerekmez.
Sual: Namazda son oturuşta esselâmü aleyküm dedik, ama sağ tarafa başımızı çevirmeyi unuttuk. Daha sonra başımızı sağa çevirip tekrar selâm verdik. Bu şekilde namaz, sahih olur mu?
Cevap: Başı sağa ve sola çevirmek sünnettir. Es-selâmü demek vâcibdir.
Sual: Birinci rek’atte zammı sure okumayı unutan ikinci ve üçüncü rek’atta okuyamaz mı? İllâ üçüncü ve dördüncü rek’atte mi okumalıdır?
Cevap: Zammı sureyi mahallinde unutan, başka rek’atte okumaz. Sehv secdesi yapar. Son iki rek’atte zammı sure okumak câiz ise de, vâcib olan sûrenin yerine geçmez ve secde-i sehvi düşürmez.
Sual: Vitri kılarken birinci rek’atte normal ayağa kalktım; ikinci rek’atte oturunca birinci rek’atteyim zannederek ettehiyyatüyü yarıda kesip hemen ayağa kalktım. Gerisini buna uygun tamamladım. Yani sonra iki kere oturdum. Dışarıdan arkadaş ikaz etti. Ben ona itibar etmeden sehv secdesi yaparak namazı tamamladım. Namazım oldu mu?
Cevap: Yanlış olmuş. Madem birinci veya ikinci rek’atte olmak arasında tereddüd edildi, oturmaya ve ettehiyatüye devam edip sonra ayağa kalkıp tekrar oturup, sonra ayağa kalkıp tekrar oturmalı, böylece ve sonra sehiv secdesi yapılmalıydı. Ama namaz sahihtir. Zira vitirde ilk oturuş vâcibdir. Unutarak ayağa kalkan geri dönmez ve sehiv secdesi yapar. (İbni Abidin-Vitr ve Nevafil Babı)
Sual: Mâlikî mezhebini taklid eden Hanefî, dört rek’atlik farz namazda ka’de-yi âhireden sonra yanılıp kalksa ve secde etmeden hatırlamasa, son iki rek’ati nafile olarak farz eda edilmiş oluyor. Mâlikî mezhebinde selâm farz olduğuna göre, son verilen selâm iki namaz için de sahih oluyor mu?
Cevap: Selâmın farz olmasının bununla alâkası yoktur. Altınca rek’atin sonunda zaten selâm verecektir. Bu tek bir namazdır, son iki rek’ati nâfileye sayılır.
Sual: Mekruh vakitte namaz kılınca bunun iadesi vacip olmaz deniyor. Bu ifadeden ne anlamak gerekir? İkindiyi kerahet vaktinde kılan, öğleye 20 dakika kala namaz kılan bir kimse, bu namazların içerisinde ki vâciplerden birini terk edince o namazı iade etmesi vacip olmaz mı?
Cevap: Vâciblerinden birisi kasden terk edilen namaz, iade ve kazâ edilir. Sadece mekruh vakitte kılındığı için bir namaz iade veya kazâ edilmez.
Sual: İlk teşehhüde ettehıyyatünün yarısından az bir kısmını okudum. Kalan kısmını o anda hatırlayamadım namaz sonunda secde-i sehv yapacak mıydım?
Cevap: Teşehhüdün tamamlanması vâcibtir. Zira onun bir kısmını okumak teşehhüd yerine geçmez. Hatırlayamamak veya okumayı unutmak, secde-i sehv gerektirir. (İbni Abidin)
Sual: Hanefî mezhebinde tek tarafa es-selâmu demek vâcibdir. Mâlikî mezhebini taklid edenler için bundan fazla bir şey var mı?
Cevap: Mâlikî mezhebinde esselâmü aleyküm demek gerekir.
Sual: Namazda selâm, başı çevirmeye başlayınca mı, yoksa çevirdikten sonra mı verilir?
Cevap: Başı sağa çevirmeye başlarken ilk selâma da başlar; başı tamamen sağa çevirdiğinde bu selâmı bitirir. Başı sola çevirmeye başlarken ikinci selâma başlar. İmama uymuş ise, imam ile beraber selâma başlar ve bitirir. Şâfiî’de olduğu gibi Hanefîde de imam sağa selâm verdikten sonra sola selâm verilebileceğini de söyleyen âlimler vardır.
Sual: Vitr namazı cehrî kıraat ile kılınır mı?
Cevap: Sabah, akşam ve yatsı namazları ile vitr namazı cemaat ile kılınırken cehrî kıraat ile kılmak vâcibdir. Bunlar yalnız kılınırken cehrî kıraat ile kılınabilir. Sabah, akşam ve yatsı namazı gündüz cemaatle kazâ edilirken cehrî kıraat edilir. Gece kılınan nâfile namazlar da cehrî kıraat ile kılınabilir.
Sual: İmam esselâmü aleyküm ve rahmetullah diyecek yerde, unutup esselâmü alâ rasulillah dese, sonra cemaatin ikazı ile doğrusunu söylese ne lâzım gelir?
Cevap: Selâm vermek vâcibdir. Esselâmü demek kâfidir. Esselâmü deyince vâcib yerine gelir. İkaza veya secde-i sehve gerek yoktur.
Sual: İmam ilk oturuşu unutup ayağa kalktı. Cemaat ikaz edince geri döndü. Sehv secdesi veya namazı iade etmek gerekir mi?
Cevap: İmam ilk oturuşu unutarak terk etmiş ve dizleri de yerden kesilmişse artık geri dönmez. Cemaat de onunla kalkar. Namazı tamamlayıp, sehv secdesi yaparlar. Cemaatin ikaz etmesi yersizdir; çünki imamın artık geri dönmesi caiz değildir. İmam eğer ilk oturuşa geri dönerse, namaz bozulmaz; ama isâet etmiş olur. Namazın sonunda secde-i sehv yapar. Sahih olan budur. İmam ilk tahiyyatta oturmaz, namaz bitince secde-i sehv de yapmazsa, hataen kalktığının farkında değildir. Bu namazı iade etmek gerekmez. İlk oturuşu kasden terk edince de, istisnaî olarak secde-i sehv lâzım gelir. İmam kasden ayağa kalkmış ve secde-i sehvi de kasden terketmişse iade lâzımdır. Bazı âlimlere göre farz olan kıyamı, farz olmayan bir amel ile geciktirdiği için namaz bozulur demişlerdir. (İbni Abidin, Secde-i Sehv bahsi)
Sual: Secdede burnu yere koymanın hükmü nedir? Alın veya burundan hangisi önce yere konur?
Cevap: Hanefî’de vâcibdir. Şâfiî’de alnı koymak kâfidir. Önce burun, sonra alın konur.
Sual: Namazda ilk oturuşta (ka’de-i ûlâda) teşehhüd (ettehiyyâtü) okumanın hükmü nedir?
Cevap: Namazda ilk oturuşta (ka’de-i ûlâda) teşehhüd (ettehiyyâtü) okumak esah kavle göre vâcibdir. Son oturuşta da vâcibdir. (Nimet-i İslâm)
Sual: Ramazan ayında vitri cemaatle kılarken muktedi kunut duasını bitirmeden imam rükûa gitse, cemaat nasıl hareket eder?
Cevap: Kunut dualarının birincisini okumuşsa, hemen rükûa gider. Okumamışsa, süratle okuyup rükûya gider.
Sual: Kunut dualarının ikisi de vâcib midir?
Cevap: Herhangi birini okumakla vâcib yerine gelir. Diğerini de okumak sünnettir.
Sual: Namazdan kendi fiili ile çıkmak farz mıdır?
Cevap: İmam Ebu Hanife’ye göre farzdır. Namaz tamam olduktan sonra namaza zıd bir iş yapmak, yürümek, konuşmak, yemek, abdestini bozmak bu kabildendir. Ama mezhebin sahih kavline göre kendi filiyle namazdan çıkmak bilittifak farz değildir. Binaenaleyh mesela son oturuşta tehiyyattan sonra abdesti bozulsa, namaz tamamdır. Farz yerini bulmuştur. Ancak tekrar abdest alıp vâcib olan selâmı vermesi gerekir, yoksa namazı eksik kalır.
Sual: Tek başına farzı kılan kimse, gündüz, kıraati, tesbihleri veya tehiyyatı yüksek sesle okusa, ne lâzım gelir?
Cevap: Gece namazlarında kıraati âşikâre (açık) ve gündüz namazlarında hafi (gizli) yapmanın vâcib olması, imama mahsustur. Tek başına kılana vâcib değildir. Dolayısıyla aksini yaparsa, sehv secdesi lâzım gelmez. Zâhirü’r-rivâye böyledir. Dua, senâ ve tehiyyatta açık okumak, imam da olsa, yalnız kılan da olsa sehv secdesi gerektirmez. (İbni Abidin, Namazın Vâcibleri)
Sual: İmam, ikindi namazının farzında, sehven ettehiyatüyü unutsa, secde-i sehv de yapmasa, cemaate de söylemese, ne lâzım gelir?
Cevap: İlk ve son oturuşta tehiyyat okumak vâcibdir. Unutarak terk etmek secde-i sehv gerektirir. Bu da unutulmuş ise birşey gerekmez. Kasden terkedilmişse, iade lazımdır. Cemaatten de imkânı olanlara söyler veya söylemez.
Sual: Namazda fâtiha okuduktan sonra hangi sureyi okuyacağını birkaç saniye düşünüp sureyi ondan sonra okuyan kimseye vacibi geciktirdiği için sehiv secdesi gerekir mi?
Cevap: Namazda sebepsiz yere bir rükn mikdarı susup düşünmek, secde-i sehv icab ettirir.
Sual: Cemaatle namaz kılarken ilk oturuşta, imam yavaş kıldırdığı için dalarak salli barik de okunsa, imam Allahü Ekber deyince ayağa kalkılsa, o namaz sahih olur mu?
Cevap: Tabii. Cemaat, imama tabiidir. Namaz kılarken yaptığı hatalar, sehvi icab ettirmez. Kasdî değilse, haram veya mekruh da olmaz.
Sual: 4 rekatlik farz namazın son iki rekatinde zammı sure okuyan farzı geciktirmiş olmuyor mu?
Cevap: Vâcib gecikmiyor. Çünki burası kıraat mahallidir. Son iki rekatte zammı sure okumak caizdir. Caiz olan şey niye sehv secdesi gerektirsin?
Sual: Vitir namazının 3.rek’atında zammı sure okumamanın hükmü nedir?
Cevap: Vaciptir. Unutarak terk ederse, sehv secdesi yapar. Sehv secdesini de unutursa bir şey gerekmez, namaz tamamdır.
Sual: Hanefi mezhebinde namazda Fatiha okumak vacip; diğer üç mezheb imamına göre ise farzdır. Bu farklılığın sebebi nedir? Fatiha okumadan kılınan namaz Hanefi mezhebine göre sahih midir?
Cevap: Dört imam da âyet-i kerimeleri ve hadis-i şerifleri nazara alarak farklı ictihad etmişler. Fâtihasız namaz Hanefî mezhebinde sahih ise de, vâcibi kasden terk ettiği için namazı iade etmesi lazım gelir. Unutarak okumamışsa namazın sonunda secde-i sehv yapar.
Sual: Kurban bayramı günleri seferi olan bir kimsenin teşrik tekbirleri getirmesi vacip midir?
Cevap: Evet. Kadın erkek, mukim seferi, muktedi münferid müsavidir. (Nimet-i İslâm)
Sual: Bir kimse namazda sadece sağa selam verirse vacip yerine gelmiş olur mu?
Cevap: Sola selam vermesinin vacip veya sünnet olduğu ihtilaflıdır. Sağa selam verip namaza muhalif iş yapmışsa, artık sola selam veremez. Namaz tamamdır.
Tavsiye Yazı –> Namazın Şart Ve Rükünlerine Dair