Arzunun okları: Kudüs onları binlerce yıldır hacıların, turistlerin ve hükümdarların kalplerine yöneltiyor. Ve sokmaların getirebileceği - canlandırıcı, yıkıcı - karmaşık hisler Metropolitan Sanat Müzesi'nin yakaladığı şeydir. Kudüs 1000-1400: Göğün Altındaki Her İnsan.
Pazartesi günü başlayacak olan gösteri, klasik Met epik modunda: 60 uluslararası koleksiyondan (birçoğu Orta Doğu'da) 200 nesne ve geçmişte bir zaman çerçevesi, Kudüs tarihçileriyle kısa, sohbet röportajları aracılığıyla bugünden perspektifler ve vatandaşlar. Bununla birlikte, sanatın çoğu, canlandırıcı bir şekilde büyük olmaktan uzaktır. Sonlara doğru devasa metal işçiliği gibi göze çarpan istisnalar dışında, nesneler küçük veya kırılgan ya da her ikisidir ve özellikle bu aşırı ölçekli galerilerde böyle görünürler: kumaş parçaları, heykel artıkları, cep boyutunda ikonlar, cam eşyalar, kitaplar. Kudüs'ün sanattaki imgesi uhrevî ve anıtsal ise, iştahlı, kişilikli ve etnik gerilimli bir şehrin gösterisinin yansıttığı da insan ölçeğinde ve toprak kökenlidir.resim
Kredi...New York Times için Jake Naughton
Üç büyük inanç bu şehre hak iddia etti. Yahudiler için, Ahir Zamanda Mesih'in ortaya çıkacağı yerdir; iki kez yıkılan Kutsal Tapınağı yeniden inşa edin; ve salihleri diğerlerinden ayırın. Müslümanlar için şehir, Hz. Muhammed'in Mekke'den mucizevi bir gece uçuşundan sonra cennet turuna başladığı nokta olarak kutsaldır. Hristiyanlar için Kudüs, her sokağı, her taşı onun aurasıyla ıslanmış, İsa'nın yaşamının ve ölümünün devasa bir kutsal emanetidir.
Bu paydaşlar arasındaki manevi bağlar güçlüyse, ölümcül olabilecek ve olabilecek ideolojik farklılıklar ve sosyopolitik rekabetler de öyle. Met Cloisters'ın kıdemli küratörü Barbara Drake Boehm ve ortaçağ sanatı bölümünde bir küratör olan Melanie Holcomb tarafından düzenlenen gösteri, bizi şiddetli bir mücadele alanına götürüyor, ancak bunu yavaş yavaş, başlangıçta odaklanarak yapıyor. nispeten barışçıl insan rekabeti biçimi: alışveriş.resim
Kredi...New York Times için Jake Naughton
Orta Çağ'da Kudüs, uluslararası bir pazar kasabasıydı ve Met'te refahı, önceden yapılan bir nakit gösterisiyle ilan edildi: İsrail Eski Eserler Kurumu tarafından daha geçen yıl keşfedilen, bazıları dokuzuncu yüzyıla tarihlenen bir yığın altın dinar. Parıldayan ve kağıt kadar ince olan madeni paraların küresel bir geçmişi var. Altın Gana'da çıkarıldı, Fas'ta pazarlandı ve Sicilya, Tunus ve Mısır'da, özellikle de bir süre Kudüs'ü uzaktan yöneten Fatımi hanedanının başkenti Kahire'de basıldı.
Böyle bir madeni para Kudüs pazarlarında ne satın alırdı? Elbette günlük şeyler: ekmek ve sebzeler; bir Hint pamuklu kumaş uzunluğu; güzel, seri üretilen bir kil kase. Ancak yığın, ortalama hane bütçesini çok aşıyor. Bu bir servet, ciddi bir savurganlık için fazlasıyla yeterli: diyelim ki bir çift kalın altın telkari bilezik ya da bütün bir mutfağın değerindeki yüksek fiyatlı tencere ve tavalar için. Sahibi, kendinizi dindar hissediyorsanız veya tüketici suçluluğuyla dırdır ediliyorsanız, lüks, camiye layık bir Kuran sipariş etmeyi kolayca karşılayabilirdiniz; ya da Bakire ve Çocuğun birinci sınıf bir simgesi için bahar; ya da evde okumak için Mishneh Tora'nın - İlahi Hizmet Kitabı'nın 14 cildinin tümünü alın.resim
Kredi...New York Times için Jake Naughton
Vitrin dükkanından başka bir şey yapmamış olsanız bile, sonunda deneyimlerle zengin olursunuz. 13. yüzyıldan kalma bir İncil okumaları kitabında bulunan İsa'nın Kudüs'e Girişi adlı aksiyon dolu bir örnek, her renk ve tonda ten ile geçit töreninde çok kültürlülüğün bir vizyonudur. Ressamın, muhtemelen Irak'ta bir keşişin şehre ayak basıp basmadığını bilmiyoruz. Ama onun çeşitlilik konusundaki görüşünün yerinde olduğunu biliyoruz.
Ortaçağ Kudüs'ü, kendine ait kiliseleri olan büyük bir Etiyopyalı Hıristiyan nüfusa sahipti. Hindistan'dan gelen sufiler sokaklarda yürüdü. Yunanistan, İran ve İspanya'dan rahipler ve hahamlar da öyle. Yapabilseydi Assisili Francis orada olurdu (bir gemi kazası planlarını bozdu), ancak takipçilerinin çoğu geldi ve kaldı. Doktor, filozof ve büyük Kudüs hayranı olan Maimonides, ortadan kaybolan Tapınağın zemin planını adım adım ilerletti ve gösterinin bir parçası olan, göze çarpmayan ama şaşırtıcı bir şekilde, puslu ama titiz bir mürekkep taslağını yaptı.resim
Kredi...New York Times için Jake Naughton
Kutsal Tapınak fiziksel olarak yok olabilirdi, ancak psikolojik olarak birçokları için bastırılamaz bir özlem biçiminde her zaman mevcuttu. Ve onun ya da onun göksel karşılığının görüntüleri sanatta ortaya çıkar. 15. yüzyıldan kalma bir aydınlatmada, bir dizi Judean tepesine karşı, sağlam ve altın çatılı olarak duruyor. Daha da dikkat çekici bir şekilde, mükemmel bir heykelsi minyatürde, bir Yahudi alyans üzerindeki süs olarak görünüyor.
11. yüzyılın sonunda, konu dini sanata geldiğinde taşınabilirlik ve sağduyululuk artılarıydı. Müslüman veya Yahudi olmak bir sorumluluk haline gelmişti. 1095'te Avrupa'da Papa II. Urban, Hıristiyanlara Kudüs'ü Tanrı'ya kesinlikle yabancı olan insanlardan kurtarmaları için çağrıda bulundu. Buna göre 1099 yılında Haçlı orduları kapılarına gelerek etnik ve dini bir temizliğe başladılar. Müslümanları katlettiler, Yahudileri sinagoglarda diri diri yaktılar ve yollarına çıkan Hıristiyanları kestiler.resim
Kredi...New York Times için Jake Naughton
Gösterinin Kutsal Savaş ve Sanatın Gücü adlı bölümü bu dehşeti kısa ve öz bir şekilde ele alıyor. İki devasa çelik dik kılıcın ve Kutsal Topraklarda savaşmış ve şimdi tamamen silahlanmış sonsuzlukla karşı karşıya olan bir Fransız asilzadesinin yaslanmış bir taş figürünün sergilenmesiyle başlar. Yakındaki duvarda, devam eden bir savaşın kağıt üzerinde küçük bir suluboya resmi asılı. Bilinmeyen sanatçı, gömülü bir savaş fotoğrafçısı gibi, savaşın ortasında ve tam olarak ne gördüğünü görüyoruz: güç ve zafer değil, dilimlenmiş ve doğranmış kafalar ve uzuvlardan oluşan çılgın, karikatürize bir salata.
Küratörlerin, nesne etiketlerinde ve kataloglarında sanatın propaganda işlevine dikkat çekmekte hiç zorlanmaması, özellikle bariz güzel eserlerin bile mücevherli tonlar aracılığıyla mezhepsel şiddeti ustaca körükleyebileceğinin altını çiziyor. Ve Haçlı işgalinden güzel sanatlar ortaya çıktı. Yarı Fransız, yarı Ermeni Kudüs Kraliçesi Melisende için yapılmış, insanüstü bir incelikle işlenmiş fildişi kapağından daha ruhani güzellikte çok az kitap vardır.resim
Kredi...New York Times için Jake Naughton
Ve 12. yüzyılın sonlarında Kudüs'ten yaklaşık 60 mil uzaklıktaki Nasıra'daki Haçlılar tarafından inşa edilen Müjde Kilisesi için yontulmuş beş kireçtaşı başlıktan daha güçlü birkaç ortaçağ heykeli örneği vardır. Bakire'nin ip gibi, sersem gibi görünen figürleri ve derin kesik uzaydan dışarı doğru eğilmiş havarilerle, heykeller yüce olmaktan çok ürkütücü. Ancak, korkunç bir dönemin yarattığı parlak yerel melez tarzın (İslami motifler ayırt edilebilir) örnekleri tamamen ayırt edicidir.
Bu noktada, Haçlı girişimi zar zor dayanıyordu. Bunu herkes hissetti. Nasıra'daki kilise, askeri hükümdar Selahaddin Eyyubi komutasındaki Müslüman güçler Kudüs'ü 1187'de yeniden fethettiğinde yarım kaldı. Beş başkentin gömülmesi o zamanlar olabilir - güvenlik için mi? - 20. yüzyılın başlarında arkeologlar tarafından diriltilinceye kadar bir daha görülmeyecek.resim
Kredi...New York Times için Jake Naughton
Diriliş ya da daha doğrusu, canlı devam, gösteriyi sona erdiren temadır. Burada Kudüs'ün ortak tutkusu olduğu üç din eşit şartlarda bir araya geliyor. Her birinin kendi Cennetsel Şehir vizyonu vardır ve şovun da bir tane vardır: yine, bir tür alışveriş cenneti, ama şimdi hayattan daha büyük, ekstra lüks ve eğer yolunu hak edenler arasındaysanız. , her şey ücretsiz.
Bu tam bir manzara. Bir vitrinde, şimdiye kadar gördüğünüz en büyük titanik pirinç kap zulası bulacaksınız; diğerinde, camları o kadar ince ve zarif bir şekilde boyanmış ki alevsiz bile olsa parıldayan bir dizi cami kandilleri. Bir İbranice İncil, Tapınak hazinesini, raflarda gümüş ve altın menorahlar ve şofarlarla, başka bir dünyaya ait Tiffany & Company olarak tasvir eder. Cennetin Yolu adlı bir kitap için bir resimde, Muhammed Kudüs'ten cennetin bir kumaş galerisine benzeyen bir bölümüne yükselir. Ve son olarak, diğer her şeyi göz kamaştıran, Avrupa Orta Çağlarının en görkemli kutsal emanetlerinden biri burada. Ambazac'ın Şakası olarak bilinen ve Fransa'dan Met'e ödünç olarak verilen bu, Kudüs müstakbel modeli: kubbeli, taretli, taşlarla kaplı, melek korumalı, nakış dokusuna ve bir vapur gövdesi.
Ancak gösteri küçük bir şeyle sona eriyor: 14. yüzyıldan kalma bir İspanyol Haggadah'ından bir sayfa, İbranice kelimeler Gelecek yıl Kudüs'te yeşil yapraklar ve tomurcuklanan çiçeklerle çerçevelenmiş. Fısıh Sederini bitiren cümle, bir şehir geçmişi için derin bir özlemin ve bir gelecek için delici bir şevk ifadesidir. Met bize burada ve şimdi her ikisinin de tadına varıyor.