Science Advances’de yayınlanan yeni bir çalışma, arıların temel matematik işlemlerini yapabildiklerini ortaya çıkardı. Bu keşif, beyin boyutu ve beyin gücü arasındaki ilişki üzerine olan anlayışımızı genişletir nitelikte.
Bal arılarının sıfır kavramını anlayabildikleri bulgusuna ulaşılmasından yola çıkan Avustralyalı ve Fransız araştırmacılar, arıların toplama ve çıkarma gibi aritmetik işlemlerini yapıp yapamadıklarını test etmek istediler.
RMIT Üniversitesi araştırmacıları önderliğinde gerçekleştirilen çalışmada, toplama ve çıkarmanın sembolik temsili olarak, arılara renkleri tanımalarının öğretilebildiği ve onların bu bilgiyi aritmetik problemlerini çözmek için kullanabildiği ortaya çıkarıldı.
Deney Nasıl Yapıldı?
Bal arıları teker teker Y şeklindeki bir labirente sokuldular ve labirentin içindeyken doğru bir karar verdiklerinde şekerli suyla ödüllendirildiler. Yanlış bir karar verdiklerindeyse, onlara tadı acı olan kinin içerikli bir çözelti verildi.
Bal arıları bir yer onlara iyi bir gıda kaynağı sağladığında oraya geri gittiklerinden, hayvanlar besin elde etmek ve dolayısıyla öğrenmeye devam etmek adına deney için oluşturulan düzeneğe tekrar tekrar geri dönmeye devam ettiler.
Bir arı labirentin girişine geldiğinde bir ila beş arasında bir dizi şekille karşılaştı. Bu şekiller ya arının toplama işlemi yapmasını gerektiren mavi renkte, ya da çıkarma işlemi yapmasını gerektiren sarı renkteydi.
Arılar girişteki sayıyı gördükten sonra uçarak bir delikten geçti ve labirentin sol ya da sağ tarafına doğru uçmayı seçebileceği bir karar alma alanına ulaştı.
Bu sol ya da sağ taraftan birisinde problemin yanlış çözümü, diğer tarafta ise artı veya eksi bir olacak şekilde doğru çözüm bulunuyordu. Arıların labirentin sadece bir tarafına gitmeyi öğrenmesinin önüne geçmek için doğru cevap deney boyunca gelişigüzel olarak değiştirildi.
Deneyin başlangıcında, arılar problemi nasıl çözebileceklerini hesaplayana kadar rastgele seçimler yaptılar. En sonunda, 4 ila 7 saat süren 100’ü aşkın denemeden sonra, arılar mavi rengin +1, sarının ise -1 anlamına geldiğini öğrendiler. Ardından da bu kuralları yeni sayılara uygulamayı başardılar.
Çalışma Yapay Zeka Tasarımları İçin Çıkarımlar Sağlayabilir
Araştırmacılara göre, toplama ve çıkarma gibi sayısal işlemleri yapmak karmaşık bir şey, çünkü bu beyinde iki aşamalı bir sürecin gerçekleşmesini gerektiriyor. Bu doğrultuda, bir yandan toplama ve çıkarmanın kuralları uzun süreli bellekte tutulurken, diğer yandan kısa süreli bellekte bir dizi sayının zihinsel olarak ustalıkla işlenmesi gerekiyor.
Doğadaki birçok canlı türünün miktarlar arasındaki farkı anlayabildiğini ve bu bilgiyi yiyecek aramak, kararlar vermek ve sorunları çözmek için kullanabildiğini söyleyen araştırmacılar, kesin sayı ve aritmetik işlemler gibi sayısal bilişselliğin ise beyinde daha komplike bir işleme sürecinin gerçekleşmesini gerektirdiğini söylüyorlar.
Araştırmacılara göre, bir bal arısınınki kadar küçük bir beynin bile temel matematik işlemlerini kavrayabildiğinin ortaya çıkması, gelecekte geliştirilecek olan Yapay Zeka tasarımları için de bazı çıkarımlar sağlayabilir.
Daha önceden yapılan çalışmalar bazı primatların, kuşların, bebeklerin ve hatta örümceklerin bile toplama ve/veya çıkarma işlemlerini yapabildiğini göstermişti. Yapılan bu yeni çalışmayla, şimdi arılar da bu listedeki yerlerini almış durumdalar.