Ekosistemler hakkında öğrendiğiniz tek bir şey varsa, o da bir ekosistemin yaşayan tüm sakinlerinin hayatta kalabilmek için birbirlerine bağımlı olmaları olmalıdır. Peki bu bağımlılık neye benziyor?
Bir ekosistemde yaşayan her organizma , besin ağı içindeki enerji akışında önemli bir rol oynar . Bir kuşun rolü, çiçeğin rolünden çok farklıdır. Ancak her ikisi de ekosistemin ve içindeki diğer tüm canlıların genel hayatta kalması için eşit derecede gereklidir.
Ekolojistler , canlıların enerjiyi kullanmaları ve birbirleriyle etkileşime girmeleri için üç yol tanımladılar. Organizmalar, üreticiler, tüketiciler veya ayrıştırıcılar olarak tanımlanır. İşte bu rollerin her birine ve bir ekosistem içindeki yerlerine bir bakış.
Yapımcılar
Üreticilerin asıl görevi güneşten gelen enerjiyi yakalayıp yiyeceğe dönüştürmektir. Bitkiler, algler ve bazı bakteriler üreticidir. Üreticiler, fotosentez adı verilen bir işlemi kullanarak güneşin enerjisini su ve karbondioksiti gıda enerjisine dönüştürmek için kullanırlar. Bir ekosistemdeki diğer organizmaların aksine, aslında kendi yiyeceklerini üretebildikleri için isimlerini kazanırlar. Ürünler, bir ekosistemdeki tüm yiyeceklerin orijinal kaynağıdır.
Çoğu ekosistemde güneş, üreticilerin enerji yaratmak için kullandıkları enerji kaynağıdır. Ancak birkaç ender durumlarda - yerin altındaki kayalarda bulunan ekosistemler gibi - bakteri üreticileri, güneş ışığı olmadığında bile yiyecek üretmek için ortamda bulunan hidrojen sülfit adı verilen bir gazda bulunan enerjiyi kullanabilirler!
Tüketiciler
Bir ekosistemdeki çoğu organizma kendi besinini yapamaz. Yiyecek ihtiyaçlarını karşılamak için diğer organizmalara bağımlıdırlar. Tüketiciler olarak adlandırılırlar - çünkü yaptıkları budur - tüketirler. Tüketiciler üç sınıfa ayrılabilir: otoburlar, etoburlar ve omnivorlar.
- Otçullar , yalnızca bitkileri yiyen tüketicilerdir. Geyikler ve tırtıllar, birçok ortamda yaygın olarak bulunan otobur hayvanlardır.
- Etçiller , yalnızca diğer hayvanları yiyen tüketicilerdir. Aslanlar ve örümcekler etoburlara örnektir. Etobur denilen özel bir kategori yoktur süpürücü . Çöpçüler, yalnızca ölü hayvanları yiyen hayvanlardır. Yayın balığı ve akbabalar çöpçülerin örnekleridir.
- Omnivorlar , mevsime ve yiyecek mevcudiyetine bağlı olarak hem bitkileri hem de hayvanları yiyen tüketicilerdir. Ayılar , çoğu kuş ve insanlar omnivordur.
Ayrıştırıcılar
Tüketiciler ve üreticiler birlikte güzel bir şekilde yaşayabilirler, ancak bir süre sonra akbabalar ve yayın balığı bile yıllarca birikecek tüm cesetlere ayak uyduramayacaktı. Ayrıştırıcıların devreye girdiği yer burasıdır. Ayrıştırıcılar , bir ekosistemdeki atıklardan ve ölü organizmalardan parçalanıp beslenen organizmalardır.
Ayrıştırıcılar, doğanın yerleşik geri dönüşüm sistemidir. Ölü ağaçlardan diğer hayvanların atığına kadar malzemeleri parçalayarak, ayrıştırıcılar besinleri toprağa geri döndürür ve ekosistemdeki otoburlar ve her yerde yaşayanlar için başka bir besin kaynağı oluşturur. Mantarlar ve bakteriler yaygın ayrıştırıcılardır.
Bir ekosistemdeki her canlının oynayacağı bir rol vardır. Üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar, yiyecek yiyecekleri olmadığı için hayatta kalamazlardı. Tüketiciler olmasaydı, üretici ve ayrıştırıcıların popülasyonları kontrolden çıkardı. Ayrıştırıcılar olmazsa, üreticiler ve tüketiciler kısa sürede kendi atıklarına gömülürler.
Organizmaları bir ekosistem içindeki rollerine göre sınıflandırmak, ekolojistlerin çevrede yiyecek ve enerjinin nasıl gelip gittiğini anlamalarına yardımcı olur. Bu enerji hareketi genellikle besin zincirleri veya besin ağları kullanılarak çizilir. Bir besin zinciri, enerjinin bir ekosistemde hareket edebileceği bir yol gösterirken, besin ağları, organizmaların birlikte yaşadıkları ve birbirlerine bağımlı oldukları tüm örtüşen yolları gösterir.
Enerji Piramitleri
Enerji piramitleri, ekolojistlerin bir ekosistemdeki organizmaların rolünü ve bir besin ağının her aşamasında ne kadar enerji bulunduğunu anlamak için kullandıkları başka bir araçtır. Bir ekosistemdeki enerjinin çoğu üretici düzeyinde mevcuttur. Piramit üzerinde yukarı çıktıkça, mevcut enerji miktarı önemli ölçüde azalır. Genel olarak, enerji piramidinin bir seviyesinden mevcut enerjinin sadece yüzde 10'u bir sonraki seviyeye aktarılır. Kalan enerjinin yüzde 90'ı ya o seviyedeki organizmalar tarafından kullanılır ya da ısı olarak çevreye kaybolur.
Enerji piramidi, ekosistemlerin sürdürebileceği her tür organizma sayısını doğal olarak nasıl sınırladığını gösterir. Piramidin en üst seviyesini işgal eden organizmalar - üçüncül tüketiciler - en az miktarda kullanılabilir enerjiye sahiptir. Bu nedenle, sayıları bir ekosistemdeki üretici sayısı ile sınırlıdır.