Shakespeare Okumaları İçin 5 İpucu
Gece eğlencesi arayan Erken Modern Dönem köylüleri oyunu anlayabiliyorsa, sen de kesinlikle yapabilirsin!
Edebiyat hakkında Shakespeare'e değinmeden bir şey söylemek ya da yazmak neredeyse mümkün değildir. Günümüze kadar herkes tarafından (doğru/yanlış) alıntılanmış, karakterlerine çoğu kez atıfta bulunulmuş ve oyunları diğer sanat eserlerine ilham vermiştir. Dünyanın her yerindeki edebiyat öğrencilerini zevke ya da dehşete düşürmek için Bard (Ozan-Shakespeare’e atfen / ç.n.) her daim hazırdır. Bugünlerde Shakespeare ismi yüksek kültürle eşanlamlı hale gelmekle birlikte, karmaşık eserleri sadece akademik seçkinler tarafından çözümlenebilmektedir. Ancak, çoğu lise öğrencisinden, okulda en az bir oyununu okuması ve yorumlaması beklenmektedir.
Bazı insanları Shakespeare’i okumaktan alıkoyan ilk şeyin üslubu olduğunu düşünüyorum: tamamıyla farklı kelime dağarcığına alışılagelinmesiyle ilgili. Erken modern yazılara aşina olmadığınızda, oyunları kâğıt üzerinde oldukça göz korkutucu görünebilir ve açılış monoloğunu okumaya çalıştığınızda, hemen paniklemeye başlayabilirsiniz (“Bu sözlerin ne anlama geldiğini bilmiyorum ve İngilizce'de oldukça iyi olduğumu düşünüyordum, neler oluyor!”).
Peki bir Shakespeare oyununun üstesinden gelmenin en iyi yolu nedir?
1 Gözünüzü korkutmasına izin vermeyin.
Shakespeare’in zamanında tiyatro, kültürlü seçkinler için bir sanat dalı değil, avam bir eğlenceydi. Globe Tiyatrosu, şehrin dışında bulunan, insanların içebildiği, hayat kadınlarını ziyaret edebildiği ve ayı ile köpek dövüşüne bahis oynanabildiği bir yerdi. Gece eğlencesi arayan Erken Modern Dönem köylüleri oyunu anlayabiliyorsa, sen de kesinlikle yapabilirsin!
2 Hikâyenin özetine bakmadan başlamayın.
Hikâyenin konusunu bilmek yardımcı olabilir, karakterlerin kim olduğunu çözmek yerine kelimelere odaklanabilirsiniz. Şahsen, büyük tragedyalardan birinden (Hamlet, Macbeth) ya da hafif bir komedi olan Kuru Gürültü-Yok Yere Yaygara) ile başlamanızı öneririm. Konuyu ve bazı ünlü alıntıları önceden biliyor olmanız faydalı olacaktır. Hikâyelere bakın ve aralarından en çok ilginizi çekeni seçin.
3 Ne yaptığını bilen aktörlerin performanslarını izleyin.
Oyunlar sadece okunmak için yazılmamıştır, Erken Dönem İngilizcesini doğru kelimelere doğru vurguyu yapan kişilerden dinleyince anlamını daha iyi kavrayabiliyorum. Önce bir oyunu izleyin (birkaç işi bir arada yapabiliyorsanız, metni eşzamanlı okumayı deneyin), sonra bir daha okuyun ve kelimeleri anlayıp anlamadığınıza bakın. Benim için, David Tennant’ın Hamlet’i (2009), tek başına Shakespeare’i anlamamı sağlayan gerçek bir keşifti. Williamshakespearethings.tumblr.com internet sitesi filme alınmış oyunlar ve uyarlamaları için harika bir listeye sahiptir.
4 Kendi kendinize yüksek sesle okuyun.
Shakespeare’i okumaya yeni başladıysanız ya da Erken Dönem İngilizcesini okurken anlamakta güçlük çekiyorsanız, satırları yüksek sesle okumanız geçekten yararlı olacaktır. Bu şekilde okuma sizi yavaşlamaya ve her kelimeyi kavramaya zorlayacak, beraberinde her bir satırın nasıl okunması gerektiğini anlamanıza yardımcı olup detayları daha iyi görebileceksiniz.
5 Ayrıntılara takılmayın.
Neler olduğunu anlamıyorsanız bunu sizi durdurmasına izin vermeyin, izlemeye ya da okumaya devam edin (ilk başta anlaşılması zor herhangi bir şiir, kitap ve tiyatro eseri için önerilen genel tavsiyedir: okumaya devam edin). Yeni Cambridge’in Shakespeare yayınında tarihten ölçüye kadar her ayrıntıyı açıklayan bir dolu dipnot bulunuyor, bazen bu dipnotlar sayfanın yüzde 80’ini kaplar. Eğer bir eseri ilk kez okuyorsanız bu ek bilgilerin üstünde durmayın sadece onun yerine ana konuya odaklanın. Ayrıntılara daha sonra zaman ayırabilirsiniz, her şeyin bir sırası var.
Umuyoruz ki bu size yardımcı olmuştur ve Shakespeare’in eserlerini keşfederken eğlenirsiniz. Elizabeth dönemi bel altı şakalarına anlamadan çok güleceksiniz, söz veriyorum.
Çeviren: Bige Süslü
(Thenarratologist.com)