Halk arasında basur da denilen hemoroidal hastalık, anüsün etrafında bulunan üç adet toplardamarın (hepsinin aynı anda veya bir tanesinin ya da ikisinin aynı anda) farklı etkiler nedeni ile genişlemesi sonucu, damarın içinde kanın birikmesi veya pıhtılaşması sebebi ile oluşan hastalıktır. Hemoroidal hastalık, ülkemizde ve batı toplumlarında, en sık hekime başvurma nedenleri arasında yer alır. Her iki cinsiyettede eşit oranda görülür ve hemen her yaşta ortaya çıkabilir.
Anatomik özellikler, kalıtım, iklim, beslenme alışkanlıkları, meslek, yaş, mikrobik nedenler, gebelik, aşırı ve ağır egzersiz, kronik öksürük ve ıkınma, sıkı elbise ve iç çamaşırları giymek ve kabızlık gibi faktörler hemoroidal hastalık gelişimine neden olurlar.
Bu faktörlerin etkisi ile genişleyen venöz damarlarda kan birikmesine bağlı şişme, erozyon, kanama ve pıhtı oluşması şeklinde olaylar dizisi ortaya çıkar.
Hastalar, özellikle ağrı, şişlik, kaşıntı, kanama şikayetleri ile hekime başvururlar. Uzun süreli küçük kanamalar bazen şiddetli kansızlık bile oluşturabilir. Hemoroidal hastalığın tanısı fizik muayene ile rahatlıkla konulur. Fizik muayene mutlaka yapılmalıdır, çünkü başka bazı hastalıklarda benzer şikayetler yapabilir. Muayenede hastalığın dereceside belirlenir ve ona göre tedavi planlanır.
Hemoroidal hastalık ağırlığına göre dört derecede sınıflandırılır;
Birinci derecede, ıkınma ile anüsden dışarı sarkan genişlemiş damarlar (pakeler) ıkınma kesilince kendiliğinden yerlerine dönerler ve bunlarda en sık rastlanan şikayet ağrısız kanamadır. Tedavide ilaç tedavisi verilir, gayta yumuşatıcılar önerilir. Kanamanın devam etmesi halinde lastik bant ile ligasyon, lazerle veya dondurarak koagüle etme önerilebilir. Bu tedavi yöntemleri genellikle yeterli olur.
İkinci derecede, ıkınma ile anüsden dışarı sarkan pakeler daha belirgindir ve ıkınma bitince yine kendiliğinden içeri girerler. Tedavi birinci derecedeki gibidir. Bu tedavilere yanıt alınamayan vakalarda ameliyat gerekebilir.
Üçüncü derecede, pakeler ıkınmakla anüsden dışarı çıkarlar ve kendiliğinden içeri girmezler. Ancak elle içeri itilebilirler. Bu derecede en iyi tedavi yöntemi ameliyattır.
Dördüncü derecede, pakeler anüsden dışarı çıkmışlardır ve içeri girmeleri mümkün olmaz. Tek tedavi seçeneği ameliyattır.
Hemoroidal hastalıkta farklı ameliyat teknikleri vardır. Ancak hepsinde esas olan genişlemiş venlerin kesilerek çıkarılmasıdır. Cerrahın tecrübesi ve kullanılan teknik ameliyat sonrası ağrı, kanama ve iyileşme süresini etkiler.