Cushing hastalığı nedir?
Cushing sendromu vücutta aşırı miktarda kortikosteroid oluşumunun gözlendiği nadir bir bozukluktur. Hastalık hipofız bezinin (beynin alt kısmında yer alan bezelye şeklindeki bez) işlevini normal olarak yerine getirememesinden ya da Cushing hastalığından dolayı ortaya çıkabilir.
Cushing hastalığı hipofız bezindeki tümör nedeni ile böbrek üstü bezlerinin aşırı kortizol (hidrokortizon) ürettiği bir hastalıktır. Juvenil romatoid artrit ve astım gibi hastalıkların tedavisi için kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı da Cushing sendromuna neden olabilir. Cushing sendromu kadınlarda, erkeklerde, ergenlerde, çocuklarda olmak üzere her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, genellikle genç yaş grubunda görülür.
Cushing sendromu belirtileri
- Cushing sendromu ilk başlarda büyümeyi hızlandırır, ancak hastalık tedavi edilmeksizin bırakılır ise büyüme duraklar.
- Hastalık etkilenen birey ya da çocuk karakteristik olarak yuvarlak yüzlü, kırmızı ve ay dede görünümündedir.
- Cushingli hastaların karınları şiş, kol ve bacakları zayıftır, omuzlarının arasında bir hörgüç var gibidir; derileri incelmiş, vücutları kıllıdır.
- Özellikle Cushing sendromundan etkilenen çocuklarda akne oluşumu, çürük oluşumu sık görülür.
- Karın, göğüs ve baldırlarında mor çizgiler oluşabilir.
- Bu çocuklarda puberte gecikebilir ve kızlarda adet kanaması bozuklukları ile erkeksi bir görünüm olabilir.
- Cushing sendromlu hastalarda yüksek kan basıncı (hipertansiyon) da sık görülen bulgulardan dır.
- Şeker hastalığına (diyabete) neden olabilecek glukoz intoleransı görülebilir.
- Depresyon, anksiyete, halüsinasyon, duyguları kontrol etmede zorluk gibi psikolojik sorunlar gelişebilir.
- Kırıklara neden olabilecek kemik kaybı oluşabilir.
- Kesiklerde, böcek ısırığında, enfeksiyonel hastalıklarda iyileşme süreci gecikebilir.
- Yorgunluk, bitkinlik, kaslarda zayıflık gibi şikayetler ortaya çıkabilir.
- Erkeklerde cinsel fonksiyon bozuklukları da görülebilir.
- Cushing sendromundan etkilenen hastalarda böbrek taşı oluşabilir.
- Göz içi basıncı yükselebilir, göz arkası yağ dokusu artar, hastaların bazılarında gözler öne doğru çıkar.
Cushing sendromu teşhisi
Cushing sendromu belirtileri varsa doktor sizi endokrokrinoloğa gönderecektir. Endokrinolog da kan ve idrar hormon düzeylerini saptamak için gerekli kan ve idrar tetkiklerini ister.
Doktorunuz ya da endokrinolog hastanın böbrek üstü ya da hipofız bezlerini görüntülemek için ultrason ya da bilgisayarlı tomografı (BT) incelemelerini isteyebilir. Beynin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) yöntemi ile görüntülenmesi ya da BT ile hipofizin incelenmesi de gerekebilir.
Cushing sendromu tedavisi
Eğer Cushing sendromuna uzun süreli kortikosteroid kullanımı yol açmışsa ilaçların yavaşça azaltılması ve başka bir ilaca geçilmesi önerilebilir.
Fakat Cushing sendromuna hipofız bezi ya da böbrek üstü bezinde bulunan tümöral oluşumlar sebep olmuş ise bu oluşumların cerrahi yöntem ile çıkarılması gerekebilir. Cerrah eğer mümkünse tümörü çıkarır ya da gereken durumlarda tüm bez oluşumlarını da alabilir. Bezlerin tamamı çıkarılır ise yaşam boyu bu bezlerin ürettiği hormonu yerine koyma tedavisi gerekebilir.
Radyasyon ve kemoterapi ile hipofız tümörlerinin küçültülmesi de cerrahi girişime alternatif olarak uygulanabilir. Tedavi ile hastanın tamamen iyileşme şansı yüksektir, ancak böbrek üstü tümörü habis (kötü huylu) olduğunda bu şans düşer. Ameliyattan sonra tümör tekrarlayabilir.