2
2 Proteinlerin Metabolizması Proteinler, organizmanın hücre yapısının başlıca bileşenleridir başlıca bileşenleridir besin maddeleri arasında da besin maddeleri arasında da en önemli yeri alırlar. en önemli yeri alırlar.
3
3 Normal şartlarda, yetişkinlerde yetişkinlerdeorganizmaya giren azot ile, organizmadan atılan azot arasında denge vardır. giren azot ile, organizmadan atılan azot arasında denge vardır. Bu dengeye azot bilançosu denir. Bu dengeye azot bilançosu denir.
5
5 Besinlerle alınan Proteinlerin Sindirimi ve Emilimi
6
6 Besinlerle alınan Proteinlerin sindirimi Proteinlerin sindirimi, midede başlar barsakda tamamlanır barsakda tamamlanır Proteinler midede, önce HCl ile denatüre olurlar. HCl ile denatüre olurlar. HCl,midenin üst kısmını döşeyen epitel hücreleri tarafından salgılanır, salgılanma gastrin adı verilen hormon ve salgılanma gastrin adı verilen hormon ve vagüs sinirinin uyarılması ile başlatılır. vagüs sinirinin uyarılması ile başlatılır.
7
8
8 Polipeptit zincirini oluşturan, amino asitler arasındaki amino asitler arasındaki Peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Denatüre proteinler, Denatüre proteinler, çeşitli proteazlarla hidroliz olurlar. çeşitli proteazlarla hidroliz olurlar. pepsinojen mide esas hücrelerinden, HCl ise pariyetal (oksintik) hücrelerden salgılanır. pepsinojen mide esas hücrelerinden, HCl ise pariyetal (oksintik) hücrelerden salgılanır.
9
Periyetal hücreler uyarıldıkları zaman asit salınımını aktif transport ile gerçekleştirir asit salınımını aktif transport ile gerçekleştirir Luminal [H + ] yaklaşık 0.14 olup, pH’ ı 0.8’dir Plazmanın pH’ı yaklaşık 7.4 dür Plazmanın pH’ı yaklaşık 7.4 dür Periyetal hücreler protonları lık bir konsantrasyon gradiyentine karşı salgılar Periyetal hücreler protonları lık bir konsantrasyon gradiyentine karşı salgılar H +, H + - K + ATP az (mide =gastirik, proton pompası) ile lümene salınır H +, H + - K + ATP az (mide =gastirik, proton pompası) ile lümene salınır 9
10
Mide asid sekresyonunun düzenlenmesi Salgılanmayı uyaran hormon gastrin hormon gastrin nörotransmitter ise asetil kolin ve histamindir nörotransmitter ise asetil kolin ve histamindir Mide sekresyonlarına yol açan sinirsel uyarılar Vagüs yolu ile ve mide duvarındaki enterik sinir sisteminden kaynaklanan lokal reflekslerden oluşur. ve mide duvarındaki enterik sinir sisteminden kaynaklanan lokal reflekslerden oluşur. 10
11
11 Denatüre proteinlerin, çeşitli proteazlarla, peptid bağları hidroliz olur (Proteoliz ). Midenin esas hücrelerinden pepsinojen salgılanır.
12
12 Midede etkin enzim Pepsin Pepsin Barsakta etkili enzimler Tripsin Tripsin Kimotripsin Kimotripsin Elastaz Elastaz Karboksipeptidaz Karboksipeptidaz Aminopeptidaz Aminopeptidaz Dipeptidaz Dipeptidaz Tripeptidaz Tripeptidaz Ürün : Aminoasitler, az miktarda peptid Ürün : Aminoasitler, az miktarda peptid
13
13 Enzim Sentezlendiği Öncülü Substrat Ürünler Enzim Sentezlendiği Öncülü Substrat Ürünler yer yer Pepsin Mide Pepsinojen hidrofob a.a. Peptidler Tripsin Pankreas Tripsinojen bazik a.a. Peptidler Tripsin Pankreas Tripsinojen bazik a.a. Peptidler Kimotripsin Pankreas Kimotripsinojen hidrofob Peptidler Elastaz Pankreas Proelastaz Glisin ve prolin Peptidler Karboksi Pankreas Prokarboksi C-ucundan aminoasidler peptidaz Peptidaz protein ve peptidler peptidler Peptidaz İnce bağırsak ____ peptidler amino asidler (amino peptidaz DipeptidazTripeptidaz)
14
14 Amino Asidlerin Emilimi Sindirim esnasında proteinler, amino asidlere ve küçük molekül ağırlığındaki peptidlere kadar parçalanırlar. A.A. Suda kolaylıkla çözünürler ve ince bağırsaktan emilirler. ince bağırsaktan emilirler. Absorbsiyona uğrayan a.a’lerin büyük bir kısmı, portal dolaşım yolu ile karaciğere gider. karaciğere gider.
15
15 A.A’lerin absorbsiyonu için farklı transport işlemleri vardır. farklı transport işlemleri vardır. Bunlardan biri ATP gerektiren ve Na + bağımlı transport sistemi; glukozun aktif taşınımına benzer ve glukozun aktif taşınımına benzer ve dört grup a.a için farklı taşıyıcı protein vardır.
16
16 Glisin gibi bazı a.a’ler taşıyıcı sistemlerden taşıyıcı sistemlerden birden fazlasına affinite gösterirler. birden fazlasına affinite gösterirler.
17
17 A.A Aktif Sistem Taşınan A.A Doğumsal bozukluk bozukluk Dikarboksilik(asidik) glutamik asid DİKARBOKSİLİK Aminoasidler aspartik asid AMİNOASİDÜRİ Glisin ve İmino glisin,prolin, JOSEPH’S asitler hidroksiprolin HASTALIĞI asitler hidroksiprolin HASTALIĞI
18
18 γ-glutamil siklüsü: γ-glutamil siklüsü: Glutatyon kullanılarak a.a. taşınabilinir. Membrana ait γ-glutamil transferaz enzimi, Glutatyonun, glutamil kalıntısını, transfer edilecek a.a.’ e aktarır transfer edilecek a.a.’ e aktarır Ürünler (sitozolde) γ-glutamil aminoasid ve sisteinilglisindir.
19
19 Endojen a.a. Setezi Besin proteini Organizmanın proteinlerinin yıkımı Böbrek ile atılım alfa-keto asidlere dönüşüm Biyolojik aminlere Protein Diğer dönüşüm Sentezi azotlu madde sentezi AMİNO ASİD HAVUZU Endojen amino asid sentezi
23
23 Ökaryotik Hücrelerin Proteinlerinin yıkımı Hücre dışı, membranla ilgili ve hücre içi uzun yaşayan proteinler hücre içi uzun yaşayan proteinler örneğin:laktat dehidrogenaz lizozomlarda, ATP’den bağımsız yıkılırlar. ATP’den bağımsız yıkılırlar.
24
24 Anormal yapılı ve kısa ömürlü proteinlerin yıkımı Örneğin:tiriptofan oksijenaz ATP ve ubikitin (76 a.a kapsayan protein) gerektirir ve sitozolde gerçekleşir ATP ve ubikitin (76 a.a kapsayan protein) gerektirir ve sitozolde gerçekleşir
25
25 Ubikitin, karboksi ucu ile bir proteindeki lizil gruplarının, ε-amino grupları ile (α-peptid bağı olmayan) bağlanır ε-amino grupları ile (α-peptid bağı olmayan) bağlanır
26
26 Belli bir proteinin ubikitinle yıkılıp yıkılamayacağı ubikitinle yıkılıp yıkılamayacağı proteinin amino ucunda hangi amino asid bulunduğuna bağlıdır. Ubikitinle tepkime, amino ucundaki, metiyonin veya serin a.a’leri tarafından geciktirilir amino ucundaki aspartik asid,arginin a.a’leri ile hızlandırılır amino ucundaki aspartik asid,arginin a.a’leri ile hızlandırılır