Beşinci hastalık, özellikle çocuklarda yaygın olan, çoğunlukla zararsız bir viral enfeksiyondur. Bulaşma ömür boyu koruma sağlar. Bununla birlikte, gebelik sırasında enfekte olmak veya daha önceki bazı hastalıklar ciddi sonuçlara yol açabilir.
Bir bakışta
- Beşinci hastalık, yetişkinleri de etkileyebilen yaygın bir çocukluk hastalığıdır. Genellikle fark edilmez.
- Nedeni, parvovirüs B19 enfeksiyonudur.
- Tipik bir semptom, yüzde başlayan kollara ve vücudun üst kısmına da yayılabilen kırmızı döküntüdür. Çocuklarda buna genellikle ateş eşlik eder.
- Beşinci hastalık geçiren çocuklar döküntü evresinde artık bulaştırıcı değildir ve normal şekilde anaokuluna veya okula gidebilir.
- Gebe kadınlar enfekte olursa, enfeksiyon doğmamış çocuğa zarar verebilir.
- Beşinci hastalığın aşısı yoktur, ancak enfeksiyondan korunmak için basit önlemler vardır.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Beşinci hastalık nedir?
Beşinci hastalık, özellikle çocuklarda yaygın olan, çoğunlukla zararsız bir viral enfeksiyondur. Genellikle 4 - 10 yaşları arasında görülür.
Beşinci hastalık genellikle fark edilmez. Ancak önce yanaklarda başlayan ve daha sonra geniş bir alana yayılan yaygın kırmızı döküntüleri de tetikleyebilir.
Hastalık genellikle kendi kendine tamamen iyileşir. Tedavi genellikle gerekli değildir.
Beşinci hastalık ile enfekte olduğunuzda, bağışıklık kazanırsınız ve ömür boyu yenilenen enfeksiyonlara karşı korunursunuz. Bu, tüm yetişkinlerin yüzde 50 ila 80'i için geçerlidir. Tüm gebe kadınların tahmini yüzde 30 ila 40'ı güvenilir bir bağışıklık korumasına sahip değildir.
Hangi semptomlar beşinci hastalığa işaret eder?
Beşinci hastalığa yakalanan çoğu insanda hastalık herhangi bir semptoma neden olmaz ya da ateş ve baş ağrısı gibi grip benzeri şikayetlere neden olur.
Semptom görülürse bu enfekte olduktan 4 ila 14 gün sonra olur. Tipik olarak, önce yanaklardaki ve burundaki cilt kızarır, genellikle ağız çevresinde soluk lekeler görülür.
Daha sonra, gövde, kollar ve bacaklarda küçük kırmızı nodüller ve bukleler ile genellikle kaşıntılı bir döküntü gelişebilir.
Yetişkinlerde enfeksiyon bazen eklemlerde ağrı ve iltihaplanmaya neden olur. Genellikle eller ve bilekler, dizler ve ayaklar etkilenir.
Beşinci hastalık nasıl gelişir?
Beşinci hastalık, parvovirüs B19 ile bir enfeksiyondan kaynaklanır. Bu virüsler, alyuvarların öncü hücrelerinde çoğalır ve onları yok eder, bu da hafif kan eksikliğine neden olur. Bununla birlikte, genel olarak, akut enfeksiyon geçtikten sonra vücut yeniden yeterli alyuvar üretir.
Bulaşma yolları
Beşinci hastalığın bulaşmasının çeşitli yolları vardır.
- Damlacık enfeksiyonu: Virüsler esas olarak hasta insanların hapşırdıklarında veya öksürdüklerinde yaydıkları virüs yüklü damlacıklar yoluyla bulaşır. Yakın temas ve öpüşme yoluyla da enfekte olabilirsiniz.
- Temas enfeksiyonu: Burada bulaşma, örneğin eller veya virüs bulaşmış nesnelerle temas yoluyla gerçekleşir.
- Kan: Virüs içeren kan yoluyla, örneğin dövme yaparken veya virüs içeren kan bağışı yoluyla bulaşma da mümkündür. İkincisini önlemek için, bağışlanan kanlar kullanılmadan önce beşinci hastalık virüsü için de rutin olarak test edilir.
Kimlerin beşinci hastalığa yakalanma riski daha yüksektir?
Anaokulları veya okullar gibi toplum kuruluşlarında çalışanlar ve sağlık personellerinde - zaten bağışıklıkları yoksa - beşinci hastalık kapma olasılığı daha yüksektir.
Bağışıklığı olmayan gebe kadınlara beşinci hastalık bulaşırsa, virüs doğmamış çocuğa bulaşabilir ve embriyoya zarar verebilir. Düşük gibi komplikasyonlar da mümkündür. Bu risk, gebeliğin birinci ila ikinci üç aylık döneminde en yüksektir.
Ayrıca, önceden geçirilmiş belirli hastalıklar beşinci hastalık enfeksiyonunun daha ağır geçmesine neden olabilir. Örneğin:
Beşinci hastalık nasıl seyreder?
Beşinci hastalık en çok enfeksiyonun başlangıcında, yani döküntünün henüz ortaya çıkmadığı aşamada bulaşıcıdır.
Döküntü görüldüğü andan itibaren artık bulaşma olasılığı yoktur. Bu nedenle, bu aşamadan itibaren çocuklar kreşe veya okula geri dönebilir.
Döküntü genellikle 1 ila 6 hafta içinde tamamen iyileşir.
Hangi komplikasyonlar ortaya çıkabilir?
Parvovirüs B19, alyuvarların progenitör hücrelerinde çoğaldığından ve onları yok ettiğinden, akut enfeksiyon kan eksikliğine yol açar. Sağlıklı insanlarda bu 10 ila 14 gün içinde normale döner, böylece tekrar yeterince alyuvar üretilmiş olur.
Bununla birlikte, daha önce alyuvar hastalıkları geçiren veya önceden anemisi olan insanlarda, aplastik kriz adı verilen bir durum ortaya çıkabilir. Yani kan oluşumu belli bir süre tamamen baskılanır. Bu durumda acil kan transfüzyonu gereklidir.
Beşinci hastalık enfeksiyonu nasıl önlenebilir?
Beşinci hastalığın aşısı yoktur. Ancak basit hijyen önlemleri ile enfeksiyon önlenebilir.
Bu özellikle gebe kadınlar ve halihazırda beşinci hastalık bağışıklığı olmayan yüksek risk altındaki insanlar için geçerlidir.
Koruyucu önlemler şunları içerir:
- Hasta insanlarla yakın temastan kaçının
- Ellerinizi düzenli ve iyice yıkayın
- Göz, ağız veya burun mukozasına dokunmayın
- Yiyecek veya içecekleri paylaşmayın
- Kişisel eşyaları veya tabak ve çatal bıçak takımını kimseyle paylaşmayın
Beşinci hastalık nasıl teşhis edilir?
Doktorlar beşinci hastalığı genellikle yüz, gövde ve uzuvlardaki tipik kırmızı döküntüden tanır.
Bazı durumlarda, bir laboratuvar testi ile kanda beşinci hastalık virüsünün saptanması gerekir.
Beşinci hastalık nasıl tedavi edilir?
Beşinci hastalık genellikle tedavi gerektirmez. Diğer viral enfeksiyonlarda olduğu gibi, dinlenme destekleyicidir. Ateş veya iştahsızlık durumunda, örneğin şekersiz çaylarla vücuda yeterli sıvıyı sağlamak da önemlidir.
Gerekirse parasetamol veya ibuprofen gibi ağrı kesiciler ateş, baş ağrısı ve vücut ağrıları gibi şikayetleri hafifletebilir.
Gebelik sırasında beşinci hastalık virüsü doğmamış çocuğa bulaşabilir ve ona zarar verebilir. Bu nedenle, virüse yakalanan gebe kadınlar için yakın kontrol muayeneleri yapılır.
Enfeksiyon, alyuvarların sayısında çok kuvvetli bir düşüşe ve bunun sonucunda şiddetli kansızlığa (anemi) yol açarsa, kan nakli gerekli olabilir.
- BMJ Best Practice. Erythema infectiosum. Last updated: Mar 24, 2020. Aufgerufen am 14.10.2021.
- Deutsche Vereinigung zur Bekämpfung der Viruskrankheiten e.V. (DVV) und Gesellschaft für Virologie e.V. (GfV). Labordiagnostik schwangerschaftsrelevanter Virusinfektionen. S2K-Leitlinie. AWMF-Registernummer 0093-001.
- DynaMed [Internet], Ipswich (MA). Parvovirus B19 Infection. EBSCO Information Services. Record No. T115232. 2018 (1995). Aufgerufen am 14.10.2021.
- Gesellschaft für Virologie e.V. (GfV) und Deutsche Vereinigung zur Bekämpfung der Viruskrankheiten e.V. (DVV). Virusinfektionen bei Organ- und allogen Stammzell-Transplantierten: Diagnostik, Prävention und Therapie. S2K-Leitlinie. AWMF-Registernummer 093-002.
- Kostolansky S, Waymack JR. Erythema Infectiosum. [Updated 2021 Aug 9]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Aufgerufen am 14.10.2021.
- UpToDate (Internet). Clinical manifestations and diagnosis of parvovirus B19 infection. Wolters Kluwer 2021. Aufgerufen am 14.10.2021.
- UpToDate (Internet). Virology, epidemiology, and pathogenesis of parvovirus B19 infection. Wolters Kluwer 2021. Aufgerufen am 14.10.2021.
- UpToDate (Internet). Parvovirus B19 infection during pregnancy. Wolters Kluwer 2020. Aufgerufen am 13.07.2021.
- UpToDate (Internet). Treatment and prevention of parvovirus B19 infection. Wolters Kluwer 2021. Aufgerufen am 13.07.2021.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.Tarih: