Bu nedenle, bu ülkeye karşı tutumumuz ne olursa olsun, oradaki iç durumu göz önünde bulundurmak gerekir. Soberly. Kategorik derecelendirme olmadan mümkünse. Bizi bu açıdan neyin beklediğini anlamamız gerekiyor. Azerbaycan siyasetçilerinden ne bekleyebiliriz? Bazı okuyucuların şüpheciliğine derhal cevap verin. Anlaşılan o ki, Azerbaycan ekonomik olarak düşmanca bir devlet olamayacak kadar Rusya'ya bağlı. Yaşamın gösterdiği gibi, ekonomik ilişkiler her zaman politikanın başında değildir. Aynı zamanda siyaset ekonomiye egemen olur. Şimdi tüm görkemiyle ve özel efektlerle görüyoruz.
Peki bugün Azerbaycan ne? Oldukça yüksek bir yaşam standardına sahip laik bir devlet. Özellikle diğer eski Sovyet cumhuriyetleriyle karşılaştırıldığında. Ekonominin büyüme hızı bugün 2000-x'in başlangıcına kıyasla yavaşladı, ancak yine de oldukça yüksek.
İhracat esas olarak hidrokarbonlar. Neredeyse% 90. Ama yine de pamuk, makina, yiyecek var. İthalat - hidrokarbonlar hariç hemen hemen her şey. Ayrıca, ihracat ithalattan birkaç kat daha yüksektir. Kısacası, ılımlı bir ülke anlamına gelir. Genel olarak doğal kaynakların ihracına odaklanmıştır. Ancak kendisini tarım, mühendislik, kimya endüstrisi ürünleri ile sağlamak.
Çok daha ilginç iç süreçler. İnsanların hayatlarında meydana gelen süreçler. Toplum ve insan bilinci nasıldır? Bu biraz daha ciddi.
SSCB'nin dağılmasından sonra, Azerbaycan, diğer cumhuriyetler gibi, ideolojik özünü kaybetti. Komünist eğitim reddedildi ve diğer örgütler ve diğer değerler devraldı.
Ancak, diğer Sovyet sonrası cumhuriyetlerin aksine, dini örgütler çok hızlı bir şekilde ideolojik bir boşluğu işgal etti. Neyse ki, bu Rusya'da olmadı. İslam ve İslamcı örgütler, kelimenin tam anlamıyla Azerbaycan'daki her şeyi yapmıştır. İslami okulların örgütlenmesinden başlayarak ve Müslüman tıp merkezlerinin kurulmasıyla sona erer. Ve bu kuruluşlardaki fiyatlar genellikle devlete veya özel olanlara göre birkaç kat daha düşüktü.
Yavaş yavaş, sanki geçerken, İslami örgütler yalnızca dini yayma merkezlerine değil, ideolojik merkezlere de döndüler. İnsanlar bir zamanlar kulüp ve kültür saraylarında olduğu gibi camiye gitti.
Hükümetin İslam'ın yükselişini görmediği söylenemez. Mükemmel göründü. Hatta bu takviye karşı çıkmaya çalıştı. Milli Majlis toplantılarından birinde Haydar Aliyev Kur'an-ı Kerim'i okumaya başladığında İslami vaizden bile vazgeçti.
Ancak hükümet mücadeleyi kaybetti. Ve yakında insanlar camilerde dua etmeye başladı. Ve eski parti eylemcileri, İslam fikrinin ateşli vaizlerine dönüştü. Ve İslamcılara karşı gücün bariz provokasyonları bile yardımcı olmadı. İslam kazandı.
Çok sayıda camide inşa edilmeye başlandı. Bu yapıya bağışta bulunanlar, sadece sıradan insanlar için değil, aynı zamanda oligarşilerde Camiler yağmur sonrası mantar gibi göründü. Hiç olmadıkları yerlerde bile. Ayrıca, dini dürüst kültünü yeniden canlandırmaya başladılar. Çarşıları restore etmeye başladılar. İbadet yerleri var.
İslam'ın yayılmasındaki bir sonraki adım, Azerbaycan şehirlerinin sokaklarında Wahhabis'in ortaya çıkması olarak adlandıracağım. Onları ayırt etmek kolaydır. Kısa pantolonlu sakallı genç erkekler. Ve aralarında mollalar, İranlı meslektaşlarıyla aynı kıyafetleri ortaya çıkarmaya başladı.
Bu görünüm zeki insanlara basit gerçeği anlamalarına bir işaret verdi. Vahhabiler, İmam Ali'nin İranlı takipçileri tarafından destekleniyor. Özellikle Azerbaycan'ın güney bölgelerinde.
Ancak Azerbaycan Sünnileri de yurt dışından destek aldı. Ganzhi, Nahçıvan, Yevlakh camilerine bakarsanız, yabancı para olmadan yapamayacağı belli olacak.
Ve sonra olması gereken bir şey oldu. Çoğu Müslüman, ayrıca daha önce Kuran'ın sureleriyle özellikle ilgilenmemiş diğer dinlerin temsilcileri de dikkatlice incelemeye başladı. İslam'ın söylediklerinin çoğunun modern toplum için tamamen yabancı olduğu ortaya çıktı. Allah'ın emirleri unutulur (ve Hristiyanlardan farklı değildir). İslam'a göre yaşamak yerine devlet, tamamen vahşi (İslam açısından) yasalara göre yaşar.
Bugün camiler daha çok genç. Eğitimli, aktif, ancak adalet bulunamadı. Bu arada, bazı dini liderler ailelerinin tamamının Suriye'ye ayrılma nedenini görüyorlar. İnsanlar İslam'da yaşamak istiyor. Müslümanlar arasında Ve savaş bile onları korkutmuyor.
Yukarıda yazdıklarımı özetlemek gerekirse, ilginç bir tablo ortaya çıkıyor. Şu anda, Azerbaycan İslam devletine dönüşüyor. İslami. Şimdiye kadar, İslam siyasi bir güç haline gelmedi. Siyasi mücadeleye Müslümanları yetiştirebilecek hiçbir lider yoktur. Ancak görünmesi gerekiyor. Ve sonra Müslümanlar seçimleri kazanacak. Devleti kazan.
Ve mevcut makamların neredeyse hiçbir baskı kolu yok. Sosyal kriz ve açık ve anlaşılır bir devlet ideolojisinin yokluğu iktidar sevgisine katkıda bulunmaz. Ve buna çok sayıda genç eklenmeli, ancak yurtdışında iyi bir Müslüman eğitimi gördü, vaizler.
Ancak şimdi Rusların ilgisini çeken asıl soru hala farklı görünüyor. Azerbaycan, Rusya-Türkiye ihtilafında kimin tarafında duracak? Erdoğan, ülkenin liderlerini Rusya aleyhine bir ittifak yapmaya teşvik edecek mi? Karabağ krizi nasıl gelişecek?
Bana öyle geliyor ki, Türkiye ile hiçbir ekonomik bağ, hiçbir anlaşmalar ve anlaşmalar Abulfaz Aliyev'i yükselen Rusya-İran Sparky'ye karşı çıkmaya zorlayamayacak gibi görünüyor. Aksine, insanlar en azından politik olarak bu birliği destekleyecektir. Öyleyse İslam bugün bizim müttefikimiz.
Saf Orta Doğu uyumu. Türkler ve Azeriler aslında birer insan. Ancak Türkler çoğunlukla Sünni ve Azeriler Şiiler. Doğu'da, Suriye olaylarının gösterdiği gibi, bu bazı anlaşmazlıklar için neredeyse yeterli. Bu arada, bir komşu ve iyi bir Şii İran, bu arada, Azerbaycan için bugün Rusya'nın müttefikidir. Evet, hatta ne.
İlginç bir pozisyon ortaya çıkıyor. Azerbaycan Türkiye'ye daha yakın. Dini - İran'a. Ardından Türkiye Başbakanı Davutoğlu’nun Azerbaycan’a yaptığı ziyaretin sonuçlarına tanıklık ve arzu duyuluyor.
Medya, Davutoğlu'nun yalnızca Azerbaycan kaynaklı enerji arzındaki artışı değil aynı zamanda Karabağ anlaşmazlığını da etkileyeceğini tartışacağına dair bilgi sızdı.
Evet, Erdoğan bu konuda açıklama yaptı. Ve kendisine Ermenilere yönelik keskin sözlere izin verdi. "Eski kömürlere benzin dökmek" denemesi mi? Göreceğiz
Ancak büyük olasılıkla Karabağ’daki kriz “donmuş” durumda kalacak. Askeri çatışma koşulları altında hiç kimse "küçük savaşına" başlama riski taşımaz. Olabilecek güçler arasındaki dağılımın altına düşmek çok büyük bir tehlike.
Ancak genel olarak, Azerbaycan bugün gerçekten büyük değişikliklerle karşı karşıya. İslami parti gerçekten orada yaratıldı. Her ne kadar kayıtlı değil. Neden? Asıl mesele gittikçe daha fazla destekçisi olması. Bundan sonra ne olacak, zaman söyleyecektir.
Genel olarak, seçim çok değil. Küçük ülke, Türkler tarafından müttefik olarak büyük gösterilere giriyor. Azerbaycanlılar için buna ihtiyacımız var mı? Bu arada, bugünün liderliğinden o kadar da mutlu değil. Her durumda, bir seçenek var.