13. İstanbul Bienali daha ilk gününden başlayarak protestolarla karşılaşıyor. Bunlardan sonuncusu, İTÜ Maçka Kampüsü’nde düzenlenen “Kamusal Simya” başlıklı panelde gerçekleşti. Bir siyasal parti, bir dergi, kimi öğrenci ve sanatçı kuruluşları ile kentsel direniş girişimlerinden oluşan on üç hareketin temsilcileri, kentsel dönüşümden büyük rantlar kazanan ve kültürün özelleştirilmesinde başı çeken şirketlerin himaye ettiği Bienal’in, yıllardır mücadelesini verdikleri kentsel hakları kendine mal etmesine karşı çıktılar. Bunun üzerine 4 Nisan 2013 günkü Cumhuriyet Gazetesi’nde uzun bir söyleşisi yayınlanan küratör Fulya Erdemci, protestocuları bir “linç” ve “şiddet” gösterisi düzenlemekle itham etti. Ama hiddetinden olsa gerek, kendini alamayarak, Bienal’in “kamusallık, toplumsallık ve siyasallık” gibi mesajları ne anlamda kullandığı konusunu da açık etti.
Bienalin mirası
Bienallerin kökleri 19. yüzyılda düzenlenen “evrensel sergiler”e gidiyor. Bu dev sanat/sanayi sergilerinden ilki 1851’de Londra’da, ikincisi de 1855’de rakip Paris’te düzenleniyor ve arkasından birbirleriyle yarışan bütün emperyal merkezlere yayılıyor – İstanbul dahil. Batı, bu sergilerde kendinin merkezinde olduğu evren fikrini cisimleştiriyor.