ABD ile Rusya arasındaki Snowden krizi büyüyor
ABD Devlet Başkanı Barack Obama'nın Snowden krizi nedeniyle Rusya programını kısalttığı iddia edilirken, Rusya da iki ülke arasındaki ilişkilerin bu nedenle bozulmasını istemiyor
Dünya Bülteni / Haber Merkezi
Rusya'nın CIA eski çalışanı Edward Snowden'e 1 yıllık geçici siyasi sığınma hakkı vermesi Moskova-Washington hattında soğuk rüzgarların esmesine neden oldu. Kommersant gazetesi 5-6 Eylül tarihlerinde St. Petersburg'da gerçekleşecek G20 zirvesine katılmak üzere Rusya'ya gelecek ABD Başkanı Barack Obama'nın Moskova programını iptal ettiğini duyurdu.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le G20 öncesi bir araya gelmesi beklenen Obama'nın iki ülke arasında füze kalkanı, Suriye krizi ve diğer uluslar arası sorunları ele alması bekleniyordu. Putin'in basın danışmanı Dmitri Peskov ise kendilerine Moskova programının iptal edildiği yönünde resmi bir başvuru olmadığını açıkladı.
Kommersant'a konuşan Beyaz Saray'a yakın bir kaynak, Washignton'ın 'Snowden sorunu çözülmezse, Obama'nın Moskova'da Putin'le bir araya gelmesinin imkansız olduğu' uyarısında bulunduğunu hatırlattı. Kaynağa göre, Obama Moskova ziyaretini iptal ederek, sadece St. Petersburg'da G20 zirvesine katılacak. Kommersant, Rusya-ABD zirvesinin iptalinin Obama yönetimi tarafından henüz resmi olarak açıklanmadığını da hatırlattı.
Gazeteye göre, zirveye hazırlık için Washington'da 9 Ağustos'ta bir araya gelmesi beklenen dışişleri ve savunma bakanları toplantısı da iptal edilebilir.
Moskova zirvesinin iptali ile ilgili açıklamada bulunan Peskov, "Biz Obama'nın Rusya ziyaret programında değişiklik konusunda bilgimiz yok. Herhangi bir not almadık." dedi.
Snowden'e siyasi sığınma verilmesinin ardından Amerikalı yetkililer, Obama'dan Putin'le görüşmesini iptal etmesi çağrısında bulundu. Beyaz Saray Sözcüsü Jay Carney, Obama'nın gelişmeleri değerlendirdiğini ifade ederken, NBC televizyonu Obama-Putin zirvesinin iptal edildiğini duyurdu.
Şeremetyova Havalimanı'nda transit bölgede sıkışıp kalan CIA eski çalışanına Moskova'nın geçici siyasi sığınma hakkı vermesine en çok Cumhuriyetçi senatör John McCain tepki gösterdi. McCain'e göre Snowden kararı ile Rusya, tüm Amerikalıların yüzüne tokat vurdu. Demokrat Senatör Chuck Schumer de CBS televizyonuna yaptığı açıklamada Putin'i okul zorbalarına benzetti ve Rusya-ABD ilişkilerinin Soğuk Savaş sonrasının en kirli döneminde olduğunu iddia etti.
''SNOWDEN'DAN DAHA ÖNEMLİ KONULAR VAR''
Rusya'da, ABD Ulusal Güvenlik Ajansı'nın (NSA) eski sistem analisti Edward Snowden'ın geçici sığınma hakkı alması tartışılmaya devam ederken, uzmanlar, Rusya-ABD ilişkilerinde konuşulması gereken Snowden'dan daha önemli konular olduğunu düşünüyor.
Moskova Devlet Üniversitesi Dünya Politikası Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Andrey Sidorov, Snowden krizinin hem ABD hem de Rusya tarafından istenmeyen bir durum oluşturduğunu ve tesadüfi bir gelişme olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtti.
"PUTİN VE OBAMA GÖRÜŞMELİ"
İki ülke ilişkilerinde küresel çaplı birçok konunun çözüm için sırada beklediğini, Snowden krizinin bunların yanında çok küçük kaldığını ifade eden Sidorov, şöyle konuştu:
"ABD ve Rusya'nın gündeminde, ekonomik ve ticari ilişkileri bir kenara bırakalım, daha stratejik ve küresel konular var; NATO'nun Avrupa füze kalkanı sistemi, nükleer müzakereler, Suriye'deki durum, Afganistan'dan kaynaklı uyuşturucu trafiği gibi sadece iki ülke için değil küresel önem taşıyan konular. Obama'nın bunları Putin ile görüşmesi gerekiyor."
Obama'nın G-20'ye katılmaması gibi bir durumun söz konusu olmadığını ifade eden Sidorov, "Ancak G-20 dışında yapılacak herhangi bir Putin-Obama görüşmesi, ABD Başkanı'nın uluslararası arenada puan kaybetmesine neden olur. Görüşme G-20 formatı dışına çıkmayacaktır" dedi.
Sidorov, ABD'nin Snowden meselesine cevap olarak Rusya'ya karşı herhangi bir hamle yapma olasılığının düşük olduğunu belirterek, "Afganistan'daki askeri anlaşma iptal edilebilir, buradan zararımız bir milyar dolar olur. Magnitskiy yasası olabilir. Bazı diplomatik hamleler ihtimal dahilinde olsa da şu bir gerçek ki Rusya, ABD için bir numaralı öncelik olarak kalacaktır" değerlendirmesinde bulundu.
"SNOWDEN GÜNDEME GELMEYEBİLİR"
Rusya Siyasi Enformasyon Merkezi Genel Direktörü Aleksey Muhin de Obama'nın G-20 Zirvesi'ne katılacağını düşündüğünü söyleyerek, ABD Başkanı'nın, Putin ile Snowden meselesini konuşmayabileceğini öne sürdü.
Snowden'ın aktardığı ya da aktarabileceği bilgi bakımından çok büyük öneme sahip olmadığını belirten Muhin, "Ancak ABD'nin bazı kurumlarında birtakım skandallar ve problemler yaşanıyor ve bunlar kamuoyuna çok fazla yansımıyor. Snowden, bu olaylara şahit olması bakımından önem arz ediyor" dedi.
Snowden konusunun, iki ülkenin genel ilişkilerinin seyrini tek başına değiştirecek bir parametre olmadığını savunan Muhin, "Snowden, gelecekte bazı diplomatik hamlelerin parçası olarak kullanılabilir. Magnitskiy gibi bazı dosyalar olabilir bunlar. Ancak Kremlin'in bunu kullanacağını düşünmüyorum" diye konuştu.
"ABD'NİN İÇ MESELESİ"
Rusya Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Danışmanı Vladimir Kozin, konuya farklı bir bakış açısı getirerek, Snowden'ın ABD'nin iç meselesi olduğunu ve bunu, uluslararası bir problem olarak görmediğini söyledi.
Kozin şunları kaydetti: "Bu konu Washington kaynaklıdır, Moskova değil. Konuyu uluslararası kriz olarak görmüyorum. Bu, ABD'nin iç meselesidir. Rusya Snowden'a geçici sığınma vererek kendi açısından konuyu kapatmıştır. Benim görüşüm, ABD tarafının yapması gereken bu konuyu unutmaktır."
Kozin, Obama'nın Moskova ziyaretiyle ilgili olarak, "Obama G-20'ye gelecek. Moskova ziyaretini iptal ettiğini de duyurmadı. Putin ve Obama küresel sorunları konuşmalı" dedi.
"SNOWDEN KONUSU MEDYATİK HALE GELDİ"
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi Uzmanı Doçent Dr. Vladimir Bartenev, Snowden konusunun medyatik hale geldiği için bu kadar gündemde kaldığına işaret ederek, ABD-Rusya ilişkilerinde daha ciddi konuların bulunduğunu söyledi.
Bartenev, "Rusya-ABD ilişkilerini ve olası Obama-Putin görüşmesini Snowden özelinde değerlendirmek doğru değil. İki ülkenin konuşması gereken birçok problem var. Obama'nın olası Moskova ziyareti kendisi için ciddi bir imaj kaybı olarak görünse de ben görüşmenin gerçekleşeceğini düşünüyorum" diye konuştu.