VSmerkez bankacıları Enflasyonu yenme arayışlarında iç sahaya giriyorlar. Zengin ülkelerde fiyatlar, Ekim 2022’deki %10,7’lik zirveye kıyasla yıllık bazda %5,4 artıyor. Bu etkileyici bir ilerleme olsa da, arayışın son kısmı, %5,4’lük enflasyonun merkez bankalarının 2019 hedeflerine ulaşmasıdır. yaklaşık %%2 – en zoru olabilir. Bunun nedeni işgücü piyasalarının işbirliği yapmamasıdır.
Kısa bir süre öncesine kadar işverenler bulabildiklerinden daha fazla işçiyi işe almak istiyordu ve bu da açık iş pozisyonlarında benzeri görülmemiş bir artışa yol açıyordu (bkz. Grafik 1). 2022-2023’te “işgücü sıkıntısı” ile ilgili küresel Google aramaları şimdiye kadarki en yüksek seviyesine ulaştı. Pek çok başka seçenekle karşı karşıya kalan işçiler, patronlarından büyük maaş artışları talep etti. Zengin dünyadaki yıllık ücret artışı, Kovid öncesindeki oranın iki katına çıkarak neredeyse %5’e çıktı (bkz. Grafik 2), işletmelerin maliyetlerini artırdı ve onları tüketicilerden talep ettikleri fiyatları artırmaya teşvik etti.
Enflasyonu kontrol altına almak için ücret artışının yavaşlaması gerekiyordu. Dünya çapındaki zayıf verimlilik artışı göz önüne alındığında, %2’lik bir enflasyon hedefine ancak nominal ücretlerin yılda %3 veya daha az artması durumunda ulaşılabilir. Merkez bankacıları, faiz oranlarını yükselterek emek talebini azaltacaklarını, ideal olarak insanların geçim kaynaklarını bozmadan ücret enflasyonunu azaltacaklarını umuyorlardı.
Planın ilk kısmı işe yaradı. İşgücü talebi (yani dolu işler ve doldurulmamış boş pozisyonlar) şu anda zengin dünyadaki azalan işçi arzından, zirve noktası olan %1,6’ya kıyasla yalnızca %0,4 daha yüksek. “İşgücü sıkıntısı” aramaları üçte bir oranında azaldı. Artık neredeyse her yerde “yardım aranıyor” işaretlerini görme olasılığınız azalıyor.
İşgücü talebindeki düşüş vatandaşların istihdam beklentilerine de şaşırtıcı derecede az zarar verdi. Geçen yıl, zengin dünyadaki işgücü talebindeki düşüşün tamamının açık iş pozisyonlarındaki düşüşten kaynaklandığını tahmin ediyoruz. Aynı dönemde fiilen istihdam edilen kişi sayısı da arttı. Zengin dünyada işsizlik oranı yüzde 5’in altında kalıyor. Hatta bazı ülkeler rekorlar kırıyor. İtalya’da çalışma çağındaki kişilerin istihdamdaki oranı son zamanlarda rekor seviyeye ulaştı: ülke değişti İyi hayat İçin zahmetli hayat.
Ancak işgücüne olan talebin düşmesine rağmen planın ikinci kısmı için daha az kanıt var: daha düşük ücret enflasyonu. ABD’de ücret artışı yıllık yüzde 5,5’ten yaklaşık yüzde 4,5’e düşmüş olsa da, bu rakam Federal Rezerv’in yüzde 2’lik enflasyon hedefi için hala çok yüksek. Ve başka yerlerde ilerlemeye dair çok az kanıt var. Son çeyreklerde zengin dünyada ücret artışı yıllık bazda %5 civarında seyretti. İngiltere’de ücret artışı %6’nın üzerinde. JPMorgan Chase analistleri geçen hafta, “Ocak ayına ilişkin ilk göstergeler, müzakere edilen ücret anlaşmalarının sadece hafif bir yavaşlama gösterdiğini gösteriyor” dedi. Avro Bölgesi’nde ücretler aynı hızla artıyor.
Güçlü ücret artışı ve dolayısıyla hedefin üzerinde enflasyon artık ekonomik pastaya dahil mi oluyor? Bazı veriler durumun özellikle Avrupa’da böyle olduğunu gösteriyor. Örneğin İspanyol işçiler, sözleşmelerini değiştirmek için ek pazarlık güçlerini kullandılar, böylece ücretleri enflasyon oranına endeksli olan işçilerin payı 2014-2021’de %16’dan geçen yıl %45’e yükseldi. Yakın zamanda yapılan bir çalışma OECDA ağırlıklı olarak zengin ülkelerin kulübü, “Ücret endekslemesi nedeniyle enflasyonun daha kalıcı olmasından” endişe duyan Belçika.
Bugün daha cömert ücret anlaşmaları yarın daha yüksek enflasyona yol açabilir ve bu da daha da cömert ücret anlaşmalarına yol açabilir. Zengin ülkelerde, işçilerin daha yüksek ücret talep etmesiyle grevler çok daha yaygın hale geldi. Geçtiğimiz yıl Amerika, iş kesintileri nedeniyle yaklaşık 17 milyon iş günü kaybetti; bu, önceki on yılın toplamından daha fazla. Britanya’da da endüstriyel eylemlerde artış görüldü. Tren makinistleri sendikası Aslef’in 30 Ocak’ta bir dizi greve başlaması bekleniyor.
Ancak bu gelişmelerin daha iyimser bir yorumu da var. Tıpkı 2021-22’de, işgücü talebinin artmasının ardından ücretlerin hızlanmasının biraz zaman aldığı gibi, bugün de ivme kaybetmesi zaman alabilir. Sonuçta, şirketler ve işçiler ücretleri nadiren – çoğunlukla her yıl – yeniden müzakere ediyor; bu da işçilerin, eskisinden daha az pazarlık gücüne sahip olduklarını ancak yavaş yavaş fark ettikleri anlamına geliyor. Başka bir banka olan Goldman Sachs’ın Amerika için açıkladığı tahminler, işgücü talebindeki düşüşün daha düşük ücret artışına dönüşmesinin yaklaşık bir yıl sürebileceğini gösteriyor. Bu da enflasyondaki düşüş sürecinin son aşamasının son derece yavaş olacağını ancak geçeceğini gösteriyor. ■