Neonatal alloimmün trombositopeni (NAIT) nadir görülen bir bağışıklık bozukluğudur. NAIT, bebeğin trombositlerinin annenin kan dolaşımındaki bağışıklık hücreleri tarafından saldırıya uğraması ve yok edilmesiyle ortaya çıkar.
Haber Merkezi / Bu, bebekteki trombositlerin yabancı olarak tanımlandığı ve annenin bunlara karşı bir antikor tepkisi geliştirdiği zaman ortaya çıkar. Bu bağışıklık tepkisi, annenin kanı bebeğin kanına maruz kaldığında, fetüsün rahimdeki gelişimi sırasında veya bebek doğduğunda gelişebilir. NAIT bir kadının ilk hamileliğinde ve/veya sonraki gebeliklerinde ortaya çıkabilir.
Bir annenin bağışıklık sistemi, yabancı olarak algılanırsa bebeğinin trombositlerine saldırır. Bir bebeğin trombositleri, babadan alınan genler nedeniyle annenin trombositlerinden farklı olduğunda yabancı olarak tanınabilir. Trombositler kanın pıhtılaşmasına yardımcı olan bir tür kan hücresidir. Anormal derecede düşük trombosit seviyesi (trombositopeni), kolay kanamaya ve kan damarlarının yırtılmasına neden olabilir.
NAIT’in belirti ve semptomları, artan trombosit yıkımı ve azalan trombosit üretimi nedeniyle bebekte trombosit seviyelerinin ne kadar düştüğüne bağlı olarak değişir. Belirti ve semptomlar doğumdan önce veya doğumdan dört hafta sonrasına kadar ortaya çıkabilir.
NAIT’li bebeklerin çoğunda hafif semptomlar görülür ve bazı bebeklerde düşük trombosit düzeyleri dışında hastalık belirtisi olmayabilir. En sık görülen bulgusu peteşi ve purpura adı verilen, deri altından kanama sonucu ortaya çıkan deri renk bozukluklarıdır. Petechiae, ciltte genellikle purpuradan daha kırmızı renkte olan, daha mor renkte olma eğiliminde olan daha geniş cilt renk değişikliği alanları olan nokta noktalardır. Bu cilt renk değişiklikleri vücudun büyük bölümünde meydana gelebilir ve genellikle doğumdan sonraki birkaç saat içinde ortaya çıkar. Kolayca ciddi morluklar veya hematomlar da oluşabilir. Semptomlar hafif olduğunda zamanla ve tedavi sonrasında ortadan kaybolacaktır.
Şiddetli NAIT vakası olan bebeklerde beyin, gastrointestinal sistem, akciğerler veya gözler gibi önemli organlarda kanama olabilir. Beyindeki kanamaya intrakranyal kanama (ICH) adı verilir. Şiddetli semptomlar ölüme neden olabilir veya yaşam boyu sakatlığa yol açabilir.
Tipik olarak, durumu ciddi olan bebeklerde, kanın kafa derisinin altında toplandığı ve bebeğin kafasında şişkinliğe neden olduğu bir durum olan sefalohematomun yanı sıra peteşi veya purpura belirtileri de vardır. Sefalohematom, beyin hasarı nedeniyle uzun vadeli nörolojik anormalliklere yol açabilen ICH riskinin artmasıyla ilişkilidir. Nörolojik eksiklikler arasında serebral palsi, zihinsel engellilik, nöbetler ve her iki kulakta da meydana gelen, iki taraflı sensörinöral işitme kaybı olarak bilinen bir tür işitme kaybı bulunabilir. Serebral palsi, zamanla kötüleşmeyen kalıcı duruş ve hareket bozukluklarını içerir. Bu, bir yetişkindeki hemorajik felçle aynıdır.
Trombositopeninin şiddeti, bir bebekte İSK gelişip gelişmeyeceğini doğru bir şekilde öngörmez. Trombosit düzeyi ciddi derecede düşük olan bebeklerin yalnızca küçük bir kısmında ICH gelişir ve trombosit düzeyi orta derecede düşük olan bazı bebeklerde ICH gelişebilir.
Tedavi edilmezse ICH’nin NAIT’li bebeklerin %26’sını etkilediği tahmin edilmektedir. Bu vakaların çoğunun doğumdan önce ve ilk doğan çocuklarda, annenin İİAIT’in farkına varmasından önce meydana geldiği düşünülmektedir. Bir annenin semptom olarak ICH’li NAIT’li bir çocuğu varsa, NAIT’li bir sonraki çocuğunda da yüksek ICH riski vardır.
Gastrointestinal sistem kanamanın meydana geldiği ikinci en yaygın vücut sistemidir. İşaretler kanlı dışkıları içerebilir. Akciğerlerde ve gözlerde de kanama meydana gelebilir. Gözlerdeki kanama körlüğe yol açabilir. NAIT’li çocukların annelerinin düşük yapma riski daha yüksek olabilir.
NAIT, bir anne bebeğinin trombositlerini yok eden antikorlar ürettiğinde ortaya çıkar. Bir annenin bağışıklık sistemi, çocuğunun babasından miras alınan ve annede bulunmayan bir antijeni içerdiğinde çocuğunun trombositlerini hedef alabilir. Antijen, tüm bireylerin sahip olduğu bir hücre üzerinde tanımlayıcı bir etikettir. Etiketin varlığı, bağışıklık sistemine etikete özel antikorlar üretmesi için sinyal verir. Bu antikorlar daha sonra yabancı hücreyi yok etmek için bağışıklık sistemini çalıştırır.
Böyle bir durumda annenin bağışıklık sistemi, çocuğundaki trombositleri yabancı olarak algılar ve onlara karşı bağışıklık tepkisi geliştirir. NAIT’li beyaz ırktaki yaygın trombosit antijenleri insan trombosit antijeni (HPA)-1a ve HPA-5b’dir. Başka trombosit antijenleri de mevcuttur ve HPA-2, HPA-3, HPA-4 ve HPA-15’i içerebilir. Bu antijenlere saldıran annenin antikorları, anti-HPA antikorları olarak bilinir. HPA-1 antijeni, NAIT vakalarının %80-90’ında rol oynar ve anti-HPA-1a antikorlarıyla ilişkili FNAIT genellikle daha şiddetlidir.
NAIT geliştiren bebekler, insan trombosit antijenini babalarından otozomal dominant bir şekilde miras almıştır. Halihazırda anti-HPA antikorları üreten anneler için bu, babanın hedeflenen insan trombosit antijenini kodlayan genin bir kopyasına sahip olması durumunda, çocuklarının İİAIT geliştirme şansının %50 olacağı anlamına gelir. Eğer babada hedeflenen HPA antijenini kodlayan genin iki kopyası varsa, çocuğun NAIT geliştirme şansı %100’dür. Bebeğin cinsiyeti ne olursa olsun risk aynıdır.
Bir annenin bağışıklık sisteminin, kendisininkinden farklı olan çocuğunun trombositlerine neden saldırmaya başladığı bilinmemektedir. NAIT’te yer alan trombosit antijenlerinin varlığı, NAIT’in gelişeceği anlamına gelmez. Örneğin, trombositlerinde HPA-1a bulunmayan annelerin yalnızca %10’u, bebeklerine karşı anti-HPA-1 antikorları geliştirecektir.
Bir annenin bağışıklık sistemi, bu alloantikorları, bağışıklık sistemi fetüse veya yenidoğanın trombositlerine maruz kaldıktan sonra oluşturur. HPA-1a ile ilişkili NAIT için alloantikorların vakaların %25’inde hamilelik sırasında ve %75’inin doğum sırasında oluştuğu tahmin edilmektedir.
NAIT hamilelik sırasında rutin olarak taranmamaktadır ve eksik teşhis edildiği düşünülmektedir. Bebekler, daha büyük kardeşleri varsa NAIT açısından taranır, ancak NAIT’li ilk doğan çocuklar için tanı, doğumdan sonra, genellikle bebekte yaygın cilt peteşi ve trombositopeni geliştikten sonra daha ileri testlere kadar yapılmaz.
NAIT için teşhis testleri mevcuttur. Anne kanının anti-HPA antikorları açısından test edilmesini ve anne, baba ve yenidoğanın HPA genotiplemesini içerir. İnsan trombosit antijenlerinin (HPA) genotiplemesi, tanıyı daha da destekleyecek HPA genlerinin varlığını veya yokluğunu kontrol etmek için yapılır. Annenin kanında yaygın alloantikorlar bulunmazsa, HPA’ya karşı daha az yaygın olan alloantikorları aramak için annenin kanının babanın trombositleriyle nasıl etkileşime girdiğini inceleyen bir test yapılabilir.
Bir fetüste NAIT şüphesi olduğunda, fetüsten kan örneği almaya çalışırken komplikasyon riski nedeniyle kan örnekleri yalnızca anne ve babadan alınır. Annenin kan örneklerine dayalı olarak fetüsün HPA genotiplemesi yalnızca HPA-1a antijenleri için mevcuttur.
Tedavi tanı zamanına (fetüs veya yenidoğan) bağlı olarak farklılık gösterir. ICH gibi ciddi komplikasyon riski nedeniyle, şiddetli trombositopenisi olduğu tespit edilen yenidoğanda tedaviye, tanısal test sonuçları NAIT’i doğrulamadan önce başlanmalıdır.
NAIT olduğundan şüphelenilen bir yenidoğanda tedavi, trombosit transfüzyonunu içerir. ICH olmadığında bebeğin iyileşmesi muhtemeldir ve trombosit düzeyleri normal seviyeye yükselmelidir.
Bir fetüsün NAIT riski altında olduğundan şüphelenildiğinde tedavi, anneye intravenöz immünoglobulin (IVIG), steroidler veya seri intrauterin trombosit transfüzyonu (IUPT) verilmesini içerebilir. IVIG, antikorların donörlerden annenin kanına verilmesidir. IVIG ve steroidler, annenin fetüsün trombositlerine karşı bağışıklık tepkisini baskılamak için kullanılır. IUPT, kanamaları önlemek amacıyla fetüsteki trombosit sayısını artırmak için kullanılır. Bununla birlikte IUPT, fetus için invazif ve riskli kabul edilir ve IVIG veya steroidlere yanıt vermeyen vakalar için saklanabilir. Sezaryen yoluyla erken doğumun da ICH olasılığını azalttığı düşünülmektedir.
Doğumdan sonra NAIT’li bir bebeğe intrakraniyal kanama olmadığından emin olmak için kranyal ultrason uygulanmalıdır. NAIT’li yenidoğanların trombosit sayısını artırmak için trombosit transfüzyonuna veya IVIG’ye ihtiyacı olabilir.