Transkript
1 BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM قال االله تعالى: } إنما یرید الله ل یذ ه ب عنكم الرجس أ هل البیت ویطهركم تطهيرا { Yüce Allah Kur'ân ı Kerim'de Ehl i Beyt Hakkında Şöyle Buyurmuştur: "Allah sadece siz Ehl i Beyt'ten tüm kötülükleri gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister." (Ahzâb / 33) Sünnî ve Şii kaynaklarında Allah Resulü nden (s.a.a) rivayet edilen çok sayıdaki hadis, bu ayetin Âl i abadan olan beş kişi hakkında nazil olduğunu, Ehl i Beyt ifadesinin onlara has bir ifade olduğuna ve onların Muhammed (s.a.a), Ali, Fatıma, hasan ve Hüseyin (Allah ın selamı onların üzerine olsun) olduğuna delalet etmektedir. Örnek olarak bk: Müsned i Ahmed (h. 241), c.1, 331; c.4, s.107; c.6, s.292 ve 304; Sahih i Müslim (h. 261), c.7, s.130; Sünen i Tirmizî (h. 279), c.5, s.361 ve ; es Sünenu l Kubra, Nesaî (303), c.5, s.108 ve 113; ez Zeriyyetu t Tahireti n Nebeviyye, Dulabî (h.310), s.108, el Müstedrek u Ale s Sahihayn, Hakim Nişaburî (h. 405), c.2, s.416; c.3, s.133, 146 ve 147; el Burhan, Zerekşî (h.794), s.197; Fethu l Barî, Şerh u Sahih i Buharî, İbn Hacer Askalanî (h.852); c.7, s.104; Usul i Kâfî, Kuleynî (h.328), c.1, s.287; el İmamet u ve t Tebsiret u İbn Babeveyh (h.329), s.47, h:29; Deaimu l İslam, Mağribî, (h.363), s.35 ve 37; el Hisal, Şeyh Saduk (h.381), s.403 ve 550; el Emalî, Tusî (h.460), h:438, 482, 783 ve yine aşağıdaki kaynaklarda bu ayetin tefsirine bakınız: Camiu l Beyan, Taberî (h.310); Ahkamu l Kur an, Cessas (h.370); Esbabu n Nüzul, Vahidî (h.468); Zadu l Mesir, İbn Cevzî (h.597); el Cami u Li Ahkami l Kur an, Kurtubî (h.671); Tefsir i İbn Kesir, (h.774), Tefsir i Sa lebî (h.825); ed Durru l Mensur, Siyutî (h.911); Fethu l Kadir, Şevkanî (h.1250); Tefsir i Ayyaşî (h.320); Tefsir i Kummî (h.329); Tefsir i Fırat ı Kufî (h.352), ulu l emir ayetinin altında; Mecmau l Beyan, Tabersî (h.560) ve çok sayıdaki diğer kaynaklar.
2 ق ال رسول االله : ا ني تارك ف یكم الث قلین: ك تا ب ا الله و ع ترت ي اهل بیت ي ما ا ن تمسكتم بهما لن ت ض لو ا ابدا وانهما لن یفترقا حت ی یردا علي الحوض. (صحيح مسلم ج ۷ ص ۱۲۲ سنن دارمي ج ۲ ص ۴۳۲ مسند احمد ج ۳ ص ۱۴ ۵۹ ۲۶ ۱۷ ج ۴ ص ۳۶۶ ۳۷۱ ج ۵ ص ۱۸۲ مستدرك حاكم ج ۳ ص ۱۰۹ ۵۳۳ ۱۴۸ و...) Gadir i Hum Olayı Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmaktadır: Ben sizin aranızda iki paha biçilmez emanet bırakıyorum: Biri Allah ın kitabı ve diğeri itretim, Ehl i Beytim. Bu ikisine sımsıkı sarıldığınız müddetçe asla sapmazsınız. Bu ikisi Kevser havuzunun başında bana varıncaya kadar birbirinden ayrılmazlar. (Sahih i Müslim, c.7, s.122; Sünen i Daremî, c.2, s.432; Müsned i Ahmed, c.4, s.14, 17, 26, 59, c.4, s.466, 471, c.5, s.182; Müstedrek i Hakim, c.4, s.109, 148, 533 vs )
3 Gadir i Hum Olayı نام كتاب: في رحاب اهل البیت^ ج 41 الغدیر تهیه كننده: اداره ترجمه مجمع جهانی اهل بیت^ مو لف: گروه پژوهش ایوب الحاي ری مترجم: جعفر بندی داریا زبان ترجمه: تركی Dünya Ehl i Beyt Kurultayı Mütercim: Vahdettin İNCE GADİR İ HUM OLAYI Yazan: Dünya Ehlibeyt Kurultayı Telif Heyeti Çeviren: Cafer BENDİDERYA Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: Kültürel Yardımcılık, Tercüme Bürosu Dizgi ve Mizanpaj: Derya Baskı: Leyla Baskı Sırası: 1. Baskı Baskı Tarihi: 2010 Yayınlayan: Dünya Ehlibeyt Kurultayı Tiraj: 3000 ISBN: Site : ul bayt.org e mail: ul bayt.org Baskı Hakları Yayıncıya Aittir Dünya Ehlibeyt (a.s) Kurultayı
4 YAYINCININ ÖNSÖZ 9 GADİR İ HUM OLAYI 13 Önsöz GADİR OLAYI 19 İÇİNDEKİLER 2. İSLAM TARİHİNDE GADİR İ HUM BAYRAMI GADİR İ HUM HADİSİNİN MÜTEVATİR OLUŞU SAHABE, TABİİN VE TABİİNİN TABİİNLERİ GADİR-İ HUM HADİSİ İLE DELİL GETİRMİŞLERDİR. ONLARDAN BAZILARI ŞÖYLEDİR GADİR İ HUM HADİSİ TEVİL KABUL ETMEZ 37
5 10 GADİR İ HUM OLAYI YAYINCININ ÖNSÖZ İhtilaf insanların tabiatından kaynaklanan bir durumdur; Allah Teala güzel ihtilafların iman çerçevesinde kalmasını ister; işte bu nedenle şimdiye kadar ihtilafa düşen kişilerin tümünün kabul ettiği sabit bir ölçü yoktur. Oysa Allah Teala, insanlar ihtilaf ettikleri konuda müracaat etmeleri için Kur'an'ı indirdi. 1 Bu eşsiz hak dışında dünya işleri hiçbir şeyle yoluna girmez. Mutlak tevhid kuralı üzerine kurulan Kur'an ı Kerim de bunu vurgulamaktadır. Daha sonra inhiraf ve sapmalar meydana gelmiş, hurafe ve efsaneler ortaya çıkmış, nihayet insanlar bu büyük kaynaktan uzaklaşmışlardır. Buradan anlaşılıyor ki, insanlar heva ve heveslerine uyarak azgınlık ve dalalete düşmeleri söz konusu olduğu için hak ve batıl konusunda hakem olamazlar. Kur'an ı Kerim nazil olmasına rağmen, heva ve hevesler insanları şuraya buraya çekmekte, tamahları, eğilimleri, korku ve dalaletler onları Kur'an'ın hükmünü kabullenmekten ve Kur'an'ın hükümlerine götürecek hakka müracaat etmekten alıkoymaktadır. Kur'an ı Kerim'in apaçık nassına göre 2 insanları ihtilaf ve inada sürükleyen etken haddi aşmak ve azgınlıktır. İhtilaf ve tefrikanın diğer bir nedeni ise cehalettir. Cahil, bilmediği şeyi âlimden sormalıdır. Nitekim Allah Teala şöyle buyuruyor: "Bilmiyorsanız zikir ehline sorun." 3 İşte bu nedenle cahilin, aklın kabul ettiği ve akıl sahiplerinin 1 Bakara, Bakara, Enbiyâ, 7; Nahl, 43. uyguladıkları bu ilkeyi çiğnemesi haddi aşmak, ihtilaf ve tefrikayı önleyecek apaçık kuralları ayaklar altına almaktır. İslam, gerçekleri Kur'an ı Kerim'e ve kendi nefsinden konuşmayan, konuştuğu her şey bir vahiy olan Resulullah'ın (s.a.a) sünnetine yansıyan Allah'ın ebedi dinidir. Allah ve Resulü, Efendimizin hayatında olduğu gibi vefatından sonra da ümmetin ihtilafa düşeceğini biliyorlardı. İşte bu nedenle Resulullah'tan (s.a.a) sonra ümmetin Allah Resulü nü (s.a.a) izlemesi için Kur'an ı Kerim onlar için bir meşale kılınmış, anlayıp tefsir edemedikleri konular için de onlara Ehl i Beyt (a.s) sunulmuştur. Çünkü Ehl i Beyt (a.s) her türlü çirkinlik ve kötülükten temiz tutulmuş, Kur'an ı Kerim onların dedesi Muhammed Mustafa'ya (s.a.a) nazil olmuş, onlar da Kur'an'ı ondan almış, idrak ederek uygulamışlardır. Allah Teala onlara hiç kimseye vermediği bir şeyi vermiştir Nitekim Resulullah (s.a.a) da meşhur Sekaleyn hadisinde onların kapsamlı merciliklerini vurgulamıştır. Böylece onlar da büyük bir gayretle Allah'ın dinini ve Kur'an ı Kerim'i yanlış anlaşılma ve yanlış tefsir edilmekten korumaya çalışmış ve onun yüce anlamlarını insanlara anlatmak ve açıklamak yolunda çaba harcamışlardır. Böylece ümmetin mercii ve Müslümanların sığınağı olmuşlar, büyük bir sabırla zihinlerde oluşan soru ve şüpheleri gidermişlerdir. Onların bize ulaşan mirasları, kendilerine soru yöneltenlere ve onlarla konuşanlara karşı sergiledikleri güzel muamelelerini, güç ve derinliklerini ortaya koymaktadır; bu da onların ilmi merciliklerine delalet etmektedir. Ehl i Beyt (a.s) Mektebinin koruduğu ve izleyicilerinin yok olup gitmekten muhafaza ettikleri Ehl i Beyt (a.s) mirası İslam öğretilerinin çeşitli dallarına yer veren kapsamlı bir okuldur. Bu okul asırlar boyunca bu berrak sudan almaya hazırlıklı kişiler yetiştirmiş, İslam ümmetine Resulullah'ın Ehl i Beyt'ini (a.s) izleyen büyük alimler sunmuş, yurt içi ve yurt dışından gelen
6 YAYINCININ ÖNSÖZ 11 çeşitli düşüncelere sağlam ve ikna edici cevaplar vererek şüphelerini yok etmiştir. Dünya Ehl i Beyt (a.s) Kurultayı, üzerine düşen sorumluluğu göz önünde bulundurup Ehl i Beyt (a.s) çizgisi ve olanların yüce mektebini izleyerek risalet harimini savunmaya, çeşitli mezhep mensupları ve İslam düşmanlarının onun gerçeklerini gizleyip yok etmek amacıyla yönelttikleri tehditleri azimli bir şekilde defetmeye ve asırlar boyu onlara iyi bir şekilde karşı koymaya girişmiştir. Bu konuda Ehl i Beyt (a.s) Mektebi ulemasının kitaplarında yer alan tecrübeler gerçekten kendi alanında paha biçilmez bir değer taşımaktadırlar; çünkü bu tecrübeler akıl ve delile, çirkin taassup ve heveslerden arınmış bilimsel temellere dayanmaktadırlar; ayrıca selim fıtrat, akıl ve mantığın ölçüleri doğrultusunda ulema ve düşünürlere hitap etmektedir. Dünya Ehl i Beyt (a.s) Kurultayı, geçmiş asırlarda ve özellikle günümüzde İslam ve Müslümanlara karşı kin güden bazı çevrelerin internet kanalları vb. araçlarla gündeme getirdikleri şüphelere verdiği reddiye, soru cevap ve tartışmalarla elde ettiği zengin tecrübeleriyle hakikate susamışlar için yeni bir çağ açmıştır. Bu doğrultuda her türlü çirkin davranıştan kaçınmaya özen göstermiş, akıl ve ruhların çok hızlı bir şekilde mükemmelleşmeye doğru gittiği bir asırda Ehl i Beyt (a.s) Mektebinin bütün âleme sunduğu gerçeklerden gereğince yararlanılması için düşünürleri ve hakikat taliplerini harekete geçirmeyi azmetmiştir. Burada şuna da değinmemiz gerekiyor ki, bu araştırma mecmuası Hüccetü'l İslam Şeyh Ebulfazl İslamî'nin başkanlığında, ilim ve fazilet sahibi arkadaşlarının yardımıyla özel bir heyette hazırlanmıştır. Bu mecmuanın hazırlanmasında emeği geçen kişiler şunlardır: Seyyid Munzir Hekim, Şeyh Abdulkerim Behbehanî, Seyyid Abdurrahim Musevî, Şeyh Abdulemir Sultanî, Şeyh Muhammed Eminî, Şeyh Muhammed 12 GADİR İ HUM OLAYI Haşim Amulî, Seyyid Muhammed Rıza Âl i Eyyub, Şeyh Ali Behramî, Hüseyin Salihî ve Azim Ukabî. Bu mecmuada emeği geçen yukarıdaki kişilerle birlikte her biri bu araştırmadan bir bölümünü inceleyip değerli görüşlerini belirten ilim ve fazilet sahibi, araştırmacı Şeyh Muhammed Hadî Yusufî Garavî, Şeyh Caferu'l Hadî, Üstad Sahib Abdulhamid'e ve bu eseri Türkçe ye kazandıran sayın Cafer Bendiderya ya teşekkürlerimizi sunuyoruz. Arzu ve ümidimiz yüce Rabbimizin üzerimize bırakmış olduğu risaletin bir bölümünde yeterli çabayı harcamış olmaktır. O Rabbimizin ki, hak dini bütün dinlerden üstün kılmak için elçisini hidayet ve hak din üzere gönderdi. Şahid olarak Allah yeter. Dünya Ehl i Beyt (a.s) Kurultayı Kum
7 14 GADİR İ HUM OLAYI Önsöz GADİR İ HUM OLAYI İslam, insanoğlunun ihtiyaç duyduğu her şeyi içeren son şeriat ve evrensel bir dindir. İslam ümmetinin önderliği, Peygamber Efendimiz (s.a.a) hayatta olduğu dönemde efendimizin sorumluluklarındandır. Bu ebedi dinin, Peygamber Efendimizden (s.a.a) sonra ümmetin yüce önderliği konusunu üstü kapalı bırakmış olması ve bu önemli meseleyi olaylara, hava ve heveslere, kişisel eğilim ve yönelişlere veya farklı görüş ve içtihatlara sahip olan sahabenin kişisel içtihatlarına bırakmış olması imkansızdır; aksi durumda, İslam sisteminin genel olarak ihtilaf ve karışıklığa düşerek dağılması kaçınılmazdır. Dolayısıyla, son Peygamber in ve ebedi İslam dininin bu önemli konuyu belirsiz bırakmış olması düşünülemez. İşte bu nedenle peygamberlerin efendisi Hz. Muhammed in (s.a.a) kendisinden sonra önderlik sorumluluğunu üstlenecek kişiyi apaçık bir şekilde belirtmiş olması çok doğal, gerekli ve bütün Müslümanların beklediği bir durumdur. O halde, Peygamber Efendimizin (s.a.a) kendisinden sonra İslam ümmetinin imam ve önderi olarak tanıttığı kişi kimdir? Efendimiz bunu ne zaman açıklamıştır ve bu açıklama ve atama nasıl gerçekleşmiştir? Ehl i Beyt ve izleyicileri İslam ümmetinin yüce önderliğinin ve Peygamber Efendimizin (s.a.a) hilafet meselesinin, Allah Teala tarafından tayin edilen ilahî bir makam olduğuna, yüce peygamber ve halifesinin insanlara Allah ın ve O nun yüce dininin adına hükümet sürdüğüne göre, Allah ve Resulü nün onu insanların seçim ve oyuna bırakmadığına inanmaktadırlar. Allah ve Resulü (s.a.a), ümmetin en üstününü seçmiş, Peygamber den sonra onun ümmetin imam ve önderi olduğunu apaçık bir şekilde beyan etmişlerdir. Bu işe halkın İslam dinine davet edildiği ilk günden başlanmış, davetin sürdüğü Mekke de ve Medine de devam edilmiştir. Yakın akrabalarını korkut ayetinin indiği inzar gününden başlayıp Efendimizin Veda Haccı ndan dönüşüne kadar sürmüştür. Son hacda ise bu açıklama Allah ın emri üzere açık bir şekilde kalabalık topluluğun önünde gerçekleşmiştir. Bu olay hicretin onuncu yılında, Zilhicce ayının on sekizinci günü vuku bulmuştur. Bu olaydan sonra da yine Peygamber bu emri tekrarlamış hatta dünyadan göçtüğü günde bile bunu bir kez daha açıklamıştır. Oysa, hilafet ekolü izleyicileri, Peygamber Efendimizden (s.a.a) sonraki hilafetin ilahi bir makam olmadığını ve bu konuda nassa gerek olmadığını, az sayıda olsa bile Müslümanlardan bir grubunun dahi şu veya bu kişiyi halife olarak tanıtmasının yeteceğini söylemektedirler. Bazıları bir takım şüphelere dayanarak Allah Resulü nün (s.a.a) kendisinden sonraki hilafet meselesine netlik getirmediğini ispatlamaya çalışmışlardır; halbuki onları getirdikleri bu deliller en fazla sahabelerden bir kısmının tutumunun böyle olduğunu ortaya koymaktadır. Emevi hilafetinin son döneminde ve Abbasilerin hakimiyetinin başında yazılan hadis, tarih ve siyer kitaplarının İslam tarihinin tüm gerçeklerini açıklamaları beklenemez; özellikle bazı gerçekler hakim gücün menfaatleriyle çelişip heva ve heveslerine ters düşerse böyle bir beklenti hiçbir şekilde yerinde olmaz. Dolayısıyla, eğer bir iki kaynak, tarihî bir olayı diğerlerinin aksine naklederse, onun önemli bir konu olduğunu kabul etmek ve ona daha fazla önem vermek gerekiyor; bu konu asla göz ardı edilemez. Hakikati arayan bir araştırmacının o ortamdaki önemli olayları bilimsel metotlarla incelemesi ve risalet döneminin doğal
8 GADİR İ HUM OLAYI 15 ortamını ve Peygamber Efendimizin (s.a.a) hayatının son döneminin en önemli olaylarını makul bir şekilde araştırıp değerlendirmesi gerekir. Peygamber Efendimizin (s.a.a) hayatının son dönemlerinde İslam devletinin içindeki ve dışındaki siyasî durumu, Allah Resulü nün (s.a.a) kendisi için bir halife tayin etmesini gerektiriyordu; çünkü içeriden münafıklar ve kitap ehli ve dışarıdan da Bizans ve diğer müşrik güçleri İslam sistemini tehdit ediyorlardı. Her an çeşitli olaylara gebe olan böyle tehlikeli toplumsal ve siyasî bir durum, Peygamber Efendimizin İslam düzeninin içinde her türlü kavga ve ihtilafları bertaraf etmek için tüm ihtimalleri göz önünde bulundurup gerekli tedbiri almasını ve böylece İslamî vahdetin devamını sağlamasını ve hayatını sürdürmesi için zemin hazırlamasını gerektiriyordu; bu da ancak İslam ümmetini her türlü ihtilaf, kavga ve tefrikadan uzak tutacak liyakatli bir önder tayin etmesiyle mümkündü. Liyakatli bir önderin atanmasıyla İslam ümmetinin vahdeti korunacak, heva ve hevesperestlerin İslam ümmetinin hilafet ve önderliği iddiasında bulunmalarına engel olunabilirdi. Böylece ihtilaf ve kavgaların önü alınmış olacak ve İslam ümmeti önder ve kılavuzsuz oldu bittilere terk edilmeyecekti. Bu toplumsal sebepler, Allah Resulü nden sonraki halifenin tayin edilmesi nin gerekliliğini ortaya kokmaktadır; Peygamber Efendimiz de bunu gerçekleştirmiştir. İşte buradan, Peygamber Efendimizin (s.a.a), çok az bir grubun Müslüman olup Allah a taptığı risaletinin tâ başından beri hilafet meselesini söz konusu etmesinin felsefesi anlaşılmaktadır. Ve yine Efendimizin risaleti boyunca ve özellikle hayatının son saatlerinde bu konuyu neden gündeme getirdiği aydınlık kazanmaktadır. Evet; Peygamber Efendimiz (s.a.a) risaletinin başlarında kendisinden sonraki halifeyi tayin etmiş, risaleti boyunca ve hatta hayatının son zamanlarında kesin ve apaçık bir şekilde 16 GADİR İ HUM OLAYI bunu açıklamıştır. Ehlibeyt in (Allah ın selamı onların üzerine olsun), bütün tehdit ve vaadlere rağmen hakim güçlere dinlerini satmayanların görüşü işte budur. Burada Peygamber Efendimizin (s.a.a) risaletinin başından hayatının sonuna kadar kendisinden sonraki önderi tayin edip insanlara tanıtmaya büyük bir önem verdiğini ortaya koyan bazı örneklere değinelim: Taberî şöyle yazıyor: İbn Humeyd, Seleme den, Muhammed b. İshak tan, Abdulğaffar b. Kasım dan, Minhal b. Amr dan, Abdullah b. Abbas tan ve o da Ali b. Ebutalip ten şöyle nakletmiştir: En yakın akrabalarını uyar ayeti nazil olduğu zaman Allah Resulü (s.a.a) bizi çağırarak bana, Ey Ali! buyurdu, Allah Teala bana en yakın akrabalarımı uyarmamı emretti. Bu iş bana çok zor geldi; çünkü bu işi yaptığımdan onlardan istemediğim şeyi göreceğimi bildiğim için bu konuda sessiz kaldım; bunun üzerine Cebrail gelerek, Ey Muhammed! Sana emredileni yapmayacak olursan Rabbin seni cezalandıracaktır dedi. Ey Ali! Bize bir miktar yemek hazırla; üzerine koyun budu koy ve bir kaba da süt doldur. Sonra Abdulmuttalip oğullarını çağır da onlarla konuşup Allah ın emirlerini onlara ulaştırayım. Ben Allah Resulü nün (s.a.a) emrettiği şeyi yaptım. Sonra gidip Abdulmuttalip oğullarını davet ettim. O gün aşağı yukarı kırk kişiydiler. Onların arasında Allah Resulü nün (s.a.a) amcaları Ebutalib, Hamza, Abbas ve Ebuleheb de vardı. Davet edilenler toplanıp gelince Allah Resulü (s.a.a) onlar için hazırladığım yemeği getirmemi emretti. Ben yemeği getirdim. Yemeği getirip bırakınca Allah Resulü (s.a.a) eti yemek tabağının çeşitli yerlerine bölüp bıraktı ve sonra Allah ın adıyla alın buyurdu. Bunun üzerine oradakiler yediler ve artık bir ihtiyaçları kalmadı. Ben tabakta onların parmak izlerini görüyordum. Canım elinde olan Allah a andolsun ki, onlardan
9 GADİR İ HUM OLAYI 17 biri hazırladığım yemeği tek başına yiyip bitirebilirdi. (Ama bu az yemek hepsine yetmişti) Sonra Allah Resulü (s.a.a) bana, Ey Ali! Onlara içecek ver buyurdu. Ben süt kabını getirip onlara süt sundum. Herkes doyasıya ondan içti. Andolsun Allah a ki, normal şartlarda onlardan biri bile sütün tamamını içip bitirebilirdi. Sonra Allah Resulü (s.a.a) konuşmak isteyince Ebuleheb erken davranarak, Mihmandarınız sizi sihirlemiştir dedi. Bunun üzerine Allah Resulü (s.a.a) konuşmadan onlar dağıldılar. Bu nedenle Allah Resulü (s.a.a) buyurdu ki: Ey Ali! Gördüğün gibi bu adam benden önce davranarak konuşmamı engelledi ve ben konuşmadan önce insanlar dağıldılar. O halde bugün olduğu gibi yarın yine yemek hazırla ve onları davet et. Ben de öyle yaptım ve onları bir araya topladım. Allah Resulü (s.a.a) yemeği getirmemi istedi. Ben de bir önceki günde olduğu gibi yemeği getirdim. Onlar doyasıya yedikten sonra Allah Resulü (s.a.a) Onları içir buyurdu. Ben süt kabını getirdim. Hepsi doyasıya içtiler. Sonra Allah Resulü (s.a.a) şöyle konuştu: Ey Abdulmuttalib oğulları! Allah a andolsun ki Araplar arasında benim size getirdiğim şeyden daha üstününü getirmiş olan birini tanımıyorum; ben size dünya ve ahretin hayrını getirdim; Allah sizi bu hayra davet etmemi emretti bana; o halde, bu konuda hanginiz bana yardım edecek ki böylece benim kardeşim, vasim ve aranızda halifem olsun? Oradakiler bu daveti kabul etmekten sakındılar. Ben yaşça ve boyca onların en küçüğüydüm; Ey Allah ın Resulü! Ben bu konuda senin vezirin ve yardımcın oluyorum dedim. Bunun üzerine Allah Resulü (s.a.a) elimden tutarak, Biliniz ki bu benim kardeşim, vasim ve sizin aranızda benim halifemdir; sözünü dinleyin ve ona itaat edin buyurdu. Sonra Abdulmuttalip oğulları gülerek ayağa kalktılar; 18 GADİR İ HUM OLAYI bazıları Ebutalib e, sana oğlunun sözünü dinleyip ona itaat etmeni emrediyor dediler. 1 Müfessirler ve muhaddisler arasında bu hadis, Yevmu d dar Hadisi ve Bedu d davet Hadisi diye meşhurdur. 2 Allah Resulü (s.a.a) peygamberliğinin başında sadece bununla yetinmemiş, çeşitli yerlerde, çeşitli münasebetlerle kendisinden sonraki halifenin Ali b. Ebutalib (a.s) olduğunu apaçık bir şekilde vurgulamıştır. Bunların en açığı, hicretin onuncu yılında, Zilhicce ayının on sekizinci gününde gerçekleşmiştir. Bugün, daha sonraları Gadir Günü veya Gadir i Hum Günü diye meşhur oldu. Şimdi burada bu büyük tarihi olayı ve Peygamber Efendimizin buradaki buyruğunu birkaç başlık altında kısaca açıklayacağız: 1 Tarih i Taberi, c.1, s ; Beyrut Daru l Kutubi l İlmiyye basımı; el Kamil, c.2, s.41 42, Beyrut Daru l Kitabi l Garbi basımı. 2 Bk. Camiu l Beyan, Taberi, c.19, s.149, Beyrut Daru l Fikir basımı, 1415 hk. Tefsir i İbn Kesir, c.3, s.364, Beyrut Daru l Marifet basımı, 1412 hk. el Bidayet u ve n Nihaye, İbn Kesir, c.3, s.53; Dar u İhya i Turas i Arabi, Beyrut, 1408 hk. Şerh u Nehci l Belaga, İbn Ebi l Hadid i Mutezilî, c.13, s.211, Dar u İhyai l Kutubi l Arabiyye.
10 20 GADİR İ HUM OLAYI 1. GADİR OLAYI Peygamber Efendimiz hicretin onuncu yılında hac yapmaya karar verdi ve bunu herkese duyurdu. Bunun üzerine, çok sayıda insan Peygamber Efendimizle (s.a.a) hac yapmak için Medine ye geldi. Bu hacca, Haccet ul Veda, Haccetu l İslam, Haccetu l Belağ, Haccetu l Kemal ve Haccetu t Temam deniliyor. 1 Peygamber Efendimiz (s.a.a) Medine ye hicret ettikten sonra vefat edinceye kadar yaptığı tek hacdı bu. Efendimiz gusül aldı, suhar 2 parçasından oluşan iki ihram elbisesi giyerek Zilkade ayının bitmesine beş veya altı gün kala bir Cumartesi günü Medine den hareket etti. Bu yolculukta efendimizin eşleri de hörgüçlerde ve yine efendimizin Ehlibeyti, bütün Muhacirler ve Ensar, Arap kabilelerinden ve göçebelerden çok sayıda insan efendimizle birlikte hareket ediyordu. 3 Peygamber Efendimiz (s.a.a) Veda Haccı için hareket ettiği zaman Medine halkından bazıları kızamık hastalığına tutulduğu için efendimizle birlikte hareket edememesine rağmen sayılarını Allah tan başka kimsenin bilemeyeceği çok sayıda bir 1 el Gadir, Eminî, c.1, s.9; Veda Haccı na Haccetu l Belağ söylenmesinin nedeni, Ey Elçi, Rabbinden sana indirileni tebliğ et ayetinin nazil olmasıdır; nitekim Haccetu l Kemal ve Haccetu t Tamam diye adlandırılmasının nedeni de Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, size ni'metimi tamamladım ayetinin nazil olmasıdır. 2 Suhar, Umman şehri veya deniz sahilinde yer alan Umman kasabasıdır. Mucemu l Buldan, c.3, s Tabakat ı İbn Sa d, c.3, s.225 ve c.2, s.173; İmta i Mukrizî, s.510; İrşad i Sarî, c.6, s.429; Tarih i İbn Haldun, c.2, s.58, k.2; Tarih i Yakubî, c.2, s.109. grup ona eşlik ediyordu. Bu hacc yolculuğunda, bir görüşe göre doksan bin, bir görüşe göre yüz dört bin, bir görüşe göre yüz yirmi bin ve başka bir görüşe göre de yüz yirmi dört bin kişi Efendimize eşlik ediyordu. Bazıları peygamberimize eşlik edenlerinin sayısının bundan da fazla olduğunu söylemişlerdir. Bu rakam sadece Peygamber Efendimizle birlikte Medine den hareket edenlerin sayısıdır; ama hac yapanların sayısı kesinlikle bu rakamdan çok daha fazlaydı; çünkü bir grup Hz. Ali (a.s) ve Ebu Musa Eş arî ile birlikte Yemen den gelmişlerdi; bunun dışında Mekke de yaşayanlar da vardı. 1 Peygamber Efendimiz (s.a.a) Pazar günü Yelemlem e ulaştı. 2 Sonra hareket ederek akşamleyin Şerefu s Seyyale ye vardı. Akşam ve yatsı namazını orada kıldı. Sabah namazını ise Araku z Zubye de kıldı 3. Sonra Revha da konakladı ve oradan da Munsaraf a 4 hareket ederek ikindi namazını orada kıldı. Akşam ve yatsı namazını Muteaşşa da kıldı; akşam yemeğini de orada yediler. Sabah namazını Usaye de kıldı 5. Efendimiz Salı günü el Arac de 6 idi Cuhfe boğazı olan Lehy i Cemel i 7 1 es Siretu l Halebiyye, c.3, s.283; Siret u Ahmed Zeyni Dehlan, c.3, s.3, c.2, s.143; Tarih i Hulefa, İbn Cevzî, Dördüncü cüz; Tezkiretu l Havassi l Umme, s.818; Dairetu l Mearif, Ferid Vecdî, c.3, s Yelemlem, Yemen halkının hacda ihram bağladıkları mikat yeri olup Mekke nin güneyindeki Tehame dağlarından biridir; Mu cemu l Buldan, c.5, s Araku z Zubiyye, Ruha da üç mil uzaklıkta bir yerdir; orada Peygamber Efendimizin (s.a.a) camii de vardır. Bk. Mucemu l Buldan, c.3, s Munsaraf, Mekke ile Bedir arasında bir yerdir. Mu cemu l Buldan, c.5, s Esaye, Medine ye uzaklığı yirmi beş fersah olan Cuhfe yolu üzerinde bir yerdir. Mu cemu l Buldan, c.1, s Arc, Taif bölgesinde, Medine den yetmiş mil uzaklıkta yer alan bir köydür. Mu cemu l Buldan, c.4, s Lehy i Cemel, Sekya ya yedi mil uzaklıkta bir yerdir. Mu cemu l Buldan, c.5, s.15.
11 1. GADİR OLAYI 21 geride bırakarak Çarşamba günü Sekya da 1 konakladı. Ertesi gün sabah Ebva da 2 sabah namazını kıldıktan sonra hareket ederek Cuma günü Cuhfe de konakladı ve oradan da Kudeyd e 3 doğru hareket etti. Cumartesi günü oraya yetişti. Pazar günü Usfan a 4 vardı. Gamim de, 5 yaya olarak hareket edenlerden bir grubu yorgunluklarını dile getirince efendimiz, koşmaksızın hızlı hareket etmelerini emretti. Peygamber Efendimizin (s.a.a) buyurduğu gibi hareket edince yorgunlukları azaldı. Pazartesi günü Merru z Zuhran a ulaştılar. Güneş batarken Serif e 6 vardılar. Efendimiz (s.a.a) Mekke ye varınca akşam namazını kıldı. Seniyyeten e 7 ulaştıkları zaman dinlendiler ve Salı günü Mekke şehrine girdi. 8 Hac amelleri bittikten sonar o kalabalıkla birlikte Medine ye doğru hareket ettiler. Perşembe günü Cuhfe bölgesindeki Medine, Mısır ve Irak yolunun ayırımı olan Gadir i Hum denilen yere vardı. Zilhicce ayının on sekizinci gününe tesadüf eden bu günde Cebrail i emin inerek, Ey Elçi, Rabbinden sana indirileni duyur ayetini indirdi ve sora Allah Teala Ali yi insanlara halife olarak tanıtmasını, Ali nin imamet ve velayeti hakkında 1 Sekya, Cuhfe nin on dokuz mil uzaklığında bir köydür. Mu cemu l Buldan, c.3, s Ebva, Cuhfe nin yirmi üç mil uzaklığında, Medine yolu üzerinde bir köydür. Mu cemu l Buldan, c.1, s Mekke yakınında bir yerin ismidir. Mu cemu l Buldan, c.1, s Askeri der ki: Medine den gelirken Mekke ye iki konaklık yoldur. Cuhfe ise üç konaklık yoldur. Mu cemu l Buldan, c.4, s Nasr der ki: Rabiğ ve Cuhfe arasında bir yerdir. Mu cemu l Buldan, c.4, s Serif: Mekke ye on mil uzaklıkta, bazılarının dediğine göre de, bu miktardan daha az veya daha fazla uzaklıkta bir yerdir. Mu cemu l Buldan, c.3, s Seniyyeteyn, Akebe yoludur. 8 İmta i Mukrizî, s GADİR İ HUM OLAYI indirilen emri ve ona itaatin herkese farz olduğunu insanlara duyurmasını emretti. O sırada kafilelerin baş tarafı Cuhfe de idi. Peygamber Efendimiz (s.a.a) ileride olanların geri dönmesini emretti. Arkada olanlar da ulaşıp beklediler. Öğle vakti olunca o ağaçların altında namaza durarak halkla birlikte öğle namazı kıldı. Hava çok sıcaktı. Bu nedenle cübbelerinin bir kısmını başlarının üstüne çekiyor, bir kısmını da ayaklarının altlarına seriyorlardı. Güneş ışıklarının Allah Resulü nü (s.a.a) rahatsız etmemesi için ağaçların üzerine bir bez parçası atarak gölgelik oluşturdular. Namazdan sonra, Allah Resulü (s.a.a) ayağa kalkarak insanların arasında 1 üst üste yığılan deve hörgüçlerinin üzerine çıkarak 2 yüksek sesle şöyle bir hutbe okumaya başladı: Hamd Allah a mahsustur, O ndan yardım diliyor, ona inanıyor, ona tevekkül ediyor, nefsimizin kötülüklerinden ve amellerimizin çirkinliklerinden Allah a sığınıyoruz. Allah ın saptırdığını kimse hidayet edemez ve Allah ın hidayet ettiğini de kimse saptıramaz. Şehadet ederim ki Allah tan başka ilah yoktur, Muhammed O nun kulu ve elçisidir. Ve Sonra: Ey insanlar! Latif ve Habir olan Allah bana, hiçbir peygamberin kendisinden önceki peygamberin ömrünün yarısı kadar yaşamadığını haber verdi; ben yakında Rabbimin davetine icabet edeceğim. Ben sorumluyum, siz de sorumlusunuz. O halde siz ne düşünüyorsunuz? İnsanlar dediler ki: Şehadet ederiz ki, sen tebliğ ettin, nasihatte bulundun, çaba sarf ettin. Allah sana hayırlı mükafat versin. Allah Resulü (s.a.a), Allah tan başka ilah olmadığına, 1 Mecmau z Zevaid, c.9, s.106 ve İbn Galib Razi nin Tarih i Âl i Zurare sinde, c.2, s.84 te böyle geçmiştir. 2 Simaru l Kulub, s.511. (s.6636, sayı: 1068); el Müstedreku l Hakim, c.3, s.533.
12 1. GADİR OLAYI 23 Muhammed in O nun kulu ve elçisi olduğuna, cennet ve cehennemin hak olduğuna, kıyamet gününün geleceğine ve kabirde olanların dirileceğine şehadet ediyor musunuz? İnsanlar, Evet buna şehadet ediyoruz dediler. Allah Resulü (s.a.a), Allah ım! Şahit ol buyurdu. Peşinden, Ey insanlar! İşitiyor musunuz? buyurdu. İnsanlar, Evet işitiyoruz dediler. Allah Resulü (s.a.a), Ben sizden önce (Kevser) havuzun başına gideceğim, siz orada benim yanıma geleceksiniz. O havuzun genişliği San a 1 ve Busra arası kadardır. O havuzda, yıldızlar sayısınca kadehler vardır. Benden sonra sekaleyne 2 nasıl davranacağınıza bakın. Bir kişi, Ya Resulullah, sekaleyn nedir? diye sordu. Allah Resulü (s.a.a), Paha biçilmez büyük emanet olan Allah ın kitabıdır; onun bir tarafı Allah ın, diğer tarafı ise sizin elinizdedir. Ona sımsıkı sarılın, sapmayın. Paha biçilmez küçük emanet ise Ehl i Beyt im, itretimdir. Latif ve Habir olan Allah, onların, havuzun başında bana ulaşıncaya kadar birbirlerinden ayrılmayacaklarını bana bildirdi. Bunların birbirinden ayrılmamasını ben de Rabbimden istedim. Onlardan öne geçmeyin, geri de kalmayın; aksi durumda helak olursunuz. Resulullah (s.a.a) daha sonra Hz. Ali nin (a.s) elini tutup her ikisinin koltuk altları görülecek kadar kolunu yukarıya kaldırdı. Herkes onu görüp tanıyınca şöyle buyurdu: Ey İnsanlar! Mü minlere kendilerinden daha evla kimdir? 1 San a, şimdiki Yemen in baş kentidir. Busra, Dimaşk kasabalarından birinin ismidir. 2 Sekaleyn, değerli şey anlamındadır. Bk. Tacu l Arus, Zubeydî, c.7, s GADİR İ HUM OLAYI İnsanlar, Allah ve Resulü daha iyi bilir dediler. Resulullah (s.a.a), Allah u Teala benim mevlamdır, ben de mü minlerin mevlasıyım; ben onlara kendilerinden daha evlayım. Öyleyse ben kimin mevlası isem, Ali de onun mevlasıdır. Resulullah (s.a.a) bu cümleyi üç defa tekrarladı. (Hanbeli lerin imamı Ahmed b. Hanbel e göre, dört defa tekrarlamıştır.) Daha sonra şöyle buyurdular: Allah ım, ona dost olana dost, ona düşman olana da düşman ol; onu seveni sev, ona buğzedene buğzet; ona yardım edene yardım et, ondan yardımını esirgeyenden yardımını esirge; o nereye dönerse hakkı onunla döndür. Bunu hazır olanlar hazır olmayanlara bildirsin. Halk henüz dağılmadan Allah Teala şu ayeti indirdi: Bugün dininizi kemale erdirdim, nimetimi size tamamladım ve din olarak İslam ı size beğendim. Bunun üzerine Resulullah (s.a.a) şöyle buyurdular: Dinin kemale ermesinden, nimetin tamamlanmasından, benim risaletime ve benden sonra Ali nin velayetine razı olan Allah yücedir. Daha sonra orada bulunan insanlar Hz. Ali yi (a.s) tebrik etmeye ve kutlamaya başladılar. Ebu Bekir ve Ömer, Hz. Ali yi (a.s) ilk kutlayan kişilerdendi. Onlardan her biri; Bu makam sana kutlu olsun ey Ebutalib in oğlu! Sen, benim ve her mü min erkek ve kadının mevlası oldun dediler. İbn Abbas da; Vallahi bu velayet herkesin üzerine farz oldu. dedi. Hassan da şöyle, Ya Resulullah! Bana izin ver de Ali hakkında, halkın duyacağı birkaç beyit şiir okuyayım dedi. Bunun üzerine Resulullah (s.a.a), Allah ın bereketi üzerine olsun; söyle buyurdu. Hassan ayağa kalkıp şöyle dedi: Ey Kureyş in büyükleri! Peygamber in (s.a.a) huzurunda mezkur velayet hakkında şöyle
13 1. GADİR OLAYI 25 diyorum: Hum da Gadir günü Peygamberleri onlara sesleniyor. Herkesin duyacağı şekilde yüksek bir sesle dedi... 1 Bu anlatılanlar, bütün İslam ümmetinin ittifak ettiği Gadir Hum olayı hakkında özet bir bilgidir; İslam tarihinde bundan başka bir Gadir olayı yoktur. Hiçbir belirleyici işaret kullanmadan genel olarak Gadir olayı denince akla Gadir i Hum olayı gelir. Gadir i Hum Cuhfe dedir ve burası bütün Müslümanlarca meşhurdur. Hiçbir araştırmacı Gadir i Hum olarak ondan başka bir yer tanımaz. 2 1 On Dördüncü Bölümde bu şiirin devamı çok sayıdaki kaynaklarıyla zikredilmiştir. 2 el Gadir, Emini, c.1, s.9 12.
14 28 GADİR İ HUM OLAYI 2. İSLAM TARİHİNDE GADİR İ HUM BAYRAMI İlahi irade Gadir i Hum un bütün asırlarda canlı bir tarih olarak kalmasını, kalpleri ve gönülleri kendine cezp etmesini, İslam yazarlarının tarih boyunca ve bütün zamanlarda onun hakkında yazılar yazmalarını, tefsir, tarih, hadis ve akit alanlarındaki çeşitli telif eserlerinde ondan bahsetmelerini dilemiştir. Nitekim hatipler konuşmalarında ve şairler şiirlerinde bu meseleye öyle bir önem verip bunu Hz. Ali nin faziletlerinden saymışlardır ki, bunda artık hiçbir şüpheye yer kalmamıştır. Genel olarak insanlık tarihinde ve özel olarak İslam tarihinde Gadir i Hum olayı kadar önem verilen çok az olay vardır. Sayısız muhaddisler, müfessirler, mütekellimler, filozoflar, şairler, edebiyatçılar, yazarlar, hatipler ve tarihçilerin ilgi gösterip hakkında bu kadar uzun uzadıya bahsettikleri çok az olay var. Bu büyük olayın zinde kalması ve devam etmesinin nedenlerinden biri, bu konuda iki ayet i kerimenin nazil olmasıdır. 1 Kur an ı Kerim kaldığı ve gece gündüz okunduğu müddetçe, bu büyük olay da kalplerde ve akıllarda ebedi olarak canlı kalacaktır. Geçmiş asırlarda İslam toplumu ve özellikle Ehl i Beyt (a.s) mektebi takipçileri bugünü büyük İslam bayramlarından biri sayıyorlardı. Bugünün Gadir i Hum bayramı olarak adlandırılması Müslümanlar arasında meşhur bir olaydır. Hatta İbn Haldun diyor ki: Hicri 487 yılında Zilhicce ayının 18 ine tesadüf eden 1 Mâide, 5 ve 67. Gadir i Hum Bayramında Musta la b. Muntasır a biat edildi. 1 Muntasır Billah i Ubeydi nin hayatında şöyle yazmıştır: Hk. 487 yılında Zilhicce ayının bitmesine on iki gün kala vefat etmiştir. Bu da Gadir i Hum Bayramı gecesidir; yani Gadir i Hum Bayramı olan Zilhicce ayının on sekizidir. 2 Ebu Reyhan Birunî el Asar i Bakiye adlı eserinde, bugünü Müslümanların İslam bayramlarından saymıştır. 3 Ebu Hureyre den şöyle rivayet edilmiştir: Kim Zilhicce ayının on sekizinci gününde oruç tutacak olursa Allah Teala onun için altmış ayın (veya yılın) orucunu yazar; bu gün Gadir i Hum Bayramıdır: bugünde Allah Resulü Ali nin (a.s) elinden tutarak, Ben kimin mevlası isem Ali de onun mevlasıdır. Allah ım! Onu dost tutanı dost tut, ona düşman olana düşman ol, ona yardım edene yardım et buyurmuştur. Bunun üzerine Ömer b. Hattab dedi ki: Ne mutlu, ne mutlu sana ey Ebutalib oğlu! Benim ve bütün Müslümanların mevlası oldun. 4 Sealeb i de Gadir gecesini, Müslümanlar arasındaki meşhur gecelerden saymıştır. 5 Bu İslam bayramının tarihi Gadir i Hum gününe dayanmaktadır; çünkü Peygamber Efendimiz (s.a.a) Muhacir ve Ensar a ve hatta eşlerine ve kadınlarına bu günde Ali nin (a.s) huzuruna giderek bu yüce faziletten dolayı onu tebrik etmelerini emretmiştir. Zeyd b. Erkam bu konuda şöyle diyor: Allah Resulü (s.a.a) ve Ali nin (a.s) elini sıkıp tokalaşan ilk kişiler Ebubekir, Ömer, 1 Vefeyatu l A yan, c.1, s Ae. 3 el Asaru l Bakiyye, s.395; el Gadir, c.1, s Bk. Tarih i Dimaşk, c.2, s.75 ve ; Tarih i Bağdad, c.8, s Simaru l Kulub, s.511.
15 2. İSLAM TARİHİNDE GADİR İ HUM BAYRAMI 29 Osman, Talha ve Zübeyr idi. Daha sonra diğer Muhacirler ve Ensar ve sonra ise diğer insanlar. 1 Bu tarihî olayın önemini anlamak için bu olayı sahabeden olan yüz on kişinin nakletmiş olması yeter. 2 Bu da, o topluluk arasından bu olayı sadece yüz on kişinin naklettiği anlamına gelmez; aksine, bunun anlamı bu yüz on kişinin isimlerinin tarih ve hadis kaynaklarında geçtiğidir. Bu hadisi, tabiinin asrı olan hicretin ikinci asrında, tabiinden seksen dokuz kişi rivayet etmiştir. Bir sonraki konumuzda değineceğimiz gibi, Gadir i Hum hadisini sonraki asırlarda, çeşitli mezheplere mensup çok sayıda alimler rivayet etmiş, onlardan büyük bir grubu bu hadisin sahih olduğunu ve tevatür seviyesine ulaştığını itiraf etmişlerdir. 3 1 Bk. Gadir, c.1, s.270; bunu Ali b. Ebutalib in Menakıbı kitabında Halilî diye meşhur olan Ahmed b. Muhammed i Taberi den nakletmiştir. 2 el Gadir, c.1, s.61 ve Büyük İslam tarihçisi Ebu Cafer Taberî bu konuda el Velaye Fi Turuk i Hadis i Gadir diye adlandırdığı bir kitap yazmış, bu kitabında, bu hadisi yetmiş küsür senetle Peygamber Efendimizden (s.a.a) nakletmiştir. İbn Ukde Velayet adlı risalesinde bu hadisi yüz beş senetle rivayet etmiştir. Bk. Menakıb i Âl i Ebitalib İbn Şehraşub, c.2, s.228. Ve yine bu hadisi Cem anî diye meşhur olan Ebubekir Muhammed b. Ömer i Bağdadî yirmi beş senetle nakletmiştir.
16 32 GADİR İ HUM OLAYI 3. GADİR İ HUM HADİSİNİN MÜTEVATİR OLUŞU Çeşitli Mezheplerin Uleması Gadir i Hum Hadisinin Mütevatir Olduğunu İtiraf Etmişlerdir 1 Celalettin Suyutî Şafiî el Fevaidu l Mutekasire Fi Ahbari l Mutevatire kitabında ve yine el Ezhari l Mutenasire Fi Ahbari l Mütevatire kitabında. Suyutî nin Gadir i Hum hadisinin mütevatir olduğu konusundaki sözlerini Allame Azizî Şerhu l Camii s Sağir kitabında, c.3, s.360 da nakletmiştir. 2 Molla Ali Karî el Hanefî el Mirkat u Fi Şerhi l Mişkat da, c.5, s.568 de. 3 Cemaluddin Ataullah b. Fazlullah eş Şirazî, el yazması olan el Erbain kitabında. 4 Menavî Şafiî, et Teysir u Fi Şerhi l Camii s Sağir de, c.2, s Mirza Mahdum b. Mir Abdulbaki, en Nevakis Fi r Revafiz de. 6 Muhammed b. İsmail el Yemanî, es Sen anî, Ravzatu n Nediyye de. 7 Muhammed Sadr Alim, Mearicu l ula Fi Menakıbi l Murtaza kitabında. 8 Şeyh Abdullah Şafiî Erbain kitabında. 9 Şeyh Ziyauddin el Mukbilî el Ebhasu l Museddede Fi l Fununi l Mutaaddide kitabında. 10 İbn Kesir ed Dimaşkî kendi Tarih inde, Muhammed b. Cerir i Taberî nin hayatı bölümünde. 11 Ebu Abdullah el Hafız ez Zehebî; onun, Gadir i Hum hadisinin mütevatir olduğu yönündeki sözünü İbn Kesir kendi Tarih inde, c.5, s de nakletmiştir. 12 Hafız İbn Cevzî, bu hadisin mütevatir olduğunu Esne l Metalib Fi Menakıb i Ali b. Ebitalib (a.s) adlı kitabında, s.48 de kaydederek diyor ki: Bu hadis bu açıdan hasen ve birçok açıdan da sahih bir hadistir; Emirulmüminin Ali den mütevatir olarak nakledilmiştir. Bu hadis yine Allah Resulü nden (s.a.a) de mütevatir olarak rivayet edilmiştir. Bu hadisi büyük bir grup nakletmiştir; bu konuda bilgisi olmayan kişilerin bu hadisi zayıf saymalarına itibar edilmez. 13 Şeyh Hisamuddin el Muttakî, bunu Muhtasar u Katfi l Ezhari l Mutenasire adlı kitabında kaydetmiştir. 14 Senaullah Bani Beti; bu hadisin mütevatir oluşunu es Seyfu l Meslul adlı kitabında kaydetmiştir. 15 Muhammed Mubin el Lekhnevi, Vesiletu n Necat Fi Fezaili s Sadat, s.104. Muhaddislerin İleri Gelenlerinden Bir Grup Gadir i Hum Hadisini Bir Çok Tarikle Nakletmişlerdir; onlardan bazıları şöyledir: 1 Hamet b. Hanbel 40 tarikle. 2 İbn Cerir Taberî 72 tarikle. 3 Cezerî el Mekerri 80 tarikle. 4 İbn Ukte 105 tarikle. 5 Ebu Said Secistanî 120 tarikle. 6 Ebubekir el Cuabî 125 tarikle. 7 Muhammed el Yemenî 150 tarikle. 8 Ebu l Ala Atar el Hemdanî, 250 tarikle. 9 Şeyh Abdullah Şafiî el yazması olan el Menakıb adlı
17 3. GADİR İ HUM HADİSİNİN MÜTEVATİR OLUŞU 33 kitabının 108. sayfasında şöyle diyor: Bu rivayet Gadir i Hum hadisi tevatür haddini aşmıştır; bunun gibi çeşitli şekillerde ve çok tarikle nakledilen bir rivayet yoktur.
18 36 GADİR İ HUM OLAYI 4. SAHABE, TABİİN VE TABİİNİN TABİİNLERİ GADİR-İ HUM HADİSİ İLE DELİL GETİRMİŞLERDİR. ONLARDAN BAZILARI ŞÖYLEDİR 1 İmam Ali (a.s), halife seçimi için düzenlenen şurada 1 ve Osman ın hilafeti döneminde, 2 Kufe de Rahbe gününde, 3 Cemel savaşında, 4 Kufe de rukban hadisinde, 5 Sıffin savaşında. 6 2 Allah Resulü nün (s.a.a) kızı Fatıma i Zehra (s.a). 7 3 Peygamber Efendimizin (s.a.a) büyük torunu İmam Hasan b. Ali el Mücteba (a.s). 8 4 Peygamber Efendimizin (s.a.a) torunu Kerbela şehidi İmam Hüseyin b. Ali (a.s). 9 5 Abdullah b. Cafer, bu hadisle Muaviye ye delil getirmiştir Amr b. As bu hadisle Muaviye ye delil getirmiştir Ammar b. Yasir Sıffin savaşında bu hadisle delil getirmiştir Esbeğ b. Nebateh bu hadisle Muaviye nin bulunduğu mecliste delil getirmiştir. 1 9 Bu hadisle bir genç Kufe de Ebu Hüreyre ye delil getirmiştir Kays b. Ubade bu hadisle Muaviye ye delil getirmiştir Ömer b. Abdulaziz bu hadisle delil getirmiştir Bu hadisle Me mun fakihlere delil getirmiştir. 5 1 Feraidus s Simtayn, Hamevini Şafiî, 58. bab, c.1, s Feraidus s Simtayn, 58. bab, c.1, s el Menakib i Harezmi, s Ae. S Müsned i Ahmed, s Kitab i Selim b. Kays, s Esne l Metalib, Cevzî el Mekarri, Şafii, s Yenabiu l Mevedde, Kunduzî Hanefî, c.3, s Kitab i Selim b. Kays, s Kitab i Selim b. Kays, s Menakib i Harezmi el Hanefî, s Şerh u Nehci l Belaga i İbn Ebi l Hadid, c.8, s Menakib i Harezmî, s Mecmau z Zevaid, Heysemî eş Şafii, c.9, s Kitab i Selim b. Kays, s Tarih u Medinet i Dimaşk, İbn Asakir eş Şafiî, c.45, s el İkdu l Feraid, İbn Abdurabbih, c.5, s ve bk. el Gadir, Allame Eminî, s.10, s.212.
19 38 GADİR İ HUM OLAYI 5. GADİR İ HUM HADİSİ TEVİL KABUL ETMEZ Bazıları, Peygamber Efendimizin (s.a.a) Gadir i Hum da Ali yi (a.s) Müslümanlara veli, önder ve kendisinden sonraki halife olarak atamak istemediğini, sadece Ali nin (a.s) fazilet ve makamını açıklamak istediğini iddia etmişler ve veli kelimesinin yardımcı, arkadaş ve sevgili anlamlarına da geldiğini, dolayısıyla önder, hakim, Müslümanların işlerini üstlenen anlamına gelmesi için bu kelimeye tasarrufta evlalık ve üstünlük anlamını yüklemenin hiç bir gereği olmadığını söylemişlerdir. Fakat Allah Resulü nün (s.a.a) gerçekleştirdiği bu tarihî olayın şartlarının incelenmesi hiçbir tevile yer bırakmıyor ve yukarıdaki yorumun delilsiz bir iddia olduğunu ortaya koyuyor. O yakıcı sıcak altında binlerce insanı toplayıp ileride olanların geri döndürülmesini, geride kalanların gelip ulaşmalarının beklenmesini, orada olanların onu olmayanlara duyurmalarını emretmesi, yakında kendisinin ölüp insanların aralarından ayrılacağını bildirmesi, tevhid, risalet ve mead konusunda insanlardan ikrar alması ve kendisinin insanlara kendi canlarından onlara daha üstün olduğunu hatırlatması; bütün bunlar Peygamber Efendimizin (s.a.a) gerçekten çok önemli bir mevzuu açıklamak istediğini göstermektedir. Her insan Allah Resulü nün (s.a.a) bu ciddi girişim ve zemin hazırlamasından İslam ümmetinin geleceğini ilgilendiren çok önemli bir hedefi olduğunu anlayabilir. Ayrıca Allah Teala bir de, Peygamber Efendimizi (s.a.a) bu önemli konuyu insanlara duyurmaması durumunda, gece gündüz demeden yirmi üç yıl boyunca uğrunda o kadar zahmetlere katlandığı risaletini tebliğ etmemiş olacağını bildirerek uyarıyor Allah Teala nın Peygamber Efendimize (s.a.a) insanlara duyurması durumunda onu insanların kötülüğünden koruyacağını vaat ettiği bu önemli şey nedir acaba?! Acaba önemli önderlik mevzusuyla bir ilgisi olmayan kavramları tebliğ etmenin bir tehlikesi mi vardı ki Allah Resulü (s.a.a) insanlardan korunmayan ihtiyaç duysun? Allah Resulü (s.a.a), Allah ın emrettiği şeyi duyurması durumunda kimlerden korkuyordu ki korunmaya ihtiyaç duyuyordu? Ve böylece, bu apaçık hadisin başka anlamlara tevil edilmesinin mümkün olmadığını ve böyle bir gevşek iddiada bulunan kimsenin, Peygamber Efendimizin (s.a.a) açık hüccetinden kaçmak istediği anlaşılmaktadır; çünkü Allah Resulü (s.a.a), kendisinden sonra Müslümanların öderinin kimin olacağını apaçık bir şekilde belirtmiş, önemli hilafet konusunu kendi haline bırakıp gitmemiş, böyle büyük bir siyasi durumun hükmünü açıklamayı ihmal etmemiş, bu tarihi fırsattan istifade ederek Gadir i Hum da Ali yi (a.s) imam ve önder olarak tanıtmıştır. Ayrıca, o olayda bulunan Ebubekir, Ömer, Hessan b. Sabit gibi ileri gelen sahabilerin Peygamber Efendimizin (s.a.a) buyruklarını kendi kulaklarıyla duyup Efendimizin (s.a.a) bu sözlerle ümmetin önderliği ve işlerinde tasarruf etmekten başka bir şeyi kastetmediğini anlamış olmaları, bu tevilin yanlış ve boş olduğunu apaçık bir şekilde oraya koymaktadır; nitekim bu mevzuu Efendimizin daha önceki buruklarından da anlamışlardı. Biz bu mübarek bayramı bütün Müslümanlara tebrik arzediyor, Allah Tebarek ve Teala dan hep birlikte O nun ipine sımsıkı sarılmayı, La ilahe illellah ve Muhammed Resulullah bayrağının altında toplanmayı, yeryüzünde fesat çıkaran sömürgeciler karşısında çelik barajlar gibi birlik içerisinde olmayı, gasıp Siyonistleri kutsal İslam topraklarından çıkarıp
20 3. GADİR İ HUM HADİSİNİN MÜTEVATİR OLUŞU 39 Müslümanların aziz Kudüs ünü kurtarması için yardım ve zaferini niyaz ediyoruz; gerçekten O zaferin sahibidir. Son duamız şu ki: Hamd alemlerin Rabbi Allah a mahsustur.