Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi, psikolojide, genellikle piramidin içinde hiyerarşik seviyeler olarak tasvir edilen beş katmanlı insani ihtiyaç modelini içeren bir motivasyon teorisidir. Bu da günümüze Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi olarak gelmiştir.
Maslow (1943, 1954), insanların belirli ihtiyaçlara ulaşmak için motive olduklarını ve bazı ihtiyaçların diğerlerine göre öncelikli olduğunu belirtmiştir. Buna da Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi adı verilmiştir. Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisine göre en temel ihtiyacımız fiziksel olarak hayatta kalmaktır ve bu bizim davranışlarımızı motive eden ilk şey olacaktır. Bu ihtiyaç karşılandıktan sonra, bir sonraki ihtiyaç bizi motive eden yeni bir şey olacaktır. İçeriğimizin devamında Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Bunun için okumaya devam edin.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi ve ihtiyaç piramidi
Bu beş aşamalı model, eksiklik ihtiyaçlarına ve büyüme ihtiyaçlarına bölünebilir. İlk dört seviye genellikle yetersizlik ihtiyaçları (D-ihtiyaçları) olarak adlandırılır ve en üst katman ise büyüme ihtiyaçları olarak bilinir (B-ihtiyaçları).
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi göz önüne alındığında, eksiklik nedeniyle yoksunluk ihtiyaçları ortaya çıkmakta ve karşılanmadıklarında insanları motive ettiği söylenmektedir. Ayrıca, bu tür ihtiyaçları yerine getirme motivasyonu, reddedilme süreleri uzadıkça güçlenecektir. Mesela, bir insan ne kadar yiyeceksiz kalırsa, o kadar acıkacaktır.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi başlangıçta, bireylerin daha yüksek seviyedeki büyüme ihtiyaçlarını karşılamak için ilerlemeden önce düşük seviyeli ihtiyaçlarını karşılamaları gerektiğini belirtmiştir. Ancak, daha sonra, bir ihtiyacın karşılanmasının “ya hep ya hiç” fenomeni olmadığını açıkladı ve daha önceki ifadelerinin “bir sonraki ihtiyacın ortaya çıkmasından önce ihtiyacın yüzde 100’ün karşılanması gerektiğine dair yanlış bir izlenim” verdiğini kabul etti.
Bir birincil ihtiyaç yani piramidin alt sıralarında bulunan ihtiyaç ‘az ya da çok’ tatmin edildiyse, ortadan kalkar ve faaliyetlerimiz, henüz karşılayamadığımız bir sonraki ihtiyaçları karşılamaya doğru yönelir. Bu ihtiyaçlar daha sonra bizim göze çarpan ihtiyaçlarımız olur.
Büyüme ihtiyaçları bir şeylerin eksikliğinden değil, bir insan olarak büyümeye yönelik arzulardan kaynaklanır. Bu büyüme ihtiyaçları makul ölçüde tatmin edildikten sonra, kişi kendini gerçekleştirme olarak adlandırılan en yüksek seviyeye ulaşır. Bu durum Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi piramidinde açıkça görülmektedir.
Her insan yeteneklidir ve hiyerarşiyi kendini gerçekleştirme düzeyine doğru hareket ettirme arzusuna sahiptir. Ne yazık ki, ilerleme, daha düşük seviyedeki ihtiyaçların karşılanamamasıyla sıklıkla bozulur. Boşanma ve iş kaybı gibi yaşam deneyimleri, bireyin hiyerarşinin seviyeleri arasında dalgalanmalara neden olabilir. Bu nedenle, herkes hiyerarşiden tek yönlü olarak hareket edemez, ancak farklı ihtiyaçlar arasında gidip gelebilir.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi 5 aşamalı olarak oluşmaktadır
- Biyolojik ve fizyolojik ihtiyaçlar – Hava, yiyecek, içecek, barınak, sıcaklık, seks, uyku.
- Güvenlik ihtiyaçları – Tehlike unsurlarından korunma, güvenlik, düzen, yasa, istikrar, korkudan kurtulma.
- Sevgi ve aidiyet ihtiyaçları – Arkadaşlık, samimiyet, güven ve kabullenme, sevme ve sevilme, bir grubun parçası olmak (aile, arkadaşlar, iş).
- Saygınlık ihtiyaçları – Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi bu aşamayı iki kategoriye ayırmıştır: (1) Kendisi için (saygınlık, başarı, ustalık, bağımsızlık) ve (2) diğerlerine karşı saygınlık veya saygı (örn. Statü, prestij) için saygınlık. Maslow, saygınlığın ya da şöhretin gerekliliğinin çocuklar ve gençler için en önemli şeylerden biri olduğunu ve gerçek benlik saygısı ya da haysiyetin önünde olduğunu belirtmiştir.
- Kendini geliştirme ihtiyaçları – Kişisel potansiyeli geliştirme, hayalleri gerçekleştirme, kişisel gelişim ve zirve deneyimlerini bulma.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi, insanların ihtiyaçlarını bir hiyerarşi içerisinde karşıladıklarını göstermeleri ile oluşmuştur ve Maslow da bunu savunmaktadır. Maslow bu konu hakkında şöyle demiştir:
“İnsanın sadece ekmekle yaşadığı, ekmek olmadığı zamanlar da olduğu doğrudur. Fakat bol miktarda ekmek olduğunda ve karnını sürekli olarak doyurabildiğinde insan arzularına ne olur?
Zamanla başka (veya daha yüksek) ihtiyaçlar ortaya çıkar ve bunlar, fizyolojik açlıktan ziyade, organizmaya hükmeder. Ve bunlar sırasıyla tatmin edildiklerinde, yine yeni ve yeniden “daha yüksek” ihtiyaçlar ortaya çıkar ve bu böyle devam eder. Bu, temel insan ihtiyaçlarının göreceli bir öncelik hiyerarşi içinde organize edildiğini söyleyerek kastettiğimiz şeydir “
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi yine Maslow tarafından kendi kavramlarına dayandırılarak geliştirilmeye deva edildi.
Hiyerarşisinin yapısıyla ilgili olarak Maslow, hiyerarşideki düzenin, daha önceki açıklamasında ima etmiş olabileceği gibi, “değiştirilemez ya da esnetilemez bir teori değildir” demiştir.
Maslow, ihtiyaçların sırasının dış koşullara veya bireysel farklılıklara bağlı olarak esnek olabileceğini belirtmektedir. Örneğin, bazı bireyler için benlik saygısına duyulan ihtiyacın sevgi ihtiyacından daha önemli olduğunu belirtmektedir. Diğerleri için, yaratıcı tatmin ihtiyacı en temel ihtiyaçların bile önüne geçebilmektedir.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi özeti
- İnsanoğlu ihtiyaçların hiyerarşisi tarafından motive edilir.
- İhtiyaçlar, daha yüksek ihtiyaçlardan önce, daha temel ihtiyaçların az ya da çok yerine getirilmesi gereken bir öncelikli hiyerarşide düzenlenir.
- İhtiyaçların sırası katı değildir, bunun yerine dış koşullara veya bireysel farklılıklara dayanan esneklik olabilir.
- Çoğu davranış çoklu motive edilir, yani aynı anda birden fazla temel ihtiyaç tarafından belirlenir.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi geçtiğimiz seneler de biraz daha geliştirilmiş ve modernleştirilmiştir. Modernleşen Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisine göre şu seviyeler yer almaktadır:
- Biyolojik ve fizyolojik ihtiyaçlar – Hava, yiyecek, içecek, barınak, sıcaklık, seks, uyku vb.
- Güvenlik ihtiyaçları – Tehlike unsurlarından koruma, güvenlik, düzen, yasa, istikrar vb.
- Sevgi ve aidiyet ihtiyaçları – Arkadaşlık, samimiyet, güven ve kabullenme, sevgi duyma ve sevgi görme. Bir grubun parçası olmak (aile, arkadaşlar, iş).
- Saygınlık ihtiyaçları – Maslow’un iki kategoriye ayrıldığı: (1) Kendine (saygınlık, başarı, ustalık, bağımsızlık) ve (2) diğerlerine karşı saygınlık veya saygı (örn. Statü, prestij) için saygınlık.
- Bilişsel ihtiyaçlar – Bilgi ve anlayış, merak, keşif, anlama ve tahmin edilebilirlik ihtiyacı. (Modernleşen ihtiyaçlar hiyerarşisine eklenen kısım)
- Estetik ihtiyaçlar – Güzellik, denge, form vb. (Modernleşen ihtiyaçlar hiyerarşisine eklenen kısım)
- Kendi kendini geliştirme ihtiyaçları – Kişisel potansiyeli gerçekleştirme, kendini geliştirme, kişisel gelişim ve zirve deneyimlerini bulma.
- Deneyüstülük ihtiyaçları – Bir kişi, kişisel benliğin ötesine geçen değerler (örneğin, mistik deneyimler ve doğa ile ilgili bazı deneyimler, estetik deneyimler, cinsel deneyimler, başkalarına hizmet, bilimin takibi, dini inanç, vb.) Tarafından motive edilir. (Modernleşen ihtiyaçlar hiyerarşisine eklenen kısım)
Kendini geliştirme (Öz gerçekleştirim)
Psikopatolojiye ve insanlarla neyin yanlış gittiğine odaklanmak yerine, Maslow, doğru olana odaklanan insan davranışlarını daha olumlu bir şekilde hesaplamıştır. İnsan potansiyeline ve bu potansiyeli nasıl karşılayacağımıza ilgi duyuyordu.
Psikolog Abraham Maslow, insan motivasyonunun, kişisel gelişim yoluyla gerçekleşmeyi ve değişmeyi isteyen insanlara dayandığını belirtmiştir. Öz gerçekleştirim yapan insanlar, yerine getirmek istedikler ve yapabildikleri her şeyi yapanlardır.
Öz gerçekleştirimin büyümesi, bir kişinin yaşamı boyunca mevcut olan kişisel gelişim ve keşif ihtiyacına işaret eder. Maslow için, bir kişi daima “oluşmaktadır” ve bu şartlarda asla statik kalmaz. Kendini geliştirme ve öz gerçekleştirimde, bir insan, yaşam için önemli bir anlam bulmaya gelmiştir.
Her birey kendine özgü olduğu için, öz gerçekleştirim motivasyonu insanları farklı yönlere yönlendirir. Bazı insanlar için öz gerçekleştirim, sanat ya da edebiyat eserleri, başkaları için spor yoluyla, sınıfta ya da kurumsal bir ortamda yaratılarak elde edilebilir.
Maslow, öz gerçekleştirimin zirve deneyimleri kavramıyla ölçülebileceğine inanıyordu. Bu, bir insanın dünyayı ne olduğu için tamamen deneyimlemesi ve öfori, sevinç ve merak duyguları olduğu zaman ortaya çıkmaktadır.
İlginizi çekebilir: Wilson İlkeleri Nelerdir?
Marsow öz gerçekleştirimi şöyle açıklamaktadır:
“Kişinin öz gerçekleştirim arzusuna, yani potansiyel olarak ne olduğu konusunda fikir sahibi olmasına yönelik eğilimidir. Bu ihtiyaçların alacağı özel form elbette kişiden kişiye değişecektir. Bir bireyde ideal bir anne olma arzusu biçimini alabilir, diğerinde atletik olarak ifade edilebilir ve yine bir diğerinde resimlerin veya icatların üretilmesi ile ifade edilebilir.”
Öz gerçekleştirimde bulunan kişilerin karakteristik özellikleri
- Gerçekliği verimli olarak algılarlar ve belirsizliği tolere edebilirler
- Kendilerini ve başkalarını oldukları gibi kabul ederler
- Düşünce ve eylemde spontan davranabilirler
- Sorun merkezlidirler (ben merkezli değil)
- Alışılmadık mizah anlayışına sahiptirler
- Nesnel bakış açısına sahiptirler
- Son derece yaratıcıdırlar
- Konsantrasyona karşı dirençli, ancak kasıtlı olarak konvansiyonel olmayan kişilikleri vardır
- İnsanlığın refahı için endişe duyarlar
- Temel yaşam deneyimini derin takdirle karşılayabilirler
- Birkaç kişi ile derin ve tatmin edici kişilerarası ilişkiler kurarlar
- Zirveleri deneyimlerler
- Gizlilik gerekliliği hissederler
- Demokratik tutum sergilerler
- Güçlü ahlaki / etik standartları vardır
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi ve eğitim alanında uygulamaları
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisi, okullarda öğretim ve sınıf yönetimine önemli bir katkı sağlamıştır. Davranışı çevreye bir tepki olarak azaltmak yerine, Maslow, eğitim ve öğretime bütünsel bir yaklaşım sergilemiştir. Maslow, bir bireyin tam fiziksel, duygusal, sosyal ve entelektüel niteliklerine ve öğrenmeyi nasıl etkilediğine bakmaktadır.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşi teorisinin sınıf öğretmeni çalışmalarına uygulamaları açıktır. Bir öğrencinin bilişsel ihtiyaçları karşılanmadan önce, temel fizyolojik ihtiyaçlarını yerine getirmeleri gerekir. Örneğin, yorgun ve aç bir öğrenci öğrenmeye odaklanmakta zorlanacaktır. Öğrencilerin duygusal ve fiziksel olarak güvende hissetmeleri ve sınıf içerisinde ilerlemelerini ve potansiyellerine ulaşmalarını sağlamaları gerekmektedir.
Maslow, öğrencilere sınıfta değer verildiğini ve saygı duyulduğunu göstermeleri gerektiğini ve öğretmenin destekleyici bir ortam oluşturması gerektiğini öne sürmektedir. Öz güveni düşük olan öğrencilerin, benlik saygısı güçlenene kadar akademik olarak en uygun oranda ilerlemeleri mümkün değildir.
Günün getirdikleri kategorisindeki diğer içeriklerimizi görmek için buraya bakabilirsiniz.
Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi hakkında bilgiler verdiğimiz ve detaylı anlatımda bulunduğumuz içeriğimiz sizin için faydalı oldu mu? Lütfen yorum ve görüşlerinizi aşağıda bulunan yorum kısmında bizimle paylaşmayı unutmayın. Mutlu Yaşamlar!
Mail Bültenimize Katılın
Size özel fırsatlardan ve içeriklerimizden haberdar olun.
Aramıza hoşgeldiniz.
Bir şeyler ters gitti.