Eğer aileniz veya oda arkadaşlarınız uykunuzda çığlık attığınızı, yatakta sağa sola çarptığınızı veya gözle görülür bir panik içinde olduğunuzu söylediyse, gece terörü yaşıyor olabilirsiniz. Gece terörü genelde çocuklarda görülür ancak nadiren yetişkinleri de etkileyebilir. Çocuklar büyüdükçe gece terörünü aşma eğilimindedir. İşin tuhaf yanı, yalnız uyuyanların bir nöbet geçirdiklerinden haberi olmayabilir ve bu da tehlikeli olabilir. İşte gece terörünün semptomları, nedenleri ve tedavisi hakkında bilmeniz gerekenler.
Gece terörü nedir? Gece terörü, uyku sırasında anormal veya alışılmadık davranışlara neden olan uyku bozuklukları olan bir tür parasomnidir. Genellikle stres, ateş veya uykusuzluk tarafından tetiklenir. Gece terörü ve kabus farklı iki şeydir. Kabuslar ve gece terörleri uyku döngüsünün farklı aşamalarında gerçekleşir. Birincisi, uykunun ikinci yarısında meydana gelen ‘hızlı göz hareketi (REM) uykusu’ sırasında meydana gelir, ancak ikincisi, uykunun ilk yarısında meydana gelen Non-REM uykusu sırasında olur. Gece terörü teknik olarak bir rüya değildir. Muhtemelen bir kabustan uyanırsınız, ancak bir gece terörü sırasında uykuda kalmaya devam edersiniz.
Güney Kaliforniya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde klinik tıp profesörü olan Ryan D. Mason, "gece terörü nedeniyle ciddi ve hatta ölümcül yaralanmalar meydana gelebilir. Yataktan kaçma veya kavga etme girişimleri hastaya veya başkalarına zarar verebilir" diyor. Mason’a göre gece terörünün süresi 10 ila 40 dakika arasında değişebilir. Bu süre zarfında birçok semptom yaşayabilirsiniz. Gece terörünün yatakta çığlık atma, bağırma, tekme atma veya çarpma, yoğun korku dolu gözlerle bakma, ağır nefes alma, terleme ve nabzın hızlı atması, uyanma güçlüğü, ertesi sabah gece yaşananlarla ilgili çok az anıya sahip olmak veya hiç hatırlamamak, koşmak için yataktan kalkmak, kısıtlandığında agresif davranışlar sergilemek gibi belirtileri vardır. Gece terörü yaşayan birini uyandırmamak en iyisidir çünkü kazara size veya kendisine zarar verebilir. Olası zararı önlemek için odanın dağınık olmadığından emin olun, keskin nesneleri kaldırın ve kişiyi pencerelerden veya merdivenlerden uzak tutun.
Gece terörünün birçok nedeni olabilir. Uyku eksikliği, aşırı alkol tüketimi, ateş, migrene bağlı baş ağrıları, travmatik stres bozukluğu sonrası, huzursuz bacak sendromu veya obstrüktif uyku apnesi gibi uykuyu etkileyen tıbbi durumlar, duygusal stres, gerginlik veya çatışma dönemleri, düşme veya araç kazası gibi geçmiş travmatik beyin yaralanmaları, depresyon, anksiyete ve bipolar bozukluk gibi ruh hali koşulları uykuyu engelleyebilir ve gece terörünün ortaya çıkma olasılığını artırabilir.
Çocuklarda gece terörü farklılık gösterebilir. Gece terörü çocuklarda yetişkinlerden daha yaygındır ve uyku zamanının yaklaşık %1 ila %7'sinde meydana gelir. Yetişkinlerde bu oran sadece %2'dir. Yetişkinler gece terörü sırasında yaşadıklarına dair çok belirsiz ayrıntıları hatırlayabilirler, çocuklar genellikle sabahları hiçbir şey hatırlamazlar. Yeni yürümeye başlayan çocuklarda gece terörünün kötü uyku, çok fazla kafein, kullandıkları ilaçta değişiklik, tanıdık olmayan bir ortamda uyumak gibi nedenleri olabilir.
Gece terörü nasıl tedavi edilir?
Tetikleyiciyi unsuru bulmak ve ortadan kaldırmak: Uykuyu etkileyen altta yatan tıbbi durumları tedavi etmek, gece terörünün oluşumunu en aza indirebilir.
İyi uyku alışkanlıkları edinmek: Her gece yaklaşık yedi ila dokuz saat uyumak çok önemlidir. Elektronik cihazlardan kaçınmak veya yatmadan önce gereğinden fazla yemek yememek, tutarlı ve rahatlatıcı bir uyku vakti rutini oluşturmak da faydalıdır.
Bir terapiste gitmek: Gece terörü, stres ve duygudurum bozukluklarından da kaynaklanabilir. Bu nedenle bir akıl sağlığı uzmanından destek almak önemlidir.
İlaç almak: Bazı insanlar için, sakinleştirici veya benzodiazepin (Valium veya Xanax gibi) almak gece terörüne karşı etkilidir, ancak bunların tedavisinde nadiren kullanıldığını unutmayın. Mason, melatonin sağlayan ilaçların yardımcı olabileceğini ancak doktorun takviyeleri veya ilaçları önermek yerine uyku alışkanlıklarını ele almasının daha muhtemel olduğunu söylüyor.
Haftada birden fazla gece terörü yaşıyorsanız, bu sizi tehlikeye atıyor ve günlük hayatınızda problemler yaşamanıza neden oluyorsa, mutlaka bir uyku doktoruna veya uzmanına başvurunuz.