Japonya'da düzenlenen 16. Yaz Paralimpik Oyunları'nda madalyalar sahiplerini buldu. Başkent Tokyo'da 12. ve son gün müsabakalarının tamamlanmasıyla madalya sıralaması da belli oldu.
Çin, 96 altın, 60 gümüş ve 51 bronz olmak üzere 207 madalyayla genel ve toplam madalya sıralamasında büyük farkla birinci olmayı başardı.
Türkiye ise tarihinin en fazla madalya topladığı organizasyonunu geçirdi. Para milli sporcular, 2 altın, 4 gümüş ve 9 bronz madalyayla oyunları 42. basamakta bitirdi. Milliler, 15 madalyayla toplam madalya sıralamasında ise 25. sırayı aldı.
Peki tüm engelleri aşarak ülkelerinin gurur kaynağı olan para milliler kendi ülkelerinde nasıl ödüllendiriliyor? Her ülkede aynı ödüller ya da primler mi veriliyor? Olimpiyat oyuncuları ile para millilere verilen ödüller arasında farklar var mı? Türkiye madalya kazanan sporculara ne kadar ödeme yapıyor?
En zengin ülkeler en "açık elliler" değil
Bu soruları yanıtlamadan önce para millilere verilecek ödüller konusunda dünya genelinde bir kural bulunmadığını belirtmek gerekli. Olimpiyat komitesi de madalya kazanan atletlere ödül ya da para yardımında bulunmuyor.
Her ülke ödeme yapıp yapmamaya kendisi karar verirken, ödüller konusunda ülkeler arasında uçurumlar bulunabiliyor.
Ayrıca, ekonomik anlamda en zengin olan ülkeler millilerine en fazla ödül veya para yardımında bulunan ülkeler arasında da genellikle olmuyor. Genelde oyunlarda başarı şansı en düşük olan ülkeler ödülleri yüksek tutarken, başarı grafiğinin yüksek olduğu ülkelerde ödüllerin miktarı ve değeri de düşüyor.
Avustralya'da ödül tartışması
Avustralya, 2020 Paralimpik Oyunlarına kadar para millilerine hiç bir ödeme yapmayan ülkelerden biri olma özelliğine sahipti.
Olimpiyatlara katılan Avustralyalı atletler altın madalya için 13 bin euro, gümüş için 9 bin 600 euro, bronz için ise 6 bin 400 euro ödül alıyorlardı. Bu eşitsizlik ülke kamuoyunda büyük tepki toplarken Avustralyalı para milliler de duruma dikkat çekmek amacıyla yardım kampanyaları başlattı.
Örneğin ragbide olimpiyat şampiyonu Chloe Dalton ile triatloncu para milli Katie Kelly'nin başlattığı kampanya sayesinde madalya kazanan para millilere dağıtılmak üzere toplam 77 bin 300 dolar yardım toplandı.
Hükümeti bu konuda adım atmaya zorlayan protestolar sayesinde Avustralya Başbakanı Scott Morrison, para millilerin de tıpkı olimpiyatlarda madalya kazanan Avustralyalı atletler kadar ödüllendirileceğini açıkladı.
Belçika: Ödül eşitsizliği
Belçika da Olimpiyat atletleri ile paralimpik atletler arasında "ayrımcılık" yapan ülkeler arasında bulunuyor. Olimpiyatlarda altın madalya kazanan bir sporcu paralimpik oyunlarda altın kazanan engelli sporcudan neredeyse dört kat daha fazla ödül alıyor.
Ferdi müsabakalarda altın madalya kazanan Belçikalı bir para milli 15 bin euro, gümüş kazanan 10 bin euro, bronz kazanan ise 7 bin 500 euro ödül alıyor. Oysa Olimpiyat madalyalılarda bu miktarlar sırasıyla 50 bin, 30 bin ve 20 bin euro.
Fransa: Ödül eşitliği
Fransa'da ise komşusu Belçika'nın aksine para milliler ile Olimpiyat madalyalılar arasında ödül miktarında bir fark bulunmuyor. Paralimpik Oyunlarda 7'si altın 46 madalya kazanan ülkede 2008'den beri "prim eşitliği" kuralı uygulanıyor.
Bu kurala göre altın madalya kazanan atletler 65 bin euro, gümüş 25 bin euro ve bronz 15 bin euro ile ödüllendiriliyor.
ABD: En büyük ekonomi, en büyük ödül?
Paralimpik Oyunlarında 37'si altın toplam 104 madalya ile üçüncü sırayı alan Amerika Birleşik Devletleri de (ABD), olimpiyat oyuncuları ile paralimpik oyuncuları arasında 2018'den beri fark gütmeyen ülkelerden.
Para milliler ve olimpiyata katılan atletlerden altın madalya kazananlara 32 bin euro, gümüşe 19 bin euro ve bronza 13 bin euro ödül veriliyor. Bu miktarlar her ne kadar diğer ülkelere oranla daha düşük de olsa madalya sayısının çokluğu göz önünde bulundurulduğunda toplam miktarın oldukça yüksek olduğu gözlemleniyor.
Türkiye: Cumhuriyet altınları
İkisi altın toplam 15 madalya ile tarihi bir başarıya imza atan Türkiye'de ise 2013'ten beri para milliler de Olimpiyatlarda madalya kazanan atletlere denk ödüllerle taçlandırılıyor.
2013'te değiştirilen Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösterenlerin Ödüllendirilmesi Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesine göre olimpiyat ve paralimpik oyunlarının ferdi müsabakalarında birinci olan sporcuya en fazla bin adet, ikinci olan sporcuya en fazla 6 yüz adet, üçüncü olan sporcuya ise en fazla 3 yüz adet Cumhuriyet Altını karşılığı Türk Lirası ödül veriliyor.
Takım sporlarında ise takımın birinci olması halinde her sporcuya en fazla 5 yüz adet, ikinci olması halinde her sporcuya en fazla 3 yüz adet, üçüncü olması halinde ise her sporcuya en fazla 150 adet Cumhuriyet Altını karşılığı Türk Lirası ödül veriliyor.