Uluslararası Enerji Ajansı‘nın (IEA) 2023 elektrik piyasası raporundaki rakamların kısa analizi, -nükleer enerjiyi de kapsamak kaydıyla- yenilenebilir enerji kaynaklarının 2022 ile 2025 yılları arasında elektrik talebindeki büyümeyi fazlasıyla karşılayacağını gösteriyor.
Bu, temiz enerji kaynaklarının fosil yakıtların yerini almaya başlayacağı anlamına geliyor.
Carbon Brief, raporun temel bulgularını beş tablo ile inceledi.
Elektrik talebi
IEA, enerji krizi nedeniyle küresel GSYİH büyüme projeksiyonlarının neredeyse her ülke için aşağı yönlü revize edildiğini ve Birleşik Krallık’ın özellikle büyük darbe aldığını belirtiyor.
Bununla birlikte, verilere göre, küresel elektrik talebi büyümesi 2023’te güçlü bir şekilde toparlanacak ve 2025 yılına kadar ağırlıklı olarak Asya‘da olmak üzere 2.500 teravat saat (TWh) daha talep eklenecek.
Bu yüzde 9’luk büyümenin, toplam talebi 29.281TWh’ye çıkarması öngörülüyor ki bu, sadece üç yıl içinde küresel elektrik sistemine AB büyüklüğünde bir talep yığını eklemeye eşdeğer.
IEA, aşağıdaki grafikte gösterildiği gibi büyümenin Asya’da yoğunlaşacağını söylüyor.
Buna göre, 1990’da yüzde 5 ve 2015’te yüzde 25 olan küresel elektrik talebinin üçte birini 2025’e kadar Çin karşılayacak. Asya’nın diğer bölgelerindeki güçlü büyümeyle birlikte, 2025’e kadar bölge küresel elektrik talebinin yarısından fazlasını oluşturacak. IEA, “tarihte ilk kez” diyor.
Avrupa ve Kuzey Amerika‘da elektrik kullanımı istikrarlı bir şekilde artacak olsa da, Asya genişledikçe küresel talepteki paylarının azalacağı öngörülüyor.
Yenilenebilir büyüme
IEA, yenilenebilir enerji kaynaklarının (ve nükleer enerjinin) elektrik talebindeki artışa “hakim” olacağını söylüyor:
Yenilenebilir enerji kaynakları ve nükleer enerji, birlikte ek talebin ortalama %90’ından fazlasını karşılayarak, önümüzdeki üç yıl boyunca küresel elektrik arzının büyümesine hakim olacak.”
Toplamda, resim daha da keskin. Verilerin kısa analizi, küresel elektrik üretiminin 2022 ile 2025 arasında 2.493 TWh artmasının beklendiğini gösteriyor.
IEA, yenilenebilir enerji üretimindeki büyümenin, 2.450TWh artışla bu toplamın büyük çoğunluğunu karşılamasını bekliyor. Bu, küresel talepteki genel artışın yüzde 98’ine eşdeğer bir rakam.
Kombinasyon halinde, bu rakamlar, temiz enerji kaynaklarının küresel elektrik talebindeki büyümeyi geride bırakarak süreç içinde fosil yakıtları geride bırakacağını gösteriyor. Yakıtla üretimdeki büyüme aşağıdaki tabloda yer alıyor ve yenilenebilir enerji kaynakları (kırmızı) toplam artışa (mavi) neredeyse eşit.
IEA verilerine göre, önümüzdeki birkaç yıl içinde üretimdeki büyüme, yenilenebilir enerji kaynaklarının kömürü geçerek üç yıl içinde dünyanın en büyük elektrik kaynağı haline geleceği anlamına geliyor. (Bkz. aşağıdaki grafik)
IEA rakamlarına göre, yenilenebilir enerji kaynakları, küresel elektrik üretimindeki paylarını sadece üç yıl içinde yüzde 29’dan yüzde 35’e çıkaracak.
Yenilenebilir kaynaklar 1990’da dünyanın elektrik arzının yüzde 20’sini sağlıyordu ve bu pay 2010’a kadar aşağı yukarı değişmemişti.
Kömürün payı 2010’da küresel elektrik üretiminin yüzde 40’ından bugün yüzde 36’ya düştü ve 2025’te daha da düşerek yüzde 33’e gerileyecek.
Bununla birlikte, en kirli fosil yakıt, dünyanın en büyük elektrik kaynaklarından biri olmaya devam edecek. Gaz, 2025’te elektriğin yüzde 21’ini ve nükleer yüzde 10’unu üretecek.
Güç platosu
IEA, aşağıdaki tabloda (solda) gösterildiği gibi, fosil yakıtlı elektrik üretimi üzerindeki temiz enerji baskısının elektrik sektörünün CO2 emisyonlarının sabit kalacağı anlamına geldiğini söylüyor.
Aslında, ayrıntılı rakamları, enerji sektörünün CO2 emisyonlarında 2025 yılına kadar (altta sağda) marjinal bir düşüş olduğunu gösteriyor. Avrupa (maviler) ve Amerika’daki (yeşiller) azalmalar, Asya Pasifik‘teki (sarı, kırmızı ve turuncu) artışları fazlasıyla dengeleyecek gibi görünüyor.
Bununla birlikte, IEA’ya göre enerji sektörü emisyonlarının 2022’de rekor seviyeye ulaştığını vurgulamakta fayda var. Bu, emisyonların hızla düşmeye başlamak yerine önümüzdeki birkaç yıl için rekor yüksek seviyelerinde kalacağı veya sadece biraz altında kalacağı anlamına geliyor.
Bu IEA tahmini , Rocky Mountain Institute tarafından bu yılın başlarında açıklanan tahminle aynı çizgide. Burada, rüzgar ve güneş enerjisinin hızlanan büyümesi sayesinde dünyanın elektrik üretimi için fosil yakıtların zirvesine ulaştığını belirtiliyor. Enstitü, fosil yakıt üretiminde 2025’ten 2030’a kadar yılda yüzde 4’lük düşüş tahminini sürdürüyor.
Önümüzdeki zorluklar
IEA, rüzgar ve güneş enerjisinin dünya çapında elektriğin giderek daha büyük paylarını sağlaması nedeniyle bazı zorluklar olacağını da işaret ediyor. Elektrik arz ve talebinin de giderek hava durumuna bağlı hale geldiğini kaydeden kurum, örnek olarak son sıcak dalgaları, fırtınalar ve kuraklıklara işaret ediyor.
IEA, bunun müşterilerden gelen talep yönlü esnekliği artırma ve depolama kapasitesini genişletme ihtiyacına işaret ettiğini söylüyor. Ayrıca, istendiğinde açılıp kapatılabilen yeterli “sevk edilebilir” kapasiteye ihtiyaç duyulacağını da söylüyor:
“Karbondan arındırılmış bir elektrik sektöründe, hidro rezervuar, jeotermal ve biyokütle santralleri gibi dağıtık yenilenebilir enerji kaynakları, değişken yenilenebilir kaynakları [rüzgar ve güneş] tamamlamak için gerekli olacaktır.”
Bununla birlikte, rapor, değişken yenilenebilir enerji kaynaklarının entegre edilmesindeki zorlukların şu anda genişlemelerinin önünde bir engel olmadığını vurguluyor:
Burada, büyük sistem entegrasyonu darboğazlarıyla karşılaşmadan dünyanın birçok bölgesinde değişken yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla kapasite artırımı için yeterli potansiyel var.”
Buna bağlı olarak rapor, her yıl daha fazla pil depolama sisteminin inşa edildiğini de belirtiyor. Toplamda, aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi 2022’de yaklaşık 17 gigawatt (GW, bin megavat, MW) yeni pil kapasitesi eklendi. Bu, bir yıl öncesine göre yaklaşık% 90 arttı.
Bu küresel tablo içinde IEA, ABD’de pil ilavelerinin büyümesinin yüzde 80 arttığını söylüyor. Bu oranlar Çin’de yüzde 100, AB’de yüzde 35 ve Çin dışındaki gelişmekte olan ekonomilerde kabaca altı kat (~%500).
Comments