Çocuğunuzun 2 yaş sendromuna seyirci kalmayın, onun duygularını anlamaya çalışarak bu dönemi hep birlikte atlatın. Böylece daha sonraki yılların keyfini sorunsuz çıkarın.
Bebeklik döneminin bitişi çocukluk döneminin başlangıcı olarak kabul edilen 2 yaş, çocukların en çok zorlandıkları dönem olarak gösteriliyor. Bu dönemde çocukların yaptığı davranışları "Neden?", "Niçin?" diye anlamaya çalışmak gerekmiyor. Önce bunu unutmamanız gerekiyor, sonraki adım ise sizin çocuğunuzla aranızda kuracağınız empati yeteniğinize kalıyor. Çocuklar her dönemde anne-babalarına yeni yeni şeyler öğretiyor, ama bunlarla nasıl baş etmek gerektiği konusunda ise pek yardımcı olmuyorlar. İşte size yardımcı olacak bilgiler.
İşte 2 yaş!
Bu dönem, bebeklikten çocukluğa geçiş evresini temsil eder. Özellikle de çocuğun duygusal dünyasında büyük iniş-çıkışlara neden olur. Ayrıca "2 yaş sendromu" ya da "Korkunç 2 yaş" olarak adlandırılır. Bu süreç 2 yaşla birlikte başlayabileceği gibi 18 ay civarında da görülebilir ve 36. aya kadar devam edebilir. Bu dönemde çocukta görülen en belirgin özelliklerin başında negatif tutum gelir. Bebeklik döneminde anne ile kendi arasında ayrım yapmayan çocuk, hareket becerilerinin gelişmeye başlaması, başka kişiler ve eşyalarla yeni deneyimler yaşaması sonucunda kendisini anneden ayrı bir birey olarak algılamaya başlar.Böylece anne ile arasındaki mesafe giderek artar. Çocuk zamanla kendi isteklerinin ve duygularının olduğunu da fark eder. Önceleri anne-baba ve diğer yetişkinlere uyum sağlayan, anlayış gösteren çocuk; sözcük dağarcığına "hayır", "yapmayacağım", "yemeyeceğim" gibi ret içerikli kelimelerinin eklenmesiyle her şeyi zor kabul etmeye başlar. Çocuğun kendi istek ve ihtiyaçlarının farkına varması, onun bireyselleşmesi için gerekli bir adımdır.
Çatışma dönemi
Anne-babalar, kimi zaman çocuklarıyla benzer tutumlar da sergileyerek yetişkin konumlarını kaybederler ve çocuklarıyla güç mücadelesine girerler. Ev ortamında yapılan gözlemlerde; anne-baba ve çocuk üçgeni arasında hafif ve orta ölçekli çatışma sıklığının her üç dakikada 1 ve her bir saatte de 3 kere yaşandığı belirlenmiştir. Çocuğun yaşı küçük oldukça çatışma sıklığı daha da artar. 2-3 yaş arasındaki çocuklar anneleriyle 4-5 yaşındakilere göre iki kat fazla çatışma sorunu yaşar. Dolayısıyla 2 yaş çocuğu sahibi anneler bu dönemi yoğun, yorgun ve gerilim içinde yaşarlar.
Kendine yeten çocuklar
Becerilerindeki önemli gelişmeler sonucunda çocuk, kendi kendine yetebileceğini ve artık çevresindeki yetişkinlere ihtiyacı olmadığını düşünebilir. Bu nedenle kendisine yöneltilen yardım tekliflerine şiddetle karşı çıkar. Ancak yaşadığı deneyimler her zaman olumlu sonuçlanmayabilir. Bunun sonucunda ise hayal kırıklığı, üzüntü ve yetersizlik hissi kaçınılmazdır. Öfke, üzüntü, sevinç, heyecan hepsi hissedildiği gibi ortaya çıkar. Bunun nedeni çocuğun kendi iç dünyasında bu duygularla nasıl baş edeceğini bilemeyip, yeterince içinde tutup işleyemeden dışarı atma çabasından kaynaklanır. Öfke nöbetleri de böylesine baş edilemeyen duygular ve yoğun duygu seli içerisinde yaşanır. Duyguların bu şekilde ortaya çıkış şekliyle baş etmek kolay değildir. Anne-babalar çoğu zaman sadece gördükleri davranışa odaklanırlar. Ancak çocuğa ulaşmanın yolu duygudan geçer. Çocuk sakinleştikten sonra, onun neler yaşadığı ve hissettiği hakkında konuşulması gerekir.
Çocukların mizacı
Bazı çocuklar mizaç olarak daha sakin, kabul edici veya esnek olabilir. Bu nedenle "2 yaş sendromu"nu da daha kısa sürede ve az şiddetle geçirebilir. Kimi çocuk ise bu tür değişiklikleri kolay tolore edemez, duygularını çok yoğun yaşar, dışarıdan gelen uyarılara karşı çok duyarlıdır ve bebeklikten itibaren tepkiseldir. Aşırı duyarlı olan çocuklar ise bu dönemi daha da zor geçirir. Bu dönem hakkında yeterince bilgi sahibi olmayan pek çok anne-baba çocuklarının inatçı, huysuz bir kişiliğe sahip olduğunu algılayıp, yaşadığı çatışmalarda çocuğu yargılar. Yaşanılan sorunlar çocuğun kötü karakterli olduğuna işaret etmez, sadece öğrenmesi ve geliştirilmesi gereken yeni davranış ve tutum biçimleri olduğunu gösterir. Bunlar da ancak anne-babanın desteğiyle gelişebilir.
Çatışmalara son verin!
Bu dönemde anne-baba ve çocuk arasında yaşanılan çatışmaları azaltmak ve çocuğun bireysel gelişimini desteklemek için yapılabilen pek çok şey vardır:
Bir adım önde olun: Çocuğunuzun zorlandığı anlanları en iyi siz bilirsiniz. Bunlarla ilgili önleyici stratejiler geliştirebilirsiniz. Örneğin; siz işten geldikten sonra yemek yedirmekte zorlanıyor, onun ilgisini yemeğe odaklamadan çatışıyorsanız, o zaman bırakın akşam yemeğini siz gelmeden yesin. Çocuğunuz belki de siz geldiğiniz için heyecanlanıyor ve konsantre olamıyordur. Onun yerine sizin yanınızda meyve yiyebilir ya da masaya oturur, ancak böyle bir durumda siz onun ne kadar yediğiyle ilgilenmeyin.
Gücünüzü hissettirin: Çocuğa güvenli bir ortamda sadece bakım verilmesi tümüyle sevgi ve şefkatle olmaz, bunun yanına yetişkinin gücünü de eklemek gerekir. Çünkü çocuklar birlikte oldukları yetişkinin güçlü, kendinden emin, ne yaptığını bilen, sakin ve otoriter olmasını ister. Çocuğu ağlarken, çaresizlik duygusuyla bebeğin karşısında ağlayan bir annenin gücünden ya da istediği bir şey alınmadığı için ağlayan bir çocukla baş edemediğinde onun isteklerini yerine getiren bir babanın gücünden söz etmek mümkün olmaz. Çatışma zamanlarında anne-baba soğukkanlılığını korumalı, öfke göstermeden sakin davranıp gücünü çocuğa hissettirmelidir. Böylece çocuk da bu gücü içselleştirip, ileride yaşayacağı benzer bir durumda kendisini kontrol edebilme gücünü bulabilir.
Kendini güvende hissedeceği kurallar ve sınırlar koyun: Çocukların kendi güvenliklerini sağlamanın sorumluluğunu almak için yeterince donanımları yoktur. Kendi adlarına sağlıklı karar alabilecekleri yaşa gelinceye kadar anne-babaların onlara yapmaları ve yapmamaları gereken şeyleri söylemesi gerekir. Sınırlar çocukları korur, nereye kadar kendilerinin özgürce hareket edebileceklerini öğretir. Böylece evin dışında başkalarına da sınır koyabilmeyi ve dolayısıyla da kendilerini koruyabilmeyi öğretir.