Şeker Yükselmesi Nedir?
Şeker yükselmesi yani yüksek kan şekeri diyabet hastalarını etkileyen bir durumdur. Diyabet hastalarında, gıda ve fiziksel aktivite seçimleri, hastalıklar, diyabet dışı ilaçlar kullanmak veya yeterli miktarda kan şekeri düşürücü ilaç kullanmamak gibi birçok faktör şeker yükselmesine yol açabilmektedir. (1)
İdeal olarak, kan şekeri seviyeleri öğünlerden önce 90 ile 130 mg / dL ve bir yemekten sonraki 1 ile 2 saat içinde ise 180 mg / dL’nin altındadır. Diyabetli ergenler ve yetişkinler, kan şekeri seviyelerini kontrollü bir aralıkta, genellikle yemeklerden önce 80-150 mg / dL tutmaya çalışmaktadır.
Kan şekeri seviyeleri birkaç saat yüksek kaldığında, dehidrasyon ve daha ciddi komplikasyonlar gelişebilmektedir. Birkaç yıl boyunca tanınmayan veya yetersiz tedavi uygulanan hafif hiperglisemi beynin, böbreklerin ve arterlerin hasar görmesine neden olabilmektedir. (2)
Şeker yükselmesi idrarda keton varlığı ile ilişkili olduğunda ise bu derhal tıbbi yardım alınmasını gerektirmektedir. Kan şekeri düzeyleri günler ya da haftalarca yükselirse ve yüksek kalmaya devam ederse, diyabetten şüphelenilmeli ve tedavi edilmelidir. (3)
Şeker Yükselmesi Belirtileri
Şeker yükselmesi başlangıcını fark etmek oldukça önemlidir. Kan şekerindeki bu yükseklik ilerlediği ve tedavi edilmediği takdirde, ketoasidoz adı verilen acil bir duruma dönüşebilmektedir.
Şeker yükselmesi nasıl anlaşılır? Ortak şeker yükselmesi belirtileri şunlar olabilmektedir:
- Sürekli olarak susamak
- Bulanık görme
- Sık idrara çıkma
- Açlık artışı
- Uyuşukluk veya ayaklarda karıncalanma
Diğer olası belirtiler ise şöyle sıralanmaktadır:
- Yorgunluk (zayıf hissetmek, yorgun olmak)
- İdrarda şeker
- Kilo kaybı
- Kandaki glikoz oranının 180 mg / dl’den fazla olması
- Vajinal ve deri enfeksiyonları
- Yavaş iyileşen kesikler ve yaralar (4)
Şeker Yükselmesi Nedenleri
Şeker yükselmesi neden olur? Şeker yükselmesi ya da yüksek kan şekeri sadece diabetes mellitus yani diyabeti olan kişilerde görülmektedir. Diyabet hastası olan kişi yeterli insülin üretilememekte ya da üretilen insülin kullanılamamaktadır. Bu nedenle de, glikoz yani şeker kanda kalmaktadır. Kandaki fazla glikoz pek çok belirtiye yol açmaktadır. (5)
Şekerin yükselmesini tetikleyen pek çok faktör bulunmaktadır. Kan şekerinin yükselmesine yol açan bu durumları şöyle açıklamak mümkündür:
- Çok fazla yemek
- Çok az egzersiz veya fiziksel aktivite
- Diyabet haplarını veya insülin tedavisini atlamak ya da yetersiz uygulamak
- Stres, hastalık, enfeksiyon, yaralanma veya ameliyat (6)
Şeker Yükselmesi Tedavisi
Şeker yükselmesi nasıl geçer? Diyabet teşhisi konan kişi yüksek kan şekeri belirtileri yaşıyorsa, doktor uygun tedaviyi belirlemeye yardımcı olacaktır.
Uygulanabilecek bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
- Diyet değişiklikleri: Örnek vermek gerekirse, kek, pasta, tatlı veya şekerli içecekler gibi kan şekeri düzeylerinin yükselmesine neden olan gıdalardan kaçınılmalıdır.
- Bol sıvı tüketimi: Diyabet nedeniyle susuzluk hissi daha da artmaktadır. Diğer yandan, bol sıvı tüketimi her açıdan vücut için sağlıklıdır.
- Düzenli fiziksel aktivite: Yürüyüş gibi hafif ve düzenli egzersiz özellikle de kilo vermenize yardımcı olması halinde kan şekeri seviyenizi düşürebilmektedir.
- İnsülin dozunun doğru ayarlanması: Doktorunuz uygun insülin dozu hakkında sizi bilgilendirecektir.
Ayrıca, kan şekeri seviyelerinin düzenli olarak kontrol edilmesi ve idrarda keton denilen maddelerin (diyabetik ketoasidoz ile bağlantılı olarak) olup olmadığının test edilmesi önerilmektedir. (7)
Şeker Yükselmesi / Hiperglisemi Ameliyatı
Tip 2 diyabetin tedavisi için herhangi bir ameliyat bulunmamaktadır, ancak tetikleyici faktörleri kontrol altına almak için diğer tıbbi koşullara ameliyat uygulanabilmektedir. Örneğin, obezite problemi varsa mide cerrahisinden (bariatrik cerrahi) yararlanılmaktadır. (8)
Şeker Yükselmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Şeker yükselmesi teşhisi ve tedavisi için aile hekimi, dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı), çocuk doktoru, endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) ve diyetisyenden yardım alabilirsiniz. (9)
Şeker Yükselmesine Ne İyi Gelir?
Şeker Yükselmesi Bitkisel Tedavisi
Tarçın: Özellikle, tip 2 diyabet şeker hastası olan insanlar tarçından önemli derecede yararlanabilir. Pankreastaki insülin üretim sürecini hızlandırmaya ve kan şeker seviyesini düşürmeye yardımcı olmaktadır. (10)
Aloe vera: Aloe vera, fitosterol içerdiğinden diyabete karşı savaşmada çok güçlü bir bitkidir. Son çalışmalara göre, fitosteroller anti-hiperglisemik etkilere sahiptir ve Tip 2 diyabet hastalarına ciddi şekilde faydalı olabilmektedir.
Kudret narı: Kudret narının glikoz seviyelerini düşürdüğü bilinmektedir. Pankreasın insülini serbest bırakması ve vücuttaki aşırı glikozun etkilerine karşı oldukça etkilidir.
Çemen otu: Diyabet için bir çare olarak kullanılabilecek en iyi seçeneklerden biridir. Çemen otu tohumu, pankreasın insülin üretimini arttırmakta, ayrıca da, şeker hastalarının kan dolaşımındaki glikozun tehlikeli aktivitelerini azaltmayı teşvik eden organik bileşikleri temin etmektedir. (11)
Sarımsak: Allium sativum olarak da bilinen sarımsak, antioksidan özelliklere ve mikro dolaşım etkilerine sahiptir. Bu nedenle, sarımsak kan şekeri düzeylerini düşürmeye yardımcı olmaktadır. (12)
Köri yaprağı: Karbonhidratların parçalanmasından sorumlu karaciğer ve böbrek enzimlerini normale döndürerek kan şekeri seviyelerini kontrol altında tutabilmektedir. Köri yaprakları kan şekeri düzeylerini düşürme yeteneğine sahiptir. Diğer yandan, obezite nedeniyle şeker hastası olan insanlar için özellikle yararlıdır.
Mango yaprağı: Kan şeker seviyesinin düşürülmesine yardımcı olan bağırsak glikozunun emilimini azaltmaktadır. Bu yapraklar ayrıca kan lipid profillerini iyileştirmeye de yardımcı olabilmektedir.
Fesleğen: Fesleğen, antioksidanlar ve uçucu yağlardan oluşmaktadır. Diğer faydalı bileşiklerle birlikte, fesleğen yaprakları pankreasta beta hücrelerinin düzgün şekilde çalışmasına yardımcı olur. İnsülin salınımını arttırır. (13)
Şeker Yükselmesi Evde Tedavi Yöntemleri
Elma sirkesi: Elma sirkesi kan şekeri seviyelerinin kontrolünde önemli rol oynar. Aynı zamanda, yemek bittikten hemen sonra belirgin şekilde yükselen kan şekeri seviyesini kontrol altına almaktadır. Diğer yandan, obezitenin diyabetin ana etkenlerinden biri olduğunu düşünülürse, kilo vermeye de yardımcı olmaktadır. (14)
Su: Doğru miktarda su içmek, vücuttaki sıvıların harekete geçirilmesine yardımcı olur ve fazla şekeri sistemden geçirir, böylece fonksiyonel bir enerji kaynağı olarak kullanılmak üzere organlar ve hücreler tarafından alınabilir. Ayrıca, su vücuttaki toksinleri ve diğer yabancı cisimleri taşır ve idrar yoluyla aşırı şekerleri vücuttan atar.
Güneş ışığı: Diyabet için yapılabilecek en kolay ve etkili evde tedavi yöntemlerinden biri güneş ışığı almaktır. Güneş ışığı doğrudan D vitaminin işlevselliğine bağlıdır ve bu gerekli vitamini alan vücut, insülin üretimini iyileştirmeye başlar. Uygun bir insülin kaynağı olan güneş ışığı, her iki diyabet tipinden muzdarip olan kişiler için de faydalı olabilmektedir. (15)
Tavsiyeler
- Lif, kan şekeri seviyelerini kontrol ederken vücudunuzu kalp rahatsızlıklarına karşı da koruyabilmektedir. Tahıllardan oluşan gıdaları daha sık tüketin.
- Şekerli içecekler, kahve veya hatta çay yerine su içmeyi tercih edin.
- Bitkisel yağlar, kabuklu kuruyemişler ve tohumlar gibi daha sağlıklı yağları tüketin
- Et ve diğer işlenmiş vejetaryen olmayan gıdalardan kaçının; kümes hayvanları veya balıklar daha sağlıklı seçimler olabilmektedir. (16)
- Kan şekeri düzeylerini düzenli olarak izlemek, ne zaman doktora danışacağınızı veya ne kadar dalgalandığını bilmenize yardımcı olacaktır.
- Günlük olarak sağlıklı yiyecekleri yemeyi ve belirli bir saatte egzersiz yapmayı deneyin.
- Vitamin D, vücudun insülin üretmesi için çok önemlidir. Bu nedenle, birkaç dakika boyunca kendinizi güneş ışığına maruz bırakmak vücuda yeterli miktarda D vitamini almak ve böylece diyabet üzerinde kontrol sahibi olmak için yardımcı olacaktır.
- Düzenli egzersiz yaparak kan basıncını ve kolesterol düzeylerini kontrol altında tutun. (17)