"Makamât-ı enbiya ve eâzım-ı evliyanın makamâtının bazı gölgeleri ve zılleri var. Ehl-i sülûk onlara girer, kendini o evliya-yı azîmeden daha azîm görür, belki enbiyadan ileri geçtiğini zanneder, vartaya düşer." İzah eder misiniz? Mesela, bir çavuş general olmadığını biliyor, nasıl general zannedecek kendini?..
Paz, 15/03/2015 - 17:44 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
Vasıf sıfat demek, ittisaf ise o sıfat ile tam manası ile sıfatlanmak anlamına geliyor. Mesela, damlada denizin cüzi bir vasfı var, ama denizin tamamı ile muttasıf değildir. Ayna güneşi cüzi bir şekilde üstünde gösterir ki bu vasıf oluyor, ama "Ben de güneş gibi muttasıfım." diyemez, derse ittisaf yapmış oluyor.
Bir asker askerliğin cüzi bir vasfını üstünde gösterebilir, ama "Ben de genelkurmay başkanı gibi muttasıfım." diyemez. Yani çavuş ile genelkurmayın arasında ortak vasıflar var, bu vasıfların da cüzi külli makamları bulunuyor. Mesela, çavuş on kişiye emreder, genelkurmay başkanı koca bir orduya emreder. Emretme noktasından benzeşiyorlar, ama külliyet-cüziyet noktasından çok büyük bir fark bulunuyor aralarında. Birisi emrettiğinde koca bir ordu harekete geçerken diğeri emrettiğinde ancak rütbesi kadar asker harekete geçiyor.
Çavuş, emretmedeki benzerliğe bakarak "Ben de genelkurmay başkanıyım." derse haddini aşmış olur.
Veli bir zat ile nebi arasında da buna benzer ortak noktalar bulunuyor. Veli zat bu benzerliğe bakarak makamını nebiden üstün görürse haddini aşmış olur, yani damla gibi makamını okyanus ile mukayese etmiş olur. Mesela, kalbinde marifet bulunma noktasında bir veli ile bir nebi ortaktır. Ama marifetin külli makamı ile cüzi makamı arasında çok fark var. Nebi külli bir marifet ile Allah’ı tanırken, veli ona nispetle cüzi bir marifetle Allah’ı tanır...
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör