Jandarma Yarbay Alim Yılmaz ve Jandarma Er Sinan Gümüştaş, Elazığ'da 8 Nisan'da PKK'lı teröristlerce yerleştirilen mayının patlaması sonucu şehit düştüler. Genelkurmay Başkanlığı Veri Toplama Merkezi'ne göre,1993?2003 yılları arasında 299 asker mayın patlaması nedeniyle şehit olurken, 289 sivil de yaşamını kaybetti. Yarbay Alim Yılmaz ve Er Sinan Gümüştaş bu sayıya dahil değil... Bu tablo, PKK'nın bölücülük faaliyetlerinde mayınların ne kadar önemli bir yer tuttuğunu ortaya koyuyor. Ayrıca Türkiye'de son 20 yılda kara mayınları nedeniyle 400 kişi hayatını yitirirken, 1216 kişi de sakatlandı. 1524 asker ve 739 sivil de aynı nedenle yaralandı. Sakat kalanların 791'ine devlet tarafından iş sağlandı. Ülkemizdeki mayınların temizlenmesi için 350?450 milyon dolara ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor.
İlk kez ABD'de kullanıldı
İlk kez ABD'de 1862 yılında kuzey?güney savaşında kullanılan kara mayınları, pek çok ülkede halkın korkulu rüyası... 1960 yılına kadar toprağa gömülen mayınlar, günümüzde daha kontrollü kullanılıyor. Kara mayınları biri üzerinde yürüyünce ya da herhangi bir baskı uygulandığında patlamak üzere yeraltına gömülüyor. Türkiye ilk kara mayınları 1956?59 yılları arasında sınırlara yasal olmayan geçişleri önlemek için döşendi. Türkiye'nin özellikle Doğu ve Güneydoğu sınırlarında halen mayın tarlaları mevcut. Ardahan, Kars, Hatay, Kilis, Gaziantep, Şanlıurfa, Hakkari'de mayın tarlaları var.
Ardahan Ermenistan sınırında 9.5 kilometrelik, Hatay?Suriye sınırında 34 kilometrelik, Kars?Ermenistan sınırında 13 mayın tarlası bulunuyor. Şanlıurfa'da tarıma elverişli 140 bin dönüm mayınlı, Hakkari'de, köylerin de boşaltıldığı bölgelerde 34 köyde ve 48 mezrada mayın bulunuyor. Türkiye, 1996'da mayın üretimini, transferini ve satışını yasaklayarak, Mayın İzleme Komitesi'ni kurdu.
Türkiye bu yasaklamayla ilgili 137 ülkenin imza koyduğu Ottawa Sözleşmesi'ni de imzaladı ancak 107 ülke bu anlaşmaya henüz imza koymadı. Anlaşma uyarınca, Türkiye'nin 2008'e kadar tüm mayınları imha etmesi, 2014 yılına kadar da tamamen temizlemesi gerekiyor.
MAYIN YOKETME YÖNTEMLERİ
Eskişehir?Osmangazi Üniversitesi Teknoloji Araştırma Merkezi (TEKAM) Müdürü Prof.Dr. Muammer Kaya, mayın yoketme yöntemleri konusunda şu bilgileri verdi.
Elle yok etme:
Metal dedektörleriyle tespit edip elle yok etme. Ülkemizde Tübitak tarafından geliştirilen akıllı/yapay zekalı metalik ve metalik olmayan mayınları ayıran koku duyargalı dedektör mevcut döşeli mayınların tespitinde hızlı ve güvenli kullanılabilecektir.
Biyolojik Tespit:
TNT koklayan köpekler ve Dünyada bazı özel yetiştirilen farelerde mayın bulmada kullanılabilmektedir.
Bitkiler:
Mayından sızan azot oksitlere hassas olan ve renk değiştiren hardal bitkisi Danimarkalı bilim adamlarınca çalışılmaktadır.
Bakteriler:
TNT bulunan ortamda ultraviole ışık altında floresans özellik gösteren genetik bakteriler üretilmiştir. Bu bakteriler mayınlı alanlara sprey edilip hızlı bir şekilde bölge taranabilmektedir.