Bisiklet Sporu ve Bisiklet Yarışları
BİSİKLET YARIŞLARI
Yolda yapılan, zamana karşı yarışlarda her yarışmacı kısa aralarla peş peşe yarışa başlar. Yol yarışının öbür biçimlerinde, tüm sürücüler yarışa aynı anda başlar. Kazanan, bitiş çizgisine ilk ulaşandır. Toplu çıkışlı bu yarışların en ünlüsü, ilki 1903′ te yapılan Fransa Turu’dur.
Klasikleşmiş bir yol yarışı olan Fransa Turu birer günlük 21 etapta yapılır ve yaklaşık üç hafta sürer. Bisikletçiler, Fransa’nın çeşitli yerlerinde 4.000 km dolayında bir yol boyunca yarışırlar. Bu yarışta, Alplerin ve Pirenelerin sarp ve dik yollarında yorucu tırmanışlar yer alır.
Başka ülkelerde de benzer yarışlar düzenlenir. Fransa Bisiklet Turu günlük 21 etaplıdır ve 3 hafta sürer. Bisiklet sporu, 1896’dan beri Olimpiyat Oyunları arasındadır. Olimpiyat Oyunları’ndaki bisiklet karşılaşmaları, zamana karşı 1.000 metre yarışı; zamana karşı 100 km takım yarışı; kısa mesafe yarışı; ikili bisiklet 2.000 metre yarışı; bireysel 4.000 metre yarışı; orta mesafe takım yarışı ve bireysel yol yarışıdır.
Havanın direncini azaltmak bisikletin hız kazanmasında özel bir önem taşır. Eğer hava engeli bir yolla kaldırılabilirse bisikletçinin hızı artar. Bu gibi yarışlarda kırılan rekorlara, hızlandırılmış rekor denir. Örneğin, 1889’da ABD’li Charles Murphy, bir trenin arkasından bisikletle giderek 1.600 metreyi bir dakikadan kısa sürede aldı. Bunun için raylar arasına tahtadan bir yol yapılmış ve trenin arkasına dev bir otomobil camı takılmıştı. Daha sonraları motosiklet arkasından giderek, bu tür hızlandırılmış rekorlar kırıldı. Hızlandırılmış ve hızlandırılmamış rekorlar arasında çok büyük fark vardır. Hızlandırılmamış yarışta ulaşılan hız saatte 49,431 km, motosiklet arkasından gidilerek yapılan hızlandırılmış yarışta ulaşılan hız ise saatte 94,016 kilometredir.
BİSİKLET YARIŞ TÜRLERİ
Bisiklet yarışları Türkiye Bisiklet Federasyonu ve Uluslararası Bisiklet Birliği (UCI) yönetmelikleri ile düzenlenir.
A) Yol Yarışları
B) Pist Yarışları
C) Bisikletli Koşu Yarışları
D) Dağ Bisikleti Yarışları
E) BMX Yarışları
olarak düzenlenir.
A) Yol Yarışları
Erkekler arası amatör bisiklet yarışları, 1896′dan beri Olimpiyat Oyunları’nda yer alır. Kadınlar arası yol yarışları ise 1984’te Olimpiyat Oyunları kapsamına alınmıştır. Bisiklet sporunda ayrıca amatör ve profesyonel dallarda dünya şampiyonaları düzenlenmektedir.
1) Zamana Karşı
Zamana (saate) karşı yol yarışlarında, her bisikletçi kısa aralarla peş peşe çıkış noktasından hareket eder. Takım yada bireysel olarak yapılabilir.
2) Tek Günlük Yol Yarışları
Yol yarışlarında, tüm sürücüler toplu biçimde aynı anda yarışa başlar. Bu tür yarışlarda bitiş çizgisine ilk ulaşan yarışı kazanır. Klasik yarışlar 250 km mesafede yapılabilir.
3) Turlar
Çok etaplı yol yarışlarıdır. 3 gün yada 21 gün olabilir. Etapların bazıları takım yada bireysel zamana karşı olabilir. Bu yarışların en ünlüsü, Fransa Turu’dur ve Fransa’nın çeşitli yerlerinde 4.000 km dolayında bir yol boyunca yapılır. Benzer 21 günlük turlar İspanya ve İtalya’da da düzenlenmektedir.
B) Pist Yarışları
Oval biçimindeki pistlerde yapılan bisiklet yarışları kısa mesafeli yarışlardır. Pistin bir tur uzunluğu, katları 1000′i verecek şekilde, 500, 400, 333, ya da 250 metre olabilir. Bisiklet pistleri, dış kenarı yüksek olacak biçimde içe doğru eğimlidir ve bir fincan tabağını andırır. Bu eğim, yarışçıların köşeleri hızla dönerken savrulmalarını önler. 500-1.000 metre arasındaki kısa mesafeli yarışlar, sürat yarışlarıdır. Sürat yarışlarında, bitiş çizgisinde bisikletin hızı saatte 65 kilometreye kadar ulaşabilir. 4.000-5.000 metre yarışları takip yarışlarıdır. 5 km, 10 km ya da 20 km’lik orta mesafe yarışlarında ise, zamana karşı yarışılır. Bu yarışların tümü tek kişilik bisikletlerle yapılan yarışlardır. Aynı zamanda iki kişilik bisikletlerle yapılan yarışlar da vardır.
C) Bisikletli Koşu Yarışları (Cyclo-cross)
Diğer bisiklet yarışları arasında, bisiklet yarışı ile krosun (kır koşusu) bir bileşimi olan bisiklet krosu vardır. Bisiklet krosu inişli çıkışlı ve bozuk yollarda yapılır. Yarışçıların bazen bisikletten inerek yürümeleri ve bisikletlerini omuzlarında taşımaları gerekir. Bisiklet krosu, genç sürücüler arasında çok ilgi görmektedir.
D) Dağ Bisikleti Yarışları
Dağ sürüşlerinde her türlü arazide yol alınır. Son zamanlarda yaygınlaşan bisiklet sporlarından biri de maratondur. İlk dağ bisikleti Dünya Şampiyonası 1990 yılında düzenlenmiş, 1996 yılında ilk defa Atlanta Olimpiyat Oyunlarında yer almıştır.
1) Olimpik Dağ Bisikleti Yarışı
5-9 km uzunluğunda parkurda düzenlenir. Parkurun asfalt kısımları %15′i geçemez. Yeterli miktarda tırmanma, patika ve teknik iniş içermelidir. Büyük erkekler yarışı yaklaşık 2 saate denk gelecek sayıda tur atılarak yapılır.
2) Dağ Bisikleti Maraton Yarışı
80 km’den uzun parkurlarda yapılır.
3) Dağ Bisikleti İniş Yarışı
Bu yarış dağ bisikleti ile tahmini olarak 3-5 km uzunluğunda tamamı iniş olan parkurlarda yapılır.
4) Dağ Bisikleti Dörtlü Eleme Yarışı
E) BMX Yarışları
2008 yılında ilk kez Pekin Olimpiyatlarında başlamıştır.