Klemens Von Metternich. Avusturya'lı bir diplomat. Uluslararası İlişkiler ve Avrupa Uyumu konusunda adını tarihe geçirmeyi başarmış usta bir diplomat. Benim burada kendisinden bahsetme sebebim ise, Osmanlı Batılılaşma hareketini yakından takip eden bir kişi olması ve batılılaşma hareketinin öncülerinden Sadık Rıfat Paşa'nın yakın dostu olmasıdır. Sadık Rıfat Paşa, Viyana'da elçi olarak görev yapmış bir Osmanlı Diplomatı olarak kendisinden oldukça etkilenmiş, batı medeniyetinin temellerini kendince tespit etmiş ve bu temellerin kendi ülkesinde atılabilmesi adına da Tanzimat Hareketi'ne öncülük etmiştir. İşte bu noktada, Metternich'in bir mektubu giriyor devreye. Kaleme alındığı dönem 19. yüzyıl belki ama geçerliliği devam eden bir mektup!!
" İmparatorluk günden güne zayıflamaktadır. Niçin saklamalı? Onu bu hale düşüren sebeplerin başında Avrupalılaşma zihniyeti gelir. Temellerini III. Selim'in attığı bu zihniyeti, derin cehaleti ve sonsuz hayalperestliği yüzünden II. Mahmut son haddine vardırır. Babıali'ye tavsiyemiz şudur: hükümetinizi dini kanunlarınıza saygı esası üzerine kurunuz. Devlet olarak varlığınızın temeli, Padişahla Müslüman tab'a arasındaki en kuvvetli bağ, dindir. Zamana uyun, çağın ihtiyaçlarını dikkate alın. İdarenizi düzene sokun, ıslah edin. Ama yerine size hiç de uymayacak olan müesseseleri koymak için eskilerini yıkmayın. Avrupa medeniyetinden sizin kanun ve nizamlarınıza uymayan kanunları almayın. Batı kanunlarının temeli Hristiyanlıktır. Türk kalınız. Tatbik edemeyeceğiniz kanunu çıkarmayın. Hak bildiğiniz yolda ilerleyin. Batı'nın sözlerin kulak asmayın. Siz ilerlemeye bakın. Adalet ve bilgiyi elden bırakmayın. Avrupa efkar-ı umumiyesinin az çok değeri olan kısmını yanınızda bulacaksınız. Kısaca, biz Babıali'yi kendi idare tarzı'nın tanzim ve ıslahı için giriştiği teşebbüslerden vazgeçirmek istemiyoruz. Ama, Avrupa'yı örnek olarak almamalıdır kendine. Avrupa'nın şartları başkadır, Türkiye'nin başka. Avrupa'nın temel kanunları Doğu'nun örf ve adetlerine taban tabana zıttır. İthal malı ıslahattan kaçının. Bu gibi ıslahat Müslüman memleketlerini ancak felakete sürükler. Onlardan hayır gelmez sizlere. "
Yukarıdaki mektupta, saltanat ve hilafet (din) konusundaki uyarılar dışında, diğer hepsi bugün geçerliliğini sürdürmektedir. Acaba, Metternich çok ileri görüşlü bir devlet adamı ve diplomattı da, söyledikleri hala bugün geçerli mi? Yoksa, millet olarak o günden beri yerimizde mi sayıyoruz? Yorumu sizlere kalsın!