Pyelonefrit veya dilimizdeki şekliyle piyelonefrit, böbreklerin çeşitli etkenlerle enfekte olması sonrasında gelişen böbrek enfeksiyonuna (iltihabına) verilen isimdir. Bakteriyel nedenler ile oluşan bir hastalıktır. Her iki böbrekte de görülebileceği gibi, çoğunlukla tek taraflıdır.
Pylelonefrit ya da halk arasında bilinen adıyla böbrek enfeksiyonu, bir idrar yolu enfeksiyonudur. Enfeksiyonun asıl çıkış yeri ya üretradır (idrar yolu) ya da mesanedir (idrar kesesi). Bu bölgedeki enfeksiyonların tedavisi gecikince, bakteriler daha yukarıya ulaşır ve böbrekleri enfekte eder.
Diğer idrar yolu enfeksiyonları Pyelonefrite göre daha sık görülmektedir. Pyelonefritin görülme ihtimali kadınlarda daha fazladır. Bu yazıyla Pyelonefritin ne olduğunu, nedenlerini ve belirtilerini öğrenebilirsiniz.
Pyelonefrit (Böbrek Enfeksiyonu) Nedir?
Pyelonefrit, böbreklerin enfeksiyonudur. Bu enfeksiyon çoğunlukla bakteri kaynaklıdır. Pek çok bakteri Pyelonefrite neden olsa da, en sık görülen bakteri E.coli‘dir. Böbreğin enfeksiyonuna yol açacak bakterilerin, böbreğe kadar gelmesi aslında çok zordur. Vücudumuzun bu konuda birçok savunma mekanizması vardır.
Bakteriler, böbreğe çok büyük bir ihtimalle idrar yolunu takip ederek gelir. Uzun süreli ve tedavi edilmeyen idrar yolu enfeksiyonları en sık altta yatan sebeptir bu yüzden. Diğer enfeksiyon yolları ise; kan yoluyla veya lenf yoludur.
Enfeksiyona yol açacak bakteri, böbreğin pelvis adı verilen bölgesine kadar gelir. Daha sonrasında böbreğin iç yapılarına yerleşir ve bu bölgelere zarar vermeye başlar. Böbrekte gelişen enfeksiyon nedeniyle iltihaplanma başlar ve ağrı başta olmak üzere birçok belirti görülür.
Pyelonefrit, özellikle 30-40 yaş arası kadınlarda görülmektedir. Kadınlarda görülme ihtimali 2-3 kat daha fazladır. Pek çok idrar yolu enfeksiyonu da kadınlarda daha sık görülür. Yaşın ilerlemesiyle beraber erkeklerde görülme ihtimali yükselmektedir. Prostat bezinin büyüdüğü hastalıklar nedeniyle, erkeklerde idrar yapmak zorlaşır ve enfeksiyona açık hala gelir.
Pyelonefritin iki tipi bulunmaktadır. Akut (hızlı) tipi, hastalığın ilk ortaya çıktığı dönemdir ve tedavi edilmezse hem kronik tipe dönüşür hem de böbreğe büyük zararlar verebilir. Önemli bir hastalık olsa da, tedavi edilebilir bir hastalıktır.
Pyelonefritin Nedenleri Nelerdir?
Pyelenefrit adı verilen böbrek enfeksiyonunun nedenleri bakterilerdir. Özellikle E.coli adı verilen bakteri en sık nedendir. Bu bakteri, idrar yolu enfeksiyonlarının en sık nedenidir. Ayrıca klebsiella ve proteus adı verilen diğer bakteriler de Pyelonefrite neden olabilmektedir. Pyelonefritin oluşmasına yol açacak bazı risk faktörleri bulunmaktadır. Bu faktörlerler şunlardır:
~ Tedavi edilmemiş idrar yolu enfeksiyonları
~ Sık sık idrar yolu enfeksiyonları geçirmek
~ Bağışıklı sistemi zayıf olan kişiler
~ İdrar yollarında anatomik bozukluklar olması (at nalı böbrek vs)
~ Vezikoüreteral reflü hastalığı
~ İdrar çıkışında darlık olması (prostat hipertrofisi vs)
~ Böbrek taşı
Pyelonefrite yol açan nedenler bunlarla sınırlı değildir. Ayrıca; şeker hastalığı, FMF (ailevi akdeniz ateşi) hastası olmak, mesane ve prostat kanseri, gebe olmak ve cerrahi müdahale geçirmiş olmak da diğer nedenlerdir.
Pyelonefritin Belirtisi Nelerdir?
Pyelonefrit nedeniyle görülen belirtiler, diğer pek idrar yolu enfeksiyonlarına göre çok daha şiddetlidir. Böbrek enfeksiyonu daha karmaşık bir enfeksiyondur. Hastalarda görülen belirtiler şunlardır;
1. Yan Ağrısı
Halk arasında böğür olarak tarif edilen bölgede şiddetli bir ağrı vardır. Böbreğin enfeksiyonuna yol açan bu hastalık nedeniyle, zamanla böbrek iltihabı gelişir ve böbrek şişer. Böbreğin kapsülü çok serttir ve kolayca gerilemez. İltihap ve ödem nedeniyle böbreğin iç gerilimi artar ve iç basınç artar.
Bu sayede böbrekte çok şiddetli ağrı oluşur. Sağ veya sol yan tarafta hissedilir bu ağrı. Ağrı kıvrandırıcı tarzdadır ve ara ara hafifleyebilmektedir. Ağrı yan taraflarda daha belirgin olsa da, diğer bölgelerde de görülebilir. Sırt, kasık ve karın ağrısı şeklinde de görülebilir.
2. Yüksek Ateş
Yan ağrısı ile beraber görülen yüksek ateş, akla Pyelonefriti getirir. İdrar yolu enfeksiyonlarında, genellikle yüksek derece ateş görülmez ancak Pyelonefrit bu konuda daha farklıdır. Vücudun daha iç ve daha önemli bölümlerine kadar ulaşan bakteriler nedeniyle, yüksek ateş oluşur. Genellikle 38-39 dereceyi bulan ateş bazen de 40 dereceyi geçebilmektedir. Ateş aralıklı olarak ortaya çıkmaktadır.
İlerlemiş idrar yolları enfeksiyonları nedeniyle ürosepsis adı verilen komplikasyon gelişebilir. Ürosepsiste, ateş yine çok yüksek derecelerdedir ve bu durum hayatı tehdit edebilir. Pyelonefrit başta olmak üzere tüm idrar yolu enfeksiyonları tedavi edilmelidir.
3. Üşüme ve Titreme
Ciddi olan enfeksiyonlarda görülen belirtilerden biridir üşüme ve titreme. Vücuda bulaşan bakterilerin salgıladığı maddeler ve vücudun karşılık olarak ürettiği maddeler bu belirtiye yol açar. Pyelonefrit hastalığında da, üşüme ve özellikle titreme görülebilir.
4. İdrar Yaparken Ağrı ve Yanma Hissi
Pyelonefrit ilerlemiş idrar yolu enfeksiyonudur. Diğer idrar yolu enfeksiyonları (sistit vs) gibi Pyelonefritte de, idrar yaparken ağrı ve yanma hissi vardır. Enfeksiyon sadece böbrekte değildir, idrar yolu ve idrar kesesinde de enfeksiyon vardır.
5. İdrarda Koku ve Bulanıklık
İdrarda bulunan bakteriler nedeniyle idrarın rengi bulanıklaşır. Şeffaf bir kaba yapılan idrarda bu durum daha net görülmektedir. Bakteri çoğalmasına bağlı olarak idrar da kötü koku da oluşmaktadır.
6. Sık İdrara Çıkma
Pek çok hastalıkta görülen bir belirtidir sık idrara çıkma. Yüksek ateş ve yan ağrısı ile birleşince böbrek enfeksiyonu olabileceği akla gelmelidir. Çoğunlukla böbrek enfeksiyonu başlamadan görülen ve enfeksiyonun ilerlemesi ile daha da ilerleyen bir belirtidir.
7. Diğer Belirtiler
Pyelonefrit nedeniyle görülen belirtiler bunlarla sınırlı değildir. Böbrek enfeksiyonuna bağlı olarak görülen diğer belirtiler şunlardır; bulantı ve kusma, idrarda kan görülmesi, acilen idrara çıkma ihtiyacı hissetmek, ara ara idrar kaçırma, halsizlik, genel vücut ağrısı, terleme ve halsizlik de diğer görülen belirtilerdir.