Böyle başlık mı olur, diyeceksiniz. Sonunda açıklayacağım.
İki atom bombası II. Dünya Savaşını bitirmiş, atom çağını ve Soğuk Savaşı başlatmıştı. Savaşın tarafları Amerika ve Sovyetler Birliği idi. Gözler Ay’a çevrildi. Rakip ideolojilere sahip iki ülke uzay yarışına başlamıştı. Kennedy, “60’lı yıllarda Ay’a gideceğiz,” diyor, Ruslar da boş durmuyordu.
16 Haziran 1963 sabahı, Amerika aldığı bir haberle, Rusya’nın gerisinde kalmanın şaşkınlığı yaşıyordu. Ruslar uzaya ilk kadını göndermişlerdi.
ValentinaVladimironivaTereşkova traktör şoförü bir baba ve tekstil işçisi bir annenin kızıydı. Okula ancak 8 yaşında başladı ama aileye katkıda bulunmak için 17 yaşında bıraktı. Eğitimine mektupla devam etti. Ayrıca DOSAAF Havacılık Kulübünde paraşüt eğitimi almaya başladı. Dünyayı gökyüzünden seyretmeye bayılıyordu.
Politikayla da ilgileniyordu. Komünist Partisi Gençlik Kolu sekreteri oldu.
Uzay projelerine aralıksız devam eden Rusya’da, Amerika’ya bir gol atmak amacıyla, uzaya bir kadın gönderme projesi geliştirildi. 400 aday buldular. İlk eğitimlerden sonra sayı önce 50’ye daha sonra da 5’e indirildi. Akıl almaz eğitimlerden sonra adaylar iki kişi kalmıştı. Yazılı sınavların her bölümünde rakibi Tereşkova’dan öndeydi. Ama sözlü sınavda hatalar yaptı. “Hayattan ne bekliyorsun,” sorusuna, “Alabileceğim her şeyi almak,” diyerek kapitalist bir cevap vermiş, üstelik sigara içen kadınların da ahlaklı olabileceğini ve kadınların eskortsuz şehir turlarına çıkabileceğini savunmuştu. Tereşkova kazandı. Çünkü aynı soruya verdiği cevap, “Partime her şart altında hizmet etmek,” diye cevap vermiş ayrıca katıksız bir komünist olduğunu ispat etmişti.
Ve Tereşkova yer küreyi dışarıdan görev ilk kadın oldu. Dönüş problemli oldu. Tereşkova kapsülün atmosfere girerken 90 derecelik bir hesap hatası yapılmış olduğunu tespit etti. Bir sürü dil döktükten sonra hata düzeltildi; gönderilen sinyallerle kapsül sağ salim geri döndü.
Rus Kozmonot Merkezi Star City’de bekar bir kozmonot vardı. AdrianNikolayev. Rusya’nın “Uzaylı Sovyet Ailesine” ihtiyacı vardı. Evlenmeleri istendi. Birbirlerini sevmiyorlardı ama karar vermek hadlerine düşmemişti. Muktedir vardı Rusya’da. Komünist Partisi Genel Sekreteri Kruşçev. “Evlenin,” dedi; evlendiler.
Bu arada Rusya Mars projesini başlatmıştı. Tereşkova göreve talipti ama sağlık testlerini geçemedi. O da, “Dönmeyecek olsam da Mars’a gitmek istiyordum. Madem ki Mars’a gidemiyorum. Bu evliliği devam ettirmeme gerek yok,” diyerek boşanmak istedi. Ama bu o kadar kolay değildi. Bu sefer parti genel sekreteri Brejnev, bu çift de Rusya’nın vitrin ailesiydi. 1982’de Brejnev’in bir eşref saatine denk geldi ve boşanmaya izin verdi.
Bu arada sağlık kontrollerini yapan doktorYuliyŞapoşnikov’a aşık olmuştu. Doktor da aşıktıTereşkova’ya.Tereşkova bu sefer uzayda kaybetmiş ama aşkta kazanmıştı. Evlendiler. Mutluydular. Ama… Aması şu: Doktor 1999’da öldü. Tereşkova hayat yolculuğunda yine yalnız kaldı.
Hayattan kopmadı. Hükumet sözcülüğü, Dünya Barış Konseyi Üyeliği, Ulusal Sovyet Konseyi Üyeliği, Yüksek Sovyet Prezidyumu üyeliği yaptı. Meksika’daki Birleşmiş Milletler Uluslararası Kadın Yılı Zirvesi’nde ülkesini temsil etti.
Şu anda 83 yaşında. Çok da kötü bir hayatı yok. Basının karşısına nadiren çıkıyor. Beyaz limuzini, yakasında madalyaları, korumalarıyla birlikte Moskova’nın dışında villasında yaşıyor.
MUTLU MU ACABA?
- KİM BİLİR? BELKİ DE. ÇÜNKÜ HAYATTA BİR ÇOK HEDEFİNE ULAŞMIŞ.
AMA…
- BENİM ÖNCELİKLERİM FARKLI. PEK KARAR VEREMİYORUM.