Bir buçuk yıla kadar çalışılan işyerinden, iş sözleşmesinin çalışan tarafından tek taraflı feshedilmesi sonucu, hangi durumlarda yeni iş arama için süre talep edilebilir ve kıdem tazminatı almak mümkün olur? Yeni iş arama süresi işveren tarafından kullandırılmaz ise, bu ücret ek olarak çalışana ödenir mi? işveren ihbar süresini kullandırmak istemez ise ihbar tazminatını çalışana ödemekle yükümlü olur mu?
Soru oldukça karmaşık sorulmuş. işçi feshinden bahsedilmiş ama işveren feshindeki sonuçlara göre cevap istenmiş ancak bir cevap verelim.
İhbar süreleri ve iş arama izni
İş sözleşmesini işçi, bildirimli olarak feshederse, yani haklı nedenle feshetmezse, ihbar sürelerine uyarak fesih bildiriminde bulunmak zorundadır. 1,5 yıla kadar (1,5 yıl dahil değil) çalışan işçi için bu süre 6 haftadır. Yani işçi işten ayrıldığını işverene bildirecek ve altı hafta daha çalışacaktır. Böyle bir fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Yeni iş arama süresini kullanabilir. Bu süre günde 2 saattir. İşçi bunu dilerse ayrılmadan önceki günlere denk getirerek topluca da kullanma hakkına sahiptir ancak işvereni bilgilendirmelidir. İşveren işçiye yeni iş arama izni vermez ya da eksik kullandırırsa, o güne ait ücretini yüzde yüz zamlı ödemek durumundadır.
İşverenin iş sözleşmesini feshi ve ihbar tazminatı
İş sözleşmesini işveren bildirimli olarak feshederse (yani performans sebebiyle, işçiyle çalışmak istememesi nedeniyle, başka bir işçi bulduysa v.b.) ihbar süresinde işçiyi çalıştırabilir. Normal ücretini öder. Çalıştırmak istemezse ihbar tazminatını peşin ödemek durumundadır. Yukarıda parantez içinde belirtilen sebepler, İş güvencesinden yararlanamayan işçiler için anlam ifade etmez. Yani işveren bildirim süresine uymak kaydıyla iş güvencesinden yararlanamayan işçinin iş sözleşmesini herhangi bir geçerli neden olmadan feshedebilir.
İşçi iş güvencesinden yararlanabiliyorsa o zaman işverenin fesih sebebi geçerli nedene dayanmalıdır. İşçi, sebebin geçerli neden olmadığı iddiası ile işe iade davası açabilir.
İş gü vencesinden yararlanamayan işçiler işe iade davası açamazlar. İşe iade başlı başına bir yazı konusudur. Bu nedenle detaya girmiyorum. İş Kanunu md.17 ve devamına bakılabilir.
İşçinin kıdem tazminatına hak kazanarak işten ayrılabilmesi
İşçi, haklı nedenle iş sözleşmesini feshederse, zaten bildirim süresi diye bir şey olmaz o sürede çalışmaz. Haliyle pratik olarak iş arama izni de olmaz. İşçinin bu şekilde sözleşmeyi feshetmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanacağı ortadadır. Ancak ihbar tazminatına hak kazanamaz. İşçinin kıdem tazminatını alarak iş sözleşmesini feshedebileceği haller;
1- Sağlık sebepleri (İş K. md. 24/I)
2- İşçverenin ahlak ve iyiniyete aykırı davranışları (İş K. md.24/II)
3- İşyerinde üretimin durmasına neden olan zorlayıcı nedenler (İş K. md.24/III).
Yukarıdaki sebepler belirlenirken somut olaya göre yorum yapılır. Burada sebepleri tek tek tartışmamız onlarca sayfa tutar.
Son olarak, iş arama izni ile ilgili İş Kanunu’nun ilgili maddesi şu şekildedir:
YENİ İŞ ARAMA İZNİ
Madde 27 – Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.
İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir.
İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.
Hukuki konularda destek için iletişim adresimizi (firstname.lastname@example.org) kullanabilirsiniz.
Çalışanlardan gelen soruları Avukat İzzet Otru cevaplamaktadır.Verilen cevaplar herhangi bir hukuk danışmanlığı ilişkisi içermemektedir. Verilen bilgiler, mümkün olduğunca özet ve yalın aktarılmaya çalışılmış ve detaya girilmemiştir. Bu bilgilerin tasarrufa dönüşmesinden yazar ve site sahibi sorumlu değildir.