-
Jivago...
Hülya Arslan tam 5 yılını verdi çeviriye. Dile kolay, kitabın yazılması ise 15 yıl almıştı. 5 yıl çeviri için az bir zaman değil şu halde. Şiir çevirileri için bir takım ile birlikte çalıştılar. (Mum yanıyordu, mum...). kitap yuri'nin yazdığı şiirleri ilk kez türkçeye aktardı. (e pasternak'ın haliyle o şiirler, yuri de aşikarca pastrenak'ın alter egosu)
Jivago'nun farklı okumalarını yapmak mümkün diye başlayalım. Rus devrimi'nin hikayesini okuyabilirsiniz, rus iç savaşını okuyabilirsiniz, bir adamın iki kadını sevmesinin çaresizliği üzerinden aşk hikayesi olarak da okumanız mümkün. Pasternak'ın yaptığı eleştiriler ise kolektivizasyon, Stalinizasyon ve büyük temizlik harekatları. Belki de roman sadece Yuri'nin, Jivago'nun yani, herkesi sevme ama kavuşamama hikayesidir. Belki de dört neslin hikayesidir jivago: bkz. jivago'daki dört nesil
Kitaptaki isimler de önemlidir mesela. Jivago'nun kendi ismi "yaşamak" anlamına gelen Rusça "jit/zhit'" fiilinden gelir. Mesela "sapık" avukat Komarovski'nin adı "sinek" anlamına gelen "komar"dan gelir. Ya Yuriyatin? Kaçılan kasaba? Uzakta Rusya iç savaşının ortasında. Yuri'nin aşık olduğu, şiir yazdığı, seviştiği, yakalandığı, ayrılıklar yaşadığı yer? Orası da "Yuri/yatin"dir, Yuri'nin yeri.
Belki abartı olacaktır, Savaş ve Barış nasıl bir destansa, Rusya'nın Rusya oluşunun anlatıldığı bir destansa, insanların değişimlerinin, sosyeteye girmek adına çocukluktan fransızca öğrenip rusça bile bilmeyen ruslar haline geldikten sonra yine fransızlarla savaşları yüzünden değişimlerinin anlatıldığı bir destansa, Doktor Jivago da devrimin destanını üç kişinin aşkı üzerinden anlatan bir destandır bana kalırsa. Kaçışların, arayışların ve ölümün hikayesidir. Aynı vişne bahçesi gibi kaçan insanların rusyayı anlatmasıdır.
Filmi de güzeldir, izlenesidir. Ama romanından sonra. Tüm sahneleri, sinematografisi ve çekim tekniğiyle Rusya'nın bozkırlarında üşürsünüz. Kitapta da üşürsünüz aslında, filme bu anlamda gerek yok da diyebilmek mümkün.