Twyla Tharp hakkında düşünmek ve onun iş yapısını hemen hayal etmek kolaydır. Etkileyici. Tharp, akla gelebilecek hemen her yüzey ve alan için 150’den fazla dansın koreografisini yaptı: konser sahnesi, parklar, Broadway, film, buz ve şimdi Zoom.
Peki işin arkasındaki ceset ne olacak? 79 yaşındaki Tharp önce bir dansçıydı. Manyetik hareket tarzı – çalkantılı ama lirik yumuşaklıktan yoksun – danslarının temelinde yatıyor. Tharp’ın hayatını ve kariyerini anlatan yeni bir belgesel olan “American Masters: Twyla Moves” ile ilgili en açıklayıcı şey, başka bir şeyi vurgulamak için bu kapsayıcı temaların ötesine geçme biçimi: tamamen orijinal dans eden vücudu. İçinde yaşayan kadın gibi, hem titiz hem de vahşi. Bu vücudun cesareti var.
26 Mart’ta PBS’de çıkış yapacak olan “Twyla Moves”, Tharp’ın koreografik kurallarını tarıyor. Ancak, bale dünyasına geçmeden önce 1960’ların ve 70’lerin avangardında başlayan çalışmalarının genişliğine ulaşmak için birden fazla cilde ihtiyacınız olacaktı. Bu alandaki ilk çabası, 1973’te Joffrey Ballet için “Deuce Coupe”, klasik ve modern dansı karıştırarak ilk geçit balesi oldu. Ayrıca hikayeleri hareket yoluyla anlatmayı seviyor ve Broadway’de (“Movin ‘Out”, “Come Fly Away”) şovları ve “Hair”, “Amadeus” ve “White Knights” gibi filmlerin koreografisini yaptı. ”
Steven Cantor’un yönettiği ve 1965’teki ilk parçası olan “Tank Dive” a dayanan her dans bölümünün yer aldığı “Twyla Moves” da dansı bir geçiş çizgisi. Tharp, bir röportajda film hakkında, “Bir koreograf olarak kesinlikle benimle ilgili değil ve bu yönde davranmamıza rağmen aslında bir insan olarak benimle ilgili değil,” dedi. “Dansçı olarak benim hakkımda. “
Aynı zamanda vücudu ve yaptığı danslar arasındaki bağlantıyla da ilgili. Cantor, “Sürekli hareket ediyor,” dedi. “Çalışırken hareket ediyor. Dansçıları prova ederken önce kendi üzerinde çalışıyor ve en az bir buçuk saat çalışıyor. ”
Tharp’ın filmde dediği gibi: “Dansçılar her gün çalışmak zorundadır. I her gün çalışmak zorunda. “
Tharp, Paul Taylor Dans Topluluğu’na katıldığı 1963 yılında. Kredi. . . Jack Mitchell / Getty Images
Ve onu stüdyoda görüyoruz, bu noktayı kanıtlıyor: Dört ayak üzerinde, başının üstünü yerde küçük daireler halinde yuvarlayarak ısınır; bir kez iki ayak üzerinde, kollarını ileri geri salladı ve kamera ayağa gelene kadar havaya fırlattı, bu da beyaz tereyağlı caz ayakkabılarıyla yüzeye hafifçe vurup fırçaladı. Boşlukta dönüyor, bir bacağını tekmeliyor, bileğine hafifçe vuruyor ve sonunda çerçeveden kayboluyor – hepsi de Sylvan Esso’nun “Dönme Dolabına. ”
Dans onun hayatı. 1979 tarihli bir röportajda, belgeselde gösterilen Dick Cavett ona sorar: “Uzun süreli, çok çalıştığınızda kendinizi yeniden canlandırmak için ne yaparsınız?”
“Daha fazla çalış,” diyor.
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, Tharp, pandemi sırasında filmin belgelediği bir süreç olan koreografiye devam etti. Uzaktan Zoom’da Misty Copeland, Herman Cornejo, Charlie Hodges ve Maria Khoreva gibi dansçılarla birlikte çalıştığını görüyoruz.
“Dezavantajı alıp avantaja dönüştürmeye çalışıyorsun, bu konuda çok fazla sızlanma,” dedi. “Sağ?”
Yakın zamanda iddialı bir karantina projesi üzerinde çalışıyor: Almanya’daki Ballett am Rhein için Terry Riley’nin “In C” adlı balesi. 17 dansçının işi Mart ayında canlı prömiyerini yapacaktı, ancak Avrupa’daki Covid kısıtlamaları şirketi ertelemeye zorladı. New York’tan Düsseldorf’ta dansçılarla çalıştı ve bunu yapmak için kendi saat dilimine girdi. “Aslında seyahat etmişim gibi jet-lag oldum,” dedi.
Saatlerini kendilerininkine uyacak şekilde değiştirmesinin aşırı geldiğini biliyor. Kendimi onların bedenlerine yansıtıyorum, dedi. “Vücutlarının nasıl hissettiğini bilmelisin. Vücudunun günün hangi saatinde olduğunu bilmelisin. Bunu fiziksel olarak hissetmem gerekiyordu. ”
Tüm Zoom çalışmalarını mümkün kılan şey arşivi, bir bestecinin sehpasıyla karşılaştırdığı hareket cümleleri ve koreografi deposu. Bunu kullanarak, koreografinin yanında doğru zamanlamayı ve hareket niyetini korumak için orijinal dökümler içeren danslarının öğretme kasetlerini yarattı. Dansların zamanla aşındığını biliyor; ümidi, bu video modelinin diğer koreograflar tarafından da kullanılabilmesidir.
“Benim için, nasıl dans ettiğimi, neden dans ettiğimi ve dansların gerçekte ne olduğunu bırakmanın bir yolunu bulmaya geliyor” dedi. “Bunun olmasına izin verecek bir mekanizma yapmaya çalışmak, temelde hayatımın geri kalanının amacıdır. “
Bu nasıl – olduğu gibi nasıl yaptığı gibi dans ediyor – karmaşık. İpeksi ve tuhaf, acil ve eksantrik – ve Tharp’ın New York’ta bir çiftlik evinin tavan arasında oğlu Jesse Huot ile hamileyken doğaçlama yaptığını kaydettiği videolarda görüldüğü gibi, siyah-beyaz grenli üzerinde bile okunaklı .
Bu doğaçlamalar filme, sadece kadınlarla çalıştığı ilk günlerinin görüntüleriyle birlikte dahil edildi. Amerikan Bale Tiyatrosu’nda Mikhail Baryshnikov ile yapılan provalar, ortaklıkla ilgili ilk deneylerinden bazılarını yakalar. Ters bir asansörün bir noktasında, elinden kayıp kafasına kondu. Acı verici görünüyor; ama aynı zamanda büyüleyicidir – kahkahalarıyla noktalı ciyaklar – ve anlatıyor: Buster Keaton’ın lastik gibi dayanıklılığıyla Tharp düşmekten korkmuyor.
O da hareketini sıvı gibi bir şeye dönüştüren bir terk ile biraz palyaço. “Eight Jelly Rolls” un bir klibinde, smokin-yular tulum giyen Tharp, dönüşümlü olarak heyecanlı ve gevşek; yalpalar ve yükselir – bir şelale gibi sahneye çöker ve sonra bacaklarını bir ayağa kaldırmak için etrafına dolanır. Tamamen engellenmemiş görünüyor, sanki bir kenardan devrilmiş ve artık vücuduna rehberlik etmiyor, bunun yerine onu dizginlenmemiş bir kaosa yönlendiriyor.
Tharp, çekingen görünebilir, ancak dansındaki vahşiliğin “tamamen çalışılmış” olduğunu söyledi. “Vahşilik, ekleyebildiğim bir şey çünkü ona tutunacak kontrole sahibim. “
Elbette fiziksel eklemlenme var. Ama çalışılmış ya da çalışılmamış, Tharp’ın dansında çarpıcı olan şey, onun acımasızca terk edilmesidir; Sanki kimse izlemiyormuş gibi dans ediyor. “Bakıldığına dair hiçbir fikrin yok,” dedi onaylayarak. “Ve her neyse, bak, ben kör. Çocukluğumdan beri körüm. Nasıl göründüğümü hiç bilmiyordum. Sadece nasıl hissettiğimi biliyordum. Kendimi aynada göremiyorum. Bu yüzden hiç ayna kullanmadım. “
Başkalarının sizi nasıl gördüğünü düşünmek onun için engelleyici ve umutsuz. Sana gülmek isterlerse, gülecekler, dedi. “Ve emin olun, her zaman size gülmenin yolunu bulabilecek biri olacaktır. Üstesinden gelsen iyi olur. ”
Ancak bir dansçı olarak uzun ömürlülüğünü korumak başka bir konudur. Bu, Martha Graham ve Merce Cunningham da dahil olmak üzere kendisinden önce gelen koreografları incelemeye özen gösterdiğini söyleyen Tharp için önemli. “Onlardan daha uzun süre devam etmek istedim,” dedi. “Tüm bedenlerimiz huysuzlaşıyor. ‘Vücut yapmayın huysuzlaşıyor. Lütfen. Seçeneklerimizin neler olduğunu olumlu bir şekilde deneyimlemeye çalışmanın bir yolunu bulabilir miyiz? Daha fazlasını yapabilir misin? “Kutuyu daha ileriye atabilir miyiz?”
Graham ve Cunningham’ın zamanından beri tıp ve diyetin iyilik haliyle ilgili çalışmalarla birlikte geliştiğini biliyor. “Büyük modern dansçılar için sorunlardan biri, kendi stillerini geliştirmeleridir”, bu da aynı kas setlerinin aşırı kullanılmasına yol açtı. Bir vücudun dengeye ve yaşlandıkça güç ve dayanıklılık oluşturmanın farklı yollarına ihtiyacı vardır.
Hareketi birçok kaynaktan geliyor; kodlanmış bir tekniği yok. Graham ve Cunningham için “Bu tarzların parametreleri içinde yaşadılar” dedi. “Bunu kısmen zihin için bilinçli olarak yapmadım, çünkü bir stil geliştirmek sınırlayıcıdır, aynı zamanda beden için de. Yani 80 olduğunda, hala çalışabilir. ”
Görünüşe göre onunki olacak. Ama hiç kimse Tharp gibi dans edemezken film, dans eden bedeninin danslarına ve dansçılarına nasıl yayıldığını gösteriyor. “Twyla Moves” bununla ilgili olduğu kadar – dans etmesi – aynı zamanda Sara Rudner’dan Misty Copeland’e kadar zaman içinde birlikte çalıştığı dansçıları da onurlandırıyor.
Onları çok özel görüyorum, dedi. Graham, ‘Tanrı’nın akrobatları’ dedi. “Kelimeyi bile kullanmazdım akrobatlar. Ama onlar benzersiz bir şekilde yeteneklidirler ve yaptıkları bağlılık derecesine göre tekil bir şekilde toplam insandırlar. Bu resimde belirtmeye çalıştığım gibi, onları seviyorum. “