This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
elveda gülsarı Kapak Düzeni: Nur-Olcay Okan Dizgi-Tertip: Ötüken Kapak Baskısı: Birlik Ofset Baskı: Özener Matbaası Cilt: Yediğim Mücellithanesi İstanbul - Aralık 1997 1 Yaşlı adam kırık-dökük bir arabaya binmiş geliyordu. Arabayı çeken taypalma yorga1 Gülsan da çok yaşlı ve bitkindi. Bir deri bir kemik kalmıştı. Önlerindeki yokuş yol, açılmış ince bir bağırsak gibi, ta belin oraya kadar uzanıyordu. İşte bu engin, çıplak ve ıssız bozkırda, kış günleri bora, kasırga eksik olmaz, yaz günlerinde ise cehennem sıcağı ortalığı yakar kavururdu. Bu dik yokuşu ağır ağır çıkmak, Tanabay'ın pek gücüne giderdi. Hiç sevmezdi yavaş yürümeyi. Yavaş yürümek bir işkence idi onun için. Gençliğinde, ilçe parti komitesi toplantılarına katıldığı günlerin dönüşünde, bu yokuşa geldiği zaman, kamçıyı basar, atını dörtnala sürerdi. Ama bir öküz arabasına binmiş ise, yoldaşlarını arabada bırakıp yere atlar, şekpenini2 omuzuna atar, başlardı koşarcasına yokuşu 1 Taypalma yorga: Yorga atlaryorgalama biçimlerine göre "yol yorga", "kiytin yorga", "şaldır yorga", "sapkın yorga", "koy yorga", "su yorga" ve "taypalma yorga"... gibi adlar alırlar. "Su yorga" ve "taypalma yorga" dünyanın en değerli binek ve yarış atlarıdır. "Taypalma yorga" ve "Su yorga" dörtnala koşmasını bilmeyen ama dörtnala giden yarış atlarını geçen, güzel yürüyüşlü, hızlı, binicisini hiç sarsmayan, su gibi akıp giden, uzun mesafe koşusunda eşsiz bir at cinsidir (çevirenin notu). 2 Şekpen: tnce yün kumaştan, elle dikilmiş, uzun, bol bedenli üst giyimi. 6/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/7 tırmanmaya. Sanki düşmana saldınyormuş gibi öfkeyle ileri atılır, yokuşun beline varıncaya kadar hiç durmazdı. Sonunda nefes nefese yokuşun beline, artık inişin başlayacağı tepeye varınca, "oh be!" derdi kendi kendine. Ciğerleri körük gibi şişip inerek, yüreği kafesinden çıkacakmış gibi çarparak, orada oturup biraz dinlenir, ta aşağıda ağır ağır gelen arabaya bakardı. O bir türlü ilerlemek bilmeyen arabada oturmaktansa, böylesi çok daha iyiydi onun için. Rahmetli Çora, o zamanlar, arkadaşının bu sabırsızlığına, tezcanlılığına güler: - Senin işlerin neden uz gitmiyor biliyor musun Tana-bay? derdi. Çok tezcanlı, çok sabırsız oluşundan. Vallahi ondan! Aynı anda 'hem havadakini kapmak, hem yerdekini yalayıp yutmak' istiyorsun. Dünya çapındaki bir devrimin hemen gerçekleşmesini diliyorsun. Öyle bir çırpıda olmaz bu işler. Dünya devrimi şöyle dursun, sen bizim şu eski Aleksandrovka yokuşunu bile araba ile ve araba yolundan tırmanmaya tahammül edemiyorsun. Arabadan atlayıp iniyor ve arkanda seni kovalayan iri bir aç kurt varmış gibi başlıyorsun koşmaya. Ne yararı oluyor bu telâşın? Tepeye ilk varan sen olunca ödül mü veriyorlar? Yine ©rada oturup geriden gelenleri
2
www. beynini dplduran. Varsın biraz yorulsun-du. yüreğini sızlatan ağır düşüncelere dalıp gitmekten* kendini alamamıştı. ne de hızlı. Şunu iyi bil dostum. dağların eteğinden döne dolana gideceklerdi. Tanabay atın yorulmaya başladığını anlamıştı ama. Bir kısmı da iyice kocadıklan için evlerinden çıkmaz olmuş. Bunların bazıları savaşta. Taypalma yorga Gülsarı'nın. Ters dönmüş paldımın kenarı sağrısına batıyor. dipsiz bir uçurum gibi görünüyordu. bazıları eceliyle ölmüştü. hayvanları sarhoş eden otsu bitki. Daha epeyce yol vardı önlerinde.com. boynunu sıkan hamut nefes almasını daha da güçleştiriyordu. Bunları da bilemezdi Tanabay. çevresindeki her şeyin birbirini kovalarcasına akıp geçtiğini Tanabay nereden bilecekti? Önündeki uzun yol. Arık hayvan. göğsünün sol yanını pek acıtıyordu. yaşlı.. Yeni sürülmüş ve yağmur emmiş bir tarlada yürür gibi. yavaş yürümeyi alışkanlık haline getiriyordu. o da dayanılmaz bir acı veriyordu. sonra kanala gelecek. belki bir çivi ucu.enginel elveda gülsarı bekliyorsun. Uzayıp giden bozkırı aşacak. İleride uzayıp duran ulu mor dağlar ise koyu-kara bir bulut idi. Itakırdıyordu. Kocayınca insan uysallaşı-yor. belki bir diken. Aleksandrovka yokuşunu son defa tırmanmakta. Bu defa Tanabay. gözlerinin karardığını. Hayvanın menduvana1 otu yemiş gibi başının döndüğünü. Dokuzyüz otuzlu yıllarda hep birlikte yürüdükleri. seninle beraber olmalarını beklemek zorundasın. Aslında ne yavaş yürüyordu. Kötü-rüm bir atın çektiği eski bir arabaya binip Tanabay'a eşlik edecek kimse kalmamıştı artık. daha zorlu yolculukları da olmuştu. Karamsar düşüncelere dalmış Tanabay ara sıra dizginleri sallayıp 3 . başkalarının da gelmesini. Atı kendi haline bırakmıştı.cizgiliforum. Ne olurdu yorulmuşsa? Bundan daha kötü seferleri. bütün bunlara dayanarak yürümeye çalışıyordu. eskimiş hamutun keçesini delip çıkan sivri bir şey. Bu uzun yolda at yorulurdu elbet. Ne zaman söylemişti Çora bunları? Çok. dünyanın çember gibi yuvarlanıp üstüne üstüne geldiğini. çok eskiden. çoktan gücünü yitirmiş. dünya devrimini tek başına gerçekleştiremezsin. Omuzundaki nasırın üzerinde açılmış küçük bir 1 Menduvana: Güzel kokulu. Aleksandrovka yokuşuna nasıl çıktığının farkında bile olmamıştı. Bugünün gençleri ise otomobile biniyorlardı. 8/Elveda Gülsan yara ateş gibi yanıyor. son adımlarını atmakta olduğunu Tanabay elbette bilmiyordu. ank yüreği sızım sızım sızlıyor. son günlerini yaşıyorlardı. sarı-beyaz çiçekleri olan.. Atın. Artık yola yalnız çıkıyordu. yola beraber çıktıkları arkadaşlarından kimse kalmamıştı. zaman zaman kapkara. Sonunda nasıl olsa varacaklardı eve. ayaklarını da zor kaldırıyordu bastığı yerden. Bu eski ve bozuk yolda arabanın tekerlekleri gıcırdıyor. köşelerine çekilmiş. Gülsan'ya.
gökyüzü. Bir türlü sıyıra-mıyordu kendini o ağır düşüncelerden. Kara toprağın toynaklarının altında kaydığım hisset1 At başına gün vursa ağzındaki gemiyle su içer. yüksek dağlan. güneş ışıklannı kovalardı. bütün ilgisi bundan ibaret kalıyordu..enginel elveda gülsarı atı yüreklendirecek bir şeyler söylüyordu ama. er başına kün tuvsa etigimen su geşer'^diyen atasözünü doğruluyordu Gülsarı'nın durumu. bir mut-: luluktu onun için. bütün dünya vardı. ama çok kötü günleri de oldu. i Doğuştan taypalma yorga bir at idi Gülsan. Başını karnının altına sokup o sütü içmek. o taypal] ma yorga yürüyüşüyle devam ediyordu yoluna. onu geri çevirirdi. doyulmaz bir zevk. Bugüne kadar. kulaklarını kısarak gelen üyir1 aygırı daha fazla uzaklaşmasını engeller. kendisi. dört ayak üstüne kalkıp onun peşinden koşmaya başladığı günden beri. O taypal-ma yorgalığı sayesinde çok güzel günler yaşadı.www. Hep doğudan doğuyor. anası. biraz daha.. Bütün bunlar eskidendi. Ah ne güzeldi o günler! Anasının bir yudum sütünde. kendine özgü o '• güzel yorga gidişini hiç bozmamıştı. er başına gün vursa çizmesiyle su geçer? Elveda Gülsan/9 mesi. Şimdi. Gülsan da o haline rağmen. Bu güzel yürüyüşlü yorganın bir gün arabaya koşulacağını o zamanlar hiç kimse aklından bile geçirmezdi. Gülsan'nın uzun yeleli anası da ona sıcacık bir süt bulutu gibi görünürdü. Gülsan'nın sönmeye başlamış bir mum gibi cılız ışıklı belleğinde. ayakları yukarıda.com. göle yansıyan gölgeler gibi. sütü nasıl da tatlıydı! Anasının sütü boldu ve kuluncuk sütten boğulacak kadar çok içerdi. düş kadar güzel o dünyayı. yine de anasının memesini bırakmaz. çırpınıyordu.. sanki yakalayacakmış gibi. yeryüzü. Karnı iyice doyardı da. son koşusunun bitiş noktasına ulaşmak için zorlanıyor. gövdeleri aşağıda yürürlerdi sanki. Hepsi geçip gitti. Gökyüzündeki güneş de artık dağdan dağa kişneyerek koşan bir kızıl aygır değildi. O Gülsarı denilen saf kuluncuk da. Böyle düşünmek Gülsan'ya küfretmek olurdu. takırdıyor-du. . güneş ve ışınları gözünün önüne geliverdi. belli belirsiz anılarını uyandırdı: Çok gerilerde kalan o güneşli yaz günlerini hatırladı. Çizgi hep bir adım ötesindeydi.cizgiliforum. taypalma yorga Gülsan. Yılkılar da 4 . O bozuk yolda arabanın tekerlekleri takırtılarla döni meye devam ediyordu. O günlerde yılkılar. böylesine ağır varmamıştı. bir yudum daha içerdi. Bozuk yol üzerinde tekerlekler takırdıyor. Uzun yeleli anasından ilk sütünü emdiği. o bitiş çizgisine hiç böylesine yavaş. ama bir adım attıkça çizgi de bir adım geriliyordu sanki. hep batıya bakıyor ve batıdan batıyordu. Oh. Hey güzel günler hey! Bir dağdan öbür dağa kişneyerek koşan aygır gibi. Yemyeşil çayırları. bayırlan. ne tatlıydı anasının sütü! Yazık ki o günler göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçmiş. Oysa bugün "At başına kün tavsa avızdıkpen su işer. Bu san kuluncuk. ne kadar dolgun. anasımn bir süt bulutuna dönüşmesini nasıl da severdi! Memeleri ne kadar yumuşak. dünya ve onunla birlikte her şey değişmişti. Sonra..
o tuhaf eski dünyaya yeniden dönebilmek için boynundaki hamutu silkip atmak. kaba yeleli anası tavlı kısrak. Ancak şimdi. oraya varmak için canını dişine takarak ilerlemeye çalışıyordu. Ama gözlerinde canlanan o dünya bir görüntüden ibaretti. gözlerine ve burun deliklerine kar taneleri giriyordu. Ve. San yorga olduğu yerde durdu. Sonra birden tipi dindi. uzun yeleli anasının karaltısını hâlâ görüyordu. tipiler arasında kayboldu. Yılkılar da dörtnala uzaklaşıp gittiler. O erişilmez yazın güzel dünyası ağır ağır batıp gitti.cizgiliforum. kulakları uğulduyordu. ayağının altında yer sarsılır gibi olunca. Kan ter içinde kalmıştı. Ulu dağlar. şanltılı dereler. Gülsan. sürü başı aygırdan başka. onu bekleyen anasına sesini duElveda Gülsan/11 yurmak için olanca gücünü toplayarak kişnedi. onu iki yanından arabaya bağlayan kayıştan koparmak istiyor. başı dönüyor. gözlerinin önüne çöken sis perdesini delip geçecek gücü bulamıyordu kendisinde.www. nice nice insanları taşımıştı. otlamayı. O ulu ve dumanlı dağlar. Toynakları. bir yandan da soğuk rüzgâr karşısında tiril tiril titriyordu. o eşsiz güzellikteki yaz günleri bir daha canlandı gözlerinde. bir zamanlar yemyeşil olan çayın ezip çiğniyor. öyle güzel geçen bir yaz mevsimini bir daha ömrü boyunca hiç görmedi. bacakları titriyor. Tanabay dizginleri bıraktı. Bu da ona dayanılıriaz bir işkence oluyordu. dişi atlar ve erginleşmemiş dişi ve erkek taylar. çöpler yüzüne çarpıyor. kulunlar. güneşli günler. Gülsan. O. Sulanan gözleri karan-yor. nice nice yollar tepmiş. Emmek için yanı1 Üyir: Başında bir aygır bulunan ve en çok elli kadar attan oluşan yılkı sürüsü.com.:. yeşil çayırlar. çakıllann üzerine basınca garç-gurç sesler çıkarıyordu. iyi-kötü günleriyle uzun yıllar sürecek bir hayat yolu böyle geçecekti ve şimdi de bu yolun sonuna gelmiş bulunuyordu. yaklaşıyorum samyor. Bu sürüde. ama görüntü ondan uzaklaşıyordu. gövdeleri aşağıda yürümüyordu artık. Artık. 10/Elveda Gülsan na sokulacak olsa. sırtını ısırıyor. Zaten sütü de kalmamıştı. Gülsan. cabağılar bulunur. hiç gelmemişti o yollann sonu.enginel elveda gülsarı ayaklan yukanda. canını yakıyordu. ama bu öyle halsiz bir kişneyiş idi ki sesini kendisi bile duyamadı. O uzun ömür boyunca sırtından eyer düşmemiş. o görkemli. Onu bırakıp gitmek istemiyordu anası. birer birer gözlerinin önüne geliverdi. Bir yandan ateş gibi yanıyor. Uyuşan bacaklannı gererek ve 5 . birer birer yok oldular. o bir üyir yılkı. Savrulan otlar. Küçücük bir kulun olduğu zamanlardaki gibi anası onu kişneyerek çağınyor. karnını otlayarak doyurmayı öğrenmek zorunda kaldı. ama o. yılkılar kuyruklanyla ona sürtü-nerek geçiyor. Tekerleklerin gıcırtısı duyulmaz oldu. Ama. gerçek değildi. o yemyeşil çayırlar. gözlerinde kıvılcımlar parlayıp güneşi dağdan dağa atlarken görünce. Gülsarı'nın anası uzun yeleli kısrak da artık ona pek yüz vermiyordu. Yavaşça arabadan indi. Onu çağıran. Hamutun altındaki yaranın zonklamasını da hissetmiyordu şfmdi.
Gocuğunun eskimiş yenini gözüne siper ederek.cizgiliforum. "Şimdi ne ileri gidebilirim ne de geri. Taypalma yorganın dudaklan kımıldadı ama otu ağzına alamadı. Ama Gülsan ota ağzını bile sürmedi." Gerçekten de iyi etmemişti. yan yumuk gözleri yuva-lanna gömülmüş. hamutunu. döke saça atın önüne getirip koydu. bir hayat izi göremedi. Geç vakitte yola çıkacağına. Onu oğlunun evinden bir an önce çıkmaya mecbur eden duruma da. ince bir bulutun üzerinde. Aü iyice yorup bu hallere düşmesine sebep oldum. Ama o evde mi! 6 . Yanm kucak kuru otu. toynaklanna kadar çizgi çizgi iniyordu. Hayvanın. Hava bozacak gibi değildi ama yine de soğuk vardı ve insana güven vermiyordu.enginel elveda gülsarı suratım asarak atın başına gelip durdu. "Böyle olacağını bilsem hiç bugün yola çıkar mıydım?" diye hayıflandı. Bı» mevsimde yapılacak iş miydi bu? Belki bir motorlu araç görürüm diye bir tümseğe çıkıp baktı. O kirli ter. Gocuğunun yeniyle hayvanın burnunu ve boynunu sildi. ne oluyor sana? dedi.Al. Yapış yapış salya içinde olan gem sımsıcaktı. Tanabay atın gözlerinin içine bakınca üzüntüden yüzü sapsan oldu. cılız ışığını belli belirsiz gösteriyordu. Bozkır hâlâ donuk.www. Geceyi orada geçirmeli. Oysa Tanabay yola öğleden epeyce sonra çıkmıştı. Hemen arabaya koşup yiyecek aradı. Yıbn bu mevsiminde gelip gidenler çok az olurdu zaten. O zaman. yola erkenden çıkması gerekirdi. Güçsüzlükten ve soğuktan zangır zangır titriyordu. yamaçlarda karlar erimişti. çevresine bakındı. karışık kır sakalını yukarıya kaldırarak. Issız kalmış bir qyin pencereleri gibi olan o gözlerde Tanabay. Tanabay. Yolun ortasında kalakaldım. Düzde. Yorganın haline bakarak: Vah vah! dedi. ne giden. yüreği sızladı. Sonra kolanını çözdü. Yalnız vadilerin kuytusunda ve kamışların gölgesinde. Tanabay bu durumu görünce ürperdi. feri sönmüş ve bomboştu. kendi aceleciliğine de kızıyordu şimdi. kurt yelesi gibi görünen erimemiş kar kalıntıları vardı. karnından ba-caklanna. batıya doğru baktı. Ne oldu sana? İncecik boynunu dik tutamayan at. sabahı beklemesi. gemini çıkardı. Uzaklarda çep-çevre dağlar vardı. Toprak daha çözülmemişti ve rüzgâr sazlıklardan eski karın hafif kokusunu getiriyordu. " O kadar da zorlamamıştım" dedi Tanabay. hiçbir canlılık. Güneş uzakta. Ama hiçbir şey yoktu görünürlerde. atı dinlendirmeliydi. Şubatın sonuydu. şimdi ter ve kirin kan-şımıyla koyu kahverengindeydi. sert ve cansızdı. Bir zamanlar altın şansı olan tüyleri. Çaresiz arabanın yanına döndü. Tanabay bir avuç otu hayvanın ağzına uzatü: . ank böğrü körük gibi şişiyordu. kaldıramadığı başını hamuttan sarkıtmış. Dağlara kadar uzanan bozlar yolunda ise İ 12/ElvedaGülsarı ne bir gelen vardı. pek acıklı bir halde duruyordu. yolda gelip gidenlere rastlayabilirdi. ye biraz. Ka-burgalan inip inip kalkıyor. Tanabay telaşlandı.com.
Ne yapacağını bilemiyor. Baş olmak.. Yelesinin bu kadar seyrelmiş ve hafiflemiş olduğunu görünce içi burkuldu: "Çok kocamışsın. "Bir kadın kaynatası ile öyle mi konuşur? Ne olursam olayım. Basbayağı korkuyor karısından.enginel elveda gülsarı Tanabay öfkeyle elini kaldırdı. çıkaran da...cizgiliforum. at bitkin. hırslandıkça da bir ateş basü ve gömleğinin yakasını çözüp derin derin solumaya başladı. Buz gibi soğumuştu kulakları. onun da karısından geri kalır yanı yok! Karısı konuşurken o yere bakıyor ve ağzını açıp tek kelime bile söylemiyor.. . Sonunda. O zaman işlerin nasıl olup bittiğini sen nereden bileceksin a budala gelin! Şimdi dilin bir karış. "Uyukluyor müsün. bilmediğin konularda çeneni açma sen!" Başka söz bulamadığı için "Sen karışma. Gülsan. kocasının babası değil miyim? Ama çenesi durmuyor! . dese. yola yayan çıkar yine de geceyi o evde geçirmezdim" diye söylendi. babamızın. sana ne bundan!" Arabanın etrafında dolanarak bir kez daha tekrarladı: "Bu seni hiç ilgilendirmez. Sonra ne yapacağını bilemeden arabanın çevresini hızlı adımlarla dolandı. hele şu koI Elveda Gülsan/13 camış çağımda. yelen iyice seyrelmiş. hepimiz yaşlandık. Hay haddini bilmez hay! Gözü hep yukarılarda. yılkı çobanlığı yapacak olduktan sonra. iş isterlerdi.Ömür boyu koyun çobanlığı. anamızın. saygıda kusur etmezdik. Bütün bunları unutmuştu o anda. sen çeneni açma!" diyordu durmadan.Ne oldu sana? Neyin var? diye hayvana iyice sokulunca. Kadın: Babanı istemiyorum. aklından geçen bütün bu acı sözleri şamar gibi patlatırdı suratına: "Beni partiye kabul eden de sen değilsin. iş! İş yaparken de babamızı yüzüstü bırakmazdık biz. gece yakın. Hee. iyice büzülmüş. gece yansına doğru çay kenanndaki orman kulübesi ne 7 . Benim partiden çıkanlmamla ilgili söz söylemek sana düşmez! Bu benim bileceğim iş ha gelincik. gün boyu arabanın etrafında dolanıp dura14/ElvedaGülsan mayacağını. öylece duruyordu. çok! Tanabay söylendikçe hırslandı.com.. koşumu yine üzerinde. "Asla! Asla kalmazdım. Gelini burada olsa. Oğlunun evindeyken gelini ile tartışmamak için kendini tutmuş.www. çok mu hastasın? Neyin var arkadaş. neyin var?" Parmaklarını yelesinin altından sokup kulak dibini tuttu. vakit geçirmemesi gerektiğini düşündü ve yine atın yanına gitti. kurumuş ağaca benzeyen ayaklarını birleştirmiş.Bak sen şu ka-nnın dediğine! Oğluma gelince. başkarma olmak istiyor. hiçbir şeye karar veremiyordu. nasıl olursam olayım. düşmanımızın. ağzını açmamıştı. konuşursun elbet! Okutup adam ettik çünkü sizi! Oysa bizden lâf değil. hepimizin sonu bu" diye söylendi. Oysa varacağı yer uzak. onun ağır ağır inlediğini işitti. Ne diye nefes tüketiyo-rum|ki! Bugünkü gençlerin hepsi öyle! İnsanlar çok değişti artık. 'artık işe yaramazsın1 diye kovulacak olduktan sonra. Atı ve arabayı orada bırakıp yayan yürürse. hatta komşumuzun köpeğinin bile yaptıklarından sorumlu tutulurduk. dostumuzun. ne akılla partiye üye olursun?. Ama şimdi patlamıştı. vallahi ağzını açmaz.
Ben de onu demek istiyorum zaten. olduğu zaman birinci eş. Yaşlı kadınlara saygı hitabı.. Tanabay gözlerini karısından kaçırarak: . . Bizim durumumuz ondan farklı mı sanki? Zaman kimseyi kayırmaz. Bacadan duman tütmeye. o binile binile binilmez hale gelen yorgaya bakarak. Hayvana çok acımış "Ben bu atı almam" diyememişti. at korasına1 bir uğrayın. Yaşlı bir at ama işinizi görür. her canlı yaşlanır. 16/ElvedaGülsan başlamıştı. Elveda Gülsan/15 leştirdi" dedi. benden sana izin! .www. Birden fazla e. Gülsan'yi zor tanıdı: . açık kora. Karısının o olayları unuttuğunu sanıyordu.Haa! Bu gerçekten Gülsan mı? diye şaştı kaldı. kış günlerinde ise çobanlann bu otlan vaktinden önce almalanna engel oluyordu. bir zamanlar siz biniyor-muşsunuz ona.Bunda şaşılacak bir şey yok. anı gitmiş vahi kalmış bir iskelet mi? . Bu kulübenin bir buçuk kilometre yakınında su işlerine bakan görevlinin kulübesi de vardı.Gidin görün. Sen söylemesen onu asla tanıyamazdım. Tanabay burada.. Tanabay oraya yöneldi. Sonra alaylı bir gülümseme ile ekledi: Belki yine yorgaya binip gece seferlerine çıkmak istersin. İstediğini yap. Nesi varmış tanınmayacak? diye bir şeyler geveledi. size bir at vereceğiz. nelerden söz ediyorsun? diye elini sallayan Tanabay konuyu kapadı ve dışan çıktı. hem ahır. Geçen güz Tanabay. Ata ot vermek için samanlığa gitti. Bunlan kurcalamanın hiçbir yaran olmazdı şimdi.Nasıl bir at vereceksiniz. Ama Tanabay bir türlü dönmüyor. Gençti. dedi Tanabay'ın baybişesi1 dalgın dalgın başını sallayarak. Orada.. o ünlü yorgayı o halde görünce yüreği sızladı. yemek ısıtsana. ifadesidir.Şaştım kaldım doğrusu. her şey eskir. . unutmamıştı demek. olarak belirlenir. yaz günlerinde otların biçilip demetlenmesine gözcülük ediyor. hem tavla anlamına gelen hayvan barınağıdır.enginel elveda gülsarı ulaşırdı.Aksakal.Amaan sen de. . bir iş için hayvanlann kışlağı olan merkeze uğramıştı.. Onun için konuyu değiştirmek istedi ve kansına çıkıştı: . "Demek kader bizi bir kez daha bir1 Kora: Hem ağıl. açlıktan ölüyorum ben! . Buranın yeni başkarması genç tarım mühendisi onu görünce: .com. At korası. Karısı.Niye dikilip duruyorsun. Karısı kapının önüne çıkarak seslendi: 8 . demişti. Bu atla ilgili bazı anılan vardı. Kansı ile beraber orada oturuyorlardı. örtülü kora. koyun korası. baybişe yemeği ısıtmaya 1 Baybişe: Evin hanımı. Tanabay da Tanabay idi.Gülsan'nın ta kendisi. Kansına karşı işlediği bazı kusurları olmuştu. hanımefendisi. atın yemiyle uğraşıyordu. Atı yedeğine alıp evine doğru yola koyuldu. Gülsan Gülsan iken. onu tanırsınız.cizgiliforum..
Ama Tanabay onu yemeyi unutmuştu. At kımıldadı... Ne gereği vardı artık. at elini cüzdanına!" diye karşılamışlardı. Batı Cephesinde de. Gerçi artık genç değildi ama yaşlı da sayılmazdı.www..enginel elveda gülsarı . bak aklıma ne geldi. Sonunda yurduna dönüp trenden indiği zaman. Japonya'nın tesliminden sonra terhis olup yurduna dönmüştü. onun şoku ile epey sarsılmıştı. bir durup bir giderek eve varırız değil mi? Bir vardık mı. Çuvalın içindeki küçük bir çıkını aldı. satıcı kadınlar onu "Hey ihtiyar. yürü. Onu kepek lapası ve kıyılmış pancarla besledi. Kansı o geçmiş olaydan bir daha söz etmedi. Tann onu korumuştu. Evet evet.." Tanabay kamçının sapı ile arabayı karıştırarak dipteki boş çuvalı çıkardı. "Dur hele. O zaman Tanabay. Ama. takılmak için söylüyorlardı çünkü. Tanabay da ölmemiş. Tanabay'ın titreyen eline atın salyası aktı. Başka bir sefer de göğsünden yaralanmış ve hastahanede iki ay tedavi gördükten sonra kendi birliğine yetişmişti. Kadınlann 'ihtiyar' demelerine aldırmadı.. Şimdi ne yapacaktı? Atı yolun ortasında bırakıp gitmeye gönlü elvermiyordu. Gülsan pişinin kokusunu derin derin içine çekti ama ağzına alıp yiyemedi. Tanabay ve Gülsan ilk kez savaştan sonra karşılaştılar. O çuvalla gelinine patates götürmüştü.Ne yapacağız Gülsan? Burada böyle kımıldamadan duracak mıyız? dedi. bir ayağını kaldırıp ağırlığım öteki ayağına verdi. gel artık! dedi.Hadi yavrum. dedi. işte bugün. "Kaç yaşındasın Gülsan? Yirmi yaşında mı? Yoksa daha mı fazla. Salya sıcaktı ve bu Tanabay'ı sevindirdi. Pişinin yarısını kendisine ayırdı. korkulacak bir şey kalmaz. Doğu Cephesinde de çarpışmış.. Yine de onu canlandırıp güçlendirdiğini sanıyordu. biraz gayret edersek. tekerlekler gıcırdadı.cizgiliforum. kış boyunca ata baktı. Bir defasında araba ile gelirken mayına çarpmışlar. . Bundan sonra atı yularından tutup yürüttü.. Durmak işimize gelmez. Boşuna dememişler "Kırk yıl kırgında kalsan. Gülsan biraz durduktan sonra ağzındaki kırıntılan çiğnemeye başladı. gayret et yavrum. Yaşlı adam ve yaşlı at. Savaş yıllannda 9 . O zaman Tanabay kırıntıları kendi eliyle soktu hayvanın ağzına. Sonra yorgayı eliyle hafifçe dürttü. Cepheden cepheye koşarak tam altı yıl askerlik yapmıştı. Gülsan'nın dişleri iyice aşınmıştı.Hadi Gülsanm. ecel gelmeyince ölmezsin" diye.. yemek ısındı da soğudu bile. Bizim baybişe ile ben seni yine iyileştiririz. . Elveda Gülsan/17 . zor yiyordu yemini. Tanabay atla beraber yürürken "artık gücü kalmadı zavallının" diye düşündü.com.Hey. yirmiden fazla senin yaşın. Tanabay güz boyunca. öbür yansım da ufalayıp atın ağzına tuttu. Kansı yolda yemesi için pişi koymuştu o çıkına. araba sarsıldı. böyle bir iş gelmişti başlarına. yürü! At hareket etti. Onbaşı Tanabay Bakasov. ağır ağır dağ yoluna koyuldu. ye Gülsanm. .
saygılarını sunmak ve gönül almak için gelirlerdi. usta yoldaşı o kor gibi madeni çevirecek zaman bile bulamıyordu bazen. 10 . zaferi kazandık. Tanabay kendisi için asıl hayatın yeni yeni başladığını düşünüyordu. nice nice güçlüklere göğüs germesi gerekecekti. yaMaşma! Dur. yaklaşma!" der gibi çekici indirdikçe bütün bu sıkıntıları da uzaklaştınyordu sanki. Bunun için savaşmamış mıydı? Kan ve ateş arasında canını dişine takmamış mıydı? Savaş bitmiş. Bundan başka bir amacı yoktu. dik. Evde hasretle bekleniyordu.. gücükuvveti yerinde. Kolhoz. Ve çekiç cevap verir gibi tekrarlıyordu: "Yendik. Ama bu başka bir hikâye. hafif kırlaşan sakalı bıyığı ile biraz yaşlanmış görünse de. sabahtan akşama kadar. Savaştan sonra aynı işi yapıyor. Büyük kızının kocası kamyon sürücüsüydü. O güne kadar olup bitenlerin. tadını unutmuşlardı. ara sıra bugün bile duyar gibi oluyordu. O zamanlar açtılar.enginel elveda gülsarı güneş ve soğuktan yanmış. Büyük istasyonlarda maksimkalan (asker getiren katar) bando-mızıka ve coşkun bir neşe ile karşılamışlardı. gönlü gençti. Terhis olduktan bir yıl sonra kansı ona güzel bir kız çocuk doğurdu. Çocujdar nice zamandır şekerin yüzünü bile görmemiş. Kılık kıyafeti. Ne var ki oğlu hayırsızın biri olup çıkmıştı. önünde hiçbir engel kalmamıştı.www. karısı da kızlarından çok memnundular. * Ama Tanabay öyle düşünmekte. Doğrusu kendisi de. Oğlu sekizine basmış ve okula başlamıştı. diyordu. Sonra bu yuvada herkesin mutlu olması için çalışacak. geleceği toz pembe görmekte pek acele ettiğini şimdi çok iyi anlıyordu. düşmanı yendik. dağda yaşayan kocamış kaynata ve kaynanasını görmek. gırtlağına kadar borca batmış ve banka bjr kapik bile vermiyordu artık. yüzü kınşmıştı. Şimdi ikisi de evliydiler ve çocuklan vardı. demir dövmüş. Ama Tanabay "Dür. Bu damadı bütün ev halkım kamyo18/ElvedaGülsan na bindirir. Örs çın çın ötüyor. yendik. Dünyaya yeniden gelmiş gibiydi ve artık yalnız geleceği düşünüyordu: Çoluk-çocukla kaygısız bir hayat yaşamak için önce başlarını sokacak bir ev yapacaktı.com. Gönlü hoş ve iyimserdi. Öyle hızlı dövüyordu ki. Çalışırken o çekiç sesleri arasında günlük sıkıntıları unutup gidiyordu Tanabay. örsün üzerindeki kızgın demiri hiç durmadan dövüyordu. kızgın demirden kıvılcımlar saçılıyordu. Gençliğinde bir demirci yanında çalışmış. Tanabay her darbeyi indirişte. bu işin ustası olmuştu. çıplaktılar. Yazlan sik sık ve topluca kendisini ziyaret ederlerdi.cizgiliforum. hep çalışacaktı. çektiği sıkıntıların önemi yoktu artık. Ondan sonra doğan çocuğu da kızdı. hu-ha! hu-ha! diye nefes alıp veriyor ve bir yandanJla düşünüyordu: En önemlisi savaşı kazanmış olmamız. Onları unutacak. Savaş bittikten. Kadınlar eskimiş oto lastiklerinElvedaGülsan/19 den yapılmış ayakkabıları giyiyorlardı çıplak ayaklarına. zafer kazanılmış olduğuna göre. gerçek ve tatlı hayat asıl şimdi başlayacaktı. Gelecek için daha yıllar yılı kan ter içinde kalıp fedakârlık etmesi.. çocuk başı kadar büyük bir çekiçle. zafer kazanıldıktan sonra köyüne dönerken. O sesleri.
com. İkisi. Yumuşak huylu. bir kolhoz kurmaya.cizgiliforum. Çora ile o. Savaşın başından sonuna kadar ve savaştan sonra da hep bu görevde kaldı. Savaş yüzü görmemiş olsa da. hatta böyle oluşuna kızardı. Ama söyledikleri pek etkili olurdu.www. dedi Çora İhtiyarlar. askere giden gençlerin dönüp dönmediğini sordular. Çora. Yılkılara bakmanın aksakalların işi olmadığını. Tanabay'ı razı etmek için demirci dükkânına kendisi gelmiş ve arkadaşını razı ettikten sonra ona: . "Peki nerdeler. O zamandan beri çalışıyorlar orada. kendisi bile ürkerdi söylediklerinden. "Peki yılkıya kim bakacak? Biz ölelim diye mi bekliyorlar? Zaten bir ayağımız çukurda!" Ben çok üzüldüm ve utandım. Eskiden. gazetelerden okuyup öğrendiği cümlelerle ve acımasız bir şekilde atıp tutardı. koşturmak kolay mı? Dervişbay'ı hatırlıyor musun? At üstünde donup öldü zavallı. Tanabay onunrişte bu yumuşaklığını beğenmez. Çora iyice zayıflamış. "Çalışmaya çoktan başladılar. bir deri bir kemik kalmıştı. herkese iyi davranan bir gençti. yani komünizm idealine karşı çıkanlara gereksiz bir hoşgörü göstermekle suçlardı. . Onu. Bu yüzden toplantılarda sık sık yerinden fırlar. her türlü işlerde çalışıyorlar" dedim. kimileri tarlada. O günlerde herkes savaşı kazanmış olmanın gururuyla avunuyor ve zafer ekmeğin yerini tutuyordu. konuşmuşlardı. pek yaşlanmış. Tanabay Çora'nın gençliğini hatırlamıştı. Tanabay bu konuda büyük çaba gösterdi. Daha sonra Tanabay yılkıcı oldu ve dağlara çıktı. Hatırlıyorsun değil mi? Savaş başlayınca biz bu ihtiyarları yılkıya bakmaları için dağlara göndermiştik. Kalbi zayıf olduğu için çürüğe çıkarılmıştı.Ben senin çekice yapışıp kaldığını sanıyor. Beli 20/Elveda Gülsan bükülmüş. Görgü ise görgülü. demir atölyesinin yakınındaki arkın kenarına çö-mellp oturmuş. Mallarına el koyacakları kişilerin listesini beraber hazırladılar. O zamanlar Çora köyün yakışıklısıydı. Tanabay daha savaştan döndüğü gün anlamıştı bunu. zenginlerin. ne zaman çalışmaya başlayacaklar?" dedi ihtiyarlar. dinlediği siyasî nutuklardan öğrenmişti. ta komsomol oldukları günlerde. yaz-kış demeden at üstünde dolaşmak. Sağ kalanların hepsinin döndüğünü söyledim. Merhum Çora o zamanlar kolhozun başkanı idi. kulakların (toprak sahiplerinin) mal ve mülklerini bu kolhoza katmaya birlikte karar vermişlerdi. kimileri iş yerlerinde. dik!" O günlerde böyle düşünen yalnız Tanabay değildi.enginel elveda gülsarı dik. karşıt görüşte olanlara. yüzü kırış kırış olmuştu. koparıp ayıramam diye korkuyordum. dedi. "Onu biliyoruz" dediler. Bazen öyle sözler söylerdi ki. Çora'dan başka hiç kimse Tanabay'ı demirci dükkânından aşırıp yılkıcı olmaya razı edemezdi. Orduya at gerektiğinde o 11 . Söylediklerinin hemen hemen hepsini. bilgi ise bilgili bir delikanlıydı. onların bu işin üstesinden gelemeyeceğini sen de bilirsin. Gece-gündüz.İki gün önce dağa gidip geldim. zayıflamıştı. Temmuzun sıcağında bile o eski yün yeleğini çıkarmıyordu üzerinden. eskiden beri iki can dost idiler. Can dostu Çora razı etmişti onu bu işe.
atların hali hiç de iyi değil! Turgay. Yaşın yetmişe dayanınca. dedi Tanabay. şimdi dağda at çobanlığı ağırlarına gidiyor. Çora arkasından seslendi: . yaşlı Turgay'ın baktığı yılkı içinde ilk kez gördü. dağda taşta at koştur da anlarsın. Savaşta biz neler görmedik ki! Bizim de yumuşamamız gerekmez miydi? Belki insan hayatında asıl önemli olan budur" diye düşünüyordu. Genel olarak bunun gibi ihtiyarlar alıngan ve acı dilli olurlar: Ama Turgay kızmadı: .. Görüşmeyeli çok oldu. Sen gidersen peşinden başkalarını da göndeririz. Eyerden eğilip arkadaşının yüzüne baktı: "Bana da-rılmadın değil mi? Başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum. Zaman akıp gitti. Bazı geceler gözüme uyku girmiyor. hep aynısın Çora.. İş üstüne iş biniyordu.Pekâlâ Çora. böyle işte! Sen bir düşün Ta-nahafy. baybişemle bir görüşeyim. dedi Turgay.İşte. Sağ olsunlar! Onlara şükran borçluyuz. halkı nasıl doyururum. İçinden "bizim başımıza gelmeyen kalmadı oysa sen hiçbir şey görmedin. plan hedefine nasıl ulaşırım?. eskisi gibi uzun uzun dertleşmeyi ne kadar isterdim. aydınlık günler gelmiş olmalıydı.. Bir daha da birbirlerini hiç göremez oldular. hizmetlerini Elveda Gülsan/21 ödeyemeyiz. Bakacak göreceksin. Boş bir zaman bulup sana gelmeyi.Vere vere bana bunları mı veriyorsun aksakal.www. bekle biraz! diye atını sürüp onun yanına geldi. Şimdi yılkı bakmayı askerden dönen gençlerimiz hor görüyor. artık savaş bitti. Başındaki kocaman börk.Şaka yapıyorum aksakal.Ama içlerinde bir tanesi var. Konuşmaları bitmişti. Tanabay. Düşünüyorum da. Ülke için istediğin bu coşkulu iyilik ateşinde yanıp gitmesen bari. . kusura bakma. buruşuk yüzlü. dedi alttan alarak.. Kılını çeksen yağ çıkar demiyorum ya ben de. ufacık ve köse bir ihtiyardı. Uzak yerlere gidip medeniyet öğrendiler ya.. kolaylaşmadı. Yaa. İkisi başbaşa verip konuşmak. hep düşünüyorum: İşleri nasıl yoluna koyarım. o zaman daha iyi anlarsın. atlar koradan çıkarılıp sayım yapıldıktan sonra ihtiyar Turgay'a sitem etti: I 22/Elveda Gülsan . Halkımız aklını başına topladı. Tanabay demirci dükkânına doğru yürüdü. O konuşmadan bir süre sonra Tanabay dağa çıktı. . İkisi birden ayağa kalktılar. ne görüyorsan o.Tanabay. bunu utanç verici bir iş sayıyorlar. elin serçe parmağı gibi büyümeden kalmıştı.com. uzun uzun dertleşmek fırsatını hiç bulamadılar. Tanabay da yumuşadı: . Belki doğru olartçda budur. dağlıç türü kuzunun kuyruk ucunun üzerindeki yağlı top kısmı gibi duruyordu. artık herkes daha iyi yaşamak istiyor..enginel elveda gülsarı atları terbiye edip yetiştiren de yine bu aksakallar oldu. Sanki. Oysa işler azalmadı. O sarı tayı.cizgiliforum. gözlerine düşen kocaman börkü yukarı doğru kaldırıp üzengide doğrularak bir 12 .
Hele bir görelim. hınldadı ve sonuna kadar kurulElveda Gülsan/23 muş bir oyuncak at gibi ileri fırladı. sana çok teşekkür ederim. San tayın yorgalamasını keyifle seyreden Tanabay sevinçle bağırı-¦ yordu: . oysa sarı tay hep yorga koşuyordu. şöyle bir silkinip perçemini geri attı. böyle bir yorganın değerine paha biçilemezdi. . Bilirsin. Ama onlar. dedi ihtiyar yılkıcı övünerek.Ooo! Şuna bak! Şu koşmanın güzelliğine bak! Harika bir şey bu! . gelişecek. gül gibi olur. yetişecek. Adı 'GÜLSARI1 unutma. . Atın iyisi de öyle olur. olduğu yere düşüp kalır! . Kırgız atalar böyle bir yorga için birbirlerine düşer. çöp gibi kalır. Ama kötü birine düşerse solar gider. dedi ihtiyar. Bakmasını bilmezsen onu mahvedersin.Ben bunun gibisini görmedim.Yorga at az mı yani? . Taya yetişmek için bindikleri atlan dörtnala kaldırdı-¦ lar ama yetişemediler.Demek ona Gülsan diyorsunuz? 13 . . elde etmek için peşine düşenler çok olur. Eski devirde olsa. . Büyüyor.cizgiliforum. uçan bir kuş gibi rahat uçuyordu. gözleri yaldır yaldır parlar. sesimi duyunca usturanın keskin ağzı gibi her şeyi yarıp geçer. Çocuk değilim.com. Yine yılkıya katılmak için kocaman bir yanm daire çizerek koşuyordu.. Turgay börkünü başından çıkarıp Tanabay'a: . sırtı da pek kısa. Sesimi de tanır ha! Bir nâra atayım da seyret hele: Ayyyyt! Ayyyt! Ayyyt! Gördün mü? San tay dönüp dolaşıp yılkıya katıldı.Söyledim sana.www. Baktıkça yüreğin sızlar. Oyun için yanşan çocuklar gibi neşe ile coşarak tayın J|peşinden kendi atlarını sürüyorlardı. nazar değmesin! Kimselere bir şey söyleme. Başını kaldırdı. kan dökmekten çekinmezlerdi. dedi Tanabay. çok güzel taydır o.Peki.. dile düşürme. . Sonra ensesini kaşıyarak ciddi bir tenbihte bulundu: "Ama dikkat et. bindikleri atlann terlerini soğutmak için bir hayli gezdirmek zorunda kaldılar.Epey geç doğdu da ondan. bir kız iyi bir ere düştüğü zaman daha da güzelleşir. ben de biraz anlarım bu işten.Doğuştan yorga.Evet.Hangisi? Şu tostoparlak görünen küçük tay mı? Ufak tefek bir şey. Güzel yorga güzel kız gibidir. San tay da koşmak için fırsat arıyordu zaten. Çok güzel yetiştirmişsin bu tayı. 24/Elveda Gülsan .Bak Tanabay! dedi.Turgay ağam.enginel elveda gülsarı kamçısının sapıyla ilerisini göstererek "Bak. hayran kaldım doğrusu. ama hiç dörtnala kalkmıyor. şu sağ kanatta otlayan san tayı görüyor musun? İşte o bir harika!" . özelliği ne onun? .Merak etme aksakal.. Atlarını mahmuzlayıp yılkının çevresini dolandılar.İyi öyleyse. Onların sesini duyan > tay hızını arttınyor. . . sarı tayın yolunu kesip ileriye doğru sürdüler.
. Canı gibi sevdi onu. Geçen yaz kız torunum gelmişti. Ayazlı gecelerde atlar bir kuytuda kümeliyor. uzunca boylu. Kansıyla buraya yerleşeceklerdi. Şimdilik ağzına gem. kulaklarını kabartıyorlardı: Efendilerini yanıbaşlarında görmek güven veriyordu onlara. Keçe çadır. eldivenli ellerini birbirlerine sürterek. 14 . yadsınmadı. Yaşlı yılkıcının yerine. Adını o koydu. altı aydan bir yaşına ulaşıncaya kadar 'cabağı'. yoksa yorga gidişi bozulur. Bütün gece Tanabay'a öğüt verdi. idi. adı Gülsan. Bundan sonra Turgay ve kendisi gibi >%şlı kansı. şınl şırıl akan sular hep aynı. Eskisi gibi koşup duruyordu üyirin arasında.Evet. Değişen tek şey yılkının efendisiydi. onu yadırgamadı. Bundan sonra boş kalan keçe çadıra döndü. yüzünü ovuşturarak dolanıp duruyordu yanlarında. Sonra kar yağdı. Cabağı Gülsan'nın tüyleri uzadı ama özellikle geceleri yine üşüyordu. Ne bilsindi Gülsan nasıl bir ömür süreceğini. Terli iken suç içmemesine de dikkat et.San taya şimdilik hiç dokunma. ona bir yardımcı vermemişlerdi daha. gür idi. sırtına eyer vurulmamıştı. San tay o zaman henüz bir cabağı1. ama uzun süre yerde kalmıyordu.com. o zamana kadar sağ kalırsam. Gece rüzgârının hışırtısı.cizgiliforum. Turgay'la yaşlı karısı oradan aynlırlarken. Hiçbir şey değişmemişti. Ara sıra bir yerlere gidip sonra yine geliyordu. Dağlar yine o dağlardı.enginel elveda gülsarı . Şimdilik yalnız idare edecekti işleri. gemini fazla çekme. birbirlerine iyice sokularak.www. Onu iyice terbiye ettikten sonra. Unutma. Eyer vurulacak ve binilecek hale geldiği zaman pek zorlama. getir göster bana. Hiç kimseyi de bindirme. tepinmeye başladılar. Yine başına buyruk bir taydı. O söylenince yahut öksürünce. vücutları kırağından bembeyaz olu-yordu. yılkı ve dağlar Tanabay'a kaldı. zayıf. 1 Elveda Gülsan/25 kalın. sabaha kadar kımıldamadan duruyor. eşya-lannı yükledikleri deveyi yedeklerine alıp gittiler. kendisi için neler söyleneceğini ve ileride başına neler neler geleceğini!. Yol başında aynlırken Turgay aga son bir öğüt daha verdi: . Artık ayağına çizme. Sabırla yetiştir onu. Zamanla yılkı ona alıştı.Sahipleri onlan yalnız bırakmıyor. Bunun se1 Cabağı: At yavrusuna altı aylık oluncaya kadar 'kulun'. başında asker kalpağı olan bir efendi gelmişti. Tanabay. atından inmeden. onları yolun başına kadar yürüyerek uğurladı. atlar başlarım hafifçe çeviriyor. Çayırlar. fısıtlısı ile yine uykuya dalıyorlardı. Bende biraz kaldı. Sahiplerinin ağzı yüzü soldu. sırtına gocuk giymeye başladı. Tanabay da ses çıkarmadan dinledi. elleri morardı. Atlar toynaklanyla kan eşelemeye. Turgay aga yaşlanınca çenesi düşük bir ihtiyar olmuştu. şişti. Sık sık ve lapa lapa yağıyor. bir yaşına gelince 'tay' denir (çevirenin notu).. Yardımcısı için de bir çadır vardı ama.
Atlar irkildi. ardından bir silah sesi daha. Gülsan yine ortaya girmek için yaşlı atlan itmeye.www. güçlü toynaklanyla kan eşeliyor. biraz rahatlayacaklardı. O müthiş çifteden sonra bir daha yılkıdan aynlıp tek başına durmaya kalkışmadı. arada bir dörtnala koşarak. belirsiz bir yöne doğru koşmaya başladılar. Sahipleri neredeydi? Böyle korkulu bir zamanda o neredeydi? Hiç olmazsa sesini duysalar. kulak kabarttılar. Gülsan da neye uğradıklannı anlayamadan çılgınca koşuyordu yılkının ardından. İşte o zaman. Ulumayı duyunca bir an olduğu yerde donmuş gibi kaldı. kuyruklarına yapıştı. Elveda Gülsan/27 15 . Karanlıkta.cizgiliforum. Yaşlı dişi atlar. Gülsan'nın nefesi kesilecekti ner-deyse. isli gocuğunun kokusunu alsalar. Sonra yine sinirli.com. onu yılkıya katmak için karnına müthiş bir çifte indirdi. Kar yağıyor ve Gülsan'nın burun deliklerine giriyor. O sırada bir silah sesi duyuldu. ağır-laştı. hınldayarak. atlann yelelerine. Sonra önden duyulmaya başladı. Gülsan'yı hâlâ kümelenmiş yılkıdan uzakta tek başına duruyor görünce. Ama yılkı onun harıltısını. Bir türlü giremiyordu aralanna. göz gözü görmeyen karanlığa dalıp uzaklaşıyordu. kafasını eğip kulaklarını kısıyor. Aralarına giremeyince daha da uzakta tek başına durdu ve bu yüzden üyir aygırının hışmına uğradı. bazılarını çiftelemeye başladı. iğne-leye iğneleye. önlerindeydi. İçinde bir şeyler kopmuş gibi sarsıldı ve güç doğruldu. Hiç unutamayacağı o çiftenin acısıyla yılkıya yanaşıp kenarda ama onlann yanında durdu.enginel elveda gülsarı Gülsarı Tanabay'ın sesini işte bu kış tanıdı ve bir daha ömrü boyunca unutmadı. zaten korku içinde bekleşen atlar ürktü. O sesin ve kendilerinin sahibi şimdi yanlannda. Gülsan o güne kadar kurt ulumasını hiç duymamıştı. Kar savrula savrula. İyice rahatsızlanıp korkuya kapıldılar. öfkeli bir halde geri 26/Elveda GQIsan geliyordu üyer aygın. Yılkı sesin geldiği yöne koştu. Aygır. başına üsır usır düşerek yığılıyordu. Sesler önce geriden. cabağıları ortalarına aldılar. felaket habercisi bir sessizlik idi bu. başlarıyla vurarak kulunları. Dağdan yuvarlanan kayalar gibi birbirlerini sürükleyerek. yılkıyı bir arada tutmak için etrafında dolanıyor. Titreye titreye birbirlerine sokuluyorlardı. Artık hiçbir kuvvet durduramazdı onlan. Bir gün dağlarda bora koptu. faltaşı gibi açılan gözlerle çevresine baktı ve korkudan donup kaldı olduğu yerde. Atlar büyük bir gürültü çıkararak koşsalar da sahiplerinin öfkeli bağırmalannı duydular. kann üzerinden bir karaltının süzülüp geçtiğini ve sonra kaybolduğunu görünce artık yerinde duramayıp ürkerek geri sıçradı. ayak seslerini duyuyordu. Gülsan. Atlar sessiz. yandan gehyordu. acı acı kişneyerek. Gülsarı'yı ortadan sürüp kenara çıkardılar. hışımla üzerine yürüdü. Şimdi çıt çıkmıyordu. olanca güçlerini ayaklarına vererek. Uğursuz. Hayvanlar gözlerini açamaz oldular. ama ne kendi görünüyor ne de sesi duyuyordu. iterek koşuyorlardı. hınltısız dururken. uzaktan uzağa bir uluma duyuldu. İşte bu gelişlerden birinde.
cizgiliforum. seyrekleşme-yen kar taneleri. ölüp gittiklerini de unutmamıştı. bembeyaz kan yüzüne götürdü. ürün zamanına kadar dayanırız.Peki. Yılkı onun sesiyle biraz yüreklendi ve peşinden koşmaya başladı. Yakında inek doğuracak. Savaş cephesinde durumumuzu bundan yüz kat daha iyiydi. sulann kalın bir buz tabakası olup toprağı örttüğünü. Sonra dağdan inip. Tan atarken Tanabay yılkıyı eski yerine getirmişti. . demeyi geçirdi aklından. bahar geldiğinde. Böyle mi yapacaktık bu işleri? Gel de nasıl bir keçe çadırda yaşadığımızı. Kalın kar eridi.. acımdan konuştum böyle. otu nerde? Tuzu nerde? Ağzımızı açıp yel yutarak geçiriyoruz 28/Elveda Gülsan günlerimizi. çadırın tamtakır içini bir gör! Kuru ekmek bile bulamıyoruz. bu atlan kendi elimle öldürmüşüm gibi bakıyorsun bana! Bu sözler karşısında kolhoz başkanının kül gibi olan yüzüyle kendisine şaşkın.www..Sonra öfkeye kapılıp böylesine ağır sözler söylediği için kendisini affettirmeye çalışmasını da. sağrılanndan süzülüyordu. kara toprak göründü. bir süre yüzüjıdeki yangını söndürmek için öylece durdu. dişimizi biraz daha sıkar.Hay Allah! Onu ne karıştırıyorsun? Her şeyi birbirine karıştırır yokuşa sürersin zaten! Ver! diye kestirip attı Çora. dedi Çora.. Atlar ofaya gelince durdular.Sen. sonra yeşillendi. o bo-ranlı günleri at üstünde geçirdiğini. suskun bakışını da unutmamış-tı. Ama hâlâ korkudan titriyor. Sen beni bağışla.enginel elveda gülsarı Sesi kısılmıştı ama bağırmaya devam ediyordu: Kayyt! Kayyt! Kayt! (Dön! Dön! Dön!) diyordu efendileri. O zorlu kışa dayanamayan zayıf atların düştükleri yerden kalkamadıklarını. ana okulu ne olacak? dedi anbarcı. elini ayağını ısıtmak için çalı-çırpı yaktığını. kolhozun başkanına ölen atlann hesabını verirken. Atlar tüylerini döktüler.. Ama Çora'nın 16 .Bana niye öyle bakıyorsun! Karşında bir faşist mi var! diye bağırmıştı. cıdavlanndan. sonra avuç avuç yuttu o soğuk kan. . Tanabay önce unu almamayı düşünmüştü. Gülsan da toparlandı ve eski gücüne kavuştu. sanki demirden olan bu kabuğu tepinen atların toynaklarının bile kıramadığını. at sütünden kımız da yaparız. kirli-san bir su gibi.Ona beş kilo un ver! Onun bu davramşı karşısında Tanabay'ın utancı daha da arttı. Ateş gibi yanan dudaklanyla kar yutuyorlardı. adam unutmamıştı. Yeni tüyleriyle sırtlan parlamaya başladı. . öfkeyle bağırmasını da unutmamıştı: . Sonra anbar memurunu çağırıp emretti: . Dondurucu ayazı. körük gibi soluyor. gövdeleri şişip şişip iniyordu. Bulut gibi buhar çıkıyordu sırtlanndan. üzüntümden.com. Yılkının kışlık korası nerde? Yemi. itinkurdun uluduğu o soğuk geceleri.Asıl sen beni bağışla. . ağlamamak için dudaklannı ısırdığını.. Sen de orada oturup. Yere çömelerek iki eliyld aldığı soğuk. atların sıcak sırtında eriyor. Atlar o günleri hatırlamıyorlardı ama.. O pek şiddetli kış ve zorlu günleri sanki hiç yaşamamışlardı. Tanabay da kar yedi. Hâlâ dinmeyen. diye kekelemişti.. unutmamıştı.
yıl30/Elveda Gülsan kıya doğru akan bir yıldız gibi gelirse. yine koşmaktı. küçük bir çocuk değilsin ya. Bütün bunları işitiyor. Öteki tayları da koşturup peşinden sürüklüyor. büyük bir tay olmuştu. O bahar san yorga gençliğinin en güzel dönemini yaşadı. Gülsarı bu kez de düşünde koşuyordu: Toynaklarıyla taşlan çınlattığını. kalçası dar. Zamanla bu türkülere iyice alıştı.enginel elveda gülsarı anbarcıya söylediklerini duyduktan ve yüzünün aldığı rengi gördükten sonra düşündüğünü söylemekten vazgeçti. Aygırlar birbirleriyle dövüşmeye. Onun işi gücü koşmak. yavaş yavaş iç. Boyu uzun. Gülsan'nın keyfine diyecek yoktu. onların arasında sarı bir yıldız gibi akıp gidiyordu: Çakıllı dere boyundan düzlüğe. Yılkıcıların da rahaEI veda Gülsarı/29 ü kaçmıştı bu yüzden. Bu yüzden sahibine bir rahat nefes aldırmıyordu. 17 . tozlann savrulduğunu.. kulaklannda rüzgârın uğuldadığını. Bazen koşup uzaklara gittiği zaman onun küfürlerini işitmiyor değildi. Bazen de yanından geçerken kamçısıyla arkasına hafifçe vururdu. genç kısrakları kovalamaya başlamıştı. ne kadar çok koşarsa. onları belledi: Bazıları hüzünlü.Beni yakıp öldürmeye mi niyetlisin. tümsek burnu. Bahar yağmurlarından sonra güneş pırıl pınl parlıyor.Biraz soğut da iç.com. yaşadığı ortamın bir parçası gibi görüyordu. Tanabay'ın onu yüreklendiren sesi. fıldır fıldır dönen tabak gibi yuvarlak birbirinden uzak gözler. yılkı uykuya dalınca. şimdi. Atlara sert davranmıyordu Tanabay. hatta keyfinden şarkı söylemesi pek hoşuna giderdi Gülsan'nın. sı-nm gibi ince. Gülsarı ne kadar hırslanır. Topaç gibi ve kabank tüylü bir cabağı iken. Koşuyordu. oynuyor. düzlükler. hayatının. başı ise soylu yorgaya yaraşır biçimdeydi: Bir tutamlık fazla yağı yok.cizgiliforum. En çok sevdiği şeydi koşmak. kara toprak yeşeriyor. omuz arası geniş. Hava karanp yıldızlar ışıldayınca. ne kadar çok kaynatmışsın bunu! diye kaşığı elinden bırakmıştı. Onu yadsımıyor. şımarıyordu. Karısının işte o undan yaptığı lakşa çorbasını içerken ağızını nasıl yaktığını da unutmamıştı. kısa. ürperir ve başlardı koşmaya. uzun. ayaklarının altında toprağın kaydığını. sözlü. YıUacılar aygırları ayırmaya çalışıyor. onun ardınca dörtnala gelen efendisi de o kadar keyiflenirdi. kalın kıvnk dudaklar.. Gülsarı'nın bu niteliklerinden haberi yoktu elbet. doruklarda hâlâ erimeyen karların beyazlığı göz ka-niaştınyordu. Sahibi Tanabay da onu.. Karısına: . Dilediğince koşuyor. yamaçlar yemyeşil uzanıyor. Böyle zamanlarda. Mayıs gelmişti. koşup oynadığı yerleri görüyordu. Bunların hiçbirisini unutmamıştı. duygulu. demişti karısı. Canı yanmazdı ama yine de şaşınr. bazen bu yüzden kamçılarını savurarak birbirleriyle kapıştıkları da oluyordu. yadırgamıyordu. dar geçitlerden dik yokuşlara koşuyor. düzlükten bayıra.www.. . koşu temposunu onun türküsüne uydururdu sanki.
O sırada bovjnunu sıkan ip biraz gevşedi ve Gülsan ipip ucunu tutan ¦ adimlan sürüklemeye başladı. lışü. tepindi. bir öfke yoktu. tılmış. Sahibinin yılkıya tuz yalatmasından da çok hoşlanırdı Gülsan. Öteki atlar boyunlanna kıl kement geçirilince huysuzlaşır. yer sarsılıyor. Hırıldadı. * Sahibi. dağa sonradan gelen yılkıcılann çocuklanydı. onu okşadı ve geriye bakmadan yardımcısına seslendi: . Bu arada çocuklar da koşup geldiler. nefesi kesildi. ipi sımsıkı tutan yardımcısı da geldi. Tanabay bir elini atın başına uzattı. Epeyce tuz yaladığı için susamıştı. hiç korkma. şaha kalktı. rahat dur! Efendisinin ardından. Gülsan hiç umursamadı. tuttuğu ipi koluna dolayarak yan taraftan yaklaştı. şaha kalkarlardı. ağzı yüzü berelenmiş. Çünkü bu kementler binek atlan-nı. ellerinde ucu kementli sopalarla yaklaştılar. Sonunda kendim tuzağa düşürenlerle başbaşa kaldı.Gel Gülsan. Öteki atlar kaçıştılar. Soluk soluğa • kalmıştı. tuz yalamaya devam ediyordu...ha çok sıkmaya başladı. Ama adamlar tekrar ayağa kalktılar ve ilmek Gülsan'nın boynunu yine ve da-. Ama. Atlar koşup geldiler ve başladılar tuz yalamaya. sağılacak kısrakları yakalamak için kullanılırdı. başını okşadılar ve at kuyruğundan yapılmış ilmiği boynuna geçiriverdiler. başı döndü. ilmekde o kadar boynunu sı: kıyor.www. Ama o ne kadar çırpınsa. Kurtulmak için tekrar tekrar şaElveda Gülsan/31 ha kalkıyordu. Gülsan da onlann arasındaydı ve tadını çıkara çıkara tuz yalıyordu. Bunlar.cizgiliforum. ama Gülsan hâlâ kılım kıpırdatmıyordu. Ama gözlerinde bir kızgınlık. Ama onun yanına sokulup. Tanabay upuzun bir ağaç tekneye parça parça kaya tuzu dökerdi. Korkma. Atlar tuz yalamayı pek sever ve bunu bir ziyafet sayarlardı kendileri için. Gülsarı tuzağı anlayamamış. Ona hiç dokunmazlardı. yardımcısı da ardındaydı. Sonunda adamları uzaklaştırmak için kendini onlann üzerine attı. İşte o sırada sahibi ve onun yardımcısı. Yorga dehşete düştü. toz toprak içinde kalmıştı. işte bu tuzu yalamak Gülsarı'ya bir felâket getirdi. . . İşte o zaman boynundaki ilmik sıkıldı ve Gülsan neye uğradığım anlamadan irkildi. Her zaman ata biner. oralarda dolamp Gülsarı'yı rahatsız ederlerdi.Yuları. Atlann arasından kendine yol açıp su içmek için çaya gitmek istedi. Birden her yanım saran koyu karanlığı ön ayaklanyla delmeye ça•. Hiç böyle bir şey gelmemişti başına. Dağlar yıkılıyor.enginel elveda gülsarı sözsüz bütün türkülerini. Kam sızan dudaklannı kımıldatarak. soluk almaşım zorlaştırıyordu. gemi ver bana! 18 . Kadınlar bağırıp çağırarak çocuklanm çadırlara doğru kovaladılar. Güneş gözüne vuruyor.. Gülsan tek gözüyle gördü onu.com. Adamın üstü başı yır. yavaş yavaş ve olabildiğince yumuşak bir sesle onu yatıştırmaya çalışıyordu. Sahibi önünde. gözünü kamaştıran halkalar oluşuyordu önünde. Bir gün Tanabay boş bir kovaya vurarak "po! po! po!" diye atlan tuz yalamaya çağırdı. insanlar birbirlerinin üzerine yığılıyordu sanki.
dağlar. yavaşladı. i Sakin ol Gülsan.cizgiliforum. sahibinin üstüne nasıl bindiğini. çözülmüyordu. yana sıçradf. üzerine oturmuş adamın topukları kanuna batıyordu. Gemin dizgini iki taraftan gerilip eyerin başına bağlandığı için başını dik tutmak zorunda kalıyor. ne zaman bindiğini anlayamamıştı. Üzengiler toplanıp eyerin kaltağına bağlanmıştı. Yorga acılar içinde arka ayaklarının üstüne çöktü ve artık direnemedi. Adamların isteği de buydu zaten. yine döndü. Bu acı ile gözleri yuvalarından fırlayacaktı nerdeyse. Bu acıdan.com. Yalnız ağzından o bükmeyi. soluk alamıyor. Adamlar ona su içirmediler. onu sırtından iki kez atmayı başardı. Adamlar şimdi sırtına bir şeyler koyuyor. sırtında bir adamın oturduğunu gördü. Kıpır-dayamıyor. durmadan döndü. Çaresizdi. sağa sola çeviremiyor ve uzanıp yatamıyordu. keçe çadırlar dönüyor. O zaman o adamın çevresinde bir daire çizmeye başladı. 32/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/33 Yardımcısı yorganın üst dudağının altına hemen kayış bükmeyi geçirdi ve çevirmeye başladı.Bükmeyi ver! dedi yardımcısına. o demir ağızlık idi. o buruklukça acıtan şeyi çıkardıkları zaman biraz kendine geldi. Sonra başını öne eğip arka ayaklarım havaya kaldırdı. 19 .enginel elveda gülsarı Yardımcısı atın başına geçirilecek takımı verdi. Döndü. her şey dönüyordu. çok da susamıştı. ama çember açılmıyor. eyeri sırtına vurmak gerekiyordu. ama iki defasında da adam kalkıp yine bindi üstüne. Gülsarı'nın gözleri kararıyor. . Yine de kişne-yerek olanca gücüyle şaha kalktı. Kafasına başlık geçirilince yine hınldamaya. Her yanı kayışlarla sarılmış. Ama başka bir atın üzerinde olan ikinci adam yularının uzun ipini çekiyor. çizmesinin topu-ğuyla durmadan karnına vuruyordu. dönüyor. merada otlayan atlar dönüyor. Yalnız kolanlarım gevşeterek bir ağa-¦> ca bağlayıp bıraktılar. silkindi. Yorga yoruldu. Kayış sıkıldıkça canı yanıyordu ama asıl acı veren ağzındaki o bükme. dünya dönüyor. O anda soğuk demir ağızlık dişlerine çarparak şıngırdadı. eziyetli koşu sürüp gitti. Ter içinde kalmış. gökteki bulutlar. göğüs altından kayışlar geçirip sıkıyorlardı. tepinmeye başlamıştı ama Tanabay onun üst dudağım sımsıkı yakalamıştı. başı dönüyor. canı müthiş yanıyordu. Yan gözle geriye bakınca. yürümeye başladı. Sahibi kamçısını şaklatıyor. O adamı silkinip atmak istedi sırtından. Bu zorlu. dönüyor. Akşam olunca eyerini de almadılar üzerinden. Ama o zıpladıkça ağızlık ağzını yırtıcak kadar sıkılıyor. sakin ol! Korkma! Yorganın gözünü bir avucu ile kapatıp başlığı kafasına geçiri verdi. kaçıp gitmesini engelliyordu. O çember yolun bir noktada açılacağım ve oradan son hızla uzaklaşacağını umuyor. sonra kilitlenmiş gibi çakılıp kaldı ağzında. sırtına bir ağırlık çökmüştü.www. Bir an yine başı döndü ve sonra donup kaldı. Yorga. Şimdi gemi ağzına geçirmek.
.cizgiliforum. Ne oldu? Çok mu üşüdün? Ee. Yıldızlar yeryüzüne iyice yaklaşrnış. Dereyi geçip geldiği için ayaklan ıslaktı. yılgın. Ağzındaki o demirin tadı da pek kötüydü. Sanki herkes unutmuştu onu. onunla koşmak istiyordu. yılkı. dişleriyle onu kaşımaya başladı. üzüntülüydü. başıyla dürtükledi. yükseldi. Bu kez dişi tay onun boynuna asıldı. Öyle de susamıştı ki! Ah doru tay ona içecek su getirebilse! Gülsan'dan hiçbir karşılık görmeyen genç kısrak koşup gitti. sızım sızım sızlıyordu. Dün beni çok yordun. Derenin öbür yakasına geçip gözden kaybolunca-ya kadar Gülsan ona baktı durdu. Başını Gülsarı'nın boynuna koydu. ateş başında oturup sohbet eden adamları. Sabah erkenden sahibi geldi yanına. o onlardan kaçıyor.www. Gülsarı onun kişnemesini işitti. sevgi dolu ses tonuyla konuştu. sesini hemen tanıdı. ağır ağır kımıldamaya büyümeye başladılar. Yenik. Yumuşak. ufak-tefek alnı sakarlı bir doru kısrak idi. Derenin öbür yakasında. Sonunda doru tay onu buldu. tabii. Başına nîden böyle bir felâket geldiğini anlayamıyordu. hatta yere inmiş gibi daha çok panl-dıyordu. çocukların köpek gibi ses çıkararak onları havlattıklarını. her şeyi duyuyordu. Gülsan doru tayın sesini pek yakınında işitti. Onların kişnemelerini. Kendisi. otluyor-du. Susuzluktan da ölecekti nerdeyse. Bahara uyanmış dağlara bakıp gülümsüyor. öylece duruyordu orada. gözünden iri iri damlalar düşmeye başladı. atlara gece bekçiliği yapan yılkıcıların bağırışlarını da duyuyordu Gülsarı.Oy Gülsan oy! dedi. Yanına sokuldu. Ağzının kenarları yara bere içinde kalmıştı. boynun omurgasını kütürdetiyordu. Serin suyun kokusunu da getirmiş oluyordu böylece. Keçe çadırların yanında ateşi. Dişi tay yine Gülsan ile olmak. onunla otlayan. Biraz sonra ay doğdu. Dağlar gecenin karanlık kuşağından sıyrılıp ay ışığında kendilerini göstermeye. Kolanların vücudunu sıktığım yerler ve eyerin vurduğu sırtı acıyor. Alnındaki ak sakar ay ışığında parlıyordu. ağzını açmak istediği zaman müthiş canı yandı ve kişneyemedi. Başını hafif oynatacak olsa gem ağzını yırtarcasına acıtıyordu. kulun oldukları zamandan beri onunla koşup zıplayan. O da kişneyerek cevap vermek istedi ama. Oysa Gülsan kımıldayamıyordu. Pekâlâ! Tanabay Gülsan'nın boynunu okşadı.enginel elveda gülsarı jGülsan bütün gece öyle durdu. Sonra. Hırıldayarak ve başını sallayarak Gülsan'yı çağırdı. her zaman olduğu gibi yayılmış. hep onun yanında olurdu. oynar. Aygırlar onun peşine çoktan düşmeye başlamışlardı ama. Onunla kimse ilgilenmiyordu. İkisi de henüz tam ergin çağa gelmiş sayılmazlardı. başını bile oyna-tamıyordu. toynaklarından çıkan sesleri. Gülsan olsa yine onunla koşar.com. omuzlannı. Yorga Gülsîtfı ömründe ilk kez ağlıyordu. 34/Elveda Gülsan Gülsan'yı arıyordu. oynaşan. Gülsan onun neler söylediğini nereden bilecekti? 20 . sımsıcak dudakla-nnı onun tüylerine dokundurdu. Bu. buz gibi olmuşsun. .. Öylece duran Gütearı'yı o sırada bir arayan vardı. Yorga da onun boynuna dokunup aynı şeyi yapmak istiyordu ama.
kuş gibi uçmak istiyordu ama.www. Üzerindeki ağırlığı hissetmez oldu. kolonlara da iyice alıştı.Bağışla beni Gülsarı.. Kırık dökük arabanın tekerlekleri. Bir süre sonra Gülsan eyere de. her şeye lanet! Yeter ki san sağ salim eve ulaştırayım. ağzındaki gemi ûSulca çıkardı. daha önce düşünmeliydim. Çok iyi yetiştirmişsin Gülsan'yı. Tanabay Gülsarı'nın başlığını çözdü. Gülsarı suya girince titredi. sonra yine dizginlere yapışıyordu: .Bana darılma.. Sarı yorgayı. Artık yolundaki taşlara ayağın sürçmez. ama ne yaparsın. Tanabay telaşlanıp atın bir o yanına bir bu yanına geçti.. eski bozuk yolda. soyun sopun dert görmesin.. Çok mu acıktın? Çok mu susadın?. ah! Ne güzeldi bu serin su! Ne güzeldi suya kavuşmak! Ve şimdi efendisine nasıl da şükran duyuyordu! -^ ݧte böyle.. taypalma yorganın o güzel gidişini bozmamak için dizginleri çekip onu yavaşlatıyordu. diyordu. din36/Elveda Gülsan lenmesini bekliyor. Ah. her şey yoluna girecek. hayat bu işte! Merak etElveda Gülsan/35 me.Sağ olasın Tanabay. ağır ağır. Benim de aklım başımda değil. Sarı yorga son bir kez daha durdu ve bir daha adımını atamadı. Yaşlı Tanabay Gülsarı'nın biraz soluklanmasını. üstüne su dolu bir kap koysan damlası bile dökmeden götürür! Eski yılkıcı ihtiyar Turgay. ileri atılıp başını derin suya daldırdı. Yalvardı: . tıngır mıngır dönüyordu. tumtop!. yürü yavrum. 21 . Sahibi sırtına bindiği zaman. diye atıyordu yüreği. Ama hala arabaya koşuluydu. Ara sıra at. o tıngır-mıngır sesleri de kesiliyordu. Gülsan'yi böyle görünce Tanabay'a teşekkür etmişti: .cizgiliforum. Böyle. bağışla! dedi Tanabay..Hadi Gülsan.tıp. sonra onu yedeğine alıp dereye götürdü. koşmak. İşte şimdi bunu öğrendin. Sen bu haldeyken arabanın ne önemi var. Alışacaksın. hiçbir engel çıkmaz. Doğru. diyordu Tanabay. bacakları titriyor ve güçlükle durabiliyordu ayakta. asıl bundan sonra parlayacak onun yıldızı! demişti.Ne oldu Gülsarı sana? Bak hava iyice kararıyor! Ama at artık onu arılamıyordu. koşumlara.com. Bugüne kadar başı boş koşup oynadın. Lanet olsun arabaya. Kendi başı kendine ağır geldiği için boynunu aşağıya doğru eğmiş. yürek atışları da kulaklarındaydı: Tıp. fırlatılan ok gibi dümdüz giderken görünler ona hayran kalıyor ve kenara çekilip seyrediyorlardı: . iyi günler göreceksin. Öylesine bitikti. binicisini hiç sarsmadan.Aşkolsun! diyorlardı.enginel elveda gülsarı . çok canın yandı. çok geç oldu. Böyle sürüp gidecek değildi elbet.tıp. bu defa hayvan kendi yürek atışlarını duyuyordu: tum-top. Bak görürsün. kızma dostum. At durunca ve tekerlek sesleri kesilince. ürperdi. adım atacak gücü kalmadığı için olduğu yerde durunca tekerlek gıcırtısı.. dura kalka birbuçuk saat kadar gittiler. Tanabay.. .
önlerinde. Demek ki düşünmemek unutmak demek değilmiş. Bu ağır düşünceler sanki bir ormandan ansızın çıkıp. sen önden bildiğin gibi yürü. Tanabay'ın kendisi de pek şaştı. Hamutsuz koşumsuz kalan cılız gövdesine göre kafası kocamandı ve soğuk. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Yaşlı bir at.Hadi Sangül. yürümeye çalış. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye 38/Elveda Gülsarı kadar Tanabay da yanında bekliyordu. mezarından doğrulup kalkardı" dedi.. oğlunun ve gelininin 0 davranışlarını görüp. Şu haline bak zavallının. ancak o son demde anlıyoruz. yaşlı bir adam. Hadi. İşte Gülsarı da ağzı var. ne büyük iyilikler yaptığını. 22 . arkadaşlarını bir bir hatırlıyordu: "Hepimiz böyleyiz işte. Ancak ağır hastalandığımız ya da öldüğümüz zaman hatırlıyoruz birbirimizi. yürüyorlardı.com. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye kadar Tanabay da yanında bekliyordu.www. kara yolun üzerine inen. batman batman doluyordu kafasına. At önde. Başlığı. O yitirdiğimizin ne iyi.enginel elveda gülsarı Gocuğunu çıkardı.. sönmeye. O güne kadar hiç düşünmemişti bunları. dili yok bir hayvan! Onu kim düşünüp hatırlayacak? Kimleri taşımadı sırtında kimleri gururlandırmadı? Ama yaşlamp bu hale gelince herkes unuttu onu. Düşünmemeye çalışırdı o acı veren geçmişi. son demlerini yaşayan sarı yorgayı yedeğinde götürürken. Gülsarı ara sıra duruyordu. geçmiş yıllarını hatırlayıverdi. Yorga gittikçe yavaşlıyordu. seni bırakıp gitmem. dizginleri de çıkardı hayvanın başından: . Tanabay atın dizginini eline aldı. Tanabay yürürken sarı yorga ile ilgili uzak geçmişi. Yola koyulup yavaş yavaş yürüdüler: Yaşlı bir at ve yaşlı bir adam: Arkalarıda terkedilmiş kırık-dökük bir araba. Karanlık. yapmamız gereken buydu. ben de arkandan geliyorum. hamutu da atın başından usulca çıkarıp. dağların üzerine kanadını düşürmeye. Tanabay önden gidip dizginleri çekiyor. vah! ne hale gelmişsin! Turgay merhum seni böyle görse. dedi. "Vah Gülsarım. onun başhğını ve dizginini omuzuna atan Tanabay arkada. I Elveda Gülsarı/37 olayları. kolu uyuşunca dizginleri omuzuna atıyordu. Korkma. diye düşünüyordu. tartma kayışlarını çözdü. Ama bugün.. onların ve sonra bozkırın üzerine geceyi sermeye başlamıştı. Sonra atı biraz dinlendirmek için durdu." Geçmişe uzanan günlerin anılarını bir bir aklına düşürmesine. Yalnız ikisi. istemediği için düşünmüyordu geçmişini. karardık bozkırın ortasında bir hayal gibi duruyordu.. batı taraflarında. karanlık yolda.. ah o eski günler ah! Ne eşi bulunmaz bir yorga idi o!. birbirimizden pek farkımız yok. Aslında Tanabay unuttuğu için değil. koşumları arabanın içine attı.İşte.cizgiliforum. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Gülsan ara sıra duruyordu. gelinin o acı sözlerini dinledikten sonra. . ne eşsiz bir insan olduğunu. kararmaya başlamış bir kızıllık vardı. dedi ve gocuğunu tekrar giydi.
doğruldu. ana yoldan çıkıp çay kıyısında uzanan dar yola sapacaktı. akıllarına getiriyorlar mıydı hiç?" diye geçiyordu aklından. ine-kalka. kolhoz başkanlıklarının ilk gününden son günüae kadar. Gülsan'ya binmişlerdi. Bu patika dağa doğru tırmanıyordu. bir Kırgız genci için gerçekten büyük mutluluk sayılırdı. Kadere boyun eğmekten başka ne gelirdi elinden? Tehlikeyi göze alıp şimdi köprüyü geçecek.www. Tanabay be-lini" püküp. Bu 23 . Bir yatarsa bir daha kalkamazdı çünkü.ranHk bastığı halde Tanabay atın gözlerine bakmaya korkuyordu. Tanabay ve yorga. başkarmalar? Sabahtan akşama kadar üzerinden inmedikleri Gülsarı'yı düşünüyor. Yine de. Tanabay'ın Gülsan ile o yolda gitmekte olduğunu hemen anlarlardı. Gerçi o aracın onlara bir yardımı olamazdı. yola bakarak "Aa. Bunların içinde akıllı olanı da vardı. Gerçi dağ içinde şaşırması da mümkündü. dördü dört tarafa açılan ayaklannı güçlükle toplayarak doğruldu. elini alnına götürüp gözüne siper yapar. Ka-. O zaman. çaresiz hayvanın yanında öylece bekledi. Yaşlı at ve yaşlı adam. böyle ölmene izin vermem. Yorga orada durdu. gecenin karanlığını yırttı. tepkili uçağın gerisinden çıkan gaz çizgisi gibi uzun süre havada asılı kalırdı.com. köprünün başında durup bekliyorlardı. ama eve ulaşmak için en kestirme yol da bu idi. Sonra kulağım göğsüne yapıştınp yürek atışlarını dinledi. dudaklarında acı bir gülümseme belirdi. bu Gülsarı'dır. ince uzun bir toz bulutu bırakırlardı. Hayvanın yüreği yosun kaplamış değirmen taşlarının dönüşü gibi. Ama Tana. İhtiyar adam öyle düşünürken. "Neredeydiler şimdi o başkanlar. Sonra da ona vurduğu için kendine kızdı. Yorganın geçtiği bu yolda. Namuslusu da vardı. Işık saçan iki göz. Evvelce buradan çok geçtiği için doğru yolu hatırlardı.• bay buna izin vermedi. uzaktan bir motorlu aracın farlan şavkıdı. kötüsü de. gerilerinde. başkası olamaz!" derdi ve onun sırtındaki adama imrenirdi. ahmak olanı da. dura takıla ve pek düzensiz vuruyordu. sebebini kendisi de bilmeden bekledi orada. bağırmaya başladı: "Anlaşana be hayvan! Ölmek mi istiElveda Gülsan/39 yorsun sen! Hayır.. yakınlarında olan bir çoban. Böyle bir ata binmek. kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi. haydi kalk!.. Yeter ki at dayansıridı. . Bunu uzaktan görenler de. az sonra. bir zamanlar Gülsa-rı'ya binmiş olarak ve tozu dumana katarak gittiği günleri hatırlayınca. Sonra. uyuşan boynunu salladı.Dayan Gülsan. İnleye inleye olduğu yerde durdu. çayın üzerindeki köprüye ulaşabildiler. sakın yatma! diye dizginle kafasına hafifçe vurdu. Hava rüzgârlı değilse. O talihli adamın yerinde olmak isterdi. Yere uzanıp yatmak için ayaklarını kırpmaya başladı. titreye titreye.cizgiliforum. bu uzun yolun üzerinde. sağrısını okşadı. kalk. Gülsan Gülsarı olalı. Gözlerine bakmadan boynunu.enginel elveda gülsarı Tanabay. Çok beklemeden beline ağrılar girmişti." Gülsan. yolu aydınlattı. Ama hepsi de. "Bu ıssız yolda nihayet birileri göründü" diye düşündü. yine de tercih ediyordu o yolu. ağır ağır yürüyerek. Gülsa-rı'nın toynaklarından çıkan o toz izi. nice nice kolhoz başkanı görmüştü. Kalk.
benim. sen bilirsin. Bir an.Kapat çeneni! dedi sürücü. bembeyaz iki hayalet gibi gösterdi. Yapması gerekeni söyledim ona. Kamyon geçerken eski köprü sarsılıp gıcırdadı. Zaten at-araba eskiden kalmış. . Onun gibi kartların damatların da zamanı geçti artık. . .enginel elveda gülsarı bir kamyondu.Peki ne oldu arabaya.www.Bu ölüyü mü? İtiver dereye gitsin. Bunlar yaşlı adama ve kötürüm ata hayretle baktılar. .Ne diye aşağıladın o ihtiyarı. Sürücünün yanında oturan ince uzun boylu ve kalpaklı delikanlı. Terkedilmiş kınk-dökük bir araba. Savaşta da öyleydi. "Govsarı" da denir (çevirenin notu).Hadi bas git! dedi Tanabay kaşlarını çatarak.. tekniktir. çok yaşlı.Gelirken gördüğümüz terkedilmiş araba onun olmalı. niye bıraktın? diye sordu adam. İstersen yardım edelim sana? . Bugün önemli o^n makinedir. dedi şoför. dedi şoför alaylı alaylı gülerek.Eh. Arkada lambalar kızıl bir ışıkla köprüyü aydınlattı. Sarıgov ' vadisine. . Elveda Gülsarı/41 .Hımm. Yaklaşınca farlar gözünü kamaştırdı ve Tanabay ellerini gözlerine siper etti.. gece orda kalır.Evet. seni sovhozda bırakayım.Pek acımasızsın.Tahmin etmiştim.cizgiliforum. dedi gecenin bu vaktinde.. üzerine düşen parlak aşık.Boş versene sen! Benim başıma gelmeyen kalmadı zaten. . Kamyon hareket etti. hayvansın sen! dedi delikanlı .Eve. Sonra da marşa basıp yanındakine: Bunamış bu ihtiyar! diye mırıldandı. Başhksız. 1 Sangov: Bir Kırgız aşireti.Uff! diye bir ıslık çaldı şoför. Peki nereye gidiyorsun? . Anı gitmiş vahi kalmış o attan ne hayır gelir artık.Çok tuhaf. yaşlı adamla yanındaki atı. . Sürücü. 24 . Belki koşum işe yarar diye baktık ama o da beş para etmez. şoföre: 40/Elveda Gülsan . aynı şey senin başına gelse ne yapardın? dedi sürücünün yanındaki adam.com.At bitkin. Nefesindeki keskin votka kokusu Tanabay'ın burnuna kadar geliyordu. Atı bırakıp gidemem.Her yerde tek-nojbji geçiyor artık. sabah evine gidersin. çekemedi.. Sonra kamyonu durdurup başını pencereden uzatarak sordu: "Hey ihtiyar ne oldu? O arabayı yolda bırakıp giden sen misin?" . dönemeçte direksiyonu kırarak ve esneyerek cevap verdi: •• " . Adam az ileride durup şarıl şarıl işemeye başladı. dedi Tanabay. Kamyonun şoför mahallinde iki kişi vardı. Atla kamyonun arkasına. burada ne işi var bu adamın? . Tanabay hiç sesini çıkarmadı. eyersiz ve sıska yaratık attan çok bir köpeğe benziyordu. . Şoför kamyondan indi. ormanın içine ha? Ama ben o tarafa gitmiyohım. . Ta oraya dağın.Sağ ol. yanında yakınında kimseler yok.
Söyle bakalım. Hele. atın geçiş hızına göre başlannı çevirerek hayran hayran bakarlardı ona. çalışmaya giden kadınlarla karşılaşınca. "Elbet bir gün yakalarız seni!" derlerdi. rüzgârda yelesi savrulur. Gülsarı'nın terbiye edildiği yıl yılkılar yaylada her zamankinden fazla kaldılar. yorgaya yol vermek için ekinlerin arasına kaçışır. eyerin üzerinde daha da dikleşir. Onun tam olarak doğmasım bekliyorlardı. Altında Gülsan gibi bir yorga olunca. Gerçekten de yakaladıktan olurdu. atı. ana yoldan patikaya çevirdi. O yıl güz uzun sürdü. Saçı sakalı ağardıktan sonra bir kır ata benzeyecek. iter kakalar. Bahar gelince yılkılar dağa çıktılar. Beyaz kırmızı başörtülü kadınlar. hemen eriyordu. Büyülenmiş gibi kımıldamadan. yılkıcı. Tam hizalarına gelince seslenirlerdi: . sen öyle san bakalım! Tanabay'ı yine tartaklamaya başlarlardı. Dağların ardından Ay başına kaldırıyor. bozkır çiçeklenince yine düze indiler.Hey.cizgiliforum.Sizi yılkıcı olmaktan alıkoyan mı var. canımız çıkıyor sen ise yorgaya binip çalım satıyorsun! derlerdi. o erkeklik gururunu pek tatmin edemeyecekti. patırdı gürültü arasında elinden kamçısını çekip alırlardı: . dağdan köye gitmek için tarlaların arasından geçerken.Yaa. Tanabay'ın gözü karanlığa biraz alıştıktan sonra tekrar Sarıgül'ün başına geldi: . Bu yüzden ot sıkıntısı çekmediler ve hayvanlar da kışı kolay atlattı. bize ne zaman kımız getireceksin? Biz sabahtan akşama kadar tarlada iki büklüm olup çalışıyoruz. dursana biraz! der ve ardından gülüşür-lerdi. Pek görkemli görünürdü.com. yıldızlar. Kar yine yağıyordu ama yerde kalmıyor. yaşlılık dönemine girecekti. Onun bu coşkusunu sezen Gülsarı da daha bir alımlıçalımlı yürümeye başlardı. Böyle bir yorgaya binenin gösteriş yapmaması da biraz zordu doğrusu. çay boyunca uzanan ve güçlükle görünen patikada ağır ağır yürüyorlardı. Genç yorga onun haya42/Elveda Gülsan tına iki-üç yıl geç girmiş olsaydı. ayaklan yerden kesilir ve binicisini kuş gibi uçurmak isterdi. dedi oğlum.enginel elveda gülsarı Kamyon gitti ve bulundukları yer bir an kapkaranlık • /¦ oldu. Gelin siz de yılkıcı olun bakalım! Ama o zaman kocalanniza söyleyin. Ahh. Elveda Gülsarı/43 25 . el-âle-me gösteriş yapmaktan da kendini alamıyordu. ne güzel eklenirlerdi! Bu şakacı kadınların alaylanna karşı gelmek ne mümkün! Tana-bay'ı yaka paça attan indirir.Hadi Sarıgül. . orada dizilip onu seyrederlerdi. kış da hafif geçti. El ele tutuşup yola dizilir. belki o yorgaya binip gezmenin keyfini süremeyecek. önünü keserlerdi. kendilerine daha genç başka kadınlar bulsunlar. yüreği coşkuyla dolardı.www. soğuk gökyüzünde henüz cılız ve donuk parıltılarıyla yolu pek aydınlatmıyordu. Kuyruğunu yukarı doğru kaldırarak sallar. Tanabay'ın savaştan sonra geçirdiği en güzel dönem belki o yıldı. Çünkü siz dağlarda soğuktan donup kalırsınız! . gidelim artık! Köprüyü geçtikten sonra Tanabay. Karanlıkta.
neşesi yerine gelirdi. ancak açık-pazarda hayvanlarını patateslerini satabilenlerdi. ne zaman düzelecek. . olabildiği kadar besleniyor.Hayır yoldaşlar. Onu her görüşünde yüreği kafesinden çıkacakmış gibi heyecanlanır." derdi. daha fazla hayvan vermek zorunda kalmıştı. Elde edebildikleri tahılı da. Kolhoz devlete. yönetimdekileri sıkıştırırdı: "İşler niye kötü gidiyor. Bu yüzden. Tanabay onlann hiçbirini bin-dirmemişti Gülsan'ya. Bazan hiç konuşmaz. Savaş yıllarında bakımsız kalan evlerinin perişan hali. Kadınla karşılaşınca Tanabay: . Yine bu yüzden. Belki o da binmek istememiş olabilirdi. el hareketlerinden sezerdi. Kolhozcular. bu böyle olmamalı. Bu böyle sürüp gidecek miydi. Böyle zamanlarda sahibinin sesi tathlaşır. böyle olmayacaktı. sesinden.www. Ot-yem saklayacak yerleri. kendi bahçelerinde yetiştirdikleri azbuçuk sebze ve kolhozdan aşırabil-dikleri yiyeceklerle kıt kanaat geçinebiliyorlardı. * "X) yıl Tanabay köy denetim kuruluna üye seçilmişti. Kendisinden başka kimseyi bindir-mezdi. birden neşesi yerine gelirdi. göz göze gelirlerdi. Bibican'ı bile bir kez olsun bin-dermemişti. unutulmaya başlanmıştı.com. Onunla karşılaşınca atın dizginlerini çeker. Denetim kurulu üyesi Tanabay Babasov. Bu yüzden Gülsarı sahibinin rahatladığını sezerdi. işi gereğLsık sık köye inmek zorunda kalıyordu. Bibi-can't'görünce Tanabay'ın yüreği hoplar. Çünkü kolhozun tembellikle suçlanmaması için komşu kolhozların eksiğini 44/Elveda Gülsart de kapatmak zorunda kalmışlardı. Başkaları bir yana.*büyük bir kusur işliyoruz! diyordu kurul 26 . ama kış gelince açlıktan ölüyor. Kadın önde. Büyük bir yanlışlık var. ağıl anbar yapacak malzemeleri bile yoktu. merkeze her gelişinde durmadan sorar. paylarına düşenden daha fazla tahıl. Gülsan onun bu halini gözlerinden. Kolhozcular ne zaman gün göreceklerdi? Zaman geçip gidiyordu. Yazın hayvanlar yayılıp otluyor. Savaş yılları ve zafer avuntusu gerilerde kalmış. güzel günler ne zaman gelecek? Halk daha ne kadar sıkınü çekecek?. bu sıkıntıları Gülsarı nereden bilecekti? Bir yıl önce havalar kurak gitmiş.cizgiliforum. pek az ürün almışlardı. onlar hemen arkasında giderlerdi. etlde sütü de devlete maliyetinin çok aşağısında bir para karşılığında vermek zorunda kalıyorlardı. Ne ot vardı ne saman.. Sahibinin bunu derdini. Yarım yamalak bir ev kurabilenler. Koyun. bu işte. Bunları bulup buluşturup verebilecek kimse çıkmıyordu. Ev yapmak için gerekli malzemeyi ancak onlar bulabiliyordu. yavaşlatırdı. yavaş ol biraz! derdi. Kolhozun kasası tam-takırdı. şimdi daha da beterdi. Hemen her defasında o kadınla karşılaşır.enginel elveda gülsarı Ne denli yalvarsalar da.Yavaş ol bakalım Gülsan. kınlıyorlardı. yıkık-dökük durumları. eli yumuşardı. yolda o kadına rastladıkları zaman sevinirdi. sığır koralarının hali de pek perişandı. bazen de fısıltı halinde konuşurlardı. O günlerde kolhozdaki işlerin pek kötü gittiğini Gülsarı nereden bilecekti? Orada çalışanların eline hiçbir şey geçmiyordu.
Yalnız sen komünistsin de biz hepimiz halk düşmanı mıyız? Söze başkaları da karışır. O kişiler Tanabay'ı gördükleri zaman içlerinden "Yaa. kavgaya varan tartışmalar başlardı. niye sesin çıkmıyor. kolhoza da boş yere düşman kazanmış değil miyim?" derdi kendi kendine. Buna göre Tanabay öz kardeşine el kaldırmış. İşlerin bu kadar kötü gitmesini aklım almıyor doğrusu. nefret ediyorlardı. 46/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/47 O bu düşünceler içinde yüzerken yoldaşları onu dürtüp uyandırır: Ey.ama savaştan sonra. malımıza mülkümüze el koyarsın ha! Al. taş gibi oturmuştu. "Toprak sahibiyiz.. O günlerde herkes bu olayı konuşmuş. Aradan çok zaman geçmiş olsa da. Kırgız töresine göre. Tanabay başını iki eli arasına alır "Nasıl oluyor. gördün mü işleri ne hale getirdiniz!" der gibi kıs kıs güldüklerini. zaman zaman bu olayı uzun uzun düşünürdü. Tanabay'ı itten aşağı görüyor. Bugün geriye dönüp şöyle bir bakıyordu da. orta halli iyi bir çiftçi değil miydi? Kulıbay. kulakız diye. kendisiyle alay ettiklerini biliyordu. uyuyor musun yoksa? derlerdi.cizgiliforum. Muhasebeci bir tomar kâğıdı Tanabay'ın önüne sürerek cevap veriyordu: . işte ürettiklerimiz. dalıp giderdi. y Tanabay da onlara sert sert bakıyor ve içinden cevap veriyordu: "Durun hele! Önünde sonunda bizim dediğimiz olacak. Sonra yine başlardı o gürültülü tartışma: Kış ortasında ev ev dolaşarak gübre toplamak. idare et bakalım. Tanabay ne yapmışsa kolhozun iyiliği için yapmıştı. öz kardeşine kötülük etmişti. yanlış olan neymiş göster! İşte plan. Onun yolundaydılar. Ama böyle mi yapmalıydı? Böyle yapması mı gerekirdi? Önceleri haklı olduğundan hiç kuşkusu yoktu.www. sonra konuş. Bazı insanlara diş biliyordu. Bunlardan biri ağabeyi Kulıbay idi. çıkan bu.enginel elveda gülsarı üyesi Tanabay. sonra da götürüp tarlalara atmak 27 . Tanabay ise daha küçük ikinci karısından doğmuştu. Onu bu Elveda Gülsarı/45 kadar üzen. Ya biz çalışmasını bilmiyoruz ya da siz yönetmesini. Daha ne istiyorsun? Önce durumu öğren. dedikodusunu yapmıştı. "Kendime de. Çek cezanı! Sa-valta geberip gidemedin!" der gibiydiler. bir anadan doğmuş gibi kanndaş sayılırlar. Kasaya giren bu. babasının birinci kansından. itten artanı yalar işte böyle. Sizi aç gözlüler sizi! Aç gözlü it.com. neden böyle oluyor?" diye düşünür. bir babadan olan çocuklar. Kulıbay'ın çocukları da babalarına ben-zemişti. hırsız.Al işte! Bunlara bak da doğru olmayan. "Sen bir kulaksın!" diye sürdürmesi gerekir miydi? O. Üstelik o adamlar kendisine yabancı da değildi. işte devlete verdiklerimiz. kalan bu! Kâr-kazanç yok. Nefret etmelerinin bir sebebi vardı elbet. kendisinin canla başla çalışması değildi yalnız. Belki onların çocukları da akrabaları Ta-nabay'dan nefret edeceklerdi. çok başka yargılara varıyordu. sizin de hakkınızdan geleceğiz!" diyordu. nasılmış. ona yaptıkları Kulıbay'ın ve oğlunun yüreğini kanatmış. Kulıbay'ı.. Tanabay. Ama. Canını sıkan başka durumlar da vardı. Sibirya'ya sürülmüş ve savaşa kadar yedi yıl orada kalmıştı.
enginel elveda gülsarı gerekiyor. akıyor. Hiç kimsenin elleri o kadının elleri kadar yumuşak. okşayıcı değildi. onun hangi ağır düşünceler ve dertler içinde olduğunu Gülsan bilemezdi. Bu. Daha nice işler nice sorunlar vardı! Bütün bu işleri düşününce insan ürperiyordu. yama küçüktü). Çöra'ya olan güveni sarsıldı.. (Delik büyük. boynunu okşardı. onları nasıl ikna edeceğini çok iyi bilirdi. başlıbaşına büyük bir işti ve üstesinden gelemezlerdi. yalnız yılkıdan sorumluydu. sırtındaki ağırlığın birdenbire hafifleyeceğini. Çora'yı dinledikten sonra sakinleşmiş. Tanabay onun yerinde olsa. soruyor. ideallerinin gerçekleşeceğine olan güveni tazelenmiş olarak ayrılmıştı. sahibinin yumuşayıp dizginleri çekeceğini. Tanabay. ama o yine de yılmıyor. ot toplamak. toplantı odasından kaşları çatılmış. Bu yüzden kimseyi çalıştıramazlardı. bir hışımla ata bindiği.. bel-bo-yun eğmeden. kolhozun işlerini yürütmüştü. gece gündüz çalışıyordu. döl alma zamanı için gerekli kapalı korayı nereye. Ama. Yetecek kadar ne ot var ne de başka yem. kazma batmazdı. Tanabay onun değerini çok sonra anlamıştı.cizgiliforum.com. nasıl kuracaklardı? Koranın damı delinmiş. Döllenecek hayvanları ayırmak. Sabahtan akşama kadar çalışacaklardı da ellerine ne geçecekti? Kısası kısa iple kirmev1 düğüm bağlanamıyordu. parti toplantılarında ve kolhoz başkarmasın-da (idaresinde) sorunları dile getiriyor. Eski sulama arkını da onarmaları. ama her defasın-di. Her şey ondan sorulurdu. İşler uz gitmeyince çalışanlar onun yakasına yapışıyor. Yalnız bir defa. kaskatı olur. Bunları almak için para nerde? Kim borç verir? Verse bile sonra nasıl öderiz? Banka boş sözlere güvenip kredi vermezdi. cesaretlerini yitirmeden. Tanabay'ın işi yalnız yılkılara bakmaktı. Ak sakarlı doru kısrağın dudakları 28 . tohum ekmek. yine de öyle olduğu günlerde ondan korkardı. kadınla fısıldanarak konuşacaklarını bilirdi.. O zaman kadın parmaklarıyla onun yelesini tarar.. halka ve hayvanlara yakacak. insanlarla nasıl konuşacağını. dizginlere sıkı sıkı asıldığı zaman. Kolhozun başkarması (başkanı) Çora idi. Tanabay ona hiçbir zaman kırbaç vurmuş değildi. Sağıcılar da süt sağmaya yanaşmıyorlardı. yenilerini açmaları gerekiyordu. Peki. Kış günlerinde toprak donar. onarmak için kereste ve demir çember gerek. Eleştirmek kolaydı. Ama bunda da asıl suçlu yine kendisiydi. kısa iple atılamayan bir düğüm. merkezdekiler sık sık çağırıp ondan hesap 1 Kirmev düğüm: Gemicilerin izbarc bağına benzeyen ama ondan daha sağlam. parasızlık onun sorunu oluyor. ama arabaların tekerlekleri yok. çıldınr. Çora. Kolhoz başkanlığından sonra iki yıl da partiyi örgütleme işinde çalıştı. hasta kalbiyle sonuna kadar direnmiş. yol üstünde o kadına rastladıkları zaman. kıtlık. onu durduracağını. suratı asılmış olarak çıktığı. Oysa Çora.www. Tanabay kaç kez öfkeli bir şekilde hesap sormak için gelmiş. Bütün bu işlerden yeni arklar açmaya vakit kalmıyordu. kendini asardı. O yalnız öyle zamanlarda sahibinin mutsuz olduğunu sezerdi. çare arıyorlardı. Bahar gelince yapılacak ertelenmez başka işler vardı. azarlıyor. koyun korasını. Durum böyle de olsa. Oysa Çora kolhozun bütün işlerinden sorumluydu.
görüyor musun Bibican! Seni nasıl da seviyor. diye işi şakaya vurmak istemişti Tanabay. ne de olsa daha pek genç.. .Ama çok sık denetler oldun.Ne yani? Başkaları sevmiyor mu demek istiyorsun? ... ben yalnız senin adına üzülmek istemiyorum. Sık sık eyerleyip binişim de bu yüzden zaten. O da bildiği yoldan.Çünkü sen başkasın.Bak. yürüyüşünden.Peki sen? . . İşte. bekle biraz! . Onun kokusunu.cizgiliforum. aygırlar bir yerini incitir diy^ korkuyorum. eleğimizi astık artık. bir açılır.. ama şimdi asıl yoluma sapıyorum. İkisi birbirlerinden habersiz kendi kendilerine giderlerdi sanki.Ne suçum var ki? Buradan geçiyordum. Elveda Gül sarı/49 . bazen kaşlarım çatıyor.. Kadın imalı. Benim derdim zaten başımdan aşıyor. hadi hoşça kal.. Karanfil kokuşuydu bu. Kadın..Bu benim her zamanki yolum.Benim için üzülecek ne var ki? . sen de geçiyordun.. Gülsarı beni seviyor. çok iyi bildiği hoş bir otun kokusuna benzetir ve öyle algılardı. . acılarını anlatan sözlerdi bunlar. 29 . dalgın bir cevap vermişti: . Bak kulağını nasıl buzağılar gibi indiriyor. Tanabay hafif sesle bir türkü söyler. yorgayı kendi haline bırakırdı.. Ne var bunda? . Kadın bazen gülümsüyor. çayı geçerek ta yaylaya götürürdü sahibini. biraz daha okşa onu! demişti Tanabay.. sonra çok üzülürsün. . sıcak ve yumuşaktı onun elleri. O kadar.Kaybedecek neyim var ki? Ben bir dulum. Bundan sonra Tanabay derin bir düşünceye dalardı. Onu uzaktan görür görmez. şınl şınl bir derenin dibinde ayışığı vuran taşlar gibi parlar. bazen de 'olmaz!' anlamında başını sallıyordu. Bu kadının gözleri de yeryüzünde başka hiç kimsede yoktu. biz unumuzu eledik. karşılaştık. Gözleri. kurumuş karanfil tanelerini boncuk gibi dizerek bir kolye yapmış. Dikkat et ha! . Ayrılıp uzaklaşırken kadın bir kez daha arkasına bakar. Sonra hafiften bir yır duyulurdu. onu taşıyordu boynunda. . .enginel elveda gülsarı kadar sevimli. Özellikle kokusundan anlardı o olduğunu.com. başım sallardı. Bıraksam aygırlarla it gibi dövüşür.Niçin durayım Tanabay? Neye yarar? Sen akıllı adamsın.www. şimdi seni denetliyorum. ama herhalde anılarda kalmış yiğitlerin yaşadığı dönemi ve onların aşklarını. Ama sen. Gül-sarı..Ben de denetim komisyonunda üyeyim. dur. Cephede ölen bir askerin karısı. duruşundan hemen tanırdı. Gülsarı öyle zamanlarda sahibini çok severdi.Bibican. Sahibinin eyer üstünde olduğunu unuturdu. bir koyulaşırdı. çok iyi bildiği yoldan. hafif hafif yorgalardı. sevdiği. Hadi.Evet. 48/Elveda Gülsarı Dizginleri gevşetir. Konuşmaya vaktim yok. O kadını da severdi kendince. sözleri pek anlaşılmazdı. Yılkıda olsa hiç böyle sakin durmaz. Tanabay eyerin üzerinde yana doğru eğilerek konuşurdu onunla.Öyle demek istemedim. Ama bırakmıyorum.
gözlerimin önünde olurdu: İşte şimdi Bibican evinin kapısını açıyordu. mutsuzluğa sokardı: "Kaderimiz böyleymiş. kapkaranlık ve sessiz evde yatağına girdiği zaman. kolundan tutup götürdüğü kızım. bir sokaktan öbür sokağa geçti ve sonra atın başım değirmenden yana çevirdi. ama her şey zamanında olmalıydı.cizgiliforum.www. peşlerinden koşup gelen küçük köpeği bile sev lyordu. onu bir kez daha seyretmeden ayrılmak istemiyordu oralardan. . döne dolaşa kadının kaynanasının evinden çıkmasını bekliyordu. Artık. entarisiyle kuyuya su almaya gidiyordu. Bundan sonra Tanabay da kendi yoluna devam ederdi ama.com. Uzun yıllardan beri kendisine dargın olan üvey ağabeyi Kulıbay'ı. Yürük atın ünü. biliyor ama ona bakmamaya çalışıyordu.Hayır. Ancak yorga. Tanabay için de. Tanabay'la kendisinin birbirlerini sevemeyeceklerini düşünürdü: Tanabay evli barklı bir adamdı. Aslında gözünü belli bir yönden ayırmıyor. üyire yaklaştıklarını sezince yürüyüşünü birden hızlandırır ve Tanabay da kendine gelerek dizginlere asılırdı: . oradan okulun önüne gidip bakü. geçmişi. çocuğunu yıkayıp temizliyordu.. Onur-. her şeyi. futbolcunun ününe benzer.. koyu renkli başörtüsünün içinde daha beyaz görünen yüzünü. Ve kadın kendi yoluna yürüyüp gitti. Atın çayı nasıl geçtiğini. Bibican.. Sonra ateşi yakıyor. O zaman her şeyi unuturdu: Kolhozu. işten çıkınca da gelip onu alırdı. Dediğim gibi. düşmanın mı? . yama üstüne yama 50/Elveda Gülsan vurulmuş iş elbisesini çıkarıp. Gol 30 . zaman zaman düşlerine girip onu kan ter içinde yataktan fırlatan savaş günlerini. Onun yaşında birine âşık olması doğru olmazdı. geleceği.. yorga için de çok güzel bir dönemdi o. Bibican işe giderken küçük kızını kaynanasının evine bırakırdı.. Sonunda Bibican kendi evinin avlusuna girip kaybolurdu. Kadın böyle düşünürdü ama bu düşünceler Tanabay'ı umutsuzluğa. kadın yine hayalinde..düşmanı. Bibican ela onun uzaktan kendisine baktığını seziyor. Üstelik Tanabay'ın iyi bir karısı vardı ve onu incitmemeleri gerekirdi. su ısıtıyor. sonra karşıda yola nasıl devam ettiklerini hiç farketmezdi. köyün kenannda bulunan kendi evine gidişini görmeden. her şeyi. Daha düne kadar mahalle arasında top peşinde koşan bir bacaksız bir de bakarsın bütün ülkeye nam salar. gözlerini çayın karşı yakasındaki sisli havaya çevirir ve yanık bir türkü tuttururdu. ama kendinin düşmanısın sen. kızının elinden tutup evden çıkışım.enginel elveda gülsarı .. bütün gerçekleri. Kadın. el üstünde tutulan bir şöhret olur. Kadının her halini seviyordu Tanabay: Yürüyüşünü.Trrr Gülsarı! Telaşın ne? derdi. neylersin!" der. göievi gereği dolaşıyormuş gibi.Sen ne dersen de.Nedenmiş o? Nasıl böyle düşünürsün? . öylesin. kendisini ve Tanabay'ı işte bu gerçeklere inandırmaya çalışıyordu..Beni ne sanıyorsun. Tanabay. o da kendi ineğini karşılıyordu. çolukçocuğu.. her şeyi.. İşte şimdi köyün sığırları meradan dönüyor. İyi bir insandı o. dostu.
O gürültülü kalabalıkta sabırsız. Sonra atlılar çayın karşı tarafında bir araya] geldiler.] dılar. Kıskançlığın doksan türlüsü varmış. Dağlardan. Kendini rezil mi edeceksin? Göreyim seni! diyordu.Hadi bakalım Gülsan. Gülsan sahibinin gözlerinin parıltısından ve ellerinin titremesinden olağanüstü bir şeylerinf olacağını seziyordu. Göğün altı şimdi azan-kazan1 idi. başı döner gibi oldu. heyecanlı. Kazaklar kendi atlarıyla katılacaklardı yarışlara. Atla insan arasındaki tek fark.com. Ama giderek yıldızı sönmeye k Elveda Gülsan/51 başlar. Çok büyük bir kalabalık toplanmıştı. belki yanı-lıjpruz. Çocuklar. Yarış kazandıkça ünü yankı yankı yayılır. heyecanla! bekliyorlardı. » Yanş kazanan atın ünü de öyle başlar. komşu kolhozlardan ve Kazakistan'dan pek çok insan gelmişti. Gülsan benim!" diye itiraz ederdi öteki: Annee.. Sahibine düşmanlık etmek için atının maytabanına (toynağın yumuşak ortasına) çivi çakanları da biliyoruz. Bilmeyen kalmadı: "Gülsan!" "Tanabay'ın yorgası!". Sahibi çok heyecanlıydı: .cizgiliforum. Atlar bu konuda kıskançlık nedir bilmezler. Gülsan'nın ben olduğumu söyle! Hadi Gülsan.. Onu ilk unutanlar da. yüzümü! kara çıkarma.. beni küçük düşürme. onca atı bir arada görünce. baksana şuna. Gülsan. yeşil havlular. öteye beriye | koşuyor. güçlülük getirdiğini. kolanlan her zamankinden daha dikkatli. onun nasıl bir yücelik. Genci yaşlısı herkes tanıdı onu. üzengileri. onu dillerinden düşürmü-yorlardı.enginel elveda gülsarı atmaya. "Köyün övüncü. İhtiyar Turgay'ın dedikleri oldu. "Hayır. henüz koşup tozlu topraklı sokaklarda atçılık oynamaya başlayan çocuklar bile hep "Gülsan" olmak isterlerdi. Tanrıya şükür. gururu. meraklıydı. başlıo2/Elveda Gülsan ğını. ağları dalgalandırmaya devam ettikçe ismi de yayılır. O anlı-şanlı futbolcunun yerini başkası alır. Savaştan sonra böyle büyük bir şenlik. Üzengi-) ler 31 . böyle büyük kalabalık ilk kez görülüyordu. o büyük kalabalığı. deeeh! Zuvvv!" Şöhretin ne olduğunu.www. kızıl bayraklar dalgalanıyor. Hay aü kıskanan zavallı hay! Neyse. genellikle vaktiyle ona övgüler düzüp göklere çıkaranlar olur. kimisi at üstünde. sonunda unutulup gider. O yılın baharında yorganın yıldızı iyice parladı. "Ben Gülsarı'yım" derdi biri. Daha 'R' sesini bile telaffuz edemeyen.. yarışın bir an önce başlamasını istiyor. çevreler. göz kamaştırıyordu. Bayram töreninden sonra çayın karşı kıyısındaki düzlükte gösteriler başladı. kimisi yaya. Kızıl. insanlar da atlan kıskanmayı henüz öğrenemediler. öyle biter. sarı yorga. o büyük yarıştan sonra öğrendi. bırakalım bunu. sana güveniyorum. Komşu çiftliklerden gelenler atlarını eyerlemeye başla.. Böyle diyoruz ama. Bir Mayıs'ta yapılmıştı o yarış.! daha özenli olarak taktı. Atlann takınılan da pek süslüydü." diyor. atın atı kıskanmamasıdır. Tanabay o sabah erkenden kalkıp aünı eyerledi.
eyerden sarkıp yere bırakılan paraları topluyorlardı. Sonunda. ünlü bir batınn adı söylenerek çağrılır. Yüzlerce el kalktı. Tanabay atın gemini gevşetti ve yorga fırlayıp çıktı or. Bundan sonra yarışçılar atlarını dokuz kilometre ilerideki başlama noktasına doğru dörtnala sürdüler. Toybaşı1 yarışçılara seslendi: -"Haydi şimdi bir Fatiha okuyalım. şöyle bir kendi ekseninde döndü. kayışlara. göz alıyordu. başlama çizgisinde başlarını bir hizaya getirerek dizildiler. uçuyorlardı.¦] yorlardı. Bundan ı bir an önce kurtulmak için ok gibi fırlamak.j taya. bir an önce fırlayıp koşmak isti. Önce. açıldı. Oniki Kazak boyunun ortak uranı 54/Elveda Gülsarı 32 . Gülsan da fırlamıştı elbet. sahibinin dizgini serbest bırakıp kendini niye salıvermediğini ani ay amıyordu. şenliği. Elveda Gülsarı/53 anda. Genellikle boyların ya da eski.j diler. j toplu halde durdular. Şimdi toynaklar yeri dövüyor. dua edildi vellütün kalabalık "Amiin!" diye yüzlerini sıvazlayarak ellerini indirdiler. Atlar sahırsızlanıyor. gücünün arttığını hissetti. Başlama noktasına giderken Gülsarı gemi dişliyor. yarışı yönetenlerin başı 2 Uran: Aynı dâva uğrunda. aynı bayrak altında toplanmak ve savaşmak için millî parola. ne yana gideceğini bilemeden. Gülsan kaslarının gerildiğini. saçlarını ustura ile kazıtıp. cirit oynuyor. Onların boş bıraktıklan alanda başka gösteriler başladı: Güreşiyor. Atların hepsi birden ok gibi fırladılar. Daha nice hünerler gösteriyor.j rıyla dolanıp duruyorlardı onların yanında.enginel elveda gülsarı şıngırdıyor. Toybaşı.cizgiliforum. topraklan sıçratarak. diliyle itiyor. biraz yana açılarak elindeki beyaz mendili havaya kaldırdı ve büyük yarış başladı. ön ayaklarının j toynaklanyla yeri eşeliyor. Yarışa katılacak biniciler atlarını bir araya getirdiler.www. Ama Gülsarı dörtna1 Toybaşı: Toyu. toynaklarıyla 1. başlarına birer beyaz çevre geçiren biniciler. yer sarsılıyor. hayır dua edelim.com. Boyların ayrı ayrı uranları da vardır. atıyla. ellerini açarak seyircilere doğiu biraz ilerlediler. Ve o 1 1 Azan-kazan: Her ağızdan çıkan ayn sesin. Vücudunu odlara salan bir ruha bürünmüştü. Bunun üzerine. seyircileri coşturuyorlardı. olanca gücüyle¦] koşmak istiyordu. birbirlerini düşürmeye çalışıyor. Sonunda aksakallar yarışçıların beklediği işareti ver. Yansı düzenleyen ve yöneten aksakallar da atla. her türlü sesin birbirine karışmasından meydana gelen büyük gürültü. dedi. uğul uğul bir ses çıktı kalabalıktan: "İşte Gülsan! Gülsan! Gülsan!" Yarışa katılacak elli kadar atlı vardı. başlıklara takılan gümüşler parlı--'¦ yor. yarışçıların bir ucundan öbür ucuna giderek son denetimini yaptı. gerilerinde bir toz bulutu yükseliyordu. atlarım dörtnala sürüyor. Yarışçılar uran salıp2.
Bir an sağına soluna suçlu suçlu bakü ve sonra Sanğül onu göremez oldu. O andan itibaren de güneş topu üzerine daha hızlı düşmeye başlamıştı sanki.»Ama bir yokuşa geldiklerinde yetişti onlara. Gülsarı'nın yeüşemeyeceği kadar uzaklaşmışlardı. yorga gidişini hızlandırıyordu sade-j ce. İçini saran yarış hırsı onu bir Düldül yapmıştı şimdi. birsüre yan yana idiler. Soluğu kesilmişti. sahibi ise dizginleri hâlâ sıkı tutuyor. patırtı dinmiş gibiydi. Birden sahibinin "Haydi Gülsarı!" dediğini duydu. Sonunda.. Sanki koşmuyor da. yanya-' na öylece donup kalmış gibiydiler. O yalnız öbür atların kendisini geçip gittiğini. az sonra ardından toynakların sesini yine duydu. Onun güçsüzlüğü de. Oysa yorga gücünü harcamamıştı daha. günümüzde daha çok kökpar.maştınyordu gözlerini. gücü de bu yorga gidişiydi işte. gemlerini. bir an. bu da Gülsarı'yı çileden çıkarıyordu. Gülsarı bu durumu pek farketmedi. at yarışlarında. spor gösterilerinde yaygın olarak devam etmektedir (çevirenin notu). Şimdi atbaşı gidiyorlardı. Koşu. Bu öfke ve yüzüne çarpan rüzgârdan gözleri kararıyor. du. yorulmaya başladıkları göründü. yolun yansına kadar böylece sürdü. ama birbirlerini bir baş kadar bile geçemiyorlardı. Ciyren at. çamurun. kamçılar saklıyor. Ama ne kadar ter atarsa o kadar hafifliyordu sanki. 'Abak'tır. tarladan ana yola \ çıktıklarını. Gülsarı'nın Karakök'ü geride bırakması hiç de kolay olmadı. güneş başına vuruyor ve onu üzerine yuvarlanan ateşten bir top gibi görüyordu. Ötekiler Gülsarı'dan da gerideydiler. heyecanla. ağırlığını tamamen yitirmiş gibi oldu. Sonunda ciyren atın hızı kesildi. O yokuşu. Gülsan iki aün gözlerini. _. Uran salmak ya da uran çağırmak. gürültü. Gülsarı'nın onlara yetişmesi epeyce uzun sürdü. Sağından so. Karakök ve ciyren peşin-'den yetiştiler. Elveda Gülsarı/55 Ama önünde biri karakök1. kamçı şaklatmalarını du-! yuyordu. karışıklık. Binicilerinin saklayan kırbaçları altında hırsla koşuyor. öbürü ciyren2 donlu iki at daha vardı.www.com. " . atların toynaklarından sıçrayan kilin. İyi atlardı. Kanatlanıp uçmak istiyordu.cizgiliforum. Sıcak ter içinde kalmıştı. ikisi iki yanından onunla bir hizada koşmaya başladılar. çakılın yüzüne gözüne geldiğini farkediyordu. kızgın tarladan ve taze pelinlerden çıkan bir koku kaplamıştı. Onları geçmişti ama. dev bir dalganın köpükleri gibi taşıp tırmandı ve sonra. ağızları açılıp dişleri görünen atları geçip gidiyordu.enginel elveda gülsarı la gitmesini bilmiyor. On kadar at ileriye doğru arayı iyice açmış. Gülsarı öndeki atlara bir bir yetişip onlan geride bırakıyordu. bu-zakşı oyunlarında. Artık. kuşkuyla iki yanına bakınıyordu. Gülsarı. sonra aralanmaya. Havayı. Gülsarı kendini geçip giden atlan görüyor.. O atlara binmiş olanların yüzlerinden öfke fışkırıyor. Çok hırslıydı Karakök. vb. 33 .\ lundan geçen atlıların uranlarını. uzanıp duran başlarını. Atlar. önde giden atlarıa yavaşladıkları. açıl-! maya başladılar. Karakök inatçıydı. gem kayışlarını görüyor--. yerle gök arasında. Yokuş aşağı giderken güneş daha çok ka-. binicisinin ve eyerin ağırlığını duymaz olmuştu.
Coşkulu. o kadar büyük kalabalığın içinden o kadım görüp tanıdı ve ona doğru yürüdü.com. "Gülsan! Gülsan! Gülsan!" diye bağınyorlardı. • Bu sesler atın üzerindeki etkisini yine gösterdi. Yüreklenip ok gibi atıldı ileri doğru. Yanş alanına gözleri alev alev yanarak. kadın da. Şimdi. Şimdi daha. güçsüz kalan ayakları üzerinde ölürcesine koşuyordu. yeri göğü inleten ve etrafını bir çit gibi çeviren insanların önünden koşarak çayırı bir dolandı. daha açık seçik duyuyordu onların sesini.enginel elveda gülsarı Öfkeden gözleri donuk-laşmış. "Tanabay! Tanabay! Tana-bay!" diye de sahibini alkışlıyorlardı. Gülsan biraz soluk alıp kendini toparlayınca. Doğrusu pek acıklı bir durumdu bu. Gülsan. bunlar gözünde halkalamyordu.. biraz koyusuna "küren ciyren". 2 Ciyren: Al donlu attır. demiri andıran tonuna "temir karakök". Zaferi kazanan Tanabay ellerini kaldırarak şükür duasını yaptı. Ön sırada duruyordu. yorga Gülsan. sahibini de aralarına almıştı. daha önceleri yaptığı gibi. Onlan kendi hallerine bırakmıyorlardı. coşkun naralar atıyor. Bu defa. Artık. Ama önündeki kalabalık dalgalanıyor. Sonra. Şu insanların verdiği güce bir bakın! San yorga. yakından. Sahibi onunla konuşsun. o coşkun kalabalık. Düşüp bayılacaktı nerdeyse.. Büyük ödülü kazanan tulpar1 ile binicisine yer açtılar. Bütün kalabalık ellerini kaldırarak ona uydu ve akansular gibi yüzlerini sıvazlıyarak bir ağızdan "Amin!" dediler. ak sakarlı kısrağın dolgun ve sıcak dudaklarına benzeyen 34 . Önündeki atları geçip geride bıraktıktan sonra Gülsan rahat bir soluk aldı. Elveda Gülsan/57 onu. Gülsarı onu da geçmişti. kızılımtırak olanına "Kızıl kök". gidip onun yanında durmak istiyordu. O sesler Gülsan'ya yeni bir güç verdi. güçlü ve ünlü olduğunu anlamıştı. her zamankinden farklı olarak.cizgiliforum. ağız ve kasık kısımları sarımtırak olanına "şabdar" denir. Kadın "Amin" diye ellerini yüzünden indirirken görüp tanımıştı 1 Manas destanında geçen çok hızlı koşan savaş atlarına tulpar deniyor. ondan ve Tanabay'dan ayıramıyordu. iki kola açılıp ona yaklaşıyordu. o iki atın kendisine yetişip yetişmediklerini bilemiyordu. Sonunda çaresiz o da yenilgiyi kabul etti. İş bu kadarla bitmiyordu. Gülsan'yı da. biraz açığına "açık ciyren".www. başörtüsü beyazdı. Gerisinde neler olduğunu. 56/Elveda Gülsan haykınşlannı duydu.. Tam al olanına "kan ciyren". Gün ışınlarıyla dere dibinde ışıldayan küçük taşlar gibi gözlerini. Bu donun koyusuna "karakök". güzel. o kadar uzak görünüyordu ki o uzun yolun sonu! Birden soluğu kesildi. Ama. "Gülsan! Gülsarı! Gülsan!" diye yorgayı. insanların 1 Karakök: Güvercin donlu (gri) atlara genellikle "kök at" denir. büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla girdi. sevinçliydi. Derken. çevresini saran kalabalık biraz açıldı. Şimdi ileride çayın panltısını. ufak benekleri olanına "tarlan kök" denmektedir. çayırı görüyor.
O zorlu. atlı oyunların. Böyle güçlü ve çok rakip arasından kökparı yerden kaldırıp almak hiç de kolay değildi. Kökparcılar bir anda kökpar serkeyi kapmak için atıldılar. böylece 'alaman bâyge'yi kazanmış olma şerefini de götürmüş olurdu köyüne. "Tanabay! Onu ancak sen yakalayabilirsin. Böylece epey vakit geçti. rakiplerinin çekiştirmesinden parça parça olmuş bir Kazak yiğidi. kadına yaklaşmasına izin vermiyordu. Gülsarı idi. meydana bırakılan. Kökparı kapan. Bir gün önceki yarışı kazanıp bâygeyi (birincilik ödülünü) kazanarak halk arasında nam saldığı için. Gülsan yine en güçlü at olduğunu gösterdi. nedense. içi saman doldurulmuş oğlak veya buzağı tulumunu kapmak. şaşıp kalıyor. eyerinin üzerine atıp onu kendi köyüne götürür.cizgiliforum. herkesin gözdesi. Tanabay onun dizginlerini başka tarafa çekiyor. kökparın başlamasını heyecanla beklerken. kim daha hünerli. boynunu okşasındı. Güneş. Ve Tanabay o oğlağı bir türlü ele geçi-remiyordu.enginel elveda gülsarı parmaklarıyla onun yelesini tarasın. Bu defa da yıldızı parlayan. Kazak bozkırının ufkunda batacağı yere yaklaşıyor ve yusyuvarlak bir yumurta sarısı gibi görünüyordu. yarış meydanına. itişip kakışma başladı. yormadı. Kırgız ve Kazak atlılar. çabuk!" 35 . akın akın doluyordu oyun alanına. At yarışlarının. aksakallar 'alaman-bâyge'ye izin verdiler. itişip kakışıyor. en heyecanlısı. Bu oyuna herkes katılabilir. dağ göçüyormuş gibi bir gürültüyle. o kadar atlının arasından oğlağı çekip almış. Onunla konuşması gerekmez miydi? Onu nasıl görmüyordu? Ertesi gün. sırtındaki asker gömleği. atının ve kendisinin hünerini. Kökpar serke''yi alanın ortasına bırakan toybaşı "Alaman!" diye bağırdı. kendi takımına kazandırmak için mücadele ederler. Mayısın ikinci günü. 1 Kökpar: At üstünde oynanan bir takım oyunudur. . çoğunluk kökparın sonlarına kadar yine fazla koşturmadı.www.. kurnaz ve güçlü ise. Taraflar. baüya doğru gi-• diyordu. Güneş batmak üzere olduğu ve gölgelerin iyice uzadığı bir sırada.com. kızıyordu.Tutun! Küren atı yakalayın! diye bağırıyordu Kırgızlar. engelleyin!" Heybetli bir küren2 aygıra binmiş. Işığı azaldığı için artık gözleri kamaştırmıyordu.. nâra atarak. Atlar birbirlerini sıkıştırarak. O sırada bir ses yükseldi: "Kazaklar kaptı! Tutun. 58/Elveda Gülsarı Halk. o büyük çekişmede Gülsan atların arasında eziliyor. geniş meydanda asıl mücadeleyi verecekleri "alaman-bâyge" için hazırlanıyorlardı. "alaman bâyge" denilen ödülü kazanmış olurdu. gücünü. en meraklısı kökpar idi. şansını sınayabilirdi. kökparı o kapar. dişlerini göstererek oldukları yerde dönüyorlardı. Kimin atı deneyimli ve hızlı. açığa çıkmak istiyordu. onu kapanın elinden almak için at koşturuyor. geleneklere uyup uran salarak. Ama. Gülsarı sahibinin niçin böyle yaptığını anlamıyor. bacağının altına sıkıştırmış. Çekişme. Atlılar. boğuluyor gibi oluyor. kalabalığın olduğu yere indiler. Bunlar meydana bırakılan bir kökparı eyerden eğilip kapmak. Kökpar Oyunu''nda.
hırıldıyor. Onun için Gülsarı'yı küren aygıra yapışırca-sına yaklaştırdı ve bir anda Kazağın eyerine asıldı. .www. Tek kazanma umudu teke tek çekişmeydi. Yırtık asker gömlekli Kazak da kökparı bu kez sağa geçirmekte gecikmedi.malar ve öbür atların toynak sesleri gittikçe geride kalıyor ve küren aygırla aralarındaki mesafe kapanıyordu. . „ * Ama Tanabay işini biliyordu. Gülsarı uçtu. kolla kendini! diye bir nara attı Tanabay. Kırgızları da geride bırakmaya başlayınca Tanabay sarı yorganın dizginini salıverdi. Onlar böylesine bir çekişme. İki at yan yana. kızıl dumanlara. Tanabay Gülsarı'yı küren aygırın sağına geçirdi. kökparı öbür tarafına geçirecekti. . Gülsarı. ¦ Kazak yiğidin bindiği küren aygır ok gibi fırlayıp Kazakları da. Elveda Gülsarı/59 uçuyordu. Kazak hemşehrileri onun bindiği aygırın çevresini sarıp ona siper olurlarsa bir daha onu yakalayamaz ve kökpar Kazaklara gi-deıdi.com. Kaçan güneşi yakalayacakmış gibi bir hızla süzüldü. İtişip kakıştılar ama yine de kökp arı yakaladı ve çekm . Kazak yiğide. 2 Küren: Koyu al donlu at. Kökparı da taşıdığı için küren aygırın yükü ağırdı ve Gülsarı'nın ona yetişmesi zor olmadı.Yok arkadaş! Alamazsın! dedi Kazak. Gülsarı'yı yeniden geriletip sağa geçmeyi göze alamadı. Bu yüzden biraz geride kalıp bu kez solundan yetişti küren aygıra. Tanabay'ın iki eli de boş olduğu için daha kolay hareket etmişti. kendini kovalayan Kırgızlardan ve yardımına koşacak Kazak hemşehrilerinden uzaklaşması için zaman bırakıyordu.enginel elveda gülsarı Küren aygıra binmiş Kazak. batmak üzere olan güneşe doğru 1 Kökpar serke: Kökpar oyununda kullanılan oğlak (tulumu). elleri kan içinde kalmıştı.cizgiliforum. bağınşıyorlardı. Şimdi bağnş-. Bir avı paylaşamayan iki kartal gibiydiler. Şimdi ikisi birden asılıyordu kökpara. Birbirlerinin ellerine ve kökpara pençe gibi geçiriyorlar-dı tırnaklarını.Aferin! Gerçekten çok iyisin! diye bağırarak onu övmekten kendini alamadı Tanabay. şimdi baldırlarının üzerine aldığı kökpara abanmış. kapışma içindeyken.ye başladı. Ama Kazak hemen sol yanına geçirdi kökparı. ışınlara karışıp yok olacaktı sanki. Kazak yiğit kökparı o tarafında tutuyordu.Tanabay şimdi onun soluna geçmek zorundaydı. İkisinin de birkaç tırnağı sökülmüş. Asıl çekişme. sahibinin hâlâ dizgini niçin gevşetmediğini anlayamıyordu. Kollarını birbirlerine dolamışlardı. Kazak uzaklaşmak istedi ama Gülsarı'yı geçmek ne mümkün! Ta60/Elveda Gülsarı nabay. 36 . itişip kakışma şimdi başlamıştı. Gülsarı'nın hızı ve kendi çevikliği sayesinde küren aygırının boynuna kapandı.Körük gibi soluyor. O alev topun içine girecek. güneşe doğru koşmaya devam ediyordu. Tanabay. Kazak aynı şeyi yapacak.Hadi Kazak kardeş. Gülsarı ile küren aygır atbaşı hizaya gelince Tanabay kökparı yakalamak için uzandı.
yardımına gelecek kendi takım arkadaşlannın önünü kesmelerine fırsat vermemeliydi. Kovalayan. Gerçekten de Tanabay.Sonunda Kazak gencinin parmakları çözüldü. Devrilen atlar . uğul uğul ve yeri sarsarak devam ediyordu. atlarının peşinden sendeleyerek koşanlar vardı. salıverilen kökparla birlikte aü-run öbür tarafına düşmekten güç kurtuldu. Böyle bir yarışta.www. kökp.com. böyle bir oyunda bütün bunlar olurdu. kendi takım arkadaşlarına doğru koşuyordu. Atını olduğu yerde bir kez daha çevirdi ve Kazaklardan kaçmaya başladı. ayağı ile küren aygırı itmeye başladı. kovalanan da yoktu. sadece ucu görünüyordu. yiğitlik ve beceri oyunu olan kökpara bize armağan eden atalarımız nur içinde yatsınlar! Ruhları şad olsun! İki at yanyana koşuyor ve kökpar serke ikisi arasında gerilip hırpalanıyordu. Artık bağıran çağıran yoktu. Kazak yiğidi güçlüydü. Kazak kökparı bırakırken hasmını uyarmaktan geri kalmadı: . "Sağ ol Gülsanm! Canım ciğerim benim! Sağ ol" dedi Tanabay. Gülsan bir kez daha olduğu yerde dönüp koşarken.düşenler. o engin bozkırda kanatlarını gererek kavisler çizen kuşlara benziyorlardı. Artık varış çizgisinapek yakındılar.enginel elveda gülsarı iki at ds olanca güçleriyle ve hırsla koşuyor. Alaca karanlık çökmüştü. Onu kolu ve ayağıyla sağlama aldıktan sonra bir zafer narası attı ve yorgayı olduğu yere çevirerek küren aygırdan uzaklaştırmaya başladı. Ama kökpar elinElveda Gülsan/61 deydi artık.cizgiliforum. dalga dalga. toynak sesleri ve başka gürültülerle. olanca gücüyle kökpan çektiği ve küren aygın da ittiği için. Tanabay takım arkadaşlarının korumasına girmişti. * Atlı arkadaşları bağrışıyordu: . Yine de oyunu bitirmek istemiyor gibi koşturuyor62/Elveda Gülsarı 37 . üzengi kayışının altına almak ve sonra fırlayıp uzaklaşmaktan başka bir şey düi ünmüyonan ı. Yarışçılar şimdi bağırıp çağırmayı bırakmış. canlarını dişlerine lakmış. Tanabay birden sağ ayağını üzengiden çıkardı.Yakalayın! Tutun! Bırakmayın! diye bağınyorlardı birbirlerine. Bunlar: J. akşam serinliğinde. kolları uzun ve çekiç gibiydi. Arkadaşları yetişip çevresini sardılar ve hep birlikte koşmaya başla-dılar. Kimse kimseyi suçlayamazdı bu yüzden: Erlik göstermek ve er meydanında başa gelene razı olmak! Bunlar bir anadan doğmuş kardeşler gibidirler.Gülsarı! Gülsan aldı! Kazak takımından bir grup Tanabay'ın önünü kesmek için atıldı. rı bütünüyle ele geçirip.Bir o yana bir bu yana koşturan atlılar. Bir yandan kök-parı sımsıkı tutarkeı. Nara atanlar vardı. Alaman-bâyge.Sıkı tutun! diye bağırdı. Güneş topunun büyük bölümü batmış. Tanabay bunların. Ana Tanabay'ın da tecrübesi vardı. Gülsarı onun her hareketinden ne istediğini hemen anlıyor ve isteneni yapıyordu. güneşi yakalamaya gidiyorlardı! Bir batırlık. Şimdi Kırgızlara.
görünüyordu. ileride o da nam salacak. sağ olun! diye seslendiler. Sonuna geliyorlardı artık. kurtarıyorlardı. düşman eline düşmesin diye savaşçı arkadaşları böyle getiriyor. dağlardan sel gibi iniyorlardı.Evet öyle. Yorga da öbür atlarla birlikte. İşte. İki yiğit. Grup grup. vuruşarak büyük zafer kazanan. öbürleri de onu korumakta görevli refakatçilerdi sanki. Gülsarı çok yorgundu. Ne gam! Yenmişler. ama küren aygır da arslan gibiydi doğrusu. şimdi ise anlı-şanlı bir tulpar olmuştu. çakıllı geniş geçit oracıktaydı. Ayaklarını öyle açıyor. Belki eski zamanlarda. kendini zor tutuyordu. Bacakları titriyor. Yiğitlerden biri Tanabay'ın elinden serkeyi abp köye koşturdu atını. bây-geyi almışlardı. Kazandı hayvan. Atların nallan suyun dibindeki çakıllara çarparak sağır edici sesler çıkardı. Gülsarı da. yıkılacak gibi oluyordu. kara bir dalga gibi bir tepeden inip başka bir tepeye tırmanıyorlardı. Yarışçılar niçin bağırmıyor. Yanında kollayanlar olmasa.com..Yarış için çok teşekkür ederiz.Siz de sağ olun hoşça kalın. niçin suskun ve yüzleri niçin gergindi? Bir ezgi mi dinliyorlardı? Kazak tamburası ile Kırgız kopuzu gümbürdediği zaman. Atlılar.www. atlarını çaydan sürüp geçtiler. dışarıda bağlıydı. Hava çok karanlıktı. 38 . Tanabay ve onu çembere alan kök-parcı arkadaşları. Kökparcılar bir evde toplanmışlardı ve herkes Gülsa-n'dan söz ediyordu.cizgiliforum. Binicisi Kazak yiğit de öyle.. buyur Gülsan'nın şerefine içelim. Su çalkalandı. tıpkı böyle bir uyumla at koşturuyor. Tanabay da çok yorgundu. Ama o zaman daha küçüktü. Tana-bay'ı bir eve konuk etmişlerdi. Yeşil çayır. Karanlıkta bile parlıyor. Bozkıra yayılıyor. öyle süzülüyordu ki karnı otlara değiyordu. Gür çalıların arasından onun parlak köpüklerini görüyorlardı. Gülsarı'yı ye-dekleyip karşı tarafa geçirdiler.Doğru. Görürsünüz. Gem vurulmaya ve binilmeye alıştırıl-dığı günden bu yana hiç bu kadar yorulmamıştı. Eyere attığı serkenin üzerine abanmış başı ileri geri sallanıyor. Gülsarı ortada amiral gemisi. Çok zor. Gülsan'nın önünü kesmek için Kazak atlarından kaçışı gözümün önünden gitmiyor. Tanabay da adım atamazlardı. Öbürleri de Tanabay'ın yanlarından ve ardından gelerek onu kolluyorlardı. Güz gelince yine karşılaşırız! dediler ve atlarının başını çevirip kendi köylerine yollandılar. çok ağır bir gün geçirmişti. . ama tam bir uyum içindeydiler.Haydi Tanabay. Kırgızlar ise: . Şarıl şarıl akan çaya yaklaşmışlardı. . O olmasa bâygeyi kazanamazdık! . Elveda Gülsarı/63 Kazaklar çayı geçmeden kıyıda durup onları uğurladılar.enginel elveda gülsarı lardı atlarını. Çayın öbür yakasındaki Kırgız köyüne varacaklar ve oyun bitecekti. yine birlikte koşuyorlardı. çay hemen önlerindeydi.. köpürüp kaymadı. Göz gözü görmüyordu. . yaralanan hatırları da. İki yanında iki yiğit başlığından tutup götürüyordu onu.
kendini toplasın biraz. Orada bir güzel dinleneceğiz.Ey Tanabay. Sonra atlara binip her biri kendi yollarına gittiler.www. işte gidiyoruz kendi evimize. Kökparcıların naralarını hâlâ duyuyordu. Düldül o! Düldül! . Bana öyle bakma. 39 . Ben de ölüyorum yorgunluktan.. keskin bir koku yayılıyordu nefesinden.. ben ise. silkinmek. Evden çıkanlar!. Geç saatlere kadar içki sofrasında alaman-bâyge'den 64/Elveda Gülsarı söz ettiler. Elveda Gülsarı/65 yordu. senin şerefine içtim biraz. Bütün köy uykudaydı. terin soğudu mu biraz? Çok mu yoruldun? dedi. üyir atlarıyla dolaşmaktı. At değil. Şimdi asıl istediği. Cephedeyken bile sarhoş olacak kadar içmezdim. Ayaklarının maytabanı1 ateş gibi yanıyordu. Bu güz onlarla otlasın. Yarışın. darılma bana. Sonunda sahibi çıkageldi.. Tanabay dizginleri çekerek atı yavaşlattı. .. Eski batırların savaşa giderken bindikleri atlar herhalde böyle idiler.cizgiliforum. pencereler ışıksızdı. saçtığı o pis kokudan da tiksinecekti.com. Önümüzdeki baharda üyirin içine salacağım.. şakıyor sonra kendi se-siiti dinler gibi duruyor. Ne demek istediğimi anlıyor musun Gülsarı? Nereden anlayacaksın! Sen üyire git-rriâk istiyorsun.Ah ne güzel bir sessizlik bu! dedi yüksek sesle. hafif hafif bir traktör sesi duyulu1 Maytaban: At toynağının altında ve iç ortasındaki yumuşak yer. Hadi Gülsarı. çekişmenin nasıl geçtiğini. Ayakları beton gibi kaskaü olmuştu. Neyse. Gülsan ne bilsindi bir yıl sonra yeni bir efendisi olacağını ve onun hep böyle kokacağını! Sarı yorga adamdan da. kararımı bilirim ben. çayırda yuvarlanıp sırtını kaşımak. Karanlıkta sallanıyor.. Ama sahibi hâlâ gelip bakmıyordu ona. Oysa onun nefesinden böyle pis bir kokunun yayılması pek nadir görülürdü. Sokaklar sessiz. gemini dilinin altından üstüne çıkararak terini soğutuyordu. Adamlar evde onu överlerken Gülsan da dışarıda. Zaferi kutluyoruz. Bahçelerde elma ağaçlan tepeden tırnağa çiçek açmıştı ve dallardan birinde bir bülbül ötüyordu.Öyle. dağların yukarısına çıkmıştı.Nasılsın bakalım. Ay yükselmiş. ama biraz daha vakti var. hele tam gelişsin de. yelesini okşadı. biraz konuştu. Omuzları sızım sızım sızlıyordu.. Teri kuruması için sabaha kadar ona ne su vereceklerdi ne de yem. Hırıldıyor. Yalnız uzaktan...enginel elveda gülsarı . Bülbülün şakımasından başka çıt yok. Gülsarı'yı kısrağa ne zaman salacaksın? .Kısrakların peşinde dolanmaya başladı bile. Tanabay yorganın yanına geldi.. Şakıyor. Bu terkedilmiş sessiz köyde ne işi vardı bu bülbülün. Gülsarı'mn üstün niteliklerni anlatıp durdular. yine şakıyordu. Alaman-bâygenin gürültüsü hâlâ çıkmamıştı kulaklarından. ama canını sıkan açlık değildi. titriyordu. başının altını sıvazladı: . Tanabay atın kulaklarım sıkıştırdı. Az içtim.
Uff! Dışarısı çok soğuk! dedi titreyerek. Tanıdığı kadımn oturduğu evin avlu kapısıydı burası. Ne dikilip duruyorsun. En kenardaki sokaktan geçip dere kıyısına inmeleri. Gülsarı'mn istediği de buydu zaten. Kuyruğunu sallayarak sustu. Sahibi eyerin üzerinde pek huzursuz duruyordu. . Çay geçidinin ortasına gelince.Affedersin Bibican. Su buz gibiydi. Gülsarı'yı yularından tutup avluya girdi. Köyün ortasındaki sokaktan geçip. . Terini soğutmam gerek. iyi yalan uyduruyorsun ve güldü: Bir karar veremeyip at üstünde dolaşıp duracaksın sanmıştım. Tanabay aün başını çaya doğru çevirdi ve o yolda Gülsan'yi mahmuzladı. Sahibi eyerin üstünde sessiz duruyor. ağzı ile dizgini çekip ileri doğru gitmeye çalıştı. Ev sessiz ve pencereleri ışıksızdı. At. İçeride bir ışık yandı ve cam hafifçe aydınlandı.com. benim.. Ama atı ve binicisini tanıyınca kuyruğunu sallayarak sustu. Tanabay kırbacını Gülsarı'nın göğsüne indirdi.. Geri dönmelerine ne gerek vardı? Bir gün içinde kaç defa koşacaktı? Onun bu düşüncelerine cevap olarak. Çocuk gibisin. Dizgini bir o yana. kokusu geldi Gül-san'nın burnuna. Çok bitkinim. biliyorsun yılkı çok uzakta. Sahibinin bir yanlışlık yaptığını düşünen Gülsarı geri gitmek istemedi. 66/Elveda Gülsarı Bol otlu çayın yeniden geçtiler. Pencereye yaklaşıp hafifçe camı tıklattı.havlayarak yanlanna geldi. iki direği kalmıştı yalnız kapı olduğunu gösteren.enginel elveda gülsarı Demirci dükkânının önünden geçtiler. Tanabay attan indi. Kara saçları omuzuna dökülmüştü. oradan saparak üyi-rin bulunduğu yere doğru gitmeleri gerekiyordu. ay ışığı vurmuş dere dibindeki taşlar gibi parladı. Gülsarı 'run nalları çakılları dövüyor. madem ki geldin gir içeri. eğrilmiş. . bir bu yana çekiyor.Kim o? dedi içerden bir ses. Gemini hırsla garş-gurş dişleyerek çaresiz geri döndü. Kadının kendi vücudunun kokusu ile o otun. ne yapacağını bilemiyordu. Kurumuş.Sen misin? Bu saate kadar neredeydin dedi. yoluna devam etti. Köpek yine . . Aç kapıyı. karar veremeden düşünüyordu.Benim Bibican. 40 . Evin küçük kızının yanındaki hiç ayrılmayan küçük köpek havlayarak karşıladı onlan. o sokağın sonundaki bir kapının önünde durdular. geldikleri yolu yeniden aştılar ve yeniden o evin önüne gelip durdular. Sahibinin ona kırbaçla vurmasından hiç hoşlanmazdı Gülsan. Bibican'ın gözleri güldü. karanfilin.kadının yanına gelip yelesini okşamasını istedi ama kadın gelmedi. Tanabay birden dizgini çekip atı geriye çevirdi. Aslında kapının kanadı kınk döküktü. Kapının kanadını itti. ama sahibi başka tarafa çevirdi atın başını.cizgiliforum. Orta yarı açıktı. . Aüm da çok yoruldu. Üzerinde yakası açık beyaz bir gece entarisi vardı. Bibican bir şey söylemedi. Çayırı geçip suyun kıyısına geldiler. Bibican kapıyı açarak. kökpardan çok geç döndük. suları sıçratıyordu. dedi Tanabay. San yorga.www. . Sonunda derin bir iç çekerek dizginleri oynattı ve oradan uzaklaştırdılar.Bir an önce üyerin yamna varmak istiyordu.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Şimdi geliyorum, atı bağlayayım da. - Şu tarafa, fırının yanına bağla. Sahibinin elleri hiçbir zaman bu kadar titrememişti. Gemini ağzından alırken, kolanları çözerken, bu işi ilk kez Elveda Gülsarı/67 yapıyormuş gibi eli kolu titriyordu. Kolanın birini çözmüş, öbürünü çözmeyi unutmuştu. Bibican'la birlikte içeri girdiler ve lamba söndü. At, içinde bulunduğu bu avluyu yadırgıyordu. Ây, göğün ortasında, ışıl ışıl. Gülsan başını kaldınp uzaklara bakınca, o mehtaplı gecede sisler içine gömülmüş görkemli dağlan gördü. Hassas kulaklannı en ufak sese kabartıyor, çıt çıksa duyuyordu. Sulama arkının şarıltısını, az önceMi traktörün uzaktan uzağa yayılan sesini, meyva bah-çesinge o yalnız bülbülün yanık yanık şakımasını, her şeyi... Oralardaki bir elma ağacının beyaz çiçekleri uçuşup yorganın başına, yelesine dolmuştu. Gecenin karanlığı yavaş yavaş açılmaya, aydınlanmaya başladı. San yorga vücudunun ağırlığını bir o ayağına bir bu ayağına geçirerek sahibini bekleyip duruyordu. Bundan sonra aynı yerde nice nice geceleri sabahlara kadar bekleyerek geçireceğini bilmiyordu henüz. Şafak sökerken Tanabay evden çıktı. Sımsıcak olmuş elleriyle Sangül'ün gemini takıp kolanlanm sıkmaya başladı. O güzel karanfil kokusu onun ellerine de sinmişti. Bibican Tanabay'ı uğurlarken ellerini onun beline doladı. Tanabay da onu uzun uzun öptü. - Bıyıklann diken gibi batıyor, diye fısıldadı kadın. Hadi acele et, ortalık iyice aydınlanmış çabuk bin atına. Kadın dönüp eve girerken Tanabay fısıldadı: - Bibican, gelsene biraz, dedi atı göstererek, "Onu da okşa biraz.yoksa üzülür". "Ha, doğru ya, unuttum. Bak, başı elma çiçekleriyle örtülmüş... dedi gülerek. Ve sonra onu, ak sakarlı doru kısrağın dudaklan gibi dolgun ve yumuşak parmaklarıyla okşadı. Çayı geçtikten sonra Tanabay bir türkü tutturdu. Gülsan bir an önce üyirin bulunduğu yere, oradaki atlara ulaşmak için hızını arttırdı. 68/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/69 O Mayıs geceleri Tanabay için çok güzel geçen geceler oldu. O ay atlara gece bekçiliği yapmak sırası onundu. Gülsan için de yeni gece hayatı başlamıştı. Gündüzleri öbür atlarla otluyor, dinleniyordu. Akşam olunca sahibi sırtına atlıyor, birlikte yılkıyı bir kuytuya götürüyor, ortalık kararınca Bibican'ın evine gidiyorlardı. Sabaha doğru, ortalık iyice aydınlanmadan ve kimselere görünmeden, güçlükle seçilen dar patikaları aşıp, yılkıyı bıraktıkları yere geliyorlardı. Sahibi yılkıyı topluyor, sayıyor, bir kayıp olmadığını anlayınca rahat bir nefes alıyordu. Gülsan için pek kolay bir hayat değildi bu. Sahibi Bibican'ın evine giderken de, oradan dönerken de pek acele ediyordu. O
41
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karanlık gecelerde, geçit-çayır demeden hep koşuyordu. Ne yapsın, sahibi öyle istiyordu. Gülsan'ya kalsa yılkıdan hiç ayrılmazdı. Canı başka şeyler istiyordu. Artık o da tam bir aygır olmuştu. Üyir ile şimdilik geçiniyordu ama kısrak yüzünden birbirlerine düşmanca bakmaya başlamışlardı. Güllsan zaman zaman kaz gibi havaya uzatarak, kuyruğunu kaldırarak kısraklann yolunu kesiyor, yüksek sesle kişniyor, sağnlanna sokulup diş atmaya çalışıyordu. Dişi atlar da bunu üyir aygının kıskandırmak için fırsat biliyor ve ona sokuluyorlardı. Gülsarı'yı uzaklaştırmak için koşup gelen aygır onun epeyce canını yakıyordu. Çünkü hem daha büyük, hem de dövüşçüydü. Yine de Gülsan, geceler boyu Bibican'ın avlusunda bağlı durmaktansa, üyir başının hışmına uğramak pahasına kısrak peşinde koşmaya razıydı. Orada bağlı durduğu gecelerde hep kısraklan düşünüyor, canı onlan istiyordu. Durduğu yerde eşiniyor, tepiniyor, sonra yatışıyordu. Eğer o tatsız olay olmasaydı, kimbilir o geceler daha ne kadar sürerdi... Gülsan her zamanki gibi o gece de, o kadının avlusunda, bağlı olduğu yerde, üyirdeki atları düşünerek sahibini •bekliyordu. Uykusu geldiği için biraz kestirmek istiyor, ama yulan yüksek bir yere bağlı olduğu için uzanıp yatamıyor, biraz başını indirecek olsa bu defa da gem ağzını yırtar-casına acıtıyordu. Yine de olduğu yerde dalıp gidecekti neredeyse. Sessiz, ağır bir hava vardı ve gökyüzü bulutluydu. "jGülsan, dalıp gider gibi olduğu bir sırada, birisi sallıyor, dallannı çekip eğiyormuş gibi ağaçların hışırdadığını duydu. Bu arada bir rüzgâr çevrintisi oldu ve avluda boş bir kova devrilip tangur tungur ses çıkararak yuvarlandı. İpteki çamaşırlar savrulup uçtu. Köpek korkudan havlamaya ve oradan oraya koşarak sığınacak bir yer aramaya başladı. At ürktü, hınldadı, sonra kulaklannı dikerek bir süre şaşkın durdu. Başını kaldırdığı zaman ufukta kapkara, korkunç ye kaynayan bir şeyin bozkıra, yılkının bulunduğu tarafa gelmekte olduğunu gördü. Bir an sonra koyu karanlık şimşeklerle yanldı. Gök, bütün ağaçlar yıkılıyormuş gibi gümbürdedi. Hemen ardından gür bir sağanak boşanmaya başladı. Şimdi Gülsan, sırtına kamçı yiyormuş gibi tepiniyor, ipini koparıp yılkının yanına koşmak istiyordu. O korkunç felaket yılkının, onun cinslerinin üzerine geliyordu ve içgüdüsü onu cinslerini korumaya çağınyordu. Mutlaka gitmeliydi at kardeşlerini kurtarmaya. Ama ipi koparamıyor, bu yüzden de çılgına dönüyordu. Yuları, geme, onu oradan bırakmayan her şeye düşmandı, sağa sola atılıyor, tepiniyor, eşiniyor, yılkıya sesini duyurmak ve onlardan ses almak için acı acı kişniyordu. Ama cevap olarak ancak fırtınanın uğultusu geliyordu kulaklarına. Ah, o gece ipini bir koparabilse, yıl' kıya bir varabilseydiL. Sahibi beyaz fanilesiyle evden fırladı. Ardından kadın da çıktı beyaz gece entarisini giymiş olarak. Ama bir anda 70/Elveda Gülsan ikisi de sınl-sıklam oldular. Çakan şimşeğin ışığında, ıslak yüzleri, korkulu gözleri görünüp silindi. Sundurma bir an için aydınlandı. Sonra korkunç bir gürleme oldu.
42
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Dur! Sakin ol! diye bağırıyordu Tanabay an çözmeye çalışarak. Ama at onun sesini duyamıyor, onu o kılıkta tanı-yamıyordu. Hiddetle üzerine atıldı. Bu arada toynaklarının darbesi altında kalan finn çöktü. Tanabay koluyla başını koruyarak, duvara sürüne sürüne ona yaklaştı, başlığını tuttu ve kadına: - Çabuk, çöz yuları! diye bağırdı Kadın yuları çözer çözmez, Gülsan kapıya doğru atıldı ve Tanabay'ı sürüklemeye başladı. - Çabuk kamçıyı! Bibican kamçıyı uzattı. - Dur! İnatçı hayvan! Dur yoksa gebertirim ha! diye kamçıyla atın başına vurdu. Ne yapıp yapacak, eyere atlayacaktı. Üyire ulaşmak, onların başında olmak zorundaydı. Fırtına onları kimbilir nereye kaçırmış, nereye sürüklemişti! San yorganın amacı da bundan başka bir şey değildi zaten. İçgüdüsü, o ilâhi.sezgi, bu kıyamet saatinde mutlaka onlann yanında olması gerektiğini söylüyordu ona. Bu yüzden kişniyor, şahlanıyor, kurtulup koşmak için ipini koparmaya çalışıyordu. Yağmur sel gibiydi. Şimşekler çakıyor, gök gürlüyor, fırtına uğulduyordu. -Tut şunu! diye bağırdı Tanabay. Kadın başlığı tutunca o da sıçrayıp eyere atladı. Ama o daha eyere yerleşmeden Gülsan kadını su birikintileri içinde sürüklemeye başlamıştı. Gülsan ne efendisinin sesine, ne kamçı darbelerine aldırıyor, yalnız içgüdüsüne uyarak, şimşekli geceyi ve amansız fırtınayı yanp kuş gibi uçuyordu. O güne kadar ne büyük yanşlarda, ne ödüllü koşularda böylesine hızlı koş-mamışü. Kabanp taşan çaydan, kara çahlann arasından, deElveda Gülsan/71 reden tepeden, artık hiçbir emrine boyun eğmediği efendisini alıp götürdü. Tanabay, çılgına dönmüş atın kendisini nereye götürdüğünü anlayamıyordu bile.Yağmur yüzüne, gözüne.bütün gövdesine vuruyor, ama içi alev alev yanıyordu. Tek bir düşünce vardı kafasında: "Yılkı nerede? Aman Tannm! Vadiye inip demiryoluna doğru gitmesinler, demiryoluna düşmesinler! Mutlaka kaza olur! Allahım, sen koru onlan! Ey Albak! (ervah, atalar ruhu) siz koruyun yılkıyı! Sakın aya-ğîfı sürçmesin Gülsarı! Sakın düşme! Beni yılkıya ulaştır" diyordu Düzde, yokuşta, şimşekler karanlığı bıçak gibi yanp beyazlaüyordu, sonra yine koyu karanlık oluyordu. Fırtına yine uğul uğuldu, yağmur ise fırtınanın şiddetiyle kırbaç gibi iniyordu. Gece, göz kamaştıran bir ışıkla aydınlanıyor, sonra ka-fanyor, sonra yine ışık, yine karanlık... San yorga şahlanıyor, ağzını yırtacak gibi kişniyordu. Üyiri anyor, kendince onu bulmak, görmek için yakanyor-du: "Neredesiniz! Neredesiniz! Kişneyin, ses verin bana!" demek istiyordu. Ama onun sesine karşılık gök gürlemesi duyuluyordu yalnız. O yine ileri atılıyor, koşuyor, koşuyordu. Bir karanlık, bir aydınlık oluyordu. Sonra yine karanlık, yine aydınlık...
43
44 . Tanabay yoktu.. dumanını savura savura bir tren geçiyordu. 72/Elveda Gülsan Birkaç yılkıcı bozkırda at koşturarak dağılıp kaybola-lan yılkılarını arıyorlardı.com. diye Caydar çocuğu çevirdi. yiyecek ve giyecek bir şeyler getireyim. . acınacak bir durumdaydı. kulun ve taylardan yitip giden yoktu. Tanabay'ın önünde yepyeni bir dünya açılmıştı. dedi. Yalnız çocuk atlan getirmek için vadiye inince. Ama doğu yönünde gök gürlemeleri devam ediyordu daha. Kaz kanadı renginde bulutlar şimdi ufukta kaz katan gibi görünüyordu ve çok yükseklerdeydiler. çocuk sevinçle. Ama karısı Caydar onun yolunu şaşırmadığını biliyordu.. Ah çocuk ah. Hepsi tamamdı. Bu halinle insanlara görünmen hiç iyi olmaz değil mi? . Bozkırdan buğular çıkıyor. diye mınldandı Tanabay. Fırtına çadırlara yıktı. ıpıslak fanilesi.Giyinmeye de mi vakit bulamadın? Talihin yokmuş! Çizmenle pahtolununun ayağında olmasına şükür. Birbirlerne tek söz etmediler. Yılkılar açılıp koşarak ve çamurlu yeri toynaklarıyla çiğneyerek çayı geçtiler ve bir bayıra çıktılar. toprak canlanıyordu. bozkınn bir ucunda. dedi Tanabay. gidip onaralım bari. Onlarla beraber olan komşu çocuğu birden bağırdı: "İste Caydar apa. Güneş açılmış. yılkıyı aramış ve bir kuytuda bulmuşlardı.Biz de sizi anyorduk Taneke. Tanabay'ın karısı ise Tanabay'ı anyordu. Caydar apa çok merak etti.. hava ısınıyordu. Tanabay hiçbir şey demedi. . Bugün hepimizin çok işi var. . otlağa doğru sürdü. kansı yumuşak sesle: • . Caydar apa2 ise atını kımıldatmadı bile. Kara toprak bir koyun sürüsü. Çocuklar boyuna yetişti! Sen ise.www. Sonra yavaş yavaş bulutlar seyrelmeye başladı. fırtına ve yağmur ise bir sürüye dalan kurtlardı sanki.. pek perişan. Gece boyu koşmaktan canı çıkan yorganın üstünde. Ta uzakta.cizgiliforum. Tanabay'ın yardımına koşmak için komşularla birlikte atlanmış.Yolumu şaşırdım.Yürü eve gidelim Altıke. Tanabay yılkıya.Sen burada kal. Tanabay'a dönüp yavaş sesle: 1 Taneke: Tanabay aka'nın kısaltılarak söylenişi 2 Apa: ana Elveda Gül san/73 . Yolunu yitirdiğini sandılar.. Ne diyebilirdi ki? Vadiye inen çocuk atlan toplamış geliyordu. şapkasız başı ve asık suratıyla.Ben aşağıda beklerim. Karısıyla böyle karşılaştılar. Dişlenmiş koyunlar gibi kara yerden buğular yükseliyordu. Tanekem1 geliyor bak!" diye atını dörtnala sürdü.enginel elveda gülsarı Fırtına şafağa kadar sürdü. bir başka türlü yolunu şaşıran kocasının gelişiu seyretti. Atlardan. Hiç utanmıyor musun? Artık genç de değilsin. İkisi de atlannı sürdüler.. Hiç sesin' "îkarmadan.
www. Şimdi iyi bir ateş yakabilirdi. Gülsarı'nın daha ileriye gidecek gücü yoktu.. durs-tump.Gücün kuvvetin kalmadı değil mi? Çok mu kötü durumdasın? Bittin. Tanabay söylenip durdu ama artık at onu duymuyordu. Alnı sakarlı kısrağın dudakları gibi dolgun ve yumuşak parmakları olan kadının evine uğramadan geçip gittiler.. Tanabay yılkıyı düz ovadan geçirip.cizgiliforum... her zaman yaptıklan gibi köyün ke74/Elveda Gülsan nanndaki o eve doğru yönelmiş. kafasını. Oysa Gülsan. durs tump.. Gülsarı. Bir yıldız sessizce kayarak kayboldu. yankılanan tepeye doğru sürdü. çevik. Yürek atışları. . Ayaklannın dibinden bir boztorgay cik cik öterek pırr diye havalandı. Gelecek bahara kadar dönmeyeceklerdi Göç kafilesi de çay boyunca yürüyerek köyden uzaklaşıyordu. daha geçenlerde büyük bir yanşta şenlenen. bu yüzden de sahibinden bir kamçı yemişti.Sen biraz yat. biraz öteye kondu. Gelecek bahara kadar hoşça kal bozkır!. At. Hoşça kal avıl! Önlerinde dağlar vardı. diye.. İnsanlar bağırıyor. Ve dağlar önlerinde uzanıp gidiyordu. Ellerine diken batmış kamyordu.. Kovalanan bir atın yüreği gibi hızlı atıyordu yüreği: Dur-durs. 45 . Boztorgay ise hâlâ ötüyordu.. mahvoldun Gülsan. Dura kalka. üyir üyir yılkı. hızlı adımlarla ilerliyorlardı. Sonra birden yüzükoyun uzandı. atlar kişniyor. Ayağını büküp uzanmak isteyince Tanabay bu defa engel olmadı. Yılkılar. yanlannda koşuşan uzun tüylü köpekler. Yan tarafta kalan köye bakmamaya çalışıyordu. soğuk yere uzanıp yattıktan sonra da. gece yarısına az bir zaman kalmıştı. Gülsan sahibinin bir türkü tutturmasını istiyordu o anda. bir insan gibi inim inim inliyordu. şavkı dağlara vurdu ve sonra kendi halesinin ortasında gökyüzüne asılıp kaldı. başını bir o yana bir bu yana çevirerek inlemeye devam etti. ata binmiş kadınlar. durs? tump. Tanabay başını eğmiş. Şimdi köy gerilerde kalmıştı. Gülsan sahibini hiç böyle görmemişti: Tanabay yattığı yerde sarsıla sarsıla ağlıyordu. Yük taşıyan beygir ve develer. Ama Tanabay susuyordu. Oysa eskiden hiç üşümezdin sen. titriyordu. çocuklar.com. oradan geçerken. koyun-kuzu meliyor. ağır ağır yürüyordu. her türlü ses çıkıyordu. dinlene dinlene çay yatağına kadar gelebilmişti ama oradan öteye gidemiyordu.Belki gerekir diye çakışım da yamna alıp dere kenanna indi.. Ömründe bir kez. Orada kurumuş fidanlar bulunca pek sevindi.enginel elveda gülsarı Tanabay atından inip yeşil otlann üzerinde biraz yürüdü. Vakit ilerlemiş. Elveda Gülsan/75 . dedi Tanabay ben biraz çalı-çırpı topla-yayım. Ay doğdu. Yüreği kafasının içindeydi.. Çevrede dolanıp geçen yıldan kalma kuru ot saplannı topladı. Tanabay üzerindeki gocuğu çıkanp hayvanın üzerine örttü. son kez. Sürü sürü koyun... ku-laklannı dolduruyor ve başka bir ses duyurmuyordu. Tanabay durup düşündü. Bir gün sonra dağın yolunu tuttular. ele geçirdiği artık yitirdiğini bildiği için bu ağlaması. bunları kucaklayıp getirdi.. Üşüyor.
birileri dünyaya gelecek. yün kırkılacak. sahibiyle birlikte. Havalar ısındı. bozkırda çılgınca koştuğunu. bir süredir unuttukları sıkıntıları. Tanabay bu baharda Gülsarı'yı üyire saldı. birileri dünyadan göçüp gidecekti.enginel elveda gülsarı Gülsan eskiden yanında ateş yakılınca pek ürkerdi. çok eski zamanlardan beri nasıl idiyse yine öyleydi. Alevler bir yükseliyor. Ama gözlerinin önündeki san perde kalkmamıştı. yıkık ve soğuk koralar. sürü besleyerek göçebe hayaü yaşayanlar için. yaylaya çıkmanın pek de kötü bir şey olmadığını göstermek istercesine. Ateşin ısısı ve dumanı onun vücudunu yalayıp geçiyordu. sıskalaşan. sıkıştıracak. ak buğrasına binip yine gelecekti. Bu aydınlık dünyada. sonra yine ışık.. damgalan vurulacaktı.. Gülsan koşup geliyor. ödüllü oyunlar düzenlenecekti. Gülsarı'nın çok iyi bir aygır olacağı belliydi. Kendinden geçmiş olan at şimdi. yok olan yılkısını bulmak için uçtuğunu görüyordu. kış. çadırlar. Yiyecek kıtlığı. güçlükle nefes alıyordu. Yine bayramlar olacak. Pek çok işleri olacaktı ama kış ve kışın çekilen sıkıntılar bir süre unutulacaktı. burnuyla. sonra kararıyor. Gece. Hayvanlar yeşeren yaylaya yayıldılar. Ve çobanlar. başıyla. bir kulun anasından biraz ayrılacak. kişneyip şahlandığını. Aftıa bu kez o alevlerden hiç korkmadı. Yılkılar döllenecek. kış gelinceye kadar tutanaklarda unutulup kalacaktı. Sonra. yine karanlık. Arada bir kalkıp atın üstünden kayan gocuğu düzeltiyor. "Derslerin-nin iyi gitmediğini bilseydik ya da bizim yanımızda okusa-lardı daha başarılı olurlardı" diye söyleneceklerdi. Şimşeklerin çakıp çakıp sönmesini de. yarışlar. Kulunları. Kışı sağ salim atlatmışlar. çok yağışlı bir gecede. kış onları dağda kırda arayıp bulacak.www.bir çuvalın üzerinde oturuyor. Bir cabağı. çok az biniyordu.cizgiliforum. Ona pek eyer vurmuyor. koyunlar kuzulaya76/Elveda Gülsarı cak. ateşin başında oturan ve bir zamanlar sahibi olan yaşlı adam da gözüne bir görünüp bir kayboluyordu. Tanabay ateşin ba-şında.. kış çekildi ve yerini altı ay sürecek yaza bıraktı. tekrar örtüyor ve yine ateşin başına geçip ellerini ısıtıyordu. Herbiri-nin hayatında değişiklikler olacaktı. bakımları yapılacak. üyirden uzaklaşacak olsa. Yatılı okulda çocukları başarılı olanlar sevinecek olamayanlar üzülecekti. fırtınalı. yılkılar. iyice zayıflayan hayvanlar baharda bozkıra inip yayılmışlardı. O.. Aygır olmuştu artık.. gereğinde yavrular iki anadan süt emecek. gücünü kısraklara saklamalıydı artık. Çobanlar nerede olurlarsa olsunlar. et ve süt bollaşacakü. cabağılan nasıl kollayıp koruduğunu bir görmeliydiniz. göz kamaştıncı bir ışıkla aydınlanyor. Gülsan biraz ısınınca titremesi kesildi. Göğsü sıkışmış. onları iterek üyirin 46 . ateş zayıfladıkça kuru ot ve dallan üstüne atıyordu. hayvanların kırılıp gitmesi. O yılki kış da işte böyle gelip gitmişti. Et kombinasına hayvan götürecekler. Kış yirminci yüzyılda da olsa..com. bir alçalıyor. Kimisi âşık olacak. acıları yeniden yaşamaya başlayacaklardı. cin gibi çarpacaktı. kimisi sevdiğinden ayrılacak.
Tanabay her gün hastahaneye gidip arkadaşının hatınnı sormak istiyordu ama işten vakit bulamıyor. bu son. çocuklara ve hanıma üst-baş alırım" diye düşünüyordu. "Oraya 78/Elveda Gülsan kadar gitmişken istasyon yakınında kurulan pazara da uğrar. Bu adamı niçin sevmediğini de bilmiyorduTana-bay. hemen üyi-ri toplayıp başka bir yere götürüyordu. Komşu yılkıcılara: "Biraz benim yılkıya da göz-kulak olun" diye gitmek istediği zaman.www. Tanabay karısına: .cizgiliforum. biraz daha fazla para geçerdi ellerine. onlann ona sahip olma emellerini arttırıyordu.enginel elveda gülsarı içine sokuyordu. i yılkıcı dediğin. . Tanabay'ın her hatırlayışında yüreğini yakan bir olaydı bu. ben yorgayı eyerliyorum. ovaya inip yerleşmelerine zaman kalmadan o korkunç olay geldi başlanna. ' Elveda Gülsan/77 yatıyordu. 'gidersin.Caydar. Yardımcı çekip gidince.. ağırlaması gerekirdi.. Tanabay at çiftliği başkanı İbrahim'i hiç sevmezdi. Yanında genç biri de var. bir daha vakit bulamam. Yorga Gülsan'nın ünü. Kalbi iyice teklemeye başlamıştı çünkü. madem ki durum böyle. Bu sırada dışarıdan toynak sesleri işitildi. O gün Tanabay yılkıyı erkenden çayıra salmış. dağdan indikleri vakit kansıyle birlikte ziyaret etmeye karar verdiler. Karısı evden çıktı ve döndü: . At çiftliği başkanı. Malcı. iki ayn musluk sayılırdı. aynı zamanda bir felâket getirmişti ona. Güleryüzlü bir adam olmasına 47 . O kış kolhozda bazı değişiklikler oldu.Çık bak bakalım. Üstelik artık yardımcısı da yoktu. dedi karısı. durdurur. Ama gelen konuğu geri çeviremez. Ücretler hiç de öyle tamah edilecek bir şey değildi ama yine de iki kişinin kazancı. Bir üstün özelliği de şu idi: Birileri gelip atlan rahatsız etmeye kalkışsa.. Özellikle ilkbahar ve kış mevsimlerinde başını kaşıyacak vakit bulamaz.Sen bilirsin. Çora'nın hastahaneden çıkıp evinde yattığını öğrendi. bir yandan da kansıyle aile sorunlannı konuşuyorlardı. Kısacası Tanabay hastahaneye arkadaşını gör-Jmeye gidemedi. biri geliyor galiba. Yılkıya nasıl baksın? Bu yüzden bütün işler Tanabay' a kalıyor ve o da gece gündüz attan inmiyordu. dedi. Ne var ki. sabah çayım içmek için evine dönmüştü. bir yandan kahvaltı ediyor.. kendisi hastahanede . Tanabay istemeye istemeye kalktı. Ünü arttıkça üst düzey yöneticilerinin gözüne batıyor. O zaman onu daha sonra. Ama kansı Caydar'ın süt çağında bir bebeği vardı kucağında. Çayını yudumlarken karısına: . Hayvanlara bakmak bir motorlu araca bakmak gibi olmuyordu ki! Elindeki motor olsa. dedi. Kasabaya inip yatılı okulda okuyan çocuklannı görmek istiyordu.Yeni bir başkan gelmişti.. İşi hiç bitmez. karışım yardımcı kadrosuna geçirmişti. Kızını da kucağına alarak dışarı çıktı. aynlamıyordu.com. Kahvaltı sofrasında kızını dizine oturtmuş. yorgaya eyer vurmayacağım artık. çok çocuklu bir aile reisi gibidir.İbrahim. Çora görevi ona devretmiş.
Böyle şey olur muydu? Hak mıydı bu? Toplantı üstüne toplantı yaparak. Buğdayı onlar yetiştiriyor.Bu zamanda en iyi iş hayvan beslemek. Hiç olmazsa et süt eksik olmaz. İbrahim atından indi. Caydar konuklara yeni yaygıyı serdi. Yılkıcılar kendi bildikleri gibi hareket ediyorlardı. ekinle ya da başka bir işle uğraşacak olsan eline pek bir şey geçmez.Mallar canlar iyiler mi? Nasılsınız? dedi İbrahim ablak yüzüyle her zamanki gibi gülümseyerek. him. Tanabay hiçbir şey söylemedi. bay! dedi. diye onun elini sıktı. Çora onları kendi eliyle seçip almıştı. Ya şimdi? Herkes koltuğunda boş çuvalla dolaşıyordu. İbrahim Caydar'a da gülümsedi: . dedi.İyiyiz. Hayvancılığın nasıl bir iş olduğunu kendisi de biliyordu ve bunu İbrahim'in ağzından ilk kez duymuyordu.Buyrun. halkı ne zamana kadar oyalayabilirsiniz? Çora ağır iş yapan 80/Elveda Gülsarı insanlara emeklerinin karşılığını veremediği. Başta İbrahim'in kendisi olmak üzere oradakiler bu yapıcı eleştirilerinden dolayı ona teşekkür eder.Esselamü aleyküm.İyi. Oysa tarlayla. Neyse ki yılkıcılar işlerini bilen adamlardı. .cizgiliforum.beyini-ze iyi bakıyor musunuz? . . Belki hiçbir şey yapmadığı için hoşlanmıyordu ondan.Kımız getir. O yılkıcıların hepsine 'bay' diye hitab ederdi. iyiyiz. Parti toplantılarında Tanabay onun bu davranışını dobra dobra eleştiriyor. ortalıkta görünmezdi.Allah razı olsun. En iyisi yılkıcılık. başlarını sallardı ama sonunda değişen bir şey olmazdı. içeri girin. Elveda Gülsan/79 . Yılkı çiftliğini iyileştirmek. Öyle değil mi Caydar baybişe? Caydar başını salladı.İyi misiniz Caydar baybişe? Sağlığınız nasıl. bütün gününü büyük deftere birtakım sayılar yazmakla geçirir. herkesin et ve süt işiyle uğraşmasında ülkenin pek yararı olmayacağını söylemek istiyordu.www. İki kolunu birden havaya kaldırarak: . İbrahim her fırsatta söylerdi bunu. rahat edin. koyunculuktur. sözler söylemekten başka elinden bir şey gelmediği içir hasta yüreği dayanamamış.Aleykümselam. 48 . I. siz varken benim gözüm arkada kalmaz. ona nedense hiç güvenmiyordu. Adı var da kendisi yok gibiydi. . Kımız içtiler ve biraz havadan sudan söz etiler. işlerin görülmediğinden yakınıyordu. Tanabay biraz soğuk davranarak.diyordu İbra-.com. üzerine de yu-1 muşak postları koydu. vaad üstüne vaad vererek. çok şükür.enginel elveda gülsarı rağmen kanı ısınmamış-tı. Tanabay. işleri tamamlamak için hiçbir şey yapmazdı. . onlara güzel. Tanabay karısına: . . aç ve açıkta kalan yine onlar oluyordu. büsbütün kötüleşmişti. Şöyle buyrun. Öteki işlerde çalışanlar o yokluğa daha ne zamana kadar dayanabilirlerdi? Savaşa kadar durumlar böyle miydi? O zamanlar güz gelince her evin kapısına iki-üç araba buğday getirilirdi. Adam.
Bu delikanlı benimle geldi. Al. emre karşı gelmiş olmalıydı. 49 . Onları bir an önce başın-| dan savmak..Taneke. İçi. Ah Gülsan! Onu vermeye dayanamazdı. Ama Gülsarı başkaydı. Kımız da çok güzelmiş Caydar baybişe. dedi İbrahim alttan alarak. İşte. kendi durumunu da dikkate almalı. sen çok anlayışlı bir adamsın.. Tanabay. İri iri harflerle şunlar yazılıydı: "Buyruk. şaşıp kalmıştı. ama onu sonra konuşuruz. Yılkı yetiştirdiği bu uzun yıllarda. Yılkıcı Bakasov'a Gülsarı yorga.. Kâğıdı dörde katlayıp. Ne etse de vermeseydi Gülsarı'yı? Çok iyi düşünmeli.O yılkıyı. Tanabay kâğıttaki yazıyı okuyunca gözlerine inanamadı. gözlerini yerden kaldırmadan öylece durdu. çeşitli bri-dlara.com. yüreği parçalanıyor. diye onun sözünü kesti İbrahim.Evet Taneke. O düşünüp durdukça. . İbrahim sabırsızlanmaya.Elbette olur. işiniz kaçmaz nasıl olsa. Yetiştiriyor. binek atı olarak kullanılmak üzre at korasına gö'nderilsin. Tanabay serinkanlılığım korumaya çalışarak başını hafifçe kaldırdı ve cevap verdi: . . eski asker gömleğinin göğüs cebine koydu. merhum Abalak'ın oğlu musun yoksa? . Ama bu adamlar buraya niçin gelmişlerdi? Bunu sormak da pek yakışık almazdı. yorgaya binip kasabaya inmek-ve yine bir. niçin yetiştiriyordu ki? Kolhoz için yetiştiriyordu onlan. bu küçük iş için geldik buraya. Aslına bakarsa bunda pek şaşılacak bir şey de yoktu. biz buraya şu iş için geldik. Kolhoz başkanı (İmza okunamıyordu) 5 Mart 1950" Elveda Gülsan/81 Tanabay'ın beti benzi atmış.Seni pek çıkaramadım evlat.. oku. . Bir süre. niçin bakıyor. Hele şu kımızımızı bir içelim de. Mis gibi kokuyof. biraz daha kımız içip sohbete devam etsek olmaz mı? .Zaman dediğin nasıl da çabuk geçiyor? Yılkılara bakmak ister misin? Seyretmesi güzeldir doğrusu. Sonunda İbrahim cebinden bir kâğıt çıkardı: .enginel elveda gülsarı Ama Tanabay'ın yüreğini sızlatan bu gerçekleri İbra-] him'e anlatmanın hiçbir yaran yoktu. Görevi Eydu onun. Bu zorlama sohbet sırasında Tanabay tatsız bir haber alacağını seziyor ama ne olduğunu bilemiyordu. huzuru kaçmaya başladı.. kâğıtta yazılı iş için.cizgiliforum. biz. Sordu: .Pekâlâ İbrahim.www. biraz daha verir misiniz? Kımız içerken yine şundan bundan söz ettiler. . Zaten o anda sohbeti uzatmak da istemiyordu Tanabay. Bir iş için geldik buraya. onun oğluyum. iş yerlerine birçok at göndermişti. sonra binek atı olarak ya da başka işlerde kullanılmak üzere kolhoza veriyordu.İşte Taneke.. İbrahim'in yanında hiç konuşmadan oturan delikanlının kim olduğunu pek çıkaramıyordu. üzüntüden ne yapacağını bilemiyordu. önce işine dönmek istiyordu.Hayır.
. Gülsarı'yı hemen götüreceğini sanıyordu. Tanabay'ın yeni kolhoz başkanıyla. Karşısında Tanabay'dan başka biri olsaydı.enginel elveda gülsarı "Seni kurnaz tilki seni! Bu sözüne kanacağımı mı sanıyorsun!" dedi Tanabay içinden. Veririz be^ aygırı.. Sık sık bölge merkezine gidiyor. kendisinin bunun için atandığını da söylemiş. O Çora'nın yerine atandığı zaman Tanabay dağa çıkmış bulunuyordu. Tanabay'ın yüzüne bakarak: . ama artık bütün kolhozlann büyüyüp gelişeceğini.. Ama o kurslarda çobanların uyuklamaktan başka bir şey yapmamış olmaları ayrı mesele. gönlünü hoş etmeye. bunu da kendisinin yöneteceğini bildirmiş. "dediğim dedik" der. uzaklardan onu görmeye geliyorlar. onun yerine beş aygır veririz. İlk yaptığı toplantıda oradakilere gözdağı vermiş. Tanabay alnındaki teri kuruladı.. Yine havadan sudan söz ettiler. tilki postundan yapılmış tebeteyini' düzeltmeye başladı. herkesin gözü onda. görevini gereği gibi yerine getirmeyenlere asla hoşgörülü davranmayacağını. İbrahim şaşırmıştı. Sorunun çözüldüğünü. Ama birdenbire. Çünkü o benim damızlık aygırım. . kolhoz başkanına Gülsarı'yı veremeyeceğimi söyle. geçimsiz bir kişi olduğu söyleniyordu kulaktan kulağa. . Daha önce yüksek mevkilerde bulunduğu. gözünün yaşına bakmadığını unutmaması gerekirdi. Kardeşini bile kayırmadığını.cizgiliforum. Elveda Gülsan/83 başka at mı bulamadı? Korada at mı yok? Niçin Gülsan'yı istiyor? Gülsarı'dan başkasına binemez mi yani? . güçlüklerin. hiç dinlemez. Saygı duymamız gerek.Bak Zavferma (at çiftliği başkanı)..Aman Taneke.O beş aygırın bana gereği yok.www.. alıp götürürdü Gülsarı'yı. Hepimizin başkam. bunun sözü bile olmaz.daha doğrusu onun okunamayan imzasıyla ilk karşılaşması işte böyle oldu. Kısraklara saldım onu. Ağzına ilk geleni söylemekten vazgeçerek: . hürmette kusur etmemeye çalışmalıydı. 82/Elveda Gülsan bunları mahkemeye vereceğini söylemiş. İbrahim. Sonra sabırsızlanıp çizmelerini çekiştirmeye. kolhozlann ufak oluşundan ileri geldiğini. Bunun için de kolhozcular tarım tekniği ve hayvan yetiştirme tekniği kurslarına katılmak zorunda kalacaklarmış. dedi..com.. Alttan almaya. Bütün sıkıntıların.Nasıl anlamazsınız Taneke? Başkan bizim önderimiz.Biz artık gitsek iyi olur Taneke. artık acele etmelerine gerek kalmamıştı. Onun nasıl bir adam olduğunu çok iyi biliyor. Ama karşısında Tana-bay vardı. Halkın arasında dolaşıyor. Kolhozda bundan böyle modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin kullanılacağını. Gerçekten de çok geçmeden afişler asıldı. Başkanın yüzünü görmemişti daha.Ne olmuş yani? Başka ata binse gözden mi düşer? Oraya buraya gidiyor diye ille de yorga ata binmesi mi ge- 50 .. kurslar başladı. tek kısrağın bile kısır kalmaz. Senin başkan binecek 1 Tebetey: ince kürklü kalpak. tembellere.
dedi.enginel elveda gülsarı . 51 . bir at nedir ki? Yılkıda her çeşit at var. Delikanlı "evet.Kendim binecek değilim ki.O başka. onu merkezden gönderdiler. bana emredilmiş bir görev.com. yakışmıyor doğrusu. kendisine sorun.Kızmanıza.Yeni başkan dururken.Ver gitsin.Siz söyleyin Caydar baybişe. Öyle değil mi? .Hiç doğru değil bu davranışınız.Gerekir yahut gerekmez. İşte. Caydar derin bir iç çekerek kocasına: . Açıklayamazdı zaten. asker de askere yakışana biner. biraz duraklayarak. Çetin cevizdi Tanabay. dedi İbrahim. Başkanla onun arasını açmaya ne gerek var? Çora parti komitesinde çalışacak artık. Haklı olup olmadığımı o söylesin. Ama bu bir emir. Hiç olmazsa orada elimdeki balyozu çekip alamazsınız! .Siz Çora'nın 'verme' diyeceğini mi sanıyorsunuz? O razı oldu bile.İşte akıl bu. . Atın kemente takılmak üzere olduğunu sezdi ve kestirip attı: . bizim konuğumuz sayılır. Niçin başka olduğunu açıklamadı. İbrahim derin derin iç çekerek Caydar'a döndü ve yalvarır gibi: . keski ta başından söyleseydiniz. generale yakışana. Ama çocuk gibi davranıyorsunuz. yorga bile olsa. öyle" anlamında başını salladı. ona bu atı elleriyle teslim edeceğini söyleyen kendisiydi. Yellisini başkan saymamak demektir bu! Çora zaten hasta.Ee. adamları bekletme. Kendi kendinize bela yaratıyorsunuz. koca bir köy adamın altına binilecek gibi bir at bulup veremiyoruz. İbrahim iki kolunu yana açarak kekeledi: . Ben küçük bir adamım. dedi Tanabay. artık başkan olmayan eskisine gidelim diyorsunuz. ... hop oturup hop kalkıyordu. çok teşekkür ederim Caydar baybişe. bütün köy bilsin.. Söz konusu Çora olunca Tanabay sustu.Demir-ci dükkanına gider.. Şimdi onu götüremezse rezil olacaktı. Hepsi sustu. O halletsin bu sorunu. Başkana yorgayı tavsiye eden. yeni başkanla iş görecek. Ben eşeğe de binerim. sizi seviyoruz.. mahvolmamı istiyorsunuz benden. Halk ne der buna? Kırgızlara yakışır mı bu? .. inan84/Elveda Gülsan <j: madiğin şeyleri söyleyerek yaranmaya mı çalışıyorsun? dedi Caydar.Orada siz otomobille. Bu meseleyi gidip Çora ile konuşurum. Bu onun bileceği iş.Vermiyorum! Beni beğenmiyorsanız kovun. general ise kamyonla mı dolaşıyordu? General.Halk da her şeyi öğrensin. Onu bize başkan diye göndermişler. mesele bu değil ki. Şimdi İbrahim'e sinirlenmeye başlamış. Ablak'ın oğlunu da ata binip getirsin diye gönderdiler benimle. Başkan yeni geldi. Ne olur bunun sonu. orada çalışırım.. ne olmuş.Durumumuza bakın.Çekip gitmemi. Onu kendi haline bırakalım. istediğine binersen.sen ne diye bu kadar ısrar ediyor. Siz savaşta bulundunuz Taneke. sinirlenmenize ne gerek var Taneke?Bi-zim size saygımız var.cizgiliforum. . İbrahim sözüne devam etti: .www.
hayatımız böyle. sağrısını görüyordu. Niçin ver dedin atı? diye sordu soluk soluğa. Çadır evin önüne gelince atlayıp indi. üzüntüler içinde öylece oturuyordu. . Tanabay birden ürpertici bir kuşkuya kapıldı: Caydar. Gülsan'mn yakalandığım. Onun yürüyüşünü. bir at korasının başkanlığından Kolhoz Başkanı yardımcılığına terfi ettirildi ve bütün at koralarının sorumlusu oldu. kısraklardan niçin ayiçdıklarını anlamadığım belirten korkulu bakışlarını görüyordu. Ama sen sağ-salim döndün. belinde. Bütün üyir yetim kalmış gibiydi. açık san donunu. tamam. Tanabay dayanamadı. Atın her yanını. Ne istersen onu yap. çaresizlik içinde. Tanabay başka bir atın üzerinde eyerde oturuyor.böğrünü. Bunların hiç önemi yok artık... Yine yok. Neden sonra başını kaldırdığı zaman. sahibinden. İçindeki kuşkuyu anlamıyor muyum sanıyorsun! Ama boşuna. Başkan ne derse o olur. başına başka başlık geçirildiğini gördü (Kendine ait olan başlığı ölürdü de vermezdi). İbrahim'in.... kulunlardan. Sert sert bakarak: . Tanabay atını sürüp gitti. Onunla ilgisi yok. Yüksek sesle haykırarak peşlerinden koşmak için atım mahmuzladı. Büyük bir boşlukta. Sırtında. gözElveda Gülsan/85 lerini yerden kaldırmıyor. her şeyini. daha genç. savrulan yelesini. Daha da yararlı olutsana. Kişnediği-zaman ağzından çıkan buharı. Gülsan'nın üyirden ayrılmak istemeyişini. ama yine sinirlerini yatıştıramadı. Başkan. her tüyünü. Ben de onun gibi dul kalabilirdim. sağrısında İbrahim'in vurduğu kamçı izlerini görüyordu. Yorga da kolhozun. kırbaçlaya kırbaç-laya geri döndü. Sen niçin?. ama bakmasa da her şeyi görüyordu.. Yine de yeri gelmişken söyleyeyim: Beni bırakıp gitmek istiyorsan hiç durma! O benden çok daha iyi. o da yetim kalmış 52 . her şeyini görüyor ve acılar. ne yaptığımı söyleyecek değilim. Aradan çok geçmeden. hatta sağ ön ayağında bukağımn bıraktığı ufacık nasın bile görüyordu. Sapsarı bir benizle ve koşarak kansının karşısına dikildi. Gülsarı'yı götüren adamlar bayın aşıp gözden kaybolmak üzereydiler.Pekâlâ. Akşama kadar yılkının yanında kaldı. daha güzel. sana özel olan 86/Elveda Gülsan neyin var? Bizde olan her şey kolhoza ait.. o karanlık gecelerdeki macerası için yorgadan öcünü alıyordu! Sert bir çekişle atın başını çevirdi. Önce kollarım indir bakalım! dedi Caydar her zamanki serinkanlılığı ile. Yalnız şunu unutma: Üç çocuğun var. Şimdi beni iyi dinle: Gülsan senin kendi malın mı? Kendinin olan. Ablak'ın oğlunun elindeki dizginlere asılıp var gücüyle çektiğini. Ama aynı anda çadırdan çıkan Caydar ona doğru koştu: . Bizim halimiz.. Gülsarı'nın bu yabancı adamlann onu üyirden niçin kopanp aldıklarım..Sen. Kim yönetiyor bu kolhozu. Gülsarı'nın bir o yanına bir bu yanına geçerek kamçısını kaldırıp kaldırıp hayvana indirdiğini görüyordu.Dur! Sakın gitme! diye bağırdı. Onları ne yapacaksın? Onlara ne söyleyeceksin ve onlar ne diyecek? Ben onlara ne diyeceğim? Karar senin. Nasıl da beklenmiştim ben bahtsız! Ne ettiğimi.İbrahim'in Caydar'a tekrar tekrar teşekkür etmesi boşuna değilmiş.
bir daha ona ak sütünü emziremeyeceğini söylüyordu gözyaşları içinde: "Neredesin kara gözlü botacı-ğım? Ses ver bana! Damla damla süt akıyordu memelerinden! Sıcacık süt süzülüp akıyor. Kopuzunu. kendi gençliğini. bana botasını yitiren akmayanın bozlağını çalsana bir. 88/Elveda Gülsan Tam o sırada. Kızlar birbirlerine sarılmış yatıyorlardı. boynundaki ağzının kenarındaki. Tanabay şimdi onun. Kızları uyumuşlardı.. bozlağı idi. Anne deve günlerce botasını aradı. Tanabay'ın kendisi de eskisi gibi değildi. bozlaya bozlaya yavrusunu arıyordu. göçebe atalarının şanlı geçmişinden kalan o yanık bozlağı çalıp söylemeye başladı: Bu küçücük beyaz botasını (yavrusunu) yitiren ana devenin yakarışı. soğuk demeden her işte çalışıp yıpranmış ellerini. kumlar üzerinde beraber yürüyeme-yeceklerini. karanlık gecenin koynunda. her şeyi kendisiyle birlikte alıp götürmüştü. kendisindekine benzer dertleri ve özlemleri paylaştığını. Ev sessizdi. her şey gözlerinin önündeydi. dedi.. San yorga gönül çırağını söndürmüş. Sonra yumuşak bir sesle: Sen şu kopuzunu eline alsana. Güneş değişmiş. O anda Caydar Tanabay'ı unutmuş bile. Sonra önüne yemek getirdi Canım yemek istemiyor. Artık her şey başka. Neredesin? Ses ver bana! Mis kokulu memelerinden anasının ak sütü süzülen botam.. beraber otlayamayacaklannı.cizgiliforum. gökyüzü değişmişti. Şimdi Tanabay. o hayaller içinde yüzdüpnü de görüyordu. her şey değişmişti. günlerce bozla-dı. gözü kapalı olarak dinliyordu onu. dedi Tanabay. O şimdi kopuzun dalga dalga sesine. .enginel elveda gülsarı gibiydi.. • Hava kararınca çadır evine döndü. Artık Elveda Gûlsan/87 akşam üzerleri botasını yar kıyısında gezdiremeyeceğini. Kora denilen o at hapishanesine ilk kez kapatılmıştı. o da değişmiş gibiydi. Neredesin kara gözlü küçüm botam? Memelerinden süzülüp süt aktı.. Sonra o kırışıklar arasında koybolup giden gençliğini. başını kaldırmadan. Ocakta ateş yanıyordu.. Solgun. Neredesin? Ses ver bana! memelerinden anamn ak sütü akıp süzülüyor.. suskun olarak eve girdi. Sımsıcak ve güzel kokulu memelerinden..com. gencecik t|r kız iken. şafak sökerken onunla otlamaya çıkamayacağını. birlikte gezip tozdukları o güzel günleri.. uçsuz bucaksız bozkır uzanıyordu.www. nefesini ayarladıktan sonra." k Caydar güzel kopuz çalardı. 8 53 . Çadır evin dışında... ağarmış saçlarını.Her şey. Ana deve bütün gün kırlarda dolaşarak. sevmişti. Gülsarı at korasında. genç ve güzel Caydar'ı: Saç örgüleri beline kadar inen esmer güzeli o şirin kızı. Gözü kapalı ama herşeyi görerek: Yıllar yılı sıcak demeden. Caydar şankopuzunu (demir kopuzunu) eline aldı.. gözlerinin çevresindeki kırışıkları. çırpımp duruyordu.. kendi düşüncelerine dalıp gitmişti.. kopuz çalarken tanımış. Karısı ellerine ibrikle su döktü. ağıdı. Tanabay onu.
Elveda Gülsarı/89 yanına. İki yanım bereleyen ağır • üzehgelere da aldırış etmiyordu. Yorga eyerliydi. Yılkıyı biraz harekete getirmek istedi. Daha dün. Çünkü onun aklı kısraklardaydı. Gülsan'yı bir kez daha üyirden ayırarak alıp gittiler. o çamurlu yolda gelirlerken yarıştaymış gibi koşarak yeni efendisini nasıl zıp zıp zıplattığım. süt kokusu. bu yüzden onun. Hadi koş. Kısrak kokusu. şahlanarak koştular. hayvana yaklaştı ama Gülsan kaçıp kurtuldu. sıçnyor. Sanki ata bir erkek değil de koca kalçalı bir kadın binecekti.enginel elveda gülsarı Tanabay bir sabah Gülsan'yı üyirin içinde koşup gezerken görünce çok sevindi. iyi misin? diye yorganın yanına koştu. keyfine bak. büyük gürültülerle yakınından geçen kamyondan ürkerek gemi zorlayıp dişlediğini unutmuştu. pelin kokusu başım döndürüyordu. Evet.cizgiliforum. Yeni sahibi güçlükle eyere tırmandıktan soma nasıl hırıltılar çıkardığını. hepsinin o tiksindirici kokuyu saçtıklannı da unutmuştu. Atın yanına gelince başında başka bir başlık. 54 . sonra yeni efendisinin arkadaşlarıyla o meyhaneden çıktıklarını.www... "Demek yularını koparıp kaçtın ha? Aferin sana. kulun kokusu. Pis pis kokan bir meyhanenizi önünde beklediğini. o gülünç kadife minder umurunda değildi.. Kısrakları çok özlemişti ve o yüzden sahibinin yüzüne bile bakmıyordu. mest olmuştu. Ben kimseye bir şey söylemem. Tanabay yılkıyı eski yerine getirdikten sonra köyden iki atlı geldi. Çok iyi etmişsin. Onu aramak için peşine düşenlerin yolda olduklannı bilmiyordu elbet. yeşil ova gün ışığında pınl pırıl parlıyordu. Gülsarı'yı aramaya çıkanlar oraya gelmeden Gülsan biraz keyfine baksındı." dedi Tanabay. kopuk yuları boynundan sarkıyordu. ona hiç de yakışmayan bir eyer gördü.com. Gülsan silkindi. . bu gülünç takımı alıp atmak geçti aklından. Hınldıyor. Yeleleri rüzgârdan savruluyor. başını dikti. Tüh! tiye tiksinerek tükürdü. Yorgayı tutmak. Kulunları olan biye1 atlar onlan çağırmak için kişnedi-ler. Genç kısraklar zıplayarak. üyirin bir o 1 Biye: Dört yaşını geçmiş dişi at. güldü. havayı kokladı.. Ama Gülsan çok geçmeden yine kaçıp geldi. Sonra yılkının önüne çıkıp yeni aygın arkalara iterek onun yerini aldı. Üzerindeki o gülünç eyer. ağzım yırtarcasına geme asıldığım ve kırbacı kafasına kafasına indirdiğini de. bölge merkezinde gemi çıkanlmadan büyük bir ağaca bağlandığını. Bunlar. Bu defa başında başlık sırtında eyer yoktu. bir bu yanına geçiyordu. süt kokusu. havaya kansan pelin kokusu başını döndürmüş.Gülsarı! Gülsarı! Nasılsın. kulun kokusu. Tanabay bindiği atın üzengilerinde doğrularak bağırdı ve yılkıyı uzaklara sürdü: -Ayt! Ayt! Ayt!. yorga üyirin arasına girince herşeyi unutuver-mişti: Kısrak kokusu. Tanabay bunu görünce yine sevindi. sırtında ağır bir üzengi. Eyerin üzerinde kalın kadife bir minder görünce çok kızdı.. boynunu kız gibi uzattı.
Ne biçim insanlarsınız siz! Eliniz ayağımz yok mu? Başkamn atına bakamıyor musunuz? Daha iyi bağlayın onu! Gülsarı üçüncü kez kaçıp gelince Tanabay kızdı: 90/Elveda Gülsarı . Komşu yılkılardan olan bir delikanlının da yardımıyla atı geri götürürlerken. • -Tanabay! Tanabay! Uyan! diye sarstı karısı. Her yanı kan içindeydi. Bir yere gidip ellerini yıkamak istiyor. . zor uyudu.enginel elveda gülsarı Biraz durup düşündükten soma. O gün Tanabay otlaktan geç gelmiş. pranga vurulmuş bir hapishane kaçkını gibi buraya kadar koşmuştu hayvan. gözlerinden yaşlar aktı.com. . bağırıp çağırıyor. pek anlayamıyordu.. cephede miydi. Yılkım yeni aygırı da onun bu halinden Elveda Gülsan/91 yararlanıp basıyordu çifteyi. Hava ağarmaya başlamıştı.Tek başına. Onu ısırıyor.Ay it herif ay! diye bağırarak koştu Tanabay. Tanabay Gülsarı'yı onlara teslim ederken çıkıştı: . Onu kovup uzaklaştırdı. Bir kere daha ağzına geleni söyledi onlara. düzü bayırı geçerek. yılkıda bir şeyler oluyor. . . tepiyor.www. "İyi ile kötü birbirinde ayrılmaz. ama birileri gelip onu iteliyor. "Tanrım! Ne kötülük etmişler sana! Kim vurdu bu zinciri ayaklanna? Buna rağmen o kadar uzaklardan ta buraya geldin ha! Ah zavallı sersem ah!. Seyisleri de bezdirmişti Tanabaylı da. zincir bacaklarına vuruyor ve hayvan inliyordu. Gülsarı yine kaçıp geldi galiba. öc alıyordu. elini kanla yıkıyorsun! Kan bu kan! ha! ha! ha! hi! hi! hi!.cizgiliforum.. Aman Tanrım! O ne? Yorganın ayağına zincir köstek vurulmuştu.. Talihsiz yorga olduğu yerde dönüyor. geç yatmıştı. sersemin tekisin sen! Onu bir kere daha yakaladı. Ucu kementli sopasını kaparak kavga yerine koştu. aygırlar dövüşüyor.Sen akıllanmayacak mısın hiç? Ne diye ikide bir kaçıp geliyorsun? Ahmağın.Dinlesene.. Elindeki sopayı var gücüyle o aygırın sırüna indirdi ve • sopa ikiye bölündü. elleri de kana bulanmıştı." diyorlardı.yan yolda Gülsarı'yı arayanlarla karşılaştılar. Çok yorulmuştu. alay ediyorlardı onunla: "Ey Tanabay... 55 . Gülsan'nın o haline yüreği sızladı. Ama Gülsan'nın akıllanmaya niyeti yoktu. Uyur-uyanık kendi kendine 'kan görmek iyi değildir' dedi. Hiç de iyi yorumlanmayacak bir düş gördü o gece: Savaşta. Başına bir yular taktı. Sonra kendi elleriyle götürüp bakıcılarına teslim etti. kemendi alıp atın boynuna geçirdi.. beni rahat bırakmayacak bu hayvan! Tanabay alelacele giyindi.Ne oluyor? Ne var? .Yine mi? Hay başımın belası. ne olacağı bilinmez" diye bir yılkıyı çadırın yakınında bıraktı. yoksa şehirde bir mezbahada mı. dereyi tepeyi aşarak nasıl gelebilmişti buraya? Bütün gece seke seke geldiği belliydi. Onca yerden." 1 Doğrusu inanılır gibi değildi. bir kere daha kement geçirdi boynuna. Yaklaşıp bakınca Gülsan'yı gördü. Her fırsatta kaçıp geliyordu..
enginel elveda gülsarı Tanabay üzgün üzgün başını sallayarak "Vah! Vah!" dedi.. küçük kız ise çevrelerinde merakla dolanıp durdu.. Tanabay atın orasına burasına baktı. ama köstekli atı çalamazlardı.. Ama ayağında zincir kösteğin bağlandığı yer cılk yara olmuştu. yapan kişi karşılık olarak ne almış? 56 . leğeni. bakırdan.www. Artıfc zincir kösteklere gerek kalmadığı için bu işçilik unutulup gitmişti. Gülsan'nın ayağındaki zincir kösteğin çıkarılmasına bütün aile yardım etti. Ondan başka kimse bu kadar acımasız olamaz. ne güzel deri işleri yaparlardı. Çok yorulmuştu. O paslı zincire evirip çevirip baktı ve ustalığına hayran kaldı. Herbiri eşsiz bir sanat eseri olan şeyler vardı. Kim yapmış. başka biri de 92/Elveda Gülsan bunu İbrahim'in kulağına fısıldamıştı.cizgiliforum. bunu mutlaka o yapmıştır" diye düşündü. sürahiyi. Ah zavallı Gülsanm. ne olduğunu ne olduğunu sen de bilmiyorsun elbet. ne güzel süslemeler. Zinciri var gücüyle uzağa bir yere fırlatıp attı. Bütün bunlar yol olup gitmişti. Yalnız o muydu unutulup giden. atın ayağına geçirmişti. akıllılıklarının bir belgesiydi. Hem ne kadar kaba şeyler! Yazık! O ünlü eyer ustaları yok artık. Ağır ağır giderek attığı zinciri getirdi. Böyle keçe kaplamalı zincir köstekler eskiden kullanılırdı. Yaşlılardan biri bu kösteği hatıra olarak saklamış. Bugün böyleşini kimse yapamazdı. çünkü köstek kilitliydi. Atı iple bağ-lasan ipi keserler. Ablası küçük kardeşini sırtına alıp evin yolunu tuttu. "Şimdi her şeyi alüminyumdan yapıyorlar: Tencereyi. kaşığı. künyesi vardı.. Caybar yorganın yularından tutup evin önündeki bağlama direğine bağladı.. ne zaman yapmış. Gülsan da dudaklarını onun gözüne sürüp sevinçle gözlerini yumdu. Caydar yorganın başını tutup elleriyle gözlerini gölgeledi. Zincirin keçe kaplaması da eski ve çürümüş olacak ki.com. Artık böyle köstek vurulmuyordu atlara.. Eski zamanlarda. Atın yara beresine merhem sürdü. Onu geri vermezse başı derde girerdi çünkü. Tanabay bir süre oturduğu yerden kalkmadı. hayvan suyu geçerken yırtılıp çıkmıştı. Aldığı yaralar iyileşirdi. Buna rağmen Gülsan onca yerden kaçıp gelebilmişti. O zalim ise gidip bu kösteği almış. Bu yüzden de demir Gülsan'nın ayak derisini sıyırmıştı. her şeyi. kime yapmış. Ne eyerler yapılırdı eskiden! Her eyerin bir tarihçesi. elini kolunu yaralamak pahasına zincir kösteği çıkarabildi. Bunu yapan kişi gerçekten büyük bir usta idi. Eski Kırgız ustalarının hünerlerinin. "İbrahim bu zinciri yaşlı birinden bulup almıştır. tabağı. Çok üzüldü. Sonra hayvanın başını tutup okşadı. Kan ter içinde kalarak. yüzünü dudakla-nna yaklaştırdı.Peki. Eski bir demirci olması ve o işi yaparken kazandığı tecrübe Tanabay'ın işine yaramıştı. hırsızlar çalıp götürmesin diye böyle köstekler vurulurdu. . büyük kız yuları tuttu. kendine işkence ediyorsun. değerli yürük atlara. Sonra aletlerini topladı. Nereye gitsen hep aynı şeyleri görüyorsun. Gümüşten. demirden ne güzel aletler. tahtadan ne güzel oymalar. ne yapacağız şimdi? Aklını başına topla artık.
hayvancılıkla geçinenler. Keçe değil. gençlerin 57 . çadırların yıkılmasını istemek gibi bir sözü ağzına nasıl almış. Keçe evlerin yok edilmesini istemişti." Tanabay zaman zaman bunlan düşünür.www. Oysa gençliğinde kendisi de eski törelerin mezan-i* kazanlardan biri olmuştu.enginel elveda gülsarı Hepsi bilinirdi. Ne var ki. nasıl dili vanp söylemişti! Şimdi Tanabay.Allahım. yatıştırıyor. kendi milletinin. O deliklerden rüzgâr giriyor. neden böyle olduğunu bilemezdi. bir-iki hafta sonra başka bir yeri dağılıp yırtılıyor. demişti. çadırsız yapamazlardı. On-lann yerine kış evleri yapılmaya başlandı. nesi ağaç bunun! Gidip şu yöneticileri biraz sıkıştır da bize de yeni keçe versinler. yama üstüne yama vuruyordu da. sınanmışü. çadır evlerden söz etmişti. kışlatanlar. onanma başlardı. olmayacak mı?. Keçe çadır. Yüzyıllar boyu geliştirilmiş. Böylece çadır evler gerçekten yıkıldı. atalannın en güzel buluşlanndan biriydi. Ama bir yerini onarıyor. Keçeleri parça parça olmuştu. yağmur giriyordu. Hatta birkomsomol toplantısında. daha iyisini bulamamıştı.cizgiliforum. Aslında bunu birilerinden duymuş ve kendi görüşü olarak söylemişti: "Yok olsun çadır evler! Eski usuller yok olsun!" demişti.bunda kimin suçlu olduğunu.Ama bir gün köye inip yöneticilere yeni bir çadıra ihtiyacı olduğunu söyleyince. Avrupa ülkelerinde olduğu gibi. ata-babalarımızın ustalıkları unutulup gidiyor! El işleri. kurum mübarek! Kum gibi de dağılıyor. Çok eski bir çadırdı. o sayede oturabiliyorlardı içinde. el hünerlerinin yok olup gitmesine üzü-lür. Ama işte. Bu gerçek iyice anlaşılmıştı. el sanatları kaybolup gitti. Keçe evin direkleri kınldı. Bunu nasıl anlayamamış. halk sanatının. Pişmanlık içindeydi. Oysa insan ruhunun aynası. Sen bu evin sahibi misin? Nesin? Bizim de insan gibi yaşamaya hakkımız olacak mı. İnsanoğlu bugüne kadar bu durum için.com. durup 94/Elveda Gülsan oturmak.. Caydar baybişe. yorulmak bilmeden.. Çadır evler devrim öncesinin evleridir ve bunlardan vazgeçilmelidir. dalıp giderdi. kar giriyor. İlk zamanlar Tanabay karısını avutuyor. Günlerce çuvaldız ve kalın ip düşmüyordu Caydar'ın elinden. Bunlardan ağıl çitleri. keçe çadırlardan. Caydar yeniden çuvaldızı ve kalın ipi eline alır. Herhalde yakında herkes. otomobille dolaşacakmış! Hepsi birElveda Gülsan/93 birinin aynı olan otomobillerle. bahçe parmaklıklan yapıldı. bugün-yann bu işi halledeceğim diye onu oyalıyordu. Yalnız plaka numaralan farklı olacakmış.. Hatta bazıları yakıldı.. Bir de şu ağaç çatkılara bak! Nesi çatkı. el hüneri. eski çadır ustalarının bu dünyadan çoktan göçüp gittiklerini.. her tarafı isle kaplanmış keçe çadırda oturuyordu. . göçüp konanlar için. deliniyordu. Keçe kaplamalar da kesilip evlerde kullanıldı. dağlarda sürü otlatanlar. Tanabay o sözleri nasıl söylediğine bugün hayret ediyordu. göz nuru değil midir?. ihtiyar Turgay'dan kalan eski. yok edildi. her şeyi değerlendirilmiş. daha ne kadar sürüp gidecek bu azap! diye yakınırdı Caydar.
O böyle hid96/Elveda Gülsan 58 . bir eş-dost gelecek olsa. Ama. Yünü kolhozun kendi işleri için kullanmanın hiçbir yararı yokmuş. kendine baktı.Bu işler niye böyle gidiyor. yabancı ülkelere satılıyormuş. çok da kıtmış.Bu konuyu zamanında ikimiz de düşünemedik. o yama üstüne yama vurulmuş. öfkeyle. kolhozda bir gram yün kalmıyor!. .. Yu-karıdakilerin de düşünmesi gerekirdi. dökük keçe evde oturmaya devam etti. Palatka denilen o bez çadırda ancak bekâr bir adam oturabilir. Bir bakıma kendisi de sorumlu.Palatkada oturacağıma elek gibi delik deşik keçe çadırda otururum daha iyi! dedi. Evin içine baktı. .Öyleyse bana yapağı verin. yararı yokmuş!" Bu çok acı sözler uzun zaman aklından çıkmadı.cizgiliforum.www. Zaten kolhozda keçe de yoktu. Tanabay o zincir kösteği keçeden evine götürdü. Oysa o keçe çadırı onarmak için biraz yapağı yeterdi ve bu çok gerekliydi.. havanın tozu toprağı içerde.. ne kap-kacak Elveda Gülsan/95 koyacak yeri var. Yoo. Çora üzgün üzgün başını salladı: . biz o yapağıdan keçeyi kendimiz yaparız. Yapağı çok değerli bir malmış. yorganın ayağını parçalayan zinci-re. bakımı gfcrek. Ama ne evdi! Yürekler acısı bir görünümü vardı çadırın.Ne yapağısı? Aklını mı oynattın sen? Elde ettiğimiz bütün yapağıyı plan gereği devlete veriyoruz. İçinde ateş de yakamıyorsun. • . dedi Tanabay.. öylesine soğuk. kendisi de suçlu sayılırdı. yırtık. Bir komşu. çocuklarımız var. o da geçici bir süre için. Nasıl cevap vereceklerini Tanrı bilir. "Kolhoza gereği. » Tanabay bir gün Çora'ya rastladı... Her şey için dilekçe yazıp bekliyoruz.Öyle diyorlar. asla oturmam palatkada!.her şeye. diye diretti Caydar. kışın ise it bağlasan durmaz. Tanabay sustu. Yazın güneşin bütün sıcağı. O zamanlar ne aptallıklar ettiğini anlayıp acı acı gülümsedi: "Gereksiz! ha! ha! ha!". Tanabay'a çadır ev yerine palatka denilen bez çadır vermek istediler ama Caydar buna şiddetle karşı çıktı: . Ne eşya. Tanabay ailesi. kolhoza gereksizmiş. Ona bütün sıkıntılarını anlattı: ..Yoo.enginel elveda gülsarı ise bu işi hiç bilmediklerini öğrendi.. O günlerde birçok yılkıcı palatka denilen o bez çadırda oturmak zorunda kaldılar. niye düzelmiyor başkan? dedi. ben palatkada oturmam. Oysa biz bir aileyiz. ne dersen de. kesinlikle olmaz. Çocuklar kalkıp dolaşacaklar. hırsla dişlerini gıcırdattı. Ne yaparsan yap.. Ve. onlara da oturacak bir yer yok. bez çadırdan barınak olur muydu hiç? Otursan kalkamıyorsun? Tepesi alçak ve adım atacak yeri yok.com. kolhoz ürünlerinden her yıl tonlarca yün kırkıyorlardı. O bez çadır keçe çadırın yerini asla tutamazdı. onların yıkanmaları gerek.
. bahar gülüyordu.. Çünkü şimdi kaybeden onu başlangıç yerine kadar eşek gibi sırtında taşımak zorundaydı. bir yandan da çocuklara sesleniyordu: "Hey çocuklar. Öbür çocuklar.Yaşasın! Tam yüz sayı yaptı! Ne eksik ne fazla.Yüz oldu..cizgiliforum.. Yirmi iki çomak boyu uzağa düşürmüştü çeliği. At korasının yanında çocuklar çelik-çomak oynuyorlardı. Yirmi iki! dedi çocuk. hırsından dudakları titreyerek bağırdı onlara: . kural gereği.Tam yüz! Şimdi kaybeden çocuğun üzüntüsünü belirtmek için ağıt yakması gerekiyordu. Kazanmıştı. üç. bakın. çomakla vurduğu yerden çeliğin düştüğü yere kadar olan mesafeyi ölçmeye başladı: Bir. Dobra dobra konuşmasınını.. Güneşli. bozlayarak!" Kaybeden çocuk derin bir soluk aldı ve ağıdını söyleyerek koşmaya başladı: I Gökbay. Akbay A Buzavındı bakpay Kayda cürsin.. Zuvv!) Ağıdı hiç kesmeden. yedi." 59 ..Daha önceki toplam yetmiş sekiz idi... diye sevinçle bağırmaya başladı. Çocuklardan biri çeliği havaya attı. mahmuzlar gibi topuklanyla vuruyor. geri dönüp yeniden başlayacaktı koşmaya. iki.. Kazanan çocuk sevinçten uçuyordu. onu denetliyorlardı..yirmi iki daha eder yüz.. Üçüncü vuruşa sıra geldi. o zincirle onun kafasını ezerim! Bunu söylemeyi-sakın unutmayın!. Ne yaparsın? Oyunun kuralı böyleydi işter. onbeş. doğru ölçsün diye yanına geliyor.Ay..com. Akbay Buzağını bakmıyor Nerede yürüyorsun oynayıp Ay ay ay karabay.. bir adım bile ara vermeden söyleyerek koşması gerekiyordu.Deeeh! Haydi hızlan bakalım! diyor. aklına geleni söylemesinin cezasını hep çekecekti. Ama ikinci defa da başaramadı. Çünkü..Karabay zuvvv.Kazanan çocuk bağırdı: "Ne duruyorsun? Hadi koş bakalım zırlayarak. Hepsi Elveda Gülsan/97 çeliğin düştüğü yere koştular. Üç vuruş hakkı vardı. . Çocuk elindeki uzunca. Gülsan'nın peşine düşen atlılar çıkagelmesinler mi! Tanabay. tüten toprakta. çok güzel bir gündü. tam yüz! Öteki çocuklar da bağırdılar: . (Gökbay. görün! Bu benim Gülsarım! Gördünüz mü nasıl yorga gidiyor!.Alın götürün! Bu zinciri de başkana verin ve deyin ki: Bir daha bu zinciri yorganın ayağına vurmaya kalkarsa.www. hile yapmasın diye. Yeşeren yapraklarda. o kadar yerden. Oradan çeliği bir kere daha havalandırıp olanca gücüyle vurdu. Bu sözleri söylememeli. Kazanan çocuk çeliğin düştüğü yere bir işaret koydu. hiç durmadan ağıt söyleyerek koşacaktı. sonra var gücüyle çomağıyla vurdu ve çelik çok uzaklara düştü.. geçitlerde ve yamaçlarda biten otlarda. Bu yüzden nefesi yetmedi. Kazanan kaybedenin sırtına bindi: . Yeniden çocuk ise ağlayacaktı nerdeyse.. İşaret yerine varmadan dinlenmek zorunda kaldı. bu kadar ağır konuşmamalıydı..enginel elveda gülsarı det içindeyken.oynap Ay. Şimdi. başı dönüyordu.. başka zaman bulamamışlar gibi. on.
Gülsan yularını koparmaya çalışıyor. Ah! Ne güzel.cizgiliforum. 98/Elveda Gülsarı At korasında ondan başka hayvan yoktu. Adamların hepsi birden .Ne kişneyip duruyorsun? Rahat dur. kayışla değil. Gülsan'yı iki yandan bağlı olduğu zincirlerden tutarak avluya çıkardılar. Ah şimdi geniş bozkırdaki üyirin yanına bir varabilseydi Gülsan! Gözünün önüne engin bozkır. Başkan başını saljadı. rahat dur! diye bağırdılar. burun delikleri titreye litreye bahar havasını içine çekti. Damarlarındaki kan taşar gibi akmaya başladı. Öteki adamlar iplerle Gülsarı'nın çevresini sarmışlardı. öbür eliyle gömleğinin düğmeleriyle oynayıp duruyor. nasıl parıl parıl parlayan bir gündü! Yorga.www.Yavaş ol. o kollarını sıvamamış-tı. Nasıl koparsın! Bağırsa belki duyarlardı. tepiniyor. Madenler parlıyor. telaşlı telaşlı dolanmaya başladı. İple. gübre yığını üzerine 60 . koşabilsey-di! Çifteler savurmaya. Huysuz-lanıyordu. Başını ahırın yukansmdaki küçük penceresine doğru kaldırdı. Sonra tilki derisinden tebe-teyini ahır kapısındaki bir çiviye astı. Gökyüzünde ve yılkının tepesinde uçan kazlar da kanat çırparak onu çağırıyorlardı.Dışarı çıkarayım mı? . Sabahtan beri ne yem vermişler ne de su içirmiş-lerdi. Sırtına eyer de vurmamışlardı. Süvari pantolonu giymişti. Bugün Gülsarı'nın çevresinde niçin bu kadar çok adam vardı? Adamlardan biri.küt. Yeni başkan da oradaydı! Kısa bacaklı. bozkırda yayılıp otlayan yılkılar geliyordu. .Çıkar! dedi dışarıdakiler. yoksa karışmam ha! dedi. * Bunun üzerine iki bakıcı.Herkes onutmuştu onu. nemli toprak kokusu vardı havada. ka-barıyordu. boz renkli bir tulum giymiş olanı.Tebetey yere. parlak madenden bir şeyleri beyaz bir bezin üzerine yerleştiriyordu. iki yanından zincirle bağlamışlardı onu.Dışarıda çocuklar oynuyordu. Ötekilerden farklı olarak. Bağlıydı. ayağının altındaki samanları çiğneyerek ve korayı inleten bir sesle acı acı kişnedi: Neredesiniiiz! Neredesiniiiz? Dışarıdaki bakıcılardan biri küreği kaparak içeri girdi ve ona bağırdı: . bir elini beline dayamış. İbrahim ötekilere "Hadi hazır olun!" dedikten sora. sonra dışarıdaki adamlara seslendi: . hayvanın güzünü alıElveda Gülsan/99 yordu.Hadi ne duruyorsunuz. Ah.com. geniş taraklı ayaklarını iki yana açmış. başlayın! Başlayalım mı Co-ul Aldanoviç? dedi İbrahim saygıyla başkana bakarak. çırpınıyordu.enginel elveda gülsarı Bu sırada Gülsan at korasında hapsedilmişti. bazıları eyer vurularak binilmiş. Atçılar ahırları temizliyor. Ah bir kaçabilse. tezekleri dışarı çıkanyorlardı. Ağzından dünkü gibi yine o pis koku yayılıyordu. havayı dövmeye başladı. onu kendi bölmesinde tek başına bırakmışlardı. Bazı atlar arabaya koşulmuş. Yeşil yaprak kokusu.
Atın düğümü! Adamlar yorganın dört ayağını bir araya getirip sımsıkı bağlamışlardı. bir havlu ile durmadan ağzını yüzünü silen İbrahim de başkanın yanına gelip çömeldi. Apan seni soymak. .com. İp çatır-dayarak gerildi.Başını tutun! Yere bastırın! Bağla! Çek! Eh. üstüne çıkın! Sıkı tutun! Hepsi birden yorga atın üstüne abandılar. kollarıyla sımsıkı bastırdılar. Sonra kasları kasıldı. Sonra. onu neden böyle bağlıyorlardı? Gülsarı hırıldıyor. Boynuna at kuyruğu kılından yapılmış kement geçirilince Gülsarı'nın tüyleri diken diken oldu. Ne olmuştu? Neden yana düşmüş yatıyordu? Ağaçlar niçin gökyüzüne doğru uzanıyorlardı? Yerde böylesine uygunsuz. toynakları vücuduna batıyordu. ayakları uyuştu. Onu oradan alıp silkeleyerek tekrar as-tı. Kora avlusunun dışında çocuklar çelik çomak oynamaya devam ediyorlardı: Elveda Gülsarı/101 Gökbay.www. Çabuk bitirin işinizi. başına ve boynuna basanları silkeleyip atıyordu. yere yapıştırılan atın başına sokuldu. . acıdan 100/ElvedaGülsan bacaklarını karnına çekiyor.Amma da güçlüymiş ha! . Bir daha silkindi. acılar içinde kıvranıyor.Bastırın. bakarsınız çifte atar. ay Karabay. Kayda kettin oynap. ne yapacağı hiç belli olmaz" dedi. Güneş de yuvarlanıp üstüne düşmüştü sanki. at denen hayvan akılsızdır. Ay. Ter içinde kalan.enginel elveda gülsarı düştü. Kalın bir ipi dü-ğümleyip ucunu sırtından aşırıp uzattılar. boşta kalan arka ayaklarından biriyle tekme savurmaya başladı. Ama adamlar yine abanıyor. Dizleriyle. böylesine rahatsız yatışı neden? Yok. yok! Olur şey değildi bu! Gülsarı başını salladı. bundan sonra olacakları görmek için beklediler. Atın ter içinde kalan vücudu. Gülsarı hâlâ çırpınıyor. burnunun dibine çömeldi. oldu işte. yeni başkan. "Yıkın yere!" dedi. bir daha gerindi. Kolları güçlü adamlar ipe asıldı. Niçin yapıyorlardı bunu? İpi neden arka bacaklarına doğru çekiyor. Akbay Buzavındı bakpay. çırpınıyor. Yer sarsıldı. Ve kendini bırakıverdi.Artık traktör bile gelse yerinden kımıldayamaz! O zaman. İkisi de birer sigara yakıp tüttürerek. İbrahim yine bağır bağır bağırıyordu: . İpler derisini çiziyor. Bütün vücudu zangır zangır titriyordu. bastınyorlardı.Tamam bitirdik işini! .Çabuk olun! Çabuk olun! diye bar bar bağırıyordu İbrahim. Şimdi şuradan da bağlayın. Akşam içtiği votkanın pis kokusunu hayvanın yüzüne savurarak baktı. zuvvvv! 61 . Ne yapacaklardı bu adamlar? .Yine başkana döndü: "Siz şöyle biraz kenarda dursanız iyi olur Corakul Aldanoviç.cizgiliforum. gözlerini dört yana çevirip ürkek ürkek bakıyordu. Gülsan gövdesinin bütün ağırlığıyla ve büyük gürültüyle yere yıkıldı. Önünde yatan at değil de baş düşmanı olan bir insanmış gibi kin kusarak bakıyordu ona.
her şey tamam. Kaça kaça vardığı yer bu oldu! Tanabay'ın söylediklerine de aldırmayın. Kora dışındaki çocuklar hâlâ çelik-çomak oynuyorlardı: Gökbay.Başlayalım mı Corakul Aldanoviç? Başkan yine bir şey söylemeden başını salladı.. Yeni efendisi tam gözlerinin önüne çömelmiş bakıyordu. Ah! Kıpkızıl bir alev içine düşmüş gibi yandı. Gözlerinde şimşekler çaktı.enginel elveda gülsarı (Gökbay. Kora dışında çelik-çomak oynayan çocuklar şimdi çite tırmanıp serçe gibi dizilmiş.. Birden korkunç bir acıyla canı çıkayazdı. Zuvvv Gülsarı'm! Güneş parlıyordu. Buzavındı bakpay Kayda cürsin oynap Apan seni soymak Ay. Şimdi çıt çıkmıyordu. bir de Sibirya'ya sürdürdü. Dünya pırıl pınldı.Toynaklarını düzeltiyor. Rahatlamıştı.com. Engin bozkırı ve orada yayılıp otlayan yılkıyı Gülsan son bir kez daha gördü. sımsıkı bağlanmış atın üzerine abandılar. İbrahim yine sordu: . Böyle acımasız adamın kime hayrı dokunur zaten. karabay.İşte Corakul Aldanoviç.. Kafasını yere iyice yapıştırdılar. Tilki postundan yapılmış tebeteyini asılı olduğunu çividen aldı. ay. İşaret noktasına ulaşamadın. Karabay. Kanın dinmesini bekliyorlardı.. bakın! Bakın ne yapıyorlar?.. Dizleri ve gövdeleriyle. sinekleri kovamıyordu. orasını burası düzeltti ve ter içinde kalan kafasına geçirdi. Olanlar olduktan sonra da Gülsan bir süre öylece bağlı kaldı.cizgiliforum. unutun gitsin! O öyle kötü bir adam işte. Herkes kımıldadı.Hayır. zuvvvv!) Güneş yine her zamanki gibi parlıyordu. o gidemiyordu. İbrahim yaptığı işten gururlanıyordu. bir daha kaçamaz. Şimdi yanaş bakalım şöyle. 102/Elveda Gülsan Gülsarı etine değen soğuk bir şeyle ürperdi. silkeledi. ay.. 10 62 . temizliyorlar. ne işiniz var orada? Haydi defolun! Gidin oynayın! Çocuklar çitten atladılar ve koşarak gittiler.Hey.Hey. .bakıyorlardı: . Akbay Buzağını bakmıyor Nereye gittin oynayıp Anan seni dövecek Ay. İbrahim ellerini oğuşturarak: . . Akbay . Başına. Beni sırtında taşıyacaksın. yine olmadı. burnuna sinekler konuyor ve o. Birilerinin eli Gülsarının kasıkları üzerinde dolanmaya başladı. Öz kardeşine bile acımadı da malına mülküne el koydu. Bunun üzerine İbrahim ayağa kalktı. Dünya başına yıkıldı ve sonra zifiri bir karanlık oldu. Üyirin üzerinden kazlar kanat çırparak onu çağırıyor.Amma da bildin ha! Hiç de değil! Onların konuşmalarını duyan İbrahim elini havaya kaldırarak bağırdı: .www. zuvvvv! .
ayağındaki zincirleri şangırdatarak. Köstekle yürümek bir cehennem azabı!. yeni otlaklar bulmak için dağ arkaçla104//ElvedaGülsan rında konuşlanmaları gerekiyordu... Tanabay cevap vermiyordu. Çok gerilerde kalan bir dönemde.Geçenlerde çok kötü bir düş gördüm.. Yaşlı bir adam ve yaşlı bir Elveda Gülsarı/103 at. alış-veriş için pazara. ayak bilekleri kanıyordu. yerinden kımıldamasına engel oluyordu.. Öğle olunca. Bir sıçnyor. Kansı da pek şaşıyordu onun bu haline. Soğuktan kaskatı olan kara yer. sonra yine sekip yine sıç-rayarak. hayvanın toprağa değen yanını donduruyordu. iki sıçnyor. Öyle çok.Neyin var senin? diye soruyordu durmadan Caydar. her yer ıssız. Oysa Tanabay üzgündü. şaşkındı. Hapishaneden kaçmış bir mahkûm gibi. yorga atın toprağa değen yanını donduruyordu. bir şey bekliyor gibiydi. Sır dolu bir gece.. kış boyunca. Zincir köstek şangırdıyor.. Çay kenarında alev alev yanan bir ateş..com. göğsünü gerip temiz havayla ciğerlerini şişirerek rüzgâr gibi uçabilseydi! Yankılar yapan kişne-mesiyle dağ arkaçlanndaki yılkıyı çağırabilseydi! Kulunların. sonra yine ışık. öyle zor işler çıkar ki şaşakalırsınız. güz boyunca.. ayağına zincir köstek vurularak yılkıya döndüğü zamanki gibi. Yatılı okulda okuyan çocuğu da gidip görmeliydi. bir karanlık. Soğuktan kaskatı olan kara yer.cizgiliforum... Tanabay hep telaşlıydı. sonra rüzgârlı açık gökte tekrar kaybolmuştu. . Yaz boyunca. bir daha. seke seke..Soru sormayayım diye mi söylüyorsun bunu? 63 . acıtıyordu. Çay kenannda alev alev bir ateş yanıyordu. Köstekli ayaklarla yürüyünce yol bitmiyor.. Büyük bir ağırlık inen boynunu kaldıramıyordu hayvan. Bir evden başka bir eve taşınmak çok zahmetli bir iştir.. bir sekip bir sıçrayarak. Ay başının üzerinde bir görünüyor. ta bahara kadar hep orada kalacaklardı.. Ay çıkmış. Kırgızlar boşuna söylememişler: "Bir yerden bir yere taşın da. haline şükredersin" diye.www. At. ayakkabıcıya gidilecekti. kısrakların kokusunu ala ala. yine karanlık. O zaman tek başınaydı. yılkıya gidiyor.. İki hafta sonra. ayaklannı yere basınca da fırlatılmış bir taş gibi gidip kayboluyordu. Göçüp konmak için pek çok hazırlık gerekiyordu: Un öğütmek için değirmene. kansı ona bir çift söz söylecek vakit bulamıyordu. O zamanki gibi şimdi de adım atacak hali kalmamıştı.. dedi. bir daha. her yer karanlık ve sessizdi. Sabah erkenden kalkıp atına atlıyor.yine o kaçış yolunda olabilseydi.. Her yer karanlık. dağ arkaçlarım dan inen üyire ulaşabilseydi! Oysa o zincir onu tutuyor.enginel elveda gülsarı Geceydi. bacaklarını oynatıp toynakları ya-riarcasına koşabilse. Ah bir kalkabilse. Ama bir gün konuştu: . Bir ışık. düşünceli asık suratlı olarak geri geliyordu Tanabay. Tedirgindi. biyelerin. bir yukan bir aşağı gidip gelen başı ağrıyordu. O zamanki gibi şimdi de zincirleri koparamı-5lördu. Alevler rüzgârdan oynuyor. zincirli ön ayaklarını şaha kalkar gibi yukan kaldınnca.. Bu yüzden de bitkindi. bir yükselip bir alçalıyordu. Bu ışık atın gözlerini kamaştırıyor. .
parçalıyordu sanki. ıssız avlu ve tek başına bırakılmış.Bekle biraz. geleneğimizdir.. Tanabay büyük kızlannı atın terkisine. Issız ahır. büyük bir acı duyarak inledi. bugün-yann göç edeceğimizden haberin yokmuş gibisin.Ne zaran var. Öğle tatili olmadan daireye uğrayıp bitirmem gereken bir iş var. . Yüreğini bir aç kurt 106/ElvedaGülsan ısınyor. at bakıcılanndan birini bulmak için öbür avluya çıktı. Ben tek başıma bütün işlerin hangisine bakayım? Hiçbir şey yapamıyorsan bari git de Çora'yı gör. iğdiş edilmiş yorga...enginel elveda gülsarı .Daha sonra giderim. Tanabay öfkeyle dudaklarını ısırdı. Atlann hepsi işe götürülmüştü. sırtından büyük bir yük atmış gibi biraz rahatladı.. demirciye uğramadan dosdoğru at korasına gitti. Kansına: .. . sokaklarda karşılaştıklan insanlarla selamlaştılar. her şey korkunç görünüyordu şimdi. Ben de görmeliyim. yaşlanıyorsun artık Tanabay. Elveda Gülsan/105 Ertesi gün üyiri genç bir yılkıcıya emanet ederek atlara binip yola koyuldular. dedi. 64 . . . Yorganın yanına varmak istiyor. kımıldamadan duruyordu zavallı hayvan. Kora loş olduğu için bir süre gözlerinin karanlığa alışmasını bekledi. Ahırda canlı yoktu.Yine ne oldu? Nereye gidiyorsun? . gönlünü al. Sessizce ve kimseye görünmeden.com.cizgiliforum. kadere kısmete.Vay itler vay! Vay hainler vay! Biliyordum kötü bir şey yapacağını! diye yumruklannı sıktı. gerçekten kötü bir düş gördüm. ses-seda çıkmıyordu. Tanabay atından indi. yatsam da kalksam da aklımdan çıkaramıyorum. Çora'ya benim de yolda olduğumu söylersin. Köye geldiler. hemen döneceğim zaten. Başım hafifçe eğmiş. hatırını sor. Aklı başından gitmiş gibiydi.. Sonra büyük kızını kucaklayıp attan indirdi. bir çardağın altında bağlı duruyordu. Sonra..Aman Allahım. İşte o zaman gördü günlerdir olacağını sezdiği o büyük felâketi. diye surat asü Tanabay. herşey. sen gidedur. Tanabay demirci dükkânının önünden geçerken atını durdurdu. Kuyruğunu da sarmış. Tanrıya inanmayan sen değil miydin? Kocakarıların 'kâfir!' diye beddua ettikleri kişi sen değil miydin? Ee. kapalı koraya girdi. Aralık duran arka ayaklannın arasında küp gibi şişmiş bir yara görünüyordu. .Hayır. Caydar ise küçük kızı kucağına oturtmuştu. onu annesinin bindiği atın arkasına oturttu.Hemen döneceğim Cyadar. Gülsarı. Bir zamanlar düşlere. Göçe çıkmadan önce gidip hastalan yoklamak bizim töremiz. Tanabay etrafa bakındı. ama cesaret edemiyordu. merak etme. çocuklan da götürelim.www.Daha sonra ne zaman? Köye gitmeye niçin korkuyorsun? İstersen yann beraber gidelim.Ayn ayn gitmemiz doğru olur mu? . .. Aynca at nalı ve bazı demir parçaları alacağım. gece-gündüz yılkının başından ayrılmıyorsun. bir iple ucunu kaldınp boynuna bağlamışlardı. tövbe etmen gerek.
www. dilerim ki yanılmış ola-'yım. Artık kimsenin yapabileceği bir şey yoktu. Artık Gülsan hiç kaçmayacak. Her şeyi alt üst ederek eski düzeni nasıl yıktıklarını. umutlan hatırlıyordu. bilemez oldum galiba. boztorgayların koyunların üzerine yuva kurup --.. Bindiği aü sürüp yılkıyı toparlarken düşünüyordu: "Belki yeni başkam kötülemekle haksızlık ediyo--rum. Belki saçmalıyorum. derin derin düşünüyor.enginel elveda gülsarı Tanabay olduğu yerde geri döndü. Çora'nın kendisi söyledi. At korasında gördükleri gözünün önünden gitmiyordu. ama istese de unutamıyordu o korkunç olayı. halka. Yalnız: .Bırak şimdi başkanı.Gördüğüm korkulu düş çıktı. korkulacak ne var bunda? Tanabay katısına cevap veremedi.Çora'nın evinde söylemek istemedim. O arman uğrunda canla başla didindikleri günleri de. sessiz. onu iğdiş etmişler! .com. ne zaman gün göreceğiz? Nutuklardaki sözlere göre her şey yakında düzelecek. Hadi ben yaralıyorum diyelim. Peki ama. Atalarımız bu işi yapa-gelmiş. Ama. eskimiş çadırlarının üstüne nasıl yama üstüne yama vuruyorlarsa kolhozun işleri de öyle gidiyordu: Yama 65 . Çok gerilerde kalan o günlerde. sendeleye sendeleye ayrıldı oradan. Yılın oniki ayında yılkı peşinde koştuğum için çok şeyleri göremez. sonuncusu da olmayacak. ne zamana kadar böyle sürecek bu hayat. savaş biteli onca yıl oldu da durumlar niçin düzelmiyordu? Onlar. Bir an önce görürsen. o parlak armanı (ülküyü). bunu can-yüreğimle seziyorum. buranın yabancısı sayılır. ne var ki bu düşüncelerden hiçbir sonuç çıkaramıyor-du. dedi.. Kendi kendine Elveda Gülsan/107 konuşuyor. yumurtlayacaklan o mutlu barış çağını. buralara gelemeyecek. senin yorgayı iğdiş ettirdi diye hemen kötülemeye kalkma adamı. bilmediğimiz çok şey var.cizgiliforum.Yıldan yıla yaşlanıyorum elbet.nasıl vaadettikleri-ni. üzüntün de çabuk geçer diye düşündüm. Küçük bir çocuk değilsin ya! Bu ilk değil ki.Ne oldu? . Bunu herkes bilir. O akşam.. O uğursuz savaş olmasaydı belki daha da düzelecekti. Ona ne yapmışlar biliyor musun? O itler.. Bizler dağda. büyük bir üzüntü içinde olayı anlattı: .Bu bizim yeni başkan çok kötü bir adam. küfürler savuruyor. Yeni bir plan yaptıklarını söylüyor. seni köye götürmek isteyişimin sebebi de buydu zaten. Tanabay. . merada yaşayan insanlarız. çok iyi olacakqmış.. . dedi.Biliyorum. içini çeke çeke yemeğini yedikten sonra yılkıya gitti ve geç saatlere kadar orada kaldı. Sen ise işin aslını dinleyip öğrenmeden konuşuyorsun. Şaşıracak. Gerçekten de başlangıçta işler biraz düzelmişti. işte bunu da biliyorum ve bunda yanılmıyorum. İşleri çok ve zor. Daha yeni başkan oldu. keçeden evlerine döndükleri zaman Tanabay karısına. yeni yardım gelecekmiş. Ama biliyorum ki başkaları da benim gibi düşünüyor.. o parlak hayalleri. kolhozun işleri düzelecekmiş. kolhozu nasıl kurduklarım.." Tanabay bozkırda dolanıp duruyor. asıl köklere nasıl balta vurduklarım da.
Tanabay ona kolhozun durumun anlatmaya..com.." Tanabay gecenin ilerleyen saatlerinde evine döndü.www. toplantılarda alınan her karar bir yasa yerine geçer ve uygulanırdı. bu da mümkün değil. Ona. başkaları tarafından yönetiliyordu. savaştan ve kolhozun kurulmasından önce. "Eğer yanlış düşünüyorsam söylesin. Ama yok! Olmuyordu bunlar! Nasıl olsun? İlçe merke-l zinden bir takım temsilciler geliyor. çok çalışın. ben de kendi fikirlerimi söylerim" diye düşündü Tanabay. Tanabay artık halkın arasında görünmekten. Halkla. dosdoğru halkın arasına girer.cizgiliforum. Onun görüşlerini fikirlerini tutmamış. bir yetkili geldi mi. I sen parti üyesisin. Bambaşka insanlardı." Hepsi bu ka-[ dardı. Tanabay daha geçenlerde bir yetkilinin geldiğini. biri şöyle. Bugünküler ise kolhoz bürosundanl dışarı çıkmıyor. bu-j nun başka hiçbir mesele yokmuş gibi dilbilgisi üzerine bhj nutuk çektiğini hatırladı. Eskiden biri temsilci. Elbette benim şu günlerde kafam çok karışık. Ne oluyordu böyle? Elveda Gülsan/109 "Çora iyileşir iyileşmez onu konuşturur. ama bunlar da eskileri-1 ne hiç benzemiyordu. O zaman I çok konuşuyordun.. köylünün kendisiyle görüşmüyor. sonra d*ona bağırıp çağınyorlar-l di. onların! soru yağmuruna tutulmaktan korkar olmuştu. Parti toplantılann-j da ise daha çok uluslararası durumlardan söz ediliyordu. şimdi anlat bakalım. Dışarıdan gelenler ve hiç gelmeyen dışarıdakiler yönetiyordu. jâna uzun süre gözüne uyku girmedi.] Onlara göre. I Kimse kimseyi dinlemiyordu. cahil bir çoban. neden bu durumla-1 ra düştük?" diyecek olsalar ne cevap verebilirdi onlara? Bü-I tün halkı toplayıp bir açıklama yapsalar iyi olurdu herhalde. Ya yanlış düşünmüyorsam? Ne olacak o zaman? Yoo. hiçbir verimli sonuç alınamıyor. beğenmemişti. Oysa bugün toplantılarda alınan 108/ElvedaGülsan kararların hiçbir önemi kalmamıştı. kolhozu kuranlardan birisin.enginel elveda gülsarı üstüne yama vuruyor.. sora-l caklannı ondan soruyor..! plan gereğini yapın ve plan hedefine ulaşın. Kolhozun durumunu düşünmekten kendini 66 .! Herkes düşüncesini söylese. kolhozun meseleleri önemsizdi. "Bak. hiçbir gediği kapatamıyorlardı. söyleyeceklerini başkana söylüyor. konuşulmaya değmezdi. işin aslını öğrenirim. bazı meseleleri açıklamaya kalkışınca da. ihtiyacını bildirse.! önce onlarla konuşurdu. O başkalarının da biri böyle diyor. onu kuran çiftçiler tarafından yönetilmiyor. Halk yararına bir karar alındıktan sonra. Neden böyle oluyordu? Şimdi neden kolhozu eskiden olduğu gibi kendi malı değil de bir başkasının malı olarak görüyordu? Eskiden. Ben kimim ki? Sıradan bir yılkıcı.[ du.Hepsi boş sözlerdi.birini tıkamaya vakit kalmadan bir başka gediğin açıldığım görünüyorlardı. Yukarıdakiler benden daha akıllıdır herhalde. sorular sor-1 sa. Hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çalışın. Kolhoz. Bunun da hiçbir yararı olmuyor. uygulamaları gerektiğini ve uygulandığını bilirdi. konuşmuyor/ onları dinlemeye tenezzül etmiyorlardı. ac ona tuhaf ve küçümseyerek bakmıştı.
yine işlere yumulacak hale gelmişsin" dedi içinden. taylar kişniyor. ayrılık türküsü söyleyen. yine eskisi gibisin. Yanına gelip gidenler pek çoktu. terslik nerden geliyor?"'diye düşündü durdu.kavuşma dileğinde bulunan genç kızlarla kafile ilerliyordu.Ey Tanabay. yarın köye gele-cekmişsin. kulunlar. solgun dudakları ve zayıflığı. dağ eteğindeki otlakta yılkıyı durdurdu... "Çok iyi. 12 O yılın sonbaharında Tanabay Bakasov'un hayati birdenbire değişiverdi. böğüren sığırlar ve yük kervanı çay boyunca dağ yoluna düşmüşlerdi. Altı ay süren yaz ve güz çabuk geçerdi. kuzu-koyun meliyor. Neşesi yerine gelmiş gibiydi ama yine de işten başını kaşıyacak vakti yokty. içinde bir şeyler kopmuş gibi sızladı.. Burada kısa bir süre konaklayacak.www. Sonunda başbaşa kalabildiler. Tanabay bu çağrıya uyarak ertesi gün kolhoz bürosuna gitti. Köyün kıyısındaki o eve.. bozla-ya bozlaya.. Oysa benim bir ayağım çukura düştü bile. hastalığı tam atlatamamış olduğunu gösteriyordu. sonra birlikte ilçe merkezindeki toplantıya gide-cekmişsiniz". yamaçlardan. sen hiç yaşlanmıyorsun. gözden kaybolan yaban kazları gibi uçup gidiyorlardı onun için iç dünyasında. o akmaya. Tanabay kendi yılkısını büyük çayırdan. Kızıldan yeşile renk renk entarilerini giymiş gencecik gelinler. Sonumuz geliyor işte. günlerce ve günlerce. helâlelleşiyordu. Tanabay arkadaşını öyle görünce sevindi. Görüşmeyeli ne kadar oldu? Bahardan beri görüşmüyoruz değil mi? Kımız ve dağ havası yarıyor tabii. o yorgadan da ayrılıyordu. zuv-şuv sesleri doldu-ruyordu havayı..enginel elveda gülsarı alamıyor "Uz gitmeyen nedir. dedi haberci. Kalabalığın çın çın. o avluya şöyle bir baktı: Yorgasına binip gittiği. Göç öncesi yapılacak işler pek çoktu. O ana deve.. İnsanlar bağırışıyor..Şimdi Tanabay o kadından da. O zaman Çora.. sonra kışı geçireceği dağ arkacına çıkacaktı. Üyir üyir yılkı. Yine bir cevap bulamıyordu. Geçidi aştıktan sonra. köyün uzağından geçirdi. nice nice geceler geçirdiği o eve. Tam o günlerde kolhozdan bir haberci geldi: "Beni Çora gönderdi. solgun ve buruşuk yanaklarını oğuşturarak arkadaşına bakıp gülümsedi: . Baharda gelen... dostlar vedalaşıyor. Ama onlar kışı da orada geçirecekler ve ancak ilkbaharda döneceklerdi.cizgiliforum. Sonunda dağ arkaçlarına göç başladı. Yüreği. sürü sürü koyun. 'Turnaya beylik versen tepende 67 . yitik botasını arıyordu: Neredesin kara gözlü 11 O/Elveda Gülsan botacığım? Ses ver bana! Memelerim sütle dolup akıyor. parti örgütlenme dairesinde idi. İlkbahardaki durumuna göre biraz daha iyi görünüyorsa da.. Çora da orada. sonra gökte sıra sıra dizilip uzaklara giden. Çora bir süre sustu ve asıl konuya geçti: "Mesele şu Tanabay. Çora ile başbaşa oturup bir dertleşme fırsatını bulamadı. .. Her şey geçmişte kalmıştı.com. Mis gibi kokan ananın ak sütü.
Bazen yüreğime bir ağrı saplanıyor. "Caydar olmasa sen çoktan bir yerlerde boynun altında kalıp giderdin" diye takıldı Çora. Tanabay kendisini çok düşündüren bir meseleyi ortaya atmak istiyordu ama buna fırsat bulamadı. onu canından usandırdı hayvan. Sabah erkenden herkes kamyona binip gidecek.. Caydar nasıl? Çocuklar iyi mi? Böylece çoluk çocuktan.Demek öyle.ı|k edeceksin". Caydar'la sonra konuşursun. . Başkanı yanına bile sokmak istemiyor. büroyu doldurmaya başlamışlardı. O işi becerip beceremeyeceğim hiç belli değil. dedi Çora. Dağlardan çağrılan çobanlar gelmeye. Elveda Gülsan/111 Bu konuda en kötüsü de bizim kolhoz. diye kollannı açarak güldü. Çora da telaşlıydı ve saatine bakıyordu. Başkan oraya vardı bile.enginel elveda gülsarı gagalayıp durur' derler ya. diye güldü Tanabay. Rahat ede-ceğiz.Başının etini yiyeceğimden hiç kuşkun olmasın. Sen atını ahıra bırak. Vakti gelince. İşte o zaman yorgaya binince ne ağrım kalıyor. Yarın kurul üyelerine bir cevap vermem gerek. . ben şimdi gidiyorum. Yarın hayvan üreticilerinin toplantısına gideceğiz.. Gülsarı'ya sen mi biniyorsun? Demek başkan sana çok iyi davranıyor? diye şaşkınlığını belirtti Tanabay. Ben de bütün suçu. Ne yaparsa yapsın onu sevmiyor.Sayıp sevdiğini bilmem.cizgiliforum. Çok iyi yetiştirmişsin onu. Yılkı bakımını üstlendiğin zaman beni zor bir işten kurtardın. çok geçmeden bunu yapacağını. Akıllı kadındır o. Ben yorgaya binip gideceğim. özellikle de koyunculukta işler çok kötü gidiyor. başedemediği için. . Hiç bu kadar kötü olmamıştı. Parti böyle emrediyor. "Gülsan nedense başkam hiç sevmedi.com. Koyun gütmek ve bakmak çok zor bir iş.Hemen karar verme Çora. beni bu güç durumdan kurtaracaksın: Bir koyun alıp çoban. ne 68 . her şeyi anlatırsın. bu durumda sen de yardım etmek zorundasın. "Bu çobanlık işini bir düşüneyim. derdini.Bunu çok istiyorum Tanabay. Şimdi de yardım edecek. -Yaa. Başka çaresi de yok. Eşsiz bir at. havadan sudan konuşmaya başladılar. Biliyor musun bir kamyonumuz var artık? Yakında bir tane taha alacağız. Öldürse bile uysallaşmaz onun altında Şimdi ben biniyorum. Kızma gücenme. bütün sorumluluğu üzerime alırım.Düşün elbet. . Partinin ilçe yönetim kurulu bütün komünistlere ve komsomollara emir çıkardı. karımla da görüşüp tartışmalıyız" diye ekledi. Böyle dese de. ben yılkıcılığı öğrendim. Emir böyle. Hayvancılık işlerinde. ama sabaha kadar kararını ver. 112/Elveda Gülsan . Tanabay biraz düşündü: .www. sıkıntılarını anlatırsın. kıvranıyorum. Senden bir ricam daha olacak. Çok büyük yardımın oldu. ben de öyleyim işte. kurtulmak için verdi onu bana. kamyondan geri kalmaz o.Hadi. hastalıktan sağlıktan. en kötü durumda olan sürülerin bakımı ve bu işlerin düzeltilmesi için yardımcı olmalarını istedi. Saat yedide Raykom'da (ilçe merkezinde) olmam gerek. Eee. Fırsat bulursam ben de gider anlatırım. Çora'ya pek ağır sözler söyleyeceğini o anda bilmiyordu. dedi.
.nara atmak zamanımız geçti. . Vakti çoktan gelmişti. Çok sevinmiştik. 114/ElvedaGülsan . İşe yeni başladı. Otomobil de neydi ki! Hani 'Şu' kanalında çalışmaya gidenler dönüşlerinde gramafon getirmişlerdi. Yaz sonlarına rastlayan bir gündü. Onu kolhozun kamyonu sanmıştık. Demek artık kolhozun bir kamyonu var? Doğrusu kolhoz için çok gerekliydi. 'orduya gerek' diye almışlardı bizden.Bilmiyorum. sonra da iğdiş ettirdiğini Elveda Gülsan/113 anlatmak istiyordu. savaştan az önce bir kamyon almıştık. Tanabay o günleri hatırlayıp konuştukça coşuyordu: .. Çora ciddileşti: . tamam şarkı söylemek.Hatırlıyor musun Çora. Artık bunlan söylemenin yersiz ve gereksiz olduğunu düşündü. . Sonra onu. Köyde bayram sevinci yaşandı. yaşlanıyoruz artık. ne diyeyim bilmem ki. Evlerinin bahçesine çıkanr. benim doktorum da. hatırlıyor musun? Ben kızıl bayrağı gece bile elimden hiç bırakmadım. Güzel günlerdi hey. elimde kocaman bir kızıl bayrak dalgalandırıyordum. Suskunluğu uzatmamak için yeni öğrendiği sevindirici haberden söz etmeye başladı. orada çalarlardı gramafonlan..Neden sevmiyorsun? . dedJ.Onu ben de sevmiyorum. Sırf bu yüzden ömür boyu parti örgütçüsü olmaya razıyım. bugünün gençlerine ne oluyor? Oğlumu görmek için yatılı okula gittim. Yaa.. Artık neden yüzümüz gülmüyor.. nasıl bir adam olduğunu daha anlayamadım. Hepsi. Büyüyünce adam olacak mı.. İkisi de sustu.Ah Tanabay..com. İş-güç yoktu. Giderken de gelirken de şarkılar söyledik.enginel elveda gülsarı sızım. "Kimi sevmiyorsun? dedi Çora gülmekten sulanan gözlerini silerek? . Şimdi yeni başkanı da beğenmiyorsun.cizgiliforum. neylersin! O zaman bizimle beraber olan yiğitlerin çoğu savaşta öldüler. O keyifle şöyle bir istasyona vardık. Güneşin pırıl pınl doğuşu gibi. Tanabay Çora'ya.Yok. bu da sosyalizmin meyvesi idi.www. neden eskisi gibi türkü söylemez olduk Çora? .. naralar attık. Herkes aracın başına toplanmıştı. Gramafo-nu olanlann evleri gece yanlanna kadar dolup taşardı. . Oradaki parkta bira içmiştik. türkülerimizi söyledik.. gençlik gitti.. Ah. Hatırlıyor musun. Ama Tanabay gülmüyordu. aptalın teki ve kötü yürekli olduğunu düşünüyorum. Gülsan'mn ayağına zincir vurarak ne hale getirdiğini. Yeni yeni şarkılar dinliyorduk.Başkanı." diye güldü Çora. hepsi hatırımda. ilacım da Gülsan. benim söylemek istediğim o değil. nasıl bir adam 69 . büijsosyalizmin meyvesidir!" demiştin. toplantıdan sonra hepimiz kamyona doluşmuştuk... Sen onun üzerine çıkıp bir konuşma yapmıştın: "İşte yoldaşlar.bu yaşta bize yakışır mı?. peki.Bize kamyon vermiş olmalan çok iyi. Bir yırlarımızı yırladık. türküler söylemekten sesimiz kısılmıştı.Hey Allah! Sana bir şey beğendirmek de çok zor. Ben şoför mahallinin hemen arkasında duruyor. Bâğınp çağırmaktan. "En çok çalışan kırmızı başörtülü kızın şarkısı" nı tekrar tekrar dinlemişti. Beni her zaman yumuşak başlı olmakla suçlardın..
bugünün gençlerini pek de fena görmüyorum. uçuşuyormuş. harman yeriymiş gibi. Sıvalan düşmüş. Sanırım fena okumuyor.Başka bir sefer. Bizim Samansur yaz tatilinde bura-[ İl Elveda Gülsarı/115 ya geldiği zaman senin evin halini görmüş.. oğluma bakıyorum da. Ne olacaklarını zaman gösterecek. başkana yaltaklanmayı. Bugün bizim çocuklarımız sahneye çıkıyor. Eline orağı aldı: "Tanabay ağanın bahçesini yaban otları sarmış..www. * Çora kâğıtlarını toplayıp çantasına yerleştirirken: . Suratları asık. cam.. hepimiz birden kalkınacağız. seninle uzun uzun konuşuruz Tanabay.. Tanabay da boş duran evine bakmaya gitti.com. Dersleri nasıl. gidip biçeyim. Sen genç-lerijdç beğenmiyorsun ama. umut onlarda. Öyleyse niçin istiyor kımız getirmemi? Nasıl konuştuklarını bir görseydin! Ben çocukken Aleksandrovka'da Efremov adında bir Rus'un yanında çalışıyorum. Caydar'ın akrabaları yoktu. tozlanmıştı. senin evin dikkatimi çekti. her şeye aldırma.evini bir bekleyen. söylediklerinin hepsi birbirine benziyor. Bana: "Okul müdürüne sık sık kımız getir baba" dedi.. dedi.. bir gün sokaktan geçerken. . hatırladığı şeyi söyledi: -Bak ne diyeceğim. viran olmuş evin.İkinci sınıfa geçti. Niye getirecekmişim? Aslında kötü bir öğrenci de değil. Tanabay'in da iki kız kardeşi vardı ama onlar başka köyde oturuyorlardı. hoşuma da gitmiyor. Sen cephedeyken Caydar yapayalnızken bile o ev bakımsız değildi. Ben inancımı yitirmedim. kötü giden işleri onlar düzeltecek. Bu 70 . ayıklayayım" dedi. neler gerektiğini söyle. bu kötü günler geçecek. ellerini hazır-ol durumda yanlarına yapıştırıyorlar. O Rus beni bir "Kızıl yumurta bayramında" (Paskalya) kiliseye götürmüştü. pek üzülmüştü. Çora eşikte bir an durdu. hiçbir şey anlamıyorum bu olanlardan.enginel elveda gülsarı olacak bilemiyorum. Çora. fırsat bulursak. iyi okuyor. Sen canını sıkma bunlarla.. Caydar çok iyi bakıyordu. günlerin dağda geçiyor. at korasına doğru yola koyuldu. Ben çok gerilerde kaldım galiba. ya da bir bekçi bırakıyorlardı. odaların içinde. Avluda dolaşü. Yürürken kurumuş saplar ayaklarının altında çatırdıyordu. Bakımsız ev böyle olur elbet. bir bakan yok. Samansur'a da teşekkür ederim. Biliyorum. Çora'mn öğrenci oğlunun biçtiği otlar kurumuş.Bahar gelince elbirliğiyle onaralım onu.Ev gerçekten öyle. Bilgili gençler yetişiyor. Zaten bugünlerde anlamadığım çok şey var.. bir söylediklerini bin kere söylüyorlar sanki.Da-ha şimdiden öğrenmiş büyüklerine.çerçeve kırılmış. Anlamıyorum. Öbür yılkıcılar dağa çıktıkları zaman evlerinde ya akrabalarım oturtuyor. Samansur'un anlattığına göre. serçeler çöpleniyor. Tıpkı o kilisedeki ilâhileri söyleyenler gibi.. Başbaşa oturup dertleşmek istiyordum seninle. Hiç ilgilenmiyorsun. iyi okuyor mu? . Ağabeyi Kulıbay'la araları açıktı. şarkı söylüyorlar. Okuyup bir şeyler öğreniyorlar. Çok eskimiş. diye düşünüyordu.cizgiliforum.. onunokuduğu enstitüde gençlerin hepsi iyi okuyormuş. Sen evine bir bak.
Binanın önündeki alan kamyonlarla. Ortalığı duman ve et kokusu sarmıştı. kalkık burnu ve kapkara parlak gözleriyle. Avusturya yollarını bir baştan bir başa geçmişti. dedi Tanabay. Bu. sonunda böyle bir toplantının yapılıyor olması. Önce biraz isteksiz davrandılar. bu yüzden konuşamıyorlardı. Tanabay "Bizda de böyle kamyonlar olsa!" diye pek hayıflanmıştı. Merkez kalabalıktı.Merhaba Gülsan! Nasılsın bakalım! İyi misin? Halin nice mübarek hayvan? Yorga gözlerini çevirip baktı. biz de yeni bir şevkle işe sarılırız". Çevredeki alanları da binek atlan doldurmuştu. neler yapılması gerektiğini söyleyecekler. bize akıl verirle?. seyyar çaycılar. Ah.Çabuk olun. batak dinlemeden gidiyor bu kamyonlar!" gidiyoFdu. Ertesi sabah kamyona binip ilçenin yolunu tuttular. Amerikan Studebaker kamyonlarıyla Slovakya. Studebaker. dedi söyleyin de dinleyelim.www. 71 . ne güzel bir attı o! Tanabay öbür atların arasından geçip ona sokuldu: . dedi Tanabay. İşte şimdi de yılkıcılıktan çobanlığa geçecekti. Büyükler bizden iyi bilirler elbet. şiş kebapçılar. Savaşta çok binmişti. Üç tonluk yeni 'Gaz' marka kamyonu hepsi çok beğenmişti. "Hele dağlık yerlerden ekin taşımak ne kadar kolay olurdu! Çamur. Kamyonun üstü açık olduğu için rüzgâr yüzlerine vuruyor. Ta savaş116/ElvödaGülsan tan bu yana ilk kez biniyordu kamyona. Mırıldayan. Ömrünü dağda kırda geçiren bizim gibiler ne bilir ki? Onlar gerekeni söyler. öteki atların arasında eyerlenmiş olarak duruyordu. bağıra bağıra müşteri çağırıyorlardı."Ama işin en iyi yanı. "Savaş bitince böyle maşınlar bizde de olur. Çora orada onları bekliyordu: . tepinen atların arasına dalıp gitti. . ayaklarım oynatıp hınldadı. Bahardan beri görmediği yorganın yanına koşuyordu.Şimdi geliyorum. Çobanlar "Kral gibi gidiyoruz" diye sevinmişlerdi. kolhozun ne durumda olduğunu. eski sahibini hemen ta-nıİı. güçlü cıdavı. yuvarlak sağnsı. ömrünü yine dağlarda geçirecek demekti. Ey Tanabay. öbür atlann arasında bir bakışta farkediliyordu. şarkı söylesenize! Bizim gibi yaşlılara bakmayın. salona girip yerlerinizi alın. sen nereye gidiyorsun? .cizgiliforum. Gençler şarkı söylemeye başladılar. Bu defa da Çora'mn dediği olacaktı. yavaş yavaş birbirlerine uydular ve sonra coştular. Herhalde herkes bildiğini anlatacak. Elveda Gülsan/117 Yorga. Altın şansı donu. at arabalarıyla dolup taşıyordu. Gerçi kesin kararım henüz vermiş değildi ama. "İşte böylesi çok iyi" dedi Tanabay içinden.bilmediğini soracak.com. toplantı hemen başlayacak. bakarsın işler düzelir. mutlaka olur!".enginel elveda gülsarı yüzden Tanabay'ın evi başsız-gözsüz kalmış ve harabeye dönmüştü. Çora'mn kendisini razı edeceğini biliyordu.Hey gençler. Daha kamyondan inmeden o atların arasında Gülsan'sını görmüştü. üç akslı ve çekişi güçlü bir kamyondu.
benim konuşmama ne gerek vardı? diye yürüyüp gitti Tanabay." Toplantı yapılacak binanın cephesi baştan başa kızıl bayraklarla.Neden söz edeceğim? Konu ne? . Tanabay kapıdan içeri adımını atınca Çora ile kolhoz başkanı Aldanov onu durdurdular: . Cıdavlann genişlemiş.Bu da söz mü. .com. Toplantıya gelenler salona dolmaya başlamışlardı. Ayrıca iki genç komsomolu da yardımcı alıp onları yetiştireceğini söylersin. Çok koşuyor.Ama ben o sürüyü görmedim bile. çok hareket ediyor olmalısın. dedi Çora kolunu tutarak. Elini atın torbasına sokup baktı. Başından çok kötü olaylar geçti değil mi? Hepsini biliyorum.Ama onlarla konuşmadım.Dur hele.Hiç merak etme. hem de başarılı bir yılkıcı. onlara söz mü düşer? Onları yetiştirme görevini sana biz verdik.O kadar olur mu hiç? Bu görevi isteyerek üstlendiğini söyleyecek ve söz vereceksin. Çora elindeki listeye bakarak: . Önce geldiğini belli eden imzayı at.Hepsi o kadar mı? . dersin. ona da şükür. "Komsomol. dedi. pankartlarla donatılmıştı: "Komünistler en önde!".Kimmiş onlar? Salon dolmaya. sonra kalabalık dağıldı: Elveda Gülsan/119 72 .Hiç de fena durumda değilsin Gülsan.Madem ki mesele halledilmiş. her şeyi anladın mı? Unutma sakın! . sen istediğin koyun sürüsünü seçersin. şimdilik esen kal. adamlar sıkıştıkları için birbirini itip kakmaya başlamışlardı.Unutmadım! Unutmadım! diye öfkeyle bağırarak Tanabay salona girdi. .Bulatbekov Âsim ile Zarlikov Bektay..enginel elveda gülsarı ^ .Ben bir komünistim. "Hadi Gülsan. Sonra şu defteri al eline. Sovyet Gençliğinin Öncüsüdür" gibi sözler vardı bu pankartlarda. Onun için konuşman gerekiyor. Çora havayı yumuşatmak istedi: . istediğin koyunları alacaksın. Hem parti üyesisin. . yulaf tanelerini gördü..cizgiliforum. kabul ederler mi bakalım? Başkan sinirlendi: • . partinin ve halkın huzurunda söz vereceksin^ . Uslu olursan bir kötülük etmezler sana.Ne inatçı adamsın! Onlarla konuşmana ne gerek var? Konuşmasan olmaz mı yani? İtiraz edecek halleri mi var. .Tanabay. Karar verildiğine göre mesele halledilmiştir! . iyi bakıyordu. . biraz buraya gelir misin? dedi Aldanov. 13 Toplantı akşama kadar sürdü. her koyundan üç kilo yün çıkaracağına. Her yüz koyundan yüz on kuzu elde edeceğine. ben gidiyorum. Görmeden nasıl söz veririm? . Demek Çora onu aç bırakmıyor. düşümde bile görmedim.www. bir komünist olarak geri 118/Elveda Gülsarı kalmış koyunculuk işinde çalışmaya karar verdiğini söylersin. Ama şimdi iyi ellerdesin. Seni konuşmacılar listesine aldık.
demişti. Tepedeki hedefe tam ulaşacaklarını sandıkları zaman. Nereden. üflesen uçar. Kolhoz dedikleri herhalde zor bir işti. ne çileler çekmişti.. Tanabay. madem ki çalışmak zorundaydılar. sonra yaylayı geçtiler. Tanabay kamyonun içinde kuytu bir köşeye oturup yakasını kaldırdı ve kendi düşüncelerine daldı. işte kendisinin de •saçları ağarmıştı. gençliği yitip gitmişti. kaldırmaya çalışacaksın. yani Bölge Yürütme Kurulu sekreteri. "amacımıza ha ulaştık. Eğer yaptığın işi seviyor. toplantı böyle bitmiş oldu.enginel elveda gülsarı Kimi dağa. kimi sürülerinin başına. kuzuların sağ kalması gerekiyordu.. İşte. Hava ka-raYmış. kendimiz yapacağız" demişti. ha ulaşıyoruz" diye düşünmüş. Sekreter doğru söylemişti: Tanabay'ın da düşündüğü gibi. savaştan sonra hayat kendiliğinden düzgün bir akışa yönelmezdi. Kolhoz diye diye. meyvasını da alıyorsan. soğuk.www. Bu derdi başına saran Çora idi. her koyundan üç kilo yün alacağım" demişti. O büyük 73 . çok zor bir iş. rüzgâr çıkmıştı. rüzgâr. ne yapsınlar. O gözlüklü konuşmacı. aklını kurcalayıp duran şeylerin hiçbirini söyleyememişti. İşte. sana söylediklerimden başka bir şey söyleme. "Kısa kes. Eh... Kürsüye çıktığı zaman cesaretini yitirmiş.cizgiliforum. kendilerini bir anda yine aşağıda buluyorlardı. bedende can taşıdıkça. her omuz vuruşta. Yün mü dedin? Yün dediğin dallardan toplanmıyordu. Kendisi dişe dokunur bir şey söylememişti ama başkalarısın söylediklerini dinlemişti hiç olmazsa. kimileri kolhoza. Şimdi ise başka düşünüyordu: Sıkıntılar bitmiyor ve amaç da ulaşılacak gibi görünmüyordu artık. umudunu yitirmemişti. konuşmasında doğru bir söz söylemişti: "Hiç kimse bize yol döşemedi. her şey onun düşmanıydı. Oysa. 'size şeker alırım' diye umutlandırmışü onları. yalmz kendi yapacağın işler için söz ver.. çalışacaklardı. yara üstüne yara. kimileri de köylerine gittiler.. kızlara tatlı-şeker gibi şeyler almak için bir dükkâna girecek kadar bile vakit bulamamıştı. nasıl alacaksın kilolarca yünü? Kumdan altın çıkarmaktan daha beter bir iş bu. arkadan omuz vereceksin. kusurlar da olmuştu ama." Tanabay da onun söyle dediğinden başka bir şey söylememişti.com. bu dünyada yaşadıkça. Toplantıdaki konuşmasında ise daha büyük sözler vermişti: "Yüz koyundan yüz on kuzu. şimdi de koyun çobanı olduk bakalım bu işle nasıl başa çıkacağız? Cay-dar buna ne diyecek?. Güz mevsimindeydiler. Şimdi işleri yoluna koyabilmesi için pek çok ter dökmesi gerekiyordu. Ne söz ya! Her koyunun en az bir kuzu doğurması... Şikâyet etmezsin. hayat arabasının tekerleği omuzunu bıçak gibi yaralıyor. Neler neler gelmişti başına. bir aşağı gidiyorlardı.. Tende beden. Ne var ki. memnun olursun. Tanabay hemşehrileriyle birlikte kamyona bindi Aleksadrovka yokuşunu. yolumuzu kendimiz açacak. Başka türlü olmuyordu. Otuzlu yılların başlarından itibaren hep böyle olmuştu: Bir yukan. Nasıl olacaktı bu iş? Yağmur.. Herhalde bazı yöneticiler yünün nerden. nasırların hiç önemi 120/ElvedaGülsan yok. derken omuzu nasır tutuyor. Bu arada birçok yanlışlıklar. Öyle ince ve hafifti ki. nasıl elde edildiğini de bilmiyorlardı.. hayat yolunun önündeki engelleri aşmaya..
com. kolhoza ömür boyu emek verdiği halde. Tanabay'a bir kötülük edilmesini. Oysa Çora pek beğenmişti. yorga ata binerek döndü. Çora'ya yakışan bu değildi.. Günboyu bağlı duran at. okşayıcı konuşacaksın. taypalma bir yorga olduğunu gösterdi.biydi. yukarıdakilere kendini beğendiremediği için olsa gerek. Başkaları nasıl konuşursa sen de öyje konuşacaksın. onların havasına uyacak. bunları anlamıyor. Çünkü o Çora'nın bildiklerini bilmiyor. ne söyleyeceğini. sonra indi kürsüden." diye düşündü Elveda Gülsan/121 Tanabay. Sonra da gocuğuna sıkıca sarındı. O da bir an önce evine ulaşmak isti-yirdu. bir gün bütün bunları yüzüne çarpacağım. Bütün meseleleri kestirmeden bir çırpıda halletmek istiyorsun! Oysa zaman çok değişti. pek saf kalmışsın. Yine de.. burada nelerin söylenip nelerin söylenmemesi gerektiğini çok iyi öğrenmişti. Bu konuda tecrübeliydi. hızını kesmeden koşuyordu. Çora bu tür toplantılardaki konuşmalann asıl amacını. bir 122/ElvedaGülsarı köşede suratını asıp oturmuştu. Karanlık yolda. kurulmuş bir oyuncak araba gibi fırlamış. O. Toplantıdan memnun ayrılmıştı. Rüzgâra karşı at sürmek Çora'ya iyi geldi. başın derde girmez. pekâlâ. fırsat bulursam. ona bir şeyler olmuştu. kolhozun başkanlığından ayrıldığı için mi böyleydi? Tana-bay'ı sıkı sıkı uyarmasının sebebi neydi? Yoo. Sırtındaki biniciden ve yürüdüğü yoldan başka bir şey düşünmesin diye. onun kötü durumlara düşmesini istemezdi. Başka yoldaşları beklemeden tek başına gitti. Başka tutkularının hepsi yok olmuştu. Ah Tanabay! Tanabay! Hayat sana hiçbir şey öğretmemiş.www. onları yakalayacaktı sanki. hava iyice soğumuştu ve eve de daha çok vardı. Toplantıdan sonra Çora ile tek kelime konuşmadan kamyona binmiş. ne yazılmışsa onu okuyacaksın. Gençliğinde nasılsan şimdi de öylesin. O da işleri oluruna bırakmayı. Belki de. Yüreğinde-ki ağrı dindi. Neden böyle çekimserdi? Neden bu kadarla yetinmişti? Hastalığı mı onu bu hale getirdi? Yoksa. anlamak da istemiyordu. sağ kalırsak.enginel elveda gülsarı sözleri geveledi. herkese ayak uydurmayı öğrenmişti galiba. Böyle hızlı koşarak insanların ondan aldıkları şeylere yetişecek. Böyle bir adam değildi o! Çora değişmişti.. insanlar onu başka her tutkudan mahrum bırakmışlardı.cizgiliforum. Yumuşak. Ya ev nasıldı? Evde onu neler bekliyordu?. Şimdi Gülsan'nın tek tutkusu koşmaktı. Şimdi o sözlerinden utanç duyuyordu. Evvelce o adam hakkında çok şey duymuş. "Pekâlâ dostum. O 74 . O zaman her şey iyi gider. Kalbi sıkıştırıyordu yine. Oysa Tanabay onun öğütlerini istemeye istemeye kabul etmişti. ama o gün kendisini ilk kez görmüştü. Ama hiçbir zaman ulaşamıyordu onlara.. Artık nerede. Atın dizginlerini serbest bıraktı. Rüzgâr şiddetleniyordu. Çora. Bir belânın sinsi sinsi geldiğini seziyor gi-. kimlerin önünde nasıl konuşacağını bilmen gerek. parti örgütçüsü Çora'nın içi pek rahat değildi. Eski tutku ve özelliklerinden kala kala bu taypalma yürüyüşü kalmıştı. çok düzenli ve hızlı bir koşu tutturdu. Hele bölge yönetim kurulu sekreterinin sözlerini çok beğenmişti.
Tanabay. ama kimbilir. baştan ayağa ürperdi. bu nasıl başıboşluk!" derlerdi. coşkular içinde. Sonra da bunun cevabını. düşlerle geçiyordu işte. Ah Tanabay! Tanabay! 14 "Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı. dağlara ve gökyüzüne bakarken. bitik bir at. Ama bu durum pek Elveda Gülsan/123 uzun sürmedi. Hayat dediğin böyleydi işte. Gülsan'ya binip geceleri evine gittiği Bibican'ı hatırladı. 75 . evrenin sonsuzluğu ve onun sırları vardı.. mutlu olamayacağını düşündü. "Bu nasıl disiplin.. ona binip türküler söyleyerek.cizgiliforum.. aydınlık bir yanı gölgeli. Ertesi sabah Tanabay çadır evinden çıkıp etrafa bakınca gözlerine inanamadı: Doruklan karla kaplanmış dağlar daha da yaklaşmış gibiydiler. dağlara kar yağdığını görünce belki beni düşünmüştür. birden doğrulup koşmak ister. mutluluktan uçarak. Tanabay oturduğu yerden sık sık kalkıyor. yamaçlar gölgeli. İnsan ömrünün yansı böyle hayallerle. bu güzel hayaller yüzünden hayat bu kadar tatlıydı. tertemiz. "Siz kendi örgütünüzün üyesini nasıl yetiştiriyorsunuz!" derlerdi bize. ne de güzel yaraşıyordu görkemli" dağlara! Tanrı onlan sanki o gece yaratmıştı. Ama bu bir hayaldi artık. ama gönlü yaşlanmak istemez. Doruklar bembeyaz.. Hayatının bütün olayları gözünün önünden gelip geçiyor..mutluluk ve acıyı beraber getiriyordu: Bir yanda kıvanç.com. Belki bu ormanlar. Kar. o güz sonunda. Tanabay. ansızın dağla-nn doruklarına düşen kar gibi. ama her şey elle çizilmiş gibi belirgin. Karla kaplı dorukların yukarısında sınırsız bir mavilik uzanıyordu gökyüzüne doğru. sevinçten. karası kara. Herkesin kaderi ayrıydı. her şeyi berbat edersin. Bir gün içinde sis dağıldı ve güneş açıldı. Ah şimdi yorga yanında olsa. Yıllar yılları çağrıştırıyor ve tıpkı taypalma yorganın düzenli adımlan gibi birbirine ekleniyordu.. Çay kıyısında alev alev bir ateş yanıyordu. bir silkinir. o kadının karşısına çıkıverir-di. Aydınlık ve gölge nasıl yanyana ise. Uzayıp giden o maviliklerin derinliklerinde. ters bir şey söyler. bir yanda kaygı. gelir gelmez giden o baharda neler olmuştu?" 15 Ekim ayı geldiği zaman dağlar sonbaharın altın sarısı rengine bürünmüştü. Ayın başlarında iki gün yağmurlu geçti. ölümle pençeleşen atın üzerindeki gocuğu ile onu ıkı sıkı sarıyordu. Hava soğudu ve her yeri sis kapladı. o pırıl pırıl aydınlık ve tertemiz hava karşısında. yüreğinde bir acı duydu. İşte öyle. Bir daha kalktı ve gidip Gülsan'nın başucunda oturdu. Seni kendi haline bıraksam. duygulandı. insanın kaderi de öyle.www. düzelir. gelip geçiyordu. arada sırada... bunun hesabını vermek bize düşerdi..enginel elveda gülsarı zaman her şey yerine oturur." İnsan yaşlanır. Karşısında uludağlar vardı: Bir yanı pırıl pırıl. akı ak.. Bunu biliyorum. Çoban olup koyun sürüsünün başına geçtiği o yılda.. insanların hepsinin birden talihli. "Artık Bibicanbeni beklemiyordur. pırıl pınl ve görkemli.
Sürüde çobanın bir de yardımcısı olması gerekirdi. Tanabay bunların doğru. Caydar sürünün gece bekçisi olarak maaşa bağlanmıştı. Komşu çobanlar da sürülerini otlağa salıyorlardı. anlaşmak mı. ama İbrahim her seferinde bir. Oysa koyunları bırakıp gidemezsin. Ancak. ama kolhoz yardımcı vermemişti. demiryollarında. Sürüler. Ya ben ne yapayım? Kolhozdaki bütün hayvanlardan beni sorumlu tutuyorlar. Kuzulamadan sonra hayvanlar da.sözde büyük bir üzüntü içinde. Üyirin başında iyi bir aygır varsa. yardımcı istemiş. Akşam olunca eline çifteyi alıp gece yansına kadar ağılın çevresinde dolanırdı. süt. Ama beş yüz koyun. akla yatkın olduğunu kabul ediyor. Bugüne kadar her şey yolundaydı çok şükür. Hepsi şehre gidiyor. Motorlu araç çıkınca. yılkının nah dama atılmış görünüyordu. Varsın yılkıcılığın eski önemini yitirdiğini söylesinlerdi.cizgiliforum. Koyun üretme işi daha kazançlıydı: Yün. ama Tanabay çobanlığa alışamamıştı daha.www. beş yüz ayrı dert. onları otlağa bırakıp hemen dönerim. Tana-bay'ın beş yüz baş koyundan oluşan iyi bir sürüsü vardı. çobanların gerçek sınavı olacak. günboyu başlarında bulunacaksın. Şimdi. deri alınıyordu koyunlardan. başka işlerle meşgul olabilir ya da bir yere gidebilirdi. işler de bir kat artacaktı. . Ona göre atların yerini hiçbir şey tutamazdı. ak-boz adacıklar gibi görünüyorlardı. insan yılkıyı yarım gün bırakır. et. Ben de '\he yapacağımı şaşırdım. size yardımcıyı nerden bulayım? diyordu İb. Sonra Tanabay devralırdı nöbeti. Bu da Tanabay için durup dinlenmeden çalışmak demekti. anlarsınız. Başıma bela aldım. Bazen kızını sırtına alarak koyun gütmeye de giderdi. Siz yalmz bir sürüye bakıyor ve T>öyle yakmıyorsunuz. Gençler okuyor. ağılın kapısını açtı ve çadır evdeki karısına seslendi: 124/ElvedaGülsan . Bu gidişle beni mahkemeye verecekler. "Siz akıllı bir adamsı¦ nız. ayrı iş idi. kara toprağın yeşil nimetini otluyorlardı. keski bu görevi başkasına verseydiler! Sizin arka çıktığınız komsomol çobanı Bektay gibileriyle iş yapmak mı. Allah korusun! Ona radyo almalı. sürü oradan uzaklaştı. yamacın orasında burasında ve dağ eteklerinde bir ırmak gibi kıvnla kıvrıla ve dalgalanarak akıyor. okumayanlar ise koyun sözünü duymak bile istemiyorlar.com. Koyunlara bakmak atlara bakmaktan elbette daha kolaydı. ben koyunları çıkarıyorum.Taneke. ama olayı böyle takur-tukur bir hesapla değerlendirmek onun onuruna dokunuyor. onların sabrını ölçecek kuzulama mevsimine daha epeyce vakit vardı. Şimdi kolhozun bütün Elveda Gülsan/125 koyun üretme birimlerinden sorumlu İbrahim'e defalarca başvurmuş. güz dağlarının sararmış otlaklarında. canını sıkıyordu. hatta daha uzak yerlere gidip çalışıyorlar.Caydar.enginel elveda gülsarı Tanabay atını eyerledi. Ağılın kapısı açılınca. bahane ile onu başından savmıştı. Gebe koyunların çoğu daha önce bir-iki kez doğurmuşlardı. sinema filmi 76 .
Onunla bir görüşüp biraz öğüt verseniz. tedbirsiz yakaladığı çobanların iki ayağını bir pabuca soktu. Sonraları yollan ayrıldı. üzerlerine düşen karı silkeleyerek.. Hava karanlık ama yer bembeElveda Gülsarı/127 yazdı.. yakışıklı bir delikanlı olan Bektay'la anlaşmak hiç de kolay değildi. Koyunlar tedirgin oluyor. • Ak buğranın sırtında. Bektay'ın söylediklerini de dinlemezdi.Taneke. Sizler için çalıştık biz. Tanabay'ı görür görmez. Buz gibi soğuyan tüfeği de ıpıslak olmuştu. Tanabay nöbete çıktı. Üzerine yağan karın kendisine özgü kokusu yayıbyordu. Karısının elleri buz gibiydi. Tanabay Bektay'ı sevmezdi. gazete bulup vermeliymişim. ama dobra dobra konuştuğu için takdir eder. Kar yağıyor. Parıl parıldı. Sen git bu vaktini evinde. ben dondum. onun yanlış yolda olduğunu görmek onu üzerdi. yüzüme bakıp öyle öfkelenme. Bütün bunları istiyor benden.Sözüne dikkat et evlat. ölesiye bi126/Elveda Gülsarı tesiye çalışünız. Tanabay sözde himayesine aldığı komsomoUarla görüşmek istiyor ama buna vakit bulamıyordu? Asim Bulatbekov pek becerikli olmasa da geçinilmesi kolay bir delikanlıydı. Tanabay dişlerini sıkarak cevap verirdi: . ona çıkışırdı: . benim gelişim bir ziyan mı? Zararı mı var sana? . Sana sadece "köle" derlerdi.cizgiliforum. başlanın o yana bu 77 .Ee. yetiyor da artıyor bile. nasıl konuştuğunu. darılma ama boş yere nefes tüketiyorsun. Bana akıl verenler hiç de az değil. Ölesiye-bitesiye çalışan bizdik. diyorum Taneke. suratını asar.enginel elveda gülsarı getirtmeli. O akşam Tanabay koyunları otlaktan sürüp getirdi ve hiçbirine zarar gelmeden açık koraya soktu. O zamanlar biz canımızı dişimize takarak çalışmasaydık.. boylu-boslu.. Bunun için pişman da değiliz. sen değil. insan gibi yaşamamıza engel olmak istiyorsunuz. Sinema. öksürüp aksınyor. bir şiddet okurdunuz.com. insan gibi yaşamadınız. gazete istemek şöyle dursun. Aslında İbrahim'in söyledikleri doğruydu. Kasım ayında kış birden bastırdı. çoluk-çocuğunla geçir. Bunlar olmazsa ben de başımı alıp giderim. Kış erken bastırdı. diyor. görürdüm şimdi senin ne durumda olduğunu. senin gibi insanları hiç sevmiyorum ben. şimdi de bize nefes aldırmak istemiyor. gürleyerek bir anda ortaya çıkü.. Sizler urra! urra! diye avaz avaz bağırdınız.. Çekik kara gözlerinde her zaman bir öfke. . Kar lapa lapa yağıyordu. kükreyerek. açık sözlü bu delikanlıya yazık olduğunu düşünür. Sadece uşaklık ederdiniz.Kalk Tanabay.Olsun olmasın. hiçbir şeyi beğenmiyor. haftada bir dağa gidecek çerçi bulmalıymışım. Yeni keçe çadır. Pek geçimsiz. Ama gece yansı Caydar onu yatağından kaldırdı: . Kasabada karşılaştıkları zaman bile Tanabay Bektay'la konuşmaz. Ama. Bir yandan da mert. Ekim ayı yağışsız geçmişti..www. kendi adını bile unuturdun. içten içe ona saygı duyardı. Hazırlıksız.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı yana sallıyorlardı. Kar dinecek gibi değildi. "Hele durun bakalım, başımıza bundan beteri de gelecek" diye düşündü Tanabay gocuğuna daha sıkı sarılarak. "Ay kış baba, erken geldin, çok erken geldin. İyiye mi, kötüye mi işaret bu? Belki de güz sonuna doğru biraz yumuşarsın... Yumuşarsın değil mi kış baba? Kuzulama mevsiminde çekip gitsen iyi olur. Senden bütün dileğimiz bu. Şimdi ne istersen yap, o zamana kadar vaktin var kış-baba..." Kış baba cevap vermiyordu. Sabahleyin herkesi erkenden ayağa kaldırıp telaşlandırmak, şaşkına çevirmek için, gece boyu yağarak her yanı örtmeye, kar tepeleri oluşturmaya devam ediyordu. Dağlar gecenin karanlığında, kıpırdamadan duran hayaletler gibiydiler. Dağların umurunda değildi kış. Didinip helak olacak, ordan oraya koşacak olanlar çobanlardı. Dağlar her zamanki gibi dimdik, hareketsiz ve sessiz idiler. Unutamayacaklan o kış işte böyle başladı. Erken gelen bu kışın insanların başına daha neler açacağını kimse bilmiyordu henüz. İlk kar gece boyu dinmeden yağarak her yeri kapladı. Birkaç gün sonra yine yağdı, sonra yine... ta çobanları güz otlaklarından kaçınncaya kadar. Koyunlar artık dereboyla-rında, karın az olduğu yerlerde yayılmaya başladılar. Sıra, çobanların yüzyıllar boyu edindikleri tecrübelerine, hünerlerine başvurmaya gelmişti: Bilmeyen birinin 'burada kardan başka bir şey yok' diye çekip gittiği yerde, çobanlar koyunlara ot bulmak zorundaydılar. Bunu yapamayanlara çoban mı denirdi?.. Ara sıra kolhozun yöneticilerinden biri çıkagelir, çevreye ve duruma göz atar, bir yığın soru sorar, büyük vaadlerde bulunur, sonra alelacele döner, sıcak evinin başköşesine kurulurdu. Çoban yine amansız kışla başbaşa kalıverirdi. 128/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/129 Tanabay, kolhoz merkezine inip durumu anlatmak için fırsat kolluyordu: Kuzulama zamanı için neler düşündüklerini, ne gibi tedbirler alındığını öğrenmek istiyor, bunun için çırpınıyordu. Ama boşunaydı bu çırpınışı. Başını kaşıyacak zamanı yoktu. Bir defa Caydar yatılı okulda okuyan çocuklarını görmek için gitti, ama hiç gecikmeden dönüp geldi. Dağdaki durumları çok güçtü. Tanabay küçük kızlarını evde bırakıp bir yere gidemezdi. Küçük kızını atın üzerinde kucağına oturtuyor, kürkünün uçlanyla sanp sarmalıyordu. O üşümüyordu ve halinden memnundu. Büyük kız ise babasının arkasında oturuyor ve üşüyordu. Tanabay Caydar'ın yokluğunda işte bu halde gidiyordu. Caydar yokken ocaktaki ateş bile alevsiz, korsuz, bir yetim gibi kalıyordu. Ertesi gün anaları dönüp gelince nasıl sevindiler, nasıl! İkisi iki taraftan analarının boynuna sarılmış, bırakmıyorlardı. Zor ayrıldılar annelerinin boynundan. Babalan baba idi, ama analarının yerini tutamazdı.. Vakit böyle geçip gidiyordu. Kışın ne yapacağı, nasıl geçeceği belli değildi daha. Bir bakıyorsunuz bıçak gibi bir ayaz oluyor, bir de bakıyorsunuz ytımuşayıveriyordu. İki kez kar fırtınası oldu, ardından fırtına dindi ve hava ısındı, karlar eridi. Bu ani
78
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı değişiklikler Tanabay'ı endişelendiriyordu: Kuzulama döneminde havalar ısınırsa iyi, ama ya ısınmazsa! Hali nice olurdu? Gebe koyunların karnı şişmeye başlamıştı. Kuzusu iri ya da ikiz doğuracak koyunların karınları iyice şişmişti. Çok zayıflamış, omurgaları iyice dışa vurmaya başlamıştı. Bunda da şaşılacak bir şey yoktu. Ağıza alınacak otlar kar altında kalmıştı ve hayvanların karnındaki kuzular da analarının kanıyla büyüyordu. Çobanlar bu durumdaki koyunlara yem yedirmek zorundaydılar. Sürülerin bulunduğu dağlara yem götürmeliydiler ama kolhozun anban yılan yalamış gibi tamtakırdı. Ağır işlerde çalıştırılan atlara verilecek birer avuç yulaftan ve tohumluk tahıldan başka bir şey yoktu. Tanabay her sabah erkenden sürüyü koradan çıkarırken, gebe koyunların karnını tutup bakıyor, memelerini elliyordu. Eğer her şey uz giderse, kuzularla ilgili olarak verdiği sözü yerine getirebileceğini hesaplıyordu ama yün konusunda verdiği sözü yerine getirmesi mümkün olamayacaktı. Kışın tüyleri az uzuyordu. Uzaması şöyle dursun bazı koiunlar tüy dökmeye başlamıştı bile. Açlıktı.koyunların yeterince beslenememesiydi bunların sebebi. Yem verebilse, ot verebilse yün'de alabilirdi. Tanabay üzülüyor, elinden bir şey gelmediği için kendi kendisine kızıyordu: Ne diye dinlemişti Çora'yı! Ne diye vermişti o sözleri! Büyük büyük sözler eder, vaadde bulunursun ha! Böylesine salak adamın biriyim ben! Partiye söz verirsin, millete söz verirsin ha! Hiç olmazsa böyle büyük sözler vermeseydi ya! Partiyi, vatanı bu işe karıştırmanın ne gereği vardı? Sıradan bir eski kolhoz işçisi değil miydi?.. Yoo, bunları söylemeliymişim! Yerli yersiz söylenecek sözler miydi bunlar! Neden herkes böyle yapıyor, birilerine yaranmak için yapamayacağa şeyleri vaadediyor?.. Suç kendisinindi. Ne yaptıysa kendisine yapmıştı.Dü-şünmeden konuşmuştu.Onlann söyle dediklerini söylemiş, onların istediklerini yapmıştı. Ama, onların umurunda mı? Söz veren onlar olmadığına göre kolayca kurtarırlardı kendilerini. Yalnız, Çora için üzülüyordu Tanabay. Çünkü o da iyi durumda değildi. Bir gün iyi olsa, iki gün hasta oluyordu. Ömrünü başkalarına dert anlatmakla, onları inandırmaya çalışmakla geçirmişti. Ama neye yaramıştı bütün bunlar? Artık o da ihtiyatlı davranıyor, söyleyeceği sözleri düşünüp taşınıp söylüyordu. Sonunda hasta oldu işte. Hasta olduğuna göre emekli olsaydı ya... Kış hükmünü sürüyor, çobanlan bir ümitlendirip bir ümitsizliğe düşürüyordu. Tanabay'ın sürüsünden iki koyun 130/ElvedaGülsan açlıktan öldü. Kendisinin yardım sözü verdiği genç çoban- | lann sürülerinden de birkaç koyun ölüp giti. Bir sürüde ölen koyunların bulunması elbette olağandı. Bir kış içinde on ka- J dar koyun yitirmek pek önemli bir zarar sayılmazdı. Asıl sıkıntı, asıl kırım, ilerde, baharın başlangıcında olacaktı. Sonra havalar birden ısındı. Koyunların memeleri de süüe dolup şişmeye başladı. Ama pek zayıftılar-, bir deri bir kemik kalmışlardı.Yine de memeleri, her gün, her saat, biraz daha pembeleşerek şişiyordu. Böylesine zayıf oldukları halde,
79
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karmlarındaki yavrularını ve süt dolu memelerini nasıl taşıyordu bu zavallılar? Başka bir sürüden birkaç koyunun kuzuladığı haberini duydular. Demek çiftleştirme döneminde zamanlama hatası yapılmıştı ve bu da bunun ilk belirtisiydi. Bir-iki hafta sonra, ağaçtan elma düşer gibi, kuzularda dökülüvereceklerdi. Şimdi hazırlıklı olmalı, acele tedbir almalıydılar. Çobanın en zorlu günleri olacaktı o günler. Zavallı çoban, koyunların sağ-salim doğum yapmaları için hepsiyle tek tek uğraşır, çobanlık yaptığına bin pişman olurdu. Aynı anda hangisine yetişecek, hangisine bakacaktı? Ama kuzular esenliğe kavuşunca, hele büyüyüp kuyruklarını sallaya sallaya koşmaya başlâVınca, çobanın keyfine diyecek olmazdı. Zor olsun, zâr olsundu da,tek o günleri görsündü. O zaman utancından el âlemin yüzüne bakamaz duruma düşmezdi. Kuzulama zamamnda kolhozdan yardımcı kadınlar geldi. Bunların çoğu yaşlı ya da çocuksuz kadınlardı. Köyde bu durumda olan kadınlar güçlükle razı edilmiş, onlar da nazlana nazlana gelmişlerdi.Tanabay'ın sürüsüne iki yardımcı verildi. Bunlar yatak yorganlarını, bez çadırlarım ve kullanacakları eşyayı da kendileri getirmişlerdi.Yardımcı-lar gelince işler biraz yoluna girmeye başladı. Aslında bir Elveda Gülsan/131 sürü için en az yedi yardımcı gerekirdi. İbrahim, sürü kuzulama yerine geçer geçmez bu kadar yardımcıyı göndereceğine yemin etmiş, kesin söz vermiş, şimdilik iki yardımcıyla idare etmesini istemişti. Sürüler, dağ eteğindeki kuzulama merkezine inmeye başladılar.Tanabay sürüyü kuzulama merkezine götürür-ken.kadınlann eşyalarını taşımaya ve yeni konak yerine ça-dıdannın kurulmasına yardım etmesini Asim Bulatkov'dan riö(a etti. Onların kafilesini sabah erkenden yolcu ettikten sonra, kendisi sürüyü toplayıp arkalarından gitmeye başladı. Koyunlar hem yüklü, hem zayıf oldukları için onlan yormak istemiyor, ağır ağır gidiyordu. Kuzulama yeri Beş Ağaç Vadisi idi. Acemi çobanlara bu yolu göstermek için daha iki kez vadiden dağa gidip gelecekti. Koyunlar pek ağır ilerliyordu ve Tanabay da onlan zorlamıyordu. Fakat bu ağır gidişe köpeğin cam sıkılmış olacak ki sürüden ayrılmaya başladı. Oraya buraya gidiyor, sonra dönüp geliyordu. Güneş batmak üzereydi ama hava hâlâ ılıktı. Sürü dağın eteğine indikçe ısı da artıyordu. Vadinin güneş gören yamaçlarında yeşil otlar çıkmaya başlamıştı. Yolda koyunların biri kuzuladı. Bu kadar erken doğmaması gerekirdi diye düşünen Tanabay, yeni doğmuş kuzunun kulağım, burnunu temizledi. İlk kuzuların en az bir hafta sonra doğması gerekirdi ama işte ilk kuzu doğmuştu bile. Bu da nesi! Al sana beklenmedik bir olay! diyordu Tanabay. Ya yolda ardı ardına kuzulamaya başlarlarsa? diye endişelenen Tanabay öteki koyunları yokladı. Ondan başkaları doğuracak gibi görünmüyorlardı. Tanabay biraz rahatladı. Küçük kızları bu ük kuzuyu görünce pek sevineceklerdi. İlk kuzu her zaman en sevimlisi olurdu. Bu kuzu da gerçekten pek sevimliydi. Kapkara kirpikli,
80
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı kara tırnaklı.bembe-yaz bir kuzucuk. Sürüde kaba tüylü birkaç koyun vardı, ku132/ElvedaGülsan zulayan koyun da bunlardan biriydi. İnce tüylü koyun-lar.tüysüz denecek kadar pek ince kürklü kuzular doğururlardı. Oysa kaba yünlü koyunların kuzuları bunun gibi tüylü ve sağlıklı olurdu. - Hoşgeldin kuzucuk, demek acelen vardı, gel gör öyleyse aydınlık dünyayı! dedi Tanabay. Doğuşun kutlu olsun dölbaşı! Senin gibi birçok kuzumuz olsun, o kadar çok olsun ki toprak görünmesin. Melemeler kulağımızı doldursun ve hepsi yaşasın... Tanabay kuzuyu başının üzerinde dolandırdı: "Ey koruyucu Çoban Ata, koyunların koruyucu ruhu! İşte sürünün ilk kuzusu! Onu kolla, bütün kuzuları kolla! Biz çobanları da kolla!..." Onları çepeçevre dağlar sarıyordu ve dağlar kımıldamadan, suskun, öylece duruyorlardı. Tanabay kuzuyu koynuna alıp kürklü paltosunun içine yerleştirdi. Koyunları sürmeye başladı. Ana koyun onun peşinden ayrılmıyor, acı acı meliyordu. Tanabay eğildi, koyuna yavrusunu gösterdi: "Gel bak, dedi kuzucuğun sapasağlam, kaybolmuş değil, korkma!" Kuzu Tanabay'ın kucağında ve kürkünün arasında kurumuş, ısınmıştı. Akşama doğru sürüyü kuzulama korasına getirmişti. Konak yerinde büyük keçe çadır kurulmuş, duman tütüyordu. Yardımcı kadınların palatkalan da dikilmişti. İşler yolunda görünüyordu. Yalnız Asim yoktu görünürlerde. O da yarın sürüsünü getirmek zorundaydı. Onun için deveyi alıp geri gitmiş olmalıydı.Görünüşe göre bir terslik yoktu. Ama biraz sonra Tanabay, gördükleri karşısında, kızgın çölde başını güneş çarpmış gibi, beyninden vuruldu. Her şeyin kolhoz yöneticilerinin söylediği gibi olmayacağını biliyordu ama yine de bu kadar kötü bir durumla karşılaşacağını beklemiyordu, sözde kapalı kuzulama korasımn saz damı çökmüş, duvarı yıkılmış, delik deşik olmuş, kapısı penElvedaGülsan/133 ceresi çürümüş, çatının tartmaları, kirişleri iyice bel vermiş. Rüzgâr her yerden girip çıkıyor ve içerisi sanki bir kar deposu! Dışarıdaki karlar eridiği halde içeride öbek öbek kar var.. Böyle bir durumla karşılaşacağını aklına bile getiremezdi. Eski, açık koranın duvarları da yıkılmıştı. Tanabay neye uğradığım şaşırmış, aklı başından gitmişti.Kızlannın ilk doğan kuzuyu görüp sevinç çığlığı atışlarım bile gözü görmedi. Kuzuyu alelacele onların ellerine tutuşturup kuzula-mi korasına ve çevreye bakmaya gitti. Nereye gitse, neye baksa, yıkılmışlık, bakımsızlık görüyordu.Besbelli savaş yıllarından beri buraya hiç el sürülmemiş, hiç onarım yapılmamıştı. Her yıl kuzulama mevsiminde çobanlar ellerinden geleni yaparak o dönemi atlatmış, sonra da kapalı kuzulama korasım yağmurun, rüzgârın, insafına bırakarak çekip gitmişlerdi. Koranın sözde çatısında yana düşmüş, çürümüş bir balya ot, şuraya buraya savrulmuş saman yığınları da vardı. Her nasılsa iki yarım çuval arpa unu ile bir sandık tuz da vardı bir köşede.Koyunlara verilecek yem, kuzuların altına serilecek
81
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı saman ve kuru otlar bunlardan ibaretti.Yine o köşede cam kırılmış birkaç fener, paslı bir gaz tenekesi,iki kürek ve kırık bir tırmık görünüyordu. O anda Tanabay'ın aklından, hepsinin üzerine gazyağı döküp ateşe vermek, yakıp kül etmek, sonra da elini kolunu sallaya sallaya çekip gitmek geçiyordu. Tanabay, geçen yıldan kalan ve kaskatı olan gübre ve kar yığınlarına takılıyor, tökezleniyor, ne diyeceğini, ne yapacağını bilemiyordu. Durmadan aym şeyi tekrarlıyordu kendi kendine: "Aman Tanrım, bunu nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar!..." Sonra koradan fırlayıp çıktı, atını eyerlemeye başladı, elleri titriyordu atı eyerlerken. Hemen kolhoza gidecek, gece yarısında herkesi ayağa kaldıracak, onlara günlerini gösterecekti! O İbrahim denen adamın, o başkan olacak Alda134/ElvedaGülsan noviç'in ve Çora'nın yakalanna yapışacak, canlarına okuyacaktı! Hiç acımayacaktı. Madem ki Tanabay'a böyle bir itlik etmişlerdi, onlar da kendisinden başka türlüsünü bekleme-sinlerdi! Bu kadarı da olmazdı. Canına tak! etmişti artık! Caydar dizginlere yapıştı: - Dur! Nereye gidiyorsun! dedi. Sakın gitme, in aşağı! Hadi beni dinle de in aşağı! Tanabay'ı durdurmak ne mümkün! - Bırak! Bırak dizgini! diye bağırıyor, atı kırbaçlayarak karısının üzerine doğru sürüyordu. "Bırak beni, geberteceğim onları! Geberteceğim!" - Hayır olmaz! ille de birini öldürmek istiyorsan beni öldür! İki yardımcı kadın onların yanına koşup geldi. Kız da gelip ağlamaya başladılar. - Baba! Baba, gitme! diyorlardı. Tanabay'ın hiddeti biraz geçti, ama yine de gitmek istiyordu. - Tutma beni! Görmüyor musun doğuracak koyunlar? Görmüyor musun burasının nasıl bir yer olduğunu? Yarın onları nereye sokacağız, hani kuzu barınağı? Nerde yem? Hepsi ölüp gidecek, sonra cevabını kim verecek! Bırakın da gideyim! - Dur da dinle biraz! Diyelim ki gittin, hepsini ayağa kaldırıp bağırdın, çağırdıaNeyi halletmiş olacaksın? Bugü-. ne kadar bir şey yapmamışlarsa, çaresini bulamadıkları içindir, güçleri, imkânları olsaydı, kolhoz yeni bir kora yaptırmaz mıydı? -Hiç olmazsa damı onarmahydılar. Hani bunun kapısı, hani pencereler? Kora değil, bir yıkıntı bu- içi kar dolu. On yıldan beri el sürmemişler! O çürümüş otlar neye yarar, hangisine yeter? Kuzuların altına ne sereceğiz? Sen, kuzular da, koyunlar da kırılıp gitsin mi istiyorsun? Hadi bırak beni! • Elveda Gülsan/135 - Yeter Tanabay, yeter! Kendini herkesten üstün mü sanıyorsun? Herkese ne olursa bize de o olacak, biz de herkes gibi idare edeceğiz. Madem ki durum böyle, hiç vakit yitirmeden yapmamız gereken işleri düşün sen! Bırak onları! İşin sorumlusu biziz, işleri de bizim yapmamız gerekir. Yolda gelirken yar dibinde sık çalılar gördüm. Çok dikenli ama yine de damı onlarla örtebiliriz, üstüne de gübre atanz, bastırırız. Kuzuların altına sermek için de
82
Hadi siz eve gidin! diye onlan çadıra gönderdi. 83 . Oysa şimdi yalnız kendisi. Kaybedecek bir dakikaları da yoktu. başı düşüyordu.Temiz bir yaygı serdi.. bir de kendisi. Öyle çok yapılacak iş vardı! Ama hiç olmazsa o gece koyunlan kapatacak bir yer gerekiyordu. sürükleye sürükleye getirebildiler.Hayatı boyunca bu kadar çok çalışıp yorulduğunu hatırlamıyordu. belle çıkardıkları o çalıları bir demet haline getiriyorlardı ama çok dikenli oldukları için ne ata yükleyebili-yor ne de sırtlarına alabiliyorlardı.Hava bozmazsa bütün bunları yaparız. Küçük parçalar halinde sapsarı tereyağı da koydu sofraya.Şekerlemeler çıkardı. genç çobanların sürülerini kuzulama yerine getirmelerine yardım etti. karısı ve yardımcı kadınlardan biri vardı. Orası Beş Ağaç Vadisi idi. Sonra da bir hafta durup dinlenmeden korayı onarmak için çalıştı. tereyağlı çayı içmeye başladılar. bütün alay.. küfürler savuruyordu. Ama o zaman bütün bölüm. Hava bozuverirse! diye ikide bir başını kaldırıp bulutlara bakıyordu.www. Öyle bir hiddete kapıldığı için şimdi kendisinden utanıyor. Caydar tezek ateşinden çaydanlığı aldı. kimsenin yüzüne bakmadan duvarı örüyordu. Başka ne yapabiliriz zaten. bütün ordu çalışıyordu. Ah bu kadınlar! Allah canlarını almasın! Sanki çay içmek için gelmiş konuklar gibi. "Acaba doğuran koyun var mı?" diye büyük kızını ikide bir sürünün yanına yolluyordu. Tanabay "Atasına lanet bu yerin!" diye kargışlar okuyor. 16 Ertesi gün Tanabay. Tu! diye yere tükürdü ve keçe çadıra girip oturdu. asker kaputu lime lime oldu..Koranın yıkılmış taş duvannı onarmaya başladı. Çayını içtikten sonra dışarı çık-tı.cizgiliforum. Ço136/ElvedaGülsan ra'nın hakkı vardı doğrusu: Caydar olmasa.Kızlar bile taş taşımaya başladılar. Tanabay istemeye istemeye indi atından. başka çare yoktu. İki büklüm olarak. Uzun süren bir hastalıktan sonra yeni ayağa kalkmış gibi.enginel elveda gülsarı kurumuş otlan biçe-rk. Hepsinden zoru korayı temizlemek ve o çok dikenli yabangüllerini kesmek oldu. ama bu yere adını veren beş ağaçtan bir kütük bile kalmamıştı. Babalan: . Sonra yıkanması için kocasının ellerine su döktü. Kadınlar da yardıma geldi. Belki ancak savaşta gece gündüz demeden siper kazdıkları günlerde bu kadar yorulmuştu. Kar bir başlarsa bütün bu çabalar boşa gidecekti. çayı koyu koyu demledi. Yardımcı kadınları çağırdı ve hep beraber sofraya oturdular. Kazmayla. geçtikleri yeri tırnak gibi çizerek o dikenli çalıları kan ter içinde koraya kadar getirebildiler. Tanabay kadınlara acıyordu ama. Koraya kadar çeke çeke. Tana-bay'ın hiç sesi çıkmıyordu. Yardımcı kadınlar da Caydar'dan yana olarak gitmemesi için Tanabay'ı zorlamaya başladılar. Tanabay'ın nerede boynunu kırıp kaldığını bir Allah bilirdi. keyifli keyifli çaylarını içiyor ve sohbet ediyorlardı. ne yapsın.com. O çalıların arasında Tanabay'ın çizmeleri parçalandı. Evde kimse ağzını açıp bir laf söylemeye cesaret edemiyordu. İkinci yardımcı koyunları güdüyordu.
Her gün yirmişer. kendi eteğine sarıp sarmaladı. Duvardaki. Bir gün bir gece. . koradan çıkardığı sepeti dışarı taşırken. Tanabay da bunları kucakladı. Ama buradaki gübre kar ve yağmur altında kalmış ve onu oradan çıkarıp korayı temizlemek çok zor bir işti.enginel elveda gülsarı Hepsi zor. O bir tek köşe neye yarayacaktı? Tanabay zembillerle gübreyi doldururken. taşıyanlara yardım ederken ve sonra yine koraya dönerken "Ne olacak? Ne yapacağız?" sorusu çıkmıyordu aklından. îki gün iki geceden beri durup dinlenmeden yapıyorlardı bu işi. Kuzulayan koyunları sürüden ayırarak. Çiğnenip tezek olmuş kuru gübreyi kalJ Elveda Gülsan/137 dınp keser çıkarıp atarlardı. Koyun tezeğinin sıcaklığı çok güzeldir. bir koyun daha kuzuladı.Caydar kuzuyu kucaklayıp eteğine sardı. Sonra bir gece. öbür uçta! Ana koyun.com. endişeliydi.Duydun mu? diye seslendi karısına. sonra bir gün bir gece daha. Hava soğuk olduğu için analarını da oraya getirdi. otuzar koyun doğuracaktı. Yardımcı kadınları sürünün başına çağırdılar. Durmadan dudaklarını ısınyordu.www. Sürüye bakınca. Durmadan taşıdılar. altın gibi saf ve parlak olur. anasının da ayaklannı yere vurarak ona cevap verdiğini gördü. başlamıştı! Güneş doğmadan bunlar da doğuracaklardı. Çobanlar kışın bu tezekle ısınırlar. akıp gidiyordu. hepsi önemliydi yapılacak işlerin. Oysa bütün korayı temizleseler koyun ve kuzular buraya sığmazdı.. temizlenmesi de çok daha kolay olacaktı. îkiz doğurmuştu. Neredeydi kuzu? tşte. Düşünceli. mideleri bulanıyordu ve kollan uyuşmuştu. Bu yetmiyormuş gibi camlan kınk fenerleri rüzgâr sık sık söndürüyordu. Neye yarardı sadece düşünmek! "Umutsuzluğun 84 . Tanabay. M Koranın dışına taşıyıp yığdıkları gübre dağ gibi olmuştu ama içerisi . Ve. sözde kapalı koranın bir köşesine saman döşedi. Tam zamanında yetişmiş. Cıvık cıvık pis kokulu gübreyi. hiç yakınmıyorlardı. İkisi birden ellerindeki yükü bırakarak sürünün yanına koştular. henüz 138/ElvedaGülsarı doğmuş ve titreyip duran kuzusunu yalıyordu. Bugün yarın doğacak kuzular için hiç olmazsa koranın bir köşesini temizleyip hazır hale getirmek istiyorlardı. çatıdaki delikleri tıkamaya çalıştılar. "Başladı! Başladı!" dedi Tanabay yüreği hoplayarak. Eğer koranın damı açık olmasa. Dört-beş koyun daha doğurmak üzereydiler. Başlan dönüyor. Kuzuları buraya yatırdı ve üzerine bir çuval örttü. zaman durmuyor. kulağına bir kuzu melemesi geldi. Neyse ki yardımcı kadınlar da Tanabay ve Caydar gibi canla başla çalışıyor.cizgiliforum. Fenerin titrek ışığıyla doğan kuzuyu aramaya koyuldular. tan ağarıncaya kadar taşıyordu.yine doluydu. soğuk mu soğuk bir yerde. içindeki gübre de kuru olsa. is kokan fenerlerin cılız mı cılız ışığında. Evet. O sırada. biraz ötede. gece boyu. Bütün gece. Doğum sancısından inliyorlardı. ku-zucuğu donup ölmekten kurtarmışlardı. pis mi pis ve cıvık cıvık gübreyi sepetlerle dışarı taşıyorlardı. Hepsini yapmaya kalksan alü ayda bitmezdi. koranın az çok temizlenmiş köşesine götürdüler.
cizgiliforum. Suyu iyice azalmış bir derenin yatağı. Çobanın iki ayağı bir pabuca girerdi öyle günlerde ve şimdi o günler başlamıştı bile. kaça-cafc*bir yer yoktu. ikizlerin sırtına da (3) sayısını yazdı. ayazın şiddeti artıyordu. "Yollar açılmadan dağa nasıl saman yollayabilirim?" derdi mesela. Çadırdan bir şişe siyah boya alıp geldi. Tepelerin ardında karlı dağlar. Ellerinden geldiği kadannı yapmalıydılar. Tanabay tepenin üzerinde bu düşüncelere dalmış gitmişti. kuzulamak üzere olan on koyun daha ayrılmıştı. koyun korasına el uzatsanız tutulacak gibi yakın görünüyordu. Dört yanı da ulu dağlarla kuşatılmıştı. onların da ardında daha yüksek ve doruklan bembeyaz dağlar vardı. Ne utanmaz adamdı bu İbrahim! "Eee. kolhozun kuzu140/ElvedaGülsan 85 . ne gibi savunma tedbirleri alacağını düşünüyordu. çabayı bırakmamak. başındaki kıllann sayısından da çoktu. • "Ne olacaksa olsun!" dedi sonunda. Sürüden. Bir bakarsın. iki tepe arasında kıvnla kıvrıla uzanıyordu. Doğuracak her koyunun yardımına koşmalıydı. Elveda Gülsan/139 az ilerideki bir tepenin üzerine çıkarak sessiz sessiz çevreye baktı.www. Çıplak yarlar beyaz yamaçların üzerine kara bulutlar gibi çöküyor.enginel elveda gülsarı canı cehenneme!" diye. bir çalının arkasında bunlardan biri kuzulayıverir. O gün doğan ilk kuzunun sırtına (2). yüreği yandı. Ve orası. yavruyu aramaya başladıkları zaman. o kargaşada onlan birbirleriyle buluşturmak çok zor olurdu. Siperler bozulmuş. henüz bitmiş kısa otlan güçlükle kopanp otlaya-rak ağır ağır ilerliyordu. savunma hattı çök-müştü. İbrahim buna da bir bahane buluyordu. Analarına da aynı numaraları yazarak belirledi. tek canlı yoktu. sabahleyin sürüyü otlağa çıkarmadan önce. Böyle yapmazsa. Yıkık koranın içinde ilk kuzuların ve analarının acı acı melemesi geliyordu kulağına. Birden bire kendini savaş meydanında bulmuştu sanki: Tanklar üstüne üstüne geliyordu ve onun elinde savunması için hiçbir şey yoktu. pek acımasız başlamıştı. Bir süre sonra İbrahim geldi.kuzu yaş topraktan soğuk kapar ve çok geçmeden ölürdü. buz tutmuş bayırların üzeltine kış bütün ağırlığıyla abanıyordu. Sonra. O da yoktu. kara bulutlar kaplamıştı. Soğuk bir rüzgâr toprağı yalayarak esiyor. Ve bu defa. bitecek gibi değil.Bu ölüm-kalım savaşında ya bir mucize olur sağ kalırsın ya da ölürsün! Tanabay. Sürü. Geri çekilecek.com. Yapılacak iş. pek ani. Onu göremez ve kendi haline bırakır-san. Bari yeterince saman olsaydı şu kuzulama günlerinde.Yine de direnmek zorundaydı. umutsuzluğa yenilmemek dileğinden başka ne gelirdi elinden? Ama öyle çok iş vardı ki. çaresizlik anlamında kolunu salladı ve koraya doğru yürümeye başladı. O yamaçta onlan bir an bile yalnız bırakmağa gelmezdi. Arazi keşfi yapıyor. size han sarayı veremem ya. Gökyüzü soğuk. Oralan ıpıssızdı. Biraz daha yaklaşırsa o vadi bulutların karanlığına gömülüp kaybolacaktı. Tanabay bu korkunç durum karşısında bir kez daha ürperdi.
Bu iki yüzlü adam. Ah sersem kafam! Bu görevi niye aldım. keçe çadırın ve her şeyin üzerine dondurucu ıslaklığıyla geldi. Bundan sonra İbrahim atına binip gitti. Beni oyunda. düşünmüyorum mu sanıyorsunuz. Bunlar da yeni doğmuş. İleride daha kimbi'?. Zayıf koyunları besleyecek yem yoktu.cizgiliforum. Vadinin biraz yukarısına konuşlanan Asim ve Bektay'ın sürülerinde kuzulama henüz başlamamıştı. Bahar gelmesine geldi. Başka bir şey bekleme. hapse! Hiçbir yerden hiçbir şey bulamıyorum. Kuzular peş peşe doğuruyorlardı. İstersen öldür beni. soluk alacak vakitleri kalmamıştı. henüz komünizme tam anlamıyla ulaşmış değiliz" diyordu. hava tekrar bozmasın! Ah bahar gelse! Havanın durmadan değişmesi çok kötü.. .com. Tanabay. Geçici bir süre için de olsa kimse çalışmak için buraya gelmek istemiyor. koyunlar 86 ." Bunları söyledikten sonra oldjuğu yere yığılırcasına çöktü. Nemli bir bahar kokusu sardı ortalığı. geriye asıl işleri gören üç kişi kalıyordu. Bir şeyler yapmak gerektiğini söylüyorum.www. Bir daha da onu kuzulama korasında hiç gören olmadı. ama hiç de Tanabay'ın beklediği. analarından ilk sütü emzirmekten ve onları eldeki imkânlarla sıcak tutmaya çalışmaktan. her şeyden sorumluyum. bu belayı niye sardım başıma! Niye!.. iki eliyle yüzünü kapatıp ağlamaya başladı ve Tanabay'ı hayretler içinde bıraktı. Akan ve biriken sular buz tuttu. Ama Tanabay onları bekleyen felaketi seziyordu. Kapalı koranın çürüyen damından yağmur doldu içeriye.. "Aman Tanrım.Şakanın hiç sırası değil. ben ise bütün sürülerden. çok geçmeden bulutlar dağılmış. yarın benden hesap soracaksınız! . titreyen bacakları üzerinde dik durmaya çalışan kuzuları alıp kurulamaktan. umduğu gibi değil! Bir gece ansızın yağmurla. Koyun-kuzu ayağını yere basamaz oldu. Tanabay'ın sürüsünden yüz kadar koyun kuzulamıştı. Kuzular birbirlerine sokularak titreşiyor. lan kuzuların acı acı melemeleri kulakları dolduruyordu. hava ısınmaya başlamıştı. Çobanların gündüzü gecesine karışmış. Sizden.Ben durumu bilmiyorum. Her yer kapanmış. Şükürler olsun. i Bir gün önce çok büyük bir korku geçirdiler. Tanabay adamı bir yumrukta yere sermemek için kendini zor tuttu." diye düşünüyordu. aç ka. sisle geldi. Her zaman sürünün başında bulunan yaşlı kadın yardımcı ile Tanabay'ın altı yaşındaki büyük kızı hesaba katılmazsa. bahar gerçekten gelsin.. paramparça et! Yine de yapabileceğim bir şey yok.. Açık ve kapalı koranın.. koranın içindeki gübreElvedaGülsarı/141 leri atıp kuzuların altına saman taşımaktan başka iş yapmıyorlardı. anlatıyorum. karla. dedi İbrahim. kara bulutlar gökyüzünü kaplamış ve lapa lapa kar yağmıştı. lir neler olacaktı?.enginel elveda gülsarı lama korası bunlar işte. başka da yok.Koyunlar zayıf olduğu için sütleri yetmiyor.. Zavallı saf Tanabay da onun içtenliğine kanıp kendi söylediklerinden utandı. ötekilerden. dünya karanlığa gömülmüştü. "Beni hapse atacaklar. Buranın sorumlusu benim. Birden sopuk bastırmış. eğlencede mi sanıyorsunuz?. sana durumu gösteriyor. i . hayvanlarla ilgili her şeyden ve tek tek her hayvandan sorumluyum.
kurtarabildiği kadarını kurtaracaktı.Zavallı çoban... Ayağında ağır çizmelerle her yere yetişmeye çalışıyordu. Kar yağdı. üzerine branda bezi sermişlerdi. karına kadar suya batmış vücutlanndan keçeleşmiş tüyleri avuç avuç dökülüyordu. yağmur ve kann altında. dışarıda bir yere yığıyor. istediği yerden. Bu soğukta. Gaz lambasını yaktı. yeni doğan kuzuları işte böyle. Bir damla uyku uyuyamıyor. donup kalan ölü hayvanlan sürüyerek çıkanyor. sonra yine kar. Yağmurluğun etekleri. Bahar. Tanabay onları yataklanyla birlikte kucaklayarak çadırın daha iyice bir yerine yerleştirdi. bir sürü hayvan vardı. Üstü başı sınl-sıklam ve çamur içinde. j Koyunlar artık otlağa gitmek istemiyorlardı. Çocuklar üşüyor.www. ağzına bir lokma yiyecek alacak vakit bulamıyordu. Yine de kapalı koradaki kadar kötü değildi. Girin-ci de zayıf koyunları ve yeni doğmuş kuzuları kırıp geçiriElveda Gülsan/143 yordu.com. Tanabay keçe çadıra koştu. Yine kar.cizgiliforum. Yorganın üzerine bir keçe örttü. Böylece kuzulara da yer açmış bulunuyordu çadırda. kırık pencereden. Kısa bir süre diner gibi oluyor. Bunları hiçbir güç engelleyemezdi. ne bulacaklardı 87 .Işık getir! Şuraya tut! Dikilip durma öyle! Gece sis bastırdı.. Boğuk sesiyle kendine de. Dışarı fırladı. herkese lanet okuyordu. Ölüm kolayca giriyordu koraya: Yıkık çatıdan. iğne atsan yere düşmezdi. yine yağmur. yağmur yağdı.Yağmur tepelerine tepelerine iniyor. su birikintilerine batıp batıp çıkıyordu. Kendileri de yardımcı kadınların palatkalanna sığındılar. yaralı bir kuşun kanatlan gibi yeltek yeltek savru-luyordu. Soluk alamıyordu insan. kadınlara seslendi: . Yağmurluklara sarılıp ellerindeki fenerle oradan oraya koşturuyorlardı. Yağmur dinmek bilmiyordu. Gökyüzü kalbura dönmüştü sanki.. yığıyordu. Tanabay başına gelenler için kargışlar yağdırıyor. Eşyaların hepsini bir köşeye yığmış.Kuzuları çadıra getirin! dedi. yine yağmur. Şafak söktü. Yorgan ıpıslak olmuştu. çeneleri kilitleniyor. . açık ağılda.Çabuk demir çubuğu ver! Kürek! Şuraya gübre dök! 142/ElvedaGülsarı Suyun önünü kes! Koraya doğru akan suyun yönünü değiştirmek için kaskatı olmuş toprağı kazarak arklar açmaya çalışıyordu. ağlıyorlardı. karanlıkta kıstırılmış iki hayvandı sanki. ötekilere de durmadan bağırıyordu: . Dışanda. İki ayağı. ana sütü yerine soğuk su ile karşıladı. kabir gibi soğuk korada donan kuzuların arasında çabalayıp duruyordu.. su birikintileri içinde nasıl yürüyecek.enginel elveda gülsarı o soğukta ayakta doğururken inim inim inliyorlardı. kendisi de yardıma koştu. Tanabay bitkindi. Hepsi meleşiyordu ve kokulan da dayanılır gibi değildi. Ama çadıra kaç kuzu alabilirlerdi ki! Elden geleni yapacak. Çadırın her tarafından su sızıyordu.. Karanlıkta cıvık cıvık gübreye. Kızlar uyuyordu. Bugün yarın doğuracak koyunlardı bun-lar. kapılardan. Çadır kuzularla tıklım tıklım dolmuştu. Çobanların kara günleriydi bunlar. bu yağmurda.
Hep beraber sürüyü otlatmaya çıkarabildiler. bey-. Değneğini sırtlannda kıracak kadar kızıyordu koyunlara. gecesini gündüzüne katarak çalıştığı. Yeni doğan kuzular aynı gün vıcık vıcık gübrenin. canından bezdiriyordu.!" Bu düşünceler daha çok geceleri. "Bunun hepsi kim için? Ne için? Bakamayacak olduktan sonra neden koyun yetiştiriyoruz? Bunun suçlusu kim? Kim? Söyleyin suçlu kim? Suç sende elbet. Ama gitmiyor. Karaya vurmuş balık gibi çırpınarak.. dışarıya at! Şuradaki su birikintisinde boğulup yatan hayvanı çek çıkar!. Tanabay. Nedendi bu erken kuzulama!. Şimdi yıkık-dökük koradan. nini yiyor.com. ama sanki ağıl daha iyiymiş gibi koyunlar çıkış kapısına varmadan geri dönüyorlardı. çaresizlikten ağlayarak koyunları yeniden toplamaya çalışıyor ama koyunlar yine geri dönüyordu. peşi peşine kuzuluyorlardı. koyunlar birbirleriyle sözleşmişler gibi.karanlıkta gözleri görmeyenler gibi el yordamıyla yolunu 88 . sürgün olup birbirlerinin üzerine sıçratıyorlardı. tepelerine günboyu yağmur boşanıyor. Gözünün gördüğü herşeyden tiksiniyordu. uğruna helak olduğu işlerden. her şeyden nefret ediyordu.. Tanabay. yaradılışa aykın ve akıl almayan. Kuzusundan aynlmış koyunlar aklını yitirmiş gibi acı acı meleşerek dolaşıyor. Tanabay küfürler savurarak ağıla çıktı.. güçlükle nefes alıyor. Zavallı yaşlı kadın. Oy o kuzulama döneminin uykusuz geçen geceleri oy! Ayakları pislik deryasında yüzerken. 144/ElvedaGülsan Ama. Sonra türlü türlü düşüncelerle aklını oynatmaktan korkarak.cizgiliforum. kendinden. birbirlerine çarpıyor. kimmişsin sen. hatta üçüz doğuran koyanlar vardı ki! Bunlar bir servetti ve bu servet gözünün önünde yok olup gidiyordu. onları geride bırakacağız! Söz veriyoruz! Yaa. ruhunu sıkıyordu o düşünceler. çamurun içinde ölüyorlardı. güzel sözler söylüyor. Sağ kalanlar ise öksürüyor. sözde kapalı koranın içinde rüzgâr uğul uğul esiyor. Bütün bu olanlarda tabiî olmayan. bu düşünceleri kafasından kovmak istedi. büyüdü. Bu öfke büyüdü. bülbül gibi şakıyordu. Bu âfet başladığı andan itibaren Tanabay zaman kavramını yitirmiş. Tanabay'ın damarları öfkeden mosmor oldu. kırılıp giden koyunlardan. işler yolunda! Çok ilerleyeceğiz. Öbür kadınlan da yardıma çağırdı. güzünün önünde kınlıp giden kuzuların sayısını şaşırmıştı. fenerleri söndürüyordu. senin gibi konuşanda: Ooo. ilerde olanlara yetişecek.. bütün hayatından. doğurmak üzere yatan koyunların üzerine basıyorlardı. şimdi git de ölüp kalan kurulan koradan çıkar.Hadi bakalım. nefrete dönüştü. Öyle de çok ikiz. onu öfkeden kudurtuyor. işkence gibi bir şey vardı.enginel elveda gülsarı otlamak için? Başına bir çuval geçiren yaşlı kadın elindeki değnekle koyunları dışarı çıkarmaya çalışıyor.www. zulmet gibi. Hadi bakalım.. dizboyu çamur ve sidikle vıcık vıcık olmuş gübrelerin üzerinden geçerken aklına geliyor.. Bütün duyulan uyuşmuş gibi bir süre dalıp gitti. Bütün emekleri boşa gitmişti. göster kendini!. biz her şeyi biliyoruz. kuzulama döneminin biraz gecikmesinden başka bir şey istemezdi.
çekiştiriyorlardı.com. tos vuruyorlardı. Günlerden beri üzerlerinden yağmurluklarını hiç çıkarma-mışlardı. fırlamış. Eyerden.cizgiliforum. yakanıp temizlenmeye vakti yoktu. süt yoktu. yatıyor. hava düzeliyor derken bir talihsizlik daha geldi başlarına: Bir sabah uyanınca toprağın kaskatı olduğunu. Çora'yı bul. sağ kalan gebe koyunlar iyice zayıflamış.enginel elveda gülsarı buluyor. Bulutlar dağıldı. kuzuları ölen koyunların ajtına götürmeliydiler..Çora hasta Taneke. Caydar kocasım susturmak istedi ama kocasının çok kızdığını görünce buna cesaret edemedi. O zamana kadar ölmeden kalsalar bile bunlardan ne et alınabilirdi ne de yün.. Ağlayana sızlayana meme yok.Yine de "İki-üç gün içinde yolda öleceksem bile gelirim" dedi. Şimdi. İnsan bakmaya korkuyordu. anasız kalan kuzuları. Eğer bunlara sağ demek doğruysa. küçücük ve soğuk dudakları meme arıyor. Neyse ki öğleye doğru don çözüldü. su birikintilerinin donduğunu gördüler. Yemek yemeye. kocamış biri olarak tanınacağını da bilmiyordu ama. O çamurda yürünmüyordu. Bu yüzden son günlerde saçlarının iyice ağardığını. yeni doğmuş kuzuları ezmemek için dört ayak olup emekliyor. emzirmek istemiyor. O büyük felâketin karşısında çaresiz kalınca. Ama bunun pek yaran yoktu artık. yanındakilere de bir dakika dinlenme fırsatı vermiyordu. Kendine de. Olan olmuş. Zavallı kadınlarla ufacık kızımı daha ne zamana kadar böyle çalıştırabilirim? diye yakınıyordu. Koyunlar o kuzuların kendilerinin olmadığını kokularından anlıyor. omurgaları.Koştura koştura git. kımıldayacak güçleri yoktu. yardımcı kadınlardan genç olanına atını eyerlemesini söyledi: . bir deri bir kemik kalmışlardı. zembille çamur taşıyıp açık ağılda bir yol açtılar. iyice çöktüğünü. Akşama doğru geldiği zaman yüzü ve dudaklan soğuktan mosmor olmuş. Yardımcı kadın gitti. Bundan sonra ona herkesin 'ihtiyar' diyece-< ğinif yaşlı. Sepetle. karınlan şiş. Açtılar. Tanabay "Umutsuzluk şeytan başına" diye rahat bir nefes aldı. Üçüncü gün hava açılmaya başladı. insanların parmaklarına yapışıyor.. Gün açıldı. kocadığı-nı bilmiyordu. Parmağınızı çekip kuzuları öteye beriye itseniz. . kan içinde kalmış ellerini gördü. tırmıklara sarıldılar. şimdi kendisine ne diyecekleri umurunda değildi. feneri güçlükle bulup yakıyordu.Hay kalkamaz olsun da gelemez olsun! dedi Tanabay öfkeyle. Yeniden küreklere. bitkin bir durumda kayarak indi: . Eğer gelmezse bir daha gözüme görünmesin! Bunu da söyle. vakit kaybediyorlardı çünkü. Rüzgâr dindi. sağ koyunlar böyleydi işte! Kuzulamış koyunlardan ve bunların kuzularından kaç tanesi erişebilirdi bahar bereketine. iliklerine kadar ıslanmıştı. hemen buraya gelmesini söyle. Bu hayvanlar 146/ElvedaGülsan otlağa çıkamayacak demekti. Elveda Gülsan/145 Çoktan beri aynaya bakmamıştı. sis dağlara yükseldi.Tanabay onlara hiçbir şey 89 . Açlıktan ağlaya ağlaya peşinizden gelen yetim çocuklar gibiydiler. bu defa da yağmurluğun eteğini ağızlarına alıyor. Zavallı yavrular süt diye acı acı meliyor. O gece feneri yakarken şişmiş. emmek istiyorlardı.www. Ayaklan çivi gibi ince.
bu.Emerler. Oysa çocuklanna. kıtlık hüküm sürerken. tekmeleyerek uzaklaştı-nyordu onlan. düşüyorlar! dedi kız ağlamaklı bir sesle. kızı da kuzuları tutup analarının memesine yapıştırdı.Kızından nasıl özür dileyeceğini bilemiyordu. Yalnız bir defa kendini kaybetti. Sürüde bir koyun böyle bir davranışta bulunur-şfe. telaşa kapıldı. yoluyorlardı. Tanabay hepsine lanet okur gibi oradan uzaklaştı.com. Yürüyüp de nereye gidecekti? Tekrar döndü. O koyunu gjören öbür koyunlar da aynı içgüdü ile yavrularına süt vermeyi reddedebilirlerdi.Bu da ne demek oluyor cadı kadın! Ne yaptıklarını görmüyor musun? Niye bağırmıyorsun onlara! Çabuk otlağa sür onları. dönüp dönüp tos vuruyor ve silkiniyordu. . Kuzular meleElveda Gülsan/147 ye meleye. Acımasızların. Tanabay çok korktu.Baba. Açlık. Yaşlı yardımcı kadın bir gün.Sen analarını tut. O sırada Tanabay da sürüye bir bakmak için dışarı çıkmıştı. koyun başıyla kızı itip yere yıktı. Tanabay'a yardım edtrim düşüncesiyle. bak ayakta duramıyor. Koyunların ağıla getirildiklerini görünce kan beynine sıçradı: Koyunlar birbirlerinin yünlerini yiyor.enginel elveda gülsarı söyleyemiyordu. Biraz yatışmcaya kadar yürüdü. Orada kuzuları analarına kabul ettirmeye çalıştılar. onları emzirmiyordu. memelerine yapışmak istiyor ama anaları süserek. baba. Tanabay koyunu tuttu. Çok kızmıştı ama kızına vurduğu için yüreği de paramparça olmuştu. hiç vurmazdı. emerler ama sen onlan tutamıyorsun. . onun elinden kurtululup kaçmaya başladı. Çocuk burnunu çeke çeke sessizce ağlıyordu. O sırada kızı da koşup onu karşıladı: 150/ElvedaGülsan 90 . yavrularını bile iste-miyen koyunu ve kuzularını yakalayıp koradan çıkardılar açık ağıla getirdiler. Küçük kız kuzuları tutamıyor.www.Hayır. . ememiyorlar. Hiç durdurma! Birbirlerinin yünlerini yeme-sinler! Bir dakika daha gecikirsen öldürürüm seni! "Düşman yakana yapışınca kurt da bacağını ısırır" derler ya. salgın hastalık gibi bütün koyunlara geçer. onlan ben emzireyim. tabiat da canlılarda sağ kalma içgüdüsünü uyarıyor olmalı. bu işi beceremiyordu. Tannm! Bacak kadar kızın ne gücü olabilirdi ki! Tanabay kuzulan anasının memesine yapıştırmış. . İkiz doğuran koyunlardan biri yavrularını istemiyor. dilini tutamadı. ikiz doğuran koyun da önce kendini düşünüyordu.cizgiliforum. Demek açlıktan ölmek üzereydiler ve ne bulurlarsa yiyeceklerdi. uğursuzların "Ben sağ kalayım da başkaları ölürse ölsün" demeleri gibi. düşe kalka analarına sokuluyor.Tanabay kızının becereksizliğine dayanamadı ve yüzüne şaman indirdi.. kuzular emmeye başlamışlardı ki. Kızıyla birlikte açlıktan gözü dönmüş. Ama koyun direniyor. öğle zamanı koyunları ağıla doğru getiriyordu. Asıl büyük felaketle uğraşırken daha küçük aksilikler de olmuyor değildi. Yaşlı kadına hiddetle bağırdı: .
ta çocukken koyun güdüyordu. sürükleyip götüriiyordu. Zenginler. görgüsünü arttırdı ve gözü açıldı. burunlarını çeke çeke gitmişlerdi. Ne de olsa artık Irgatlar Komitesinin üyesiydi.www. Bir zaman. iki öküzü. Tanabay köyüne dönüp yerleşti. Buğday ektiği bir tarlası. her şeye ortak olmak için Tanabay çalışmayacaktı da kim çalışacaktı? Gözleri çıksındı kulakların (toprak sahiplerinin). Tanabay'ın asıl işi onun öküzlerine ve atlarına bakmaktı. Kulıbay ağzını bile açmamıştı. Gençlere okumayı öğretiyor. Tanabay ayrılırken zengin adama: "Hele bir büyüyeyim de gösteririm sana!" demişti.. O devirde yoksul Kızgızlar. O zengin mal sahibi onları aldatmıştı. Tanabay Rusçayı o zaman öğrendi. Bu Efremov..Gün TaElveda Gülsan/151 nabaş'ın günüydü artık. Bu yenilik Tanabay'ın başım döndürüyor.cizgiliforum.Tanabay bütün gün at üstünde dolaşıyor. konuşmalara katılıyordu. Kolektifleştirme başladığı zaman Tanabay kollarını sıvadı. Efremov sert bir adamdı ama âdil idi. Buğdayı Evliya-Ata kasabasındaki değirmene götürdü. erkinlik^ıak. Sabah eritenden akşam karardığına kadar o da bir ırgat gibi çalışırdı. işler nida ilerliyordu. iki aü vardı. O yıl ikisinin yollan ayrıldı. kendi ufak tefek eşyalarını koydukları torbayı omuzlarına atmış. uzaktan akrabaları olan bir zenginin koyunlarını güdüyorlardı. hukuk. yakındılar ama onları dinleyen olmadı.. Çora okumuş.. kültürlü bir adamdı. Her şey altüst oldu. Tanabay ise Aleksandrovka'da Efre-mov adında bir Rus'un yanında ırgat olarak çalışmaya başladı. Aradan ancak bir yıl geçtikten sonra sadece karın tokluğuna çalıştıklarını anladılar. Hak yemiyordu.enginel elveda gülsarı lerinde. Bunun üzerine iki zavallı. toprak sahipleri. onları bilgilendirmeye çalışıyordu. bambaşka bir hayat başlamıştı. Ağabeyi ile birlikte söylendiler. Tanabay da öğrenmek. bölük pörçük aklına gelip gidiyordu. mollalar. kendilerinden olan ağalardan memnun olmadıkları için Rus ağaların yanında çalışmayı yeğ tutarlardı. Ağası Ku-lıbay ile birlikte. "Ben zengin olursam çobanın hakkını yemem" demişti kendi kendine. canla-başla çalıştı. bilgilenmek zorundaydı. Partiye de beraber girdiler. Yoksullar yükseliyor. yepyeni fikirlerin kök salması için tarlayı 91 . geçmişin bazı olayları. Çora ile işte o zamanlar karşılaşıp tanıştılar. zengin bir çiftçi değildi. hayvan. Köylülerin yeni hayata geçişleri için bu uğurda toprak. zararlı otlar gibi köklerinden sökülüp atılıyordu. ağa olmayı o zaman koymuştu kafasına. Burada da Çora ile beraber çalıştılar. gece toplantılarına. Paralarını alamadılar. O Tanabay'dan beş yaş daha büyüktü.com. O zengini böyle korkutamayacaklannı biliyordu. Araba da sürüyordu artık? EvliyaAta kasabasına gide gele.. Yeni. Tanabay "Irgatlar ve Yoksul Köylüler Komitesi"ne üye seçildi. her şeye.Her şeye birden kavuştu: Toprak. Toprak ve sürü sahibi olmayı.Sonra bir kom-somol hücresine katıldı. onu coşkulara gömüyor. Yok olsunlardı! Her şey bir anda ve çabuk çabuk ol-malıydı. emek ve büyük ideal. Yeni. Tanabayların günü de böylece doğmuştu. Bundan sonra devrim yapıldı. Kulıbay başka bir ağanın çobanı oldu.
onu samimiyetsizlikle. Benim ağabeyim diye kayırmayın.. ağabeyi de kendi hayatını bir düzene sokmuştu.. bu işin sonu ne olur? diye bir karar veremez. bir inek. "Kendiniz karar verin" dese. O zaman ne olacaktı. kulak olduğumu naElvedaGülsan/153 sil söylersin? Neyim varsa kendi emeğimle. Mallarına siz el koymazsınız bunu ben kendim yapanm. Sovyet iktidan uğruna ben öz babama merhamet etmem. Ha. Kulakların listeleri hazırlandı ve bu listeye Kulıbay da alındı. Ötesini düşünür.Beni neden toprak ağası saydınız? Neden malıma el koyuyorsunuz? İkimiz beraber ırgatlık etmedik mi? Kulak denen o zengin toprak sahipleri ikimizi birden kovmadılar mı? . Benim ağabeyim diye çekinmeyin. Bu tarladaki bütün zararlı otlar yok edilmeliydi. kimi karşı çıkıyordu. hiç karşı çıkmadı. Çok çalışıyor ve iyi yaşıyordu. iki koşum aü bir de taylı biyesi (kısrağı) vardı. Bir dulla evlenmişti.Onlar eski hikâye.Bak Çora. Anneleri ayrı olsa da babalan birdi. gece gündüz çalışarak alın terimle elde ettim. Tabiî sabanı.Bunları çok görüyorsan hepsini alın. çeşitli görüşler ortaya atıldı. Söz sırası Tanabay'a geldi. burada iyi düşünmemiz gereken bir durum var: Kulıbay'ı kulaklar arasında sayıp mallarına el koyacak mıyız. Ama beni kulak grubuna. şey diyorlar. sessiz oturuyordu. Tanabay ağabeyini soğuk karşıladı ve elini de uzatmadı. entelektüel. Köy Sovyeti toplantılarında sıra Kulıbay'ın adına gelince Çora şöyle konuştu: . o oturumdan bu oturuma koşarken.www. Öyleyse o da bir kulaktır. nız neden? Sen hiç Allah'tan korkmaz mısınız Tanabay? "-¦ t . Sen de bir entelektüelsin. ondan yararlanabiliriz. Hasat zamanı bir ırgat tutuyordu. Çiftçilik yapıyordu. o meclisten bu meclise. Neydi o.Eski zengin. Kimi Çora'nın dediğini kabul ediyor.Yoldaşlar. koymayacak mıyız? Kulıbay gibilerin kol152/ElvedaGülsan hoza yardımı olabilir. Bunun üzerine çeşitli fikirler. ağa akrabalan olan başkaları da çıkabilirdi. Bu gün sen de bir zenginsin. Herkes onun ağzına bakıyor. O da yoksul bir aileden geliyor.enginel elveda gülsarı temizlemek gerekiyordu. Bu durumda zengin sayılmazdı ama yoksul da değildi. Devrim aleyhinde de değil.com. Korkarsın. . Birkaç koyun. Ne de olsa Kulıbay ağabeyi idi. . berisini düşünür. Tanabay ayağa kalktı: .. ağa grubuna sokma-. onun ne diyeceğini bekliyordu ve bu da onun çok canını sıkıyordu. Tanabay bir horoz gibi mağrur. kestirip atamazsın. Ev kendisinindi. Uzatmaya ne gerek var. Listede adı var mı? Var. korkaklıkla suçlayabilirlerdi. Ağabeyine karşı gelmek zorunda kalmıştı. 92 . sen hep böylesin! Gazetelerde okumuş adamlar için.cizgiliforum. İkisi de kendi işlerine dalmışlardı. "Kulıbay'a dokunmayın" dese. Tanabay gece gündüz attan inmeden.Benim zengin bir ağa olduğumu. Gerçi o günlerde birbirlerini seyrek görüyorlardı ama aralan fena değildi. Ertesi gün Kulıbay onu görmeye geldi. tırmık ve yaba gibi bazı tarım araçlan da.. dedi.
. Sanki boğalar güreşmiş gibi yer alt üst olmuş.Köye iki atlı milis gelmiş. Bu olayın üzerinden yirmi jj| yıl geçmiş ve bu süre içinde birbirleriyle tek kelime konuş-\* mamışlardı. düşman sınıfındansın.cizgiliforum. Sen bizim yolumuzun üzerinde bir engelsin. başka bir şey söylemeden. Yavaş yavaş bütün görevlilerden uzaklaştırıldı." diye savunuyordu kendini. en önemlisi de kolhozlarda işler düzelmeye başladı. beni kötülemek için. neler neler söylemişlerdi! Öteye beriye koşup bu konuyu konuşanlar çoktu ve herkes başka başka şeyler söylüyordu: . hiç kimseyle vedalaşmadan gitmiş. başaklar ka154/ElvedaGülsan vuzlanna sığmıyordu.. Kulıbay'ın saplan kökünden çıkardığı. ileride. Kulıbay tutuklanıp götürülürken hüngür hüngür ağlıyormuş. Kulıbay orada.Tanabay bir gün.. birden kolhozun buğday tarlasına dalmış. Çoğu onu kınıyordu: "Tann insana böyle bir akraba vermesin! Böyle bir kardeşin olacağına hiç olmasın daha iyi!" diyorlardı..com. Kendini savunmuyor değildi: "Kulaklar kohhozlan yakıp yıktılar.. Tanabay'ın gayretleri hiç de de boşa gitmedi. hayır. yola zor çıkarmışlar.. onu haklı bulanlar pek azdı. ardına bile bakmadan gitmiş ve olaya inanmıştı.enginel elveda gülsarı yeni zengin hepsi bir bizim için.www. Hayat tarzı tamamen değişti. çiğneyip ezmeye başlamış.. kargışlanmış olmama sevinmek için uyduruyorlar" demişti... Taneler başaklara. Kulıbay'ı kulaklar sınıfına kaüp Sibirya'ya sürdükleri zaman. Sen . Onu götürmekte olan milisler zor zaptetmişler. kolhozun güz buğdayı ekilmiş tarlalan boyunca ilerlemeye başlamışlar. o günlerde köy halkı onu dışladı.. Tanabay bunlara pek inanmıştı: "Bana düşmanlıkla-nndan. kolhozun ekinlerine bakmaya gitmişti. tarlanın içinde çiğnenmiş yeri gördü. Açıktan açığa olmasa da. Kolhoz kurabilmemiz için önce bu sınıfı yok etmemiz gerek. kapana kısılmış bir kurt gibi can havliyle. " Bu son konuşmalan oldu. işçileri öldürdüler. köyde ne dedikodular olmuş. ekin biçme zamanından az önce. bu engeli kaldırmalıyız. sağa sola bakmadan. bunlar Kulıbay'ı önlerine katarak götürmüşler.Vay zalim vay! Vay hain vay! Demek kolhoz ekinine zarar verirsin! Sen gerçekten bir kulaksın! Bunu yapan kulak değildir de nedir!" Sonra atından inmeden. "Düşmanlarımın içi bu kadar yanmışsa üzerine tuz yalasınlar! Ne dedikleri umurunda değil!" diye savunmuştu kendisini.. Birden. kökünden söküp çıkarmaya.O yıl ürün boldu. Köyden uzaklaştıktan sonra. İşte bütün bunlar dolaşıyordu ağızdan ağıza. Yooo. Evet. Yine köylülerin anlattıklarına göre. Ezilmiş ve çiğnenmiş yerde buğdaylar sa-rarıp solmuş ve bunu gören Tanabay öfkeden kudurarak kükremişti: . O günlerde Tanabay'dan yana olanlar. yolduğu. 93 . seçimlerde ona oy vermez oldular.Yıldan yıla daha iyi oluyor* kalkmıyoruz.. Kulıbay başını öne eğerek.Bazılan bunu Tanabay'ın yüzüne karşı da söylüyordu. sel gibi söz yaşı dökmüş ve "Allah Tanabay'ı ondurmasın!" diye kargışlamış. yeşil buğdaylan yolmaya. ezip çiğnediği yeri.
başı ağnyor. Ne var ki bütün hayaü.enginel elveda gülsarı Tanabay o geçen günleri en küçük ayrıntılarına kadar hatırlıyordu. Tanabay da koştu peşlerinden.iş bitirme yansım ele alalım mesela. Çöken kirişin altına girip omuzu ile kaldırdı. Artık bunların hepsi gerilerde kalmıştı. kara tahtaya kimlerin adıi'azılmış. öbür ucu da çatının ağırlığını taşıya-madığı için çökmüştü. Tanabay ne olduğunu anlayamadan yerin-ien sıçradı. Bir de ne görsün! Tavan kirişi çökmüş ve Caydar altında kalmıştı. Kızarmış gözlerinin kapanıp açılışından onun uykusuzlukla savaştığı pek belli oluyordu. gözünün önüne getiriyordu. Tanabay onu uyandırmadı. Tanabay..Herkes çok etkilenirdi bundan. Boş sözlerden. düşüne düşüne yorgun düştü. hiçbir işin sonu alınamıyordu. Eskiden. üzgün. neden herşey darmadağın olmuştu? Yanlış yola mı girmişlerdi? Hayır. bunlara bakardı. olduğu yere çöktü ve uyuyakaldı. ya da kimler yazılmalı diye düşünür. Peki yenisi. Uyur-uyanık bir ürperti geçirdi.Caydar! diye haykırdı.Peki ne olmuştu öyleyse? O doğru yolu mu yitirmişlerdi? Ne zaman ve nasıl başlamıştı bu? Başarma. dolanıp duruElveda Gülsan/155 yordu.com. Acıdan inliyordu. Kendini bir türlü işe veremiyor. Bezgin. bir yandan da ayrı bir azap veren geçmişi düşünmekten kendini alamıyordu. kolhozlann yeni yeni güçlenmeye başladığı o güzel günlere asılıp kalmıştı sanki. O günlerin "Kızıl baş örtülü emekçi kız" şarkısını. işler nasıl? diye soran. tartışılırdı. Ne oluyor. hareketlerinde de bir gevşeme. kayıtsız. . O ilanlar okunur. Tanabay bütün gece koranın içinde bir yandan o pek zahmetli işleri yaparken. kırmızı ve kara ilan tahtalan vardı.. taşıyamadığı. arayan yoktu.. karşı koyamadığı bir ağırlığın altında yavaş yavaş çöktü ve gözlerini yumdu. Sonunda dizleri büküldü. Ama o defterde kalıyordu o sözler. Tanabay'ın uykusu bir anda açılıver-di. bir uyuşma başlamıştı. halin nicedir. nereye gideceklerini bilemiyorlardı.yerine getirilemeyecek vaadlerden ibaret kalmıştı her şey. kolhozun ilk kamyonetini. başı yavaş yavaş kaydı. Herkes kızıl tahtaya kimlerin. Kolhozda işler neden yürümüyordu. Düşüncelerinde de. Verilen sözler bir deftere yazılıyordu. gözlerinden uyku akıyordu.www. O sırada genç yardımcı kadının duvara yaslandığını gördü.cizgiliforum. Eskimiş bir usul olduğu söyleniyordu. eskimemişi nerede.. o kamyonetin arkasında elinde kızıl bayrakla nasıl durduğunu da hatırlıyor. Hiç bir mesele çözülmüyor. 156/ElvedaGülsan Yardımcılar Caydar'ın sesinin geldiği yöne koştular. tuttukları yol yanlış değildi. Caydar sürünerek kirişin altından çıktı. Kirişin bir ucu duvardan kurtulup kaymış. . Boğuk bir çığlık ve gürültüyle uyandı. Kadınlar Caydar'ın yüzünü gözünü sıvazlayarak ağlıyorlardı. Neden böyle olmuştu? Suç ve kusur kimdeydi. Ürken koyunlar Tanabay'ın ayağına basa basa kaçıyor. olamazdı. O da duvara yaslandı.Tanabay! Tanabay kurtar! diye bağırıyordu kansı -aydar. 94 .
Çok şaşırmıştı.Şimdi ne yapacaksınız? böylesine zor ve önemli günlerde işte kalkamıyorum! Ne yapacaksınız şimdi? . Tanabay da. Ağlama! Sen iyileşmene bak.Sen neler söylüyorsun Caydar. Tanabay bunu görünce ne büyük bir tehlike atlattıklarını bir kez daha düşündü ve karısının sağ kaldığına sevindi. Kadınlar ona bir döşek serdiler. Tanabay gelen çobanı uyarmak için ona doğru yürüdü.j rin yıkılıp gitmesi umurumda değil.. düşen kirişin altında ezilip ölen bir koyun buldu orada. her ye. ama sakın bana gücenmeyin. . karısının gövdesini elle yoklamaya başladı: . ölü anasının memesine yapışmış. Tanabay.Ne oldu? Neren acıyor? . Hiçbir şey senin sağlığından daha önemli değil. "Gebe koyunlara böyle vurmak da ne oluyor. Bir de ne görsün! Karların üzerinden bir koyun sürüsü ağır ağır beriye doğru geliyordu! "Bu da ne oluyor? Kimin sürüsü? Çoban sürüyü neden buraya getiriyor?. bir büyük felâketi bu kadarla atlattıklarına şükrederek ve sendeleye sendeleye koraya doğru yürüdü.Aman Tanrım! dedi Tanabay. çekiştirip duruyordu. Caydar'ı üzerine yatırdılar ve koradan çıkardılar. Değneğiyle koyunların sırtına vura vura. şükretti. Sen sağ kaldığına şükret. dedi Bektay.Çok mu fena? Hani neresi? Hadi yardım edin bana! Üzerindeki uzun. Zavallı kuzusu. görürsünüz. ateşi yaktılar. çöken kirişin altına bir destek koyup. Kadınları yana itip. üzme kendini. Öksüz kuzuyu kucağına aldı ve ona bir süt anası aramaya koyuldu. Olan oldu. Bundan sonra yine Caydar'a bakmak için koradan çıktı." İki sürü birbirine karışacaktı ve bu da hiç iyi olmazdı.Nereden geldiğimi sorma. Çadıra gelince Tanabay bir daha bütün vücuduna baktı. Caydar da bu tatlı sözler karşısında ve gözyaşları arasında gülümsedi: .enginel elveda gülsarı Tanabay korkudan aklını kaçıracaktı nerdeyse. Ağlamaya başladı: . Görünürde yara bere yoktu. . Artık şaşkınlık ve korkuyu atlatmışlardı.www. Elveda Gülsan/157 Tatlı söz hazineden değerlidir derler ya. ona doğru sürüyordu. Az önceki telaş ve korkudan onu görmemişlerdi. Sonra.com.Pekâlâ.cizgiliforum. deli mi bu?" diye düşündü Tanabay. Ama o kalın kiriş çok sert inmişti sırtına.Hey Bektay! Sen misin? Bektay cevap vermedi. Her şey düzelir. Caydar kımıldayamıyordu. gece yağan karla bembeyaz olmuştu. Hepsi Caydar'ı avutmaya başladı. Yaklaşınca çobanı tanıdı: Bektay idi bu. . 95 . \ Şafak sokmuştu. yıkılmasın diye duvara da bir direk dayadı. ince pardesüyü çıkarıp yere serdi..Oy sırtım! Sırtım! . nereden gelip nereye gidiyorsun? İyi misin?! . biriki gün içinde kalkarım. Ah benim zavallı kan-1 çığım ah! Böyle derken karısının yüzünü gözünü okşuyordu.Hey. Çok yatmam. nereye geldiğimi de görüyorsun. başka bir şey düşünme! İşlerin yüzüstü kalması. Yer.
Bu koyunlarla ömrümü niye tüketeyim.Ayaklarım nereye çekerse. yüzü kapkara olmuştu.. usandım böyle yaşamaktan! .www.Git başkasına anlat. Başkaları da senin gibi olsun istiyorsun. Sakalı büyümüş. . aylık ücret alırım. Hadi hoşça kal! Bektay değneğini başı üzerinde birkaç kez döndürerek olanca gücüyle ta uzaklara fırlattı ve yürüdü gitti. Atan başı sen de! Yetti artık!. İyi düşün Bektay. Yabankedisi gibi bakan gözlerinde kin ve nefret vardı. ayak izlerinin çukuru hemen su doluyordu. Ayaklarını yeri döver gibi hızlı basıyor. ağıl yok.Niçin. konuşamıyor-du. Hepsi üçyüz e beş baş.Rahat bırak beni! Sen kendini düşün. Yem yok. Dili tutulmuş. Arkasına bakmadan gidiyordu Bektay. Onlar bize nasıl yapıyorlarsa.Al bunları! İster say ister sayma. barınak yok! Rahat Jpırak beni! Sen git. Yetti artık! Bıktım. . Yürüyüp gitti. çocukluk etme! Ne yaptığını bir düşün! Kendini düşün! Duyuyor musun beni? Bektay başını çevirdi: . göğsüne sokmuştu.com.İşte böyle yaparım.Dur! Bekle biraz! diye peşinden koşmaya başladı.Bektay. Neden sonra: . Eldivenlerini muşambasının alüna. dur gitme! Neler söylüyorsun sen? Nereye gidermişsin? Bektay'ın gelişinden ve söylediklerinden şaşkına dönen Tanabay'ın kan beynine sıçradı. Yakışıklı yüzüne o kara sakal yakışmıyor. ne olur dinle beni! Sana her şeyi anlatacağım! diyen Tanabay koşup Bektay'in yanına geldi. Şu haline.Niye olacak? Beni yardımcı alan sensin! . Bir kere daha tükürdü ve değne-ğiyle koyunları gösterdi: . • .Peki ne oluyor? .enginel elveda gülsarı Beline sımsıkı bir ip dolamıştı.cizgiliforum. yapıştırılmış gibi duruyordu. nasıl yaparsın bunu! .Gidiyorum. Öfkeyle yere tükürdü ve kann üzerindeki tükrüğünı kızgınlığını belli ederek ayağıyla ezdi.Sen ne söylediğini biliyor musun evlat? Bu koyunlar bugün yarın kuzulayacak! Yapılacak iş mi bu seninki! Hiç böyle şey yapılır mı? . Orada pisliklere bata bata ölüp gideceksia Sana o da az! Yine de herkese bağırır durursun. Başını yukarı kaldır di. .Ne olmuş yani? Dur.Peki bunu niye bana söylüyorsun? . her yanını ateş bastı ve boğulacak gibi oldu.Yapılır! En doğrusu bu.Nasıl gidersin. neye 'benzediğine de bir bak! İnsana benzer yanın kalmamış. seni dinleyecek başka aptallar bul! 96 . başım nereye yönelirse! . Tanabay donakalmıştı. Meydan okur gibi bakıyordu. nereye? .. Selamına karşılık ver158/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/159 medi. Tanabay'ın yanına yaklaştı ve birkaç adım önünde durdu. öle-yite çalışmana bak. Başkalanndan neyim eksik? Ben de kasabada yaşar. . biz de onlara öyle yaparız. Ben de herkes gibi yaşamak istiyorum.
. * Tanabay kendine gelip başını kaldırdığı zaman Bektay bayırın belini aşmış. dizginlerini hayvanın dudaklarını yırtarcasına birden çeker. Gösteriş meraklısı olanlan da görmüştü. Böylece herkese.enginel elveda gülsarı . Elbiseleri boya ve muşamba kokuyordu. mahvolacak! diye mırıldandı. Onu kendine çevirdi. bilmeyeni de. Elleri kar ve çamur içindeydi. göstermiş olurlardı. Koşmak tutkusu hiç 97 . Şimdi üzerindeki sahibi değil. Kalktıktan sonra biraz soluklandı. Kuyrukları düğümlendiğine göre yollan uzundu. daha hızlı gitmek istediği için üzerindeki binici dizginleri çekiyordu. Eyerde doğru dürüst oturmasını bileni de.Senin gibi kaçakları cephede kurşuna dizerlerdi! Bektay devam ediyordu yoluna. Onu üyirden ve ilk sahibinden zorla ayırdıkları günden beri pek çok insan binmişti sırtına. ( Bektay onu dinlemek istemiyor. Atlardan birinin donu san. Muşambasının düğümleri iliklenme-mişti.Dur diyorum sana! diye Tanabay onun koluna yapıştı. Bektay'ın sürüsünü toplayıp kendi korasına sürdü. bırakmam seni. .com.. . Gülsan için sırtında kim olursa olsun farketmezdi. • Dizgini kısa olan at Gülsan idi.Seni hapse atarlar hey çocuk! . Bunlar eyere kuruldukları zaman kendilerini Elveda Gülsan/161 büyümüş sanan ahmaklardı. Onun hoşlanmadığı tek şey. Deri ceketli ve muşambalı bir adamdı. dur! Konuşalım biraz.Mahvolacak zavallı çocuk. öbür tarafa inip gözden kaybplmuştu bile. Bektay kolunu çekip kurtardı ve yürümeye devam etti.www. . yorga ata bindiklerini . bir yabancıydı.cizgiliforum. Ayak izleri gözden kaybolduğu yönde uzayıp gidiyordu. Gülsan bunların hepsine alışmıştı.Dur Bektay. Binicilerin iyisi de vardı kötüsü de. Ama o anda beyaz doruklar bir kıpırdadı ve sonra karanlıklar içinde yok oldu. Hepsi birdi onun için. onu arka ayaklan üzerine kaldırırlardı. neye uğradığını anlayamamıştı. Çeşit çeşit eyer vurmuşlardı. Yanındaki doru ata binen Çora idi.Böyle yaşamaktansa hapse girmek daha iyi! dedi ve ardına bakmadan yürümeye devam etti. Gülsan ahırda sahibinin iyileşmesini beklerken neredeyse ayaklan tutulmuştu. Çenesine yediği müthiş bir I F 160/Elveda Giilsan yumruk Tanabay'ı yere sermiş. yürüyordu. bir daha yaparlardı bunu.Hayır. . Çok üzgündü. böyle bırakıp gitmeye hakkın yok! diye Bektay'ın omuzuna yapıştı bu defa.Hızlı. ötekininki doru idi. ahırda kapalı ve bağlı durma-sıydı. Böyleleri atı hızla sürerken. dağlara doğru yol almaya başladılar.Sen bir kaçaksın! Kaçak! Bektay yoluna devam ediyordu. . 17 Köyden iki atlı çıktı. Merkezden gelen haürlı konuklan yorgaya bindirirlerdi. Tanabay bakakaldı. Bir daha. Toynaklardan çamur ve kar sıçrıyordu.
Hatta bundan sinsi sinsi bir çıkar bile umuyordu. Kuzulama dönemi kötü gittiği için üzüntülü olmalıydı. Suya çamura batmıyor. güzeldi. Hükümet etmek. zaman kap162/Elveda Gülsarı ma savaşından zarar görenler de çobanlar ve sürüler oluyor. emrinde bulundukları kişilerle yüz-göz olmaya devam ediyorlardı ama bunlar günün birinde öyle bir sille yerlerdi ki neye uğradıklarını şaşırırlardı. Tam binilecek attı.www. büyük bir iş. Niye kendisini düşünmemişler. Çobanların işlerini denetlemeye gelmişti. engel tanımıyor. Aslında bölgede kışın geç gitmesi. Dostu-yâranı vardı nasıl olsa. bu.cizgiliforum. Ama Segizbayev buraya teftiş için gelmişti ve işlerin böyle kötü gitmesine cevap verecekfbir resmi sorumlu bulmak zorundaydı. kaldıramayacağı ağır bir işti! Segizbayev. Zamanı gelince kendisini desteklerlerdi. partinin ilçe kurulunun birinci sekreteriydi. baharın geç gelmesi ve koyun-kuzunun kırılıp gitmesi ona hiçbir zarar vermezdi. Sırtındaki binicinin kim olduğu artık ilgilendirmiyordu onu. Şu sarı yorga da eşsizdi doğrusu. çok saygı duyulan ve önem verilen bir kişi olmalıydı. Bazı memurlar yanlarında çalıştıkları. bir gemi gibi geniş dünyayı yara yara alıp götürüyordu insanı. böyle olduğunu da herkes ve tabii Segizbayev de biliyordu. yönetmek. Parti örgütçüsü hiç konuşmuyordu. Herkesin yapamayacağı. başarısızlığını görsünlerdi. büyük bir sorumluluk idi. o kişinin saygınlığını. Asıl sorumlu o değil. Bu sekreter de bölgeye yeni gelmişti.. Her yıl böyle oluyor. varsın bunun sıkıntısını o çeksindi. Uzun yıllardır bulunuyordu şimdiki görevinde. Kendisine kolhozun parti örgütçüsü eşlik ettiğine göre. ilçe merkezinden kolho-zu denetlemesi için gönderilen bir müfettiş vardı. Konuşmazsa konuşmasın. koyunkuzu kırılıp gidiyordu. Yukarıdakiler. yine koşmak istiyordu. insanların ondan çekindiklerini gösteriyordu. Aslında o ilçede sadece bir müfettiş. Bu defa Gülsarı'nın sırtında. partinin ilçe merkezinin bir üyesiydi. Astlar üstlerine saygılı olmazsa bu disiplin bozulurdu. Eğer biniciye sarı yorgayı sunmuşlar-sa. parti 98 . daha yüksek makama gelmesi gerekirdi. Hiçbir şey yapılamıyordu bunu önlemek için. İşlerin hiç de iyi olmadığını bildiği halde yine de keyfi yerindeydi. İşte. daha koşmak. mutlu olurdu. taypalma yorganın düzgün adımlarına. güvenilir bir kişi olduğunu göstermemiş miydi? Ama bunun şimdilik bir yaran yoktu. Disiplin böyle gerektirirdi. Boş konuşmalarla koskoca bir amirin canını sıkmaması gerekiyordu belki. Gülsarı güçlüydü. O yıl kışla bahar bir birine meydan okumuş. hiçe saymışlardı da bir yabancı atamışlardı! Burada yıllardır görev yapmış. gönderdikleri sekreterin başarısını. Segizbayev uzaktan bir seyirci olarak kalacaktı. korkarsa korksundu. kodamanlar. Ona binen zevk alır. Ama biniciler için hangi ata bindikleri önemliydi. Artık terfi etmesi.. onun gidiş temposuna uygun olarak sallana sallana giderken bunları düşünüyordu. Durum gerçekten kötüydü. Buraya bir yabancı göndermekle hata ettiklerini anlasmlardı.com. yenişememişlerdi.enginel elveda gülsarı azalmamıştı: Koşmak. Onların bu yer kapma.
99 . Uzun yıllardan beri kalbinden rahatsızdı. işleri yüzüstü bırakarak çekilmek istemiyordu. Günlerinin çoğunu merkezde geçiriyordu. Kimbilir. Gidecekse bir an önce gitmesi iyi olurdu. Samansur akıllı bir çocuktu. Soğuk bir gidiyor.www. "Ölmesen oba kap. "Sen işte böyle bir adamsın" diye nasıl söylersin? 18 Ulu dağlar sisli. Bir yandan evham. Niçin sabredecek. puslu. Bahar gelmiş mi. meseleleri. Ülkede neler olup bittiğini. belki bir gün işler bilimsel olarak ele alınır ve düzelirdi. Artık ondan hayır gelmeyeceği anlaşılmıştı çünkü. Böyle yanındaki gibi bir denetçi değil..com. dudak ucuyla 164/E!vedaGülsan gülümsemesi de yapmacıktı. İşlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini söyleyip duruyordu fırsat buldukça. catkannınan turma"' diyordu o içinden. Versindi mahkemeye! Mahkemeye vermekle işlerin düzeleceğini mi sanıyordu? Kaşlarım çatmış. bunu bir ar-namus meselesi yapıyor.. Tanabay söylediklerinde haklı çıkmıştı. Çora'nın da ayrılma vakti gelmişti ar-üjt. Her yer balçık. Aslında kaşlarını çatması da. Sorumluluktan kaçamazdı. gerçek yardım gelmeliydi. Her zaman hastalanıyordu. Bütün dağdakiler suç-luymuş da. Biliyordu bu hastalıktan kurtulamayacağını. Ama. babasından daha iyi biliyordu. Gençler iyi öğrenim görüyorlardı. bir geliyor. Sağlık durumu her yıl daha da bozuluyordu. onun durumunun parti toplantısında görüşülmesi gerektiğini söylüyor.. Üzülen yalnız o imiş!. Sözünü yerine getirmeden işi bırakırsa insanların karşısına ne yüzle çıkardı? Ona ne derlerdi? "İşleri karmakarışık etmiş. Hiçbir şey umurunda değildi. Ama bu yardım daha fazla gecikmemeliydi. görmez miydi? Herhalde göremezdi. Bakışları üzgün. ama onu merkezdekiler "biraz daha sabret" diye oyalamaktan başka bir şey yapmıyorlardı. Yeni başkan. İşler de böyle sürüp gidemezdi. Çora. bilmeyen bir adamdı. beti-benzi sararmış. karamsarlık yiyip bitiriyordu onu.. belki yardım gelirdi.cizgiliforum. söz vermişti.enginel elveda gülsarı örgütçüsünün altındaki at ter içinde kalmış. SözElvedaGülsan/163 de bitip tükenmeyen işlerin üstesinden gelmeye çalışıyordu orada. Tepeler güneş görmüyor ve öfkeli. oysa yorganın kulağının arkası yeni yeni hafifçe terlemeye başlamıştı. Ama bunu Çora görür müydü.. soğuk bakışlarla gökyüzüne uzanıyorlar.. Herkese umut vermiş. şimdi de çekip gidiyor" demezler miydi? Bu durumda ayrılırsa vicdan azabından kurtulamazdı. Çekilmesine çekilirdi ama. Bu adam "İşleri böyle berbat bir hale getirdiğiniz için sizi mahkemeye vereceğim" demişti. Tatili geçirmeye gelen oğlu Samansur da söylemişti: "Artık işten çekil" demişti. Ona belki bu yüzden bekle diyorlardı. sanki kolhozu düşünen yalnız o imiş. niçin bekleyeceklerdi? "Aldanov görevi kendiliğinden bırakacakmış" gibi bir söylenti de dolaşıyordu ortada. Çora da kendi düşüncelerine dalmıştı. böbür-kibir oturuyor atin üstünde. gözleri iyice çökmüştü. bağırıp çağıran ama hiçbir iş görmeyen. gelmemiş mi belli değil. kolhozu borç batağına saplamış.
Bir koyun daha kuzuladı. "Yumurtalarını başka kuşların yuvalarına bırakan kökek kuşu gibi.Gelsinler! diye mırıldandı Tanabay. Kızarsalar kızsınlar! Sen adamı yemsiz. Onlara çıkışacak. belini doğrultamamıştı. Sütü nereden bulacaktı. aç ve susuz bırak. Koranın arkasına geçerek elindeki ölü kuzuları öbür ölülerin üzerine attı. Sonra ağır adımlarla geldi. Kuzular acı acı meleşiyor. Tanabay onları beklemedi. hem de ikiz. Bektay'a yüzünü kızartacak. kolumu kaldıracak gücüm kalmadı" diyordu. Saçını başını yolsa da. ama hiç değişmemiş" diye düşündü. yetti!" diyor. Felâket! Bu iki yavru da ölecekti demek! Bu ne uğursuzluk. İlçe merkezinden gelen biri olmalıydı. Bektay'ın sürüyü bırakıp gidişini bir an bile aklından çıkaramıyor. Bir yanda soğuk ve rüzgâr. yavruları koyacak sıcak bir yer bulamıyordu.cizgiliforum. Öfkesi yalnız onun çekip gitmesine değildi. Aynı anda birkaç koyun birden doğuruyor. 100 . Böyle bir yerde neler çektiğini anlatma fırsatı doğmuştu. Ama hemen karar değiştirdi. ama bir an sonra yine o olay geliyordu aklına.Baba. sürüsünü benim sürüme katıp gitmesine de kızmıyorum" diyordu.www.enginel elveda gülsarı Delik-deşik. Can-baş koyup yaptığı işlerle alay edilmesini aklı almıyordu. "Ne olursa olacak. korasız. Açtılar. utandıracaktı. bir yanda dayanılmaz pis kokularla bunalıyordu. sen git annene bak. Öte yandan. Öyle yakınıp sızlanmayacaktı. "Yaa. Salya gibi laf eden o yeni yetmeye! O sümüklüye! Ömrünü kolhoza adayan kendisi gibi yaşlı bir komünist na1 Ölmezsen vebaya tutul. bu ne acı! İşte şurada bir yığın koyun ölüsü vardı. yatarsan kalkamaz ol! Elveda Gülsarı/165 sil olur da onun çenesini kapatacak bir laf bulamazdı! "Çoban değneğini fırlatıp attı da gitti sümüklü!" Onun bu yaptığını Tanabay'ın aklı almıyordu. Tanabay ölen hayvanları toplayıp dışarı çıkarıyordu ki.. susuzdular ve sinek gibi kırılıp gidiyorlardı. gelin! Tam da zamanında gelmişsiniz ha!" diye söylendi. gelin bakalım. o sevgi uyanıverdi "Görmeyeli çok oldu. İçindeki o ateş. gelin hele!. başka şey düşünmeye çalışıyor. sonra da ne olmuş bakalım diye görmeye gel! Gelin. başkanlar geliyor! dedi. acı ve öfke içinde bunalıyordu. O. onu yerin dibine batıracak sözler bulup söyleyemediği için kızıyordu daha çok. Bunlar yetmiyormuş gibi. kızı koşarak yanına geldi: . Ama yorgaya binmiş olan deri ceketli adamı tanıyamadı. "Haa! Gülsan bu!" diye Sevindi. kuzuları nereye koyacağını bilemiyordu.com. Cehenneme kadar gitsindi. koyunlar birbirlerini iterek ayaklarını basacak yer bulmaya çalışıyorlardı. öle-yite çalışıyordu. Koradan çıkınca iki atlı gördü. Tanabay "yetti artık. Ne de güzeldi yavruları! Ama onları nereye koyacaktı? Analarının memeleri boştu. O iki kişiden biri Çora idi. Nasıl olsa kolhozdan onun yerine birini gönderirlerdi.. Tanabay'ın da direnecek gücü kalmamıştı artık. yıkık-dökük korada. . karısının sırtı hâlâ ağrıyor ve kalkamıyordu. Kalkmak istemişti ama.
com. Tanabay'a selam bile ver. Segizbayev'in yüzü birden kıpkırmızı oldu. kendi örgütünün komünistlerini böyle* mi eğitiyorsun? Bu ne biçim komünist? Sizden cevap istiyo-1 rum! Çora başını öne eğmiş.İşte. Dünya umurunda değildi. Sonra Tanabay'a döndü: . .Niye öyle konuşuyorsun Tanabay? Neden her şeyi anlatmıyorsun? 101 .Evet. soluk soluğa idiler.Herhalde kuzular benim komünist olduğumu bilmiyorlar! diye patladı Tanabay. evet öylesin! Kolhoz malına isteyerek zarar veren bir halk düşmanısın! Senin gibilerinin partide işi yok! Se/ün yerin hapishane! Sosyalistlik yarışında önümüze engel çıkarıyorsun.enginel elveda gülsarı Konuklar koranın önüne gelip durmuşlardı. dizgin kayısıyla oynar gibi duruyordu. bizi geri bırakmaya çalışıyorsun! . Çora'nın yerine Tanabay cevap verdi: Elveda Gülsan/167 .. Ama içi acılarla doluydu.www. Atlar ter içinde.Eee..Ne oluyor yoldaş? dedi ölü koyun yığınlarını göstererek.Hatırlamıyorum. . Sanki içinden onu tutan bir bağ. Segizbayev'e dik dik bakarak sordu: . zor durumda kalacağını biliyordu. Şunlara bak!. gönlünün yayı kopmuş. boşanmıştı.cizgiliforum. benim yerim hapishane! Hapishane! diye cevap veren Tanabay için bu herifin sözleri bardağı taşıran son damla olmuştu. malların kınlma-| sına sebep olanlar bunlar işte! Bugüne kadar ne yaptınız burada? Komünistleri. . Önce Çora'ya ba-1 ğırdı: "Siz burada ne yapıyorsunuz? Adamların verdikleri 1 sözleri bile bilmiyorlar. Ağzına geleni söyleyecekti artık. daha başka diyeceğin var mı? Çora araya girdi: . Sen komünist bir çoban olduğun halde kuzuFann neden ölüyor? . Planı baltalayan. Bir an donakaldı ve ağzını açmadı. Olduğum gibiyim.Ben nasılsam nasılım. Böyle derken. Bu herif hiç umurunda değildi.^ meden bağırıp çağırmaya başladı: .Neye söz verdin? . üzengiler üzerinde doğruldu. İçindeki acının bu dürtüsüyle isyan etti. kuzuların da bu yüzden plüyor! dedi Segizba-yev.Rezalet bu! Nereye gitsen aynı şey. Dudakları titremeye başladı. Bunları Çora'ya bakarak söylüyordu. Sonra bağırdı: . hiçbir şey söylemiyor.Evet. Suçlu gibi duruyordu.Söz verdim. Yorganın üzerindeki adam ise 166/ElvedaGülsan 'Ijj i* öfkeli.Nee! Sen sosyalistlik adına söz vermemiş miydin? . sert bakışlı görünüyordu. Çora'nın yüzü perişandı. Dostunun önünde suçlanacağım. onu doğduğuna pişman | etmek için. Birden öfkelendi. Aradığı suçluyu bulmuş olmanın sevinciyle ve bu küstah çobana haddini bildirmek. kırbacını uzatıp. koyun ölülerini gösteriyordu.
Çora sapsarı olmuştu.Boş yere vurdum.Çabuk.. Belime kadar boka battığımı söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum.Gülsan çekil önümden.cizgiliforum. aklını başına topla! . Bir yandan da bağırıyordu: .Benim yerim hapishane! Hapishane! Defolun buradan defolun! Benim yerim hapishane! Hapishane! Sonunda "Yerim hapishane. Tanabay'ın gözü dönmüştü. at şaha kalkıyor. gemin neden dudaklarını yırtarcasına gerildiğini ve hayvanın şimşek çakan gözleriyle* ona çılgınca baktığını Tanabay anlamıyor. . Bir daha kaldırdı tırmığı. bir daha atın başına indi.Tanabay! Tanabay! Sakin ol. Köpek de havlayarak atların peşine düştü. Atından indi. kolhoz için ölesiye-bitesiye çalıştığımı söylemek için mi? Bunu da biliyorum!. kuyruğunu sallaya sallaya yanında dolanıyor. Lanet olsun verdiğim söze! Lanet olsun ömür boyu verdiğim emeklere! Hepsinin canı cehenneme! Defol git! Benim yerim hapishanedir! Sen bu deri ceketli yeni efendiyi niye getirdin buraya? Beni çileden çıkarması için mi? Beni hapse tıksın diye mi? Hadi bakalım. hapishane!" diye soluk soluğa geri döndü. . bir değneğe da-ğ yanarak topallaya topallaya kocasının yanına geldi: . Köpeği. yapmamalıydım. Ama Tanabay onu iterek savuşturdu. Koşarken sendeliyordu. Ömrüm boyunca ahmaklık ettiğimi. Arkasında duvara asılı duran tırmığı kaptığı gibi Segizbayev'in üzerine yürüdü "Defol buradan it oğlu it! Yok ol!" diye Segizbayev'e vurmak için tırmığı kaldırdı ve başladı savurmaya. İki adam atlarının başlarını çevirdiler.Ay sen ne yaptın! ne yaptın! . Ama Tanabay onun farkında bile değildi.. Tanabay'ın kollarına asılarak tırmığı almaya çalıştı. beni hapse tıksana it oğlu it! Bu sözleri Segizbayev'e dönerek söyleyen Tanabay eline bir şeyler geçirmek için arandı.Yaa! Demek öyle? Sana da anlatmam gerekiyor öyle mi! Sen niye geldin buraya? Niye geldiniz? Şimdi ben soruyorum: Kuzuların kırılıp gittiğini söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum.Bu yüzden Segizbayev'e kaldırılan tırmık atın başına küt diye indi. görevini yapmış olmamn övüncüyle. Yerden eline gelen bir avuç toprağfalıp üzerlerine attı. ileri geri gidiyordu. büyük bir iş başarmış.www. 168/ElvedaGülsan r Korkudan ne yapacağını şaşıran Segizbayev yorganın dizginini çekiyor. ama bir yandan da bağırıyordu: . kaçalım buradan.Defol git başımdan! diye Tanabay onu eliyle itti. Gülsan'nın kafasının neden öyle inip inip kalktığım.com.enginel elveda gülsarı . Bu sırada Çora da sıçrayıp atına atlamak fırsatını buldu: . sizi öldürecek! diye bağırdı. çekil! İndireyim şu tırmığı deri ceketli herifin kafasına! Genç yardımcı kadın koşarak geldi. bir aferin bekliyordu. Korkudan benzi sapsarı olan Caydar.Boş yere de ne demek? Çok kötü oldu! Elveda Gülsan/169 102 . Tanabay arkalarından koşunca atlarını dörtnala kaldırdılar.
O güne kadar kocasının ağladığım hiç görmemişti. kendisinin suçlu olup olmadığına karar verememişti. Bunca emek vermekle aptallık ettiğini söylemişti. yumruklanm sıkıp dizlerinin 170/ElvedaGülsarr arasına kısürıyor. Belki her şeyi anlatırsam. "Bunun ne işi var burada? Leş bekleyen kuzguna benziyor" diye düşündü Tanabay ona sırt çevirerek." Fakat bir dakika sonra başından geçenleri tekrar hatırlayarak. Bu üç gün içinde uzun uzun düşünmüş. yandaki bekleme odasında çağrılmasını bekliyordu. nasıl bir kış geçirdiğimizi. dedi Tanabay soluğu kesilerek. Böyle deyince de yine kuşkulara kapılıyordu. . Tanabay'ın önünde biraz duraladı. hüngür hüngür ağlamaya başladı. keçe çadır bile olmadığını. Yaptıklarına pişman değildi.www. yem ve ot bulunmadığını.. Ama mesele de bundan ibaret değildi.ne diye işi uzatıyorlar?" diyordu Tanabay.com. uykusuz geçen geceleri.enginel elveda gülsarı . pek acelesi olmalı" diye geçirdi aklından. İbrahim de bekliyordu.Ağlama Tanabay. acılara gömülüyor. Bekleme odasında.. İki büklüm olarak çöktü. nasıl yaşadıklarım öğrenirler belki. giriniz! dedi. Bektay'ın çekip gittiğini. Sonra sustu.Aklım mı oynattın sen! Ne yaptığım biliyor musun? Elbette biliyorum. Birkaç dakika önce Çora da girmişti içeri. Tanabay başını kaldırıp bakmamış. parti ilçe komitesi olağanüstü toplandı. başka çobanlara kolaylık sağlarlar. Ben bir halk düşmanıyım. nedense. kargışlar yağdırmıştı. vurmamalıydım.Yorgaya boş yere vurdum. "Belki bunun başkalarına bir yararı olur. ağlama! diyor. Çağrılmayı bekleyen Tanabay için vakit geçmek bilmiyordu. O şartlarda işlerin nasıl yürütüldüğüne kendileri karar versinlerdi. 19 O olaydan üç gün sonra. Hükümet temsilcisine el kaldırmıştı. İbrahim.cizgiliforum. kuşkusuz bu ağır bir suç idi.. Tanabay Bakasov. 103 ." Ne olacaksa bir an önce olsun!" O kapalı kapının ardında herkes toplanmış olmalıydı. her şeyi anlatırsam. Neden sonra kurul yazıcısı kapıdan uzatıp: . çizmelerine yapışmış Gülsan'nın sarı tüylerinden tanımıştı. Elleriyle yüzünü kapattı ve sarsıla sarsıla. "Artık bana kim inanır?" diyordu kendi kendine. "Ne diye bekletiyorlar. Ne var ki öfkeye kapılıp ağzına geleni söylemişti: Kolhoz için o güne kadar yaptıklarını kötüle-miş. "Hayır. anlayış gösterebilirler. hiç suçum yok!" diyordu kendi kendine. ama kendisi de ağlı-jferdu onunla birlikte. "Gülsarı'yı kan ter içinde bırakıp hayvanın kılları çizmesine yapıştığına göre. Tanabay başını kaldırıp bakınca kapının ardında gözden kayboldu.Yaptığı terbiyesizlik için her cezaya razıydı.Bakasov yoldaş. Karısı arkasından tutup sırtım sıvazlayarak: . Çobanların nasıl çalıştıklarını. ben suçlu değilim. çoban Tanabay'ın ensesine bakıp içini çekiyor. Diken üstünde oturur gibiydi. hiç konuşmuyordu. Üzerinde Gülsa-rı'nın teri ve tüyleri bulunan çizmeler. onu. "Beni cezalandıracaklara cezalandırsınlar" dedi kendi kendine.
gerginliğini otoritesini sarsacak noktaya getirmeden işi nasıl bir çözüme kavuşturacağını pek bilemiyordu. Segizyayev'in kendi yerine göz diktiğini seziyordu ama.enginel elveda gülsarı Tanabay irkildi. yeşil çuha üzerinde parmaklarını sinirli sinirli hareket ettiriyordu. Bu. .. Her şeyi. Tanabay içinden "bunlar kollarını iyice sıvamışlar" diye düşündü. Raporda. Suratı asıktı. masanın uç tara-ûnda Tanabay'a yakın yerde oturuyor.cizgiliforum. Bir anda gözleri kararmış gibi herşey bulanık göründü. Ama raporun genel havası.Komünist Bakasov'un durumunu konuşacağız. hepsi olmuştu. birinci sekreter başını önündeki kağıtlardan kaldırdı: . gerek sözle. Sonunda. Her yanını ter bastı.www. kabından dökülen cıva gibi bir anda dağılıp gitti kafasında. ifade tarzı pek ağırdı. Birinci sekreterin sağ yanında azametli bir tavırla Segizbayev oturuyordu şimdi. Kaçkatayev. Gözlerindeki bulanıklık geçmemişti daha. Başını kaldırıp masanın çevresindekilere baktı. kurşun gibi ağırlaşan ellerini dizlerinin üzerine koyarak oturdu. Kendini küçük düşürmeyecek bir çözüm yolu arıyordu kafasında. Bu kâğıt.Segizbayev'in kendisinden de 172/ElvedaGülsan kötü ve korkunçtu. Çora. "Bakalım ne olacak?" der gibi bir bekleyiş içindeydiler. Onu görür görmez nefreti uyandı. Tırmıkla saldırabileceği bir şey değildi bu kâğıt. diye mırıldandı. Parti sekreteri. Yürek atışları kulağının içinde güm güm ederek içeri girdi. Bu sözlerin hiçbir önemi yoktu artık. Kendini savunmak için söylemeyi düşündüğü şeyler. herkesi açık seçik görüyordu şimdi. Tanabay konusundaki olumsuz tavrını apaçık belli ediyordu. hırıldayarak soluyordu. Aklını 104 . Segizbayev'in raporunu okudu. Orada duran adamlar bir sis bulutu içindeydiler sanki. Onun karşısında kolhoz başkanı Aldanov vardı. Bu anlatılanlar arasında Tanabay'ın reddedeceği hiçbir şey yoktu. bu yok' yakınmalarından farklı bir değeri olmayacaktı bu sözlerin. Tanabay'ı karamsarlığa düşürdü.com. uzun masanın ucundaki sandalyeyi gösterdi. İçlerinden biri: . Niye merhamet bekleyeyim ki? Suçlu muyum ben?" Kendisi için bir karar vermek üzere toplananların birbirine gizli rakip iki gruptan oluştuğunu ve bu olaydan iki tarafın da kendilerine bir pay çıkarmak için çırpındıklarını Tanabay bilmiyordu.Sözde komünist demek istiyorsunuz herhalde. En solgunu. bu iğrenç rapora karşı koyacak gücünün olmadığını anladı. dedi kelimelerin üzerine basa basa. Çobanların her zaman 'o yok. "Aktaş" kolhozunun çobanı Tanabay Bakasov'un. yüreği hızlı hızlı çarpmaya başladı. gerek fiille işlediği suçlar tek tek anlatılıyordu. yüzünün bütün kanı çekilmiş olanı ise Çora.Oturunuz! diyen ilçe kurulu birinci sekreteri Kaşka-tayev. Elveda Güisan/171 Masada oturanlar arasında en kara suratlısı dalağı patlamış gibi kızanp bozaranı Segizbayev idi. Gözleri iyice açıldı. "Merhamet bekleyecek değilim. Tanabay. Bu korkunç.
Onun için o sözlerimi geri almak şöyle dursun. demek oluyor ki partiyi temsil ediyorum. "Yeni* efendi" demek de ne oluyor! Bakasov'a göre ben. Şaşırmışlardı. Bakasov'un beni aşağılaması da değil. evet. bir yukan tırmanıp ağzına geliyordu. Bazı yoldaşları uyarmak isterim ki. bir Sovyet vatandaşı ve partinin temsilcisi olan ben. parti üyesi Segizbayev yoldaşın raporunu dinlediniz. Kimse bir şey söyleyemedi. Sonra güm! diye aşağı ve hop! diye yine yukarı çıkıyordu. Segizbayev söz alıp konuşmaya başladı: . Bu olay. Herkesi süzüyor. Yüreği. duymazlıktan gelemem.Bakasov yoldaş. hapishanedir" dedim. O raporda yazılanlardan hepsi korkmuş gibiydi. Bakasov komünistlik adına verdiği sözü unuttuğunu söyleyince ona "halk düşmanı" dedim. Bana "Deri ceketli yeni efendi" dedi. Mesele. dedi Tanabay suratını asarak. partiye kayıtlı komünistlerle kayıtlı olmayanlar arasında yürütülen siyaset ve eğitimle ilgili çalışmaların hiç de iyi gitmediğini göstermesidir. ilçe parti komitesinin ideolojik çalışmalarda başarısız olduğunu da gösteriyor.enginel elveda gülsarı mı kaçırmıştı? Bu korkunç -apcr karşısında onun söyleyeceklerinin ne değeri olurdu \v.. Ah. şimdi olduğu gibi çığlık çığlık yanacağını aklına bile getirmemişti. "Yeni efendi" imişim. böbürleniyordu. Yani halkı ezen bir ağa! Evet. Eğer bu basit bir kabadayılıktan ibaret olsaydı. Biz hepimiz..! Kiminle. işlerin fena olduğunu görünce çok üzüldüm. Kendisinden özür dilemeyi de düşünüyordum. ah! Neler geçmemişti Tanabay'ın başından. bütün vücudunu kevgire çeviriyordu.. Savaşın ilk gününden sonuna kadar ateş altında yürümüştü. Ama mermiler vücuduna tam isabet ediyor. partinin aşağılanmasına izin veremem. Kabadayılarla başa çıkmak için başka usullerimiz de var.www.Evet. izin verirseniz ben durumu biraz açıklamak istiyorum. Bu sözlerimle ona hakaret ettiğimi kabul ediyorum. Elveda Gülsan/173 Bakasov gibi komünistlerden. Aldanov: "Gördünüz mü nasıl işler oluyor?" der gibi. tıpkı cephede olduğu gibi uğulduyordu kulaklarında. "Deri ceketli" sözünü bir yana bırakalım. Anlattıklarının doğruluğunu kabul ediyor musunuz? . masadakilere tek tek baktı.com. onun gibi düşünenlerden sorumluyuz. Ey Tanrım! 105 .. öyle! Bunun ne demek olduğunu. Ben ilçe parti komitesini temsil ediyorum. "Senin yerin parti değil. Böyle olunca da. yoksa başkaları da mı var? Bunu bilmeliyiz. nasıl çarpışırdı? Raporun okunmasından sonra Kaşkatayev Tpnabay'a sordu: . komünist Bakasov'un davranışı basit bir kabadayılıktan öte bir durumdur.ard niyetini anlıyor musunuz? Daha başka bir şey söylemeye gerek yok sanırım. Segizbayev'in konuşması. yüreğini. Bu olayın en önemli yanı. Bu görüşte olan yalnız Bakasov mu. Bakasov'un tehlikeli ve tavırlarının düşmanca olduğunda ısrar ediyorum. Bu yoldaşlara şunu söylemek istiyorum. ne de bir başkasının. Aktaş kolhozunda hayvanlarla ilgili durumu. Ama haklı olduğumu görüyorsunuz. inanın ki onu bu kurula getirmezdim.Parti üyesi yoldaşlar. bir kopmuş gibi çöküyor. Meselenin bir de ÖQür yanı var. ama ne kendisinin.cizgiliforum. bunu görmezlikten.
Bakasov suç işlemiştir.com.. Sosyalist rekabetten nefret ediyor. Ceza Kanununun 58. Omuzunda komsomol rozeti bulunan bir genç ayağa ilkti. Onun için. Tanabay onu yeni farkediyordu. emeklerim. kendimin herkesten daha ahmak olduğumu düşünüyorum.cizgiliforum. Bizim sosyal düzenimizin hepsinden nefret ediyor.Hayır. hiç acıma. "Deve istiyordu ki biye1 alabilsin.Şimdi bunu kanıtlayamam. . ömür boyu çabalamam. . tam tersi. Suçu. kırılıp giden kuzular için.Hayır. gürle bakalım. Bir hükümet temsilcisine görevi başındayken saldırmıştır. siz bilirsiniz..www. maddesine uymaktadır. Demek oluyor ki ben başından beri hep bir halk düşmanıymışım! Öyleyse benim fikirlerimi. kolhozdan nefret ediyor.enginel elveda gülsarı Hayatimin aslı haline gelen çalışmam. 106 . Onun bu davranışlarının Ceza Kanununa göre cezalandırılması gerekir. Yine de çocuk sayılırdı daha.Hiçbir şey.''•Kaşkatayev bu isteğe karşı çıkamazdı ve bu da Segizbayev taraftarlarının gücünü arttırırdı. kendinizi savunmak için ne diyeceksiniz? dedi. Çakıyor ha çakıyordu!. Sesiyle olduğu gibi. Segizbayev'in dili bir çekiç.Yani siz kendinizi herkesten daha akıllı mı sanıyorsunuz? .Suçlu olduğunuzu kabul ediyor musunuz? . baş dayanağım olan armanım (ülküm) ne oldu? Nereye gitti? Ölesiye-bitesiye çalışmamın sonunda. talihsiz Bektay için dert174/ElvedaGülsan lenip duruyorum. bence asla mümkün değildir!.. Oradakilerin en genciydi. beti benziyle de çocukluktan henüz çıktığını belli ediyordu. kolhozun parti örgütleyicisi Çora Sayakov'un da önünde açıkça söylemekten çekinmedi.. Kimsenin gözünün yaşına bakmazdım" diye geçirdi aklından. Bütün bunlar kimin umurunda? diye düşünüyordu. . yıkık-dökük kora için. Beni yanlış anlamanızı istemiyorum. ola ola 'halk düşmanı' mı olacaktım? Bana böyle mi diyeceklerdi? Bir gün bana böyle diyeceklerine asla inanmazdım! Ben zavallı. hiç değilse partiden çıkarılmasını istiyordu. hepsini bastır. parti içinde herhangi bir yerde bulunması.Siz kendinizin samimi bir komünist olduğunuza inanıyor musunuz? 1 Biye: Dört yadını geçmiş dişi at. Senin yaşındayken ben de öyle yapardım. her kelimesi de bir çivi idi. İçinden "Hadi evlat. komite Tanabay'ı mahkemeye sevketme kararı almazsa.Bakasov yoldaş. Bunu." Segizbayev aşın isteklerde bulunduğunun farkındaydı.Söz istiyorum! dedi bir ses. . Bu odadan suçlu olarak çıkmalı ve tutuklanmalıdır. "Raporumda belirttiğim hususlara bir kez daha kısaca değinmek istiyorum: Bakasov bizim yönetim düzenimizden. Hepsi söylendi zaten. Hele onun parti üyesi olarak kalması. savunmamı niçin dinleyeceksiniz? Ne isterseniz yapın. sürgüne tutulan.. Elveda Gülsarı/175 . Kaşkatayev sinirlenmeye başlamıştı: . .
hangi şartlar altında yaşadığını sordunuz mu? Kuzuların neye kırılıp gittiğini sordunuz mu? Kendi raporunuzdan da anlaşıldığına göre.Hepimiz aynı kurallara bağlıyız. Siz bunu kolhozun durumuna çok üzüldüğünüz için yaptığınızı söylüyorsunuz. . . Sinirlerini yatıştırmaya çalışıyordu ama bunu başaramadı. Ancak ben. Öfkeli.Yaa. ot var mı? Ben de bir çoban çocuğuyum.. Bir komünistin meselesi var. Peki. bulutlan ve karanlığı yararak çakan şimşeğin o bir anlık ışıltısında görmüştü o tarlayı. Bir de şu var: İşler hep eskisi gibi gidiyor. burası bir mahkeme salonu değil. Yine o anda baştan başa irkildi. bana da halk düşmanı deyin bakalım. kuzuların neden kırılıp gittiklerini çok iyi bilirim. -Kerimbekov serinkanlı olmaya çalışıyordu. tartışılmasını talep ediyorum.cizgiliforum. Onlardan çok şey istiyoruz ama gerekli yardımı yapmıyoruz. somut kanıtlar. kırlarda sık sık dolaşırım. kurulumuzda bir yoldaşımızın durumunu tartışıyoruz.Ben burada Segizbayev yoldaşın tutumunun ve onun davranışının da ele alınmasını. onun ne durumda.Affedersiniz ama. Kolhoz koralarının ne durumda olduklarını gördünüz mü hiç? Yem var mı. Kolhozlarda kuzulama döneminde çobanların ne zor günler geçirdiklerini bilmeyen var mı? Ben görevim gereği dağlarda. Segizbayev onun sözünü keserek karşılık verdi: .Kerimbekov yoldaş. demek böyle? Komsomollarda iş ve disiplin böyle mi oldu? Kurallar böyle mi oldu? 176/ElvedaGülsan .enginel elveda gülsarı O anda. gerçekler gerek. Bu davranışı için partiden bir ceza alması gerektiğine de inanıyorum. Bize Tarım Enstitüsünde öğrettikleri gibi değil. Duygu denen şeyi sakız gibi uzatabilirsiniz. merhamet duygularımızı uyandırmaya çalışıyorsunuz. bu yaşlı.www. Biraz duraladı. İşte onun için "Bakasov yoldaş niye öyle davrandı?" diye düşünmeElveda Gülsan/177 107 . biz de bir suçluyu yargılamıyoruz. dedi Kerimbekov. Bu hayalden Kaşkatayev'in sesiyle sıyrıldı: . Bu durumları görünce insanın içi kan ağlıyor!. dedi Kerimbekov. Sürü bakımının ne «lduğunu. suçlayıcı konuşmasına devam etti: Kolhozumuza en çok emeği geçmiş.com. bizim gönlümüzü yumuşatmaya. o duruma çobanın sizden daha az üzüldüğünü mü sanıyorsunuz? Bunu hiç düşünmediniz mi? Onun sürüsüne vardığınız zaman.. Sanki.Konuşun Kerimbekov. Segizbayev yoldaşın sözlerine de katılmıyorum. Bize duygu değil kanıt gerek. işlerin ne durumda olduğunu.Ben Bakasov yoldaşın davranışım doğru bulmuyorum. Biri araya girdi: . onun üzerinde duruyoruz. İşte bunun için utanıyorum. Kulıbay'ın buğdayları söküp çıkararak. Sanki gök gürlemesi onun içinde kopmuştu ama sesi duyulmuyordu. oraya varır varmaz bağırıp çağırmaya başlamışsınız. tecrübeli komünist çobana hakaret etme yetkisini size kim verdi? Hadi... Oralarda genç çobanlarla konuşurken utanıyorum. toprağı çiğneyerek bozduğu ekin tarlası gözünün önüne geldi gitti.
komünist Bakasov ağır bir suç işlemiştir. Bu ne biçim hareket? Hiç böylesi görülmüş müdür? Temsilcilerimize hiç kimsenin tırmıkla saldırmasına göz yumamayız. Bakasov meselesini kendi parti örgütümüzde ele almamıza izin verilmesini isterdim. Ama Tanabay yıkılmış. Kerimbekov yoldaş. Bir ara Tanabay'ı savunmada başarıya ulaşır gibi oldular. hayatımı buna harcamış olmam. hoşgörü. İş iştir. Sayakov yoldaş. parti yetkilisinin otoritesini sarsacak bir davranışı hoş göremeyiz. ne akılsız imişim meğer ben! Kolhoz için. Kerîmbekov'u desteklediler.enginel elveda gülsarı miz gerek.. onların umurunda değil.ran daha sonra kolhoz komünistlerine bildirirsiniz. Aslında bu olaydan siz de sorumlusunuz. saklamak mı istiyordunuz? Ayıp! Oturunuz! Böylece tartışma başladı.. merhamet duygulan yerine.Neyi açıklayacaksınız? ..cizgiliforum. halk düşmanıymışım! Madem ki öyle diyorsunuz. Bakasov'un saldırısı hepimizi ilgilendirir. Çora. siz kolhozun parti örgütleyicisi olarak.Oturunuz. Makine ve traktör istasyonunun müdürü ile ilçe gazetesi redaktörü. siz bizi asıl meseleden uzaklaştırı-yor...Neyi açıklayacaksınız Sayakov yoldaş? Bakasov'un partiye karşı davranışı ve sözleri apaçık değil mi? Açıklanacak başka bir şey yok..Açıklamak istediğim.Her şeyden önce ben. raporda yazılanların doğruluğunu kabul ediyor musunuz? diye sordu Çora'ya.. ama şunu da düşünün: Bakasov. Hadi ezdiniz. silkeleyip atyı artık beni! Artık hiç birşeyin önemi yok benim için. O hareketi elbet bir ceza görür. . koyun ve kuzular için ömrümü harcadım. Siz. . onu bu duruma getiren nedir? İşte bunu düşünelim. onların ne konuştuklarını dinlemiyordu bile. Artık parti içinde ona yer yok. Başka söyleyecek bir şeyiniz var mı? .www. Bu yaptıklarım. beti benzi sapsarı olarak sandalyeden usulca kalktı: . dedi. ne uğruna canımı dişime takarak çalışmışım? Buradakilerin hiçbiri dağdaki sürülerle ilgilenmiyor! Umurlarında bile değil! Ne budala. Bunu herkes kabul eder. kolhozun en iyi çobanlarından biridir. dedi. öyle olsun! Hepinizin canı cehenneme! Bunun başkalarına bir yaran olacaksa hiç üzülmezdim. 108 .. Komünistleri eğitme görevini gereği gibi yapamadığı178/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/179 nız için size de bir ceza verilmesi gerek. .konuyu saptırıyorsunuz Kerimbekov yoldaş.com..Buna gerek yok." diyordu içinden. Kaşkatayev'in keyfi kaçmıştı: . Üstelik tehlikeli bir adammışım. Böyle birini o davranışta bulunmak #i zorunda bırakan. hepimiz için yapılmış gibidir. Hem siz Segizba-1 yev yoldaşa bu olayı bu kurula bildirmemesini niçin rica et-f tiniz? Onu şikâyetten niçin vazgeçirmek istediniz? Meseleyi örtbas etmek. duygu da duygu. ama açıklamak istediğim. O durmadan kendi kendine sorular soruyordu: "Ben ne uğruna hayatımı adamış. İlçe Merkez Komitesinin aldığı ka. Bana göre Burada bulunanların hepsi kabul eder ki. komsomol işlerini haleyola sokmak için kafa yorsamz daha iyi edersiniz.Evet. kendinden geçmiş.
. köstek. dedi Kaşkatayev sert sert. bana bu tehditleri savururken duyan tanıklar var. Aldanov köpürüyordu: . Sonra "çıkarılsın" diye el kaldırdı. Kendinize gelin..enginel elveda gülsarı Kolhoz başkanı Aldanov söz aldı. Şimdi oyunuza sunuyorum: Bakasov partiden çıkarılsın diyenler el kaldırsın! Kurul yedi üyeden oluşuyordu. üçü de aleyhinde olduklarını bildirdiler. Her yanı buz gibi soğumuştu. ama neye öfkelendiğini ancak "Zincir.Sonra ne oldu sanıyorsunuz yani? Olan şu: Biz ata zincir vurmak zorunda kaldığımız için. 109 .Bakasov yoldaşın parti üyeliğinden ihracı konusunda bir öneri var.Bir dakika yoldaş Kaşkatayev.Sakin olun yoldaşlar! dedi Kaşkatayev. Aynı zamanda. yorga Gülsan.Bakasov'u mahkemeye sevketmeye ve aleyhinde bir dava açmaya gerek yok sanıyorum. Bu kadarı yeter zaten. sonucu ancak Kaşkatayev'in yazıcıya verdiği emirden çıkardı: . hakaret ettiği. ilçe komite üyesi Seğizbayev yoldaşa da tekdir cezası verilsin.. .. şu anda bekleme salonunda oturuyor. ne dediğini bilmiyor! diye bağırdı Seğizbayev oturduğu yerden. Sıra oylamaya gelmişti..cizgiliforum. büyük bir hata yapmıyor muyuz? Bir öneri daha var: Baka-sov'a ağır bir uyarı ve tekdir cezası verilsin. Bunlardan üçü Baka-sov'un ihracı lehinde. Bu konuda Seğizbayev yoldaşa hak veriyorum. 180/ElvedaGülsan "İşte bu da bitti" diye düşündü Tanabay. bir komite temsilcisine ya-kışlnayacak bir yöntem kullandığı için. hiçbirini görmüyordu.Sayıklıyor. Disipline uymanızı rica ediyorum sizden! Artık her şey ilçe merkezi komitesi birinci sekreterine kalmıştı. Bu önerinin oya konulması durumu değiştirmez. Tanabay kalkan parmaklara bakmıyor." sözlerini duyunca anlayabildi.Ben Segizbayev'e tekdir cezası verilmesini öneriyorum. Kurul üyesi yoldaşlar..Gereği yok.com. .www.Tutanağa geçin: İlçe Parti Komitesi kararıyla. Kabul edenler?. Kerimbekov ısrar ediyordu: . bakındı. O. Oturun. Kaşkatayev yoldaş. İsterseniz çağıralım..Kerimbekov'un önerisini kabul edenler. Tanabay onun yüzünün aldığı biçimden. el-kol hareketiyle konuşmasından bir şeylere çok öfkelendiğini anlamıştı. Bunu öneriyorum. . partinin ilçe merkezi kurul toplantısında bulunuyorsunuz. Ama ona artık partide yer verilemez. bunun için de oylanması gerekmezdi. Kaşkatayev henüz oyunu bildirmemişti. Tanabay Bakasov parti üyeliğinden çıkarılmıştır. Bir an durdu. bir parti üyesi olan Bakasov'a onur kırıcı sözler söylediği. Evinizde değil. . Kaşkatayev de Segizbayev'in isteği doğrultusunda karar verdi: . fazlası değil. Ama Kaşkatayev'in kafasında başka bir hesap vardı ve bunu da oya sundu: . Kerimbekov oturduğu yerden fırlayarak bağırdı: „ * . herkesin önünde beni kafamı kırmakla tehdit etti.
daha da eziliyordu. güneş pınl pırıl. Ona el kaldırmış. Sonra yine hiç kimseye bakmadan gitmeye hazırlandı. sabırlı görünüyordu.Evet. Parti üyesi kartını teslim ediniz. Bu sırada hemen ardından kendisine hitap eden bir ses duydu. hapisten kurtardı. samnm bizim kapılar sana açılmaz! Binadan dışan çıkınca Tanabay serinkanlı. Artık parti üyesi değilsiniz. Üyelik kartını taşımaya hakkınız yok! Tanabay. Karşısındaki tanımadığı o delikanlı. neye baksa. arak her şey bittiğine göre. HerhalElvedaGülsan/181 de bir söyleyeceğiniz olmalı ama tek söz etmediniz ve belki de bunlann sebebi çektiklerinizdir. burada herkesi susturamam M.enginel elveda gülsarı Yine üç lehte. oyun oynuyorlardı. . 110 . Hemen az sonra Kaşkatayev sinirli sinirli konuştu: . sonuçtan memnun değilsin.Hımmm! Demek partiye güceniksin yani? Dikkat et yoldaş. Büyük bir üzüntü içinde: J . Kılıf ince bir kayışla boynuna asılıydı. yerlerinden kalkmaya başladılar. Bırakırken masamn soğukluğunu hissederek ürperdi. Demek sen parti üyesi olmaya da lâyık değilmişsin. Kendisinden bile iğreniyordu sanki. Bu kadan kötüydü. . er-geç partiye dönebileceğinizi umuyoruz. nereye gidiyorsunuz? diye durdurdu onu Kaşkatayev. üç aleyhte el kalktı. Tanabay da her şeyin bittiğini düşünerek kimsenin yüzüne bakmadan. Biz kapılann tamamen kapanmadığını. o ağır darbeyi hafifletmeye çalışıyordu ve Tanabay onun karşısında kendini pek acemi görüyor. Daha kötü bir şey olmadan gitmeliydi buradan. Üyeler. Hava sımsıcaktı. onun omuzlanndaki kaygı yükünü. Sen ise hâlâ kırgınsın. İşte böyle evlat. bu yandan insanlar gelip geçiyordu. Vücudunun kokusu ve sıcaklığı sinen kılıfı. Ama bunu açıklayamıyorum. Komite binasının önündeki alanda çocuklar koşuşuyor. Bir şey söylemek ister misiniz? Ne düşünüyorsunuz? Tanabay dönüp baktı. ceketinin altındaki kazağın iç kısmında. gitmek için kımıldamaya.Bakasov. Parti sana doğru yolu gösterdi. Olardan şimdi şimdi anlıyordu. Segizbayev böylece tekdir cezasından kurtuldu. Yalnız şunu söyleyebilirim: Ben suçlu değilim. Konuşan Kerimbekov idi ve sesinde bir içtenlik vardı: . Kaşkatayev'in buz gibi soğuk ve cilalı masasımn üzerine bıraktı. ne diyorsunuz bu olanlara. Seni mahkemede yargılanmaktan. üçe karşı dört oyla önerinin reddedilmesini sağladı. Bir an evvel gitmek. Ve yine Kaşkatayev Segizbayev lehinde oy kullanarak.com. dağlara kavuşmak en iyisiydi. Aşın bir serinkanlılık idi bu. Kart. üye kartım çıkarmak için elini koynuna soktu. . kusacakmış gibi iğreniyordu. bir deri kılıfın içindeydi. masamn üzerine bırakın. hakaret etmiş olsam da suçlu değilim.Yoldaş Bakasov.cizgiliforum. Kılıfı çekip çıkardı. Ama Tanabay bütün bunlan çekilmez buluyor. O yandan. güzel bir akşamüstüydü.www. Bu deri kılıfı Caydar dikmişti.Ne diyebilirdim ki oğul. Böyle olunca.Bırakmam mı gerek? dedi Tanabay. kalkıp kapıya doğru yürüdü. Ezici bir sessizlik vardı.
kanı ise kararıp kaskatı olmuştu sanki. Ne de olsa attı. Tanabay'ın ona doğru geldiğini görünce. Aleksandrovka yokuşunu geçtikten sonra yetişti. bilmek istiyorsan. Oysa Çora okumuş biriydi. hayvandı işte. Bana sırt çevirme Tanabay. unut gitsin! diye fısıldadı yorgaya.Seninle konuşmak istiyorum. Hiç değilim! Sen de uzun süredir komünist olmaktan çıktın. Beni bağışla. Ömür boyu önemli işler de bulunmuş. . Yine yüreği sızladı ve kaşlarını çattı. Yanına yaklaşın182/ElvedaGülsan ca. ölçüp biçip konuşmasını öğrenemedim daha. diye söze başlamıştı ki dilini ısınp susmak zorunda katdı. .. Ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi. Çora da onun için eskisinden farklı bir kişiydi artık.Ne istiyorsun? Sen kendi yoluna git! . sus-pus olmuş. * Çora ona. hep yöneten kişi olmuştu.com.ensesi. durduğu yerde ayağını oynattı.cizgiliforum. evin girişiyle konuk odasımn baş köşesine giden yol gibi güzeldi.www. Öfkesi kaynayan kazan gibiydi.Bunu söyleyemezsin! dedi Çora üzüntüyle. hep ihtiyatlı. Ah Gülsan. beraber döneriz diye aradım seni. Aradım. Sadece kendini öyle gösteriyorsun. çalışmak. içi karanlık ve soğuk" olduğunu "ho lâf-boş lâf' olduğunu bilmiyor muydu? Bu Çora kimi kandı rıyordu? Niçin kandırıyordu? Elveda Gülsarı/183 Çora ona yetiştiği. Derdim çok büyük Gülsarı. eski bir dosta bakar gibi baktı kara gözleriyle. . komünist de değilim artık. İşlerin. Nereden öğrenmişti bütün bunları? Doğru: Kendisi cahildi. ah! Onun boynu. Peşinden koşan yorgayı nal seslerinden tanımıştı. hayvanın başını dağ yoluna çevirdi. nasıl konuşulacağını. içi kaltı ravuk=Dışı parlak.Ben senin dostun değilim.Hey Tanabay. bütün işi çalışmak.Bana gücenme Gülsarı. O ise halka doğruyu söylemekten korkuyordu. Hep çekingen.enginel elveda gülsarı Atlann bırakıldığı yerde. Sonra. Tanabay'ın tırmıkla kafasına vurduğunu unutmuş olmalıydı. söz dinleyen bir öğrenci gibi başını kaldırmadan oturmuştu yerinde. yine çalışmaktı. . Kendi atına atlayarak. Arkasına dönüp bakmadı... Nerede. Tanabay sert bir şekilde sözünü kesmişti çünkü: . Ne yapmıştı bugün? Kaşkatayev sesini yükseltir yükseltmez. ama gitmişsin. Gövdesi tunçtan bir heykel gibi güçlüydü. ne 111 . gelip geçen insanların önünde öyle ağlamaktan utanarak kendini tuttu. terlemiş atının gemini çekip onunla yanyana koşturmaya başladığı zaman da dönüp bakmadı ona. kollarını gevşetti. Şimdi ne yapacaktı ki? Halk ona güvenmişti. Tanabay ona bakmadan: . Segizbaye ve Kaşkatayev gibilerinin söyledikleri gibi olmadığını bil miyor muydu? Onların sözlerinin "Dışı cıltıravuk. İki eski dost. Gülsan kendi atının yanına bağlanmıştı. aradım bulamadım. iki komünist olarak ko-nögalım.Elbette söylerim. Ben dobra dobra söylerim. Biraz bana bak. çok büyük! Atın boynuna sarıldı ve gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladı. Mutlaka düşüne taşına söylüyordu.
adamın sesinden ürkmüştü. Sesi iyice kısılmıştı. her derdi sinesine çekerek ve 112 . arada bir çıkıp kapı aralığından Çora'ya bakıyor.. her evin önünde durup sesleniyordu: . Ara sıra gözleri kararıyor. Tanabay atının başını çevirdi. Zor duruyordu atın üstünde. şimdi onların bir an önce gelmelerini bekliyordu. Sesi çıkmıyordu. Köydeki bütün komünistlerin acele toplanmaları için haberci çıkarmış. O sırada Çora idare odasında oturuyor. kanı çekilmiş yüzünden soğuk ter şıp şıp damlıyordu.Hey! Kim var evde? Dışarı çıkın. Kulaklarını kıstı. iç çekip başını sallaya sallaya yine ön odaya geçiyordu.. hinldayarak koşmaya başladı. ağzını burnunu iyice açarak güçlükle soluk alıyordu. Gözleri göz çukurlarına baüp yitmiş gibiydi. damla damla akıp gidiyordu. çabuk! Çabuk! . köye döndükten sonra bir süre samanların üzerine uzanıp dinlenmiş. Göğsünü masaya dayamış.Ne oldu? Acelen ne? . Çora adamların gelmelerini beklerken zaman hiç bekElveda Gülsarı/185 . Durup dinlenmeden. Çora. dudaklarını ısırıyor. . koluna girerek büroya götürmüşlerdi. çabuk eve götür beni! Çabuk Gülsan! Çabuk!. Tanabay henüz dağ yolundayken. Oysa Tanabay. o zaman kendini hâlâ at sırtında. köy sokaklarında at koşturan bir haberci. Acıdan inliyor.cizgiliforum. tarlaların içinden sürüp uzaklaştı. ancak bunca yıl sonra. Eyerdeki adam acılar içinde kıvranıyor. sonra at bakıcıları onu. çabuk gelsinler. çağırdıklarının gelmesini bekliyordu. dişleriyle aün yelesine 184/ElvedaGülsan sarılıyordu. lemiyor. Orada sobayı yakmaya çalışıyor.com. dalıp gidiyor. Bütün bunları Tanabay göremedi. Çora'nın acılarla. sonra aynı elini göğsüne bastırdı. Tanabay'ın ardından bağırmak istiyordu. bu son saatlerinde anlıyordu hayatın değerini.enginel elveda gülsarı söyleneceğini öğrenemedim. Ölüm kadar korkunç bir şey vardı bu seste ve Gülsan bunu sezmişti. Yorga. çabuk! Hemen parti bürosuna gidin! Toplantı var. bir eliyle kalbini bastırıyor. Eve götürmek istemişlerdi ama Çora büroya gitmekte ısrar etmişti. ben sapıyorum. Atın boynuna. Tanabay'a bir şeyler söylemek için elini uzattı.Ben bilmiyorum. Tanabay'la konuşmaya çalıştığını sanıyordu. sızılarla geçen ömrünü de damla damla tüketiyor ve Çora. Çora'nın yüzü ölü gibi. "Gülsan. yoldan ayrıldı. Ççra'nın yüreğine bıçak gibi saplanan o sözleri söyledikten sonra ardına bakmadan gidiyordu. Çora gönderdi. Çora'yı odasında yalnız bırakarak ön odaya geçmişti. Gece bekçisi kadın lambayı yakmış. diyor. Burada yolumuz ayrılıyor.www.Oy kalbim! Göğsüm! diye inledi Çora. yelesine yapışıp soluk almaya çalıştı. Geçen her saniye. 20 O akşam. sapsarı olmuştu. elleriyle.. Tutamadığı dizginler Gülsan'nın boynundan sarkıp sallanıyordu.
insanlarımız hakkında her şeyi anlatacağım. Komünistlerin hepsi gelince.. acı mı acı damlalar halinde. Kendimi de olduğum gibi anlatacağım. Tanabay hiç konuşmadan atın ağızlığını çıkardı.enginel elveda gülsarı üstesinden gelmek için çalışarak geçirmişti yıllarını. gözünü dört açarak bakmıştı yollara. Aldanov hakkında ne düşündüğümü de bilsinler. Onu yıldırmayan güç. Acımasız zaman tıp tip damlıyordu. Dişleri titreyip bardağa çarpıyor. hayatını düşünmez misin! Çora dinlemiyordu.www. Dönüşü olmayan bir sona geliyordu. kaçacağı başka yol yoktu artık. şimdi daha iyiyim.com. Sonunda böyle olacağını önceden bilseydi. ah! Çıldırdın mı sen! Toplantı yapacak başka vakit bulamadın mı? Hadi eve gidelim. toplantıyı açarak konuşmaya başladı. Tanabay'ı partiden nasıl ihraç ettiklerini anlatacağım. Dışarıdan... söylemek istediklerimi bir söy-leyebilsem" diye düşündü. nefes nefese gelmişti. . Saatlerce. Komünistler kendileri karar versin. Kıvrım kıvrım sarp yollardan gitmek zorunda kalmıştı.... Ama işin güçlüğü hiçbir zaman yıldırmamışti onu. Kocasını görür görmez ağlamaya ı başladı: 186/ElvedaGülsan . Zaman kötüydü. Korkma. Yeter ki bunları anlatacak kadar zamanım olsun.Ne oldu Çora? Neyin var? diye sordular gelenler.cizgiliforum. Acılarım bastırıp. Caydar feneri 113 . Gözleri yollarda kalan Caydar. Armanı (gerçekleştirmek istediği ülküsü) büyüktü. Şu haline bir bak! Sen hiç canını. Hadi çık. tıp tıp akıyor. "Ah bir dayanabilsem. ama bunların pek çoğunu başaramamıştı. İşlerin kötü gittiğini bir bakışta anladı. dedi karısına. Nerede kaldılar? Biraz çabuk gelseler. Benden sonra onun ne söyleyeceğini de. Herkes her şeyi bilsin: Tanabay'ın partiden çıkarılmasına karşı geldiğimi bilsinler. Elinde ilaçlar olduğu halde koşarak.. elinde bir fenerle kapının önünde onu bekliyordu. Çıkma-z| saplanıp başka yola geçtiği de olmuştu. parti örgütleyicisi Çora Sayakov ayağa kalktı. şimdi herkesin yüzüne daha korkusuz bakabilirdi belki.. Uçup gitmekte olan canını. su göğsüne dökülüyordu.Ah. son görevini yapmak için bütün gücünü topladı. Zaman ağır mı ağır. Sapacağı... . gelenlerin sesini duydu. Nerede kalmışlardı çağırdığı insanlar? Niye gecikiyorlardı? Çok uzakta değillerdi ki!. çoktu. sırtından eyeri aldı. şapkasını çıkardı. Toplantıdan sonra beni eve götürürsün. 21 Tanabay evine geç vakitte ulaştı. Ve bunca zamanın nasıl geçip gittiğini anlayamamıştı. geçiyordu. işte şimdi yakasına sımsıkı yapışmışa. umutsuz bir çığlıkla tutmaya çalışıyordu "Her şeyi. İlacını içerken kendisini götürmeye çalışan karısını eliyle itti. ne yapacağını da görsünler. Kolhozumuz hakkında. sessiz sessiz. Her şeyi anlatacağım." İlk gelen karısı oldu... her şeyi anlatmam gerek onlara. Başını kaldırıp dikleşti... Sen kapının önünde bekle. Bu işin nasıl olduğunu.Bir şeyim yok.
sürünün de. Ne diye öyle bakıyorsun? Ne diye dikilip kaldın? .. yorganın üzerinde kendisine bar bar bağırışı kulaklarında uğulduyor. yeniden o tırmığı kapmak.. demek korada idi! Dışarıda şafak aydınlığı vardı. Karanlıkta bir süre dolandıktan sonra kapalı koraya girdi.. Oysa Caydar'ın ona iyi haberleri vardı. koşmak.Ben bilirim ne yapacağımı! Tanabay kapalı koraya gitti. bağıra çağıra karanlıklara dalmak. sonra 188/ElvedaGülsan bir dere yatağına girmek... Onlara saman ve arpa unu göndermişlerdi. hapse tıkma tehditlerini yeniden duyuyordu. Bir köşeye yığılmış samanın üzerine çöktü. Yattığı yerde bir o yana bir bu yana dönüyor.enginel elveda gülsarı tutuyordu.Ne yorulması? Partiden kovdular beni! . . Sonra Komite toplantısı canlanıyordu gözünde. sallaya sallaya.. "Evet ölmek daha iyiydi!. Artık ölmekten başka yapacağı ne vardı? Ölsün. diye düşündü. Karısı içinden "Keski kasabada içip zil-zurna sarhoş olsaydı. Bütün bunlar gözünde canlanınca. uz gitmeyen işler için kaygılanmak. Hiçbir şeyin anlamı. Segizbayev'in... Çok huzursuzdu.Çok mu yoruldun? . değeri yoktu artık. . düşüp kafasını kınncaya kadar koşmak. Koyunlara bir göz attı. . 114 . Yaşamak. ." Uyandığı zaman başı kazan gibiyidi. ne zaman nasıl yattığını bilemedi. yeni bir çoban göndermişler. diye bir-küfür savurdu Tanabay. Tanabay ona tek lâf etmiyordu. Hiçbir şeyi. Bunu haketmiştim zaten. kuzuları kıra çıkarmışlar ve hayvanlar taze ot otlamış-lardı. verecek cevap bulamadığını da hatırlıyordu.com. Bunların hepsini gözünde canlandırıp aklına getirince. çalışmak. yardımcı kadınlar duyacak. dünyada ne varsa unutup uyumaya çalışıyor ama uyuyamıyordu: İşte.www. koşmak. Yanıbaşında koyunlar öksürüp aksırıyor. Ona söyleyecek söz. O gün hava ısınmış. Bunlar geliyordu aklına. Bir halk düşmanı olarak suçlandığım hatırlıyordu. biraz dinlen. belki o zaman bu kadar üzgün olmazdı" diye düşündü. dedi Caydar. onun hakaretlerini. hiç kimseyi görmek istemiyor. böyle yaşamaktansa ölmek daha iyi. Halk düşmanı ha! Ömür boyu çırpınmasının sonunda gördüğü karşılık bu idi. Sonra açık koraya çıktı.Bektay'ın da. Bu bize az bile.Hadi yat. bembeyaz kar üzerinde Bektay'ın kapkara ayak izleri geliyordu gözlerinin önüne.cizgiliforum. Tanabay hâlâ ağzım açıp tek lâf etmiyordu ve bu suskunluğu korku veriyordu.Niye bağırmayacakmışım! Neden gizleyecekmişim! Bir köpek gibi kovdular beni. daha iyiydi. orada uzanıp kaldı. Elveda Gülsan/187 . onu hiçbir şey ilgilendirmiyordu. kuzular meleşiyordu. yeni çobanın da. Aa.Çok bağırma. Cam ne konuşmak istiyordu ne de yemek.Bektay'ın sürüsünü ayırdılar. Nerede olduğunu. sesini bütün dünyaya duyurmak. Sen tfe haketmiştin. O niçin uyanmıştı? Niçin? Hiç uyanmamayı istedi. Uzun süre kendine gelemedi.
Şimdi biraz kendine gelmişti.. Çayın kıyısında küçük buz parçalan yüzüyordu.. Dağlar sislere bürünmüş. ama gitmeyeceğim. Çora'nın çok hasta olduğunu sana bildirmemi söylediler. 190/ElvedaGülsan Elveda Gülsarı/191 115 . Önceki acılan birden depreşiverdi.www. Kalkıp çaya kadar uzandı. Okuldaki oğlunu da çağırmışlar. hiç kimseye belli etmeden bir yerlere sokuşturdu. Dönüp evine geldi. Burada işler başımdan aşkın. Artık karısına. istasyona karşılamaya gitmişler. Gidip gitmemek sana kalmış. çok işler yapacaktı. Az önce aklından geçirdiği kendini öldürmek düşüncesinin. dedi. Onu görmek istemiyordu. Değişen bir şey yoktu sanki.enginel elveda gülsarı . Tanabay kamının ses tonundan kötü bir haber alacağını sezmişti. o da bir avuç daha alarak üstüne döke döke içiyordu. Ben görevimi yaptım.Gider. Hayır! Daha yaşayacaktı. hiçbir şey olmamış gibi çalıştılar. Tanabay yine kaşlannı çatmaya çalışıyor. Tüfeğini. Kansı kapalı koranın kapılına geldi: . gidecektir. yalnız bir kez verilen cana.. o her zaman hastadır zaten. Mutlak gelsin.. haber verdim. . Karanlık basıyor.. dedi. Yağmur ya da kar yağacak gibiydi. in aündan. Gördüğün gibi hava da bozuyor. Dışan çıkıp gelen atlıya 'hoş geldin' dedi. yakındaki sürülerden birinin çobanıydı. sürüyü koraya getirdi. Eğilip avuçlarıyla su içti. Nerden geliyorsun? . fişekliği. bu defa çok ağır hasta. ama olanlan unutmak ve cesaretini yitirmemek için kendini zorluyordu. . ama bu ani değişiklikten kuşkulanmasınlar diye kendini tutuyordu. Gelen. gelen var. dediler. Hava kararmaya başladığı sırada bir atlının gelmekte olduğunu gördüler. Onu ilk farkeden ve karşılayan Caydar oldu. Bu yüzden Tanabay onlara içinden teşekkür ediyor. Caydar kocasımn sözlerinden utanarak: . yaşadıkça da bu yerleri daha çok çiğneyecek. .Sen bilirsin Taneke. Aytbay atının başım çevirdi.Bir iş için köye inmiştim.İyi düşün. . Daha sonra otlağa gitti.Haber verdiğin için sağ ol.. nasıl kıyardı? Segizbayev gibileri için ölmeye değer miydi. Seni görmek istiyor. demek sensin Aytbay. saçmalık. O sırada Tana->ay korada temizlik yapıyordu.Biraz dışan çıkar mısın. şimdi gitmem gerek. Korayı temizleyip yere kuru saman yaymak gerekiyordu. budalalık olduğunu anladı. Oradan geliyorum. gökyüzünü kara bulutlar kaplamıştı.com. İnsan denen varlığa. "Ay Allah! Yine mi Çora?" diye düşündü. Yeni doğmuş kuzulan soğuktan koruElvedaGülsan/189 mak için çare aramalıydılar.. O akşam hava bozmaya başladı. içeri buyur. kızlanna ve yardımcılara daha yumuşak davranmak istiyor.Ha. O gün. Su buz gibiydi. Sonra biraz durarak: . hiç konuşmadan ve durmadan çalışıyordu. Avuçlayıp aldığı su. Sağ ol. gider.Ben doktor değilim ki.cizgiliforum. Yine var gücüyle işe koyuldu. Karşılaştıklan zaman biraz konuştular. titreyen parmaklan arasından akıyor.
. Bir zamanlar dost idik ama artık bitti.enginel elveda gülsarı Tanabay hiçbir şey söylemedi. birbirlerini iten koyunlara küfürler savuruyordu. Sonra ömür boyu içinde ukde kalsın mı istiyorsun? ." Karanlık iyice bastırmış. Ömür boyu hastalıktan kurtulmadı. Sonra el ne der? . Ölüm döşeğine yattığım zaman beni yoklamaya da gelmesinler.. Doğuran koyunların kuzularını alıyor.. bugüne kadar senden benim için bir şey yapmanı hiç istemedim. Tanabay bu konuda karısıyla konuşmamak için eve gitmiyor. gitmeyeceğim! . 116 . . Gerçekten dost idiyse şimdiye kadar neredeydi? Hayır.Niye ukde kalacakmış? Korkma ölmez. yeni çizmelerini.İşi vaktinde bıraksaydı. Atlı uzaklaştıktan sonra karısına çıkıştı: . Tek başıma da ölebilirim. ben başka yola.. kor parçası sıçrayabilir. Elini hiddetle salladı ve sonra kalkıp koraya gitti. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. meleşen kuzuları bir köşeye sürüyor.Bak Tanabay. Acını.. Artık umurumda değil. Ben de kızıyorum ve kimsenin umurunda olmuyor.. emekli olsaydı. eldivenlerini ve önemli ziyaretlere giderken giydiği börkünü ve ceketini de getirmişti.. Büyük sessizlik içinde.Düşünecek ne var bunda! Yetti artık! Düşündüm. "Gelmezsen gelme!" diye söylendi Tanabay.İyi düşün Tanabay. . Tanabay'a göre bir şey değildi bu. iyiliği düşünürsün. Çora'ya söylediklerini aklından çıkaramıyor." Sonunda Caydar geldi. :4 . O başka yola gitti. çok düşündüm de ne oldu? Sonunda partiden kovdular beni. Şimdi istiyorum.Sen ne dediğini düşündün mü hiç Tanabay! ..Benim adıma nasıl cevap verirsin! Gidip gitmeyeceğime ancak ben karar verebilirim.cizgiliforum. İnadını kıramıyor. giyeceklere el sürmedi. şimdi böyle ağırlaşmazdı. Git oraya! İnsanlığını unutma. "Beni zorla gönderemezsin. Bir süre yatar yüıe kalkar. kuşağım. Gitmeyeceğim dedim.Hadi vakit kaybetme. saygıyı.Boş yere ısrar etme. Ama öfkesi kabarmıştı bir kere. keçeye. gitmeyeceğim. benden bir isteğin var mı? diyeceğim. inleyip durdu da yine at sırtından inmedi. Tanabay'ın muşambasını. Ben çadıra gidip ateşe bakacağım. Caydar. iyi misin.Hadi giyin..www. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. kıvılcım. . bunu yapamazdı. Sen hep insanlığı. hafiften kar yağmaya başlamıştı. homurdanmaya devam ediyordu: "Gidip de ne yapacağım? Nasılsın. ". gücen-mişliğini bana bırak. Tanabay yerinden kıpırdamadı. Benim dostum-mostum yok artık.com. Tanabay'ın giyeceklerini orada bırakarak çadıra gitti. Yatışmıyordu.. El ne dermiş? Ne derse desin! Umurumda değil. karısı da onun yanına gelmiyordu. Nasıl yardım edebilirim mi diyeceğim?" Hayır. kar tanelerinin yere düşerken çıkardığı o varyok ses bile duyuluyordu. Hay senin canından değerli şefliğin batsın! Bundan sonra seni bir daha görürsem gözlerim çıksın! Kızarsan kız. dedi.Hayır! dedi Tanabay başını inatla sallayarak. Bu ilk değil ki.
işe yaramaz adamın biriyim ben. • .Hadi kalk giyin! Tanabay emre uyan bir asker gibi ayağa kalktı. bu inadından utanmaya başladı.Evet. Caydar. Çora da gencecik idi o zamanlar. omuzuna. O zaman senin yerine ben giderim. hemen şimdi gitmelisin. Sözünü geri almak da zoruna gidiyordu. Köyün yüzünü ağartan bir gençti. Üzüntümü." Tanabay ata eyer vururken yaptıklarından. . Tanabay kan silkip atmak için bir harekette bulunmuyor. öldürsen bile sözünden dönmezdi. Dağlarda gece. Süsmek için başını eğen bir boğa gibi. sakalına yapışıp kalıyordu. kar taneleri başına.. Kendi resmini basan. Öfke aklımı başımdan aldı. ağır ağır atı eyerlemeye gitti. Hayvanım hayvan!. "Hay inatçı kadın! Bu karanlıkta nasıl gidecek?" diyordu aü eyerlerken. gitmezsin. ondan söz eden gaze--'. Çocukluk günlerini de.. "Bir hayvandan farkım yok benim.com. ay-t dın'genci o idi. Caydar bir adım daha yaklaştı. kendi istedi. seyrek ama iri iri düşüyordu yere. İlk adımı yine karısı attığı için memnundu. Sonunda reddettiği ağır hasta dostunun çağrısına uyarak. Onu sözünden caydıramazdı artık. koluna.www. bana hemen atı eyerle!" Tanabay. "Ya bu karanlıkta yolunu şaşınrsa. onun ne suçu var? Beceriksiz. onu zorlayan yok. yitip giderse ne olur? Ne yapalım. yoksa iş işten geçmiş olur. hayatının uzak geçmişini düşünüyordu. Tanabay hiç sesini çıkarmadan giyinmeye başladı.Öyleyse hemen giyin! diye muşambasını uzattı. karanlıklar içinde yapayalnız yol alıyor.enginel elveda gülsarı Caydar yine geldi: .Sabah erken yola çıksam olmaz mı? dedi. Kar ince ince sepeliyordu. . Caydar devam etti: "Eğer bir erkek değilsen. Köy halkının okumuş.Olmaz. Baharın son kan. sen evde sümüğünü çeke çeke otur. Ben şimdi gidiyorum. Gelip geçen günleri. Yine de bir onur meselesi yaparak: . 117 . Düşüncelere dalıp gitmişti. Komsomola birlikte katılmışlardı. dipsiz bir girdap gibi döne döne akıyordu. duygularımı böylesine açığa vurmam niye? Nelere uğradığımı. eyer üzerinde Elveda Gülsarı/193 kımıldamadan oturuyordu. ne kadar acı çektiğimi herkes görüp anlasın diye mi? Karımı da çok üzdüm.! teyi ilk gösteren Çora olmuştu. Bunu nasıl yaptığını kendisi de anlayamamıştı." Biraz durdu. kaşlarını çatarak Caydar'ın yanına geldi. . fenerin solgun ışığında yüz ifadesinin korkunç olduğunu ve gözlerinden od fışkırdığını gördü Tana192/ElvedaGülsan bay.Daha giyinmedin mi? .Atı eyerledin mi? dedi Caydar. partiye birlikte girmişlerdi. Onun elini sıkıp ilk kutlayan da Qora idi.Canımı sıkmasana! Gitmeyeceğim dedim ya! Caydar öfkeyle bağırdı: . Kanal açılmasında beraber çalıştıklarını hatırlıyordu..cizgiliforum.
Önündeki bayın aşınca oraya varacaktı. Atını mahmuzladı ve o bayıra çıktı. kimsecikler görünmüyordu. son sözünü söylemek. parça parça oldu. Kar hâlâ yağıyordu. Buradan. Tanabay atını hızlandırdı ve az sonra köy göründü. sabahın bu erken saatinde. pişmanlık ve utanç duygularının ağırlığı altında eziliyor. dönüşü olmayan yolculuğuna çıkarken. Ölüm döşeğine yatmış bir adamın son dileğini yerine getirmemek bağışlanır bir suç muydu? Bu dileği yerine getirmemek şerefsizlik değil de neydi? Tanabay.. olanları konuşmak helalleşmek mi istiyor?. kar altında kalan bahçelerin çıplak ağaçları arasından uzayıp gidiyordu her yana. Caydar niye yüzüne tükür-memişti onun! Ona ne deseler. öyle olmasa okuldaki oğlunu ne diye çağırsınlar? Belki bana bir diyeceği vardır.cizgiliforum. öyle bir ses duyar gibi olmuştu..he-lalleşmek için onu çağırmış. Aman Tannm! Ne ağır sözler söylemişti Çora'ya. Çok kısa bir süre öylece durdu. Herhalde. Sonra evlerden birinin önünde toplanmış kalabalığı. ona öyle gelmiş.com. Ne büyük aptallık. 118 . sonra birden kesilen çığlığı idi bu... Bu defa çok ciddi galiba. Biricik dostu Çora. buz gibi soğuk havayı içine çekiyordu. "1 Tanabay'in Çora'ya karşı buz kesilen yüreği yavaş yavaş çözülmeye. bütün bölgede olduğu gibi onların da çok iyi tanıyıp saydıkları.. yüreği burkuldu. Artık kendini bağışlayabilir miydi? Karla kaplı sokaklardan geçerken. olamaz!" diyordu. Pekâlâ mümkün olan olaydan sanki kendisi sorumluymuş gibi. Sonra hep birden eyerleri üzerinde ileri geri sallanarak. Çora nasıldı acaba? Biraz daha hızlı gitse. oysa kendisi inatla bu çağrıyı reddetmişti. önünde bir atlı grubu gördü. bir an önce varsaydı. Ağlayan birinin ta göğe yükselen. Derken. köy sokaklan. O ev Çora'nın eviydi! O kalabalık niye toplanmıştı oraya? Ne olmuştu? Yoksa Çora.. ilçeden dönerken Çora'nın yorgaya binerken kendisine yetiştiği zamanı da canlandırıyordu gözünde. yer yarılsa da içine girsem diye düşünüyordu. Birden. Ağzından burnundan soluyor. O zaman anladı Çora'dan hiçbir umut kalmadığını: Çora ölmüştü! Çayın karşı yakasında oturan Kazaklar. Bunlar sessizce Çora'nın evine doğru gidiyorlardı. "Olamaz! Nasıl olur. yumuşamaya başladı. Çora'yı bir öz kardeş gibi sevdikleri. ağaçlara bağlanmış atları gördü. ne kadar hakaret etseler azdı. suçluluk. pek değerli komşuları Çora'nın ölümü için yas tutmaya. yüksek sesle ağıt söylemeye başladılar: • Oy ciğerim oy! Vay ciğerim vay! "Kazaklar da gelmiş" dedi Tanabay içinden.enginel elveda gülsarı ¦¦¦'. Atın başını çekip durdurdu. Sonra atını dörtnala 194/EtvedaGülsan » " kaldırdı..www.. Onu düşünüyordu: "Çora nasıl acaba? Ağır hasta olarak yatıyor muydu. Tanabay üzengiler üzerinde doğrularak kalktı. rüzgâra kulak verdi. ne bağışlanmaz bir davranıştı bu! Bir kara yüzlü olmuştu.. Bir şey işitmedi. köy tarafından şafağın sessizliğini bozan soğuk bir ses geldi kulağına. O saatte sokaklar ıpıssızdı." Şafak söktü. onun cenaze törenine katılmaya geliyorlardı.
Birkaç kişi onu attan indirdiler. . Gözleri yaş doluydu. Tanabay yüzünü bindiği atın yelesine gömdü.. beni avutsa. o müthiş fırtınalı gece için. Bibican'ın yarsız ve yalnız kalması. yarışElvedaGülsan/195 larda ortak.. Yalnız Çora'dan değil. o da kendisi gibi ağlıyordu. eyersiz tutmak. Tanabay bunu duymamıştı. Çora'sız kalan bizlerle birlikte ağlayın!". "Biz ta en eski atalarımızdan beri herşeyde beraber olduk: Tasada ortak. Beli bükülmüş. sağ olun" dedi içinden. Tanabay. kader ikisini ayırdığı için. Neler neler içinde o gözyaşları. bağışla! diye ağlıyordu Tanabay." diye düşünüyordu bir yandan.. öncekinden de büyük hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlamaya başladı. Ama Bibican gelmedi. Ağlayın kardeşlerim. avluda. Gözyaşları iri iri damlalar halinde akıyordu. sonra tekrar başını kaldırdı ve tekrar kapandı. dedi. Sonra Tanabay kalabalığın arasına girdi.www. Bibican Tanabay'a gözlerini dikti. Çora'nın öğrenci oğlu Samansur. Tanabay'ı yatıştırmaya çalışanlar başkaları oldu: 119 . Örtüyü kar kaplamıştı. bir mutlu ve aydınlık gün görmeden yaşlanıp gitmesi içindi.. Çora'nın evine gelmişti. bir sola sallanarak. Hıçkırıklar doldurmuştu havayı. Çora'nın oğluna götürün onu. onu.Bağışla beni Çora. karşı196/Elveda Gülsan sında duran Bibican için. ömür boyu yitirdiği her şey içindi: Artık hiç göremeyeceği Çora için. Çevresindeki yüzler bulanık bulanıktı. bir gelenekti. gözyaşlarımı kendi eliyle silse. bu çığlıklanyla Bibican'dan da bağışlanmasını diler gibiydi.com. Birileri gelip onları ayırdı. "Bibican yanıma gelse. koluna girip kalabalığın arasından geçirdiler. . O sırada biri: Tanabay'ın inmesine yardım edin.. Tanabay'a döndü. bu dünyadan göçen dostu için sel gibi gözyaşı dökmeye başladı.. Kucaklaştılar. dile getiremeyip içine attığı her şey için ağlıyordu. bağışla beni Çora diye bozladı Tanabay. Kara bir örtü koymuşlardı üstüne. köyün ıssız sokaklarında yankılanan bir haykırışla: * Çoraaa! Çoraaaa! Çoraaa! diye. Bibican'ı da gördü. Sonra o da dövüne dövüne.. ağladılar. toylarda ortak. bir sağa. yüzünü duvara dayamış.enginel elveda gülsarı Tanabay "Sağ olun Kazak soydaşlar. Herkesi yakından görüyordu şimdi ve o sırada. Sahibi ölen atlara böyle kara örtü örtmek. öylece duruyordu. Karalara bürünmüş Gülsan için. Tanabay. işlediği suçlar için. kamburu çıkmıştı. Gülsan orada bağlı duruyordu. çektiği bunca sıkıntı için ve eziyetler için. . İşte.. Şimdiki ağlayışı. kıvançta ortak. Gelmedi ama. Gözleri kararmıştı. ağladılar. Sahipsiz kalmıştı soylu yorga.cizgiliforum.Bağışla beni Çora! Bağışla beni! diyordu durmadan.Artık senin baban yok! Benim Çora'm yok! Bağışla...
Tanabay Çora'dan af diledi. İnsanların arasından. Çora'yı dönüşsüz yolculuğuna çıkaran cenaze alayı. daha kötüyüm. Dostunu o yolda öylece bırakıp. yumuşak. Cenaze alayı. size söyleyeceklerim var. Tanabay. bağışla! Bir tepecik meydana getirdiler. sarsılıyor. bembeyaz karla kaplıydı. Çora'yı ben öldürdüm! O hiç gereksiz acı sözleri söyleyen dilimle öldürdüm!. Yumuşak kar taneleri hâlâ uçuşuyordu havada. Cenaze alayının önünde.Bağışla beni Çora. tüten semaverin yanından ve avluda yanan ateşlerin dumanlan içinden geçerek.Taneke. Çora'dan aynldık. tepe üzerindeki mezarlığa kadar uzandı. gözyaşlarını dindiremiyordu. O yolda sen niye kîşneyerek beni durdurmadın? Ne yapalım.. Suskundular.www. Mezarlıkta Samansur'la birlikte kabre indiler. dedi. eyersiz. Sarsılıyor.cizgiliforum.. Kendini topla artık. Yaya yürüyenlerden biri Çora'nın oğlu Samansur. Geriye kalanların hepsi atlıydılar. dilsiz hayvandan daha dilsiz. Atların toynakları altında ezilen bu yol genişliyor. Çora'mn yanında. dediler. topla kendini. dışanda konuşalım. Çora'nın yolu bitmiş oldu. bir gün bitiverir" diyordu Tanabay. Tanabay durmadan tekrarlıyordu: . "Hayat dediğin bu işte. arkama bakmadan çekip gittim. konuşan bir insanım. Artık Çora yok. sabır.Sabır Tanabay. Mezarlığa giden yol boyunca. binicisiz. bağışla! Beni duyuyor musun? Bağışla.. Gökyüzünde donakalmış gibi hareketsiz duran bulutların arasından. çağıltısız kara bir çay gibi akıyordu. Yol. Köyün dışındaki yol. karısı. evin arkasındaki bahçeye geldiler. saElveda Gülsan/197 hipsiz. ikimiz. belli belirsiz. Oysa benim dilim var. çocukları ve yakın akrabaları oturuyordu. beyaz bir top gibi görünüyordu.. İkisi de kendi düşüncelerine dalmıştı. . "Bu Samansur daha düne kadar koşup oynayan bir 120 . Ta-iabay içinden onunla da konuşuyordu: "İşte böyle Gülsan.Bağışla Çora! Bağışla! Bağışla! Cenaze aşından sonra Samansur Tanabay'ın koluna girerek onu dışan çıkardı: . kara bir şerit gibi görünüyordu. yan kapaklan indirilmiş bir kamyon. Tanabay'ın yedeğindeydi. Çora'yı ebedî uykusuna yatacağı mekâna yerleştirdiler. sen ve ben. 22 Çora'mn cenaze namazı ikindide kılındı ve onu toprağa verdiler.enginel elveda gülsarı . Kamyonun hemen ardında iki kişi yürüyordu. Birlikte evden çıktılar. ikincisi Tanabay idi. acısını daha da arttınyordu. Aynı kamyonda. karalara bürünmüş Gülsan'yı götürüyordu yedeğinde. Ve orada. sanki. beyaz keçeden kefene sarılmış Çora'mn cenazesini taşıyordu. Oradan da 198/ElvedaGülsan ark boyunca yürüyerek devrilmiş bir ağacın yanında durdular ve bu ağacın üzerine oturdular.com. Ama. Tann sana konuşma dili vermemiş." diyordu. Göl kadar gözyaşı dökmek Çora'yı geri getirmez. Çora'mn son seferi için açıyorlardı o yolu. Bu sözler onu avutamıyor. Yetim kalmış Gülsan.. güneşli.
Görüşmemiz gerekiyordu. kocamış bir adam gibi sakalını sıvazlıyordu: . biliyorum.Biliyorum Samansur.Ben geldiğimde babam daha ölmemişti Taneke. dedi. bizden ileri olsunlar. Çocuk babasının gençliğine çok benziyordu. Tanabay. dedi Tanabay hıçkınklannı keserek. ah yetişemedim! Suç benim! .Sağ ol Samansur.Ben size babamın bir vasiyetini. Kendi eliyle götürmesini söyle.Babam size şunları söylememi tenbih etti: "Oğlum.cizgiliforum. ama oğullar onu yaşatırlar" diye. şimdi kocaman bir delikanlı. ileri götürürler. az sonra geleceğini söylüyorduk her soruşunda.com. onun üyelik kartını oraya götürmeye hakkım yok. Tanabay bunu o anda farketti. benim parti üyelik kartımı o götürüp teslim etsin. hâlâ birilerini bekliyor gibiydi. Hayatın anlamı da budur". . "Tanabay nerede? Gelmedi mi?" diye sorup durdu. benim Tanabayım'a söyle. dedi S^mansur. . Çora'yı bilenler ve ananlar var oldukça Çora ölmez! . Oğullar bizden akıllı. başkası götürmesin. hayatımn çok önemli bir bölümünü ve daha birçok şeyi alıp götürmüştü. Beni Partiden çıkardıklarını biliyor musun? . ona layık evlat olduğunu gösterir. Oğullar babalarının işlerini sürdürür. daha başarılı olmasını dileriz. ama Samansur babasının delikanlılık çağını bilmiyor. . Tanabay'ın bir yansını. Bundan sonra gücü kalmadı. Ölümünden bir saat önce yetiştim. Gözleri sönüyordu. Şimdi onunla iki büyük insan gibi konuşuyoruz. Elveda Gülsan/199 . ondan özür diliyorum. Boşuna dememişler "Babalar ölür. Tanabay biliyordu. Çora dünyadan göçüp gitmişti.www.. tıpkısıydı babasının. Biz yolda olduğunu. Tanabay hiçbir şey söylemedi.Samansur.Partiden çıkarıldığıma göre. Yalnız. ama söyleyemeden gitti.Evet biliyorum. Son ana kadar bilinci yerindeydi. bizden bilgili. Tıpkısı. Artık son nefesini verdiğinde. beni bağışlamasını. 121 . Oğullarımızın bizden daha bilgili. başkalarına da yararlı olsunlar. Çora'mn aile içindeki yerini o dolduracak artık. bana kızmamasını istiyorum. Dilerim babası gibi olur.. Söyleyeceklerini söyle bana. beni düşündüren bir durum var. bunlan söylediğin için sağ ol. Yetişemedim. bjunu söylemeyi sakın unutma. size iletmemi istediği bir sözünü söyleyeceğim. Çora kendisiyle birlikte. Sessiz hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlıyordu. Herhalde bu acı onu olgunlaştırmış. Oysa onlar ikisi bir kişi gibiydiler. Partinin ilçe merkezi komitesine.enginel elveda gülsarı çocuktu. Böyle de olmalı. Kendimi hiç bağışlamayacağım. Sizi çok bekledi Taneke. . artık sen aile reisi oldun. Babanın yerini oğul alır. Kendilerine de. Biz de bunun için babayız. bir şeyler söylüyordu ama anlayamadık. Dudakları yine kımıldıyor. Babana da şükran duyuyorum.Kulağım sende oğlum. dedi. Artık Ço-ra'nın yerine Çora sensin. Seni Çora'yı dinler gibi dinleyeceğim. Tanabay Çora'mn sesini duyar gibi oldu ve irkildi. Size bir şeyler söylemek istiyordu herhalde.
hepsi gözünün önünde.enginel elveda gülsarı . Bu vasiyeti yerine getirmenizi sözden rica ediyorum. zorda ve kolayda. • Tanabay yol boyunca düşündü: Çora parti komitesine üyelik kartını götürmesi için.Bunu candan gönülden yapmak isterim Samansur. Babam size güveniyordu. Sen götürüp versen olmaz mı. 122 . Tanabay'ın yüzüne vuruyordu. kışın ayazında.Orasını bilemem Taneke. ufukta tek başına parlayan o yıldıza doğru koşuyordu. donmuş yolu nallanyla döverek koşuyordu. ayrılamazlardı. Ertesi sabah. Buna kendiniz karar verirsiniz. Gençliklerinde Çora ile birlikte. Onun. Kendisini de anlatacaktı. 'Çora konuşamazdı' derken yine yüreği parçalandı. Şafağın doğurgan rahminden sökün eden ilk ışıklarla yeni bir gün doğuyordu. Gülsan. Şimdi o. Can dostu Çora Sayakov'un vasiyetini yerine getirecek olan Tanabay vardı eyerde. Ama gerçekti.cizgiliforum. şafak ağır ağır sökmekteydi.com. Tanabay çoktandır binmemişti yorga Gülsan'ya. yeryüzüne yayılıyordu. Besbelli ki Gülsan. çınlıyordu. tan ağarmadan önce Tanabay atlandı. ne sağ iken ne de öldükten sonra Çora'dan kopanl-f?nayı haketmediğini anlardı.www. kafasında yeniden canlamyordu. çıtırdıyor. Çora'nın parti Elveda Gülsarı/201 üyelik kartını teslim etmeye gidiyordu. . Kartı verecek ve Çora'nın nasıl bir adam olduğunu anlatacaktı onlara. daha dün partiden kovulan Tanabay'ı niçin seçmiş. Artık Çora konuşamazdı. Çora ile Tanabay. sayıldığım anlatacaktı. Tanabay'ı uçar gibi götürüyordu Gülsan.Hayır olmaz. gözün ulaşamadığı bir uzaklıkta. bir elin parmak-*ları gibiydiler. Belki o zaman herkes Tana-Jbay'ın. Ayazdan kaskaü olmuş yol namlı yorganın nallan altında eziliyor. hızlı ve düzenli koşma niteliğini yitirmemişti ve gücünün doruğundaydı. Hiçbir zaman Çora'dan öğrenemeyecekti bunu. Yine anılar. doğan güneşe. Beyaz sisler arasından. Gülsarı yine eskisi kadar hızlı koşuyordu. nasıl canla başla çalıştıklarım anlatacaktı. yazın sıcağında. Karşıdan gelen rüzgâr atın yelesini savuruyor. ben niye güvenmeyeyim? Komitedekilere söyleyiniz: "Komünist Çora SayaV *^v 200/Elveda Gülsan kov'un ölüm döşeğinde iken son isteği. büyük dost. Babam bu vasiyeti kime niçin bıraktığını biliyordur. her türlü düşünceler üşüşüyordu kafasına. büyük at Gülsan. İleride. altın renkli ışınlar süzülüyor. bunca kişi arasından. . kötü günlerde. Bunu biliniyorlarsa öğrensinlerdi. Neyleyim ki bu felaket geldi başıma. Ben babamın vasiyetini söyleyerek görevimi yaptım. Unutmaya çalıştığı ne varsa. niçin bunu vasiyet olarak söylemişti? Bunun anlamı neydi? Bu bir sınav mıydı? Tanabay'ın partiden atılmasına karşı olduğunu mu anlatmak istemişti? Bu soruların cevabım veremiyordu. herkes tarafından nasıl sevildiğini. Ço-ra'nın son dileğini yerine getirecekti. İyi günlerde. Demek daha bitmemişti. vasiyeti böyleydi" deyin. sonra alev alev yükseliyor.
. Yine düşünüyordu: Başkan ne diyecekti? Nasıl karşılayacaktı? Koridor boştu.Selam. partinin ilçe yönetim kurulu bürosuna geldiğinde daireler yeni açılıyor. Tanabay. atını bağladı. bir dakika bekleyin. Gülsan.Benim yoldaş Kaşkatayev'e söyleyecek sözlerim var.www. . Bu süre için bile Tanabay heyecandan yerinde duramadı.. Öyleyse ona söyleyin: Bizim parti örgütçüsü Çora Sayakov yoldaş vefat etti. Sayakov'un kartını kayıt bölümüne teslim etmenizi söyledi. İyi misiniz? dedi . köpükler içinde kalan yorgayı dosdoğru komite binasımn önüne sürdü. Biraz düşündü ve birden üzüntü ve öfke ile "Bu nasıl olur? Bu iş bu kadar basit mi" diye düşündü. isterseniz Çora'nın oğlu Samansur'a sorun.com. "Kayıt bölümü. dedi kadın kapıyı sıkıca kapatarak. . Onu yeniden partiye alsalar çok sevinecekti.Yoldaş Kaşkatayev odasında mı? . kaskaü olmuş yolda çın çın sesler çıkararak düzlüğü aşıyor. Nasıl bu kadar çabuk geldiğini Tanabay da anlayamadı. üyelik karünı benim getirip teslim etmemi vasiyet etti. Kabul odasındaki sekreter kadına: . Ölmeden az önce. Aleksandrovka yokuşuna yaklaşıyordu.. Sekreter kadın biraz duraladıktan sonra tekrar içeri girdi ve döndü: 123 . Yeter ki içini dökmeye fırsat versinler! Tanabay Parti sekreterinin odasına nasıl gireceğini. üstünü başını düzeltti ve yüreğinin güm güm atma202/Elveda Gülsan sim yatıştıramadan bürodan içeri girdi.. sağda. o buna tanıktır" diyecekti. .Odasında. önündeki masaya Çora'nın kartını nasıl bırakacağım.İyilik.. ölmekte olan bir adam her şeyi sayıklar. Lütfen bir daha söyler misiniz? Onu görmem gerek.Yoldaş Kaşkatayev meşgul." Kadına döndü: .. İşte bunun için geldim.Tanıyorum. Tanabay böyle düşüncelere dalmış giderken." derlerse ne cevap verecekti?. partinin resmi belgesine el sürme hakkım nereden aldın?" derlerse! "Bu. Tanabay hiçbir yana sapmadan. Hemen görürsünüz. "Herkesin yanında söylenmiş bir vasiyet. Parti dışında kalmak. Aktaş kolhozunun çobanıyım. "Bunun ne önemi var. iş saati henüz başlıyordu. durumu nasıl anlatacağını da düşünüyordu. göz açıp kapayıncaya kadar Tanabay'ı ilçe merkezine ulaştırdı. Çora'nın ölüm döşeğinde söylediği vasiyetidir" diyecekti. koridorun sağında. Çok önemli. Adım Bakasov. balığın karaya çıkması gibiydi onun için. Kendi suçunu da kabul edecek.Pekâlâ. .. diye cevap verdi kadın.. Ya ona "Sen partiden atılmış bir adamsın. dedi kadın her şeyi bilirmiş gibi bir gülümseme ile.enginel elveda gülsarı Yeter ki ona kulak verip dinlesinler. dedi kadın. Koridorun sonunda. Bu da ne demek oluyor? diye bir an şaşkınlık geçirdi. . "Ben sanıyordum ki. Başkanın sekreteri kadın içeride pek az kaldı. Halktan gelip gidenler yoktu daha. özür dileyecekti. Tanabay dosdoğru Kaş-katayev'in bürosuna yöneldi.cizgiliforum.Onu görmeye geldim. Namlı yorga. Orada indi.
onu sırtına alıp 1 Argımak: En iyi cins at. Tanabay Caydar'a döndü.Ne istiyorsunuz? dedi. Kapıya vurdu.. . Tanabay çıktı. Sonra daha samimi bir ses tonuyla: Elveda Gülsan/203 "Konuşacak bir şey kalmamış. Koridorda yürümeye başladı. Her şey tamam! Hepsi bitti! Ve.. Karşıda. sağlıkla.Evet bitti. Sonunda Tanabay kartı memura uzattı. karla kaplı ulu dağların ardından Ay doğuyordu ve onu seyredecekti. soyadını. dedi." Daha da yumaşattı sesini: "Sizi görmek istemiyor.com. önce. 204/Elveda Gülsan köye doğru uçtu. o küçücük pencereden kartı alan memurun yaptıklarını seyre koyuldu. Gülsan'nın nal seslerine uyarak onlara doğru koşuyordu. eşelenip yeni odun atılan ateşin çıtırtılarını duydu. Sonra karısının kopuzundan. Irakları yakın eden Gülsan'nın bu koşusu. Caydar da kocasını kucakladı1 ve ikisi birlikte Çora için ağladılar. Yalnız kalmak istiyordu. Tanabay dışarı çıktı.Çora'yı kaybettik! Artık Çora yok. Daha sonra keçe çadırın arkasındaki koytaşın1 üzerine oturdu. sancılarını azaltmıştı. keçe çadırdan. Aktaş kolhozundan geliyorum. . Tanabay'ın yanan yüreğine su serpmiş. "Hoşça kal Çora! Elveda!" diyordu içinden. ona-sarılıp başını omuzuna koydu.cizgiliforum.Güle güle. gitseniz iyi olur". soylu Gülsarı. ağladı. karttaki numarayı aldı. Tanabay hemen o akşam dağdaki çadır evine döndü. Ve küçük pencere tekrar kapandı.Bitti mi? dedi Tanabay. Kartı çıkarırken küçük pencerenin gerisindeki kadın sabırla bekledi. insanın yüreğini yolup alırcasına 124 . Tanabay elini koynuna soktu. babasının adını.enginel elveda gülsarı . sonra bu kılıfın içinden Çora'nın üyelik kartını çıkardı.www. Pencere açıldı ve içeriden bir ses: . Bozkır ve rüzgâr. Gülsan. . Kayış bağı da olan deri kılıfı.Çok meşgul. boş yere beklemeyin. Kadın memur. Atın dizginini tuttu ye inmesine yardım etti. Sonra kadın o defterde bir yeri göstererek Tanabay'a imza attırdı. Ölüm kaydını düştü. Yorganın yularını çekerken: . Üzerinde ufak bir pencere olan kapıda "Kayıt Bölümü" yazısı vardı. kart numarasını ve partiye giriş tarihini yazdı.Bitti. .Peki. Caydar! Benim dostum Çora yok artık! diyen Tanabay yeniden hüngür hüngür ağladı. dedi. argımak' Gülsarı. Bozlarda bahar yeşilliği görülmeye başlamıştı. Çora'dan kalan son anı bu oldu. Bizim Parti ifrgütçünHiz Çora Sayakov vefat etti. Caydar çocukları yatırmak için çadıra girmişti. . . Karısı sessizce karşıladı. Büyük bir deftere adını. Koytaşın üzerinde dağlan seyrederek oturan Tanabay...Parti üyelik kartı teslim etmeye geldim. Bir-iki gün öncesine kadar o kılıfta kendi üyelik kartım taşıyordu. Sonra.
çok eski bir zamanda. Geride yalnız dişi Boz Geyikle onun yaşlı erkeği kalmış. inceliklerini öğretmiş ve delikanlı avcılıkta babasım geçmiş. hiçbir yana gidemez durumda kalmış. yakalayabilirsen yakala.. gözyaşlan dökerek yalvarmış: "Geyik soyunu kırıp tükettin.enginel elveda gülsarı hüzünlü ezgiler geldi kulağına. genç oğluna avcılığın bütün hünerlerini. demiş Boz Geyik. Genç avcı. Nişan almış ve bir atışta Tav-Teke'yi de vurmuş. onu sadece hafifçe yaralamış. Oku fırlatmış. 125 .. 1 Koytaşı: Çoban çadırlarının yanında bulundurulan büyük kaya. genç avcının başına hiç böyle bir şey gelmemiş. Ne sağa gidecek yol varmış ne sola. Gerçekten kımıldamadan duruyormuş Boz Geyik. kar-buz.. ne söylediğini bilmediğini düşünmüş ve gülmüş. ıssız ve engin bozkırda. Vurulan Tav-Teke yardan aşağı yuvarlanıp gitmiş.. Boz Geyik genç avcıya. geyiğin ön ayağını sıyınp geçmiş. Yakın dağlardaki bütün av hayvanlarını öldürmüş. Soyumuzun tamamen yok olmaması için eşim TavTeke'yi sağ bırakmanı istiyorum. Ama vuramayacaksın! Bu senin son atışın olacak. ah dedikçe nefesiyle yel savuran çok büyük acılı bir insan atılan. ağlayan bir adamın bozlamasını anlatıyordu kopuzun telleri. gebe hayvanlan isi. yeni doğmuş yavrulan da. başını vuracak. Attığı ok boşa gitmezmiş. yüreğime nişan al. senin de sonun olacak!". Bunun için yalvanyorum sana. Oysa bugüne kadar. Çok. hiç kımıldamayacağım..com. üstü başı parça parça olmuş.. havada uçan hiçbir canlı kurtulamazmış onun okundan. ağlıyordu. bozla!. avcı kovalamış ve kovalamaca günlerce sürmüş. şimdi ben topal ayağımla kaçacağım. Yakaladığım zaman kafanı koparacağım seni bunak hayvan!" Topal Boz Geyik kaçmaya başlamış. acımadan vurmuş. ne yukarı çıka-bilirmiş. "Gördün mü. Yaşlı avcı. Genç avcı yaşlı geyiğin bunadığını. acıdan inim inim inlemiş. Elveda Gülsan/205 . Öyle bir yere gelmiş ki. Genç avcı topal geyiği yakalayamıyor-muş. Yalnızlıklar içinde kalan bir adamın hıçkmklan. nişan almış. Genç avcı da pe206/Elveda Gülsan şine düşmüş. hiçbir şeyin merhem olamayacağı acılarla ağıdını söyleyen. Boz Geyiğin onu dik kayalara sürüklediğini farketmemiş. Dağ-taş. Sonra genç avcıya dönmüş: "Hadi beni de vur.. Yayını düşürmüş. efsanedeki o yalnız adam gibi acılıydı. Yerde kaçan. yayılan sürüye bakarlar.. hiçbir zaman attığı ok hedefinden şaşmamış. Geyik kaçmış. bir kovalamaca başlamış. onulmaz derdini gömecek bir yer arayarak koşan bir adamın acı çığlıklannı andıran bir ezgiydi. yalnızdı. Ama genç avcı onu dinlememiş. oradan ne aşağı gidebilir. Onu vurma!". "Bozla kopuz. Hiç kimsenin avutamayacağı. O zaman Boz Geyik. Bunun üzerine çıkıp uzaklara. gBoz Geyik'in sürüsünü de kınp geçirmiş.www. Bunu bilen kansı Caydar ona "Karagül-Botam" bozlağını çalışıyordu. vurabilirsen vur bakalım!" Genç avcı yine gülmüş: "Sen de kaçabilirsen kaç bakalım! Benden vebal gitti. yaşlı bir avcının yiğit bir oğlu varmış. Ok. dere-tepe. Gelip durduğu yerden hiçbir tarafa adım atamaz." Tanabay.cizgiliforum.
kalkmış. Senin yüzünü de göremiyorum baba! Vur beni baba! Kurtar bu işkenceden! Hadi baba. kımıldayamadan kalmış. İnilemez. Babası oğlunu aramaya çıkmış. Düştü. oğlunu kendi eliyle öldürmeye gönlü razı olmuyormuş. ulaşılamaz. sırtında kürkü kalmamış. çek okunu! Kurtar beni bu acıdan. dağlara. Yaşlı baba sesin geldiği yana bakmış. buraya koşmuş.. Ne yeri. . Karagül botam! Yalnızım. Boz Geyik beni bura.cizgiliforum. ağlaya ağlaya gitmiş. kımıldamaya korkarak duruyor! Başında börkü. kayadan kayaya. Kargışlarım tutsun! Lanet sana!" Boz Geyik böyle lanefokuduktan sonra. Oğlu acılar içinde inleyerek yalvan-yormuş: "Haydi baba.. düşecek!. Ama hiçbir çare yokmuş oğlunu kurtarmak için. Zavallı baba korkular içinde. Kargışlarım tutsun seni Karagül. gözyaşlarını seller gibi akıtarak bağırıyormuş: "Karagüüüül! Neredesin? Karagüüül! Ses ver bana!" Ona yalnız kendi sesinin yankılan cevap veriyormuş: "Karagüüül! Neredesin!" Birden. ne de güneşi görebiliyorum. Yolda oğlunun yayını bulunca. kendimi soldurdum botam! Felek beni böyle kargadı botam. dik kayalardan. senin baban da. öldür de kurtar beni!. her yanı derin bir uçurum olan bir kayanın üzerinde. Zavallı baba ne yapsın? Çığlık çığlık inletmiş dağlan. yüreğini parçalaya parçalaya. kayalara tırmanmış. ne sağa. Pek ağır kargışladı ve bırakıp gitti. Kader beni böyle arbadı1 botam! 126 . kımıldamadan. Oraya koşmuş.. çıkılamaz. Sonunda. Her yana bakmış. .enginel elveda gülsarı Boz Geyik onu orada bırakmış ve gitmeden önce de şöyle demiş: "Artık buradan hiçbir yere gidemeyeceksin! Hiçbir kimse de seni kurtaramayacak! Soyumu kırıp yok ederek beni nasıl dayanılmaz acılar içinde bırakmışsan. ne aşağı.. öyle acılar içinde ağlasın! Bunu diliyorum. Ne yukarı. Ama eli varmıyor. Günlerden beri burada böyle bekliyorum. elini çabuk tut! Vur beni! Vur beni! Sonra da yıka ve göm!" Onun yalvanşı ve o hali. Çömelip yüzünü kayaya dayamış. bana acıyorsan. başına bir bela geldiğini anlamış. Biraz kımıldayacak olsa uçuruma yuvarlanırmış. vur beni! Daha fazla acı çekmek istemiyorsan. baş döndürücü bir yermiş.com. Sonra da okunu taşlara vurarak parçalamış. Akşama kadar karar verememiş. Yalvarırım. dağdan dağa sekerek. ne sola bakabiliyor. güneş batmak üzereyken. oraya nasıl çıktın? . karanlık dar boğazlardan geçerek. yaralı bir kuş gibi.Sorma baba. lanetlendim. parça parça ediyormuş. gündüz dememiş.www. kımıldamaya korku-yormuş. nişan almış ve vurmuş oğlunu.ya aldatarak sürükledi.Ah zavallı oğlum. dağlar taşlar arasında koşa koşa. ne gökyüzünü. Elbisesi lime lime. Başını çevirip bakamıyor bile.. oraya nasıl geldiğini bilemiyormuş. zavallı babanın yüreğini yolup yolup kopanyor. Gidip yere düşen cesedin üzerine kapanmış ve başlamış bozlamaya: Seni ben öldürdüm. Acımasızlığımın cezasını çekiyorum. hiç sorma! Kargışlandım. Bir de ne görsün! Oğlu dimdik bir kayanın tepesinde tünemiş.. gece dememiş.. Genç avcı. tepelerin birinden "Buradayım baba!" diye bir Elveda Gülsan/207 ses gelmiş kulağına..
Bektay idi. Ay. J . sağ olun. Eski sekreteri tanıdığından. kabul odasındaki yazıcı kadın. Tanabay yola koyuldu ve otobüs durağına doğru yürümeye başladı. Kimseyi rahatsız etmek istemem. dedi Tanabay. ses çıkarmadan. Caydar. Oradaki birahanenin önünden geçerken. kanattın botam! Yaradılanlan yok ettin botam. o da beni tanıyordu. karanlığa gömülmüş sıradağların ardında yavaş yavaş yükselmeye başladı. onunla özel bir konu-oa görüşecektim. bozlağı dinliyordu. Merkez Komitesi Birinci Sekreteri kolhoz çobam Tanabay'ı tanıyor olamaz mı? Tanış olup birbirlerine saygı beslemiş olamazlar mıydı? Bu yeni yazıcıya da onun için böyle demişti zaten. İşte bu yerdeki genç adam bir ara başını çevirip ona baktı. Buna inanıyordu. O olaydan bir süre sonra Tanabay'ın Bölge Merkezine gidip geldiğinden kimsenin haberi yoktu. koytaşın üzerinde oturmuş. o büyük olayı izleyen günleri de hatırlıyordu. Biri kamyonun üzerinde duruyor. kopuzuyla ünlü ve eşsiz avcı Karagül'ün pek acıklı yırını çalmaya devam ediyordu: Avcılar avcısı güçlü Karagül Al kanlar içinde yatıyor botam!. . Bu onun son başvurusu.com. boş fıçıyı bir tahtanın üzerinde yuvarlayarak kamyona çıkarmaya çalışıyordu. Kamyonun üzerindeki adam: 127 . 23 Tan ağanyordu. Soğuk bir adam değildi. sağ olun. Tanabay can çekişen atın başucunda. Kusura bakmayın. O yıl Bölge Merkezinde yapılan büyük genel kurul toplantısında konuşmasını dinlediği birinci sekreteri görmek. Tanabay'ı görür görmez gözünü ondan çevireme-den bir an donakaldı. son denemesiydi.www.Hayır. bir kamyona boş bira fıçılarını yükleyen iki kişiye gözü takıldı.Onun başka yere tayin edildiğini duymadınız mı? . Yalnızım. Eski sekreteri tanıyordum.. Bu. Ama Tanabay onun başka bir merkeze atandığını ancak oraya varınca öğrendi. Ona nefretle bakıyordu. ateşin yanında oturuyor.enginel elveda gülsarı 1 Arbadı: Bana oyun oynadı. Yuvarladığı fıçıyı durdurup. dedi. kımıldamadan. onun da kendisini tanıyacağından hiç kuşkusu yoktu.Eğer işiniz önemliyse yeni sekretere söyleyeyim. ikincisi yerde. tuzağa düşürdü. Sen de yüreğimi kül ettin botam! Ciğerimi yoldun.cizgiliforum. Bürodan çıktı. Merhum Çora da. ona her şeyi olduğu gibi anlatmak isElveda Gülsan/209 tiyordu. duymadım. kendisini bağışlamasını istedi. Neslini kuruttun. kendimi soldurdum botam! Tanabay keçe çadırın dışında. keçe evin içinde. Az sonra dağı aşıp bütünüyle ortaya çıktı ve dorukların üzerinde bir yere asılıp kaldı. başkaları da ondan övgüyle söz etmişlerdi. 208/Elveda Gülsan Avcılığı sana öğrettim botam.Hayır. tükettin botam! Bu eleme beni sen attın botam! Seni ellerimle öldürdüm botam. kendisini dinlerse. Tanabay'ın bir şey söylemesini bekledi. o sizinle görüşür. Tanabay ölen dostundan bir kere daha. . Ta eski çağlardan kalan bu Kırgız ağıdını dinledikçe içindeki sızı daha da arttı. belki bir yardımı olurdu.
Ama o bir suçluluk duygusuna kapılmıştı. Tanabay." 128 . Çünkü her zaman hatırlayacağım seni. kimse iğneleyici bir söz etmiyordu. uyuyor musun? Ne bekliyorsun? diye bağırdı ona. Daha başka ne yapsındı Tanabay? Yürüyüp gitmişti. Bunu yüzüne vurabilirdi. Bir tulpar idin Gülsan.. Aklını başına toplar. Senin ayak seslerin kulağımda en güzel bir ezgi gibi kalacak. Kendisi partiden . Tanabay ona selam vermedi. Seni hiç unutmayacağım Gülsan! Gözümün önünde sönüp gidiyorsun doğuştan tulpar Gülsan! Bir gün öbür dünyada karşılaşınz. yorga ile son konuşmasım yapıyor. Aklını başına toplayıp hatasını düzelteceğini umuyordu. "Cezaevinden çıktıktan sonra bana uğra. Onun. canlı sesi çıkmaz orada. kovulmak gibi bir felakete uğradığına göre. Ama içinden "Olacağı buydu işte. Oysa onun partiden çıkarılmış olmasını kimse yüzüne vurmuyor. O dünyada senin koşacağın yol yok.com. aralarında olup biteni unutacağını. yazık oldu. Sonra biraz adımlarını yavaşlatarak "Aslında iyi çocuktu. kimseyle konuşmak istemiyordu. Ama ben yaşadıkça sen hiç ölmeyeceksin Gülsan. yapabileceğin işler konusunda konuşuruz" demişti.. helalleşiyordu: "Sen yılkının en iyisiydin. Ama Bektay yaptık&rından pişmanlık duyacak bir adam değildi. Bektay onun inandığı dâvayı küçümsemekte haklı olacaktı. onu bağışlayacağını söylemek istiyordu.. Fıçı aşağı doğru kayıyor. 24 Yorga Gülsan başım yere koymuş. Benim kanatlarım oldun Gülsan! Haya-jtımın en güzel günleri. ateşin alevlerine kirpiklerini hiç indirmeden bakıyor. onunla konuşulamazdı..cizgiliforum. doğru yola girerse. Tanabay da tanık olarak dinlenmişti. Bektay cevap bile vermemişti. Bektay'a. ısrarla bir şey söylemesini bekleyerek kendisine bakışı gözünden gitmiyordu. Hep çekingen davranıyor.enginel elveda gülsarı . Bektay'ı düşünmekten kendini alamıyordu.Hey. seninle beraber gi-'İdecek. gözünün feri sönüyordu. Tanabay onun sürüyü bırakıp gittiğinden başka bir şey söylemedi.www. nal izlerini bırakacağın toprak yok. tyi bir insan olabilirdi. Bektay ise Tanabay'dan gözünü ayırmadan fıçıyı tutmaya çalışıyordu. Bütün vücudunda hayat belirtileri yavaş yavaş azalıyordu. Bektay'a acımıştı. ateşin yanında kiI Elveda Gülsarı/211 mıldamadan yatıyordu. Ama Bektay onun partiden çıkarıldığını biliyorsa. Demek bira 210/Elveda Gülsan işçiliğine yükseldin" diye düşündü. Göğsünden hınlülar geliyor. Uyuşmuş ayaklan kurumuş bir ağaç gibi kaska-* ti olmuştu. en mutlu dönemi. ama artık senin toynak seslerini duyamayacağım. Dönüp biraz konuşsam mı?" diye geçirdi aklından. Ona bu fırsatı vermemek için geri dönmedi ve yoluna devam etti. onun yoluna giden bir kamyona binip oturdu. Bektay'ın sürüyü bırakıp gitmesinden sonra kolhoz onu mahkemeye vermiş. bir eliyle fıçının aşağı yuvarlanmasını durdurmaya çalışırken. Tanabay. Ot bitmez. Partiden çıkarıldıktan sonra da kendine güvenini yitirmişti. onunla vedalaşıyor.
zevkli bir işti onun için. can çekişmekte olan yorganın başında oturan Tanabay. Tanabay dere boyunda ot biçiyordu. . yalnız biraz göbek bağlamıştı. O bu işe daldığı sırada. sonra evlenmişlerdi.Hoşgeldiniz çocuklar. kahve rengini almıştı. nasılsınız? diye Tanabay onların elini sıktı. özellikle de. Belli bir tempo ile tırpan çalmak. ot biçmek. yorga Gülsan gibi hızlı koşarak. Kızları büyümüş. partiden çıkanhşından yedi yıl sonra olmuştu. göz açıp kapayıncaya kadar akıp gittiğini düşünüyor... 'partiye geri dön' diyen adamın davetini kabul etmekte bunca vakit yitirdiğine pişman oluyordu.com. Niç değişmemişti İbrahim. hiç yabancı gelmiyordu. Yüzü güneşten yanmış. Çayır sessizdi. birçok şeye. Tanabay o sırada Sarıgov1 vadisinde. Dönüp bakınca İbrahim'i tanıdı. ama insanı yaşlandıran yıllar değil. giden paşam! der. Tanabay İbrahim'in kurnazlığını içinden takdir ederek "Seni kurnaz tilki seni!" diye geçirdi aklından. Tırpanı her savuruşunda kesilen otlar çalgının ucunda toplanıyor. çile idi. "Parti İlçe Merkezi birinci sekreteri sizi görmek için bizzat geldi!". Seni gidi iki yüzlü. âmiri kim olursa o da onun kulu." . okula gitmiş. nasıl da dalkavukluk ediyor! Böylesi bulunmaz doğrusu! Gelen ağam. O gece. "Sonunda gelip bulduk sizi Taneke!" dedi İbrahim ağzı kulaklarına vararak. zamanın. Bu yiğit delikanlı "tepse temir üzgendey"1 güçlü. 1 Gazik: Arazi arabası. Kendini yaşlı görmesi. 129 . yakınında bir gazikin1 durduğunu ve içinden iki adamın indiğini farketmedi. kolhozun mallan1 Sangov: Bir Kırgız aşiretinin adı. kendisinin de yaşlandığına üzülüyordu.www. Bir yaz günüydü. bütün geçmişini düşünce süzgecinden geçirmekten kendini alamıyor. geriye doğru uzanan bir sıra oluşturuyordu. kuvvetli görünüyordu. sadece çekirgelerin cır-cırları duyuluyordu. kölesi olur. Bir yerlerde görmüştü. Elveda Gülsan/213 Tanabay dikkatle baktı. Oğlu da Teknik Okulu bitirdikten sonra ilçe merkezinde bir işe girmiş.cizgiliforum. sonunun çok yaklaştığına inanmasıydı. Belki Tanabay kendisini kocamış sayacak kadar yaşlı değildi. kocamışlık çağına böylesine çabuk ulaştığına şaşıyor. yaşlıların giydiği geniş pantolonun (şalvarın) üzerine sarkıtmıştı. iyi misiniz? Kolay gelsin! dedi yanıbaşında bir ses. İbrahim'le gelen ve Tanabay'ın kolunu sıkıp bırakmayan genç adam: . Bu olay. "Can çıkar huy çıkmaz. "Gözüm ısırıyor" diye düşündü ama kim olduğunu çıkaramıyordu. evlenip ayrı bir aile olmuştu.enginel elveda gülsarı Tanabay atına bunlan söylerken.Selam Taneke! Nasılsınız.Beni tanımadınız mı baba! diye gülümsedi. Üzerindeki gömleği kollarından çıkarıp. hep dört ayağının üzerine düşer. Tam ot biçilecek güzel bir hava vardı. yaşlı karısı Caydar'la orada bir evde oturuyorlardı. 212/Elveda Gülsan na bekçilik yapıyor. kendisini unutmayıp peşinden gelen. Eskisi gibi tombul yanaklıydı.
Biliyorum gözüm. İbrahim.Nasıl tanımazsınız. çok zor günler geçirdiğim Beş Ağaç vadisine gitmiştim. Çayır biçtiğinize göre sağlığınız iyi çok şükür. Taneke. o korkunç olayı hatırlayarak içi sızlamıştı. .. partiye yeniden katılın. Daha yapılacak çok şey var. Güç olacağına geç olsun daha iyi.enginel elveda gülsarı Gülen gözleri güven veriyordu. O derin acıyı söküp atamamıştı yüreğinden. esen misin yiğidim?" Böylece tanıdığı genç adam. Biliyor1 Tepse temir üzgendey: Tepecek olsa demiri bükecek kadar güçlü. İbrahim'e dönerek: "Siz de tırpanı alın. tanıdım! Seni nasıl unuturum? Aman mısın. O aşağılanma bir kan pıhtısı olmuş. Sizi böyle gördüğüme sevindim.Dur. Beş-yüz baş hayvanı rahatça alacak kadar geniş. Çoban için de güzel bir ev yapmışlar. Çok iyi olmuş. Gelin şöyle biraz yürüyelim.www. . Yeni bir kora yapmışlar. Çok doğru söylüyorsun. Onlan da yapmaya çalışacağız.com. Sizin durumunuzu yeniden ele alalım. Çatısı çinko ile örtülmüş. Tanabay ve Kerimbekov çayın geçip dere kıyısında bir yere oturdular. Bazen gözüme inanamıyorum. Başka sürülerin durumu da böyle. Köyde de değişiklikler var. Hem sevinmiş. Geçenlerde. sevincini belli eden bir gülümseme ile: "Tanıdım balam. seve seve. hem eski günleri. vaktiyle çobanlık yaptığım. başında hasır şapka vardı. diye tırpanı eline aldı. onu mertçe. Düşümde görsem inanmazdım. . Dilerim bu iyi gelişme devam etsin. yüzü nurluydu. 214/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/215 sunuz. otlan biçedu-run" dedi.. Kerimbekov idi: Tanabay'ın partiden çıkarıldığı o toplanüda. .. Geçen gün kurul toplantısında bu konuyu konuştuk. Gün geçtikçe daha da iyiye gidiyor gibi. ısrarla savunan komsomol sekreteri Kerimbekov! . göze girmek için hemen kollarını sıvadı: . Doğrusu kıskandım onlan. ağzını açamıyordu. . diye İbrahim onun adını söylemek isterken Tanabay onu durdurdu: M . * Tanabay şaşırıp kalmış. Seni gördüğüme ben de çok sevindim. Kendi kolhozumuzdaki değişme ve gelişmeleri görüyorum. Hem de ne güzel yapmışlar.Doğru Taneke. Birçok şey düzene girdi.cizgiliforum. çok şey değişti artık.. O yarayı deşmek istemiyordu. hemen konuya geçmeliyim. Üzerinde kurşunî renkte güzel bir elbise. dur da kendim bulayım! dedi. 130 . at korası da var. bu yoldaş. "Herhalde şehirli" diye düşündü. Şimdi sizi görmeye gelişimin asıl sebebini anlatayım: Gelin. sizinle biraz konuşalım Taneke.Tabii yoldaş Kerimbekov.Bizim de amacımız bu..Madem ki tanıdınız. . Görüyorum ki gücünüz kuvvetiniz yerinde.Can kulağımla dinliyorum balam. Evin yanında anban. donup kalmıştı yüreğinde. Ne zaman gitsem yeni bir ev yapıldığını görüyorum. biliyorum. o yaltak adam.Benim buraya ne amaçla geldiğimi herhalde anlamışsınızdır Taneke. daha da düzelecek. Ve.
Atına binip yola koyuldu. bir yorganın toz kaldırarak koştuğunu görmüştü.. Tanabay bağırmaktan kendini alamadı: "Hey. Bu arada vakit geçip gidiyordu. toz her ya-' nını sanyor ve Gülsan kendi kaldırdığı toz bulutu içinde kalıyordu. sen-ne karışı yorsun. Merkeze giderken yan yoldan dönüşünün ahmaklıktan başka bir şey olmadığını biliyordu. Biraz durduktan sonra aklından geçenleri olduğu gibi söyledi: "Gördüğün gibi artık ihtiyar oldum. Bu arada Gülsan. o toz bulutu upuzun ve göğe doğru yükselen bir kuyruk gibi hep geride kalırdı." Aradan bir yıl daha geçtikten sonra Tanabay Gülsa-n'yı bir arabaya koşulmuş olarak gördü. ne cevap verecekti. beyaz bir toz bulutu yükseliyordu. îşe yaramazın biri olup kaldım evladım. sen de kötülemişsin!" diye geçirdi aklından.. Sonumuza varan yol. Gülsan'nın koşup gittiği yolda. decek kadar dinç değildi artık. Adamın önünü kesmek için atım dörtnala kaldırdı. Benim devrim geçti artık. Ama ona yetişmeden dizgini çekip durdurdu atını. Gülsa-n'mn ardındaki o toz bulutu hiçbir zaman ona yetişemezdi. O günlerde Gülsan'yı çok az görüyordu. "Bunadım galiba" diyordu kendi kendine. Gülsarı'nın üzerindeki adam kendisi gibi mi düşünecekti 216/Elveda Gülsan bakalım? Ya ona: "Sana ne. evimize varan yoldan daha kısa artık. ¦* Bir gün gerçekten gitmeye karar verdi. Oysa şimdi Gülsan kendi kaldırdığı bulutu geçemiyor. Yorga bir kuş gibi uçup giderken. tozdan kurtulmak isteyen binici de onu durmadan kırbaçlıyor olmalıydı.www. Neden öyle yapmıştı. İçi yandı. biraz düşünmeme fırsat ver. Biliyordu ama yine de kalkıp gidemiyordu. Merkeze inmek için yola koyulduğu o gün. "Ah Gülsan. İkimiz de kocadık. "Bizim devrimiz geçmiş Gülsarı.enginel elveda gülsarı . Yazın o kurak bozkırda. Anlı şanlı yorgayı. nasıl istersem öyle sürerim. benim gibi bir ihtiyarı unutmadığın için çok teşekkür ederim. Tanabay onu uzaktan seyrederken içinden bir şeyler koptu. Gülsan'nın sırtındaki adamın onun sesini duyamayacağını bilse de. Sonra da atının başım çevirip geri döndü. Bundan sonra partiye ne yararım olur? Ne hizmetim olabilir. öyle zorlama Gülsan'yı!" dedi. hızı azalmıştı. Görür görmez de anlamıştı onun Gülsan olduğunu. Artık kime ne yararımız olur? Bende güç kalmadı. olur mu?" Böylece o gün için ayrıldılar.cizgiliforum.. dur. Tanabay. Fırlayıp gi-. bunak moruk!" derse.Çok sağ ol iki gözüm. düzensiz bir koşuyla ondan uzaklaşıyordu.com. Ama yolun yansına gelince atının başını çevirdi ve geri döndü. Gülsan'nın nasıl güçlükle koştuğunu düşündü: Toz bulutunun içinde kaldığı için soluğu kesiliyor. Sakın bana gücenme. gitmek zor geliyordu. toz bulutunun içinde bir görünüp bir kaybolarak. Atın şaşkın gözlerini o toz bulutundan kurtulmak için bütün gücüyle nasıl ileri atıldığım ve yine de kurtulamadığını görür gibiydi. dedi. Ta-nabay durduğu yerde onları uzaktan bir süre seyretti. Ağırlaşmıştı. Demek o da yaşlanmış. yann giderim" diye ilçe merkezine gidip başvurmayı erteledi durdu. Tanabay "bugün giderim. sonunda 131 .
geç de ben de göreyim! diye Tanabay çocuğu yüreklendirdi. Tanabay'ı son kez Aleksandrovka yokuşundan buraya kadar getirmişti. • Çocuk ata belki ilk kez biniyordu. beslemiş. Şimdi dereyi geçeceğim! . yürütüyordu. hadi. bir bu ayağını. boynuna eski bir hamut geçirilmiş. üste çıkmak için ağzına geleni söylemekten. Tanabay çok iyi biliyordu onun niçin gelmediğim. bir o ayağım kaldırarak bekliyordu. Atın da. dedi. Caydar hasta olduğunu söyleyerek gelmemişti.enginel elveda gülsarı bacaklarının koşma gücü bitip. Ve işte şimdi yorga. atın yamna götürdü. "Ayaklan sızlıyor.Ömrünü çobanlık. kınk-dökük bir arabayı çektiğini görmek. Çocuk dizgini sallayarak atı dereye sürdü. Tanabay'ın da kaderiymiş: Gülsan en sonunda yine Tanabay'ın eline düştü.Dede. çıplak topuklarını mahmuzlar gibi hayvamn karnına vuruyor. Onun için ona yavaş. Doğum arma-ğını olarak kestiği bir koyunun etini. Oğullan pısırıktı. Tanabay'ın gelini de onlardan biriydi işte. Dediğini yaptırmak. yedi yaşlarında bir çocuk vardı.com. Evlendiği orak ağızlı gelin ise. uysal bir at vermişlerdi. o ne isterse o olurdu. ukalanın.cizgiliforum. gerçekten hasta" diye düşündü Tanabay. dırdırcının tekiydi. Ama bu konuda ağzını açıp oğluna tek kelime söylemez. Tanabay. yılkıcılıkla geçirecek olduktan sonra parti üyesi olmanın ne yararı var? Seni partiden de 218/ElvedaGülsarı 132 .Hadi git bakalım.Anneee! diye bağırdı korkan çocuk. Onun geleceği yere başka birini atamışlardı. Üzerinde kısa pantolunlu. Gülsan dereden çıkıp yolda durmuş. Gelinini sevmiyordu Caydar. belli etmemeye çalışırdı. Tanabay'a dayanılmaz geldi ve hemen başını başka tarafa çevirdi. ayağa kaldırmıştı. Fakat yorga dikçe olan karşı kıyıya geçerken çocuk atın sırtından kaydı. övünçle bağınyordu: . Tanabay onu iyice bakmış. bak ben Capayev 'oldum. Gelin bundan da kaynatasını sorumlu tutuyordu: . İkinci torunu dünyaya gelmişti çünkü. yırtık fanileli. Kocasına ne isterse yaptırır. karşısındakini aşağılamaktan çekinmeyenler vardır. Oğlunun terfi etmesine de onun bu tıyneti engel olmuştu. ilçedeki oğlunun evine bir kutlama için gitmişti.www. cump! diye suya gömülüverdi. Tanabay onu dereden çıkardı. Ve şimdi Gülsan o yolun kıyısında can çekişiyordu. Onu öyle görmektense görmemek daha iyiydi. Daha sonra Tanabay Gülsan'yı bir daha gördü. bir daha düşme. bir çuval patates ve Caydar'ın pişirip hazırladığı bazı yiyecekler ve öte-beri götürmüştü onlara.Hadi. Ata binmiş olmaktan gururlanıyor. 1 Capayev: Ünlü bir süvari kumandanı Elveda Gülsan/217 . anlı şanlı yanş atı Gülsan bu hallere düşmüştü! Çocuk kıvançla. Sonra çocuğu kaldınp yine atın sırtına oturttu: . Demek.
onun Gülsarı olduğuna inanamadı: Zavallı hayvan ne kadar da zayıfü! Can çekişirken son bir çırpınışla kafasını geriye atmış. tartışmadı." Elveda Gülsan/219 25 Tan ağardı.com. yararlı. Çatlamış toynaklarında yıpranıp incelmiş nallan görünüyordu. albastı kadın! Senin gibi albastılar nereden çıkarlar bilmem ki? Kimseye sevgisi. gözlerini kapadı. kaskatı olup kalmıştı. sakinleştirmek için: .. Aklı başında bir kadınla evlenmediği için işinde yükselemedi" diyemedi. öz oğlunun karısıydı. Yorga atın J gocuğa ihtiyacı yoktu artık. Evet. sönmüş ateşin dumanı belli belirsiz tütüyordu. . kara yolda iz bırakamayacaklardı. saygısı yok. Gitmeliydi. dağı aşa aşa yürüyordu. Başında başlığının deri izleri vardı. Herkesi de kendisi gibi sanır. gözünün önüne getiriyor ve kendi kendine mırıldanıyordu: "Ahmak. Bu yüzden çocuğun yükselemiyor. Artık bu asil toynaklar yere basamayacak. '. geç de olsa yola koyulmuştu. uçsuz bucaksız bozkırın üzerinden karanlık kalktı. onun kendisinde iş yok. İhtiyarlık gelip çatmıştı. iyi de olsa. Bir yabancı. geleceğine pişman olmuştu.. Taşlara basa basa. atın üzerine eğildi.Madem ki böyle. Tanabay ölen ata baktı. Gelinini susturmak.' Tanrı'nın yılkısına katılmıştı. oğlunu karısının önünde küçük düşürmekten çekindiği için bunu da söyleyemedi. ben yararlıyım. Tanabay işte bu yüzden o geceyi onların evinde geçirmek istememiş. yan yatıyordu. baktı da. istiyorlar. ben de partiye yeniden girmek için başvurayım bari. Ama hiç de senin söylediğin gibi değil albastı! Beni yararlı görüyorlar.www.Yaa. Yine acı düşüncelere daldı. İnsan kendi kolunu koparıp atabilir miydi? Hiç sesini çıkarmadı. Tanabay son bir kez. Tanabay geldiğine. Son bir kez atın başlığını çıkardı ve ardına dönüp bakmadan yürüdü gitti. artık sona varan yol eve 133 . Yüz yıl çalışsa bundan başka bir şey olamayacak! Sizin umurunuzda mı? Dağda oturuyorsunuz Biz de senin yüzünden sıkıntı çekiyoruz!. Ateşin başında oturan Tanabay bunları da hatırlıyor. Dört ayağı dört yana açılmış. Gülsan öbür dünyaya göçmüş. gocuğunu omuzuna atmış yaşlı Tanabay öylece duruyordu.enginel elveda gülsarı kovdular işte... Sanki karşısında konuşan gelini değil de bir yabancıydı.cizgiliforum. kötü de olsa. Hayvanın buz gibi olmuş göz kapaklarını parmaklarıyla indirdi. Kendisinden başka kimseyi düşünmez. Tanabay bu sözlerin altında kalır mıydı hiç? Ama. arlanması utanması yok. bir başkası olsaydı. "İyi kadın kStü erkeği zor (güçlü) kılar. Böylesine yakınıydı. kötü kadın iyi erkeği hor kılar" demiş atalarımız" diyecekti ama. demişti çekine çekine. Sönmüş ateşin başında saçları ağarmış. Çay kıyısında. çok mu gereklisin partiye? Ne zaman gelecek acaba diye gözlerini dört açıp seni mi bekliyorlar? Senin gibi bir ihtiyar olmadan işlerini yapamazlar mı sanıyorsun! diye bar bar bağırdı gelin. Artık ayrılık zamanı gelmişti. Dağlar göründü. "Kocanın yükselmesine engel olan ben değilim.
Çora'nın oğlu Samansur. doğuştan tulpar.. Sonra: . bozlaya bozlaya..com. Gözlerinden akan yaşlar... yeni sabaha. SON 134 . İki gözüm Samansur. Yabankazı yolunu şaşırmış. Kart bir koyunun ömrü ne kadarsa benim de o kadar ömrüm kaldı. onun gibi. sakalım ıpıslak etmişti. kendi parti kartım parti komitesine benim teslim etmemi istemesinin bir sebebi vardı. Gülsan'm. Yürürken o eski. işte benim armanım bu.. ananın sütü." Atın başlığım omuzuna almış. Gözünü. Bunlar. Arkadaşlanna yetişmek için acele ediyordu. doğuştan taypalma Gülsarı için dökülen yaşlardı. o yuvayı benimle paylaşanlar üzerimde cıvıl cıvıl uçuşsunlar. bir gün. tıpkı yorga Gülsan gibi..Uç yabankazı uç! Kanatlann yorulmadan arkadaşlanna yetiş! diye derin bir iç çekti. yanık ağıdın ezgisi geldi kulaklarına: Elveda Gülsan/221 . Bir yuvadan uçup gideceğim zaman.enginel elveda gülsarı varan yoldan kısaydı: "Gökyüzünde sıra sıra uçuşan kazların kanat çırpınışına kendi kanatlarının gücü yetmediği için geride kalıp tek başına donarak ölen kaz gibi ölmek istemiyorum. İşte o at. Çok yaşamam artık. yitirdiği yavrusunu günlerden beri arıyordu: Neredesin kara gözlü güzel botam? Memelerinden güzel kokulu ak süt akıyor. Düşünüyorum da. Ona derim ki: Yorga 220/Elveda Gülsan Gülsan'yı hatırhyor musun? Hatırlarsın elbet. düzü-yokuşu aşarak yürüyordu. Beni yola çıkarıp uğurlamışün.. dün gece ilçeden dönerken. .Ana deve.www. 'Yamansız yahşi olmaz' derler ya. Tanabay Bakasov'u çok iyi tanırsın. yüzünü silmiyordu.cizgiliforum. Ömrümün sonunda armandaşlarımdan (ülkücü arkadaşlarımdan) ayrı kalmak istemiyorum. kanat çırparken ölmek istiyorum. Yaşlı gözlerle. yüzünü. benim partiye yeniden girmeme yardımcı olmam istiyorum. Her şeyi gözümün önüne getirdim... uzun uzun baktı. benim rulpanm." diye düşünüyordu. bütün geçmişimi düşündüm. Bütün gece onun başı ucunda oturdum. "Samansur'a bir mektup yazarım. bir yol üstünde ben de öleceğim. Gözyaşlan daha çok akmaya başladı. tek başına dağların eteklerine doğru uçan yabankazına. baban Çora'nın. Aleksandrovka yokuşunda öldü. sen beni. Neredesin kara gözlü botam? Ses ver bana! Dolup taşan memelerinden süt akıyor. Babanın parti üye kartını teslim etmek için ilçe merkezine gittiğimde ben o yorgaya binmiştim.Elveda Gülsan! Elveda! dedi. Güzel kokulu. sürüden ayrılmıştı. Bütün gece.
sevap ve günahlarıyla yeniden yaşıyormuş gibi hayalinde canlandırır. romanın ana konusu gibi görünür. yüreği üzüntülerle dolu olarak geçirdiği bir kaç saatlik süre içinde kendisiyle. daha az çileli geçmemiştir. yaşlanarak ölümüne kadar geçen fırtınalı hayat macerası. o birkaç saatlik süre içinde kendi çocukluğunu.Kazak Türklerinin töresini ve folklorunu da pek canlı olarak gözler önüne seriyor. bugünkü dağılma ya da çöküşün kaçınılmazlığını da görüyoruz bu çok duygulandıran ve düşündüren romanda.elveda gülsarı Aytmatov'un yayınladığımız diğer eserleri: Dişi Kurdun Rüyaları (roman) Cemile-Sultanmurat (hikâyeler) Yıldırım Sesli Manasçı-Yüzyüze-Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (hikâyeler) Beyaz Gemi (hikâye) Gün Olur Asra Bedel (roman) Cengiz Han'a Küsen Bulut (roman) • Kızıl Elma-OğuUa Buluşma-Beyaz Yağmur Asker Çocuğu-Deve Gözü (hikâyeler) Elveda Gülsan (roman) elveda gulsarı Elveda Güisan. can çekiştiğini. can çekişen sevgili atının başında. onun gençliğinde yürekten bağlandığı bir siyasî rejimin. geçmişiyle hesaplaşmasından anlıyoruz. 135 . Fanabay. kendine özgü anlatım hiçimi ve gücü ile. Kırgız . ünlü yazar Cengiz Âytmatov'un en güzel romanlarından biridir..Kazak ellerinin doğasını. daha az çalkantılı. sevinç ve açılarıyla. Aytmatov. komünizmin. Bir şey daha var: Tanabay'ın o çok özverili ama çileli hayatını okurken. mutlu yarınlara adamış. gençliğini ve yaşlılığını. atın sahibi Tanabay'ın ve Tanabay gibi devrime inanmış Kırgız gençlerinin hayatı. 0 kendini devrime.. okur için derin edebî haz. Ama. ama siyasî rejim onun ömrünü mutsuzluklar ve sıkıntılar içinde geçirmesine sebep olmuştur. Tanabay'ın. Bunu. umut ve umutsuzluklarda. Cins ve ünlü bir yorga olan Gülsarı adındaki atın doğumundan. Bu kadar değil. çarpıcı örneklerle eleştiri. Aşk ve heyecan. yazarın bu eserinde de yoğun olarak vardır. Kırgız .
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.