Sjögren Sendromu Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
Sjögren sendromu, öncelikle tükürük ve gözyaşı bezlerine saldıran otoimmün bir hastalıktır. Tüm vücudu etkileyen otoimmün hastalıklar olan kolajenoz grubuna aittir. Romatoid artrit sonrası en sık görülen ikinci inflamatuar romatizmal hastalıktır. 1000 kişiden dördü sendromundan muzdariptir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Sjögren sendromu nedir?
Sjögren sendromu, tükürük ve gözyaşı bezlerinin bağışıklık hücreleri tarafından saldırıya uğradığı kronik bir inflamatuar otoimmün hastalıktır. Sık görülen sonuçlar gözlerin dehidrasyonu, burun, ağız ve tükürük bezlerinin kronik iltihaplanmasıdır.
Etkilenenlerin yüzde 90’ı çoğunlukla menopozdan sonraki kadınlardır. Romatizmal bağışıklık hastalıkları grubunda bu hastalık, romatoid artrit sonrası en sık görülen ikinci hastalıktır. Hastalık öncelikle genetiktir, bulaşıcı değildir ve henüz hedefe yönelik bir tedavisi yoktur.
Sjögren sendromu, bağışıklık sisteminin diğer romatizmal hastalıklarından ( örneğin romatoid artrit, lupus hastalığı, skleroderma) bağımsız bir hastalık veya eşlik eden bir hastalık olarak ortaya çıkar. Ağız ve göz kuruluğu gibi ana semptomların geç farkedildiği veya ciddiye alınmadığı için tanı genellikle uzun bir gecikmeyle yapılır.
Sjögren sendromu neden olur?
Diğer birçok otoimmün hastalıklarda olduğu gibi, insanların neden Sjögren sendromunu geliştirdiğini açıklamak şimdilik mümkün değildir.
Tıp, bağışıklık sisteminin arızalanmasına neden olan şeylere ve neden bazı bezlerin bozukluklarına, iltihaplanmasına yol açtığı konusunda pek bir şey bilmiyor. Sjögren hastalarının neden kronik yorgunluktan muzdarip olduğu ve bunun glandüler hastalığa bağlı olup olmadığı da bilinmemektedir.
Sjogren sendromunu belirli koşullar altında geliştirmek için kalıtsal bir yatkınlık olabilir. Birçok hasta, iltihaplı bir romatizma formundan yakınan akrabalarına sahiptir. Enfeksiyonların, stresin ve hormonal değişikliklerin de Sjögren sendromunu tetikleyebileceğine inanılmaktadır.
İnflamatuar romatizma hastalarının Sjögren sendromu geliştirme riski daha yüksektir. Romatoid artrit, lupus hastalığı gibi durumlardan muzdarip hastaların yaklaşık üçte birinde, Sjögren sendromu geliştiği gözlemlenmiştir.
Sjögren sendromu belirtileri nelerdir?
Gözle görülür ağız ve göz kuruluğuna rağmen, Sjögren sendromu glandüler bir hastalıktan daha fazlasıdır. Tüm vücudu etkiler ve yorgunluk, düşük performans, tükenme ve ateş gibi genel semptomlara yol açar. Eklemlere, kaslara ve iç organlara da yayılabilir.
Vajina, göz ve ağız kuruluğu
Sjögren sendromu ile bağışıklık hücreleriniz öncelikle tükürük ve gözyaşı bezlerine saldırır. Bunun neden olduğu iltihap, salgı oluşumlarını engeller ve glandüler dokuyu tahrip edebilir. Glandüler fonksiyonun kronik bozukluğu esas olarak kuru ağız ve kuru gözlere neden olur.
- Göz kuruluğu: Gözler işlevsel olması için sürekli olarak ıslatılmalıdır. Göz yaşı sıvısı olmadan kapak gözün üzerinden düzgün bir şekilde kaymaz ve gözlerimizi hareket ettiremeyiz. Göz yaşı ayrıca patojenleri öldürür ve yabancı maddeleri gözden temizler. Gözlerin az ıslanması, sorunlara yol açar. Konjonktiva kırmızı, hassas ve iltihaplanmaya eğilimlidir. Kornea kuruyabilir, çatlayabilir ve görüşü bozabilir.
- Ağız kuruluğu: Tükürüğün çeşitli işlevleri vardır. Oral mukozayı nemlendirir, bakteriyel büyümeyi engeller ve yara iyileşmesini hızlandırır. Asitlere karşı tampon görevi görür ve diş minesini mineral tuzlarıyla sertleştirmeye yardımcı olur. Çok az tükürük salgısının birçok olumsuz sonucu vardır. Ağız mukozası tahriş olur ve çatlayabilir. Dişler ve diş etleri diş çürümesine ve periodontitine daha duyarlı hale gelir. Lezzet hissi azalır ve yutmak zor olabilir. Ek olarak, kulak, burun ve boğaz bölgesindeki enfeksiyonlar daha yaygındır.
- Vajinal kuruluk: Gözyaşı ve tükürük bezlerine ek olarak, diğer bezler ve mukoza zarları, iltihapla ilişkili dehidrasyondan etkilenebilir. Bununla birlikte, Sjögren’li kadınlar özellikle şiddetli vajinal kuruluktan muzdariptir. Vajinal mukus eksikliği, virüslerin, bakterilerin ve mantarların vajina ve uterusa girmesini kolaylaştırır.
Eklem rahatsızlığı ve kas ağrısı
Sjögren sendromu olan birçok insanda hastalık kas ve iskelet sistemine yayılır. Sonuç iltihaplı eklemler, eklem ağrısı ve kas ağrısıdır.
Parotis bezi ve kan damarlarının iltihabı veya sinir sisteminin inflamatuar olmayan hastalıkları da ortaya çıkar. Akciğerler veya böbrekler gibi organlar nadiren etkilenir.
Kronik yorgunluk
Sjögren’in semptomlarında en sık rahatsızlık şiddetli kronik yorgunluktan kaynaklanır. Etkilenenlerin fiziksel güçleri hızla tükenir ve yenilenmeleri için daha uzun süre toparlanmaları gerekir. Sürekli yorgunluk ve bitkinlik, çalışma yeteneğini ve yaşam kalitesini ciddi şekilde sınırlayabilir.
Sjögren senromu nasıl teşhis edilir?
Sjögren sendromunda belirtiler diğer durumlara da benzediğinden, genellikle geç farkedilir. Kuru gözler, kuru oral mukoza zarları ve kronik yorgunluk çoğu durumda stres, ekranda uzun çalışma, kötü uyku alışkanlıkları veya sadece yeterince su içmemeniz nedeniyle de oluşabilir.
Nispeten nadir görülen Sjögren sendromunu takip etmek daha zordur. Doğru tanı konulana kadar yıllar geçer. Teşhis, büyük ölçüde azalmış göz yaşı, tükürük üretimi ve kan dolaşımındaki özel antikorların kanıtlarına dayanan uluslararası kriterlere dayanmaktadır.
Ek olarak, tükürük bezleri de incelenmelidir. Bu bezlerin iltihaplanması görüntüleme yöntemleri ile tanımlanabilir ve bir dudak mukoza zarı örneğinin (biyopsi) mikroskobik incelemesi ile gösterilebilir. Böyle bir durum varsa, mikroskop altında yüksek konsantrasyonda bağışıklık hücreleri (lenfositler) görülür.
Sjögren sendromu nasıl tedavi edilir?
Sjögren sendromunun henüz hedefe yönelik net bir tedavisi yoktur. Ancak etkilenenlerin şikayetlerini hafifletmenin çeşitli yolları vardır.
İlaç tedavisi
Sjögren sendromunu hedef alan bir ilaç yoktur. Ancak farklı yollar, bireysel şikayetleri etkili bir şekilde hafifletebilir veya baskılayabilir. Her hasta, hangi ilaçların en iyi sonucu verdiğini doktoruyla beraber kendileri bulmak zorundadır.
Yapay gözyaşları veya yapay tükürük kuruluk semptomlarına karşı yardımcı olabilir. Ayrıca bazı ilaçlar bezlerin sıvı üretimini uyarır. Tüm organizmayı etkileyen şikayetler için çeşitli ilaçlar mevcuttur ancak buna doktorunuz karar verecektir.
İlaç dışı tedaviler
Bazı yaşam tarzı değişikliği sjögren sendromu ile daha iyi yaşamanıza yardımcı olabilir. İşte bazı ipuçları:
- Dişlerinizi düzenli olarak fırçalayın. Florür içeren diş macunu kullanın.
- Diş hekimine düzenli olarak gidin. Dişlerinizi düzenli olarak profesyonelce temizleyin.
- Oral mukozayı nemli tutmak için düzenli olarak su için. Şekerli içeceklerden kaçının.
- Şekersiz sakız çiğneyin. Bu tükürük üretimini uyarır.
- Vücudunuzun iyi bir şekilde nemli olduğundan emin olun. Klimadan kaçının.
- Sigara içmeyin, insanların sigara içtiği mekanlardan kaçının.
- Temiz havada bolca zaman geçirin.
- Gözlerinizi koruyun. Özellikle güneş ışığı olduğunda gözlük takın.
- Kuru cilt üzerinde köpük banyosu kullanmayın, bu konuda doktorunuzdan yardım isteyin.
- Sıkı çalışıyorsanız eğer, kendinize dinlenmeniz için zaman tanıyım.
Tüm kronik hastalıklar için en önemli tavsiye, hastalığınız ve deneyimleriniz hakkında konuşabileceğiniz kişileri bulmaktır. Bu, her kronik hastalığın beraberinde getirdiği psikolojik stresle başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Bu nedenle tıbbi tedaviye ek olarak psikolojik tavsiye almak da her zaman tavsiye edilir.
Kaynak: Rheumatology.org
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: