A – NİŞANLANMA
Tarafların evlenme niyetiyle birbirlerine karşı verdikleri vaade Nişanlanma denir. Evlilik müesessinin ilk adımı nişanlanmadır. Taraflardan biri veya her ikisi yaşı küçük veya kısıtlı olması halinde yasal temsilcisinin rızası gerekir. Nişanlılık taraflara evlilik için dava hakkı vermez.
- 1)-NİŞANIN BOZULMASININ SONUÇLARI
- Maddi Tazminat: Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde; kusuru olan taraf, diğerine dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ve katlandığı maddi fedakarlıklar karşılığında uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür. Aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır. Ayrıca Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de, aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilirler. (TMK 120)
-
- Manevi Tazminat:Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.(TMK 121)
- 2)-HEDİYELERİN GERİ VERİLMESİ
Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların, diğer nişanlıya vermiş oldukları alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir. (TMK 122)
Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.
- 3)- DAVA SÜRESİ-ZAMANAŞIMI
Nişanlılık sona ermesi ile birlikte tarafların birbirlerine karşı nişanlılığın bozulmasından doğan dava hakları nişanlılığın bozulmasından itibaren 1 yıl geçtikten sonra zamanaşımına uğrar. Bu nedenle Nişanlılığın bozulmasından itibaren dava hakkını kullanacak tarafların bu süreyi geçirmemeleri gerekmektedir. (TMK 123)
B-EVLENME
EVLENME EHLİYETİ VE ENGELLERİ
A – EHLİYETİN KOŞULLARI
- Erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Ancak, hakim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple onaltı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.
- Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.
- Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
- Kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
Hakim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, bu konuda başvuran küçük veya kısıtlının evlenmesine izin verebilir.
B – EVLENME ENGELLERİ
- I. HISIMLIK:Aşağıdaki kimseler arasında evlenme yasaktır:
-
- 1. Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında,
- 2. Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında,
- 3. Evlat edinen ile evlatlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında.
- ll ÖNCEKİ EVLİLİK
- ♦ Gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez.
- ♦Kaybolanın eşi evliliğin feshini, gaiplik başvurusuyla birlikte veya ayrıca açacağı bir dava ile isteyebilir. Ayrı bir dava ile evliliğin feshi, davacının yerleşim yeri mahkemesinden istenir.
- ♦ Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez. ilgili sayfamız için tıklayınız
-
III. AKIL HASTALIĞI :
Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbi sakınca bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler.
BATIL OLAN EVLENMELER
-
A – MUTLAK BUTLAN
Mutlak Butlan davası Cumhuriyet savcısı tarafından resen açma yetkisi vardır, ayrıca her ilgili mutlak butlanın karar altına alınmasın isteyebilir. Ancak sone ermiş evlilik için dava açılamaz.
♦Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmiş olması durumlarında mutlak butlan davasını yalnız ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş açabilir.
♦ Evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetli ise, bu evlenmenin butlanına karar verilemez.
Aşağıdaki hallerde evlenme mutlak butlanla batıldır:
-
-
- 1. Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması,
- 2. Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması,
- 3. Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması,
- 4. Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunması.
-
♦Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmiş olması durumlarında mutlak butlan davasını yalnız ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş açabilir.
♦ Evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetli ise, bu evlenmenin butlanına karar verilemez.
- B – NİSBİ BUTLANI. EŞLERİN DAVA HAKKI
- 1. AYIRT ETME GÜCÜNDEN GEÇİCİ YOKSUNLUK:
Evlenme sırasında geçici bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olan eş, evlenmenin iptalini dava edebilir.
-
- 2. YANILMA;Aşağıdaki durumlarda eşlerden biri evlenmenin iptalini dava edebilir:
- 1. Evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği halde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa,
- 2. Eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenmişse.
- 3. ALDATMA:– Aşağıdaki durumlarda eşlerden biri evlenmenin iptalini dava edebilir:
- 1. Eşinin namus ve onuru hakkında doğrudan doğruya onun tarafından veya onun bilgisi altında bir başkası tarafından aldatılarak evlenmeye razı olmuşsa,
- 2. Davacının veya altsoyunun sağlığı için ağır tehlike oluşturan bir hastalık kendisinden gizlenmişse.
- 4. KORKUTMA:Kendisinin veya yakınlarından birinin hayatı, sağlığı veya namus ve onuruna yönelik pek yakın ve ağır bir tehlike ile korkutularak evlenmeye razı edilmiş eş, evlenmenin iptalini dava edebilir.
- 2. YANILMA;Aşağıdaki durumlarda eşlerden biri evlenmenin iptalini dava edebilir:
HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE:İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her halde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
YASAL TEMSİLCİNİN DAVA HAKKI: Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenirse, izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir.
Bu suretle evlenen kimse sonradan onsekiz yaşını doldurmak suretiyle ergin olur, kısıtlı olmaktan çıkar veya karı gebe kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez.
BUTLANI GEREKTİRMEYEN SEBEPLER
- Kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesi, evlenmenin butlanını gerektirmez.
- Evlendirmeye yetkili memur önünde yapılmış olan bir evliliğin kanunun diğer şekil kurallarına uyulmaması sebebiyle butlanına karar verilemez.
BUTLAN KARARI
Batıl bir evlilik ancak hakimin kararıyla sona erer. Mutlak butlan halinde bile evlenme, hakimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.
SONUÇLARI
- Mahkemece butlanına karar verilen bir evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılırlar.
- Çocuklar ile ana ve baba arasındaki ilişkilere boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.
- Evlenmenin butlanına karar verilirse, evlenirken iyiniyetli bulunan eş bu evlenme ile kazanmış olduğu kişisel durumunu korur.
- Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.
MİRASÇILARIN DAVA HAKKI
Evlenmenin butlanını dava etme hakkı mirasçılara geçmez. Ancak, mirasçılar açılmış olan davayı sürdürebilirler. Dava sonucunda evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş, yasal mirasçı olamayacağı gibi, daha önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları da kaybeder.