Gerilim Tipi Baş Ağrısı Nedir ve Neden Olur
Birincil baş ağrısı bozuklukları içinde GBA en sık görülen, ancak en az özellikli olanıdır. Genellikle künt, zonklayıcı olmayan, gerginlik, sıkışma veya basınç hissi (mengene ile sıkar gibi veya şapka lastiği gibi) olarak ifade edilir. Bulantı ve kusma yoktur. Ağrı çoğunlukla hafif-orta şiddettedir (21). Daha çok oksipital olmak üzere frontal ve temporal yerleşimlidir. % 10-20 hastada tek taraflı yerleşim olabilir. Perikranyel, servikal, baş ve boyun kaslarında palpasyonla hassas noktalar ve keskin sınırlı nodüller bulunabilir. Genelde GBA hastalarında kas hassasiyeti vardır
Gerilim Tipi Baş Ağrısı Nasıl Geçer?
Klinik tanısı temel olarak migrene özgü olan belirtilerin (tek taraflılık, zonklayıcılık, günlük bedensel hareketlerle artma) yokluğuna dayanır. Hastaların muayeneleri normaldir. Herhangi bir tanı testi yoktur. İkincil organik baş ağrısı tipleri sıklıkla GBA‟yı taklit eden belirtiler gösterebilirler. Bu nedenle dikkatli bir nörolojik muayene yapılmalıdır. Orta şiddette olan ağrı 30 dakikadan birkaç güne kadar devam edebilmektedir. Migrenin aksine çocukların ailelerinde baş ağrısı öyküsü oranı düşüktür. GBA depresyon, anksiyete, üzüntü, yorgunluk ya da emosyonel bozukluklar sonrası görülmekte, ancak nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genellikle ergenlikte başlar; migrenden ayırımı zordur ve bazen aynı hastada migrenle birlikte görülebilir. Sıklıkla sabah saatlerinde sıkıntı ve stres oluşturan bir durum sonrası başlar. Şiddeti migrene göre daha hafiftir; ancak daha uzun süre devam edebilir. Ciddi gerilim tipi baş ağrısı olan çocuklarda altta depresif hastalıklar olabilir (1, 41). Çoğu hastada ilişkili belirti yoktur; az sayıda hasta fotofobi, fonofobi veya bulantı tanımlayabilirler. Yapılan çalışmalarda bulantı %4, fonofobi %11, fotofobi %13 sıklığında bulunmuştur. Uykusuzluk sık rastlanan tetikleyici etkendir. GBA hastalarının migrenlilere ve baş ağrısı olmayan kontrollere oranla daha fazla uyku sorunu vardır (43). Emosyonel stres, gerilim, yorgunluk, uykusuzluk, öğün atlama ve adet görme GBA‟yı migrende olduğu gibi tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir (41). Kronik gerilim tipi baş ağrısının fibromiyalji sendromunun bir parçası olabileceği bildirilmiştir. GBA‟nın klinik seyri ve prognozu değişkendir. Sık epizodik GBA (EGBA) geçirenlerde süreğen GBA (SGBA) gelişme riski artar. Aynı kişi farklı zamanlarda migren ve GBA ağrısından yakınabilir. Migrenlilerin %62‟si aynı zamanda GBA, GBA‟lı hastaların %25‟i migren ağrısı çekmektedir (31). GBA epizodik ve süreğen (kronik) olmak üzere ikiye ayrılır. Epizodik ayda 15 günden az olan GBA, süreğen ise ayda 15 günden fazla olan GBA‟dır. GBA alt tipleri ve tanı ölçütleri ek-1‟de ICHD-IFde belirtilmiştir.
Gerilim Tipi Baş Ağrısı Patofizyolojisi
Perikranyel miyofasiyal yapılarda hassasiyet en karakteristik klinik bulgusudur (21, 22). Perikranyel kaslardan kaynaklanan nosiseptif uyarıların başa yansıyarak ağrı olarak algılandığı düşünülmektedir. Periferik nosiseptör, servikal trigeminal kaudat nukleus veya supraspinal nöron düzeyinde sistemin duyarlılaşması ya da supraspinal yapılardan inen anti-nosiseptif aktivitenin azalmasının miyofasial ağrı ve hassasiyete yol açan muhtemel etkenler olduğu düşünülmektedir (32). Lokal iskemi, metabolizma veya mikrosirkülasyon bozukluğu nedeniyle ortaya çıkabilir. Psikolojik faktörler GBA için risk faktörüdür. GBA hastalarında anksiyete, depresyon ve somatik yakınmalar topluma göre daha sıktır.