Sir Winston Leonard Spencer Churchill (1874-1965)
Sizlere, ismini çok duyduğumuz, ancak özelliklerini pek iyi bilmediğimiz Winston Churchill anlatmak istiyorum. Aşağıda yazdıklarımı okurken, tarihin ne kadar çok tekrar ettiğini görmek mümkün olmaktadır. Ayrıca kıssadan hisse çıkaracağımız bir çok nokta da bulacağınıza inanıyorum.
Sir W Churchill 1874 yılında doğar. Pek parlak olmayan eğitimini tamamladıktan sonra, Hindistan, Mısır ve Sudan’da görev yapar. 1899 yılında Boer Savaşı sırasında esir düşer, ama kaçarak kurtulur. 1900 yılında 26 yaşında iken Muhafazakar Parti’den milletvekili seçilir.
Bu seçim kampanyasında seçmenlerden biri kendi yaklaşır ve hiddetle, “size oy vermek mi? Şeytana veririm daha iyi.” der. Churchill hemen cevap verir: “Haklısınız ama arkadaşınız aday değil. Şimdi oyunuzu benden yana sayabilir miyim?”
Ancak 1904 yılında istifa ederek Liberal Parti’ye geçer. 1910 yılında İçişleri Bakanı ve aynı yıl Donanma Bakanı olur. 1915 yılında Çanakkale Savaşı’nı kaybedince istifa ederek Fransa’ya gider ve bir piyade birliğinin komutanlığını üstlenir. 1916’da geri döner ve 1917 yılında Harp Tedarik Bakanı, 1924’te Harbiye ve 1929 Maliye Bakanı olur.
Harbiye Bakanı iken şöyle der: “Politika en az savaş kadar tehlikelidir. Şu kadar ki, savaşta bir defa ölürsünüz ama politikada bin defa.”
1930-40 yılları arasında resmi görevi yoktur ama, yönetimi sürekli olarak Almanya’nın silahlanmasını ve harbe hazırlandığına dair dikkati çeker. Neville Chamberlain hükümeti harbi önleyemeyip düşünce 1940 Mayıs ayında koalisyon hükümetinin Başbakanı olarak göreve başlar.
Başbakan olmadan önce Birmingham Belediye Başkanlığı yapan Chamberlain için söyledikleri ilginçtir : “Ne yazık ki, bay Chamberlain dünya meselelerine, bir şehrin kanalizasyon borusunun ters tarafından bakmaktadır.” Bir başka gün onun için, “Siz ona aşağılanmakla savaş arasında bir tercih yapın derseniz o aşağılanmayı seçer, ama gariptir ki hiçbir aşağılık davranış savaşı önleyememiştir.” der.
1942 yılında ve tam savaşın ortasında şöyle der: “Başbakan olalı iki yıl geçmesine rağmen, maalesef bu işin yeni bir talibi yok. Ümit ederim ki yakın zamanda pazar açılır.” Dediği üç yıl sonra gerçekleşir. 1945 yılının Temmuz ayında, İngiltere’nin zaferi kesinleşmişken yapılan genel seçimleri kaybeder. İşçi Partisi lideri Clement Atlee başbakan olur. O sırada söyledikleri epeyce gülüşmelere neden olur: “Dün başbakanlığın önünde boş bir araba durdu ve içinden Başbakan Atlee çıktı.”
Başbakanlığı sırasında mecliste müzakereler devam ederken, yaşlı üyelerden biri uzun ve sıkıcı bir konuşma yapmaya başlar ve Churchill herkesin duyabileceği şekilde, “Bu saygıdeğer üye konuşmasını bitirdiğinde hepimiz ondan daha yaşlı olacağız,” der.
Churchill yapacağı konuşmaların tamamını kendisi hazırlardı. Bir seferinde şöyle der: “Oldukça uzun konuşma yapacağım, çünkü kısa bir konuşma hazırlayacak kadar zamanım olmuyor.” Churchill mecliste söz aldığı zaman bütün sıralar dolar ve bütün milletvekilleri konuşmasını kaçırmazdı. Çünkü konuşması her seferinde yeni ve müthiş bir zeka gösterisi olurdu.
Bir gün genç bir milletvekili, “Nasıl bu kadar ateşli bir konuşma yapabiliyorsunuz?” diye sorar ve o günkü yapacağı konuşmanın metnini Churchill’e uzatır. Metne kısaca göz atan Churchill’in cevabı şu olur: “Genç dostum, en iyisi bu konuşmanızı ateşe atın daha iyi.”
Churchill zaman zaman kendisini iğnelemekten bile kaçınmamıştır. “Ben Yaradanla karşılaşmaya hazırım. Ancak Yaradan, benimle karşılaştığında katlanacağı acıya hazır mı onu bilemiyorum.”
“Bazen Tanrı’yı düşünüyorum. İlgileneceği o kadar şey var ki nasıl işin içinden çıkıyor merak ediyorum. Biliyorum benim işim de zor, ama, onun istifa etmek gibi bir şansı da yok.”
Sir Samuel Hoare biraz da onunla dalga geçmek için, “Winston kendisi hakkında büyük bir kitap yazmış, ama ismini nedense ‘Dünyadaki Krizler’ (World Crises) koymuş,” . Churchil’in cevabı, “Tarih elbette bana katlanacak, unutmayın ki sadece kitap değil, tarihin bir bölümün ben yazıyorum.”
Amerika’da iken, güney eyaletlerden birinde akşam yemeğine katılır: Tavuk ikramı sırasında, “Göğüs kısmından rica ediyorum,” der. Yanında oturan ev sahibinin hanımı, “Biz Güneyli hanımlar, bunun yerine ‘beyaz et’ tabirini kullanırız,” der. Ertesi gün Churchill bir demet çiçekle beraber kutu içinde, zamanın modasına uygun ve sütyen yerine de kullanılan bir korsaj gönderir ve not olarak şunu yazar: “Umut ederim ki, gönderdiğim bu hediye ‘beyaz etinize’ uyar.”
Kanada ziyaretinde yemekte genç, güzel ve dekoltesi oldukça açık bir hanım şarap servisi yapmaktadır. Önce Churchil’e ikram eder. Yanında oturan piskopos şarabı reddederken şöyle der: “Alkollü bir şey içeceğime, zina yapmayı tercih ederim.” Churchill hemen genç kıza eliyle işaret eder: “Buraya gel yavrum, ikinci bir şey daha ikram ettiğini bilmiyordum,” der.
İngiliz Parlamentosunun kadın milletvekillerinden biri olan Nancy Astor’la sık sık atışırlar. Bir gün Nancy Astor, Churchill’e : “Biliyor musun, eğer senin karın olsaydım ilk işim kahvene zehir koymak olurdu.” Churchill hemen cevap verir: “ Eğer senin kocan olsaydım, senden kurtulmak için, hayatım, seve seve içerdim.”
Kızı Sarah kendinden oldukça yaşlı bir Amerikalı komedyen ile evlenir. Adamı hiç sevmez ve evliliği önlemeye çalışır. Başaramaz. Bir gün damadı, biraz da övünmek için yemeğe bir arkadaşını getirir. Sofraya otururlarken damat arkadaşına sorar: “Söyler misin bana dünyadaki en büyük devlet adamı kimdir?” Cevap doğrudan Churchill’den gelir: “Benito Mussolini.” Herkes şaşkınlık için de kalınca devam eder: “İçimizden bir tek o damadını kurşuna dizdirmeye cesaret etmiştir.”
Yine harp yıllarında Amerika’dadır. Ancak müzakereler gece gündüz devam ettiği için Beyaz Saray’da kalmaktadır. Bir sabah acele olarak onu görmek isteyen Roosevelt odasına girince Churchill’in duştan çıktığını ve çıplak olduğu görür ve özür dileyerek hemen arkasını dönüp çıkmak istediğinde, “Sayın başkan lütfen kalın İngiltere’nin Amerika’dan saklayabileceği hiçbir şey yok.”
Harp yıllarında akşam saatlerinde halka hitap etmek için BBC’ye gitmesi gerekmektedir. Yıkıntılar nedeniyle kendi arabasını kullanamadığı için geçen bir taksiye işaret eder. Camını açan şoföre “BBC Stüdyolarına,” der. Şoför “Kusura bakmayın, alamam. Biraz sonra başbakan halka hitap edecek, onun için eve gideceğim,” der. Kendisini fark etmediğini anlayan Churchill çok mutlu olur ve çıkarır, şoföre o zaman için çok büyük para olan 5 pound uzatır. Parayı alan şoför,“ Başbakanı boş ver, sen şu adresi bir daha söyle,” der.
1951 seçimlerini kazanan 77 yaşındaki tekrar başbakan olur. Bir gün mecliste konuşma yaparken şöyle der: “Savaş konusunda askerleri dinledim. Ekonomik konularda ise akademisyenleri. Ancak, her zaman kararı ben verdim. Çünkü savaş askerlere, ekonomi ise akademisyenlere bırakılmayacak kadar ciddi bir iştir.”
1955 yılında istifa ederek ayrılır. Ara sıra meclise uğrar. Bir gün yine meclisin barında otururken üç milletvekili içeri girer ve onu fark etmezler. Biri der ki, “Biliyor musun bizim moruk Winston çok unutkan oldu.” Diğeri, “Doğru söylüyorsun, üstelik zavallı zor yürüyor.” Üçüncüsü, “Hepsi bu kadar da değil, duyduğuma göre..” diye cümleye başlayınca, yandaki masada arkası dönük olarak oturan Churchill cümleyi tamamlar: “Anladım, anladım, artık kütük gibi sağır oldu diyeceksin.”
1965 yılında ise vefat eder ve son yolculuğunda neredeyse bütün İngiltere cenaze törenindedir.
Radi Dikici