|Middlesex|
Jeffrey Eugenides
Anasayfaya
Eleştiri sayfasına
03.02.2016
Editörün Notu : "Ben iki kez doğdum: İlkinde 1960 yılının Ocak ayında, Detroit için inanılmaz derecede dumansız bir günde kız olarak ve daha sonra tekrar 1974 yılının Ağustos ayında Michigan-Petoskeyde bir acil kliniğinde, ama bu defa ergenlik çağında bir delikanlı olarak. cümlesiyle açılan Middlesex Bursa'da başlayan ve Kurtuluş Savaşı sırasında İzmir'den kalkan gemilerden birine binerek Amerika'ya göç eden Yunan iki kardeşin üç nesil boyunca süren bir nehir romanı.
|MIDDLESEX - Yazar JEFFREY EUGENIDES |
Doçent - Özge Yılmaz
Celal Bayar Üniversitesi
Dipnot Kitap Kulübü
Jeffrey Eugenidesin kitabı oldukça vurucu bir açıklamayla başlıyor: Ben iki kez doğdum: İlkinde 1960 yılının Ocak ayında, Detroit için inanılmaz derecede dumansız bir günde kız olarak ve daha sonra tekrar 1974 yılının Ağustos ayında Michigan-Petoskeyde bir acil kliniğinde, ama bu defa ergenlik çağında bir delikanlı olarak. Bununla, aslında bize kitabın önce sonucu söyleyen yapısını da çizmiş oluyor. Bir çok farklı yerde karşılaşacağımız şekilde önce sonları söyleyip sonrasında öyküyü anlatma eğilimi var yazarın. Ve biz, bu ilk paragrafın devamında hemen öğreniyoruz ki anlatıcımız Calliope Helen Stephanides yani Cal , nadir görülen bir genetik bozukluk taşıyor ve bir enzim eksikliği nedeniyle fenotipi yani dış görünüşü dişi olmasına karşın testisleri ve testosteron hormonuna sahiptir. Ergenlikle birlikte erkek karakterleri de kendini gösteriyor. Yazar her ne kadar kitap boyunca biraz ironik biraz da olaylardan eğleniyormuş izlenimi veren bir anlatım tonu kullansa da ilk sayfada kendi durumunu anlatırken benzetme yaptığı Tiresiasın lanetlenmiş kişiliği aslında duruma bakışının tonundaki eğlence kadar olumlu olmadığını açık ediyor. Tresias, erkek olarak doğmuş, Tanrılarca cezalandırılarak önce kadın sonra tekrar erkek haline çevrilmiş ve sonrasında da erkek olmanın daha hoş olduğunu söylemesi üzerine, Hera tarafından lanetlenerek görme yetisi yokedilmiş bir mitoloji kahramanıdır. Ancak Zeus ona bir kahinlik yeteneği vermiştir. Aslında kendisini Tresiasa benzetmesi sadece başına gelenlere lanet olarak baktığını düşündürmekle kalmıyor aynı zamanda düşünsel yetilerine güvenini de vurguluyor.
Kitabı temel olarak iki bölümde inceleyebiliriz aslında; ilk yarısında yazarın genlerinin öyküsünü anlatmak olarak açıkladığı üzere önce babaanne ve dedesinin öykü kahramanı olduğu 1920-1960 arası dönem var. Bundan sonra ise, kendi öyküsünü anlatmaya başlıyor. Bu anlatım sürecinde, tarihsel dönemin kendi ailesinin çevresinde yarattığı olaylara oldukça öznel bir bakış açısı sunuyor. Tarihteki olaylara yaklaşımı hem öznel hem de aile içinde anlatıldığı şekliyle tariflendiği için birçok noktada tarihsel gerçekliğin uzağına düşüyor. Kitabın ilk yarısı 1922 yılında geçiyor ve Desdemona Stephanides ve Lefty Stephanides ile karşılaşıyoruz. Bu iki kardeş, anne ve babalarının ölümü sonrasında Bursanın tepelerinde bir dağ köyünde yaşayıp ipek üretimiyle uğraşmaktadır. İpek üretiminden Leftyden bir yaş büyük olan Desdemona; ipeklerin satışından ise, Bursa Koza Hana gittiğinde kumar, esrar, genelevlere gitmek gibi alışkanlıkları olan Leftynin sorumludur. Genelev sahnelerinden birinde, aslında, Leftynin kızkardeşine duyduğu sevginin enseste varan boyutlarının da ilk kanıtlarını görürüz. Bu süreçte Leftynin bu alışkanlıklarından memnun olmayan Desdemona onu oldukça kapalı olan köylerinden (Bithynios) bir kızla evlendirme çabasına girişir ancak bu çaba sonunda başarılı olamaz. Bu kısımda, anlatıcının dili olayları ve iki kardeşin birbirine olan ilgisini anlatım tarzı, okuyucunun bu ensest ilişkiyi eleştirilmesini azaltma çabası sezilir. Aslında yazarın olayı yumuşatma çabasına anlam vermek çok olası değil, çünkü sonucunu, kitap içinde doğrudan göreceğimiz bir olay bu ensest ilişki. Bu yumuşatma çabası içinde, o döneme ait bir başka gerçek de vurgulanıyor ki, yaşadıkları küçük köyde zaten birçok kişi birbiriyle akraba. Her ne kadar yazarın böyle bir çabası olmasa da akraba evlilikleri açısından üzerinde çalışılması gereken iki önemli noktanın vurgulandığını görüyoruz burada ilki azınlık olarak yaşayan toplumlarda biraz kültürel korunmayı da sağlamak amacıyla akraba evliliğinin ön plana çıkabileceğini, diğeri de kapalı ailelerde karşı cins adına, aile bireyleri dışında neredeyse kimseyi göremeyen kişiler arasında ensestin ortaya çıkışının nasıl kolaylaştığını. Gelecek korkusu, kültürel yakınlık gibi birçok etken bu kişilerde ensesti rasyonalize edebilmeyi beraber getiriyor. Ancak kitapta ilginç olan, tamamen farklı bir kültürle büyümüş olan yazarın, bu konuya yumuşatılmış bakabilmesi ki; kendi kökenlerinin kültürü içinde büyüyüşünün onun bakış açısını ne kadar etkilediğini göstermesi açısından önemli olabilir.
Öyküye devam ettikçe iki kardeşin yaşamı, Kurtuluş Savaşının sona ermesi ve Türk ordusunun bölgeye hakim olması ile değişir ve hızla köylerini terk etmeye karar vererek İzmire giderler. Hedefleri İzmirden Yunanistana oradan da Amerikada yaşayan kuzenleri Sourmelinanın yanına göçmektir. Bu göç sırasında, yazarın aile öykülerinden dinleyip derlediği şekliyle bazı tarihi olaylara da tanıklık ederler: İzmir yangını gibi. İzmirde, kitap boyunca ailenin hayatının bir parçası olacak Ermeni doktor, Dr Philobosianın, ailesinin öldürülmesini de anlatır. İşte aslında tüm bu anlatım tarzından tarihi öznel ya da ailede aktarıldığı şekliyle sunduğu izlenimi yaratmakta. Ardından bir şekilde iki kardeş gemiye binmeyi başararak önce Yunanistan, oradan da Amerikaya giderler ve Sourmelina ile buluşurlar.
Burada iki yeni karakterle tanışıyoruz: Sourmelina, köyde evli bir kadınla uygunsuz bir pozisyonda görüldüğü için ailesi tarafından Amerikada biriyle evlendirilerek gönderilmiş, lezbiyen olduğu belirtilen kuzen ve onun Zizmo adında içki kaçakçılığı yaparak geçimini sağlayan kocası. Amerikaya yolculuk ettikleri gemide evlenen Desdemona ve Lefty yaşamlarını bu çiftin kiracısı olarak sürdürmeye başlarlar. Lefty önce araba fabrikasında işçi olarak çalışmaya başlar ancak sonra buradaki işine son verilince Zizmo ile beraber içki kaçakçılığı yapar. İki kadın benzer zamanlarda hamile kalır ve birinin kız diğerinin erkek bebeği olur. Ancak iki kadının da hamileliği önemli değişikliklere neden olur. İlki Desdemonanın kardeşinden hamile kalmasının getirdiği suçluluk duygusu ve akraba evliliklerinden olan çocuklarda ortaya çıkan önemli genetik hastalıkları düşünerek endişe duyması ve suçluluk hissetmesidir. Bu endişe ve suçluluk duygusu doğum sonrasında Lefty ile Desdemona arasındaki ilişkiyi bozar, tartışmalara neden olur ve Lefty evin alt katını bir bara dönüştürerek Bursadaki serseri hayatının bir benzerini yaşamaya başlar. İyi bir bar işletmecisidir, barın düzenli gelen müşterileri vardır ve bunlar arasında kadınlar da vardır. Hatta ara sıra bar tarafından esrar kokusu da duyulmaktadır. Daha ileride öğreneceğimiz üzere bu bara gelen kadınları bir süre pornografik bir fotoğrafçıyla buluşturma işi de yapar. Diğer çiftin hayatı ise lezbiyen olduğunu bildiğimiz Sourmelinanın neredeyse hiç birlikte olmadığı kocası Zizmonun çocuğun ondan olmadığı yönündeki endişeleri ile bulanmaktadır. Hatta Zizmo, Leftynin bebeğin gerçek babası olduğundan şüphe eder ya da yazarın bize bildirdiği şekliye şüphe eder gibi yapar. Bir gece buzla kaplı gölde araba kullanırken bunu Leftyye söyler, aralarındaki tartışmada Lefty arabadan atlar ama Zizmo araba ile birlikte buzla kaplı göle gömülür. Zizmonun öldüğü düşünülür ancak kitabın devamında ölmediğini görürüz.
Kitabın kısaca değindiği bir tarihi dönem ABDdeki büyük depresyon dönemidir. O dönemde işsizliğin artışı, insanların aç ve evsiz kalması herkesin işlerini bozar. Bunlardan biri de bar işleten Leftydir. İnsanlar yiyecek bulmakta zorlanırken artık bara gelip içkiye para verememektedir. Desdemona ile de arası iyice bozulan Lefty karısının da çalışmasını ister ve Desdemona, İslam Ulusu adına çalışmaya başlar. Kitapta İslam Ulusu, çok ayrıntıya girilmeden anlatılıyor. İnternette aradığımda da o zamanki başkanı olduğu belirtilen Fard Hoca (Wallace D Fard) ile ilgili de çok bilgi yok. Kendisinin peygamber olduğunu hatta Tanrının yeryüzüne gelmiş şekli olduğunu iddia ettiğini belirten kaynaklar var. 1930 larda bu oluşumu kurduğu ve 1934 lerde ortadan kaybolduğu belirtiliyor. Farklı kökenleri olduğu yönünde iddialar var. Bu oluşumun sonrasında başkanlığını yapanlardan biri Malcolm X. Kitabın bu kısmında zencilerin yaşamlarının anlatılışı dışarıdaki sefalet ve ibadethane olarak tarifledikleri yerin içindeki lüks tarifi bana acı geldi. Ancak biraz yanlı bir anlatım tekniği kullanılıyor duygusu da yarattı. Sefalet zorunluluk değil, biraz tercihmiş gibi anlatılıyor gibi hissettim. Tabi sonrasında bu yaşam şeklini tüm Detroite yaydıkları da belirtiliyor ki bu daha da nedene bakmadan sonucu raporlama tarzı bir anlatım.
Tüm bunlar olurken Sourmelinanın kızı Tessie ve Desdemonanın oğlu Milton da birlikte büyür. Desdemonanın bir kızı daha olur (Zoe hala). Ensest ilişkiler bu çocuklar büyüyünce de yaşamlarına girer. Desdemonanın tüm çabalarına karşın Tessi ve Milton evlenirler. Bu evlilikte Miltonın kısa süreliğine 2. Dünya savaşı sırasında askere yazılmasının etkisi büyük olur.
Tessi ve Miltonun evliliklerinden iki çocukları olur. Biri erkek Chapter Eleven ve diğeri de romanımızın anlatıcısı Calliope (Cal) Stephanides. Geçimlerini Leftynin barını restorana çevirerek sağlarlar önceleri ancak sonrasında 1967de Detroitteki ayaklanma sırasında binanın ciddi hasar görmesi sonucunda sigorta alacakları ile hem yeni bir eve taşınırlar hem de yeni bir iş kurarlar: bir sosis zinciri... Bu arada Desdemona ve Lefty ile ilgili anlatımlar artık giderek azalıyor daha çok ikinci kuşağın yaşamı ön planı geçiyor. Artık Lefty geçirdiği felç sonrasında konuşamıyor ve Desdemona zamanının çoğunu ona bakarak geçiriyor. Kitabın devamında Leftynin artan felçler ile birlikte artık bellek kaybı yaşadığına ve onun ölümüyle birlikte Desdemonanın yaşamla bağının koptuğuna tanıklık ediyoruz.
Ancak devam etmeden önce Leftynin barının olduğu yerde açılan restoranın kapanmasına da neden olan ayaklanmaya kitapta yer alan biçimi ve tarihteki normal anlatımını bir gözden geçirmekte yarar var diye düşünüyorum. 1967 Detroit ayaklanması, aynı zamanda 12. Cadde ayaklanması adı ile de biliniyor ve 43 kişinin ölümü, 1500 kişinin üzerinde yaralanma ile sonuçlanmış. Olayların başlangıcı 23 Temmuz 1967 tarihinde polislerin 12. Caddedeki lisanssız barı basması ile tetikleniyor. Beş gün süren ayaklanma ancak ordunun müdahalesi ile sonlandırılabiliyor. Middlesexte bize daha çok zenci ayaklanması olduğuna dair ipuçları verilmesine karşın, oldukça fazla sayıda beyazın da olaylara katıldığı, bu nedenle tipik bir zenci ayaklanması olarak tanımlanamayacağı belirtilmekte. Ancak yine de ayaklanmanın nedenlerinden önemli bir tanesinin zencilerin yaşam koşullarından memnuniyetsizliği olduğu yazılıyor. Detroit 1900lü yıllarda oldukça yüksek sayıda zenci nüfusu olan bir şehir ancak hızla artan zenci nüfusu hem yaşam koşullarının kötülüğünü hem de işyerlerinde beyazlara göre daha az ücretle çalıştırılmalarını getiriyor. Her ne kadar 1960lı yıllarda bu durum iyileştirilmeye çalışılsa da tam bir düzelme henüz sağlanamıyor. Bu dengesizliklerin de ayaklanmada önemli etken olabileceği bildiriliyor. Bizim kitabımızda Miltonun restoranı giderek zenci nüfusun artış gösterdiği bir bölgede yerleşimli ve onun kendini korumak için polislerle işbirliği yaptığını öğreniyoruz. Bu ayaklanmada işyerini koruma için önce elinden geleni yapıyor ancak sonrasında yanmasına izin veriyor. Kızının konuşmasına izin vermediği zenci aktivistler de göz önüne alınınca tavrının ırkçı eğilimde olduğu görülüyor. Kitabın ilerisinde zencilerle beyazların aynı okula gitmesi gündeme geldiğinde daha da artan ırkçı tutumunu görebiliyoruz zaten. Ev aramaları sırasında kendilerine gösterilen ayrımcı tavırlardan daha hafif geçilen bir ırkçılık teması izlenimi uyandırıyor.
Bu noktadan sonra kitabın anlatıcıya ve tıbbi durumuna daha yoğunlaştığı kısma başlıyoruz. Ergenlik çağına ulaşmasıyla birlikte hala Calliope olan baş kahramanımız vücudunda geciken değişikliklerden rahatsız olmaya başlıyor. Özellikle yaşıtı kızların meme gelişimlerinin ve menstruasyonlarının başlaması, vücut değişiklikleri ile birlikte daha kadınsı hale gelmeleri, karşı cinsle ilişkilerinin başlaması, önceleri çok güzel olarak tanımlanan ve ilgi göre Calliopeyi giderek içine kapanmaya yönlendiriyor. Aslında bu kısım normal ergenlik sorunlarından farklı ayrıntılar içermemekte. Buradan sonra ise onun hızlı boy uzaması ile birlikte hastalığına özgü bazı fenotip özellikleri gösterdiğine tanıklık ediyoruz. Bu noktada da ara vererek 5 alfa redüktaz eksikliğinin tıbbi özelliklerine değinmek gerekiyor.
5 alfa redüktaz enzimi, testosteronun daha etkin andorjen formu olan dihidrotestosterona dönüştürülmesi için gerekli bir enzimdir ve eksikliği otozomal resesif bir genetik hastalık (Kromozom 5) olarak görülebilir. Bu enzim anne karnındaki dönemin erken dönemlerinde dış genital organlarda bulunur ve bebekte normal erkek cinsel organlarının gelişimi için gereklidir. Akraba evliliğinin fazla olduğu ülkelerde daha sık olmakla birlikte tüm cinsel farklılaşma bozuklukları nadir görülür (1/5500).
Klinik olarak farklı tiplerde görülebilir. Öncelikle sadece genetik olarak erkeklerin hastalığıdır. Kızlarda homozigot mutasyon gösterilmekle birlikte klinik belirtiler ile ilişkisi gösterilmemiştir. Erkekler genellikle ambigus genitalya dediğimiz belirsiz cinsel organlar nedeniyle bebekken tanı alırlar ancak belirgin olmayan klinik gözden kaçıp ergenlikte adetlerin başlamaması ve kıllanma, ses kalınlaşması gibi virilizasyon bulguları ile de tanı alabilir. Ambigus genitalya tanımı içinde, bu olgularda dış genital organlar normal erkek anatomisinde olup mikropenis ya da hipospadyas (idrar deliğinin aşağı açılması) görülebilir ya da hafif klitoris büyüklüğü dışında tamamen dişi görünümünde olabilir ya da bu iki görünümün birbiri içine geçtiği daha ara formlarda bulunabilir. Ancak genetik olarak erkek olan bu bireylerin testisleri mevcuttur ve rahim ya da yumurtalıklar gibi dişi üreme organlarına sahip değillerdir.
Bu kısa bilgiden sonra kitabın son 1/3 lük kısmına dönüyoruz. Aslında başından bu yana tüm romanın anlatmayı amaçladığını bize hissettirdiği kısım bu kısım. Ergenlik dönemi ile ilgili problemleri sürerken hala Calliope olan baş kahramanımız bir başka kız çocuğu ile duygusal ağırlıklı ama sona doğru cinsel içeriğin de eklendiği bir ilişki yaşıyor.
İşte tam bu sırada geçirdiği kaza sonucu gittiği acil serviste genital muayenesindeki anormallik fark edilerek tanı sürecine giriliyor. Bu dönemden sonraki tanı aşaması oldukça zorluklarla geçiyor. Ancak, buradaki anlatıda fazlaca popülist bir yaklaşım güdüldüğünü düşünüyorum. Tıbbı müdahale, Dr. Luce un kendisine sanki bir bilimsel buluşmuş gibi yaklaştığı iddiası ve tabi en sondaki ucube kelimesi üzerinde duruş. Öncelikle bu tür hastalıkların tanısı ve tedavi aşaması hala oldukça tartışmalı ve uzun. Ancak romanda öne sürüldüğü üzere bilgi saklanarak (cinsel hazın olmayacağının düşünüldüğü ancak aileye ya da hastaya bildirilmediği) cerrahi önerildiği iddiası biraz abartılı. Bu olguların cerrahisinin hangi yöne evrileceği halen olgu bazında değerlendirilerek hekim-aile-olgu birlikte karar verilmektedir.
Sonrasında ise evden kaçma, maceralı bir kendisiyle barışma süreci anlatılıyor.
Kitabın tümü birlikte değerlendirildiğinde gen yolculuğu olarak tanımlanmakla birlikte Anadolu kökenli bir Rum ailesinin kendi ön yargıları ile tarihsel bir sürecin anlatıldığını düşünüyorum. Middlesex adının çağrıştırdığı, ya da kitabın ilk cümlesinde bize hissettirildiği üzere hermafrodit bireyin sürecinin ise kitabının sonuna sıkıştırıldığı, oldukça yüzeyel geçiştirildiğini düşünüyorum. Hermafrodit olduğu bu kadar geç saptanan bir olgunun öncelikle bu kadar net cinsiyet tanımına gidebilmiş olmasının beklenir bir tablo olduğu bana gerçekçi gelmiyor. Yer yer dişi kimliğinin de aradan kendini hissettirdiğini belirtmesine karşın kahramanımız erkek kimliğinden daha ilk tanıyı aldığı andan itibaren çok emin. Aslında tıbbi öyküsünü anlatırken doktorun belirttiği gibi, halen de geçerli olan teori, cinsel kimliğin hem biyolojik yani genetik hem de çevresel-psikolojik etkenlerle belirlendiğidir. Bu nedenle böyle bir tanıyı yeni duyan bir kişiden bu denli net bir tavır beklenmeyecektir diye düşünüyorum.
En sonda ise Berlinde yaşayan ve Dış İlişkiler bölümü kültürel etkinliklerden sorumlu bir birimde çalışan Cal ile tekrar karşılaşıyoruz ve mutlu sona, onun bir kadınla ilişkisinin gelişmekte olduğu hissiyle ulaşıyoruz.
Middlesex
|Üç kuşağın romanı|
Gülenay Börekçi
http://kitapzamani.zaman.com.tr/r
Jeffrey Eugenidesin 2003 yılında Pulitzer ödülüne değer görülen kitabı Middlesex, üç kuşak ve iki kıtaya yayılmış bir ailenin hikâyesini anlatıyor. Dokuz yılda kaleme alınan roman bugüne dek 35 dile çevrildi ve üç milyondan fazla okura ulaştı. Jeffrey Eugenidesin daha ilk romanıyla sinema dünyasının ilgisini çekmiş bir yazar olması tesadüf değil. Hemen her kitabında el değmemiş konulardan etkileyici hikâyeler çıkaran yazarın Bakir İntiharlar adlı ilk romanı, ünlü yönetmen Francis Ford Coppolanın kızı Sofia Coppola tarafından beyazperdeye uyarlanmıştı. Toplumsal meseleler karşısında alaycı dili, çetrefil meseleleri dahi büyük bir akıcılıkla ele alışındaki başarısı yazara pek çok ödül getirdi. Baba tarafından Bursalı bir Rum olan Jeffrey Eugenidesin dokuz yılda yazdığı ve 2003 yılında Pulitzer ödülüne değer görülen Middlesex, üç kuşak ve iki kıtaya yayılmış bir ailenin hikâyesini anlatıyor. Bugüne kadar 35 dilde yayımlanan ve üç milyondan fazla okura ulaşan kitap, kişisel bir dönüşüm ve kimlik arayışı hikâyesiyle beraber, roman kahramanını çevreleyen dış dünyadaki değişimleri ve toplumsal altüst oluşları da akıcı bir üslupla okura sunuyor. Yazarın esas başarısı da burada yatıyor kanımca. Romanı buna pekâlâ müsaitken, hikâyeyi sadece bireysel bir k arayışı üzerine kurmuyor Eugenides; konuyu daha geniş bir çerçevede işliyor.
Bursadan DetroIte
Middlesex, iki kere doğduğunu söyleyen çift cinsiyetli Calliopenin hikâyesiyle açılıyor. Yazar roman kahramanının bedeninde çiçeklenmiş bozuk bir genin izini sürerek başlıyor dört bölümden oluşan romanına. Eugenides kahramanın kimlik arayışını, buradan doğan açmazını sadece bireysel bir hikâye şeklinde kurgulamayıp aynı zamanda toplumsal bir meselenin uzantısı olarak görmemizi sağlıyor. İlk bölümde Stephanides ailesinin yaşadığı Osmanlı Bursasına götürüyor bizi roman kahramanı.
İpekböcekçiliği ile uğraşan bir Rum ailenin Kurtuluş Savaşının son demlerinde Bursayı terk etmek zorunda kalıp İzmire kaçışını anlatan sayfalarda, bir yandan savaşın sebep olduğu yıkımı bütün yönleriyle gösterirken, bir yandan da mülteci konumuna düşen bir ailenin kendi içindeki savaşa götürüyor bizi. Aileyi fabrika dumanları altındaki Detroite taşıyan gemide yaşanacaklar aynı zamanda bu bozuk genin de türemesine sebep olacaktır.
Türlü çağrışımlara açık olsa da, romana adını veren Middlesex, yerinden yurdundan edilmiş aileye kucak açan bir sokaktır. Sadece romanın adının ilginç çağrışımlarıyla değil, bu sokakta seksen yıl boyunca olup bitenlerle de ilgilidir anlatıcı. Middlesexin ilk iki bölümünde birinci kuşak Stephanideslerin hikâyesini anlatan Jeffrey Eugenides, büyükannesiyle büyükbabasının tıpkı diğer göçmenler gibi ayak bastıkları bu yeni kıtaya uyum sağlama çabalarını betimler. Bir yanda kendilerinden bile saklamak zorunda oldukları sırları, diğer yanda onları yutmaya hazırlanan toplumsal sorunlar giderek iç içe geçer. Arada bir görünen kahraman, kendi hikâyesini anlatmak istercesine söze girse de, bu romanın sadece kendisinin değil, hatta ailesinin de değil, Amerikanın hikâyesi olduğunu hatırlatırcasına tekrar geri çekilir. Bu sayede okurun merakı roman boyunca diri tutulur.
Gerçekte kimiz, nereden geliyoruz?
Üçüncü bölümde, anne ve babasının hikâyesine yer verir Calliopen. Middlesexin bu bölümü Amerikanın 1960lardaki buhranlarını, toplumsal karmaşa ve iniş çıkışlarını merkeze alır. Bu bölümde ekonomik darboğaz, ırkçı uygulamalar, içki yasağı ve ayaklanmalar altında kendilerine bir sığınak arayan ikinci kuşak Stephanideslerin hikâyesini okuruz. Bir yandan, kuşaktan kuşağa devreden bozuk gen kaygısı, öte yandan Detroitte hayata tutunma çabası... Bu karmaşa içinde doğan roman kahramanına varırız nihayet. Böylece kitap boyunca, biraz da hınzır bir şekilde, varlığını yüksek sesle dillendiren roman kahramanı Calliopen, romanın dördüncü ve son bölümünde gerçekten sahneye çıkar. Bu kez asıl hikâyeye döneriz: Ben iki kez doğdum: İlkinde 1960 yılının Ocak ayında, Detroit için inanılmaz derecede dumansız bir günde kız olarak ve daha sonra tekrar 1974 yılının Ağustos ayında Petoskeyde bir acil kliniğinde, ama bu defa ergenlik çağında bir delikanlı olarak. Bu bölüm her ne kadar roman kahramanının yaşadığı trajediye karşı verdiği mücadeleyi odağa alsa da, asıl vurgulanmak istenen husus, gerçekte kim olduğumuz ve nereden geldiğimiz sorusudur. Kimliğini arayan sadece Calliopen değil, çevresindeki herkestir. Romanın bu son bölümünü, bir bütün olarak Amerikanın verdiği kimlik mücadelesinin müthiş bir ironisi diye okumak da mümkün.
Jeffrey Eugenides, Middlesexte bütün iyi romancılar gibi, roman kahramanlarını sadece bireysel meseleleriyle değil, içine doğup büyüdükleri, içinde şekillendikleri toplumsal yapı ve dönemle beraber ele alıyor. Ülkenin seksen yıllık hikâyesini ilginç bir aile üzerinden anlatırken, bu toplumsal karmaşanın içine doğmuş bireyin iç dünyasını etkileyici bir şekilde gösteriyor. Tabulara alaycı bir dille karşı çıkarak, her türlü kimliği tartışmaya açarak, tartışmanın yarıda kesildiği yerlerde ise çoğu kez simgelere başvurarak meselesine olabildiğince serinkanlı yaklaşıyor Eugenides. Bunu da ironik bir dilin yardımıyla yapıyor.
Modern Zamanlar Destanı
Jeffrey Eugenides, romanın giriş cümlesinde bizi hazırlamıştır kahramanın geleceğine. Ben iki kez doğdum: ilkinde 1960 yılının Ocak ayında, (...) bir kız olarak ve daha sonra tekrar 1974 yılının Ağustos ayında Michigan-Petroskeyde bir acil kliniğinde, ama bu defa ergenlik çağında bir delikanlı olarak. (...) bir zamanlar bir şeydim, daha sonra başka bir şey... Şimdi bu anlatıcı kahraman, kırk bir yaşında bir yetişkin erkek olarak geri dönüşlerle yüzyıl süren aile macerasına böyle bir girişle başlar. Berlinde kültür ataşesi olarak görev yapan, yeni tanıştığı ve hoşlandığı bir kadınla yakınlaşmaya çalışan bir erkektir artık.