Üst Paleolitik göçer avcı-toplayıcılardan çoban kandaşlara kadar uzanan çeşitli toplumların ana kurumu olan şaman(izm), bilinmezliklerle dolu doğa içindeki yaşamın belirli bir düzen içinde sürdürülmesi açısından merkezi bir öneme sahipti. Günümüzdeki anlamıyla “iktidar”ın maddi koşullarının olmadığı zaman-mekânlarda elde edilen bu “kamusal” rol ve işlevin kim(ler) tarafından inşa ve temsil edildiği epey tartışmalı bir konudur. Bu kısa yazıda, ilksel şamanın büyük olasılıkla yaşlı kadınolması gerektiği ve bunun da göçer avcı-toplayıcı yaşam, üretim ve örgütlenme biçiminden kaynaklanan nedenleri olduğu iddia edilecektir.
2021-05-06 15:12:09
Üst Paleolitik avcı-toplayıcılar üzerine yapılan çalışmalarda özellikle avda sivrilen (genç) erkeklerin yüksek kalorili sakatatları bir tür ödül olarak tüketme hakkı kazandığı görülmekte. Bu bağlamda sıklıkla anılan karaciğerin Neolitik ve hatta ilk yerleşik devletlere dek başvurulan şamanik fallarda da kullanılması ziyadesiyle dikkat çekici. Bu veriler, karaciğer üzerine bir “paylaşım mücadelesi” olmuş olması ihtimalini akla getiriyor.
2021-01-26 11:37:13