İndirekt coombs testi, anne ve bebek arasındaki kan uyuşmazlığının tespitinde kullanılan bir testtir. Anne savunma sisteminin, bebeğin alyuvarlarına karşı oluşturduğu serbest antikorları gösterir.
Konuyu anlayabilmek için öncelikle antikorun ne olduğunu açıklayalım. Vücuda yabancı bir madde veya mikrop girdiğinde bağışıklık sistemi bu maddeleri tanıyarak harekete geçer. Bunları yok etmek için antikor adı verilen protein yapıda maddeler üretir. Kana salınan bu antikorlar gidip vücuttaki bu yabancı maddelere yapışırlar. Antikorun yapıştığı bu yabancı maddeler veya mikroplar bağışıklık sistemi tarafından yok edilir.
Kan uyuşmazlığında anne kanında bebeğin alyuvarlarına karşı antikorlar vardır. Bu antikorlar plasentadan geçerek bebeğin alyuvarlarına yapışır ve bebeğin alyuvarlarının yıkılmasına neden olur. Anne veya bebeğin kanında serbest dolaşan bu antikorları ölçen teste indirekt coombs testi, halk arasındaki adıyla kan uyuşmazlığı testi denilmektedir.
Anne kanında bu antikorların varlığı kan uyuşmazlığını gösterir. Bu uyuşmazlık temel olarak iki şekilde oluşabilir;
- Anne 0 (sıfır) kan grubu iken bebeğin A veya B grubu olması: Bu durumda anne kanında bebek alyuvarlarına karşı doğal antikor bulunur. Dolayısıla ilk gebelikte bile bu antikorlar bebeğe geçerek kan uyuşmazlığı tablosuna neden olabilir. Nisbeten hafif seyreden durumdur. Bu durum ABO uyuşmazlığı olarak bilinir.
- Rh negatif annenin Rh pozitif gebeliği: Çeşitli nedenlerle (genelde doğum esnasında) bebek kanının anne kanı ile teması sonucu olay tetiklenir. Anne kanına karışan bebeğin alyuvarlarındaki Rh proteinine (D antijenine) karşı, annede antikorlar oluşur. Bu antikorlar ilk bebeğe zarar vermez çünkü ilk bebek doğduktan sonra oluşurlar. Ancak sonraki gebeliklerde bebek yine Rh pozitif olursa, plasentadan geçen bu antikorlar bebeğin alyuvarlarına yapışarak alyuvarların yıkılmasına ve kan uyuşmazlığına neden olur. Bu kan uyuşmazlığı tablosu nisbeten daha ağır seyretmektedir.
Annede kan uyuşmazlığı testi pozitif olsa bile, Rh negatif bebekler bu durumdan etkilenmez.
Her iki durumda da anne kanında bebeğe karşı antikorlar vardır ve indirekt coombs testi pozitif çıkar. Rh uyumsuzluğunda güçlü pozitif çıkan bu testin, ABO uyumsuzluğunda zayıf pozitif çıkması beklenir.
İndirekt Coombs Testinin Pozitifliği veya Negatifliği
İndirekt Coombs Testi Negatif: Testin normal olduğunu gösterir. Anne kanında bebek alyuvarlarına karşı bir antikorun bulunmadığını gösterir.
İndirekt Coombs Testi Pozitif: Testin anormal çıktığını gösterir. Annede bebeğin alyuvarlarına karşı serbest antikorların olduğunu gösterir. Dolayısıyla kan uyuşmazlığını gösterir. Kan uyuşmazlığında bu test ile birlikte direkt coombs testi de yapılabilir.
Not:Çok düşük antikor seviyeleri (titreleri) kan uyuşmazlığı testi ile tespit edilmeyebilir.
İndirekt coombs testi kan uyuşmazlığı dışındaki bazı hastalıklarda da pozitif çıkabilir. Bağışıklık sisteminin kendi alyuvarlarına saldırdığı otoimmün hemolitik anemilerin çoğunda bu test pozitiftir. Ayrıca penisilin, levodopa, metildopa, insülin, klorpromazin, sefalosporinler, tetrasiklin ve fenitoin gibi ilaçlar bu testin yalancı pozitifliğine neden olabilir. Yani bu ilaçlar, gerçekte negatif olan testin pozitif görünmesine neden olabilirler.
Referanslar
https://www.healthline.com/health/coombs-test#risks