CGTN / Jonathan Arnott
Batı kültüründe, zaman zaman “fil deneyinden” bahsederiz. Asla görmemiş biri için bir fili tanımlamak kolay olmayacaktır ama “birini görünce bilirsiniz.” Bir fil başka bir şeyle karıştırılamaz. Bu durum İngiltere’deki meşhur bir davada da kaynak gösterilmiştir. Bazen ilgili hayvan bir ördektir. Gerçeküstücü yazar Douglas Adams, “eğer bir ördek gibi görünüyorsa ve bir ördek gibi vaklıyorsa, en azından elimizde Anatidae ailesinden küçük bir suda yaşayan bir kuş olduğu ihtimalini düşünürüz” diye yazarak, durumu komikleştirmiştir.
Demokratik bir seçimde seçmenlerin mutsuz olduğunu nasıl anlarsınız? Pekâlâ, tıpkı fil deneyinde olduğu gibi, gördüğünüzde anlarsınız. Son meclis seçimlerinde Fransız halkı neye oy vereceklerini bilmiyordu, ama neye karşı oy verdikleri oldukça açıktı. Normal şartlarda, yeni cumhurbaşkanı seçmenlerden cumhurbaşkanını destekleyecek bir meclis seçmelerini isteyerek işleyen bir meclis kurma şansı vardı. Fakat Fransız halkı bunu yapmayı inatla reddetti ve bunun yerine hem sağ hem de soldan adayları seçti.
Fransız meclis seçimleri mevcut seçim süreci koşullarında bile en kesin olmayan seçim olarak tanımlandı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron hala en büyük partinin başında olsa da, herhangi bir çoğunluğa sahip olmak için diğer partilerin desteğine ihtiyacı olacak.
YENİ FRANSIZ SİYASET SAHNESİ
Sonucun beni şaşırttığını söyleyemem. Emmanuel Macron, kendi popülerliği nedeniyle değil de (bütün Fransa’da) son turdaki rakibi Marine Le Pen ondan biraz daha az popüler olduğu için yeniden Fransız cumhurbaşkanı seçildiği için şanslıydı. Melis seçimlerinde aynı olumsuzluk çalışmadı ve Fransa kendisini çok daha fazla parçalanmış bir durumda buldu.
“Aşırı solda” ise, Jean-Luc Melenchon, yeşiller, Sosyalist Parti ve Komünist Parti arasındaki ittifak 131 sandalye kazanmayı başardı. “Aşırı sağda” ise Marine Le Pen’in Ulusal Birlik Partisi milletvekili sayısını 89’a çıkardı. Seçmenler ellerindeki daha “saygın” ya da “yerleşik” tercihlerden memnun olsalardı öyle şeyler olmazdı. Seçmenlerin yaklaşık yarısı aşırı denen adaylara oy verdi, bu da “aşırı” teriminin yeniden değerlendirilmesi gerektiği anlamına geliyor. Aşırı ana akım olduğunda, bu sözcüğün artık bir anlamı kalmıyor.
Yeni Fransız siyaset sahnesi bu. Fransız halkı statükoyu açıkça reddetti. Merkez sol ve merkez sağdaki geleneksel Fransız partileri sürekli bir varoluş mücadelesi içindeydiler ve şimdi de Macron’un radikal merkezciliği çökmeye başladı. Bu bütün Avrupa’da gerçekleşen ve Amerika’da da gördüğümüz bir değişim. 1990’ların sonları ve 2000’lerin başlarını, büyük merkez sağ ve merkez sol partiler arasında genellikle çok az farkla birlikte, siyasetin merkezi için yürütülen bir mücadele belirledi. Son on yılda ise tersine tanık olduk: her düzeyde açık ayrım hatları.
BATI DEMOKRASİSİ
Batı demokrasisi kaybedenler yenilgiyi kaybettiğinde iyi işler. Amerika’daki sol Donald Trump’ı asla başkan solarak kabul etmedi; Amerika’daki sağ 2020’de seçimi kaybettiğini kabul etmeyi reddetti. Brexit’e karşı çıkanlar referandumunu asla kabul etmezken, İngiltere Başbakanı kendi Covid-19 düzenlemelerini ihlal ettiği için ceza almasına rağmen görevde kaldı.
Hukukun üstünlüğüne inanmadan ve “kaybedenin rızası” olmadan, demokrasi birleştirici gücünden yoksundur. Fransa’da kaybedenin gerçekte kim olduğu açık değil. Bu sonuç bir kazan ya da kaybet değil, aksine çok az belirginliğe sahip parça bölük bir sonuç.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron şimdi kendisini ikinci turda Cumhurbaşkanı seçen sol kanat destek ile yönetmek için ihtiyaç duyduğu merkez sağ “Cumhuriyetçilerin” desteği arasında kalmış durumda. Açık bir kaybeden olmazsa, kaybedenin rızası da olmaz. Parçalanmış bir Fransa Macron’un müzakere etmesi ve uzlaşmasını gerektirecek. Bu iki sözcük ne onun için ne de 2020’lerdeki Avrupa demokrasisi için kolay bir şey. Fransa’nın da birçok ulus gibi önünde zor zamanlar var. Hayat pahalılığı krizi Fransa’yı vuruyor ve ahlaki ve toplumsal konulardaki bölünme her zamankinden daha keskin. Gerginlikler artıyor ve Macron’un fırtınayı dindirmek için gereken yeteneklere sahip olduğu şüpheli.