“Dürüst insanlar, sahtekarlık ya da hilekarlık yapmaksızın savaşırlar. ”
Mahabharata, II. 59. 11.
“Tanrıların ve çilekeşlerin eylemleri söz konusu olduğunda dindar bir insan hiç bir zaman onları taklit etmemelidir, ya da, onları işittiğinde, hiç bir zaman onları tenkit etmemelidir. ”
Mahabharata, XII. 292. 18.
Mahabbarata’nın ana konusu, Kuzey Hindistan’ın egemenliği için Pandu evinin beş erkek kardeşi ile Kuru’lar olarak bilinen yüz kuzenleri arasında geçen büyük savaştır. Bu savaşa milyonlarca insan ve Hindistan’ın her kesiminden krallar ve prensler katıldı. Kuzenler, büyük bir arzuyla hepsinin ortak akrabası olan Krişna’nın yardımını almak için yarıştı. Krişna, mümkün olduğunca tarafsız olmak arzusuyla, bir tarafa yüz milyonluk bir ordu, diğer tarafa ise kendisini, savaşçı olarak değil bir arkadaş, bir danışman olarak, sunacağını söyledi.
İlk seçim hakkını, hiç tereddüt etmeden Krişna’yı seçen Pandus’un elçisi Arjuna’ya verdi. Kuru’ların elçisi bunun aptalca bir seçim olduğunu düşündü ve büyük bir zevkle Krişna’nın ona verdiği orduyu kabul etti. Krişna, on sekiz gün süren savaş boyunca Arjuna’nın savaş arabasının sürücüsü oldu. Fakat zaman zaman savaşın arkadaşlarının aleyhine gittiğini gördüğünde, savaşmamak için verdiği sözü bozmaktan kaçınmak çok zor geldi ona. Bir keresinde sürdüğü savaş arabasını terk etti, ve Arjuna, Krişna’yı verdiği şeref sözünü bozması halinde bütün adamların onu bir yalancı olarak göreceklerini belirterek güçlükle geri götürmek zorunda kaldığında, Krişna Kuru savaşçılarının önde gelenine karşı ilerliyordu.
Krişna ilerlerken, bu savaşçı ellerini tapınır biçimde birleştirdi ve tanrıların tanrısı olan onun tarafından öldürüleceği güne dua etti. Kurular’ın, Krişna’yı zapt etmeye çalıştığı diğer bir durumda, Krişna birdenbire tanrısal şeklini açığa vurdu. Bedeninden her biri baş parmak büyüklüğünde olan binlerce tanrı çıkardı. Brahma kaşları üzerinde zuhur ederken, gözlerinden, ağzından ve bunundan Rudra (Şiva) husule geldi.
Krişna eyleminin engellenmesine çok hiddetlenmişti, fakat verdiği sözün adaletini inkar edemezdi. Diğer yanda, onun varlığı Pandu’lar için büyük bir cesaret kaynağı idi. Pandu’ları savaşa devam etmeye ikna etmesi çok çaba sarf etmesini gerektirdi. Arjuna, böylesine gereksiz kan dökmenin delilik olduğunu haykırdı. Kendi kardeşlerini ve akrabalarını niçin öldürsünlerdi? Elinde olsaydı, üç dünyanın egemenliğini elde etmek için bile onların bir tekinin kılına dokunmazdı.
Üzüntü ile, yayını ve oklarını bir tarafa fırlattı, ve iki tekerlekli savaş arabasında oturarak daha fazla savaşmayacağını ilan etti. Ancak Krişna, onun savaşçı kastına ait olduğunu hatırlaması için yalvardı. Böylesine korkakça hareket etmesi durumunda, cennete girmesine hiç bir zaman izin verilmezdi. Bilge insan, yaşayan ya da ölü biri için kederlenmezdi. Öldüren ya da öldürülen insanlara gelince, hiç bir insan hiç bir zaman öldürülmedi. Ruh, sonsuza kadar yaşar. Önünde ya da etrafında gördüklerinin hiç biri hiç bir zaman var olmayı durdurmadı, ya da bundan sonra var olmayı durdurmayacak.
Bu yorumlar Arjuna’nın Krişna’ya sorduğu bir dizi soruyu beraberinde getirdi, ve tanrının verdiği cevaplar ile Bagavadgita olarak bilinen felsefi şiirin oluştuğu söylenir. Bu destan, savaş arasında geçen bir olaymış gibi görünür. Krişna’nın cevabı her seerinde Arjuna’nın şüphelerini gidermeye yeterliydi, ve bir kez daha yayını ve oklarını aldı, ve kendisinin savaşa gireceğini söyledi.
Krişna, savaşta etkin bir rol oynamayacağına söz vermesine rağmen açık bir şekilde Pandular’ın danışmanı olarak hareket edeceğini bildirmişti. Verdiği tavsiye, özellikle Drona ismindeki bir kişiyi öldürmek için verdikleri boşuna çabaları ile ilişkili olarak dikkate değerdi. Drona, Brahman kastındandı, ve yetenek ve cesareti öylesine büyüktü ki, Krişna zaferin elde edilmesi için onun öldürülmesini zorunluluk olarak ilan etti. Fakat zor olan şey onun nasıl öldürüleceği idi.
Tek bir kolu ile milyonlarca askeri ve yüz milyonlarca atı öldürmüştü. Sonunda Krişna; ”Hilekarlığa başvurmalısınız” dedi. Ve daha sonra, Pandu’lardan birinin Drona’ya gitmesini ve ona oğlunun öldüğünü söylemesini önerdi. Böylesine bir haber kesinlikle onun cesaretini kırardı, ve böylece onu öldürmek kolaylaşırdı. Arjuna, ki Krişna onun savaş arabasının sürücüsü idi, hiç bir zaman böylesine alçak bir eyleme razı olamayacağını söyledi. Ve kardeşlerin en büyüğü olan Yudiştira da aynı şekilde gönülsüzdü. Krişna “Eğer böyle bir şey yapmazsanız kesin bir şekilde yok olacaksınız” dediği zaman isteksiz olarak razı oldu. Sonunda prenslerin bu ahlaki güçlüğü aşması için, Bhima ismindeki kardeşlerden biri, Drona’nın oğlu ile aynı isme sahip olan Aşvataman adındaki bir fili öldürdü.
Ve daha sonra, üzgün bir şekilde babaya yaklaştı ve, “Aşvataman öldü” dedi. Yaptığı konuşmada, Bhima suçluydu. Neyin doğru olduğunu bilerek yanlış olanı söyledi; fakat onun yalanı istenen etkiyi yarattı. Oğlunun öldüğü söylenen yaşlı adam kalbine darbe yemiş gibi oldu ve uzuvları sanki su içindeki kum tanecikleri gibi dağıldı. Ancak bir süre sonra, bunun doğru olup olamayacağı konusunda tereddüt etti. Oğlu çok cesaretli ve güçlü idi ve hiç kimsenin onu öldürebilmesinin mümkün olabileceğine inanamıyordu, ve savaşa bütün eski dinçliği ile tekrar başladı.
Fakat duyduğu şey zihnini rahatsız etti ve Pandu’ların en yaşlısı olan Yudiştira ile konuşmak için ilerledi. Yudiştira, eski günlerde, Drona’nın öğrencisi olmuştu, ve Drona, Yudiştira’nın gerçeğe bağlılığı hakkında yüksek fikirlere sahipti. Onun üç dünyanın egemenliğini elde etme pahasına da olsa yalan söylemeyeceğinden emindi. Ve böylece en azından gerçeği söyleyeceğine emin olarak Yudiştira’ya yaklaştı. Ancak Krişna izlemedeydi.
Krişna, Drona’yı oraya getiren amacın farkında olarak onun yaklaştığını gördüğünde, prensi, bu durumda bir kereliğine de olsa yalan söylememesi halinde, buyruğu altındakilerin ve müttefiklerinin tamamının öldürüleceğini ve imparatorluğunun yok olacağını söyleyerek uyardı. Bu ricasını bir evliliği kurtarmak, ya da bir ineğin, ya da bir Brahman’ın hayatını kurtarmak ile ilişkili olarak söylenen bir yalanın günah olmadığını söyleyerek kuvvetlendirdi.
Ve böylece kazanmak için sabırsız, ama yalan söylemekten korkan Yudiştira, Drona’nın sorusunu “Evet, Aşvataman öldü” diyerek yanıtladı, fakat alçak sesle fısıldayarak “fil” diye ekledi. Bu şekildeki çift anlamlı sözle aldatma amacına ulaştı. Drona, Yudiştira’nın doğruluğu hakkındaki üne güvendi ve oğlunun öldüğüne gerçekten inanarak bayıldı. Sonunda kendine gelmesine ve yirmi bin asker öldürmesine rağmen aynı günün öğle sonrası öldürüldü.
Ancak bu günahkar eylem evrenin ahlaki düzenini bozan açık bir belirti ile etkisini gösterdi. O güne kadar, Yudiştira’nın iki tekerlekli savaş arabası sürekli olarak yerden 5 cm yüksekte seyahat etmişti. Fakat bu yalanı söylediğinde atları toprağa bastı. Bunları başından beri tasvip etmeyen Arjuna da yüksek sesle itiraz etti. Gerçekten, onların eski eğitmen ve arkadaşları olan Drona’nın alçak ve korkakça öldürülmesine isyan ederken gözyaşlarını tutamadı, ve böylesine büyük bir günahkar eylem içindeki payı için cehenneme gitmek zorunda olduğunu söyledi.
Bu güçlü lisan ona, onun bir savaşçı kastının üyesi değil de bir Brahman olduğunu söyleyen kardeşi Bhima’nın hiddetini artırdı. Görevlerini yerine getirmede cahilce davranıyordu ve savaşmayı bırakmak ve inzivaya çekilmek zorundaydı. Ahlaki kanunlar üzerinde vaaz edebileceği bir yerde inzivaya çekilmesi halinde kendisini çok daha evinde hissedecekti. Bu hiddetli sözcükler, diğerlerinin de katıldığı daha acı bir tartışmaya götürdü, ve bir süre için sanki yumruk yumruğa gelmiş gibi göründüler. Drona’nın yok edilmesi yönteminde danışmanlık yapan Krişna’nın tartışmaya katılmadığını ve sessizliğini koruduğunu belirtmek gerekir.
Savaş birkaç gün daha şiddetlendi, fakat sonunda kaçmayı başaran Kuru prenslerinin en yaşlısı olan Duryodana ve diğer üç kişi dışında Kuru’ların tamamı öldürüldü. Pandu’lar Duryodana’yı bulmak için endişeli idiler. Fakat her yönde tam bir araştırma yapmalarına rağmen, hiç bir yerde bulunamadı. Sonunda, aldatıcı gücüyle kendini katı bir kütleye dönüştürdüğü ve bir gölün sularında saklandığı keşfedildi. Pandu’lar, gölün kenarında durarak, onu korkaklıkla itham ettiler ve dışarı çıkıp savaşması için meydan okudular.
Kuru ise savaş günlerinin geride kaldığını söyledi. Kalan günlerini çilekeş uygulaması ile geçirmeye karar vermişti, ve her iki tarafın da sorumlu olduğu nüfusu azalan boş dünyayı Pandu’lar yönetebilirdi. Sonunda, kendisine yöneltilen alaycı tavırlardan rahatsız olan Duryodana, hiç bir silahı ve arkadaşı olmadığını söyledi. Onlara karşı tek başına savaşması beklenemezdi. Fakat bir silah vermeleri ve teker teker savaşmaları halinde dışarı çıkacağını söyledi.
Yudiştira, büyük bir arzuyla “Dışarı çık ve aramızdan istediğini ve istediğin silahı seçerek döğüş. Eğer yenersen, krallığı sana geri vereceğim” diyecek kadar aptalca davrandı. Duryodana bu teklifi hemen kabul etti, ve uzman olduğu bir savaş tarzı olan bir topuzla döğüşeceğini, ve kendi aralarından seçtikleri beş Pandu’dan biri ile döğüşeceğini söyledi.
Krişna, Yudiştira’nın aptalca teklifini işittiği zaman çok öfkelendi. Prensin bir şans oyunundan daha farklı olmayan bu teklifi ile krallığı tehlikeye attığını söyledi. Bunun yanısıra Duryodana, topuz kullanımında eşsizdi, ve hasmının kurallara göre döğüşmesi halinde yenileceği kesindi. Bhima, Pandu’lar tarafından seçilen şampiyondu, ve kendisinin kesin olarak zafer kazanacağını ilan etti; fakat düello başladığında Bhima’nın onurlu savaşçı kanunları tarafından yasak edilen bazı hilelere sığınmaması halinde hasmını öldüremeyeceği açıkça görüldü. Ve Krişna, bir kez daha görüşlerini belirtmek için ilerledi.
Tanrılar, şeytanlar ile olan savaşlarında birden fazla durumda hile kullandılar ve tanrıların yaptıklarını insanların yapmasına da izin vardı. Bu şekildeki kışkırtmasıyla Arjuna, kardeşine hasmının “göbek altına” vurması için işaret verdi. Bhima, ipucunu almakta çabuktu, ve düşmanına, savaş kuralları tarafından yasaklanan bir yere kuvvetle vurarak zavallı Duryodana’yı yere yıktı.
Bu durumda, hileyle yapılan haksızlığa karşı öfkesini belirten Yudiştira idi. Fakat kritik anda olay yerine varan, baş eleştirici Balarama idi. Balarama, Krişna’nın kardeşi ve onun gibi tanrı Vişnu’nun doğumu idi. Bhima’nın davranışının, savaşçı kastının bütün kanun ve nizamlarına ters düştüğünü beyan etti ve Krişna’nın araya girdiği sırada ona vurmak üzereydi. Krişna, “Düşmanlarımızı öldürmek bizim görevimizdir, ve Bhima’nın yanlış yaptığını düşünmüyorum” dedi. “Duryodana’yı öldüreceğine dair yemin etti, ve bunu yapmak zorunda kaldı. Bunun yanısıra o, bizim halamızın oğlu olarak kan bağımızdır. Senin doğruluğa bağlı olduğunu biliyorum, fakat şeytan çağının yakın olduğunu hatırlamalısın. Savaşçılar düşmanlarına borçludur ve verdikleri sözü yerine getirmelidirler.”
Ancak Balarama bu “temelsiz tartışmayı” dinlemeyi reddetti. İnsanların tehlikeye maruz kaldıklarında ahlak kurallarını çiğnediklerini, ama Krişna ne söylerse söylesin, toplumun Bhima’yı uygunsuz davranışından dolayı suçlu bulacağını söyledi. Krişna, “Olabilir, ama son on sekiz günde eğer hilekar ve aldatıcı yollara başvurmasaydım, Pandular, şu anda eski krallıklarını elde etmiş olmayacaktı. Sürekli olarak aldatıcı gücümü kullanmak zorunda kaldım. Ve her durumda, tanrıların kullandıkları yol kesinlikle ölümlü insanlar tarafından kullanılabilir, ve eğer tanrılar hile kullanmamış olsalardı, şeytanları hiç bir zaman zapt edemeyeceklerini biliyoruz” dedi.
Yine de göksel varlıklar, Krişna’nın düşüncelerine zıt düşen BaIarama’nın düşüncelerini tasdik etmiş gibi görünürler, çünkü cennetten Duryodana’nın üzerine tatlı kokulu çiçek yağmuru döküldü, ve seyirciler, cennet korosunun onun övgülerini belirten şarkılar söylediklerini işittiler.
Mahabharata, VIII. 191 ,IX. 58.
AÇIKLAMALAR :
BHİMA : Destanın diğer bölümlerinde kendini kardeşlerinden daha aşağı düzeyde gösterir. Yine Krişna’nın önderliğinde Mahabbarata’nın gözlemi şöyle: “Dindar bir kişi tanrıların ve çilekeşlerin eylemlerini taklit etmemelidir veya onları tenkit etmemelidir.” (XII. 292.18) Ne yazık ki Bhima gibi tanrıların örneğini kopya etmenin bir zararı olmayacağını düşünen birileri her zaman olmuştur. Krişna bu görüşteydi.
NOT: Bu onsekiz gün süren savaşta milyonlarca insanın öldürüldüğü söylenir. Sağ kalanların sayısı Kuru’larda yalnız dört, Pandu’larda ise 15000 idi; fakat beş kardeşin, Krişna ve bir diğeri dışında hepsi öldürüldü.
Kaynak: Hint Efsaneleri- J.M. Macfie.