Ah Rüyalar ahh
Bütün rüyalarımızı anımsamasak da, gece boyu birçok kez rüya gördüğümüz bir gerçektir. Rüyaların nedeni henüz tam bir açıklığa kavuşturulmamıştır; ama zihinsel sağlığımız bakımından vazgeçilmez oldukları bir gerçektir. Yapılan çalışmalar, birkaç gece üst üste rüya görmekten alıkonan bir kişinin sinirli ve huzursuz olduğunu, dikkatini toplamada güçlük çektiğini ve iş yaşamının olumsuz yönde etkilendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca rahatsız edilmeden daha uzun bir süre uyumasına olanak tanınırsa, rüya "açığını" kapamak istermişcesine daha fazla rüya gördüğü ortaya konmuştur.
Neden Rüya Görürüz?
Rüyaların nedenine ilişkin en basit kuram, henüz kanıtlanmamış olsa da, rastgele görüldüklerini öne sürenidir. Rüyalar, kısaca REM (ingilizce, rapid eye movements'ın baş harflerinden) adı verilen hızlı göz hareketlerinin gözlenebildiği sırada görülür. Uykunun bu evresi " REM evresi" olarak adlandırılır. Kişi REM evresi sonunda uyandırılırsa, anımsanan rüyalar genellikle basittir: bir iki görüntü, bir iki kişi ve bir iki nesne. Öte yandan beynin belli bir bölümünden küçük bir elektrik akımı geçirildiğinde, insan ve nesnelerden oluşan bir görüntü ya da anının canlanması sağlanabilmektedir.
Bir kurama göre, derin uykuda beyindeki sinir hücrelerinden biri, doğal bir süreçle yavaşça elektrikle yüklenmekte ve komşu hücreleri de aynı biçimde etkilemektedir. Bu, uyanık olduğumuzda düşüncelerin gerçekleşmesine yarayan mekanizmaya benzemektedir. Sinir hücrelerinin uyarılmaları anılarımızı canlandırıp "sahne" lere dönüştürür. Uyandığımızda da bunları anımsayıp "rüya" olarak adlandırırız.
Dış Etkiler
Beynin uyarılma düzeyini etkileyen dış etkenler, söz gelimi sindirim etkinliği, daha hareketli rüyaların görülmesine neden olabileceği gibi, insanın gece uyanmasına, dolayısıyla da rüyaların daha kolay anımsanmasına yol açabilir. Bu düşünce, bazı yiyeceklerin rüya görmeyi uyardığına ilişkin yaygın inanışı da açıklar. Öteki dış etkiler, rüyalardan çok beyne ilişkin ipuçları vermektedir.
Söz gelimi rüya görmekte olan bir kişinin yüzüne soğuk su püskürtüldüğünde, bu etki rüyaya yansır. Araştırmalara göre, rüyada geçen olaylar sanıldığının tersine, bir anlık ya da birkaç saniyelik bir sürede değil, gerçek yaşamda aldığı süre içinde geçmektedir.