Batı Antarktika’nın bazı bölgeleri hızla eriyip deniz seviyesini yükseltirken bile, büyük buz parçaları şimdilik sabit kalıyor. Bilim adamları şimdi bu sabit noktalardan birini keşfettiler – okyanusun buzla buluştuğu izole bir köşe. Ekip orada, buzun alt tarafının garip oluklar, dalgacıklar ve küreler şeklinde yontulmuş olduğunu buldu.
Gezegen bilimci Justin Lawrence, bu ortamın erime ile donma arasında “gerçekten sınırda” olduğunu söylüyor. Bu iki süreç arasındaki hassas denge, buzu garip dokulara dönüştürüyor – minerallerin kireçtaşı mağaralarında güzel şekiller oluşturmak için çözülüp yeniden kristalleşmesine benzer.
Sonuç olarak, Kamb Ice Stream’de, Lawrence ve meslektaşlarının Nature Geoscience’da 2 Mart’ta bildirdiğine göre, plaj topu büyüklüğündeki küreler yukarıdan yarıkları doldururken buzun alt tarafındaki büyük çatlaklar tekrar donuyor gibi görünüyor.
Bu yeniden dondurma, Antarktika’nın Thwaites Buzulu’nda olanlardan farklı. Orada, bilim adamları son zamanlarda taban çatlakları olarak bilinen bu çatlakların bunun yerine hızlı erime bölgeleri olduğunu bildirdiler (SN: 2/15/23).
Kamb’da neler olup bittiğini anlamak, bilim adamlarının Antarktika kıyı şeridinin şu anda savunmasız olmayan büyük bölümlerinin, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle dünya ısınmaya devam ederken nasıl tepki verebileceğini tahmin etmelerine yardımcı olacaktır. İşte Kamb hakkında farklı olan şey.
Aşırı soğuk su, Kamb’daki buzun altında erimeyi yavaşlatıyor
Aralık 2019’da Yeni Zelanda ve Amerika Birleşik Devletleri’nden iki araştırma ekibi, daha yavaş buzla çevrili daha hızlı hareket eden bir buz kanalından oluşan bir buzul türü olan Kamb Buz Akıntısını ziyaret etti.
Kamb, Batı Antarktika Buz Levhasının geri kalanı gibi, deniz seviyesinden yüzlerce metre aşağıda olan bir yatağın üzerinde duruyor. Yeni Zelanda ekibi, buzulun çamurlu yatağından kalktığı ve okyanusta yüzdüğü “karaya oturma bölgesinin” hemen aşağısında, buzun içinden geçen dar bir deliği eritmek için sıcak su kullandı.
ABD ekibi daha sonra Icefin adlı uzaktan kumandalı bir aracı 580 metre buzun içinden aşağıya ve aşağıdaki deniz suyuna indirdi. Araştırmacılar, bir kablo aracılığıyla iletilen video ile gezinerek, Icefin’i sondaj deliğinden bir kilometre kadar uzağa yönlendirdiler. Keşif gezisi sırasında, Icefin’i işleten ekip Atlanta’daki Georgia Tech’e bağlıydı, ancak o zamandan beri Lawrence dışında Cornell Üniversitesi’ne taşındı. Şu anda Calif, Altadena’da özel bir şirket olan Honeybee Robotics için çalışıyor.
Icefin, Kamb’ın altındaki deniz suyunun çoğunun donma noktasının yaklaşık 0,3 santigrat derece üzerinde olduğunu buldu. Ancak buzun hemen altında, donma noktasının sadece 0,02 ila 0,08 derece üzerinde daha soğuk bir katman, deniz suyu ve erimiş buzul suyu karışımı bulunur. Lawrence ve meslektaşları, bu ölçümlere dayanarak, Kamb’ın açıkta kalan alt tarafının yılda yaklaşık 26 santimetre eridiğini tahmin ediyor.
Buna karşılık, yaklaşık 1.400 kilometre kuzeydoğudaki giderek istikrarsız hale gelen Thwaites Buzulu’ndaki son ölçümler, buzulun topraklama bölgesindeki deniz suyunun Kamb’dakinden 1 ila 2 derece daha sıcak olduğunu ve buzun yılda 5 ila 40 metre eridiğini buldu.
Otago Üniversitesi’nden Yeni Zelanda ekip üyesi Christina Hulbe, Kamb’daki yeni bulgunun mantıklı olduğunu, çünkü Kamb’daki deniz tabanının nispeten sığ olduğunu söylüyor. Bu nedenle, Thwaites’i vuran derin, ılık okyanus akıntılarına maruz kalmıyor.
Antarktika’nın çoğu, Kamb’a benzer soğuk okyanus ortamlarıyla çevrilidir, diyor. “Yani sadece bu sistemi anlamak önemlidir.”
Yeşilimsi yeniden donmuş buz küreleri Kamb’daki çatlakları dolduruyor
Icefin süzülerek süzülürken, sonarları yukarıdaki buzda 55 metreye kadar büyük taban çatlakları tespit etti. Bu çatlaklar muhtemelen buzulun yüzen kısmı olan buz rafının okyanus gelgitleriyle yukarı ve aşağı bükülmesiyle oluşmuştur.
Lawrence ve meslektaşları ROV’u bu çatlaklardan birine yönlendirdiler ve beyaz, buzlu yan duvarlarının dar dikey oluklara oyulmuş olduğunu gördüler. Icefin, oluklar aniden kaybolana kadar 40 metre yükseldi – yerini yarığın üst yarısını dolduruyormuş gibi görünen bir buz küreleri karmaşası aldı.
Küreler yeşilimsiydi – genellikle okyanus yüzeyinde oluşan kış buzunda görülen bir renk tonu. Bu renk, Lawrence ve meslektaşlarına kürelerin, deniz suyu ve eriyik suyunun aşırı soğuk karışımından oluştuğunu, bu karışımın bir çatlağa kadar yükseldiğini ve yeniden donarak, çatlağı yukarıdan aşağıya, onlarca yıl boyunca yavaş yavaş doldurduğunu düşündürüyor. Bunun gözlemledikleri tüm yarıklarda olduğunu düşünüyorlar. “Bu yarıklar etkili bir şekilde kendilerini iyileştiriyorlar” diyor.
Araştırmacılar ROV Icefin’i Kamb Ice Stream’deki bir taban yarığına yönlendirdiklerinde, çatlağın üst yarısının yeşilimsi buz küreleriyle dolu olduğunu gördüler (solda). Bunlar muhtemelen süper soğuk deniz suyunun yeniden donmasıyla oluştu – bu, çatlağı yavaşça onaran bir süreç. Aşağıda, yarık duvarları dikey oluklar halinde yontulmuştur (sağda). Oluklar konsantre tuzlu su olarak oluşmuş, yukarıda yeni oluşan buz kristallerinden dışarı itilmiş, duvarlardan aşağı kaymış, kanalları eritmiş olabilir.Icefin/NASA PSTAR RISE UP/Schmidt/Lawrence
Lawrence, bu yeniden dondurma işleminin yarığın duvarlarındaki tuhaf dikey olukları da açıklayabileceğini düşünüyor. Su donarken, yeni oluşan buz kristallerinden tuz dışarı itilir ve yüksek konsantrasyonlu tuzlu sudan oluşan küçük cepler oluşur. Bu yoğun tuzlu su, kışın bir kaldırıma serpildiğinde tuzun buzun erimesine neden olmasına benzer şekilde, duvarlardan aşağı akar ve buzda eriyen oluklar oluşturur.
Austin’deki Texas Üniversitesi’nden buzulbilimci Ginny Catania, projenin bir parçası olmayan Kamb’ın altında yeniden donan yarıkları gözlemlemek için “oldukça sıra dışı” diyor. Bu çatlakların “yüzeye kadar yayılabileceğini ve buzdağlarının buzağılamasına neden olabileceğini” söylüyor, bu da çok hızlı olursa buz rafını küçültebilir, buzulun dengesini bozabilir ve deniz seviyesini yükseltebilir.
Ancak yarıklar gerçekten iyileşebilirse, bu buz raflarını bilim adamlarının düşündüğünden daha dayanıklı ve daha kararlı hale getirebilir, en azından buz alt kısımda soğuk suyla yıkanmaya devam ettiği sürece.
Deliğe yerleştirilmiş bir dizi alet, buzun altındaki suyun sıcaklığını ve tuzluluğunu ölçmeye devam etti – bu verileri bir kabloyla buzun yüzeyine iletti ve iki yıl sonra piller bitene kadar uydu aracılığıyla eve döndü. Bu veriler, aşağıdaki koşulların Kamb için serin ve rahat kaldığını gösteriyor.