Araştırmalara göre, insanların yüzde yirmi dördü kendini “kronik erteleyici” olarak tanımlamaktadır. Bu oranın sadece soru formunu zamanında tamamlamayı başaran kişilere dayandırılabileceği düşünüldüğünde, problemin boyutunu tam olarak yansıttığı düşünülemez. Gerçek oran ne olursa olsun, ertelemenin ciddi bir sorun olarak insanların faturalarını ödemesine, projelerini teslim tarihine yetiştirmesine ve önemli sınav veya mülakatlara düzgün hazırlanmasına mâni olduğu aşikârdır. Erteleme hastalığı, şaşırtıcı derecede karmaşık bir olgudur.
Başarısızlık korkusu, mükemmeliyetçilik, düşük özdenetim düzeyi, projeleri küçük parçalara bölmekten ziyade bir bütün olarak görme eğilimi, sıkılgan bir yapıya sahip olmak, hayatın önemsiz görünen görevlerle ilgili endişe duyamayacak kadar kısa olduğu düşüncesi ve bir şeyleri yapmanın ne kadar süreceğini kestirme yeteneksizliğinden kaynaklanabilir. Öte yandan bu sorun, Bluma Zeigarnik tarafından kazandırılmış bir teknik sayesinde aşılabilir. Zeigarnik’e göre herhangi bir aktiviteye başlamak zihnin bir tür ruhsal endişe yaşamasına neden olmaktadır. Aktivite sona erdiğinde, zihin bilinçdışı bir şekilde rahatlamakta ve her şeyi unutmaktadır. Ancak aktivitenin tamamlanması bir şekilde engellendiğinde, başlanan görev bitirilene kadar endişeli zihin dırdır etmeye devam etmektedir.
Zeigarnik Etkisinin Erteleme Hastalığı ile Ne İlgisi Var?
Erteleyiciler, belirli faaliyetlere başlamayı çoğu zaman geciktirirler çünkü önlerindeki işin büyüklüğü onları boğar. Öte yandan görev üzerinde “sadece birkaç dakika” çalışmaya bir şekilde ikna edilirlerse veya kendilerini ikna ederlerse genellikle işin tamamlanması yönünde içsel bir dürtü duyarlar. Araştırmalar*, “sadece birkaç dakika kuralı” nın erteleme hastalığını yenmenin son derece etkili bir yolu olduğunu ve insanların en çetin görevleri bile bitirmelerine yardımcı olabileceğini göstermektedir. Bu, aynı zamanda Zeigarnik’in çalışmasının mükemmel bir uygulamasıdır. Görev üzerinde birkaç dakika çalışmak bile öyle endişeli bir beyin yaratır ki, iş tamamlanana dek rahat etmek mümkün değildir.
Zeigarnik’in bitirilmemiş görevler psikolojisi üzerine çalışması, etkileyici araştırmaların sadece bir örneğidir. Bir başka çalışma ise Alan Lakein’in geliştirdiği ve kaleme aldığı How to Get Control of Your Time and Your Life. adlı kitabında duyurduğu İsviçre Peyniri Tekniği’dir. Bir işi yaparken asıl yapılması gereken işin dışındaki şeylere gereksiz yere vakit harcıyorsanız ya da bir görev zor göründüğü için erteliyorsanız bir zaman yönetimi metodu olarak bu teknik işinize yarayabilir.
İsviçre Peyniri Tekniği İle Zaman Yönetimi
İsviçre Peyniri Tekniği, bir şeyden çok zor göründüğü için kaçınmak yerine onu daha küçük, daha yönetilebilir parçalara bölerek, birkaç dakika içinde başlayabileceğiniz alt projeler veya görevler tanımlamayı önerir. Alt proje veya görevlerin önemli olması gerekmez, hızlı ve kolay yapılabilir olması gerekir. Her alt projeyi bitirdiğinizde diğerine başlayın ve böylece esas projeyi bitirene kadar devam edin. Ne zaman boş vaktiniz olsa büyük projenin küçük kısmını yapmaya çalışın. Bu yöntemle, konuya nasıl yaklaşacağınızı bilmeseniz bile karmaşık veya hoş olmayan bir göreve 5 dakikadan daha kısa sürede başlayabilirsiniz. 5 dakika içinde yapabileceğiniz görev kapsamı dahilinde bir şey bulun ve yapın. Bu peynirinizdeki ilk delik olacaktır. Böylelikle delikli İsviçre Peynirinde olduğu gibi, ufak delikler açarak kolaylıkla tamamlanabilecek anlık görevler ile işi tamamladığınız göreceksiniz. Yazıya, Charles Baudelaire’nin bir sözüyle son verelim: “ İşini erteleyen insan, işinin hiçbir zaman yapılmaması riskine giren insandır.” Sağlıcakla…
Kaynaklar ve İleri Okumalar:
- 59 SANİYE, Prof. Richard WISEMAN / Çev. Hande ÖLÇEROĞLU, Pegasus Yay., 2017, Sf.100-101
- * B. A. Fritzsche, B. R. Young ve K. C. Hickson(2003). ‘ındıvıdual Differences in Academic Procrastination Tendency and Writing Success.’ Personality and Individuality Differences, 35(7), sayfa 1549-57
- Say Cheese Say Swiss Cheese; https://pleasureinlearning.wordpress.com/
Matematiksel