Fotoğrafçılıkta vinyet oluşumu (fotoğrafın sınırındaki alanların koyulaştırılması) sanatsal bir seçim olabileceği gibi fotoğrafı çekerken yaşanan bir aksaklığın sonucu da olabilir.
Vinyet oluşturmanın yollarını, lenslerin ve filtrelerin yöntemler üzerindeki etkisini, vinyetin en etkili olduğu durumları ve fotoğraflarınızın rötuşu sırasında vinyet efektini nasıl ekleyip kaldıracağınızı inceleyeceğiz.
Vinyet, fotoğrafların çevresindeki, bazen bulanıklık veya gölge şeklinde olan, fotoğrafa göre daha koyu renkli bir kenarlıktır. Bu, görüntünün belirli yönlerini vurgulamaya yönelik kasıtlı bir efekt olabileceği gibi fotoğraf çekerken yanlış ayarların, ekipmanın veya objektifin kullanılmasının bir sonucu da olabilir.
Efektin gradyanı fotoğrafınıza sadece ince ve hoş bir kenar temin edecek şekilde yumuşak olabileceği gibi görüntünün bazı kısımlarının vinyet tarafından bilfiil karartılacağı daha etkili bir yapıda da olabilir. Vinyet en çok köşelerde görünür çünkü diğer türlü bir kare veya dikdörtgen olacak bir fotoğrafın içinde oval bir etki yaratır.
Vinyetlerin oluşturulma şekilleri, aynı zamanda bunların nasıl ekleneceğini ve rötuşlanacağını da etkiler. Genellikle dört ana vinyet türünden bahsediyoruz:
Bunlar, kullandığınız objektifin türü tarafından fotoğrafa eklenen doğal vinyetlerdir. En yaygın olarak geniş diyafram açıklığı veya silindiri olan objektiflerde görülürler. Fotoğraf makinesine giren ışık - objektifin kenarından merkezine doğru olan hareketinin daha uzun sürmesi nedeniyle - silindir ve geniş açılı objektifler tarafından engellenerek matlığa sebep olabilir.
Bu durum, kameradaki dijital sensörün yapısından kaynaklanır. Bu sensör düzdür, dolayısıyla objektiften geçerek gelen ışığın büyük bir bölümü sensöre düz bir doğrultuda vururken, kenarlardan gelen ışık genellikle düz sensörlerin dış kısımlarına belli bir açıyla vurur. Bu, söz konusu görüntülerin kenarlarının daha koyu gözükmesine neden olabilir.
Bunun nedeni yanlış objektif veya filtre türünün kullanılması olabilir. Geniş lens siperliğine sahip çoğu objektif vinyet miktarını azaltmak üzere tasarlanmıştır. Ancak çekiminiz için yanlış objektif seçmeniz durumunda, ışığın tamamı sensöre gerektiği gibi vurmayacağı için vinyet oluşabilir. Mekanik vinyetler ayrıca fotoğraf makineniz veya objektifiniz için doğru boyutta olmayan filtreler eklediğinizde de oluşabilir.
Bu, ister fotoğraf makinesinin lensleri, filtreleri ve efektlerinin bir bileşimi aracılığıyla isterse de rötuş sırasında olsun vinyeti kasıtlı olarak eklediğiniz durumdur. Bu vinyetler kontrol edilmesi en kolay olanlardır.
Fotoğraflarınızda vinyet kullanmayı tercih edip etmemek fotoğrafınızın kompozisyonunda ne elde etmeye çalıştığınıza gelip dayanır. Basitçe söylemek gerekirse bilerek eklediyseniz sanatsal olarak haklı çıkarabilmeniz kaydıyla, güzel olmuştur. Ancak yanlış objektif veya filtre seçiminin bir sonucu olarak ortaya çıkmışsa bu durum pek öyle olumlu bir şey olmayabilir (beklenmedik bir şekilde iyi görünmediği sürece).
Vinyet kullanmak izleyicinin gözüne kılavuzluk etmenin harika bir yoludur. Vinyetleri şu amaçlarla kullanabilirsiniz:
Her görüntü birbirinden farklı olsa da aşağıdaki durumlarda vinyet kullanmaktan kaçınmanızı öneririz:
Kasıtlı olarak vinyet oluşturmanın iki ana yolu vardır: çekim yaparken ve rötuş sırasında. Efekti çekim sırasında eklerseniz vinyetin yoğunluğu üzerinde daha az kontrole sahip olursunuz.
Çekim yaparken şu şekilde vinyet ekleyebilirsiniz:
Alternatif olarak, bazı modern DSLR fotoğraf makineleri, yazılımlarını kullanarak vinyet ekleme seçeneğiyle birlikte sunulur; vinyet efekti oluşturmak istiyorsanız neden çevrimiçi aracımızı denemiyorsunuz?
Photoshop'ta ise Filter (Filtre) seçeneğine gidin ve Correct Camera Distortion (Fotoğraf Makinesi Deformasyonunu Düzelt) seçeneğine tıklayın. Lightroom'dakine benzer seçeneklerin yanı sıra yaptığınız değişikliklere ilişkin önizleme yapma özelliğini de kullanabilirsiniz.
Photoshop'ta bir dizi farklı tekniği kullanarak vinyet de ekleyebilirsiniz:
Ayrıca çektiğiniz bir görüntüdeki vinyeti düzeltmek veya kaldırmak için gerek Lightroom'u gerek Photoshop'u kullanabilirsiniz.
Bunlardan herhangi birinde vinyet düzeltme işlemini uygulamanın basit bir yolu şudur:
Sonuç olarak, vinyet, fotoğraf çekerken yaptığınız mutlu bir kaza, düzenleme sırasında tatbik ettiğiniz kasıtlı bir yaklaşım ya da hemen kaldırmak istediğiniz bir etki olabilir. Bunların tümü, bir görüntünün konusuna, bağlamına ve kompozisyonuna bağlıdır.