Kaynak: ru.wikipedia.org
Neden modern kundağı motorlu topçu yuvaları, içine silah monte edilmiş dönen bir taret ile donatılmıştır? Soru gerçekten ilginç, çünkü çok uzak olmayan bir geçmişte, kendinden tahrikli silahların çoğu, dikey ve yatay düzlemlerde yönlendirmesi çok sınırlı olan, sabit bir tekerlek yuvası ve bir topa sahip paletli bir şasiydi. Aynı zamanda, kesim düzeni, büyük bir kalibreyi barındırmak için referans olarak kabul edildi. Peki neden terk edildi? Bu yazıda, geçmiş nesillerin kundağı motorlu silahlarında sağlam bir şekilde yerleşmiş olan birkaç efsaneyi kısaca gözden geçireceğiz.
Tatbikatlar sırasında kendinden tahrikli silahlar "Msta-S". Kaynak: tr.wikipedia.org
Daha geniş devirme - daha fazla top mu?
Belki de Büyük Vatanseverlik Savaşı döneminden bu yana, ordu, mühendisler ve hatta zırhlı araçların basit hayranları arasında, güçlü bir büyük kalibreli ve en önemlisi, yüksek darbeli silahın yalnızca sabit bir desteğe takılabileceğine dair bir görüş vardı. - çok tekerlekli evde. Tartışma yok. Bu düzenleme ile, tabanca aracın ekseni boyunca monte edildiğinden ve sapabileceğinden, genel olarak kendinden tahrikli şasinin tüm uzunluğu boyunca dağıtılacak olan, ateşlendiğinde geri tepmenin şok etkisini dağıtmak çok daha kolaydır. çok sınırlı açılarda.
ISU-152, kesme düzenine sahip en ünlü kendinden tahrikli silahlardan biridir. Kaynak: tr.wikipedia.org
Bu kural, 152 mm'den çok daha yüksek kalibreli gerçekten büyük silahlar kullanıldığında tam olarak uygulanır. Burada devreye giren güçlü geri tepme gibi faktörler, ister dönen bir kulede bir top olsun, geniş yatay nişan açılarında ateş etmeye izin vermeyecek ve bu kuleyi üretmenin zorluğu. Şasi ve çalışan cihaz ile daha az zorluk yaşanmayacaktır. Ama devasa silahlara sahip kaç tane seri kesim kendinden tahrikli silah gördünüz? Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın canavarca el sanatları hariç, kelimenin tam anlamıyla parmaklarda sayılabilirler. Ve bu yüzden.
Alman kundağı motorlu topçu PzH 2000. Kaynak: ru.wikipedia.org
Kesme, tüm sorunları bir gecede çözecek sihirli bir araç değildir. 1983'te SSCB'de yayınlanan “Tekerlek yuvasından kundağı motorlu silahların kule düzenine” çalışmasının yazarlarının doğru bir şekilde belirttiği gibi, kalibrenin en önemli sınırlaması kendinden tahrikli silahın genişliğidir. Aynı zamanda, bir tekerlek yuvası veya dönen bir kuleye sahip olup olmadığı önemli değildir. Bu, büyük ölçüde, ateşlendiğinde yukarıda belirtilen geri tepme, mühimmat miktarı, silahın namlusunun boyutu vb.
Buna karşılık, arabanın genişliği, bu tür taşıma ile sorunsuz transferini sağlamak için demiryolu göstergesi tarafından sıkı bir şekilde düzenlenir. Ve kabinin ve taretin genişliği aynı kısıtlamalara sahip olduğundan, her iki düzende de topun kalibresi çok farklı olmayacak ve modern gerçekliklerde standart 152-155 mm'yi aşması pek mümkün değil. Kalibre açısından eşit fırsatlar göz önüne alındığında, döner taretli kundağı motorlu toplar, çok yönlü ateş olasılığı şeklinde yadsınamaz bir avantaja sahiptir.
Kuveyt'te Amerikan kendinden tahrikli silahlar M109. Kaynak: tr.wikipedia.org
Kabinin daha kalın zırhı var mı?
Belirsiz olarak adlandırılabilecek bir diğer yaygın görüş, sabit kabinli kundağı motorlu topçu teçhizatlarının çok daha fazla korunmasıdır - seviyeye kadar tank zırh ve hatta daha yüksek - kuleli meslektaşlarından daha. Bu ifade aslında temelsiz değildir: Büyük Vatanseverlik Savaşı zamanından pek çok örnek vardır. Özellikle seri kopyalardan bahsedecek olursak, Almanlar Jagdpanthers, Ferdinands ve Jagdtigers serileriyle burada ellerinden geleni yaptılar. Ancak, SSCB ve diğer ülkelerde bu sınıftaki birçok araba vardı.
Alman kundağı motorlu silah "Jagdpanther", yüksek tanksavar yeteneklerine sahip kundağı motorlu toplardan biridir. Kaynak: tr.wikipedia.org
Başlıca avantajları, düşmanla doğrudan ateş teması halinde savaş görevlerini gerçekleştirmeyi mümkün kılan ağır zırhtı. Bununla birlikte, savaşın sona ermesinden kısa bir süre sonra, aynı işlevleri yerine getirebilen güçlü zırh ve silahlara sahip yeni nesil tankların ortaya çıkması nedeniyle ilgileri giderek azaldı. Bu nedenle, kundağı motorlu silahların savaş alanındaki rolü biraz farklı bir düzleme geçti - düşmanı uzak konumlardan yenmek.
Sovyet SU-122-54, kabin düzenine sahip "nesli tükenmekte olan" savaş sonrası kendinden tahrikli silahların bir temsilcisidir. Kaynak: tr.wikipedia.org
Gördüğünüz gibi, topçu "kendinden tahrikli silahlar" için zırh yavaş yavaş arka plana kayboldu, ancak kesimleri koruma konusu hala ilginç. Burada aracın savaş kütlesine atıfta bulunmaya değer. Bir tank, kundağı motorlu top veya başka bir ekipman oluştururken, hareketliliği, taşınabilirliği, kaynak ve şasi yeteneklerini vb. sınırlayan ana faktörlerden biri olarak kütlesine özel dikkat gösterildiği bir sır değildir.
Aracın toplam "tonajının" önemli bir kısmı doğrudan zırh tarafından alınır ve ne kadar kalın veya büyük olursa, o kadar ağır olur - açık bir gerçektir. Bu nedenle, sabit kabinli kundağı motorlu silahlar, taret düzeniyle karşılaştırıldığında, aynı silah ve zırh korumasıyla bile her zaman daha ağırdır.
Gvozdika, Sovyet hafif amfibi kendinden tahrikli bir silahtır. Kaynak: tr.wikipedia.org
Bu görünüşte paradoks, doğrudan silahın yatay yönlendirmesiyle ilgilidir. Aracın gövdesini çevirerek doğru nişan almak basitçe imkansızdır, bu nedenle, kabinli kundağı motorlu toplarda, tabanca sabit değildir ve özel mekanizmalar kullanılarak sınırlı açılarda yatay olarak hareket eder.
Silah sağa döndürüldüğünde, tekerlek yuvasının içinde bulunan kama sola gider ve bunun tersi de geçerlidir. Sonuç olarak, makatın yanlara serbest hareketi için gerekli olan "süpürülmüş" alan oluşur. İlk olarak, devrilmeyi kuleden daha geniş hale getirmeye zorlar. İkinci olarak, dövüş bölümünün ekipmanının bir kısmı kıç tarafına yakınlaştırılmalıdır. Yararlı rezervasyon hacminin böyle bir "yağ" olması nedeniyle, rezervasyon alanı buna göre artar ve bu da aracın kütlesini etkiler.
Örnek olarak, SSCB'nin son kesme seri kendinden tahrikli silahlarından birini - SU-122-54 - gösterebilir ve T-62A tankıyla karşılaştırabiliriz. Her iki ürün de T-55 temelinde üretilmiştir ve karşılaştırılabilir bir kütleye sahiptir: sırasıyla 36 ve 36,8 ton.
Tankın topları ve kundağı motorlu toplar, farklı kalibreye rağmen (tank için 100 mm ve kendinden tahrikli silahlar için 122 mm), sallanan kısımda aynı ağırlığa sahiptir - 2 kg. Kapladıkları zırh alanı da hemen hemen aynı ve 600 mm için 1,09 metreküp ve 122 mm için 1,05 metreküp. Aynı zamanda, bir tank silahının namlu çıkış enerjisi daha yüksektir.
SU-122-54'ün ön zırhının kalınlığı 100 mm'yi geçmezken, tankın en açıkta kalan kısmındaki - taret - kalınlığı 214 mm'ye ulaşıyor. Bu nedenle, kundağı motorlu topların korumasını bir tank seviyesine getirmek için kütlesinin ortalama üç ton artırılması gerekir. Sonuç açıktır.
Sonuç
Her şeye rağmen, kesme düzeninin önemli bir avantajı var - üretim maliyeti. Bu şemaya göre kendinden tahrikli silahların üretiminde, doğrusal cihazlar, sondaj kuleleri, gövdeler vb. için karmaşık makineler gerekli değildir. Ek olarak, bazı 170-203 mm kundağı motorlu toplar oluşturulurken, monitör sistemleri herhangi bir nedenle güncel değilse, hafif versiyonda bile kesim yapılması tercih edilecektir. Bu, elbette, pratikten çok teori alanında olmasına rağmen.
Ancak 152-155 mm ve altındaki daha "çalışan" bir kalibrede, elbette, artılardan daha fazla eksi var. Tekerlek yuvasına sahip kendinden tahrikli bir silah her zaman taretli muadilinden daha ağırdır. Kullanışlı zırh hacminin büyük bir kısmı, hareketli silah nedeniyle kullanılmamaktadır ve boş kartuşların yüklenmesini ve fırlatılmasını otomatikleştirmek genellikle çok daha zordur. Ek olarak, kesme ACS'si, geniş toplam uzunluğu nedeniyle düşük manevra kabiliyetine sahiptir. Ve son olarak - etrafta ateş etme olasılığının olmaması. Tüm bu eksiklikler, kendinden tahrikli silahların üretiminde dünya standardı haline gelen taret düzeni lehine seçimi önceden belirledi.