Güney Amerika’da Jim Crow döneminde, Çin tarafından işletilen bakkallar, tecrit edilmiş Siyah mahallelerin demirbaşlarıydı.
Crystal Kwok yeni bir belgeselin yönetmeni, “Renk Çizgisini BulanıklaştırmaAilesinin Augusta, Georgia’daki deneyimini ve bu süre zarfında Çinli Amerikalılar ile Siyah insanlar arasındaki ilişkileri özetliyor.
The World’den Rebecca Kanthor, Kwok ile filmi hakkında konuşmak için oturdu.
Rebecca Kanthor: Filme neden Jim Crow sırasında Çinli Amerikalıların ayrılmış otobüslerde oturdukları sorusuyla başladınız?
Bu soru, “Renk Çizgisini Bulanıklaştırmak” adlı belgeselinize nasıl yol açtı?
Büyürken büyükanneme çok yakın olduğum için çok kişisel bir projem olarak başladı. Çok kalın bir Güney aksanı vardı. Ve bana nasıl kaçtığını ve kaçmak için yolculuğunu planlamak için nasıl yavaş yavaş para aldığını da içeren hikayeler anlatırdı. O sırada yaklaşık 17 yaşındaydı ve ayrılmış Güney’den kaçıyordu. Ama araştırmamı Georgia, Augusta’ya giderek yapmaya başladığımda ve bilirsiniz, ırk tarihini öğrendiğimde, Çinli ve Siyah topluluk arasında çok daha büyük bir ırk ilişkileri hikayesi olduğunu fark ettim. Ve böylece çok daha büyük ve çok daha derin bir şeye dönüşmeye başladı.
Tarih kitaplarında, ayrılmış Güney’deki Çinli Amerikalılar hakkında fazla bir şey okumuyoruz.
Öyle şekillerde ötekileştirildik ki, insanların meşru bir Amerikan tarihinin parçası olmadığımızı varsayması varsayılan mod gibi. Tarih, iktidardaki insanlar tarafından üretilir. Kenarda kalan şeyleri düşünmüyoruz. “Tamam, beyaz çeşmeden hangi çeşmeden içtin, Siyah çeşmeden mi?” “Otobüste nereye oturdun?” veya “Tiyatroya nasıl girdiniz?” Ve böylece, bilirsiniz, bu ikili dosyalara çok indirgendik.
Çin tarafından işletilen bakkallar Siyah toplulukla ne kadar bütünleşmişti?
Beyaz topluluk, o zamanlar Siyahlarla iş yapmak istemiyorlardı. Böylece Çinliler devreye girdi. Büyükannemin ailesi de dahil olmak üzere bu aileler, yavaş yavaş, bu küçük ama çok güçlü Çinli bakkal topluluğuna katılmak için San Francisco’dan Augusta, Georgia’ya gittiler. Çinliler, Siyah müşterilerin kredi ile ödeme yapmalarına izin verdi, yani birçok kez, maaş çeklerini ay sonuna kadar alamadılar ve imzalarını atıp evlerine götürmelerine izin verildi. Yani, dükkâncı ve müşteri arasında, evet, arkadaşçaydı. Ama aynı zamanda, Siyah topluluğun bir güç yapısı olduğunu kabul ettiğini düşünüyorum. Ailemde arkadaş canlısıydılar ama mesafelerini koruyorlardı. Siyah komşulardan herhangi biriyle arkadaş olmalarına ve hatta ilişki kurmalarına izin verilmedi. Oysa keşfettiğim bazı durumlarda, o sırada çocuklarının Siyah komşularıyla oynamasına izin verenler, bunların hepsi ayaklanmalar, 1970’deki büyük ırk ayaklanmaları sırasında yaşandı.
1970 isyanları sırasında nasıl oynadı?
Büyük bir protesto ve ayaklanma oldu. Bilirsiniz, tam bir yıkım modu gibiydi, gerçekten. Yani, o sırada mağazaların çoğu harap oldu. El değmemiş iki dükkan vardı. Siyah komşularıyla dostane ilişkileri olan, ilişkileri olan onlardı. Arkadaşlardı. Ve Siyah topluluk doğrulayacaktı. Protestoculara, isyancılara bu mağazaya dokunmayın dediklerini hatırladıklarını söylediler.
Filmde yapısal ırkçılığa bu kadar dikkat çekmenin neden önemli olduğunu düşündünüz?
Hikayemi Çin ve Siyah topluluk sesleri, bilirsiniz, onlar hakkındaki hikayeler etrafında sahnelemek istesem de, temeli bu iki marjinal topluluğu bir araya getiren beyaz üstünlükçü yapıdır. Bu benzetmeyi seviyorum: beyaz üstünlüğü sudaki köpekbalıkları değil, sudur.
Filmde, o zamanlar Siyahi ve Çinli Amerikan toplulukları arasında gerginliğe yol açan önyargıyı ailenizle birlikte çözerken birçok huzursuz an var. Neden bu rahatsız edici anlardan bazılarını filmde tutmaya karar verdiniz?
İnsanların sorularla ayrılmasını istiyorum. İnsanların evde rahatsız edici konuşmalar yapmasını istiyorum. Bence bunu yeterince yapmıyoruz.
Bu röportaj, netlik için hafifçe düzenlenmiş ve kısaltılmıştır.
Kaynak : https://theworld.org/stories/2022-07-20/i-want-people-have-uncomfortable-conversations-new-documentary-explores-chinese