Uzay sonsuz bir bilinmezlik gibi duruyor değil mi? Bu bilinmezliğin çözmek için insanoğlu 1969 yılından beri gökyüzüne seferler düzenliyor. Ancak okyanusun en derin bölümü olan Mariana Çukuru (diğer adıyla Challenger Çukuru)’na sadece üç kez gidilebildi. Bu sefer uzay hakkında bilinmeyenlere değil, okyanuslara bakalım. Mariana Çukuru nerede? yada diğer adıyla Challenger Çukuru hakkında bilmediğimiz neler var gelin birlikte öğrenelim.
Mariana Çukuru Nerede?
Mariana Çukuru, Mariana takımadalarının en büyüğü olan Guam Ada’sının güney batısında bulunur. Challenger Çukuru’nun koordinatları ise şöyledir: 11°22.4′N 142°35.5′E / 11.3733°N 142.5917°E. Bu koordinatlar, Mikronezya Federal Devletleri’nin okyanus toprakları içerisindedir.
Mariana Çukuru Nasıl Oluştu?
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte okyanus zemini haritalanmış durumda. Bu çalışmalar doğrultusunda dünyanın en çukur yeri olan Mariana Çukuru (Challenger Çukuru) 10.994 metre olarak hesaplanmış. Öyle derin ki gezegendeki en uzun sıradağ olan Everest’i buraya yerleştirsek, en derin yere ulaşmamıza 1 kilometre kalıyor. Peki bu yaklaşık 11 kilometrelik çukur nasıl oluştu? Bazen yer kabuğunu oluşturan plakalardan bazıları birbirlerine yaklaşarak çarpışırlar. Bu çarpışma sonucunda plakalardan biri diğerinin altına girerek “dalma” adı verilen bir hareketi gerçekleştirir. Bunun sonucunda yoğunluk bakımından üstün olan plaka, daha az yoğun olan plakanın altına kayar. Bölgede şiddetli depremler görülebilir ve depremlerin oluştuğu derinlikler levhaların büyüklüğüne göre 700 kilometreyi bulabilir. İşte Challenger Çukuru da Pasifik Plakası ile Mariana Plakası’nın birbiri ile çarpışması sonucu oluşmuştur.
Challenger Çukuru’nun Keşfedilişi
Bilim adamları 1951’de Challenger 2 gemisi ile Büyük Okyanus’ta bir araştırma yapmaktaydı. Çalışma esnasında Mariana ile Larron takımadalarının doğusunda denizin dibine gönderdikleri sondanın 10863 metre indiğini farkettiler. Bu ise o zamana dek keşfedilmiş en derin deniz çukuru olarak kayıtlara geçti. Daha sonra bu çukura keşif yapan geminin ismi olan Challenger Çukuru ismi verildi.
23 Ocak 1960 tarihinde “Trieste” adlı batiskaf ile dünyanın en çukur yerine inmeye çalışmışlar ve 10.916 metre derinliğe inebilmişlerdi. Denizaltının içindeki İsviçreli bilim insanı Jacques Piccard ve Amerika Birleşik Devletleri Donanması’ndan Teğmen Donald Walsh, Mariana Çukuru’na inebilmeyi başaran ilk insanlar olmuşlardır.
James Cameron ( Titanik ve Avatar filmlerinin yönetmeni) 2012’de kendi tasarımı olan Deepsea Challenger isimli denizaltısı ile Mariana Çukuru’na inmeyi başardı. Cameron, dünyanın en çukur yeri olan Challenger Çukuru’na tek başına inmeyi başaran ilk ve tek insan oldu. 156 dakikada dünya tabanına inen Cameron, orada 3 saat inceleme yaptıktan sonra beklenenden çok daha kısa bir sürede 70 dakikada yüzeye çıktı. Burada çektiği görüntüler ile iki yeni canlı türünün keşfedilmesini sağladı.
Challenger Çukuru’nda Yaşayan Canlılar
Deniz seviyesindeki basıncın 1.100 kat daha fazla olduğu derinlikte yaşayan bakteri miktarı, denizin 5-6 kilometre derinliğinde yaşayan bakteri miktarından neredeyse 10 katı kadardır. Dünyanın en çukur yeri 108.6 megapaskal basınç uygulamaktadır. Şayet Mariana Çukuru’nun derinliklerinden elde edilen bakteriler laboratuvar ortamında incelenmeye çalışılsaydı, ciddi ısı ve basınç değişimi sebebiyle bakteriler öleceklerdir. Bu sebeple çukurdaki yüksek basınca dayanacak ve orada ölçümler yapabilecek donanımlar geliştirilmiştir.
Bu zifiri karanlık derin sularda şiddetli sülfürik asit gazları, balta balığı, futbol balığı, ejderha balığı, fanfin deniz şeytanı gibi devasa boyutlardaki yaratıklarla ve açıklayamayacağımız kalıntılar ile karşılaşabiliriz.