James Joyce
- Meslek : Yazar
- Doğum : 1882
- Ölüm : 1941
- Başlıca Eserleri : Dublinler, Finnegans Uyanışı
Yaşadığı dönemde sadece üç romanının yayınlanmasına rağmen Batı edebiyatında devrim niteliğinde etkide bulunan İskoç yazar James Joyce, Dublin’de dünyaya geldi. Cizvit okulunda eğitim gördü. Gençliğinde Katolikliği reddetmesine rağmen kilise ve İrlanda toplumu üzerindeki etkisi romanlarının önemli temalarından birini teşkil etti. Otel hizmetçisi olarak çalışan Nora Barnacle ile ilk randevusuna henüz yazarlık kariyerinin başındayken giden Joyce, ömür boyu bu ilişkiyi sürdürdü. Joyce ve Nora ailelerinden gizli bir şekilde Avrupa’ya kaçtı ve İtalya’daki liman şehri Trieste’ye yerleşti. Çiftin iki çocukları oldu, ancak 1931 yılına kadar evlenemediler. Joyce, ailesinin geçimini İngilizce öğretmenliği yaparak sağlıyordu. Kısa hikâyelerinin derlemesi olan “Dublinler”i basabilmek için borç para aldı ve kitap 1914 yılında basıldı.
Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasının hemen ardından Joyce ve Barnacle, tarafsızlığını koruyan Zurich’e gittiler. Joyce burada daha sonra başyapıtı olarak kabul edilecek romanı “Ulysses” üzerinde çalışmaya başladı. Bu dönemde sağlık sorunları yaşadı, glokom ve katarakt nedeniyle birkaç göz ameliyatı geçirdi. Romanını bu şartlar altında ancak 1922 yılında tamamlayabildi. Yayınlanmasından kısa bir süre sonra roma, modern Batı edebiyatının en etkili eserlerinden biri olarak görülmeye başlandı. Kahramanı Leopold Bloom’un Dublin’de geçirdiği bir günü izleyen bin sayfalık romanda bilinç akışı tekniğini kullanmaya çalıştı. Karakterlerin iç konuşmaları filtrelenmeksizin, noktalama ya da geleneksel anlatım teknikleri göz önünde bulundurulmaksızın yansıtılmaktadır. Joyce daha sonra “Finnegans Uyanışı” isimli bir eser yayımladı, anlaşılması daha da zor olan bu yapıt akademi dışında nadiren okutulabildi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
-
Bahadırzade Arabacı Ali Paşa
17. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından Bahadırzade Arabacı Ali Paşa, Ohri’de dünyaya geldi. Medrese eğitimini tamamlamasının ardından bazı önemli kişilere imamlık, bazı yerlerde kadılık ve naiblik yapan Ali Paşa, Mustafa Paşa’ya intisap ederek önce sadaret kethüdası, 1690’da yeniçeri ağası, ardından ise vezir ve rikâb kaymakamı oldu. Şeyhülislam Ebu Saidzade Feyzullah Efendi ve Kazasker Yahya Efendi’nin himaye ve tavsiyeleriyle Mustafa Paşa’nın yerine sadrazamlığa getirildi. O süreçte, devam eden Osmanlı-Avusturya savaşında ordunun başında bulunmak için Belgrad’a gitmesi gerekirken, öne sürdüğü bahanelerle oraya gitmediği gibi çeşitli sebeplerle muhalifleri idam ettirdi ve onları sürgüne göndermeyi başardı. Tam bu süreçte Belgrad ve dolaylarında ordu perişan haldeydi.
-
Celal Bayar
Dayısı Mustafa Şevket’in tesiriyle siyasete ilgi duyan Celal Bayar İttihat ve Terakkî Cemiyeti’ne girdi. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra cemiyet İttihat ve Terakkî Fırkası’na dönüştürülünce önce Bursa şubesi, daha sonra da İzmir şubesi başkanlığına getirildi. Balkan Harbi ve I. Dünya Savaşı yıllarında İzmir’de görev yaparken pek çok eğitim, kültür ve ekonomi tesislerinin kurulmasında hizmeti geçti. Düşmana karşı halkın teşkilâtlandırıldığı Redd-i İlhak ve Müdâfaa-i Hukuk-ı Osmâniyye cemiyetlerinde görev yaptı. Balıkesir Kongresi sırasında Akhisar Millî Cephesi tarafından millî alay kumandanı olarak tayin edildi. 1919 yılında yapılan son Osmanlı Mebusan Meclisi seçimlerinde Saruhan mebusu seçildi ve meclisteki konuşmalarıyla dikkati çekti. Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti’nin adayı olarak İzmir’den milletvekili seçildi ve yeni kurulan Mübâdele İmar ve İskân Vekâleti’nde vekillik görevinde kaldı. Türkiye İş Bankası’nı kurmakla görevlendirilmesi üzerine vekillikten ayrılarak 1932 yılına kadar kurduğu bankanın genel müdürlüğünü yaptı. Ardından İktisat vekilliğine getirildi. İktisat vekilliği sırasında beş yıllık sanayi planlarının hazırlanması ile takip edilen devletçi iktisat politikası çerçevesinde çeşitli kamu iktisadî teşekküllerinin kuruluşunu gerçekleştirdi.
-
Mizancı Murat
Tanzimat’tan sonraki Türk fikir hayatının önde gelen şahsiyetlerinden olan Mizancı Murad, gerek Mekteb-i Mülkiyye’deki hocalığı gerekse Mîzan Gazetesi’ndeki yazılarıyla hürriyet ve meşrutiyet özlemi çeken genç nesle önderlik yapan onlara tarih bilinci kazandırmış bir aksiyon adamıdır. Küçük yaşta Arapça öğrendi. Ruslar’ın baskıları karşısında küçük yaştan beri İstanbul’a gidip halifeye ve İslâm dinine hizmet etme arzusu içinde büyüdü. Bu idealle 1873 yılında İstanbul’a geldi. Jön Türkler’in desteğiyle İttihat ve Terakkî Cemiyeti’nin başına geçti. Mîzan Gazetesi’ni cemiyetin yayın organı olarak orada çıkarmaya başladı. İttihat ve Terakkî mensupları arasındaki anlaşmazlıkları ortadan kaldırma teşebbüslerinde başarılı olamadı. II. Meşrutiyet’in ilân edilmesiyle Mîzan’ı tekrar çıkarmaya başladı. İktidardaki İttihat ve Terakkî Fırkası’na şiddetle muhalefet edince gazetesi kapatıldı. Daha sonra, 31 Mart Vak‘ası’nın tahrikçileri arasında bulunduğu ileri sürülerek müebbet kalebentlik cezasına çarptırıldı ve Rodos’a sürgüne gönderildi
-
George Washington
ABD’nin yurttaşlık yapısını ve politik kültürünün kurucularından etkilenen ve Amerika Birleşik Devletleri Ordusu’nu kuran George Washington bu orduyla zafere ulaşan önemli bir isimdir. 1787 yılında anayasayı yazacak konvansiyona başkanlık eden Washington ülkenin ilk başkanı olarak başkanlık sistemini tanımladı ve başkanın gücünün sınırlarını belirledi. Virginia’da zengin bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Bir dönem bilirkişi olarak çalışan Washington 1752 yılında Virginia milisine katıldı. Fransızlar ve yerlilerle yapılan savaşlarda İngilizlerin safında yer alan Washington savaş sırasında bir mevziyi Fransızlar’a teslim etmek zorunda kaldı ve bu yenilgiyi hayatı boyunca unutamadı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun