Türkiye BM?Güvenlik Konseyi'ne geçici üye olmak uğruna adı sanı duyulmamış ülkelerin borcunu ödüyor, liderlerini ağırlıyor, elçilik açıyor, hediye gönderiyor
ANKARA - Başbakan eski Yardımcısı Abdüllatif Şener 2006'da sosyalist Küba'da düzenlenen Bağlantısızlar Zirvesi'ne davetli statüsünde katılan Türkiye'yi temsil etmiş ve bulunduğu ikili temaslarındaki asıl amacın 2008'deki BM Güvenlik Konseyi geçici üyelik seçimi olduğunu söylemişti. Şener "Büyükelçilikteki kahvaltıya Karayip Ülkeleri Birliği üyesi ülkelerin devlet başkanları davetliydi. Bu bölgede 14 ülke var. Kimilerinin ismini bile duymadık ama BM'de hepsinin birer oyu var" demişti. Şener'in yaklaşık iki yıl sonrasında yapılacak bir seçim için altını çizdikleri, hükümetin seçime yönelik çalışmalarının ip ucunu veriyordu.
BM Güvenlik Konseyi üyeliğine bir türlü seçilemeyen Türkiye 47 yıllık serüveninde bu kez farklı yöntem seçti. BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği için en az 128 ülkenin oyunu toplamak zorunda olan Türkiye, bu kez daha kolay etkileyeceğini düşündüğü ve oy hakkı olan yoksul, küçük ülkelere yöneldi. Üstelik, bu ülkelerin oyu kazanılmaya çalışılırken AKP'nin Türkiye'de seçmenlerden oy almak için başvurduğu yöntemler de tercih edildi. AKP'nin seçim döneminde yoksullara yönelik seçim çalışmasında olduğu gibi bazı yardımlar BM Güvenlik Konseyi üyeliği için de kullanılmaya başlandı.
Eylem planı için 50 milyon dolar ayrılırken, bu paranın 20 milyon dolarlık bölümüyle, BM'ye aidat borcu olduğu için oy kullanma haklarını yitiren yoksul üyelerin aidat borçları ödendi. Bir yandan da Türklerin haritada yerini göstermek bir yana, ismini bile duymadığı ülkelerin liderlerine 'akıl almaz' jestler yapılmaya başlandı. İnsan hakları sicili tartışma götürmeyecek kadar bozuk olan Sudan'ın lideri top atışlarıyla karşılanırken, Pasifik ve Karayip'in 'mikro' ada devletlerinin liderleri Türkiye'de 'eğlenceli' toplantılarda ağırlanıyor.
Oylama 2008 Ekim'de
BM Güvenlik Konseyi'nin veto hakkı olan beş daimi üye ile birlikte 15 üyesi var. Daimi üye olmayan 10 üye de 192 üyenin üçte ikisinin oyuyla (128) seçilebiliyor. BM Güvenlik Konseyi'nin kararları 9 üyenin oyuyla (5 daimi + 4 geçici üye) alınabiliyor. Türkiye, 1951-52, 1954-55 ve 1961 yıllarında (Polonya ile birer yıl paylaşılmıştı) BM Güvenlik Konseyi'nin geçici üyesi olmuştu. 47 yıldır Güvenlik Konseyi'ne üye olamayan Türkiye, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'ndan sonra Güvenlik Konseyi ile sıkıntılı ilişkiler yaşamaya başlamıştı. Bu yüzden Türkiye'nin üyeliği uzun zamandır gündeme bile gelmemişti. Merhum İsmail Cem, Dışişleri Bakanlığı'nda Türkiye'nin adaylığını açıkladı, ancak konjonktürün uygun olmaması nedeniyle Türkiye adaylıktan çekildi. Adaylık başvurusu 21 Temmuz 2003'te yenilendi ve Türkiye, 'Batı Avrupa ve Diğerleri-(WEOG)' grubunda Avusturya ve İzlanda ile yarışmaya başladı. Oylama, 2008 Ekim ayında toplanacak olan BM'nin 632. Genel Kurulu'nda yapılacak.
Yoksul ülkelere 20 milyon aidat
Türkiye'nin üyeliğinin önündeki en büyük engel Kıbrıs konusundaki bazı Güvenlik Konseyi kararlarını uygulamamış olması. Bu dez avantajı, BM operasyonlarında ABD'den sonra en aktif rol oynayan ülkelerden biri olmanın avantajıyla kapatmak isteyen Ankara, yaklaşık yarım asırlık aradan sonra yeniden üye olabilmek için bir adım daha attı. Dışişleri Bakanlığı'nın hazırladığı ve Çankaya Köşkü ve hükümetten tam destek bulan "Adaylık Süreci Eylem Planı" çerçevesinde özel temsilci büyükelçiler çalışmalarını sürdürüyor. Adaylık için hazırlanan İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve Arapça broşürler bütün BM üyelerinin karar mercilerine ulaştırılıyor. Bununla da yetinilmiyor, yoksul küçük devletlerin BM'ye olan aidat borçlarını ödeyerek, Genel Kurul'da oy kullanmalarının önünü açıyor. Bu nedenle 2003 sonundan bugüne dek yaklaşık 20 milyon dolar ödendiği biliniyor. Türkiye'nin diğer faaliyetlerini de dikkate alarak bu iş için ayırdığı toplam bütçenin 50 milyon doları bulduğu açıklanmıştı.
Aman rakipler duymasın!
Dışişleri Bakanlığı ve hükümetin yoksul ülkelere yönelik bu kampanyası içinde, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) da önemli rol oynuyor. Küçük ülkelere yapılan yardımların, o ülkelerin yönetimlerine yapılan 'küçük jestlerin' bir bölümü TİKA üzerinden yapılıyor. Bu faaliyetler arasında liderlere 'zırhlı, tam donanımlı makam otosu' almak da var. Ancak, bu konularla ilgili çok konuşmak istemeyen Türk diplomatlar gazetecileri şöyle uyarıyor: "Bunlar teşhir edildiğinde rakiplerimiz tarafından ilgili ülkelere karşı çok fazla kullanılıyor..."
Temaslara hız verildi
Türkiye, 100'e yakın 'seçmen'in oyuna ulaşmış durumda. Taktik olarak İslam Konferansı Örgütü (İKÖ), Arap Ligi, Afrika Birliği, Pasifik Birliği, Karayip Ülkeleri gibi çokuluslu kuruluşların toplu desteğinin alınması seçildi. Ancak, ülkeler de bire bir yakın markaja alındı. İşte BM üyeliği için atılan ilginç adımlardan birkaçı:
İstanbul'da 14-16 Haziran 2004 tarihlerinde gerçekleştirilen İKÖ toplantısında destek arandı. İKÖ'nün destek vaadi, daha sonraki dışişleri bakanları ve zirve toplantılarında da tekrarlandı.
Ocak-Temmuz 2006 tarihleri arasında 30 ülke ve Ocak-Ağustos 2007 tarihleri arasında 27 ülke Dışişleri temsilcilerince ziyaret edildi. Bu dönemdeki bütün Afrika, Pasifik, Karayip zirvelerine giden özel temsilciler, adaylık için kulis yaptı.
2007'de azgelişmiş ve küçük ada ülkelerinin kalkınması için hazırlanacak projelerde kullanmak üzere 15 milyon dolarlık bir fon oluşturuldu. Bu fonun 5 milyon doları özel olarak Pasifik ada ülkelerine ayrıldı.
200 bin kişinin ölümüne, 2 milyon kişinin yerinden olmasına neden olmakla suçlanan Sudan Devlet Başkanı Ömer El Beşir, Türkiye'de el üstünde tutuldu. Çankaya Köşkü'nde kendisi için 21 pare top atışı yapıldı. Sultanahmet Camii'nde namaz kılmak da dahil zengin bir program hazırlandı.
13 Mart'ta Saint Vincent ve Grenadinler'in başbakanı Ralph Gonsal Türkiye'ye geldi. 100 bin nüfuslu ve Karayip korsanları hikayeleri ile dev yolcu gemilerinin yanaştığı limanlarıyla ünlü ülkenin başbakanı Gonsalve, Başbakanlık'ta kırmızı halıyla karşılandı. İstanbul ve İzmir'de yoğun ve eğlenceli bir programla ağırlandı.
Cook Adaları, Marshall Adaları, Tuvalu, Samoa, Fiji, Palau, Mikronezya, Kiribati, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu bakanları ve Pasifik Adaları Forumu'na tam üye diğer beş ülkenin üst düzey yöneticileri İstanbul'da ağırlandı.
Marshall ve Cook Adaları ile diplomatik ilişki kurulması kararlaştırıldı.
Senegal Cumhurbaşkanı Abdoulaye Wade 18-20 Şubat tarihlerinde Türkiye'ye geldi. Ankara sokaklarını donatan Senegal'in sarı kırmızı yeşil bayrağı, "PKK renkleri"yle aynı olduğu için Ankara polisinde heyecan yarattı.
Gül, 13-14 Mart tarihlerinde Senegal'in ev sahipliğinde Dakar'da düzenlenen İslam Konferansı Örgütü 11. Olağan Zirvesi'ne katıldı. Gül'den önce Dakar'a giden Dışişleri Bakanı Ali Babacan ve eşi, Senegal'in geleneksel kıyafetlerini giyerek kameralara poz verdi.
Vietnam'ın doğusundaki komünist ülkelerden Laos'un dışişleri bakanı ve başbakan yardımcısı Thongloune Sisoulith, bu ülke ile diplomatik ilişkiler kurulduktan tam 50 yıl sonra Ankara'ya gelen ilk Laos yetkilisi oldu. Sisoulith, Cumhurbaşkanı Gül tarafından da kabul edildi.
Gül 20-25 Nisan'da Gana'da yapılacak Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) 12. toplantısına katılmaya hazırlanıyor.
Afrika ülkelerinde on yeni Büyükelçilik (Angola, Çad, Gana, Kamerun, Kotdivuar (Fildişi Sahili), Madagaskar, Mali, Mozambik, Nijer, Tanzanya) daha açılması kararlaştırıldı.
Başbakan Tayyip Erdoğan, yaz aylarında Arjantin ve Şili'yi kapsayan bir Latin Amerika turuna hazırlanıyor.
Ağustos ayında İstanbul'da Türkiye-Afrika İşbirliği Zirvesi yapılacak.
Maldivler de ilk kez ağırlandı
Dışişleri Bakanı ve Başmüzakereci Ali Babacan dün de Maldivler Dışişleri Bakanı Abdullah Şahid'i ağırladı. İki ülke arasında kapsamlı işbirliğini öngören mutabakat muhtırası imzalandı. Şahid'in ziyaretinin Maldivler'den Türkiye'ye ikili düzeyde yapılan ilk resmi ziyaret olduğunu kaydeden Babacan, "Ziyaretin, aralarında herhangi bir sorun bulunmayan iki dost ve kardeş ülke olan Türkiye ile Maldivler'in ilişkilerine yeni bir soluk kazandırmasını ve münasebetlerimizin daha da güçlenmesi için bir zemini temin etmesini arzu ediyoruz" dedi. Maldivler 2004 yılında deprem sonucunda Hint Okyanusu'nda oluşan tsunamiden zarar görmüş, Başbakan Erdoğan da 2005'te bu ülkeyi ziyaret etmişti. Maldivler'le Türkiye'nin en önemli ortak özelliğini iki ülkedeki iktidarların köklü bir anayasa değişikliğine hazırlanıyor olması oluşturuyor. 855 yıl önce Müslüman olan Maldivler, bu süreç içinde çokpartili yaşama da geçecek. Konuk bakan Şahid sıcak karşılama ve ilgiden dolayı Türk yetkililere teşekkür ederek başladığı açıklamasında, Türkiye'nin Maldivler'e gösterdiği cömertliğin, ülkesinin kalkınmasına çok önemli katkılarda bulunduğunu kaydetti.
Katar'ın tercihi İtalya
Türkiye, BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği seçiminin provasını EXPO 2015 oylamasında yaptı. Söz konusu oylamada, 86 ülke İzmir'in rakibi Milano'ya oy verdi. Oylamada Türkiye'yi en çok şaşırtan ülke Katar oldu. 2008'de Türkiye'den cumhurbaşkanı, başbakan ve 12 bakan Katar'ı ziyaret ederken yine Katar'dan önemli ziyaretçiler Türkiye'de ağırlandı. Buna karşın Katar'ın EXPO'da tercihi Milano oldu.
Oylamada diğer fiyasko da, Afrika ülkelerinin tamamına yakınının İtalya'dan yana olmasıydı.
radikal