Etkin Pasif Bir Protesto Yöntemi : Yürüyüş
Büyük Adalet Yürüyüşü’nün tüm coşkusu ve artan katılımcı sayısıyla sürdüğü şu günlerde, tarihteki benzer yürüyüşleri hatırlamakta yarar var.
Köle olarak getirilip 3 yıl boyunca gladyatörlük yaptırılan, sonra da zincirlerini kırarak büyük bir yürüyüşe geçen Spartacus’ün yürüyüşü, tarihte bilinen ilk büyük yürüyüştür.
60 gladyatörle başladığı yürüyüş önce 300’e, sonra 10 bine, daha sonra da 100 bin kişiye ulaşmıştır.
Roma’da Messina’ya kadar süren yürüyüş, kendilerini Sicilya’ya geçirmek için anlaştığı korsanların ihaneti sonucu bozgunlukla sonuçlanmış ve Spartacus Roma’lı askerlerce öldürülmüştür.
* * *
Burada, 1934 yılında başlayan ve 1 yıl (370 gün) süren Mao’nun yürüyüşünden uzun uzun bahsetmeye gerek yok.
Çünkü Mao’nun yürüyüşü, sivil ya da bir protesto yürüyüşü değildir.
Ancak bir yılda 12 bin km yol yüründüğünü ve yürüyüşe başlayan 100 bin askerden sadece 10 bin askerin yürüyüşü bitirdiğini belirtmekle yetinelim.
* * *
1757 yılından itibaren tam 190 yıl Britanya Krallığı’nın sömürgesi olan Hindistan, bağımsızlık için birçok mücadele vermiştir.
Bunlardan en önemlisi, “Mustafa Kemal’i tanıyıncaya kadar İngilizleri tanrı sanıyordum” diyen Gandi’nin 1930 yılında, tuz vergisine karşı yaptığı 400 km’lik yürüyüştür.
“Doğruluk, Pasif Direniş, Et Yemezlik, Sadelik” gibi ilkeleriyle bilinen Gandi’nin bu yürüyüşü, Hindistan’ın bağımsızlığı için atılmış en büyük adımlardan biri olarak kabul edilmektedir.
* * *
Tüm yaşamını özgürlüğe ve insan haklarına adamış ve bu yolda yaşamını yitirmiş bir barış savaşçısı: Martin Luther King.
Adını ilk kez, okulların, kiliselerin, toplu taşıma araçlarının siyah/beyaz diye ayrıldığı bir dönemde, otobüste yerini bir beyaza vermeyen bir siyahın tutuklanması sonucu başlattığı “otobüs boykotu” ile duyuran King, kısa sürede ırk ayırımına karşı çıkan kitlelerin lideri haline gelmiştir.
King 1963 yılında “İş ve Özgürlük için Washington’a” adında bir yürüyüş düzenler.
Tam 250 bin kişinin katıldığı yürüyüşün sonunda yaptığı “I have a dream” (Bir hayalim var) adlı konuşma ABD tarihinin en iyi ve en önemli konuşmalarından biri olarak kabul edilmektedir.
Bu yürüyüş o denli etkili olmuştur ki, yürüyüşten bir süre sonra “Yurttaş Hakları Yasası” ve “Oy Hakkı Yasası” ABD Anayasasına girmiştir.
1964 yılında Nobel Barış Ödülü alan ve 1965 yılında bir suikast sonucu öldürülen King, bir özgürlük abidesi olarak insanlık tarihindeki yerini almıştır.
* * *
Tarihçiler, Avrupa’dan Amerika’ya yerleşen beyazların, 1 500 yıldır kızılderililere katliam yaptığını, 500 yıldır da asimilasyon politikası yürüttüğünü; Kızılderililerin de buna inatla direndiğini yazıyor.
Tahmin edileceği gibi beyazların amacı, yerlilerin sahip olduğu toprakları ele geçirmek ve rant elde etmek.
(Size de, günümüzde santral, tesis vs. kurmak için yağmalanan doğamızı çağrıştırdı mı?)
20. Yüzyılın ortalarında katliamlar sona erer ama insan haklarına aykırı çıkarılan yasalarla yerlilerin topraklarını gasp etmek yasal bir kılıfın içine sokulur.
Yaşadıkları ortamları hızla kaybeden yerliler, 1978 yılında B. Dylan, J. Fonda, M.Brando gibi ünlülerin desteğini de alarak, kendi aleyhlerine çıkarılan 11 yasayı geri çektirmek amacıyla San Fransisco’dan Washington’a uzun bir yürüyüş başlatırlar.
Tarihteki en uzun sivil protesto yürüyüşü olarak bilinen bu yürüyüşte 2 bin kişi tam 5 bin km yol yürümüştür.
Tüm dünyada büyük yankı uyandıran bu yürüyüşten 5 ay sonra ABD kongresi 11 yasayı geri çekmiştir.
* * *
Son olarak 1991’de yapılan ve Ankara’ya 70-80 km kala sona eren Zonguldak maden işçilerinin yürüyüşünü anımsayalım.
İşçilerin “ölmek var, dönmek yok” nidalarına karşı, Genel Maden-İş Sendikası başkanının “anlaşma yolu açıldı, Ankara’ya gidiyorum” diyerek sona erdirdiği yürüşün sonunda gerçekten anlaşma sağlanmış, ancak anlaşma işçi taleplerinin çok altında kalmıştır.
O günlerde sendika başkanı Şemsi Denizer’in satın aldığı Jaguar, o günleri yaşayanların hafızasına adeta çiviyle kazınmıştır.
* * *
Çoğumuzun bildiği bu kodeks bilgileri anımsattıktan sonra, dikkatimi çeken iki noktayı belirtmek isterim.
İlki şu: Tarihte protesto yürüyüşü yapanların tamamı, ezilen, hakkı yenen, yaşam hakkı kısıtlananlar tarafından yapılmıştır.
Bu genellemeye maalesef ülkemizi dahil edemiyorum.
Neden mi? Siz hiç geçmediği köprüye para ödediği halde, dünyanın en pahalı benzinini kullandığı halde (vb…) pasif bir protesto yürüyüşü düzenleyen bir iktidar yanlısına tanık oldunuz mu?
Daha da öte, iktidar yanlılarının kendi mitinglerine katılmak ve iktidarı protesto eden eylemleri tehdit etmekten başka bir eylem yaptıklarına tanık oldunuz mu?
(Vatandaşlık bilincine karşı, ne olursa olsun biat kültürü! Spartacus’ün köleliğe karşı yürüyüşünün bundan 2090 yıl önce yapıldığını düşünün!)
Dikkatimi çeken ikinci nokta ise tarihte, uğradıkları haksızlıklara, adaletsizliklere, kısıtlanan özgürlüklere karşı yapılan yürüyüşlerin, kısa vadede (King’in ve Kızılderililerin yürüyüşleri) veya uzun vadede (Gandi’nin yürüyüşü) mutlaka başarıyla sonuçlanmış olması.
Kendisi iktidardayken demokrat(!) kesilen, seçim kazanmak için her türlü hileye başvuran, ama bunu eleştirenleri anında darbeci ilan eden, OHAL ortamında referandum yapıp, yasa dışı yollarla sonuç alan içi boş bir demokrasiyi
yaşadığımız bu günlerde, Sn. Kılıçdaroğlu önderliğinde yapılan “Büyük Adalet Yürüyüşü”nün de, tarihte örneklerine rastladığımız gibi, er ya da geç başarıyla sonuçlanacağına inancımı kuvvetle koruduğumu belirtmekle birlikte, acaba bu yürüyüş bir rejim değişikliğine yol açan referandumdan hemen sonra, tüm “Hayır” cephesini arkasına alarak yapılsaydı daha mı etkili olurdu diye sormaktan da kendimi alamıyorum…
YAŞASIN CUMHURİYET
YAŞASIN DEMOKRASİ
YAŞASIN ÖZGÜRLÜKLER
YAŞASIN MUSTAFA KEMAL ATATÜRK VE İLKELERİ…
Ertuğrul Filizay