İki yıldan beri devam etmekte olan Orta Doğu'daki olaylar, bizi modern dünyadaki kriz durumlarını çözme mekanizmaları hakkında düşündürüyor. “Küçük, muzaffer bir savaş”, iç politik çatışmaları çözmek için bir araç olarak kullanılmaya başlandı ve “demokrasi için savaşan” insanlara yardım etmek için meşru bir araç olarak sunuldu. Bu taktik hızlı bir şekilde politik ve ekonomik temettüleri elde etmek için tasarlanmıştır, ancak uluslararası ilişkilerde kaosa kayma ile doludur. Bu bakımdan, dünyadaki çatışma bölgelerinin her zaman önemli bir jeopolitik çıkar bölgesi olduğu Rusya'nın modern Orta Doğu politikasının konusu önem kazanmaktadır.
Rus-Arap siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerinin kökleri derinlere iniyor tarih. Rusya için Orta Doğu, kültürel ve dini yaşamında önemli bir yere sahip, coğrafi olarak yakın bir bölge olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Slavların bu bölgeyle tanışması, Rusya'nın Hristiyan vaftizinin resmi tarihinden çok önce başladı: Slavlar, 6. yüzyılda “Varanglılardan Yunanlılara” ve oradan Ortadoğu'ya giden yolda ustalaştı. Rusya'nın Kutsal Topraklara yaptığı hacılar hakkında ilk bilgi, 1022'teki Mağaralar'daki Rus hacı Theodosius'unun Kursk'tan Kudüs'e dolaşan karavanlarıyla ayrıldığı 11. yüzyıla kadar uzanıyor. Bu andan itibaren, Rusların Filistin'in kutsal yerlerine yürüyüşü düzenli hale geliyor.
Rus devletinin oluşum süreci ve Rus İmparatorluğu sınırlarının genişletilmesi süreci, komşularıyla - Pers ve Osmanlı imparatorluklarıyla çok boyutlu ilişkiler kurmak zorunda kalmasına neden oldu. Bu ilişkiler karmaşıktı, bazen dramatik ve her zaman barışçıl değildi.
Orta Doğu’daki Rus çıkarlarının güçlendirilmesi, Rus ordusunun Rus-Türk savaşındaki zaferi ile desteklendi (1828 - 1829). Osmanlı İmparatorluğu tarafından yapılan imtiyazlar çok sayıda dini ve diplomatik misyonun açılmasına neden oldu.
1820'te, Konstantinopolis'teki emperyal Rus elçiliğinin danışmanı Çar İskender I'nin talimatı olan Dimitri Dashkov, bir Rus konsolosluğunu açma olasılığını keşfetmek için bir hacı kudretiyle Filistin'e geldi ve ayrıca Zeytin Dağı'na bir kilise inşa etme planı yaptı. O zaman bile, bu bölgedeki Rus dış politikasının ana önceliği barışın korunmasıydı. Bu, Şansölye Yardımcısı Carl Nesselrode’nin, 1 Aralık 1830’teki Konstantinopolis Appolinaria Butenev’deki Rus elçisine verdiği talimatla belirlendi: “Batı’nın olduğu olaylarla beraber gelen belirsizlik, bizi arenada Batı’nın yaşadığı olaylarla derin bir barış istiyor, Doğu. Asya’da sınır komşusu olan ülkeler arasında ortaya çıkan ciddi anlaşmazlığı derin bir pişmanlık olmadan gözlemleyemedik ... ”Bu talimat, imparator’un iradesine atıfta bulunarak sona erer:“ Doğu’da kalıcı barışı korumak, ulusların huzurunu ve Avrupa’daki halkların sükunetli gözetlemelerini gözetmek güvence, en ağustos ayındaki egemenliğimizin politikasına her zaman rehberlik edecek bir ilkedir. ”
Bu ilke, Sovyetler Birliği'nin dış politikasını miras aldı. SSCB'nin öncelikli görevi, Rusya sınırlarının yakınında bulunan ve artan bir tehlike kaynağı olan ve dünyanın en çatışmaya yatkın olan özelliği olan bölgede barışı ve istikrarı sağlamaktı. Nüfusun çok etnikli ve çok dinli yapısı nedeniyle, bölgedeki hemen hemen bütün ülkelerde, iç çatışmaların potansiyel tehdidi, birçok Orta Doğu ülkesinin sınırlarının sömürgeci güçler arasındaki anlaşmaların sonucu olduğu ya da tek taraflı olarak askeri olarak daha güçlü. Bu ülkeler arasındaki bölgesel anlaşmazlıkların yanı sıra, bazen silahlı çatışmalara dağılan etno-profesyonel topraktaki iç siyasi çatışmalar, dünyanın bu kısmı için çok tipik bir olgudur.
Tarihsel sürekliliğin korunması
Sovyetler Birliği'nin yasal halefi haline gelen Rusya, Arap doğusunda dış politika doktrinini geliştirirken, bu sürekliliği sürdürme sorunu ile karşı karşıya kaldı. Acı bir iç politik mücadelenin ve sosyo-ekonomik krizin ortasında yeni bir dış politika stratejisinin oluşumu gerçekleşti. Irak ve Suriye: SSCB’nin iki ana Ortadoğu stratejik müttefiki ile ilişkileri hakkında ciddi bir tartışma yapıldı. Ayrıca, yeni Rusya’nın diplomasisi, Güvenlik Konseyi’nin bu devletler tarafından getirdiği katı yükümlülükler bağlamında bu alanlarda kendi çizgisini oluşturmak zorunda kaldı. Ve bu, Rusya ile bölge ülkeleri arasındaki ekonomik ilişkiler de dahil olmak üzere ilişkileri yeniden canlandırma eğiliminin yalnızca 90'lerin sonunda ortaya konmasının sebeplerinden biri olarak ortaya çıktı.
90'lerin ikinci yarısında, Rusya, birikmiş potansiyelin tamamını kullanarak, daha önce kaybettiği pozisyonları geri yüklemeye başladı. Pragmatik düşünceler ön plana çıkarıldı - bölgesel güvenlik, devlete ve Rus şirketlerine ekonomik faydalar, tarihsel manevi bağlar.
2000’te, Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, ülkenin modern dünyanın etkili merkezlerinden birinin statüsünü kaybettiğini kabul eden Rusya Federasyonu Dış Politika Konseptini onayladı. Öncelik önceliği, tüm BDT üyesi devletlerle stratejik bir ortaklık ilan edildi ve Orta Doğu, Rus menfaatlerinin çevresine (Afrika ve Güney Amerika'dan önce) bir kenara itildi. Aynı zamanda, öncelikli olarak ekonomik olanlar olmak üzere, daha önce kaybedilen pozisyonları eski haline getirmek ve güçlendirmekti. Bölgedeki eski Sovyet varlığının (bilimsel, teknik, kültürel, insancıl) olumlu (çoğu zaman tartışmalı olsa da) deneyiminin diğer yönleri bu belgede belirtilmemiştir ve Arap bölgesi daha geniş bir jeopolitik varlık - Ortadoğu için bağlayıcı bir düğüm olarak kabul edilen Büyük Akdeniz'e dahil edilmiştir. Doğu, Karadeniz Bölgesi, Kafkaslar ve Hazar Denizi havzası. Burada, Arap dünyasının aslında aşınmakta olduğu bağlamda, Rusya için pragmatik görevlerin çözülmesinden başka bir şey olmayacak yeni jeopolitik yapılar ortaya çıkmalıydı.
Bununla birlikte, yeni binyılın başlangıcı, uluslararası ilişkiler sisteminin istikrarına yönelik yeni zorlukların ortaya çıkmasıyla ve her şeyden önce New York ve Washington'daki 11 Eylül 2001'in olayları ve askeri operasyonlarla ilgili olan Rusya dahil, dünyanın birçok ülkesinin dış politikasında büyük değişiklikler yaptı. Irak'ta yılın 2003.
Mevcut durumda, Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov tarafından Ocak 18 basın toplantısında dile getirilen teorik bir meseleden çok uzak olan 2012, Rusya dış politikasının önceliklerinden biriydi: “Yıllarca süren ulusal egemenlik ilkelerine aktif bir saldırı bağlamında olduğu gibi. dünya düzeni, devletliği korumak ve güçlendirmek ve dolayısıyla yeni savaşın ve küresel kaosun yükselişini önlemek için mi? " 2004’e geri döndüğünde, Dışişleri Bakanı, programatik yazısında, ülkemizin, demokratik savunma savunucusu başlığı altında, diğer devletlerin içişlerine müdahalede bulunma, seçim süreçlerini ve sivil hakların değerlendirilmesinde çifte standartlar getirme girişimlerini engellemekten yana olduğunu vurguladı. ve özgürlükler. Lavrov'a göre, bu tür uygulamalara başvuranlar, bunun yalnızca demokratik değerleri reddettiğini, kendi kendine hizmet eden jeostratejik değerleri elde etmek için onları esasen bir pazarlık çipine dönüştürdüklerinin farkında olmalıdır. Bu sözler bugün alaka düzeyini kaybetmedi. Rusya, uluslararası hukuka sıkı bir şekilde uymak konusunda ısrar ediyor ve Orta Doğu'daki dönüşüm süreçlerini doğrudan bölge ile doğrudan ilgili olmayan ülkelerin çıkarlarına uyarlamanın kabul edilemez olduğunu düşünüyor.
"Arap Baharı" na karşı tutumların evrimi
“Arap baharı” olayları, Arap bölgesinin görünümünü değiştirdi ve tüm uluslararası ilişkiler sistemini etkileyen bölgesel güçler dengesinde önemli değişiklikler yaptı.
Batıda “Arap Baharı”, Rusya için demokrasinin, Batı için bir zafer olarak algılandı. 2011’in sonuna kadar, Moskova’nın Arap ülkelerindeki olaylar konusundaki konumu her zaman açıkça ifade edilmedi ve Dışişleri Bakanlığı’nın resmi bilgileri genellikle yetkililerin ifadelerinden farklıydı. Lavrov’un ülkemizin Libya’daki çatışmaya arabulucu olarak davranmayacağı ve arabuluculuk görevinde Afrika Birliği’ni desteklemeyeceği konusundaki ifadesini hatırlamak yeterli; bunun ardından Rusya Cumhurbaşkanı Mikhail Margelov’un özel temsilcisi Bengalistan’a ve Libyalı otoriteler ile arabulucular arasında bir aracı olarak geldi. Aynı zamanda, Batı medyası aktif olarak politik eğilimli rakamların görüşlerini çoğalttı.
Rusya Federasyonu'nun dış politikasının tutarsızlığı, özellikle Arap medyasında ciddi eleştirilere neden oldu.
Bununla birlikte, BM Güvenlik Konseyi’nde Libya’daki Yılın 1973 Kararını “atlamış” olan Rusya’nın Mart 2011’i, bu kararın uygulanmasında Ortadoğu’nun piyasaları için çifte standart ve açık rekabetin açık bir tezahürü olduğunu görerek kuvvetle demokrasinin tanıtım politikasına şiddetle karşı çıktı.
Programda “Rusya ve değişen dünya” başlıklı makalesinde, Kaddafi'nin ilkel katliamını kınayan Vladimir Putin, Batı’yı aynı anda Batı’yı, BM Güvenlik Konseyi’nin yaptırımı olmadan Suriye’de benzer bir senaryo durumunda tüm uluslararası güvenlik sisteminin daha fazla dengelenmemesi konusunda uyardı.
Rusya Federasyonu’nun böyle bir konumu, Rusya’nın önde gelen batı ortaklarıyla ve bir grup Arap devletiyle ilişkilerinde ciddi bir tahriş edici hale geldi - müdahaleci politikanın başlatıcısı. Rusya’nın Suriye’nin iç meselelerine müdahale etmek için cezai işlemlere katılmayı reddetmesi, Arap dünyasındaki sözde Suriye muhalefetinin Rus elçiliklerine açık bir şekilde holigan saldırıları dalgasına neden oldu. Ülkemizin Libya ve Lübnan'daki diplomatik misyonlarına karşı vandalizm eylemleri vardı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde Suriye’nin kararıyla ilgili oylama Moskova’da bu konuda ciddi anlaşmazlıklar ortaya koydu ve Rusya’nın politikası hakkında yapılan tüm açıklamalar ve yorumlar (genellikle açıkça saldırgan) Rusya’nın ve Batı ülkelerinin yalnızca Bölgede barışın nasıl sağlanacağı değil, aynı zamanda içinde yükselen gerilimlerin temel nedenleri üzerinde. Bu nedenle, Moskova’nın konumunu kendi kanunları için kanlı diktatörlük rejimini destekledikleri iddia ettiği şekilde yorumlamak ve çarpıtmak için çok sayıda girişim.
Libya ile ilgili aldatıldığının anlaşıldığı Rusya, artık katılımı olmadan alınan dünya kararlarının ardından hareket etmek istemedi ve yönetici rejimin başka bir değişikliğine neden olabilecek dünya topluluğunun eylemlerini desteklemeyi kesinlikle reddetti. Orta Doğu'da hızla değişen duruma uyum sağlamaya çalışan Moskova, ulusal çıkarlar açısından konumunu değiştirdi.
Rus liderliğinin artık yetkili askeri müdahaleye izin vermeyeceği anlaşıldığında, Kremlin'e Amerikalıların argümanlarına katılmaya zorlamak, Beşar Esad'ın Suriye'den atılma talebini kabul etmek ve Suriye muhalefetinin iktidar iddiasını tanımak için ciddi bir bilgi baskısı yapılmaya başlandı. Rusya'nın pozisyonu, Arap ülkelerinde “demokrasinin teşviki” nin önündeki en önemli engel ve diğer şeylerin yanı sıra, bilgi savaşında kendini gösteren uluslararası düzeyde ciddi bir çatışmanın sebebi olduğu ortaya çıktı - en önemli silah Rusya'nın açıkça kaybettiği modern dünya politikası.
Rusya Dışişleri Bakanlığı temsilcilerinin resmi ifadelerinin ve Birleşmiş Milletlerde Rus diplomasisinin mücadelesinin resmi ifadelerinin, sansasyonel, ideolojik olarak meşgul Arap sokakları sunan El-Cezire ve El-Arabiyya gibi dünya çapındaki etkili haber ajanslarının popülaritesi ile rekabet edemediği açık. ve sık sık (Libya'daki olayların gösterdiği gibi) ve açıkçası raporlar hazırladı.
Bu bağlamda, bilgi çatışmasının ne yazık ki, Rus kitle iletişim araçlarında yeterli kapsamı bulamadığı ve Rus karşıtı propaganda kampanyasının, Rus analitik merkezlerinin çalışanları da dahil olmak üzere, bilgi alanında oybirliği ile yapılan bir reddetme ile görüşmediği not edilmelidir. Merkezi TV kanallarında, Rusya'nın dış politika çizgisine karşı çıkan bir kavramı öne çıkaran uzmanlar duyabiliyordu. İzlenim, Orta Doğu'daki uzmanların çoğunun, Amerikan’ın bu krizi çözme yaklaşımını paylaşmasıydı. Bu, dışişleri bakanlığımız için müzakere sürecinin koşullarını yaratmaya ve uzlaşma için diplomatik bir çizgi bulmaya çalıştığında zor bir dönemde oldu.
Suriye ihtilafının çözümü
Bununla birlikte, Rusya’nın Batı’daki ve petrol monarşilerindeki eşi benzeri görülmemiş baskıya rağmen, Suriye’nin çatışması içindeki resmi pozisyonu, BM’nin Suriye Özel Temsilcisi Lakhdar Brahimi’nin Moskova’nın Suriye krizini barış planı ve Cenevre bazında çözme önerisini kabul etmesiyle kabul edildi. anlaşmaların yanı sıra, durumu ana Suriye siyasi diyaloğuna dönüştürmek amacıyla durumu etkileyebilecek tüm taraflarla ve devletlerle birlikte çalışmak. Bölgesel ve bölge dışı oyuncuların Suriye konusunda kararlı adımlar atmaya ve durumun daha da gelişmesi için sorumluluk almaya hazır olmadıkları çok açık. Durumun ümitsizliği, Rusya’nın Suriye’de uluslararası bir konferans düzenlediği girişimi (Geneva-2) ele geçiren Washington’da da gerçekleşti.
Cumhurbaşkanı Putin tarafından Ocak 2013'te onaylanan dış politika kavramının yeni versiyonuna göre Moskova, askeri müdahalenin “koruma sorumluluğu” bahanesi altında gerçekleştirilmesinin kabul edilemez olduğunu düşünüyor. Bu konuda, Rusya'nın yurtdışındaki kamuoyu üzerindeki kendi bilgilendirme etkisini geliştirmek ve bunun için en son iletişim teknolojilerini ve diğer yumuşak güç mekanizmalarını kullanmak niyetinde olması son derece önemlidir.
Şimdi ülkemiz Suriye'yi Güvenlik Konseyi'ndeki tüm konularda destekliyor (özellikle hükümeti açıkça kimyasal silah kullanmakla suçlamadı), hükümet güçleri için petrol ürünleri ve askeri teçhizat tedarikinde yardım sağlıyor, daha önce imzalanmış sözleşmeler altında Şam'a ana silah tedarik ediyor ve insani yardım gönderiyor Suriyeli mülteci kamplarına, özel hizmetler yoluyla bilgi alışverişinde bulunuyor ve Doğu Srediz'de bir grup Rus savaş gemisinin varlığını gösteriyor mnomore, bu koymak için gidiyor Suriye SAM S-300 (bir "uçuşa yasak bölgenin" ve "insani koridorlar" yaratmak için en temel engel olan). Mayıs ayının sonunda bir Suriyeli heyet, savaşçıların temini için yeni bir sözleşme görüşmek üzere Moskova'ya geldi. Şimdiye kadar Rusya'nın Suriye için yapabileceği tek şey bu. Eğer düşünürseniz - çok az değil.
Benim görüşüme göre, Suriye meselesiyle ilgili olarak diplomasimizin ve delegasyonun Güvenlik Konseyindeki çabalarını ciddi şekilde destekleyecek yeterli koordineli bilgi politikası bulunmuyor. Ayrıca, Batı ve Arap medyasındaki Suriye ihtilafının çözülmesine yönelik Rus yaklaşımının bilimsel bir kanıtlanmasının olasılığını gerçekleştirmek için çaba göstermeliyiz.