ZAMANAŞIMI NEDİR?
ZAMANAŞIMININ HUKUKİ ESASINA İLİŞKİN GÖRÜŞLER:
2) Uslanma Görüşü: Uzun süre suç işlememiş olan kişinin ıslah olduğunu, cezanın amacının da bu olduğunu, dolayısıyla yeniden ceza vermeye gerek kalmadığını kabul eder.
3) Unutma Görüşü: Aradan geçen sürenin suçun kamuoyunda yarattığı etkiyi unutturacağını, kamuoyunca unutulmuş bir suçun cezalandırılmasında sosyal yarar bulunmadığını kabul eder.
4) Psikolojik Değişme Görüşü: Bu görüş, insan kişiliğinin devamlı bir değişim içerisinde olduğundan hareket eder. Failin, aradan geçen süre içerisinde, önceden işlediği fiile yabancılaşması söz konusu olacağından, onu bu fiilden dolayı cezalandırmamak gerekir.
5) Sosyal Yarar Görüşü: Suçluların cezalandırılmasının nedenini sosyal yararda görür ve zamanın geçmesiyle bu yararın azalacağı hatta tümden ortadan kalkacağını ileri sürer.
6) Karma Görüş: hepsinden biraz.
DAVA ZAMANAŞIMI NEDİR?
Dava zamanaşımı gerçekleştiği takdirde, belirli bir suçtan dava açılamayacağı gibi, açılmış olan davaya da devam edilemez. Her suç dava zamanaşımına tabidir. İstisna: soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, vatana ihanet gibi.
- a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl,
- b) Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmibeş yıl,
- c) Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl,
- d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl,
- e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl, Geçmesiyle düşer.
DAVA ZAMANAŞIMININ DURMASI:
Bu hallerde zamanaşımı durur, sonra kaldığı yerden devam edecektir.
DAVA ZAMANAŞIMININ DURMA NEDENLERİ:
- Dava Açılmasının İzin Alınmasına Bağlı Olması: İzin başvurusu ile Z.A. durur.
- Dava Açılmasının Karar Alınmasına Bağlı Olması: Dokunulmazlık kalkacaksa…
- Bekletici Sorun Sayma: Davanın ilerlemesi başka bir davanın kararına bağlı ise.
- Kaçaklık Kararı Verilmesi: Fail hakkında kaçak kararı verilirse zamanaşımı durur.
DAVA ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ:
Dava zamanaşımını kesen engel ortaya çıkıncaya kadar geçen süre geçmemiş sayılarak yanar ve engelin gerçekleşmesinden sonra, süre en baştan işlemeye başlar.Kesilen zamanaşımı baştan başlasa da bunun sonucunda zamanaşımı süresi yarısından fazla uzayamaz. Örneğin, 20 yıllık zamanaşımı süresine tabi bir suç 20’nci yılın son gününde kesilirse, o ana kadar geçen zamanaşımı süresi yanar ancak zamanaşımı süresi en fazla yarısı kadar uzayabileceğinden, süre 10 yıl daha uzayabilir.
DAVA ZAMANAŞIMININ KESİLME NEDENLERİ
- Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi,
- Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararının verilmesi,
- Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi,
- Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa, mahkûmiyet kararı verilmesi,
Halinde, dava zamanaşımı kesilir.
CEZA ZAMANAŞIMI NEDİR?
Ceza zamanaşımı, bir kimse aleyhinde kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmasına rağmen, mahkumiyet kararının hüküm tarihinden itibaren belli süre içinde infaz edilmemesi nedeniyle, o cezayı infaz yetkisini ortadan kaldıran bir kurumdur. İstisna yine soykırım, insanlığa karşı suç, vatana ihanet vs..
Ceza zamanaşımı
MADDE 68. – aşağıdaki sürelerin geçmesiyle cezalar infaz edilmez:
- a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında kırk yıl.
- b) Müebbet hapis cezalarında otuz yıl.
- c) Yirmi yıl ve daha fazla süreli hapis cezalarında yirmidört yıl.
- d) Beş yıldan fazla hapis cezalarında yirmi yıl.
- e) Beş yıla kadar hapis ve adlî para cezalarında on yıl.
CEZA ZAMANAŞIMININ DURMASI:
Bu halde ceza zamanaşımı bir sebebe bağlı olarak durur, o sebebin ortadan kalkması ile birlikte süre yeniden işlemeye başlar.
CEZA ZAMANAŞIMININ DURMA NEDENLERİ:
- Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması
- Bazı Suçlar Bakımından Hükümlünün Asker Olması
- Hükümlünün Bir Başka Cezadan Dolayı İnfaz Kurumunda Bulunması
- Cezanın İnfazının Ertelenmesi veya Durdurulması
CEZA ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ:
Kesilme ile birlikte, o ana kadar geçen süre yanar ve süre kesilme gününden itibaren yeniden işlemeye başlar.
CEZA ZAMANAŞIMININ KESİLME NEDENLERİ:
- İlamın İnfazına İlişkin İşlemlerin Yapılması
- Hükümlünün Yakalanması
- İki Yıldan Fazla Hapis Cezasını Gerektiren Kasıtlı Bir Suç İşlenmesi