Umutsuzca uyuşma arayışı: 21. yüzyılda NATO
Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana NATO, rolünü ve uygunluğunu yeniden tanımlamak için mücadele etti ve şimdi Çin’den yeni bir meydan okumayla karşı karşıya
Gezegendeki en büyük askeri ittifaktır, 70 yıldan daha eskidir ve NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) içindeki birçok kişi için daha yeni başlıyor.
Soğuk Savaş’ın bir ürünü olan NATO, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Doğu Avrupa’da üslenen devasa Sovyet ordularına karşı bir siper olarak 1949’da kuruldu.
Başlangıçta 10 Batı Avrupa ülkesi, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’nden oluşan ABD liderliğindeki bu toplu güvenlik sistemi, Sovyetler Birliği’nin (SSCB) daha batıya doğru genişleme düşüncesinin engellenmesine yardımcı oldu ve Avrupa’da huzursuz, gerilim dolu bir barışın korunmasına yardımcı oldu. onyıllardır.
Ancak NATO, etki alanlarını uzay ve siber uzayı içerecek şekilde genişletmesine ve son zamanlarda dikkatinin bir kısmını eski düşmanı Rusya’ya odaklamasına rağmen, 1991’de Sovyetler Birliği’nin çöküşünden bu yana rolünü ve alaka düzeyini yeniden tanımlamakta zorlanıyor.
Şimdi de Avrupa’nın çok ötesine, Irak ve Afganistan’ı geçerek yeni ana kaygısı olan Çin’e uzanıyor.
Asil başlangıçlar
İkinci Dünya Savaşı’nı takip eden yıllarda NATO, Avrupa ülkeleri arasında, kıtayı bir kez daha yutabilecek herhangi bir saldırıdan kendilerini koruma arzusundan doğdu.
Avrupa harabeye döndü, ekonomileri paramparça oldu, kaynakları ve insan gücü tükendi. Savaştan iki süper güç çıktı, ABD ve SSCB. Sovyetler Birliği’nin hükümdarı Joseph Stalin, Doğu Avrupa’nın çoğunu hızla asimile etmişti. Batı Avrupa için, Birleşik Devletler’in himayesi altındaki toplu güvenlik, mükemmel bir çözüm gibi görünüyordu. Kuzey Atlantik Antlaşması İttifakı böylece 1949’da Sovyet tehdidi ve batıya doğru genişleme potansiyeli korkusuyla doğdu. Amerika savaşta yaklaşık 400.000 can kaybetmişti, ancak ekonomisi ve endüstrileri gelişiyordu ve bu da ona yalnızca silahlı kuvvetlerini korumak için değil, aynı zamanda Batı Avrupa’nınkilere yardım etmek için mali güç veriyordu.
NATO’nun ortaya çıkışı, Avrupa ülkelerinin başka bir büyük çatışma korkusunu hafifletmesine kesinlikle yardımcı olsa da, kıta yine de günler olmasa da birkaç saat içinde nükleer bir savaşa dönüşebilecek olanın başlangıç aşamalarının arenası haline gelecekti.
NATO’nun büyümesinden giderek daha fazla endişe duyan Komünist Doğu Bloku da kendi kolektif güvenlik sistemini oluşturmaya çalıştı. 1955’te Varşova Paktı, Sovyetler Birliği ve yedi Doğu Avrupa ülkesi tarafından kuruldu ve kısmen Batı Almanya’nın o yılın başlarında NATO’ya katılmasıyla teşvik edildi.
Her iki taraf da nükleer silahları taktik ve stratejik düşüncelerinin tüm seviyelerine entegre etmişti. Nükleer silah kullanımının ne kadar yaygın olduğunu göstermek için, örneğin Çek ordusu, yalnızca küçük bir Varşova Paktı ülkesi olmasına rağmen, büyük bir çatışma durumunda limanlarda, manevra sahalarında ve birlik konsantrasyonlarında 80’den fazla nükleer silah başlatmayı planlıyordu.
1960’ların ortalarında, büyük NATO ve Varşova Paktı ülkelerinin çoğu benzer planlar yapıyordu. Avrupa’nın gerçek tehlikenin radyoaktif enkaza indirgenmesiyle, başka bir orduya karşı herhangi bir açık askeri eylemin ilgili herkes için felaketle sonuçlanacağının zımnen anlaşılmasıyla acımasız bir açmaz ortaya çıktı. NATO, Soğuk Savaş dönemi boyunca başarı ile bu riskten kaçınan ortamda faaliyet göstermiştir.
Rusların kuşatma korkusu
Ancak Komünizmin çöküşüne, Sovyetler Birliği’nin dağılmasına ve ardından 1991’de Varşova Paktı’nın dağılmasına rağmen NATO yoluna devam etti. Artık dağılacak bir Sovyetler Birliği olmadığı için, dağılmak yerine NATO genişledi ve Sovyetlerin çöküşünü takiben 16 üyeden 30 üye ülkeye çıktı.
Varşova Paktı’nın eski rakipleri, aslında Doğu Avrupa’nın çoğu, görevi kendisini Rusya’dan korumak ve genişlemesini sınırlamak olan bir Batı ittifakına çekildi. Bir Rus bakış açısından, bu yeniden kontrol altına alınmış gibi geldi. İttifak, Rusya’nın kendi topraklarına komşu olan hiçbir devletin üye olmasına göz yummayacağı konusunda defalarca uyarıldı.
Rusya’nın NATO’nun doğuya yayılmasından ne kadar endişe duyduğunu anlamak için Kanada ve/veya Meksika Varşova Paktı’na üye olsaydı ABD’nin nasıl hissedeceğini hayal edin. ABD için pek çok haklılığı olan dayanılmaz bir fikir.
Rusya’nın bu kuşatma korkusu, Doğu Ukrayna’daki çatışmanın alevlenmeye devam etmesinin birçok nedeninden biri. Ukrayna defalarca NATO’ya katılma talebinde bulundu, ancak mevcut bir çatışmaya dahil olan herhangi bir yeni üye devleti kabul etmemek NATO tüzüğünde yer alıyor. Rusya’nın zımni askeri müdahalesi ve ardından Donetsk’te yaşanan çatışmalar, Ukrayna’yı İttifak üyeliğinden fiilen yasaklıyor.
Ayrıca, 1990’larda Çeçenya’da ve 2008’de Gürcistan’daki çalı çatışmalarında Rusya tarafından sert dersler alındı. Rusya’nın nihai zaferlerine rağmen, çatışmalar taktik ve eğitimde önemli eksiklikleri ortaya çıkardı. Rusya’nın silahlı kuvvetlerinin yetersiz donanıma sahip olduğu ve Batılı askeri güçlerin sahip olduğu gibi askeri teknolojiyi kendi avantajlarına kullanmak için eğitime sahip olmadığı açıktı.
Rusya geçmişteki hatalarından yararlanmaya ve modern savaşa etkin bir şekilde uyum sağlamaya çalıştı, bu da onu bir acil modernizasyon programına girişmeye, yatırımları artırmaya ve çok daha iyi eğitimli ve donanımlı daha küçük, daha profesyonel bir orduya odaklanmaya yöneltti.
NATO’ya katılmanın gerçek nedeni – faydaları olan üyeler mi?
NATO ile Varşova Paktı arasındaki fikir çatışması, her zaman demokrasiye karşı otoriterliğe karşı ve aynı zamanda bugünün NATO’sunun benzer düşüncelere sahip demokratik ideallerin ve ortak değerlerin bir birleşimi olduğu fikri olarak resmedilmiştir.
Harika bir fikir, ama gerçeklik karşısında uçup gidiyor. 1960’larda Soğuk Savaş sırasında Yunan ve Türk orduları kendi sivil hükümetlerini devirdiğinde gözler kör oldu. Daha yakın zamanlarda, tehlikeli bir şekilde otokrasiye doğru kayarken, Macar ve Polonya hükümetlerinin siyasi muhalefete karşı artan hoşgörü eksikliği konusunda NATO üye devletleri tarafından çok az adım atıldı.
Çoğunlukla, NATO’nun bir demokrasi idealini desteklediği öncülü doğru olabilir, ancak istisnalar göz ardı edilir, özellikle de ilgili ülkeler, Rusya’nın bir dış bölgesi olan Kaliningrad ile sınırı olan Polonya ve Belarus gibi stratejik konumlardaysa, Rus stratejik müttefiki.
NATO ittifakı, bir üye devlete karşı herhangi bir askeri eylem düşüncesini caydırarak iyi bir koruma önlemi sağlarken, katılmanın tek nedeni bu değildir. Diğer nedenler, üye devletlerin elde edeceği somut askeri faydalar ve ABD tarafından sağlanan, çok yararlı ve çok aranan siyasi, askeri ve lojistik kaldıraç – yani Amerikan sert gücünün yumuşak tarafı.
Birleşik Devletler bu muazzam gücü on yıllardır sadece bariz askeri yeteneklerde değil, çoğu Avrupa ülkesinin eksik olduğu alanlarda da kullanıyor: İstihbarat toplama; lojistik tedarik zincirleri; stratejik nakliye uçağı; helikopterler ve çoğu ulusun yeniden üretmesi için çok pahalıya mal olacak geniş bir askeri uzmanlık ve teknik bilgi birikimi. Karşılığında ABD, bu ülkelerde askeri üsler kurma hakkını elde ediyor ve çoğu ülkenin ABD’nin yerine ABD tarafından belirlenen bir yolu izlemeyi seçeceği fikriyle rahat, her ülkenin stratejik düşüncesini belirli bir dereceye kadar etkileyebiliyor.
NATO’yu eleştirenler ABD’nin üstünlüğüne odaklansalar da, NATO’nun ABD’nin yardımı olmadan nasıl yürüyeceğini bir düşünün. On yıldan biraz daha uzun bir süre önce, 10 Haziran 2011’de, zamanın ABD savunma bakanı Robert Gates, NATO’daki meslektaşlarının önünde durdu ve son büyük politika konuşmasında Avrupalı devlet adamlarını bir araya getirdi. İçinde İttifak’ı azarladı ve Avrupalıları öngörü eksikliği, beceriksizlik ve Amerika’nın sonsuz yardımına güvenmeleri nedeniyle kınadı. Afganistan’daki savaş, toplamda 2 milyondan fazla ABD dışı personele sahip olmasına rağmen, NATO’nun orada 25.000 ila 40.000 asker bulundurma konusundaki eksikliklerini ortaya çıkarmıştı.
Gates, özellikle Libya’da son zamanlarda ortaya çıkan çatışmaya geldiğinde açık sözlüydü. Transatlantik İttifakının Durumu ve Geleceği Üzerine Düşünceler başlıklı konuşmasından bazı alıntılar yapmaya değer:
“…her ittifak üyesi [] Libya misyonuna oy verirken, yarısından azı katıldı ve üçte birinden daha azı grev misyonuna katılmaya istekli. Açıkçası, kenarda oturan müttefiklerin çoğu bunu katılmak istemedikleri için değil, sadece katılamayacakları için yapıyor. Askeri yetenekler basitçe orada değil … Ayrıca, tarihin en güçlü askeri ittifakı, seyrek nüfuslu bir ülkede zayıf silahlı bir rejime karşı bir operasyona sadece 11 hafta kaldı – yine de birçok müttefik, ABD’nin, bir kez daha, farkı kapatmak için.”
Avrupalıların, ABD’nin NATO İttifakını desteklemeye devam etmesini istiyorlarsa daha fazlasını – çok daha fazlasını – yapmaları gerektiği noktasında keskin bir çizgi çizmeye devam etti:
“Aslında, eğer Avrupa savunma yeteneklerinin düşüşündeki mevcut eğilimler durdurulmazsa ve tersine çevrilmezse, geleceğin ABD siyasi liderleri – Soğuk Savaş’ın benim için şekillendirici deneyim olmadığını düşünenler – Amerika’nın ABD’ye yaptığı yatırımın geri dönüşünü düşünmeyebilir. NATO maliyetine değer.”
Ancak Gates’in açık sözlülüğüne rağmen, 2007-2008 küresel mali krizi hayatın her alanında kendini giderek daha fazla hissettirirken, kendi mali krizlerini yaşayan Avrupalılar tarafından aslında çok az şey yapıldı.
Kararlı Trump yönetiminin sonunda üye devletleri kendi savunma harcamalarını artıracaklarına dair taahhütte bulunmaya zorlaması gerekti, bu da odak noktası giderek yeni canlanan Çin’e odaklanan ABD’nin üzerindeki yükün bir kısmını hafifletti; askeri genişlemesi şimdi her ikisi için de büyük alarma neden oluyor. Batı ve ABD’nin Asya-Pasifik müttefikleri.
Doğuya dön
NATO, Çin’in Avrupa çıkarlarına tecavüzü olarak gördüğü şeye karşı bir “toplu savunma” olarak Çin’e yeni odaklanmasını haklı çıkardı.
Avrupa’nın en büyüklerinden biri olan Yunanistan’daki Pire Limanı gibi önemli limanlar, Çin’e fayda sağlayabilecek ticari olarak stratejik mülkler satın almaya çalıştıkları için şu anda çoğunluk hissesine Çinli şirketler tarafından sahip olunuyor.
Buna, Atlantik’teki artan Çin deniz devriyeleri ve Çin’in Kuzey Kutbu’na artan ilgisi ve Rusya’nın tepesindeki Kuzeydoğu Geçidi’nin ekonomik uygulanabilirliği eklendi. Yakın zamanda Kuzey Kutbu buz tabakalarının çözülmesiyle mümkün kılınan bu yeni rota, Japonya, Güney Kore ve Çin gibi Kuzey Asya ülkelerine ve bu ülkelerden yapılan her ticari yolculukta binlerce kilometre tasarruf etme potansiyeline sahip.
Avrupa’da artan bu faaliyet, İttifak’ın Çin devletinin ayırt edici özelliklerini taşıdığını söylediği Batılı ticari ve askeri hedeflere yönelik kapsamlı siber saldırılarla birleştiğinde birçok NATO ülkesini endişelendiriyor.
Çin kendi ekonomik ihtiyaçlarına ve lojistiğine yatırım yaparak yanlış bir şey yapmıyor. Zaten satılık olan siteleri satın aldı. Tüm ülkeler gibi kendi çıkarları doğrultusunda hareket ediyor. Ancak, giderek daha yetenekli bir orduyla birlikte, ülke içindeki siyasi muhalefet üzerindeki baskılar, Çin’in çıkarlarının sonunda aşılması durumunda, bir sonraki adım konusunda birçok Avrupa devletini tedirgin etti.
Bu korku, otoriter devletin birçok alanda askeri-sivil kaynaşmasıyla daha da güçleniyor. Güney Çin Denizi’nde büyük gemi filoları var – sözde Çinli balıkçılar geçimini sağlamaya çalışıyor ama aslında doğrudan Halk Kurtuluş Ordusu’nun (PLA) kontrolü altında. Bu filolar genellikle komşuları korkutmak ve stratejik olarak hayati önem taşıyan bu su yolunun kaynak bakımından zengin suları üzerinde Çin’in fiili mülkiyet iddialarını paylaşmak için kullanılıyor. En son olay, Mart 2021’de, hem Çin hem de Filipinler’in iddia ettiği Güney Çin Denizi’nin bir bölgesi olan Whitsun Reef’te 200’den fazla Çinli balıkçı gemisinin ortaya çıkmasıydı.
NATO tüm bunlarla nasıl başa çıkacak? Potansiyel Çin ihlallerini çözecek herhangi bir anlamlı şekilde gücü nasıl yansıtacak? Birçok kişinin İttifak’ın yararlılığını aştığını veya yeniden odaklanmaya ihtiyaç duyduğunu ve ABD’nin Hindistan’daki çıkarlarına yardımcı olmak için daha iyi kurumların ve ittifakların zaten mevcut olduğunu düşünen birçok kişinin olduğu bu yeni ve belirsiz aşamaya girerken NATO’nun şimdi kendisi için gördüğü zorluk budur -Pasifik bölgesi.
Amerika Birleşik Devletleri’nin yükselen Çin’le yüzleşmek için doğuya dönmesinin bir parçası olarak, daha çok Dörtlü olarak bilinen Dörtlü Güvenlik Diyaloğu’na giderek daha fazla yatırım yaptı. 2007 yılında kurulmuş olup, ABD ve bölgesel müttefiklerden oluşur – Japonya, Hindistan ve Avustralya. Başlangıçta bir kağıt örgüt, son birkaç yılda dört ülkenin donanmasının kapsamlı bir şekilde eğitilmesi ve daha bütünleşmeye çalışılmasıyla birlikte artan bir uyum ve güç ittifakı haline geldi.
Temel gerçek şu ki, eğer ABD Çin’i kontrol altına almak istiyorsa, tıpkı Sovyetler Birliği’nin kapsandığı şekilde, Asya-Pasifik güçlerini tam da bunu yapmasına yardım etmesi için seçmesi gerekecek. Sovyetler Birliği’nin, dünyanın en büyük ekonomisi olma yolunda hızla ilerleyen Çin’in bugün sahip olduğu ekonomik gücün yanında hiçbir yerde olmaması arasındaki fark.
Umutsuzca alaka arayışı
NATO, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana sürekli gelişen kimliğiyle mücadele ediyor. SSCB’yi toplu savunma ve çevreleme arzusundan doğan görevi, ulus inşası, barışı koruma, askeri-sivil ilişkiler ve terörizm ve organize suça karşı bitmeyen mücadeleyi içerecek şekilde değişti ve değişen derecelerde başarı elde etti.
Orijinal özet – Avrupa kolektif güvenliği – Rusya’nın askeri modernizasyonu ile yeniden canlandırıldı. 2014’te Kırım’ın Rusya’ya kansız bir şekilde asimilasyonu, ezici bir çoğunlukla etnik olarak Rus olmasına rağmen, NATO aracılığıyla, özellikle Rusya’nın komşuları olan ve bu “asimilasyonun” bir gün yakında onlar üzerinde kullanılabileceği konusunda giderek gergin hissedenler arasında şok dalgaları yarattı.
Bu, Avrupa içindeki kolektif güvenliğin Almanya ve eski Doğu-Batı ayrımlarından doğuya, giderek endişelenen Baltık Devletleri ve Polonya’yı yeniden canlanan Rusya’dan ayıran yeni fay hatlarına kaymasıyla İttifak’a geleneksel odağının bir kısmını geri verdi.
NATO, tarihi boyunca her zaman kırılgan bir İttifak olmuştur. Tüm üye devletlerin ulusal istek ve ihtiyaçlarını dikkate alma girişimleri zaman zaman imkansız bir görev gibi görünüyor. Bazen bir üye devletin askeri bağımsızlık arzusu ve kendi çıkarları doğrultusunda hareket etme özgürlüğü kazanır.
Kilit müttefik ve nükleer devlet Fransa 1966’da ayrıldı, ancak belirli koşullar altında, on yıllar sonra 2009’da geri döndü.
İttifak’ın hayati bir üyesi olan Türkiye, son zamanlarda Suriye’de ve Libya’da kapılarının eşiğinde çatışmalara dahil oldu. Genellikle vekiller tarafından verilen bu karışık iç savaşlarda, NATO üyeleri zaman zaman kendilerini karşı taraflarda buldular – karmaşık geçici ittifaklar ağı olağanüstü bir hızla değişiyor.
NATO’nun şimdi bu iklimde faaliyet göstermesi gerekiyor – Soğuk Savaş sırasında olduğu gibi açıkça tanımlanmış tek bir düşmanla karşı karşıya değil, hepsi kendi stratejik düşüncelerine sahip ülkeler arasında sürekli büyüyen bir ittifakı sürdürürken yerel çatışmalarla dolu bir şekilde mücadele ediyor. NATO’nun hala kendini tanımlamakta zorlanıyor olması şaşırtıcı değil.