Transkript
1 İnternet Teknolojileri Ders 3
2 Internet adresi nedir? Domain ismi ve IP numarası ne demektir? mail.comu.edu.tr İnternet'e bağlı her bilgisayarın kendine özgü bir adresi vardır. Domain Name System (DNS) olarak adlandırılan hiyerarşik bir isimlendirme sistemi ile (Internet adresi), internete bağlı bilgisayarlara ve bilgisayar sistemlerine isimler verilir.
3 IP numarası DNS de, bir TCP/IP servis protokolüdür. DNS, 'host' olarak adlandırılan internete bağlı tüm birimlerin yerel olarak bir ağaç yapısı içinde gruplandırılmasını sağlar. Bu şekilde, bütün adreslerin her yerde tanımlı olmasına gerek kalmaz. Örnek olarak, comu.edu.tr altında, mail.comu.edu.tr, onun altında da, titan.mail.comu.edu.tr vb seklinde dallanmış bir çok adres olabilir. Her bir internet adresine 4 haneli bir numara karşılık gelir. a.b.c.d seklindeki bu numaralara IP (Internet Protocol) numaraları denir. Burada, a,b,c ve d sayıları arasında değişen bir tam sayıdır (32 bit adresleme sistemi) gibi Örnek olarak spot.comu.edu.tr için bu numara 'dir. Her internet adresinin ilk kısmı bulunduğu domain'in network adresini, son kısmı ise makinenin (host) numarasını verecek şekilde ikiye bölünür. Bir bilgisayar ağında bulunan makinelerin miktarına göre makine numarası için ayrılan kısmın daha büyük veya daha küçük olması gerekebilir.
4 IP numaraları Bu domain adreslerinin dağıtımı NIC (Network Information Center) tarafından yapılır, daha sonra her domain sahip olduğu adresi kendi ihtiyaçlarına göre parçalayarak dağıtabilir. Son zamanlarda,sınırlı sayıdaki internet adres uzayının bitebileceği düşüncesi ile, yeni bir adresleme stratejisine doğru da gidilmektedir. önümüzdeki yıllarda, yeni tip IP adreslerinin (128 bit) ortaya çıkacağını bekleyebiliriz (IPv6). Bu IP numaralarına (domain adreslerine) karşılık düşen bir makine ismi de bulunur. Bu sayede makineların isimleri daha kolay akılda kalır. Her domain'de o domaine ait IP numaraları ile bu isimler arasında geçişi sağlayan bir servis (Domain Name Service) bulunur. Bu servis aynı zamanda diğer domain'lere ait isimleri ilgili DNS'lere sorarak öğrenir.
5 IP numaraları Örneğimize geri dönecek olursak. İstanbul Teknik Üniversitesi bir Class B network numarasına sahiptir. ( ) itu.edu.tr domaininde bulunan tum IP numaraları ile başlar. Bilgi İşlem Merkezi bu numarayı yerel ağlara dağıtmıştır. Elektronik-Haberleşme Bölümü domain'i ne ( ) numarası verilmiştir. Burası da ehb.itu.edu.tr olarak tanımlanmıştır. Bu network içerisinde yer alan makinelerin hepsi numarası ile başlar, söz gelimi bu network'de yer alan titan ismi verilen makinenin IP numarası > titan.ehb.itu.edu.tr şeklindedir. Dikkat edilirse bir host numarası 1 den 254 e kadar 254 farklı değer alabilir. 0 ve 255 bu numaralandırmada özel anlamlar içerirler. 0, network'u tanımlarken 255 de o network'teki tüm hostları tanımlar.
6 IP numaraları adresi ve Network'u test ve geliştirme için kullanılır adresi her makinenin kendisini tanımlar buraya gönderilen her şey, sanki bir başka network'ten geliyormuş gibi makinenize geri dönecektir. Bu sayede herhangi bir network bağlantısı olmadan bazı denemeler yapılarak network yazılımları geliştirilebilir. DNS, ayrıca, İnternet adresini nümerik adrese çevirir. Domain'ler hiyerarşik DNS adresleme sistemi içindeki farklı yapıları temsil ederler. Her domain kendi içinde bağımsız bir topluluktur. Doğal olarak, herkes kafasına göre gelişi güzel internet domain ismi ve IP numarası alamaz. Network Information Center (NIC)'e bunun için başvurmak gerekir. Aksi taktirde karmaşayı siz düşünün.
7 IP numaraları Bu domain adreslerinin dağıtımı NIC (Network Information Center) tarafından yapılır, daha sonra her domain sahip olduğu adresi kendi ihtiyaçlarına göre parçalayarak dağıtabilir. Önceleri internet kullanımı bu kadar yaygın olmadığından, IP numaralarının kurumlara dağıtımında çok "bonkör" davranılmış. 1990'lı yılların sonlarında ise, IP numaralarının bitmeye başladığı görülünce yeni bir adresleme stratejisine doğru da gidilmiştir. Bu adresleme sisteminde 128 bit uzunluğunda bir sistem kullanılmıştır. IPv6 olarak adlandırılan yeni adresleme sisteminde, teorik olarak, 340 trilyon kere trilyon kere trilyon adet (340'ın yanına 37 sıfır daha koyun!!) bilgisayarı adreslemek mümkündür. Bu sayı IPv4 için (32 bit adresleme sistemi) 4 milyar idi.
8 IP numaraları Bu IP numaralarına (domain adreslerine) karşılık düşen bir makine ismi de bulunur. Bu sayede makinelerin isimleri daha kolay akılda kalır. Her domain'de o domaine ait IP numaraları ile bu isimler arasında geçişi sağlayan bir servis (Domain Name Service) bulunur. Bu servis aynı zamanda diğer domain'lere ait isimleri ilgili DNS'lere sorarak öğrenir. Örneğimize geri dönecek olursak. Bahçeşehir Üniversitesi bir kaç tane Class C network numarasına sahiptir. ( , ) bahcesehir.edu.tr domaininde bulunan tüm IP numaraları ya da ile başlar. Bunlar birer network tanımlar. Bu ağdaki tüm bilgisayarların adresleri ".bahcesehir.edu.tr" ile biter. Ayrıca, istenirse, bağımsız alt alanlar da oluşturulabilir. Söz gelimi, Mühendislik Fakültesi için "eng.bahcesehir.edu.tr" tanımlanmıştır. Burada eng, üst ağ altındaki başka bir alt ağı tanımlar. Söz gelimi bu ağda yer alan aurora ismi verilen makinenin IP numarası aurora.eng.bahcesehir.edu.tr şeklindedir.
9 IP numaraları Bilgisayarlar birbirlerini IP numaralarından tanırlar. İnsanların aklında kolay kalsın ve hiyerarşik yapılanma rahat yapılsın diye bunlar alt ağlar, makine adları gibi isimlendirmelere tabi tutulurlar. Yukarda görüldüğü gibi, internete bağlı her bilgisayarın (teorik olarak) bir IP numarası, ve o numaraya karşılık gelen de bir gerçek adı vardır. İki mekanizma arasındaki dönüştürmelerden DNS sorumludur. DNS, ayrıca, İnternet adresini nümerik adrese çevirir. Domain'ler hiyerarşik DNS adresleme sistemi içindeki farklı yapıları temsil ederler. Her domain kendi içinde bağımsız bir topluluktur. Doğal olarak, herkes kafasına göre gelişi güzel internet domain ismi ve IP numarası alamaz. Türkiye için bu numaraların dağıtımı ODTÜ, Ulaknet ve TTNet tarafından (ticari kullanımlar için) yapılmaktadır.
10 Internet adreslerinde görülen kısaltmalar ne anlama gelir? Internet'e bağlı kuruluşlar değişik gruplara ayrılabilir ve bir kuruluşun domain adresi, o kuruluş hangi gruba dahilse ilgili kısaltmayı bazı istisnalar dışında mutlaka içerir. Ayrıca, ülkelerin 2 harfli tanıtım kodları da (Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada çıkışlı adreslerin çoğu ve geniş bir kitleye servis sunan bazı birimler dışında) adresin sonuna eklenir. Internet adresi, eğer özel amaçlı bir servise (ftp, gopher, www gibi) aitse, genellikle, bu durum, adresin başında kullanılan bir kısaltmayla verilir.
11 Kısaltmalar Aşağıdaki liste, adreslerde kullanılan bazı kısaltmaları ve ne anlama geldiklerini göstermektedir: Hükümet kuruluşları Eğitim kurumları (üniversiteler gibi) Ticari olmayan, kar amacı gütmeyen kuruluşlar Ticari kuruluşlar Askeri kuruluşlar Servis Sunucuları (Internet Servis Sağlayıcıları gibi) Akademik kuruluşlar (bazı ülkelerde edu yerine kullanılmaktadır) uluslararası organizasyonlar, kuruluşlar FTP Arşiv Sitesi (ön ek) World Wide Web Sitesi (bazen web de kullanılır) -ön ek- gov edu org com mil net ac int ftp www
12 Ülke Kısaltmaları Bazı ülke kısaltmaları : tr:türkiye, jp:japonya, uk:ingiltere, it:italya, ch:isviçre, ca:kanada, ru:rusya, id:endonezya, nl:hollanda, de:almanya, fr:fransa, il:israil, no:norveç, se:isveç, fi:finlandiya, gr:yunanistan, br:brezilya, hr:hırvatistan, bg:bulgaristan yu:yeni Yugoslavya, Örnek domain adresleri : hokudai.ac.jp (jp=japonya), bilkent.edu.tr (tr=turkiye), oak.oakland.edu, servis.net.tr, ftp.netscape.com, tubitak.gov.tr, garbo.uwasa.fi (fi=finlandiya, (Nato).
13 Kısaltmalar Genel olarak bu sınıflamaya uyulsa da, bazı domain adlarında daha farklı sözcük grupları da olabilir. man.ac.uk (uk=ingiltere), www2.itu.edu.tr Özellikle.com domain-lerindeki sıkışmadan dolayı, yeni global domain adları oluşturma çalışmaları 1997 ortalarında tamamlanmıştır. Yeni kullanıma açılan alan adları şunlardır : arts firm info nom rec stor web Sanat ve kültür ile ilgili siteler Ticari Firmalar Bilgi servisi sunan siteler Kişisel domainler için kullanılan adresler Eğlence siteleri Alışveriş merkezleri, ticari ürün satılan yerler www ile ilgili servis sunan siteler
14 Internet Ne Kadar Güvenli? Internet'in, şu an için çok fazla güvenli olduğu söylenemez. Nadiren de olsa, kişisel iletiler (e-posta, ) kötü amaçlı, profesyonel kişiler tarafından illegal yollarla ele geçirilebilir. Özellikle ticari kuruluşların Internet'i kullanmaya başlamaları ile birlikte, Internet'te güvenlik probleminin çözümü için ciddi çalışmalar yapıldı. Web üzerinden iletilen her türlü bilginin, yeni şifreleme teknikleri ve çok yüksek hızlı hatlar sayesinde yeterince güvende olduğunu söyleyebiliriz. Ancak, yine de, kullanıcı şifreleri, banka kredi kart numaraları ve benzeri gibi gizlilik içeren bilgileri net üzerinde serbestçe göndermeyin ( ile, güvenlik kilidi olmayan Web listeleyicileri ile vb.)
15 İnternette Bilgiler Hangi Hızlarla İletilir? Aşağıdaki tablo, herhangi bir ağ üzerindeki bilgisayarların ve internet üzerinde bilgisayarlar ve bilgisayar sistemlerinin birbirleriyle haberleşmesinde kullanılan bazı standart bağlantı hızlarını göstermektedir (orijinali : ). Teknolojisi Telefon H. ADSL Kablo Modem Fast Ethernet Gigabit Ethernet Hız 56 Kbps Mbps 512Kbps-52 Mbps 100 Mbps 1 Gbps Kullanıldığı Yerler Evden bağlantılarda ve bazı küçük ölçekli işletmelerde Mevcut telefon altyapısı üzerinden ev, küçük işyeri ve orta büyüklüklü şirketlerin internet bağlantılarında Ev, işyeri ve okulların bağlantılarında Ev, işyeri ve okulların bağlantılarında Ev, işyeri ve okulların bağlantılarında
16 Firewall (Ateş Duvarı) Nedir? Firewall (Internet Güvenlik Sistemi), internet üzerinden bağlanan kişilerin, bir sisteme girişini kısıtlayan/yasaklayan ve genellikle bir internet gateway servisi (ana internet bağlantısını sağlayan servis) olarak çalışan bir bilgisayar ve üzerindeki yazılıma verilen genel addır. Firewall sistemleri, bu engelleme işini, sadece daha önceden kendisinde tanımlanmış bazı domainlere erişim yetkisi (telnet,ftp, http vb) vererek yaparlar. Günümüzde, Internet Servisi veren makineler oldukça kapsamlı özelliklere sahip Firewall sistemleri ile donanmıştırlar.
17 Proxy Servisleri Nedir? Proxy servisi, internet üzerindeki yerel bir ağ (ya da internete bağlı bir bilgisayar) ile dış dünya arasındaki ilişkiyi sağlayan bir yardımcı geçiş (gateway) sistemidir. İki amaç için kullanılabilirler : 1. Bir proxy servisi (sunucusu), sizin adınıza (proxy'nin kelime anlamı VEKİL'dir) sizden aldığı "internet'ten bilgi alma" isteklerini yürütür ve sonucu yine size iletir. Ancak, aynı anda, bu bilgilerin bir kopyası da (cache) bu proxy sunucusu üzerinde tutulur ve bir dahaki erişimde kullanıcının istediği bilgiler doğrudan ilgili siteden değil de proxy servisinden gelir; dolayısıyla, iletişim daha hızlı olur. Internet'e erişim için mutlaka bir proxy servisine ihtiyaç yoktur, ancak, size en yakın bir servis noktasındaki proxy servisini kullanmanız, internet erişiminizi bir hayli hızlandıracaktır. Özellikle evinizden modemle internete erişiyorsanız, proxy servislerini kullanmanız performansınızı arttırır. Çünkü, istediğiniz bilgileri, dış bağlantı hızı daha fazla olan proxy bilgisayarı sizin adınıza alır, siz de kişisel bağlantınızla bu bilgilere daha hızlı erişmiş olursunuz.
18 Proxy Servisleri Nedir? 2. Firewall-güvenlik sistemlerinin kullanıldığı yerlerde, kullanıcıları çıkışları tek bir makine üzerinden olabilir. Bu durumda proxy servis makinesi sadece bir aracı olarak çalışır. Proxy servisi kullanmanın avantajı çoktur. Herhangi bir siteden istediğiniz bir bilgi (web sayfası, ftp dokümanı vb) eğer kullandığınız proxy servisinde henüz depolanmamışsa, bu bilginin olduğu siteden alınır ve size iletilir. Daha sonra başka bir kullanıcı (ya da siz) aynı dokümanı/bilgiyi istediğinizde, ilgili doküman/bilgi proxy servisinde depolandığı (cache) için doğrudan oradan size iletilir ve erişiminiz de çok daha hızlı olur. Proxy servisleri, uluslararası internet bağlantılarındaki yoğunluğu azaltmak, erişimleri hızlandırmak ve ağı daha etkin kullanmak için çok yararlı araçlardır. En popüler proxy servisleri, Web (http), FTP, Gopher ve Wais internet araçları için tanımlıdır.