İÇİNDEKİLER
Ofsayt Nedir: Kaleye doğru hücum yapmakta olan takımın oyuncularından birinin, top kendisine doğru gönderildiği anda rakip takımın kale çizgisine toptan ve rakip takımın sondan ikinci oyuncusundan daha yakın mesafede olmasına ofsayt denir.
Ofsayt Kelime Anlamı
Futbolda hücuma yönelik harekete geçen takımın en az bir oyuncusunun topla oynandığı sırada, rakip takımın kale çizgisine, o takımın en yakın oyuncusundan daha yakın bulunması durumu.
“Maçta da kendini pek yormaz, yarı ofsayt durumlarından beleş goller çıkarırdı.” – H. Taner (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)
Ofsayt Tarihi
Futboldaki oyun kurallarının temeli İngiltere Cambirge Üniversitesi’nde 1848 yılında atılmıştır. Rugby ve futbolun ayrılmasıyla beraber 1863’te ilk kurallar hazırlanmıştır. Bu kuralların yayınlanma tarihi ise 1896 yılıdır.
İlk ofsayt kuralı günümüzdeki kurallardan çok daha katı bir şekilde uygulanmaktaydı. Bu kural, futbolcunun topun yanında ya da önünde bulunması durumunda kabul ediliyordu. Futbolun gelişimiyle beraber evrensel olarak ofsayt kuralı da 1866 yılında hazırlanarak kabul edilmiştir.
“Futbol Oyun Kuralları” adlı kitapta ofsaytın tanımı yapılmıştır. Bu tanımda: ‘Futbolcu, rakip kale çizgisine sondan ikinci rakip oyuncu ve toptan daha yakın konumda ise ofsayt pozisyonu olur.’ tabiri kullanılmıştır. Bu tanım aslında çok basit olarak görülse de zamanla gelişen futbolda farklı uygulamalar ortaya çıkmıştır.
İlk Futbol Oyun Kuralları’na göre topun ileri hattında olan tüm oyuncular ofsayt durumundaydı. 1866 yılında bu kural, ‘Top ve kale arkasında 3 rakip futbolcu var ise oyuncular ofsayt sayılmaz’ şeklinde değiştirilmiştir.
1925 yılındaki kural değişikliğine göre 3 rakip futbolcu şartı 2’ye indirilmiştir. 1990 yılına baktığımızda ise bu kural için hücum yapan takıma pek çok avantaj getirilmiştir. Yeni kuralda, sondan ikinci oyuncu ile beraber aynı hizaya denk gelen oyuncunun ofsayt sayılmamasına karar verildi.
1995 yılına baktığımızda bu pozisyon için ‘aktif ve pasit’ kavramları uygulamaya alındı. Ofsayt kuralında ayrıca rakibe müdahale, avantaj sağlamak ve oyuna müdahale etmek gibi terimler kullanılmıştır.
2005 yılında ise bu pozisyonda tekrar değişikliğe gidildi ve yeni tanımlar yapılmaya başlandı. Bu tanımda, ‘Oyuncunun kollarının rakibin önünde olması, ofsayta neden olmaz’ şeklinde bir ifade kullanılmıştır. Bununla beraber aktif olarak oyuna katılma unsurları da aşağıdaki gibi tanımlamıştır;
- Rakip oyuncuya müdahale etmek: Rakip futbolcunun hareketlerini ya da görüş mesafesinin açık bir şekilde engelleyerek ya da hakemin kendi kanaatine göre rakibin dikkatini dağıtan veya onu aldatan bir hareket gerçekleştirerek rakibin oyun oynamasını engellemek.
- Oyuna müdahale etmek: Herhangi bir takım arkadaşı tarafından verilmekte olan ya da dokunulan topla oynama durumu ya da topa dokunma.
- Bulunduğu pozisyondan avantaj elde etmek: Ofsaytta olan bir oyuncunun rakibinden ya da kale direklerinden geri seken topla oynaması durumudur.
Ofsayt Kavramına Genel Bakış
Ofsayt kuralının oluşmasıyla beraber bazı durumlar hakkında detaylı bilgiler paylaşılmıştır. Bu bilgilere bakacak olursak, oyuncuların hangi durumda ofsaytta olup olmadığının öğrenilmesi gerekiyor. Öncelikle bir oyuncu, rakip takımın kale çizgisine rakip ve toptan yakın olursa ofsayttadır. Aşağıdaki durumlar söz konusu ise pozisyon ofsayt olarak nitelendirilmez;
- Rakip sondan ikinci oyuncuyla aynı hizada duruyorsa
- Kendi yarı sahasında ise
- Son iki rakip oyuncuyla beraber aynı hizada duruyorsa
- Kale ile kendi arasında oyuncu bulunmamasına rağmen topun arkasında kalıyorsa, oyuncu ofsayt pozisyonuna düşmemiş demektir.
Bir futbolcu ofsaytta iken herhangi bir şekilde topa dokunursa aşağıdaki durumlarla beraber ofsayt cezası verilebilir;
- Ofsayt pozisyonunu lehine çevirirse
- Rakibini ve oyunu engellerse ceza alabilmektedir.
Ofsayt kuralı; kale vuruşu, köşe vuruşu ve taç atışlarında uygulanmamaktadır.
Ofsayt Pozisyonunda Bilinmesi Gerekenler
Futbolda bazı kalıplaşmış durumlar vardır ve genelde ofsayt olarak yorumlanır. Bu durumlar;
- Sondan ikinci sırada yer alan rakip oyuncuyla karşı takımdaki oyuncu aynı hizada bulunuyorsa, ofsayt olmaz. Ofsayt olabilmesi için oyucunun rakip takımdaki oyuncuyu herhangi bir şekilde geçmesi gerekmektedir.
- Takım oyuncularının kendi sahasında bulunması durumunda da ofsayt kuralı gerçekleşmemektedir.
- Son olarak ofsayt olduğu zannedilen durumlardan biri de, oyuncunun kaleyle kendi arasında herhangi bir oyuncunun olmamasına rağmen oyuncunun topun arkasına düşmesi durumudur. Pek çok taraftar bu durumu ofsayt olarak yorumlar ancak kural bu şekilde gerçekleşmemektedir.
Bu tür durumlar hemen hemen her futbol müsabakasında yaşanabilmektedir. Bunlara ek olarak hiçbir şekilde ofsayt kuralının uygulanamadığı bazı durumlar da vardır.
- Taç atışlarında pek çok kişi ofsayt olabileceğini düşünmektedir. Ancak maç sırasında topun herhangi bir nedenle sahanın dışına çıkmasıyla beraber kullanılan taç atışlarından doğan goller kabul edilmektedir.
- Köşe vuruşlarında da aynı durum geçerlidir. Topun rakip oyuncuya çarparak dışarı çıkmasıyla beraber kullanılan köşe vuruşlarında ofsayt kuralının uygulanması mümkün değildir. Ayrıca aut atışları için de bu kural kullanılamaz.
- Kale vuruşları sırasında da oyuncunun ofsayta düşme ihtimali yoktur. Yani kaleci uzun bir vuruş yaparak rakip yarı sahasına topu gönderdikten sonra topu kazanan oyuncunun ofsayt kuralıyla hareket etmemesi ve maça devam etmesi gerekmektedir.
Bir önceki yazımız olan Çemen Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.