Ana Sayfa / Sağlık Rehberi
Makaleyi Yazan: Dr. Ercan Yaşa
Makale Tarihi: 28 Ağustos 2020
Şuur Kaybı Olduğunda
Şuur Kaybı, sinir sisteminin çalışmasına engel olan bir sebepten dolayı beynin çalışmasındaki duraklamadır. Beynin oksijensiz kalmasından oluşur. Sebepleri: Şok, boğulma, zehirlenme, kazalar, sara, kan şekerinin dengesizliği, aşırı sıcak, bayılmalar, kalp nöbetleri, histeri olarak özetlenebilir.
1. Hastayı battaniyeye sarıp, temiz havalı bir yere alınız, solunum yollarını açık tutunuz.
2. Sıkı giysilerini gevşetiniz.
3. Karın yaralanması yoksa şuuru yerine geldiğinde yudum yudum su veriniz.
4. Solunum gürültülü ise hastayı yan yatırınız.
5. Solunum gürültüsüz ise hastayı sırt üstü yatırıp, başı yukarı kaldırarak yana çeviriniz.
6. Solunum durmuşsa yapay solunum yaptırınız.
7. Hastayı sarsmadan süratle doktora veya hastaneye götürünüz.
Solunum Sistemi Durduğunda
1. Kişiyi düz bir yere sırt üstü yatırınız.
2. Çenesini yukarı gelecek şekilde başını geriye çekerek solunum yollarını açınız.
3. Ağız çevresini temizleyiniz.
4. Çeneye bastırarak ağzın açılmasını sağlayıp, diğer elinizle burun deliklerini tıkayınız.
5. Derin nefes alıp ağızdan ağıza dakikada 12–15 defa üfleyiniz.
6. Göğüs kafesinin yükselip, yükselmediğini kontrol ediniz.
Dolaşım Sistemi Durduğunda
1. Hastayı sert bir yere sırt üstü yatırınız.
2. Hastanın iman tahtasının alt kısmını belirleyiniz.
3. Ellerinizi üst üste koyarak iman tahtasında belirtilen yere dik olarak bütün kuvvetinizle bastırınız.
4. Her basışta göğüs kafesi 4 cm kadar çökmelidir. Çocuklarda tek elle bastırmak yeterlidir.
5. Dakikada 70–90 defa bastırmak gereklidir.
Şok Durumlarında
1. Uygun bir yere sırt üstü yatırınız.
2. Etrafındaki kalabalığı dağıtınız.
3. Az hareket ettirmeye çalışınız.
4. Beynin kan dolaşımını ve çalışmasını kolaylaştırmak için bacakları 15–30 derece yukarı kaldırınız.
5. Yakasını, kemerini, gömleğini gevşetiniz.
6. Solunum yolu tıkanıklığı varsa gideriniz.
7. Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapınız.
8. Kanaması varsa kanamayı durduracak önlemi alınız.
9. Kırık varsa tahta parçası ile tespit yapınız.
10. Soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmını hafifçe yükseltiniz.
11. Battaniye ile örtünüz, yaralı şuursuz ise katı yiyecekler vermeyiniz.
12. İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatınız.
13. Tıbbi bakım gecikmişse yarım bardak su içine karbonat karıştırıp içiriniz.
Yaralanmalarda
1. Yaralı kişiyi mümkünse oturtunuz.
2. Ellerinizi iyice yıkayınız.
3. Yaranın bulunduğu kısımdaki elbiseyi münasip şekilde ortadan kaldırınız.
4. Yara içindeki sert cisimleri çıkarmayınız.
5. Kan pıhtılarını yerinden oynatmayınız.
6. Yaranın etrafını içten dışa doğru su veya sabunlu su ile temizleyiniz.
7. Kesinlikle tentürdiyot, antiseptik sıvı ve toz ilaç sürmeyiniz.
8. Yara üzerine temiz bir bez koyarak sargı bezi ile sarınız.
9. Şişlik, kanama ve ağrıyı azaltmak için mümkünse o bölge üzerine havluya sarılı buz torbası koyunuz.
Zehirlenmelerde
Günlük hayatta çeşitli nedenlerle zehirlenmeler görülür. Zehirli maddelerin vücuda girmesi sonucu ortaya çıkan duruma zehirlenme denir. Zehirlenme ağız yoluyla, solunum yoluyla ve deri yoluyla olabilir.
1. Zehirlenmelerde görülen belirti ve bulgular zehrin cinsine, miktarına, vücuda girme yoluna ve kişinin yaşına göre değişir.
2. Ağızda yanma, bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, halsizlik, baş dönmesi ve terleme görülebilir.
3. Şuur bozukluğu olabilir.
4. Solunum ve dolaşımda bozukluk ve hatta durma olabilir.
5. İdrar miktarı azalır hatta hiç idrara çıkmayabilir.
6. Görmede bozukluk, nabızda zayıflama, göz bebeklerinde küçülme, kan basıncında düşme ve havaleler olabilir.
Zehirlenmelerde zehri vücut dışına atmak, zararsız duruma getirmek ve sulandırmak temel ilk yardım kuralıdır. Çeşitli durumlarda zehrin cinsine göre ilkyardım uygulanır. Hasta acilen hastaneye sevk edilir.
Yanık ve Haşlanmalarda
Ateş, sıcak bir cisim, elektrik asit ve bazla oluşan doku zedelenmesine yanık; sıcak su, buhar vb. sebeple oluşan doku zedelenmesine ise haşlanma denir.
1. Yanık kısma el sürmeyiniz.
2. Soğuk su altına tutunuz veya buz koyunuz.
3. Diş macunu, salça, yoğurt veya herhangi bir losyon sürmeyiniz.
4. Yanık veya haşlanmış kısımdaki elbiseleri keserek ortadan kaldırınız.
5. Yanan veya haşlanan kısımda fiske oluşmamışsa sıkıca, varsa gevşek olarak gazlı bezle sarınız.
6. Şok tedavisine hazır olunuz.
7. Hafif vakalarda sıcak içecek veriniz, ağır vakada iki bardak suya 1 tatlı kaşığı tuz koyup içiriniz.
8. Asit ve baz yanıklarında yukarıdakilere ilaveten asit yanıklarında alakalı, baz yanıklarında asit solüsyon hazırlayıp yanık yere sürünüz.
Kırık ve Çıkıklarda
Çeşitli nedenlerle kemik bütünlüğünün bozulmasına Kırık denir. Kırık sonucu yaralanmalar olabilir. Kırık yerinde şişlik ve morluk görülür. Eğer yara varsa üzerine temiz mendil koyup sarınız. Görünen kemik parçalarının çıkarmayınız, kanama yapabilir. Kırık yerleri oynatmayınız. Ağrı ve şoka yol açabilir, damar ve sinirleri zedeleyebilir. Kanama varsa durdurunuz. Yaralı kısmı kalp seviyesinin yukarısına gelecek şekilde kaldırınız. Bir eklemi oluşturan kemiklerden bir ya da hepsinin birbiri üzerinde yer değiştirerek normal eklem ilişkisinin değişmesine çıkık denir. Çıkıkta eklemi yerine koymaya çalışmayınız. Kırıkta olduğu gibi çıkık eklemi tespit ediniz. Kalp seviyesi üzerinde tutunuz. Derhal hastaneye götürünüz.