Nayman'lar
NAYMAN'LAR
Abdülkadir İnan
XII - XIII. yüzyıllarda bugün Moğolistan denilen ülkede egemenlik için çarpışan Kereyit, Nayman, Merkit, Ongut (Aktatar), Tatar, Oyrat ve başka birçok boy ve ulusların soyu (ırkları) meselesi aşağı yukarı bir asırdan beri önemli tartışma konusu olmuştur. Bunlardan Kereyitlerle Naymanların Türk soyundan oldukları ve XIII. yüzyılda Türkçe konuştukları tarihçi Howorth tarafından kesin olarak iddia edilmiştir (History of the Mongols, Part I, p. 694). Rus bilginleri ise Çingiz'in meydana çıktığı devirde Moğolistan'ın baştan başa Moğol soyundan olan boylarla işgal edilmiş bulunduğunu iddia ediyorlardı, şimdi de bu fikirde ısrar ediyorlar. Yukarıda adı geçen boylardan Nayman boyunun soyu ve dili meselesi son yıllarda Japon bilgini S. Murayama tarafından tekrar ortaya konulmuştur. S. Murayama, Naymanların Türk soyundan olduklarını ve Türkçe konuştuklarını, şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispat etmektedir. O. Hovvorth'ın delillerini naklettikten sonra Reşideddin ve "Moğolların Gizli Tarihi"nde bulduğu delilleri de buna eklemektedir.
Howorth, Nayman ve Kereyitlerin Türk olduklarına delil olarak hanlarının ve kumandanlarının adlarının Türkçe olduğunu (inanç Bilge Buka Han, Tay Buka, Köksev, Yedi Tuğluk. ) gösteriyordu. Howorth'tan sonra bu meseleyi Rus bilgini N. A. Aristov, daha geniş bir şekilde ele aldı. Onun mütalaasına göre IX. yüzyılda Uygur devletinin dağılışından Çingiz'in zuhuruna kadar bütün Moğolistan baştan başa Türk boylariyle meskundu; Moğollar ise ancak kuzeyde bulunuyorlardı.
S. Murayama, Nayman ulusunun Türklüğü veya Moğolluğu üzerine yazılan yazıların özetini verdikten sonra, Naymanların Türk soyundan olduklarını ispat için "Moğolların Gizli Tarihi"nden aldığı şu kişi adlarını sıralıyor:
1. İnança Bilge Kan (Reşideddin'de: İnanç Bilge Buku Han).
2. Tayang Kan, İnanç Bilge Kan'ın oğlu. Reşideddin'e göre Tayang Çince taywang'dan olup 'hükümdar oğlu' demektir; yine ona göre Çin hükümdarı tarafından verilen bir ünvan olup "büyük hükümdar" demekmiş, Tayang'ın adı Taybuka idi.
3. Buyruk Kan, İnança Bilge'nin oğludur; Tayang'ın küçük kardeşidir.
4. Küçlük Kan, Tayang'ın oğludur, Reşideddin'e göre küçlük kuvvetli demektir.
5. Külbesü, İnança Bilge'nin karısı, Reşideddin'e göre Tayang'ın karışıdır (S. Murayama bu adın Türkçe olduğunu, açıklamadan, kabul etmiştir). Reşideddin bu kelimenin etimolojisini vermiyor,
6. Kökse'ü~Köks'egü Sabrak Tayang Han'ın uyruklarındandı. Bu ad Reşideddin'de Köksü şeklindedir. Ona göre Köksü "öksürük' ve göğüs hastalığı ile sesi kısık adam" demektir.
7. Kori sübeçi. Bu da Tayang Han'ın uyruklarından biri idi. Bu adam Kereyit Hanı Toğrulu Titig Sakal denilen yerde esir aldı. S. Murayama bu Sübeçi adını eski Türkçedeki 'suvçi' "Pilot" kelimesiyle izah edilemez mi? diyor.
8. Yedi tubluk. Bu da Tayang'ın uyruklarından biridir. Reşideddin'e göre: Yedi Tuglug yani 'yedi sancaklı' demektir.
Hepsi : https://docs.google.com/
Çelme ve Subutay : https://www.facebook.com/
Nayman'lar Reviewed by Türk Asya on Pazartesi, Eylül 29, 2014 Rating: