Göz kanserleri gözde başlar. Çeşitli göz kanseri türleri vardır. Gözün kısımlarını ve görevlerinin ne olduğunu bilmek bu kanser türünü anlamaya yardımcı olur. Gözün göz küresi, orbitası ve adneksiyal yapılar olmak üzere üç önemli bölümü vardır. Gözün ana kısmı, çoğunlukla vitröz mizah olarak da adlandırılan jöle benzeri bir madde ile dolu olan göz küresidir. Göz küresi sklera, uvea ve retina olmak üzere üç ana katman ile kaplıdır. Sklera dış beyaz lifli tabakadır. Uvea, göz bebeğinin orta tabakasıdır. Gözün melanom gelişen tabakasıdır. Uvea'nın 3 ana bölümü bulunmaktadır:
Göz kanseri nedir? Nedenleri Nelerdir?
- İris, gözün renkli kısmıdır. Göz küresine ışığın girmesini sağlayan delikler ile kaplıdır.
- Koroid, retinayı ve gözün önünü kanla besleyen, gözkapağını astarlayan ince, pigmentli bir katmandır.
- Siliyer kas, gözde yakın veya uzaktaki nesneler üzerinde odaklanabilmek için lensin şeklini değiştiren kasları içerir. Aynı zamanda kornea ile mercek arasındaki sıvı üretimini gerçekleştiren hücrelere sahiptir.
Retina: Retina, gözün arka tarafındaki hücrelerin iç tabakasıdır. Işıma karşı hassas olan özel sinir hücrelerinden oluşur. Göz küresini etkileyen kanserlere intraoküler (göz içinde) kanserler denir.
Göz orbitası, göz bebeğini çevreleyen dokulardan oluşur. Bunlara gözleri farklı yönde hareket ettiren kaslar ve göze bağlı sinirler dahildir. Bu dokuların kanserleri orbital kanserleridir.
Adneksiyel yapılar göz kapakları ve gözyaşı bezlerini içerir. Bu dokularda gelişen kanserlere adneksiyal kanserler denir.
Göz Kanseri Neden Olur?
Çoğu göz kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir. Nedenler hakkında daha fazla bilgi edinmek için çok sayıda araştırma yapılmaktadır. Her ne kadar nedeni tam olarak bilinmese de göz kanseri oluşuma neden olan bazı risk faktörleri aşağıdaki gibidir:
Irk / Etnik Köken: Intraoküler melanom riski beyazlarda Afrikalı Amerikalılara veya Asyalı Amerikalılara göre çok daha yüksektir.
Göz rengi: Açık renkli gözlü insanlar, kahverengi gözlü insanlara göre biraz daha yüksek ihtimalle göz kanserine yakalanırlar.
Yaş ve cinsiyet: Göz melanomları her yaşta ortaya çıkabilir, ancak insanlar yaşlandıkça oluşma riski artar. Ayrıca göz kanserleri erkeklerde kadınlardan daha sık görülmektedir.
Bazı kalıtsal koşullar: Displapif nevüs sendromlu yani derisinde çok sayıda anormal ben bulunan insanlarda cilt melanomu riski yüksek olduğu gibi gözün melanoma geliştirme riski de yüksektir. Yine uveada anormal kahverengi lekeler (oktodermal melanositoz veya Ota nevüsü olarak da bilinir) olan insanlarda göz melanomu gelişme riski yüksektir. Ayrıca BAP1 kanseri sendromu, aile üyelerinin göz melanomunun yanı sıra deri melanomu ve diğer bazı kanserler için artmış risk altında bulunduğu nadir görülen kalıtsal bir durumdur. Bu durum, BAP1 geninde kalıtsal bir mutasyona (değişim) yol açar.
Göz lenfoması risk faktörleri: Gözdeki primer lenfoma için bilinen tek risk faktörü, bağışıklık sisteminin zayıflamış olmasıdır.
Göz Kanseri Nasıl Olur?
Gözde iki tür kanser bulunabilir. Primer intraoküler kanserler gözün içine başlar. Erişkinlerde melanom en sık gözlenen primer intraoküler kanserdir ve onu primer intraoküler lenfoma izlemektedir. Çocuklarda, retinoblastoma (retinadaki hücrelerden başlayan kanser) en sık görülen intraoküler kanserdir ve medulloepitelyoma da en yaygın olanıdır.
İkincil intraoküler kanserler vücutta başka bir yerde başlayıp göze bulaşırlar. Bunlar gerçekte bir "göz kanseri" değildir, ancak aprimer intraoküler kanserlerden daha yaygındırlae. Göze yayılan en yaygın kanserler göğüs ve akciğer kanserleridir. Çoğu zaman bu kanserler uvea adı verilen göz küresinin bölgesine yayılırlar.
Göz Kanseri Nasıl Oluşur?
Göz içi melanomu yetişkinlerde göz çevresinde gelişen en yaygın kanser türüdür. Melanomalar melanosit olarak adlandırılan pigment oluşturma hücrelerinden gelişirler. Gözde melanom geliştiğinde genellikle uveada bulunur ve bu nedenle bu kanserlere ayrıca üveal melanomlar denir. Diğer intraoküler melanomların çoğu iris içinde başlar. Bunlar bir kişinin ya da doktorun farketmesinin en kolay olduğu göz kanseri türleridir. Çünkü irisin karanlık bir noktasında başlayıp daha sonra büyümeye başlarlar. Bu melanomlar genellikle oldukça yavaş büyür ve nadiren vücudun diğer bölgelerine yayılırlar. Bu nedenlerle, iris melanoması olan insanlar genellikle iyi bir prognoza (görünüm) sahiptir.
Primer intraoküler lenfoma göz kanserleri ise lenfositler olarak adlandırılan bağışıklık sistemi hücrelerinde başlayan bir kanser türüdür. Nadiren de olsa göz içinde başlayan lenfomalar da bulunmaktadır. Hodgkin lenfoması ve Hodgkin olmayan (non-Hodgkin) lenfoma olmak üzere 2 ana lenfoma türü vardır. Primer intraoküler lenfoma, non-Hodgkin lenfoma tipidir. Primer intraoküler lenfoma olan çoğu insan yaşlıdır veya AIDS gibi bağışıklık sistemi problemlerine sahiptir. Primer intraoküler lenfoma çoğunlukla primer merkezi sinir sistemi (CNS) lenfoma olarak bilinen beyindeki lenfoma ile birlikte görülür.
Orbital ve adneksiyal kanserler ise göz küresi çevresindeki kas, sinir ve dokularda oluşan kanser türleridir.
Göz Kapağı Kanseri Belirtileri, Göz Kanseri belirtileri Nelerdir?
Göz kapağı kanseri göz kapağında oluşan tümörlü bir hücre için kullanılan genel bir terimdir. Genellikle, dış yüzeydeki bir epitelyal tümör olarak sınıflandırılır. Bir göz kapağı tümörü, ter bezi türü olan sebase (yağ), ter veya apokrin bezlerden başlayabilir. Göz kapağında görülen en yaygın kanser türleri şunlardır:
- Bazal hücre karsinoması: Göz kapağı kanserinin en sık görülen tipidir.
- Sebaseöz karsinom: Çoğunlukla yaşlı erişkinlerde ikinci en sık görülen göz kapağı kanseridir. Sebaseöz karsinom normalde üst göz kapağında oluşan agresif bir kanserdir ve radyasyona maruz kalma, Bowen hastalığı ve Muir-Torre sendromu ile ilişkilidir.
- Skuamöz hücre karsinoması: Bu cilt kanseri genellikle güneşe maruz kalmadan ortaya çıkar. Yanmış, kimyasal maddeler tarafından hasar görmüş veya x-ışınlarına maruz kalmış ciltte de görülebilirler.
- Melanom: Epidermisin en ALT tabakası, cilde rengini veren melanini üreten melanositler adı verilen hücreleri içerir. Melanom melanositlerde başlar ve üç kanser tipinin en ciddi halidir.
Göz kapağı kanseri olan insanlarda aşağıdaki semptomlar ve bulgular görülür. Bazense göz kapağı kanseri olan insanlar bu semptomlardan hiçbirini göstermezler.
- Göz kapağının görünümünde bir değişiklik
- Göz kapağının şişmesi
- Göz kapağının kalınlaşması
- Göz kapağının kronik enfeksiyonu
- İyileşmeyen bir ülserasyon
- Göz kapağına yayılmış renkli kütle
Göz Kanseri Nasıl Anlaşılır?
İntraoküler melanomu olan kişilerde genellikle semptom yoktur. Çoğu zaman, bir göz doktoru düzenli göz muayenesi sırasında melanoma bulur. En sık rastlanan semptom ağrısız görme kaybıdır. Göz kanseri olan kişilerde genellikle aşağıdaki belirtiler görülür:
- Görmekte zorlanma
- Görüş alanında daralma
- Işığın yanıp söndüğünü görme
- Noktalar, dağınık çizgiler veya kayan nesneler görme
- ris üzerinde karanlık bir nokta olması
Göz Kanseri Teşhisi, korunma yolları ve tedavisi
Göz kanserlerinin çoğuna neyin sebep olduğu bilinmediği için bilinen bir önleme yöntemi bulunmamaktadır. İntraoküler melanomu olan birçok kişi, birden fazla tedaviyi içeren birden fazla uzman tarafından tedavi edilir. Buna çok disiplinli takım yaklaşımı denir. Örneğin, göz radyasyon tedavisi gören hastalar, tedaviden sonra gözün hala işlev görebileceğinden emin olmak için bir oftalmolog veya plastik cerrah ile çalışırlar. Göz kanseri için en yaygın tedavi seçenekleri aşağıdaki gibidir:
- Ameliyat
- Radyasyon tedavisi
- Lazer tedavisi
- Kemoterapi
Göz Kanseri Ameliyatı
Cerrahi, bazı göz içi (İntraoküler) melanomaları tedavi etmek için kullanılır, ancak radyasyon ve lazer tedavisinin kullanımı arttıkça cerrahi kullanımı da azalmıştır. Cerrahi intraoküler lenfoma tedavisinde kullanılmaz.
Göz Kanseri Yaşam Süresi
Göz kanserine yakalanan hastaların 5 yıl boyunca hatta kalma oranları %80'dir.
Göz Kanseri Evreleri
Evre 1: Tümör boyut kategorisi 1'dir. Siliyer kaslar veya gözün diğer bölümleri tümör içermez ve bölgesel lenf düğümlerine veya vücudun diğer alanlarına yayılmamıştır.
Evre 2: Tümör boyut kategorisi 1 ve siliyer kas içermeyen boyut kategorisi 2'dir. Bölgesel lenf düğümlerine veya vücudun diğer alanlarına yayılma yoktur
Evre 3: Tümör, siliyer kasların, koroidin veya her ikisinin yanında ya da içine büyümüştür ve glokomaya neden olmaktadır. Ya da Tümör skleranın dışında büyümüştür ve tümörün çapı 5 mm'den büyük değildir.
Evre 4: Bu aşama, lenf düğümlerine ve / veya gözün dışında vücudun diğer bölgelerine yayılmış her boyutta bir tümörü tanımlar.
Göz Kanserinin Sonuçları
Cerrahi, radyasyon terapisi ve lazer terapisi gibi göz kanserleri için yapılan tedaviler yan etkilere neden olabilmektedir. Doktorlar tedavi edilen gözün, komplikasyonlarını kontrol eder ve yan etkileri kontrol altına almaya yardımcı olan ilaçları veya işlemleri önerip hastanın görüşünü olabildiğince açık tutmaya yardımcı olurlar. Fizik muayene genellikle tedaviden sonraki ilk birkaç yıl için her 3 ayda bir yapılır.
Göz Kanseri Öldürür mü?
Genel olarak, göz melanomu olan 4 kişiden 3'ü en az 5 yıl hayatta kalmaktadır. Melanom gözün dışına yayılmazsa, 5 yıllık göreli hayatta kalma oranı yaklaşık %80'dir. Melanoma vücudun diğer bölgelerine yayılırsa, 5 yıllık göreli sağ kalma oranı yaklaşık 'dir.