Tarihte bugün: 3 mart
Belçikalı çizer Georges Remi Herge, 22 mayıs 1907’de Brüksel’in Etterbeek semtinde doğdu, 3 mart 1983 yine Brüksel’de öldü. Çizgi roman karakteri Tenten‘i yarattı.
Herge tarafından ilki 1929’da çizilen ‘Tenten’in Maceraları’ (Les Aventures de Tintin) şu ana dek 50 ayrı dile çevrildi ve bu maceralar dünya çapında 200 milyondan fazla baskı yaptı.
Serinin kahramanı, genç bir gazeteci ve gezgin olan Tenten’dir. Tenten’e, köpeği Milou (Fransızcada fındık anlamına gelir), Kaptan Haddock ve çok sayıda renkli yardımcı karakter eşlik eder.
Herge, Tenten’i yaratırken tüm karakterler ve grafiklerde mutlaka yaşayan birilerinden esinlenmişti. Mesela çizimlerdeki birçok ifade Chaplin’den alınmaydı; Profesör Turnesol, Auguste Piccard’dan kopya edilmişti.
Çizgi roman serisi, temiz fakat anlamlı çizimi (Herge’in kendi geliştirdiği bu tarzın ismi ‘ligne claire’dir), sürükleyici öyküleri ve sonraki hikayelerdeki titiz araştırmalar ile ünlüdür.
Öyküler, fantezi, polisiye, bilimkurgu gibi pek çok tarzı kapsar. Bunun yanında tüm ‘Tenten’ öyküleri mizah içerir. Ayrıca tüm öykülerde zeki bir hiciv anlayışı ve politik/kültürel eleştiri bulunur.
Tenten, Herge’in doğum yeri Brüksel’de yaşar. Bu durum, Tenten’in maceradan sonra Brüksel’e döndüğünü söylediği ‘Tenten Sovyetler’de’de ve arkadaşı Chang’ın ona yolladığı mektuba Brüksel adresini verdiği ‘Tenten Tibet’te’de görülebilir.
Diğer kitaplarda tanınabilir yerler, plaka numaraları gibi başka gizli ipuçları da bulunmaktadır. Ancak, ‘Kızıl Korsan’ın Hazinesi’nde kitabında Marlinspike Salonu’na taşınır, ki buranın gerçekten nerede olduğu tartışmalıdır.
‘Tenten’in Maceraları’nın ilk hikayeleri, özellikle Avrupalı olmayanların karikatürize betimlemeleri gibi faktörlerden dolayı ırkçı ve sömürgeci eğilim taşıdığı yönünde eleştirilmiştir.
Ancak, Herge’in görüşleri ilk eserleri ile 1936’daki ‘Mavi Lotus’ arasında değiştirmiştir. Bu hikaye o sırada devam eden Sino-Japon Savaşı sırasında Çin’de geçmektedir ve Herge ilk defa konu hakkında geniş araştırma yapmıştır.
Japonya’nın ve Batı’nın Çin’de sömürge işlerine burunlarını sokmalarını eleştirmiş ve Çinli insanlar hakkındaki popüler efsaneleri savuşturmakta yardımcı olmuştur. Bundan sonra titizlik Herge’in alameti farikalarından biri olacaktır.
Bazı albümler sonraki versiyonlarda yayımcıların isteği üzerine değiştirilmiştir. Örneğin, ABD’li yayımcıların kışkırtması sonucu ‘Tenten Amerika’daki siyah karakterlerin tümü, beyaz olacak şekilde yeniden renklendirilmiştir.
‘Esrarengiz Yıldız’daki kötü karakter Yahudi isimli bir ABD’liyken, sonraki versiyonlarda etnik kökeni daha belirsiz bir ABD’liye, daha sonra da hayali bir ülkedeki bir Güney Amerikalıya çevrilmiştir.
Tenten kronolojisi
1929: 10 ocakta Herge, ‘Le Vingtieme Siecle’ için ‘Tenten ve Fındık’ı yarattı.
1930: İlk Tenten kitabı basıldı: ‘Tenten Sovyetler’de’
1946: ‘Tenten’ dergisinin ilk sayısı basıldı.
1955: Tenten öyle ünlü oldu ki, reklamlarda kullanılmaya başlandı.
1960: Tenten’in ilk sinema filmi çekildi: ‘Altın Postun Gizemi’
1969: Belvision stüdyoları Tenten’in ‘Güneş Mabedi’ adlı hikayesini uzun metrajlı çizgi film olarak çekti.
1976: Tenten ile ilgili bir belgesel çekildi. Brüksel’de Tenten ve Fındık’ın bronz bir heykeli yapıldı.
1979: Tenten’in 50’nci doğum günü dünyanın her yerinde kutlandı. Tenten adına bir hatıra müzesi kuruldu; Belçika posta pulları arasında yerini aldı.
1982: Tenten karakteriyle uluslararası bir üne kavuşan Georges Remi’nin doğum gününde hediye olarak yeni keşfedilen bir gezegene ‘Herge’ adı verildi.
1983: Herge hayata veda etti.
Tenten etkisi