EHEC bakterileriyle enfeksiyon şiddetli ishale yol açabilir. Nedeni genellikle kontamine gıdaların tüketilmesi veya bağırsaklarında doğal olarak EHEC taşıyan hayvanlarla yakın temastır. Hastalık şiddetli ise, akut böbrek yetmezliği gibi komplikasyonlar oluşması mümkündür.
Bir bakışta
- EHEC, enterohemorajik escherichia coli anlamına gelir. Bunlar esas olarak inek ve koyun gibi geviş getiren hayvanların bağırsaklarında bulunan bakterilerdir.
- İnsanlarda, EHEC bakterileri ishale ve akut böbrek yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
- EHEC ile enfeksiyon genellikle kontamine gıda veya üzerlerinde dışkı izleri olan nesneler veya hayvanlarla temas yoluyla oluşur.
- Potansiyel olarak ciddi bir komplikasyon hemolitik üremik sendromdur (HÜS). Bu özellikle küçük çocuklarda görülür.
- Dikkatli el ve mutfak hijyeni enfeksiyonu önleyebilir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
EHEC hastalığı nedir?
EHEC, enterohemorajik escherichia coli'nin kısaltmasıdır. Bu, yüksek oranda hastalığa neden olan bir E. coli bakteri grubudur.
Bazı e. coli bakterileri, insan bağırsağının normal sakinleridir. EHEC bakterileri ise inek, koyun veya geyik gibi geviş getiren hayvanların bağırsaklarında doğal olarak yaşar. EHEC, insanlarda ciddi hastalıklara yol açabilecek toksik maddeler (toksinler) üretebilmektedir.
EHEC enfeksiyonları fark edilmeyebilir, ancak şiddetli ishal ile de seyredebilir. Olası ancak nadir bir komplikasyon, HÜS olarak da bilinen hemolitik üremik sendromdur. Bu akut böbrek yetmezliğine yol açabilir. HÜS genellikle kısa bir süre devam eder ve daha sonra tekrar kaybolur. Bazı hastalıkların uzun vadeli sonuçları olabilir.
EHEC hastalığında hangi semptomlar görülür?
Bir EHEC enfeksiyonu tamamen semptomsuz seyredebilir, ancak aynı zamanda çok şiddetli olabilir ve komplikasyonlara yol açabilir.
İlk belirtiler genellikle enfeksiyondan 2 ila 10 gün sonra ortaya çıkar. Çoğu hastalık kendini bulantı, kusma, karın ağrısı ve nadiren ateş ile birlikte sulu ishal olarak gösterir.
Şiddetli seyreden hastalık
100 hastadan 10 ila 20'sinde sulu ishal, kramp şeklinde karın ağrısı ve bazen de ateşle birlikte kanlı ishale dönüşür. Bu durum özellikle bebekleri, küçük çocukları, yaşlıları ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişileri etkiler.
Komplikasyonlu hastalık
Hastalığı olan 100 kişiden 5 ila 10'u, ilk ishalden 5 ila 12 gün sonra hemolitik üremik sendrom (HÜS) geliştirir. Bundan özellikle çocuklar etkilenir. HÜS, kırmızı kan hücrelerinin yıkımına ve akut böbrek yetmezliğine yol açar. Sonuç olarak, kanda toksik metabolik ürünler birikir (üremi). Ek olarak, kan trombositleri yok edilir ve bu da kan pıhtılaşmasının bozulmasına neden olur.
EHEC hastalığına ne neden olur?
EHEC hastalığı, enterohemorajik escherichia coli (EHEC) bakterileri ile bir enfeksiyon tarafından tetiklenir. "Enterohemorajik" kelimesi, şiddetli iltihaplı kolon nedeniyle kanlı ishalin meydana geldiği anlamına gelir.
EHEC, belirli toksinler üreten bir koliform bakteri türüdür. Bunlara Shiga veya Vero toksinleri denir. Toksik üreten EHEC bakterileri farklı alt gruplara ait olabilir. Dünya çapında ciddi insan hastalıklarıyla en sık ilişkilendirilen alt grup O157'dir.
EHEC bakterileri, inek, keçi, koyun veya geyik gibi geviş getiren hayvanların bağırsaklarını doğal olarak kolonize eder. Bu hayvanlar bakterileri dışkılarıyla dışarı atarlar.
İnsanlar, bu hayvanların dışkılarıyla temas ettiklerinde EHEC ile enfekte olur ve bakteriler ağızlarına eller yoluyla girer.
Dolaylı enfeksiyonlar da mümkündür, örneğin EHEC bakterileri ile kontamine olmuş yiyecekleri yiyerek veya kontamine nesnelere dokunarak. Bu, geviş getiren hayvanların kürkünü okşarken veya çiğ et işlerken de gerçekleşebilir. Geviş getiren hayvanlar bağırsaklarında EHEC bakterisi varsa hastalanmaz. Bu nedenle sağlıklı hayvanlar da bulaştırıcı olabilir.
Yaygın enfeksiyon kaynakları, örneğin kirli bir gölde yüzmek, çiğ süt içmek ve çiğ sosis veya az pişmiş et yemektir. Ayrıca çiğ yenen marul, ıspanak veya roka gibi yapraklı sebzeler yoluyla da enfekte olunabilir. Enfeksiyon için sadece birkaç bakteri yeterlidir.
Özellikle aynı evde yaşıyorsanız, ishal olan hastalardan enfeksiyon kapmak da kolaydır. EHEC bakterileri çok bulaşıcıdır ve semptomlar azaldıktan sonra bile günler veya haftalarca dışkıyla geçebilir. Özellikle çocuklarda atılım bir aydan fazla sürebilir. Bununla birlikte, enfeksiyon riski zamanla önemli ölçüde azalır.
EHEC hastalıklarının görülme sıklığı nedir?
EHEC bakterileri ile enfeksiyonlar tüm dünyada meydana gelmektedir. Tüm ishalli hastalıklarda patojenler tam olarak tespit edilemediğinden EHEC hastalıklarının sayısı tam olarak tespit edilememektedir.
2020'de Almanya'da 1370 EHEC hastalığı rapor edilmiştir. En sık olarak 5 yaşın altındaki çocuklar - özellikle bir yaşındakiler - etkilenmektedir. EHEC'nin neden olduğu iki ölüm bildirilmiştir. Bunlar yaşlı insanlarda meydana gelmiştir.
EHEC hastalığı nasıl seyreder?
EHEC hastalıkları hafif ila çok şiddetli seyredebilir. Ancak bir EHEC enfeksiyonundan kaynaklanan şiddetli, kanlı ishal bile bir sonuca neden olmadan iyileşebilir. Hemolitik üremik sendromlu (HÜS) karmaşık bir seyir bile başarıyla tedavi edilebilir.
Tedaviden sonra nadiren çocuklarda sürekli yapay kan saflaştırması (diyalize) gerekebilir. Bununla birlikte, geç etkilerin ortaya çıkma olasılığı da vardır.
EHEC bakterilerinin ürettiği toksinler öncelikle vücutta bulunan küçük damarların duvarlarına saldırır. Bu nedenle HÜS, aynı anda birkaç organı etkileyen bir multisistem hastalığıdır.
Hastalık ilk ve en şiddetli şekilde böbrekleri ve gastrointestinal sistemi etkiler. Ancak beyin ve sinirler, pankreas ve iskelet ve kalp kasları da etkilenebilir.
Bu bazen nörolojik problemlere veya tip 2 diyabet gibi pankreas hastalıklarına yol açar. Hemolitik üremik sendromdan kurtulan çocuklar daha sonra böbrek hastalığına daha duyarlıdır. Bu genellikle yüksek tansiyon ile ilişkilidir.
EHEC hastalığı nasıl önlenebilir?
EHEC bakterileri oldukça stabildir ve çevrede uzun süre hayatta kalabilirler. Az miktarda bakteri bile bir hastalığa neden olmak için yeterlidir.
Aşağıdaki hijyen kuralları enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur:
- Tuvaleti kullandıktan sonra, yemek yemeden önce ve yemek hazırlamadan önce elleri düzenli olarak sabunla yıkamak
- Hayvanat bahçesinde veya çiftlikte hayvanlara dokunduktan sonra ellerinizi iyice yıkamak: özellikle küçük çocuklar için, parmaklarını ağızlarına götürmeden veya yemek yemeden önce
- Mutfak ve yiyecek hijyenine dikkat etmek
- Mümkünse hasta insanlarla yakın temastan kaçınmak. Bu özellikle kardeşler için geçerlidir.
Hasta kişiler ve ilgili kişiler için özel kurallar geçerlidir:
- Mümkünse kendi tuvaletinizi kullanmak. Hijyen özellikle sıhhi alanda önemlidir.
- Hasta çocuklarda bez değiştirdikten sonra eller iyice yıkanmalıdır.
- Aynı haneden etkilenen kişilerin kreşler veya okullar gibi kamu kuruluşlarına girmesine izin verilmez. Tedavi eden doktorlar, bir kamu kuruluşunu tekrar ziyaret etmenin veya orada çalışmanın ne zaman mümkün olacağına karar verir.
- Gıda üreten ve işleyen veya bir kamu kuruluşunun mutfağında çalışan kişilerin, dışkılarında EHEC patojeni salgıladıkları sürece işe gitmelerine izin verilmez.
Kendinizi EHEC enfeksiyonlarına karşı nasıl koruyacağınızla ilgili ayrıntılı bilgi, Bundesinstitut für Risikobewertung'un (BfR) (Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü) tüketici ipuçlarında bulunabilir.
EHEC hastalığı nasıl teşhis edilir?
Prensip olarak, her ishal hastalığına EHEC bakterileri neden olabilir.
Bununla birlikte, doktorları patojeni tam olarak tanımlamaya yönlendiren bazı belirtiler vardır, örneğin:
- 6 yaş altı ishalli çocukların hastaneye yatırılması gerekir
- İshal kanlı ise veya kolonoskopi sırasında kanlı mukoza iltihabı tespit edilirse
- Yemek hazırlayan veya mutfakta veya kantinlerde çalışan kişilerde ishal meydana gelirse
- Hemolitik üremik sendrom (HÜS) varsa
- İnsanlar HÜS ile hasta olan kişilerle temas ettilerse
- Çocuklarda akut böbrek yetmezliği varsa
Bu durumda laboratuvarda EHEC ve ürettikleri toksinler için bir dışkı örneği analiz edilir. HÜS olması durumunda kanda belirli antikorlar da tespit edilebilir.
EHEC hastalığı nasıl tedavi edilir?
EHEC hastalığının tedavisi genellikle hayati vücut fonksiyonlarını desteklemekle sınırlıdır. En önemli şey yeterli sıvı ve mineral almaktır. Damar yoluyla erken sıvı replasmanı böbrek hasarını azaltabilir. Böyle bir infüzyon tedavisi için hastaneye gitmeniz gerekir.
Hemolitik üremik sendrom gibi komplikasyonlar durumunda, doktorlar önce böbrek atılımını uyaran ilaçları uygular. Böbrekler çalışmayı durdurduysa, yapay kan saflaştırması (diyaliz) gereklidir. Bazen hastalar ayrıca kırmızı kan hücrelerini, trombositleri veya kan plazmasını değiştirmek için kan nakline ihtiyaç duyar.
Önemli bilgi: Antibiyotikler genellikle EHEC hastalığında kullanılmaz, çünkü bakteriyel atılımı uzatır ve bakterilerin daha fazla toksin üretmesine yol açabilirler. Bu aynı zamanda hemolitik üremik sendrom geliştirme riskini de artırır.
- Gesellschaft für Pädiatrische Nephrologie e.V. (GPN), Deutsche Gesellschaft für Kinder- und Jugendmedizin e.V. (DGKJ). Hämolytisch-urämisches Syndrom im Kindesalter. S2k-Leitlinie. AWMF-Registernummer 166-200. 11.2016.
- Rawish F, Muhammad A. Enterohemorrhagic Escherichia Coli. [Updated July 25, 2021]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Aufgerufen am 10.02.2022.
- Robert-Koch-Institut (RKI). Infektionsepidemiologisches Jahrbuch meldepflichtiger Krankheiten für 2020. Datenstand 1. März 2021. Aufgerufen am 10.02.2022.
- Robert Koch-Institut (RKI). RKI-Ratgeber: EHEC-Erkrankung. Zuletzt aktualisiert: November 2019. Aufgerufen am 10.02.2022.
- Rosales A, Hofer J, Zimmerhackl LB et al. German-Austrian HUS Study Group. Need for Long-term Follow-up in Enterohemorrhagic Escherichia coli-Associated Hemolytic Uremic Syndrome Due to Late-Emerging Sequelae. Clin Infect Dis. 2012 May;54(10):1413-21. doi: 10.1093/cid/cis196. Epub 2012 Mar 12. PMID: 22412065.
Nationales Konsiliarlaboratorium für Hämolytisch Urämisches Syndrom (Ulusal Hemolitik Üremik Sendrom (HÜS) Danışmanlık Laboratuvarı) tarafından kontrol edilmiştir.Tarih: