Sonsuza kadar sürecekmiş gibi görünen bir deney yapmayı düşünür müydünüz? Sabırsız halimizle ünlendiğimiz bu çağlarda muhtemel bu fikir birçok kişi için oldukça sıkıcı görünecektir. Oysa ki 1927’de Avustralya’daki Queensland Üniversitesi’nden Profesör Thomas Parnell, Guinness Rekorlar Kitabı’nda en uzun süren laboratuvar deneyi olarak listelenen deneyi başlattı. Bu deneyin adı da zift damlatma deneyi idi.
Aslında zift damlatma deneyi daha çok gösteri amacı taşıyordu. Fizik profesörü Thomas Parnell, yeterince uzun süre beklenmesi durumunda katı gibi görünen bir şeyin sıvı özelliklere sahip olabileceğini kanıtlamak istemişti. Bunu yapmak için de zift tercih etmişti. Zift, katrandan yapılmış bir maddedir. Ancak katrandan daha katıdır. Oda sıcaklığında camsı bir kaya gibi görüntüsündedir. Parçalamak için de bir çekiç darbesi gerekir.
Zift Damlatma Deneyi Nasıl Yapıldı?
Thomas Parnell önce zifti eritti, sızdırmaz bir cam huniye döktü, soğumaya bıraktı. Tam üç yıl boyunca soğumasını bekledi. Sonrasında huninin ağzındaki mührü çıkardı. Huniyi bir beher kabının üstüne asıp beklemeye koyuldu. Çok uzun bir süre boyunca pek bir şey olmadı. Sekiz yıl sonra huninin ucundan bir damla zift düştü. Ondan dokuz yıl sonra beher kabına uzun, siyah bir damla daha düştü. Parnell ikinci damlanın düşüş tarihini de kaydetti ama 1954’te düşen üçüncü damlayı görmeye ömrü yetmedi.
Zift katı gibi görünse de sıvı gibi akar ama çok ama çok yavaştır. Bunun nedeni, son derece düşük viskozitesi olmasıdır (viskozite, bir şeyin ne kadar hızlı aktığının bir ölçüsüdür). Deneyden elde ettiğimiz bilgilere göre ziftin akışmazlığı suyunkinin 230 milyar katı kadardır. Deneye geri dönelim. Parnell’in ölümüyle kabı fizik bölümünün tozlu bir köşesine terk edildi. Ancak Queensland’in fizik departmanına 1961’de katılan John Mainstone bu durumu değiştirdi. 1975’te bölümü ikna eden Mainstone, cam fanusu dünyayla paylaştı.
Günümüzde Deney Ne Durumda?
Deney hala devam ediyor. 90 yıldan fazla zaman sonra sonra bugün itibariyle toplam dokuz damla düştü. Binaya klimanın eklenmesi ile ziftin viskozitesi daha da arttı. Bu nedenlerin damlaların düşmesi giderek yavaşladı. Queensland Üniversitesi’ni ziyaret ederseniz, zift damlatma deneyinin sergilendiği Fizik Bölümüne mutlaka uğrayın. Bu arada acele etmenize gerek yok. Deney muhtemelen en az 100 yıl daha sürecek, yani bol zamanınız var.
Ancak hatırlatalım. En son damla Nisan 2014 tarihinde düştü. Bugüne kadar zift damlalarının kopup düştüğünü kendi gözüyle gören hiç kimse çıkmadı. Ancak eğer yeterince sabrınız varsa deney canlı bir web kamerasıyla yayınlanıyor. İzleyebilirsiniz 🙂 Ancak iki damla arasında sekiz veya daha fazla yıl zaman olduğunu unutmayınız. Bu arada 160 ülkeden 35.000’den fazla kişi yayını izlemek için kayıtlı durumda. İzlemek için bağlantı burada.http://thetenthwatch.com/
Kaynaklar ve ileri Okumalar
- Pitch Drop experiment; https://smp.uq.edu.au/pitch-drop-experiment
- Pitch drop experiment; https://en.wikipedia.org/
Matematiksel