Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV)
Size yapılan tetkikler ve muayene sonrası; “Pozisyonel Baş dönmesi (BPPV)” tanısı konuldu.
Bu broşür sizi, hastalığınız hakkında bilgilendirmek amacı ile hazırlanmıştır.
- BPPV nedir?
BPPV bir iç kulak denge rahatsızlığıdır. İç kulak arka kısmında bulunan denge ile ilgili yarım daire kanallarında serbest dolaşan kristaller nedeni ile rahatsızlık ortaya çıkar.
Her bir iç kulakta denge organı olarak; üç adet yarım daire kanalı, utricle ve saccule denen yapılar ile beraber; bu sistemi dolduran ve birbirlerini ilişkilendiren iç kulak sıvısından oluşur.
Utricle ve saccule denilen yerde başımızın en küçük hareketlerini bile hissetmemizi sağlayan alıcı sinir uçları ve çok küçük kristaller vardır. Eğer bu küçük kristaller yerlerinden ayrılır, serbest kalırlar ise, denge organındaki sıvının içinde yüzmeye başlarlar. Böyle bir durumda; başınıza bazı pozisyonları verdiğinizde, örneğin; yatakta sırtüstü yatmak gibi, serbest kristaller kanal sıvısı içinde yer değiştirir ve denge organını uyarır. Bu da hasta tarafından “başın hareketleri ile artan baş dönmesi” olarak tanımlanır.
- BPPV sebepleri nelerdir?
İç kulaktaki kristallerin yerinden ayrılmasına neden olan sorunlar:
-Orta ve ileri derecede kafa travmaları
-Vestibüler nörit olarak da bilinen iç kulak enfeksiyonu
-İç kulağın diğer hastalıkları; Menieré gibi…
-Bir çok vakada hiçbir özel neden bulunamaz.
BPPV sıklıkla orta yaş ve üzerinde görülmektedir. 70 yaşındaki insanların %30’u, bu rahatsızlığı en az bir kere yaşamıştır.
- BPPV belirtileri nelerdir?
En özellikli bulgusu; kısa süren dönme, düşme hissi ile beraber, çok şiddetli baş dönmesi ataklarıdır.
Bunu tetikleyen sebepler:
Yatakta sırtüstü yatarken, bir taraftan diğer tarafa dönmek,
Yatar pozisyonda iken, birden oturur pozisyona geçmek,
Bazen baş dönmesi, kitaplığın en üst raflarına bakma gibi durumlarda, yukarı bakma ile veya yerden bir şey almak için başın aşağı doğru eğildiği gibi durumlarda tetiklenir, başlar.
Vertigo’yu yaşadığınız bu durumlarda, kendinizi çok rahatsız hissedersiniz ve dengenizi tamamen kaybedebilirsiniz.
Baş dönmesi bir dakikadan az sürer ve başınızı tekrar hareket ettirmedikçe de oluşmaz. Her gün bir veya birkaç baş dönmesi atağı yaşayabilirsiniz. Bu durum birkaç gün veya birkaç hafta sürebilir.
Ataklar arasındaki dönemlerde veya Pozisyonel vertigonun başarılı tedavisi sonrasında hiçbir şikayetiniz kalmaz.
Genellikle BPPV bulguları tedavi edilmese de birkaç hafta içinde kaybolur. Bazen; vakaların üçte birinde şikayetler aylar sürebilir.
Şikayetlerin bazen olduğu bazen de hiçbir şikayetin kalmadığı dönemlerle karakterize bir seyri vardır.
Bazı hastalarda ise ara dönemlerde bulutların üstünde yürür gibi, gemide yürür gibi hafif dengesizlik hissi yaşanabilir.
- BPPV tanısı nasıl konur?
Sizdeki bulgu ve belirtilere ek olarak; doktorunuz size, bazı hareketler yaptırarak, başınıza belli pozisyonlar vererek, elde ettiği bulgulara göre tanı koyar. Başa özel pozisyonlar verdirilerek yapılan bu testin adı Dix-Hallpike testidir. Bu testte doktorunuz sizin oturur pozisyondan, başınızı bir tarafa tam çevirerek hızlıca yatar pozisyona geçmenizi sağlar. Bu hızlı hareket sonucu, denge organındaki serbest halde dolaşan kristaller, harekete geçerek, baş dönmesini tetikler. Baş dönmesini hissettiğiniz o anda doktorunuz sizin gözlerinizde “nistagmus” denilen, bu rahatsızlığa özel göz hareketlerini belirler. Bu göz hareketlerinin yönü ve süresi hangi kulağın ve hangi yarım daire kanalının etkilendiği hakkında bilgi verir.
Diğer bir test ise sırtüstü uzanır pozisyonda iken başınızı sağa ve sola çevirmenizdir. Bu manevraya “roll manoeuvre” yuvarlanma hareketi denir.
Aynı zamanda işitme testleri ve diğer denge testleri de yapılabilir.
- BPPV nasıl tedavi edilir?
Hastanın, yarım daire kanallarındaki kristalleri, bulgu vermeyecek yerlere yönlendiren, “Epley manevrası” denilen manevra ile BPPV’nin tedavisi yapılır.
Divan üzerinde oturur pozisyonda iken, başınızı, baş dönmenizin olduğu tarafa çevirirsiniz ve doktorunuz başınızı iki elinin arasında tutarak, sizi sırtüstü hızla yatırır, başınızın kenardan sarkmasını ve o pozisyonda kalmanızı sağlar. Bundan sonra, her birisi birer dakika sürecek birkaç dizi hareket daha yaptırır. Bu yaptırılan hareketlerle; yarım daire kanallarındaki, yerinden ayrılmış serbest dolaşan kristallerin, yarım daire kanalı dışına, hastaya sıkıntı vermeyecek bir bölgeye, çıkarılması düşünülmüş ve uygulanmaktadır.
- Bu manevralar ne kadar başarılı ve sonrasında ne yapmalıyım?
Bu manevralar %70 vakada faydalı bulunmuştur. Tüm bulguların kaybolması için, bu hareketlerin bazen iki, bazen birkaç kere daha yapılması gerekebilir.
Hastaların % 90’ında, ikinci tekrar sonrasında hiçbir bulgu kalmaz. Birkaç hafta sonra hiç şikayetiniz olmasa da kontrol için gelmenizde fayda vardır. Yapılacak Dix-Hallpike testi pozitif çıkar ise; bir kere daha Epley manevrası yapılması gerekir.
Yapılan başarılı bir repozisyon manevrası sonrası “otolithic vertigo” denilen “yastıkların üstünde yürür gibi” bir dengesizlik hissi yaşarsınız. Bu dengesizlik hissi birkaç gün içinde tedavi gerektirmeden kaybolur.
Yapılan manevralar sonrası,
En az bir saat süre ile araç kullanmamalısınız.
48 saat süre ile yan yatarak uyumamalısınız.
Ani ve aşırı baş hareketlerinden kaçınmalısınız.
Boynunuzu yanlara doğru esnetmemeli, çok fazla çevirmemelisiniz. (bayanlara; kuaförde saç yıkama yasak
- Yapılan hareketlerin zararı var mıdır?
Bu hareketler yapılırken, yoğun baş dönmesi ve dengesizlik, bulantı hissedebilirsiniz, daha sonra kaybolacaktır, endişeniz olmasın. Eğer dengesizlik ve bulantı devam ederse, ilaçlar önerilebilir. Bu ilaçlar sizi rahatlatacaktır. En fazla 3 – 4 gün süren dengesizlik hissiniz olur, daha sonrasında bu duygu kaybolacaktır. Bazen bir kanalın etkilenmesi ile oluşan rahatsızlığın arkasından diğer kanalın etkilenmesi gelişebilir. Böyle bir durumda, başka bir manevra size uygulanacaktır.
Bazı hastalarda bu yapılan manevra sonrası yukarıda sözü edilen “otolitic vertigo” denilen hafif dengesizlik hissi kalabilir, bu da ilaç kullanılarak rahatlatılabilir bir konudur.
BPPV tedavisi sonrasında sonuç alınamaz ise; altta yatan, dengeyi etkileyen başka rahatsızlıklar araştırılmalıdır. Bunlar bazen fizik tedavi egzersizleri yapılmasını gerektirecektir.
Yapılan kontrol muayenelerinde doktor size kalan şikayetlerinizi soracak ve fizik tedavi gerektiren bir durumda sizi yönlendirecektir.