Panço Villa Biyografisi
Panço Villa, 5 Haziran 1878 tarihinde Meksika’da San Juan Del Río’da bir ziraat işçisinin oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Ası adı José Doroteo Arango Arámbula’dır. Francisko Villa olarak da bilinir. Yoksul bir köylü evladı olduğundan babasının ölümünden sonrasında ailesini geçindirmek mecburiyetinde bırakıldı.
Panço Villa, 16 yaşlarında iken 1894 senesinde topraklarında çalmış olduğu patronlardan biri kız kardeşine saldırı edince, adamı öldürdü ve dağlara çıktı. 1909’da, diktatör Porfirio Diaz’a karşı ayaklanan Francisco Madero‘ya katıldı. Okuma yazma öğrendi, asker ve örgütçü kişiliğini kanıtlayarak, kısa zamanda albaylığa terfi etti. Kuvvetlerin bir kısmına kumandan oldu.
1912 senesinde Pascual Orozco Ayaklanması esnasında, Panço Villa’dan kuşkulanan General Victoriano Huerta onu idama mahkûm etti. Buna karşı çıkan Francisco Madero, Panço Villa’yı tutuklatmakla yetindi. Panço Villa hapisten firar etti ve ABD‘ya geçti.
22 Şubat 1913 tarihinde Francisco Madero‘nun suikast sonucu ölmesi üstüne ABD’daki Panço Villa Meksika‘ya döndü. Geri döndükten sonrasında birkaç bin maden işçisini, ziraat işçisini ve haydudu “División del Norte” (Şimal Bölüğü) adı altında birleştirdi ve devrim önderi Venustiano Carranza‘nın karşıcılık hareketine katıldı. Devrimci önder Emiliano Zapata’nın kuvvetlerine destek verdi ve Victoriano Huerta‘nın dikta rejimine karşı savaşmaya devam etti. Panço Villa, süvari ordusuyla Chihuahua eyaletini denetimi altına aldı, büyük toprak sahiplerinin topraklarını ellerinden aldı, askeri ve ikmal trenlerine hücum etti, devrimci birliklerini askeri olarak donattı.
Aralık 1913‘te Chihuahua’ya vali oldu ve Haziran 1914’te Victoriano Huerta kati yenilgiye uğratıldı. Venustiano Carranza ile önderlik mevzusunda çıkan ihtilaf, Panço Villa’yı, devrimci önder Emiliano Zapata ile beraber 1914 senesinde Mexico kentine kaçmak zorunda bıraktı.
1915 senesinde Venustiano Carranza ile yaptıkları muharebelerde yenilgiye uğrayan Panço Villa ve Emiliano Zapata, kuzeydeki dağlara çekildiler.
Venustiano Carranza’nın 1915 senesinde kurduğu ve Venustiano Carranza’nın başkan olduğu Meksika hükümetinin ABD tarafınca 1915 senesinde aceleyle tanınmasını hakaret olarak algıladı, Emiliano Zapata‘yla beraber 9 Mart 1916’da sınırı geçerek ABD‘nin New Mexiko eyaletindeki Columbus şehrine saldırdığında, ABD’yi kendisine düşman edindi. Ve Şimal bölgelerde iki yıl gerilla savaşı yapmış oldu. Santa İsabel’de 16 Amerikalıyı öldürdükten sonrasında, New Mexico’daki Columbus’a hücum eden Panço Villa’nın üstüne, General Pershing komutasındaki ABD birlikleri gönderildi. Sadece halkın büyük desteğine haiz olan Villa yakalanamadı.
1920 senesinde Venustiano Carranza’nın Álvaro Obregón tarafınca devrilmesinin sonrasında yeni hükümet tarafınca affa uğradı ve politikadan çekilmek zorunda bırakıldı ve kendisine Chihuahua eyaletindeki Parral’da “Hacienda Canutillo” çiftliğine çekildi. Sadece hâlâ başta hükümet olmak suretiyle pek oldukca kimse için büyük bir tehdit oluşturduğundan üç yıl sonrasında çiftliğinde uğramış olduğu suikast sonucunda öldü. 23 Temmuz 1923‘de yaylım ateşine tutularak öldürüldü. Vücudunda tam 47 kurşun deliği vardı.
Birliktelikleri :
Evliliklerinden 24 evladı oldu.
1.eşi: María Luz Corral (e. 1911–1923)
2.eşi: Austreberta Rentería (e. 1921–1923)
3.eşi: Manuela Casas Morales (e. 1922–1923)
Panço Villa, 20 Temmuz 1923 tarihinde Parral, Meksika’da bir suikast sonucunda 45 yaşlarında öldürülmüştür.
Kaynak:Yaşam öyküsü.info