Gözlemsel astronomide bir Einstein halkası; bir galaksi ya da yıldız gibi bir kaynaktan bir başka galaksi ya da kara delik gibi devasa bir kütleden kaynaklı ışık kaynağının yerçekimsel merceklemesine doğru giden ışığın deformasyonudur. Bu vaka, kaynak, lens ve gözlemcinin bir araya gelmesi ile oluşur. B1938 666 olarak dizayn edilen ilk tam Einstein halkası, Manchester Üniversitesi’ndeki ve NASA’nın Hubble Uzay Teleskopunda görevli gökbilimciler arasındaki işbirliği sonucunda 1998 yılında keşfedilmiştir.
Genel göreliliğe göre , yerçekimi, büyük bir cismin yerçekimi alanı tarafından ışığın sapmasına neden olur . Bu durumda bir gökada, doğrudan arkasında bulunan bir gökadadan yayılan ışığı bükerek, aksi takdirde farklı olan ışığı görünür bir halkaya odaklar.
Yerçekimsel gövde tarafından yansıtılan ışığın eğilmesi, Einstein tarafından 1912 yılında tahmin edildi; 1916 yılında da bu konuyla ilgili bilgiler yayınlandı. ( Renn ve ark . 1997 bakınız) . Halkanın etkisi ilk 1924 yılında Orest Chwolson tarafından akademik literatürde belirtilmiştir. Albert Einstein bir Çek mühendis olan, RW Mandl tarafından 1936 yılında gönderilen bir mektupta bu etki üzerine yorumda bulunmuştur. Tabii ki, doğrudan doğruya bu olguyu gözlemlemenin imkânı bulunmamaktadır. Öncelikle, bizim merkezi bir çizgiye böylesine yakınlaşmamız zor görünmektedir. İkincisi, açı β bizim araçların çözme gücünü güçleştirecektir.
Bu açıklamada , β şu anda {\ Displaystyle \ theta _ {E}} ile gösterilen Einstein Yarıçapıdır. Ancak, Einstein sadece, az bir ihtimal de olsa yıldızlar tarafından üretilen Einstein halkalarını gözlemleme şansını düşünüyordu; ancak, kara delikler veya galaksiler gibi daha büyük lensler tarafından üretilen halkaların gözlemlenme şansı, bir Einstein halkasının açısal boyutu lensin kütlesi ile beraber arttığından dolayı daha yüksek olmaktadır.
Einstein halka fenomeninin en dramatik örneklerinden biri, Hubble Uzay Teleskobu’nun Geniş Alan Kamerası 3 tarafından parlak kırmızı gökada LRG 3-757’nin etrafında görünür ve kızılötesinde fotoğraflandı. Bu gökada, 2007 yılında Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması’nda keşfedildi. (SDSS). At nalı şeklinden dolayı “Mercek nalı” veya “kozmik at nalı” olarak adlandırılmıştır. Mavi galaksinin kırmızıya kayması yaklaşık 2,4’tür.
Extra Halkalar
Hubble Uzay Teleskobu kullanılarak, bir çift halka, Santa Barbara’daki California Üniversitesi STScI ve Tommaso Treu’dan Raphael Gavazzi tarafından bulundu. Bu 3, 6 ve 11 milyar ışık yılı mesafelerde bulunan üç galaksiden gelen ışıkdan kaynaklanmaktaydı. Bu halkalar karanlık maddenin dağılımını, karanlık enerji, uzak galaksilerin doğasını ve evrenin eğriliğini anlamamızda yardımcı olmaktadır. Böyle bir çift yüzük bulma ihtimali 10.000 ‘de 1’dir. Örnekleme yolu ile ele alınan 50 uygun çift yüzük astronomlara; yüzde 10 hassasiyetle karanlık enerjinin durum denkliğinin ve evrenin karanlık madde ölçümünün daha doğru yapılması imkânını sağladı.