Bosna’daki göçmen kaçakçılığının patlamasıyla, bu suçtan hüküm giyenlerin sayısı 2019’da bir önceki yıla göre arttı. Bosna Danıştayı son iki yılda 100’den fazla kişiyle ilgili insan kaçakçılığı nedeniyle yaklaşık 60 iddianame sunarken, ülkenin üst mahkemesi olan Bosna-Hersek Mahkemesi de aynı süre içinde yaklaşık 80 sanığı mahkum etti.
BIRN tarafından toplanan veriler, savcılığın 2019 yılında bir önceki yıla göre 10 kişi azalan, 46 kişiyi insan kaçakçılığıyla suçladığını gösteriyor.
Bununla birlikte, Danıştay geçtiğimiz yıl (2019), aynı suçlardan 30 kişinin cezalandırıldığı 2018 yılına kıyasla 47 kişi için mahkumiyet kararı verdi.
Kaçakçıların çoğu, güneydoğu Bosna’daki Trebinje bölgesinde belirlendi. Kaçakçıların çoğu Bosna vatandaşlarıydı. Yabancı kaçakçıların büyük kısmı ise Sırbistan veya Karadağlı idi.
Yargılamaların yüzde 90’ından fazlasının itiraf pazarlığı temelinde olduğu ifade edildi. Cezalar, şartlı salıvermeden üç yıla kadar hapis cezasına kadar uzanıyor.
Birkaç düzine binlerce avroluk cezalar verildi, 10.000 avrodan fazla olan göçmen kaçakçılığı gelirleri ve suçları gerçekleştirmek için kullanılan birkaç araç ele geçirildi. İlk aşamada iki kişi beraat etti.
Bosna’daki AB’ye giden binlerce göçmen ve mültecinin durumu hala karmaşık. Çoğu AB üyesi olmayan Bosna’dan ayrılamıyor, AB üyesi Hırvatistan’a giremiyor ve bu da onları kaçakçılar için potansiyel hedeflere dönüştürüyor.
Böylece Bosna, son iki yılda 60.000’den fazla geçici olarak kayıt yaptıran göçmenler ve mülteciler için Batı Avrupa’ya giden sözde Balkan rotasında bir dar boğaz oluşturdu.
Hala Bosna’daki göçmen ve mültecilerin kesin sayısını doğrulamak zordur, ancak 4.000 ile 6.000 arasında değiştiği tahmin edilmektedir. Bu durum Bosna’da sığınma talebinde bulunma niyeti olanların çoğunun zaten ayrıldığını ve ayrılıkların devam ettiğini göstermektedir.
Saraybosna Kriminalistik Fakültesi’nde, Kriminoloji ve Güvenlik Çalışmaları profesörü olan Jasmin Ahiç, kaçakçılığın Yunanistan’dan başlayarak Arnavutluk, Karadağ, Sırbistan veya Bosna-Hersek üzerinden belirli alanlarda veya ülkelerde aşamalı olarak planlandığını söyledi.
Son iki yıl içinde Bosna’da hapse mahkum edilen 80 kişiden yarısından fazlası ertelenmiş hapis cezası alırken, bu kişilere 5.000 avroya kadar para cezası verildi.
2019 yılında en uzun hapis cezası, üç yıl hapis cezasına çarptırılan ve bir suçluluk kabul anlaşmasının ardından 3,400 avro para cezası alan bir kaçakçılık operasyonunun düzenlenmesine de yardım eden Pakistanlı Usman-Ali Maqsood-Ahmed’dir.
2018 yılında Pakistan, Afganistan, Irak, İran, Suriye ve Hindistan’dan en az 46 vatandaş kaçakçı bir grubun organizatörü olmakla suçlandı.
Savcılığa göre, Maqsood-Ahmed, Avrupa Birliği’ne kaçmak için büyük miktarlarda para ödemek isteyen göçmenlere katılmak ve bağlantı kurmak için kendisini başka bir göçmen olarak tanıttı.
Ahic, Bosna’daki artan göçmen sayısından bağımsız olarak ceza politikasının standartlaştırıldığını ve Avrupa Birliği ve diğer ülkelerin standartlarına uygun olduğunu söyledi.
Ahic “yasadışı veya yasal hizmetler sunan ‘taksi şoförlerinin’, göçmenlerin A noktasından B noktasına, ülke içinde ve özellikle de yurt dışında olmak üzere ciddi bir suç eylemi olduğunu anlamadığı ve bunun belirginleştiği bir aşamadan geçtik, aslında amatörlükten profesyonelliğe geçen daha küçük ve aynı zamanda organize suç gruplarımız var” dedi.
Ona göre, yerel ve uluslararası soruşturma organları arasında daha fazla iş birliği, organize insan kaçakçılığını önlemenin tek yoludur, ancak sınır bölgelerindeki insanlar veya küçük gruplar tarafından bu tarz girişimlerde bulunulacağı ve bu eğilimin devam edeceği de açıktır.
Polis sınır bölgelerindeki şüphelileri avlıyor
Geçtiğimiz iki yıl içindeki, davaların çoğu, sınır bölgelerinde veya ülke içindeki failleri ve göçmenleri para için kullananları belirten polis teşkilatlarının çalışmasının sonucuydu. BIRN tarafından toplanan verilere göre bazı tutuklamalar, göçmen kaçakçılığı ile ilgilenen örgütlü grupların çökertilmesine yönelik polis faaliyetlerinin bir sonucuydu.
Sınır Polisi verilerine göre, 2019’un ilk 11 ayında 80 insan kaçakçılığı davası ve 71 suç dosyası açıldı. Toplamda 22 yabancı vatandaş ve üç kimliği belirsiz fail de dahil olmak üzere 120 şüpheli tespit edildi.
Polis, Bosnalı vatandaşlara karşı suç duyurusunda bulunurken, yabancı şüphelileri savcılığın hükmüne bıraktı.
Yabancılar Şubesi Servisi direktörü, keşif sırasında kaçakçılığa maruz kalan göçmenlere karşı alınacak önlemlere dair kararın savcılığa bağlı olduğunu söyledi.
Slobodan Ujiç “Savcılık, gelecekteki davalarda tanık olarak ihtiyaç duyulup duyulmayacağı konusunda görüş bildirmektedir, böylece servis onları kontrol altına almak için önlemler alabilir. Bu, kabul merkezinde ılımlı bir kontrol şekli veya bir göç merkezinde tam kontrol şeklinde olabilir” dedi.
Ujic “Her şey bunlara bağlı ve savcılık onlara ihtiyaç duyup duymayacaklarını ve hangi periyotta ihtiyaç olacağını söylüyor. İfade verdikten ve kimlik belirlendikten sonra, savcılık artık bunlara ihtiyaç duymayabilir, bu yüzden normal prosedüre geçerler” diye ekledi.