Akciğerler, göğüs boşluğunda nefes alıp vermeye yarayan en önemli organlardır. Sağda solda birer tane olmak üzere iki tanedirler, akciğerler, dokuları itibariyle açılıp kapanmaya elverişli, elastiki bir kıvamdadırlar. İçleri tıpkı bir sünger gibi etrafları incecik zarlardan yapılmış ufak ufak keseciklerden ibarettir.
Gırtlaktan sonra başlayan kalın nefes borusu, biraz daha aşağıdaki iki büyük kola ayrılır ki, bu kollardan her biri bir akciğere girer. Giren kol organda dal budak salar. Gittikçe incelip küçülen nefes boruları bütün akciğerlerin içine dağılırlar. Akciğerlerin en ufak boşluklarına kadar uzanırlar. Bütün vücutta dolaşarak besleyici maddelerini ve oksijenini vermiş, zehirli ve faydasız olanlarını (Karbon gazını) alarak kirlenmiş olan kan, damarlar vasıtasıyla önce kalbe oradan da yine kan damarlarıyla akciğerlerin en ufak keseciklerine kadar nüfuz eder.
Akciğerler her nefes aldıkça, kaburga kemiklerinin de yardımıyla, genişleyerek havayı içeriye çekerler. Nefes borularıyla akciğerlerin her tarafına yayılan hava, akciğer kesecikleri hizasında kirli kan ile karşılaşır, kanın vücuttan topladığı zehirli gazlar buralarda damarlardan nefes borularına, taze hava içinde bulunan, vücuda hayat veren (Oksijen) ise nefes borularından kana geçmek suretiyle yerlerini değiştirirler. Böylece kirli kan temizlenir. Tekrar vücudu beslemek üzere kalbe döner. Kirli kanın zararlı gazlarını almış olan hava ise nefes verme hareketleriyle akciğerlerden dışarıya atılmış olur. işte kanı temizleyen bu hareketlerin bütününe (Teneffüs) adı verilmiştir. Teneffüs hareketlerini akciğerler kendi kendileriyle değil, beyinden gelen sinirlerin emri tesirleriyle yaparlar. Kumanda merkezi beyindedir.
Beyinden gelen sinir hücreleri kandaki karbon gazlarını» azalıp çoğalmasına karşı çok hassastırlar. Kanda karbon gazları çoğalınca sinir uçları tahriş edildiğinden sinirler derhal teneffüs kaslarını harekete getirerek bunları faaliyete sevk edip teneffüs olayını sağlamış olurlar. Teneffüs dediğimiz nefes alıp vermenin bir dakikadaki sayısı yaşa, cinse, hastalık ve ârızalara bağlı bir iştir.
Normal insanlarda, çocuklarda, erkek ve kadınlarda bir dakikadaki teneffüs sayısını aşağıdaki şekilde özetleyebilirsiniz :
Süt çocuklarında teneffüs sayısı 30 35
Oyun çocuklarında 20 25
Kadınlarda 18 20
Erkeklerde 16 18
Ateşli hastalıklarda, kalp ve akciğer hastalıklarında, şiddetli vücut hareketleri sırasında bir dakikadaki teneffüs sayısı ziyadeleşir. Teneffüs sayısını ölçmek için en iyi usul bir eli hastanın göğsüne koyarak göğüs kafesi inip kalktıkça saymaktır.
Teneffüs hareketlerini sayarken hastaya bunu hissettirmemek uygundur. Çünkü bazı hastalar bu muayeneden heyecana düşerler. Heyecan sırasında ise teneffüs sayısının birdenbire artışlar göstermesi ihtimali vardır. Bir nefes alma ve bir nefes verme hareketi bir teneffüs olarak sayılacaktır.