Kımızdan ya da kımızı anımsatan içkiden ilk söz eden, Homeros. İlyada’da Türkçeye “kısrak sağan” diye çevirebileceğimiz bir içkiden söz ediyor. Heredot da aynı içkiye değiniyor. Çinli ünlü tarihçi Sıma Çyen kımızı Hunların içkisi olarak anıyor. Çinli tarihçi Hyung-Nulann Tarihi adlı yapıtında Hunlardan şöyle söz ediyor:
Çin’in kuzey kıyılarında kısrak beslerler. Bunlara binmezler, sütünden “Chuglo” denen bir tür içki yapıp içerler.
Batı Hunlardan kalan otuz-kırk sözcük arasında bir de içki adı var. Bu sözcük kimos’tur. Bal rakısı olarak tanımlanır. Ve sözcüğün kımız sözünün karşılığı olduğu varsayılır Ne ki bu sav kesin değildir. Nedeni şu; bal rakısı Hunlardan önce de Avrupa’da kullanılır.
Ne ki, bal rakısını anımsatan bir içki ile Divanda, karşılaşırız. Kaşgarh Mahmut, kumlak başlığında şu bilgileri verir:
Kıpçak illerinde yetişir, yaprağı fasulye yaprağına benzer, sarmaşık gibi bir ot. Balla karıştırılarak şarap yapılır. Bu ot denizde bulunan gemiye alınacak olursa fırtına kopar, dalgalar çıkar, gemi sallanır, içindekiler batacak gibi olur.