Mitoz Bölünme Nedir?
Mitoz bölünme, tek hücreli canlılardan çok hücreli canlılara kadar bütün canlılarda görülen bir ana hücreden iki eş hücre üretme olarak adlandırılır. Yaşamın devam etmesi için mitoz bölünme şarttır. Mitoz bölünme canlı için çok önem arz etmektedir. Mitoz bölünme ile oluşan hücreler tıpatıp ana hücreye benzer. Mitoz bölünmenin temel amacı, büyümek ve hücrelerin yenilenmesidir. Mitoz, çok hücreli canlılarda yenilenmeyi, büyümeyi sağlarken tek hücreli canlılarda ise üremeyi sağlamaktadır.
Mitoz bölünme dört evreden meydana gelmektedir. Bu evreler sırasıyla profaz, metafaz, anafaz ve telofazdır. Bütün bu evrelerden önce hazırlık evresi denilen interfaz evresinde hücre uzun bir süre kalmaktadır. Bu evrede hücre kendisini bölünmeye hazır hale getirir.
Mitoz Bölünmenin Özellikleri
- Bütün canlılarda gerçekleşen bir bölünmedir.
- Mitoz bölünme sonucunda oluşan iki yavru hücre aynı DNA’ya sahiptir.
- Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi (profaz, metafaz, anafaz, telofaz) ve sitoplazma bölünmesi olmak üzere iki aşamadan meydana gelir.
- Mitoz bölünme, tek hücreli canlılarda çoğalmayı sağlarken çok hücreli canlılarda ise büyümeyi ve gelişmeyi sağlamaktadır.
- Mitoz bölünme sonucunda hücrelerin kromozom sayısı asla değişmez.
Mitoz Bölünme Evreleri
Mitoz bölünme evreleri, açıklamalarıyla beraber aşağıdaki gibidir.
Profaz: Mitoz bölünmenin en uzun evresidir. Kromozomlardan meydana gelen kardeş kromatitler olarak adlandırılan iki iplik sentromerlere tutunur. Kromatin iplikler kısalıp kalınlaşır ve belirgin hale gelir. Profaz evresinin sonlarında çekirdekçik ve çekirdek zarı ortadan kaybolur.
Metafaz: Mitoz bölünmenin ikinci evresidir. Kromozomların en belirgin olduğu evredir. Kardeş kromatitler ekvatoral düzlem üzerinde dizilerek elips şeklinde bir görüntü oluştururlar. Kromozomların en çok görüldüğü evre olarak nitelendirilir.
Anafaz: Kromozomdaki sentromerler ikiye bölünerek kardeş kromatitler birbirinden ayrılır. Ayrılan kromatitlere tekrar kromozom denilebilir. Kromatitler zıt kutuplara ulaşınca anafaz evresi de tamamlanmış olur.
Telofaz: Profazda yok olan çekirdekçik ve çekirdek zarı yeniden oluşmaya başlar. Mitoz bölünme bu evrede sona ermektedir. Profaz evresinin tersi bir durum söz konusudur.
Telofaz evresinden sonra hücre sitoplazma bölünmesi geçirip artık iki yeni hücre oluşturmaktadır. Sitoplazma bölünmesi mitoz evrelerinden biri sayılmamaktadır. Sadece hücre bölünmesinin gerçekleştiği aşamadır.
- Bir canlının üreme hücrelerinde (n) adet kromozom varsa vücut hücrelerinde (2n) adet kromozom bulunmaktadır.
- 1 kromozomda 2 adet kromatit bulunur.
- Her mitoz bölünme sonrasında hücre iki katına çıkmaktadır.