Kanalizasyon Nedir?
Şehirlerde, lağımları, artık suları toplayarak şehir dışına çıkaran yeraltı yollarının hepsine birden kanalizasyon denir. Bir kanalizasyon düzeni türlü büyüklükteki künklerden, borulardan, geniş yeraltı dehlizlerinden meydana gelir. Yağmur suları da kanalizasyon vasıtası ile toplanır. Bazı kanalizasyon düzenlerinde yağmur suları için ayrı yol yapılır. Bu daha doğrudur, çünkü öyle yapılmazsa, şiddetli yağmurlarda kanalizasyon tıkanıp yer yer taşmalara yol açabilir.
Kanalizasyonun büyük şehirler için hayati bir önemi vardır. Lâğım sularının evlerden çok uzak yerlere kadar götürülmesi gerekir. Bunu sağlamak için sağlık teşkilatı ile belediyeler el ele vererek çalışırlar.
Kanalizasyon genel olarak denizde son bulur. Küçük köylerde, çiftliklerde, kanalizasyon içinde biriken pislikler kazılan özel bir kuyuya akıtılabilir. Ancak, kalabalık şehirlerde bu hal sağlığa zararlıdır.
Evlerin lağımı, genel olarak, dökme demir borularla toplanır, toprak altındaki beton künklerle taşınarak şehir kanalizasyonuna katılır. Şehir kanalizasyonunun küçük kollarının hepsinin aynı eğimde olmasına dikkat edilir. Böylece, uygun bir akım sağlanmış olur. Büyük kanalizasyon yolları ya beton zemin üzerine tuğla ile yapılır, ya da doğrudan doğruya beton olur.
Deniz yahut büyük göl kıyılarındaki şehirlerin kanalizasyonu suların derin kesimine akıtılır. Bu iş için nehirler de kullanılır. Lâğım, kendi hacminden 20 -40 kat geniş bir suyla karışırsa kötü koku yapması önlenmiş olur. Yalnız, tifo tehlikesi daima vardır. Bunun için, birçok büyük şehirler lâğım sularını akıtmadan önce mutlaka arıtma tesislerinden geçirilerek o şekilde doğaya salınır. Lâğım suları büyük depolarda biriktirilerek ya kireçle, ya da alüminyum sülfatla, demir sülfatla karıştırılır, çeşitli süzgeçlerden geçirilir. Böylece bakteriler ölür. Lâğım sularını zararsız hale getirmek için daha başka yöntemlerde bulunmaktadır.
Kanalizasyonların yer yer havalandırılması gerekir; bu yapılmazsa, bozulan maddeler zehirli, hattâ patlayıcı gazlar çıkarabilir. Bu bakımdan, daima havalandırma delikleri bırakılır. Kanalizasyonda meydana gelen bütün gazlar özel deliklerden uçup gitmez. Bu gazların evlere girmesini önlemek için evlerdeki kanalizasyon borularına dirsek yapılır. Bu dirsek, içinde bir miktar suyu toplayacak şekildedir. Bu su sayesinde fena kokuların, zararlı gazların içeri girmesi önlenmiş olur.
Kanalizasyonu kuyularda toplamanın en büyük tehlikesi bu kuyulardan sızacak sularla içme sularının birbirine karışmasıdır. Bu bakımdan, lâğım kuyularının öteki kuyulardan, kaynaklardan elden geldiği kadar uzakta yapılması gözetilir.
Şehirlerde açılan bu gibi kuyulara foseptik denir. Bunların içinde biriken pislik sık sık özel vasıtalarla temizlenir. Zamanımızın modern ülkelerinde özel septik tankları kullanılır, bakteriler burada, gene özel usullerle, zararsız hale getirilir.