Türkiye Hastanesi Sağlık Köşesindeki bu makalede, anne-babaların sorunu anlamaları ve çocuklarını sağlıklı ve mutlu bir şekilde yetiştirmeleri için çocuklardaki boy kısalığının sebep ve tedavilerini ele alıyor.
Öncelikle, ailelerin sıklıkla kısa olarak algıladıkları durumların tıbbi sınıflandırma açısından kısa olamayabileceğinin anlaşılması önem arz etmektedir. Genel olarak çocuklarda boy kısalığı, incelenen popülasyondaki aynı cinsiyet ve yaş grubundaki bireylerin boy ortalamasının 2 standart sapma (SS) veya daha altında olmak şeklinde tanımlanır.
Çocuğun büyüme hızının ortalamanın altında olup olmadığının, çocuğun ortalamadan daha yavaş büyüyüp büyümediğinini ya da çocuğun büyümesinin tamamen durup durmadığının anlaşılması maksadıyla büyüme grafiği kullanılır. Genel olarak, aşağıda belirtildiği şekilde, çocukluktaki büyümenin 3 safhası mevcuttur:
• Bebeklik ve Erken Çocukluk (0-2 yaş): Büyüme oranı 30 ila 35 cm arasındadır.
• Orta Çocukluk: Büyüme oranı yıllık 5 ila 7 cm arasındadır.
• Ergenlik: Büyüme oranı yıllık 8 ila 14 cm arasındadır.
Bir çocukta boy kısalığı olmasının pek çok nedeni vardır. Ebeveynlerden birinden alınan büyüme paterninin (ailesel boy kısalığı) sonucu olabileceği gibi, sadece gecikmiş büyüme veya ergenlik (bünyesel büyüme veya ergenlik gecikmesi) durumu olabilir. Eğer çocukta başka bir rahatsızlık söz konusu değilse, bu durumların hiçbiri bir bozukluk olarak kabul edilmez ve tedaviye gerek duyulmaz.
Tedaviye gerek duyulan sebepler aşağıdakileri kapsamaktadır:
• Erken ergenlik: Ergenliğin kız çocukları için 7-8 yaşından önce (meme gelişimi, adet görmeye başlama) ve erkek çocukları için 9 yaşından önce (kıllanma, sivilceler, vücut kokusu, sesin kalınlaşması, hızlı boy uzaması) başlaması, erken ergenlik olarak sınıflandırılır. Bu durum erken gelişim parlamasına neden olarak, başlangıçta çocuğun uzun olmasını sağlar. Ancak, erken ergenliğin normalden önce sona ermesi nedeniyle, çocuğun büyümesi de erken yaşta duracak ve erişkin olarak kısa boylu olacaktır.
• Hormon bozuklukları
o Büyüme hormonu yetmezliği: Büyüme hormonu yetmezliğinin sebebi en kısa sürede belirlenmeli ve tedavi edilmelidir.
o Tiroit hormonu yetmezliği
o D Vitamini yetmezliği (raşitizm) ya da D vitamini direnci
• Bilinen diğer nedenler
o Kötü beslenme
o Gastrointestinal hastalıklar, böbrek hastalıkları, enfeksiyonlar, kalp hastalığı ve kanser gibi bozukluklar
Doktor büyüme sorunlarını mevcut boy ile teşhis edemeyeceğinden dolayı, ebeveynler doktora danışırken çocuklarının büyüme grafiklerini de yanlarında getirmelidirler. Çocuğun el ve bileğinin kemik yaşı röntgeni, doktorların çocuğun kemiklerinin yaşıyla uyumlu bir hızda olgunlaşıp büyüyüp büyümediğini değerlendirmesinde kulanılır. Buradan yola çıkarak, doktor çocuğun yetişkinlikteki boyunu tahmin edebilir. Bazı durumlarda, boy kısalığının sebeplerinin belirlenmesi için kan tahlili de gerekli olabilir.
Büyüme sorunu teşhis edilmesi durumunda, doktor sebebe bağlı olarak en uygun tedaviyi seçecektir. Tedavi seçenekleri arasında, büyüme hormonu enjeksiyonları, erken ergenlik ilaçları, tiroid hormon tedavisi ve D vitamini tedavisi bulunmaktadır. Ancak, tüm tedavilerin doktor gözetimi altında yapılması gereklidir.
Her zaman olduğu gibi, önleme tedaviden iyidir ve çocuğunuzun tüm besin gruplarından almasını, düzenli spor yapmasını ve yeterli uyku uyumasını sağlayarak çocuğunuzun büyümesine yardımcı olabilirsiniz. Çocuğunuzun büyümesi hakkında endişeleriniz varsa, lütfen bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına danışın.
Bazı durumlarda çocuğunuz sizin umduğunuzdan daha kısa, fakat bunun dışında mükemmel sağlıklı ve hastalıksız olabilir. Bu durumlarda, çocuğunuzun gücünü işaret ederek, boyu konusuna fazla odaklanmaksızın kendisini iyi hissetmesini sağlamalısınız. Kısa boylu olmak genelde çocuklar için bir sorun teşkil etmez ve onların normal mutlu bir hayat sürmesine engel olmaz.