Yaşadıkları Yer
Ainular Japonya’nın kuzeyinde, Japonya ve Rusya sınırı arasında yaşamış etnik bir gruptur. Ainular, 17. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar, insanların yaşadığı yer anlamına gelen Ainu Mosiri adını verdikleri bölgede yaşamışlardır. Bu bölge Japonya’nın Tohoku bölgesinin kuzeyinde yer alan Hokkaido, Sakhalin ve Kuril adalarını içine alan bir bölgedir.
17.-19. yüzyıllar arasındaki bu dönemin öncesinde ve sonrasında, Ainuların komşu topraklara taşındığı veya komşu topraklardaki etnik grupların bu bölgeye taşındığı veya Ainularla etkileşime geçtiği bilinmektedir.
Ainuların Japonya’da Tanınma Süreci
Ainular ne zaman yaşamışlar ve nasıl bir hayat sürmüşlerdir? Bu soruların cevabını Ainu tarihinin kronolojisini izleyerek bulabiliriz.
Maalesef bu konuda araştırma yapan araştırmacıların sayısı kısıtlı olduğundan, Ainu tarihi hakkında çok sayıda tarihi materyal ve kayda dayanan kapsamlı derlemeler elde edilememiştir. Ayrıca Japon tarihi içerisinde de Ainu tarihine çok fazla yer verilmemiştir. Doğal antropoloji, arkeoloji, tarih araştırmaları, kültürel antropoloji ve şimdiye kadar çok fazla çalışılmamış olan hukuk bilimi ve siyaset bilimi gibi akademik alanların yardımıyla, daha detaylı araştırmalar yapabilmek amacıyla Ainu araştırmaları alanının oluşturulması için çaba gösterilmesi gerekmektedir.
Japonya’da devlet okullarındaki eğitim kitaplarında Ainu tarihinden kısaca bahsedilmektedir.
19. yüzyılın başından 20. yüzyılın ortasına kadar olan dönemde Japon hükümetinin uyguladığı politika ile Ainu halkı baskıya maruz kalmıştır. Yine de, Meiji döneminin başından II. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar kullanılan okul kitaplarında Ainular yerli halkın tanınması kapsamında Kimito’lar olarak öğretilmiştir. Fakat savaş sonrasında, vatandaşlık belgesi olanlar vatandaş olarak kabul edilirken, farklı etnik gruplar kendine has özelliklerini ve kültürlerini saklamak zorunda kalmışlardır. Savaştan sonraki ilk 2 – 30 yıl arasında, Ainu halkının tanınması ve kültürünün korunması hakkında pek bir şey yapılmadan, var olan politika neredeyse aynı şekilde günümüze kadar süregelmiştir.
Yaklaşık 20 yıl önce, Japon halkının Japonya’da “tek bir etnik grup” olarak yaşadığı düşüncesi yok olarak, Japon halkı arasında da Ainu halkı hakkında bir bilinç oluşmaya başladı.
Japonların ve Ainuların bu talihsiz tarihlerini telafi etme, Japonya’da etnik kökene dayalı ayrımcılığın olmadığı, farkılıklara saygıya dayalı çok tarihli ve çok kültürlü bir yapı oluşturma ve insan haklarına önem veren bir Birleşik Milletler sistemi oluşturma konusunda fikir birliğine varılmıştır. Bundan sonra Ainu halkı hakkında atılacak adımlar büyük önem taşımaktadır.
Günümüzde Ainular
2013 yılında Hokkaido’da yapılan bir ankete göre, Hokkaido’daki 66 şehirde halen yaşamakta olan toplam 16.786 Ainu olduğu belirlenmiştir. Yapılan anket Hokkaido’da yer alan şehirler ile sınırlı olduğu için aslında Ainu halkı nüfusunun anket sonucunda gösterilenden çok daha fazla olduğu tahmin edilmektedir. Ainu halkının güncel durumu hakkında kesin ve ayrıntılı bir bilgiye sahip olunduğunu söylemek çok da doğru olmaz fakat bu tarz anketler Ainu halkının yaşamı ve eğitimi hakkında bilgi edinmemizi sağlar.
Hokkaido Ainu Merkezi
Hokkaido Ainu Merkezi, öncelikle Ainu kültürüne ait malzemelerin sergilendiği bir sergi salonu, Ainular hakkında bilgileri içeren kitaplar ve malzemeler odası ile korunma sanatları eğitiminin verildiği bir odayı içermektedir. Merkez, temelde Ainu halkının tarihsel tanınmasını derinleştirmek ve Ainu kültürünü nesilden nesile aktarmak ve kültürel varlıkların korunmasını teşvik etmek için kurulmuştur. Ainu Association of Hokkaido, Hokkaido Hükümetinin görevlendirmesiyle bu merkezi işletmekte ve yönetmektedir.
Çeviri: Tuğba Kirazlı
Kaynak: ainu-assn.or.jp