EVERETT L. WORTHINGTON JR.
25 yıllık araştırma sonucuna dayanarak bağışlama ve alternatifleri hakkında öğrendiklerimiz:
25 yıl öncesinde ciddi bir incinme veya gücenme yaşadıysanız ve affetmek istiyorsanız, bunu yapabilecek kadar güçlenebilmek için genellikle iradenize veya dine yaslanmanız gerekirdi. Bilimin bu konularda önerebileceği çok az şeyi olduğu 1998 yılında, McCullough ve meslektaşları affetmemizin doğası hakkında 58 iyi çalışma buldular. Konu müdahale çalışmaları olduğunda, bu çalışmalar oldukça az sayıda yapılmışlardı ve katılımcı sayısı çok düşüktü.
1998’in başlarında affetmek üzerine yapılan araştırmalar hatırı sayılır derecede hız kazandı ve bu zamana kadar 25 yıl içerisinde binlerce çalışma yürütüldü. Son zamanlarda, Nathaniel G. Wade ile birlikte editörlüğünü yaptığım “Handbook of Forgiveness” isimli yeni kitabım 30’dan fazla inceleme bölümleri içeriyor. Her bölüm affetmenin nasıl ruh sağlığı semptomları, bağımlılık ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ile bağlantılı olduğuna ve aynı zamanda mutluluk hali, iyiye gitme gibi durumlarla da ilişkili olduğunu çok sayıda araştırma ile kanıtlıyor.Başka bir araştırmada detaylı bir şekilde, bağışlamayı deneyimlediğimiz anda düşük kortizol seviyelerine (birincil stres hormonu) ve yüksek oranda oksitosin hormonuna (bağlanma hormonu diye geçer) ulaşacağımız açıklandı. Araştırmayı yapan kişiler affetme ile kendimizi yatıştırma becerilerimizin arttığını kalp ritmimizin düzene girmesini gözlemleyerek kanıtlamışlardır. Ve bazı araştırmacılar, kişilerin bağışlayıcı davranışları sıkça tekrar ettiğinde daha iyi bir fiziksel sağlığa kavuştuğunu bulmuştur. Bu sebeple, bu kısa sayılabilecek 25 yıl içerisinde affetmek ve affedebilmeyi isteyen kişilere nasıl daha verimli ve etkili bir şekilde affedebilecekleri hakkında yardım edebilmekle ilgili çok şey öğrendik. Ek olarak, yalnızca bağışlamanın adaletsizliklerle başa çıkmakta tek başına tüm işi yapmak zorunda olmadığını da biliyoruz. İnsanlar adaleti arayabilir, konuyu daha yüksek bir güce bırakabilir, adaletsizliğe tahammül edebilir, adaletsizliğe takılmayabilir veya bu durumu kabul edip hayatlarına devam edebilirler. Kişiler aynı zamanda mindfulness (farkındalık) uygulamaları ile duygusal uyarılmalarını da azaltabilirler. Fakat, adaletsizliğin ardına düşen kişiler için bağışlamak çok etkilidir. Kişiler arasındaki nedenlerden doğan stresinizi, depresyonunuzu ve endişenizi azaltırken, iyiye doğru gelişmenizi ve umudunuzu arttırmanıza yardımcı olabilecek altı yeni önemli bulgu aşağıdadır.
Geçtiğimiz yıllarda bilim insanları kişilere bağışlama eylemlerinde yardımcı olabilecek üç ana yol buldu. Öncelikle, bağışlamanın bağışlayan kişiye nasıl yardımcı olduğundan bahsedebiliriz. İkinci olarak, algılanan adaletsizliklerin hayatın bize sunduğu adaletsizliklerle başa çıkma gücümüze olan rolünü anlayabiliriz. Üçüncüsü, adaletsizliklerle başa çıkmak için birçok yöntem kullanabiliriz ve bağışlamak sadece bunlardan bir tanesidir.
Kişiler kendilerine olabilecek faydaları düşünerek affetmeye adım atarlar. Affetmenin faydaları üzerinde yaklaşık 10 dakika düşünmenin bile bağışlama eylemini motive edebileceğini “REACH Bağışlama Modülünü” uyguladığımız tam tesadüfi uygulamalı araştırmamızda yürütülen deneylerimizden öğrendik. Affediciyi affetmenin kendilerinde oluşturacağı faydaları üzerine düşünüp aşina olmaları için katılımcılara karşılaştırılabilir süreler tanıdık. Bu faydaları kendilerine söylerken ne kadar süre harcadıkları (8 saat, 6 saat, 5 saat, 2 saat, 1 saat veya sadece 10 dakika) bağışlayıcı olma seviyelerinde hiçbir değişime yol açmamıştır ve tüm katılımcılar eşit düzeyde affedici olmuşlardır. Her ne kadar aktif müdahaleler kadar olmasa da bağışlamanın faydalarını düşünme çalışması da sonuçları bakımından oldukça önemli olmuştur. Bilimin bazen nasıl çalıştığına komik bir şekilde, “plasebo kontrol grubumuz” un bile sürekli olarak insanların affetmesine yardımcı olmasından anlamış olduk.
Bilimin özü aslında yeni ve beklenmedik olasılıklara karşı açık fikirli olmaktır. Sonrasında ise bu olasılıkları test edip hangilerinin işe yaradığının görülmesi gerekir.
Adaletsizliklerle başa çıkmak için affetmekten başka da seçeneklerimiz olduğunu kabul ederek, affetmenin baskısını azaltırız.
Hepimiz yaralandıktan sonra yaramız üzerine hesaplar yaparız. Adaletsizlik açıklığı “injustice gap”, algılanan adaletsizliğin her bir incinme veya suça ne kadar bağlı olduğuna dair devam eden öznel bir çeteledir. Adaletsizlik açıklığı 2003 yılında önerilmiştir, ancak teori ile ilgili iyi bir ölçek 2015 yılına kadar henüz mevcut değildi. Teori, insanlar bize zarar verdiklerini kabul etmeyi reddederlerse veya acılar insanların üzerine yığılmaya devam ederse adaletsizlik duygumuzun arttığını iddia ediyor. Ancak, suçlular özür dilediğinde, değişiklik yaptığında ve içtenlikle af dilediğinde adaletsizlik duygumuz genellikle azalacaktır. Teoriye göre, algılanan adaletsizlik açıklığı ne kadar büyük olursa, başa çıkmak da o kadar zor olur. Aslında, bazen adaletsizlik açıklığı öylesine büyük görünür ki, affederek geçebileceğimiz bir boşluktan ziyade sıçraması imkansız görünen bir kanyon gibidir.
İnsanların esnekliği, affetmenin büyük adaletsizlik açıklıklarıyla başa çıkmak için gereken tüm ağır işleri yapmak zorunda olmadığını fark ederek artar. Adaletsizlik duygusunu, affederek yönetilebileceği yere indirgemek için birçok eylemi bir arada kullanabiliriz. Bu seçenekler:
Etkin bir şekilde bekleyin:
Etkin şekilde beklemeyi deneyebiliriz. Affettiğimiz anların çoğunu, fazla çaba harcamadan çabucak gerçekleştiririz. McCullough ve meslektaşları, acıları yeni olan insanları bağışlama süreçlerini günü gününe 18 gün boyunca derecelendirmeye davet etti. Ortalama olarak, çoğu acı 72 saat içinde affedildi, kabul edildi veya unutuldu. Sonuç olarak etkin şekilde beklemek iyi sonuçlar verdi. McCullough ve meslektaşları bu süreci bireysel şekilde inceledi. Katılımcıların bazıları anında affederken, birçok insan oldukça dirençliydi. Bazı katılımcılar haftalarca aynı affedememe seviyesinde sıkışmış görünüyorken, diğerleri haftalar geçtikçe daha da kötüleşti. Buradan çıkarılan ders ise affetmenin çok bireysel olduğuydu. Ayrıca, genellikle affetmekte hızlı olsak bile, kırgınlığımızı bırakmaya her zaman eşit derecede istekli olmadığımızı da görmüş olduk.
Adaleti arayın:
Algılanan büyük adaletsizlik açıklığını daraltmanın bir yolu, adaletin yerine getirildiğini görmektir. Bazen bu durum, zorbaların hak ettiğini aldıklarını görmek kadar basittir. Bir sabah bisiklet sürerken beni yoldan çıkaran saygısızca ve agresif bir şekilde araba kullanan adamın, hız cezası aldığını görmek gibi. “Kin beslememiştim ama hak ettiğini aldığını düşündüm.”
Çabalamayı bırakmak:
Var olan sorunu etkin olarak Tanrı'ya, kadere veya karmaya devrederek adaletsizlik duygumuzu azaltabiliriz. Çabalamayı bıraktığımızda, gelişmeye başlayabiliriz.
Buna dayanmaya karar ver:
Adaletsizliğe tahammül etmenin dört seviyesi vardır.
İlk olarak, adaletsizlik duygumuzu en aza indirebiliriz. “Önemli bir durum değil.” Bu küçük bilişsel numara hiç kimseyi kandırmaz kaldı ki kendimizi hiç kandırmaz. Bu nedenle, bir adaletsizliğe bu şekilde katlanmak genellikle tavsiye edilmez.
İkincisi, dişlerimizi sıkabilir ve buna tahammül edebiliriz. Bu durum her ne kadar dışsal ve kişilerarası stresleri hafifletse de bağırsaklarımızı bükebilecek ve iç stresimizi arttırabilecek güce sahiptir.
Üçüncüsü ve ilişkiler için daha iyisi, müsamaha gösterebiliriz. Müsamaha, ikili ilişkiler veya grubun içindeki uyum uğruna bir yanlışa katlanmaktır. Bu, ortağımızın, patronumuzun veya iş arkadaşlarımızın tüylerini kabartmamak için mağaraya girip kaplumbağa taklidi yapacağımız anlamına gelmez. Ancak müsamaha sayesinde, etkin bir şekilde olumsuz yanıt vermeyi reddetmeyi benimseyebilir, böylece ilişkilerimize fayda sağlayabiliriz.
Dördüncüsü ve bireysel huzurumuz için de daha iyisi, kabullenmeyi öğrenebiliriz. Hayatın acıya tutunamayacak kadar kısa olduğunu kabul edebiliriz. Sonra, olumsuz tepki vermek için bir tetikleyici hissettiğimizde, farkındalık “mindfulness” tekniklerini uygulayabiliriz.
Tabii ki, affedememeyi azaltmaya çalıştığımız iyi olmayan yollar da var. Yapılanlara göz yummak, haklı çıkarmak, mazur göstermek veya unutmak, mutlaka iyileşmeye yol açmayacaktır. Ve elbette, kin tutmak ya da pasif veya aktif olarak intikam almak da yardımcı olmuyor. Bu yüzden affetmeye odaklanmak yerine seçeneklerimiz hakkında esnek düşünmemiz gerekiyor. Adaletsizlik açıklığını azaltmak için burada bahsedilen geçerli başa çıkma stratejilerini birlikte uygulayabiliriz.
Bu zamana kadar başarılı bir şekilde affettiğiniz en zor şeyi düşünün. Bunu hatırlayarak, kendinize zor şeyleri bile affedebileceğinizi kanıtlayabilirsiniz. Bundan sonra, kendinizi affetmeye ve affederek vakit geçirmeye adamalısınız.
Birçok çalışmanın analizlerine göre, affetmeye çalışarak harcadığımız zaman başarılı affetmenin en iyi yol göstericisidir. Kendinize bağışlamanın birçok faydası olduğunu hatırlatın. Belirli bir süre boyunca affetme pratiklerini uygulamayı denerseniz ilişkinizi, ruh sağlığınızı ve gelişiminizi, maneviyatınızı ve kısa-uzun vadeli fiziksel sağlığınızı iyileştirirsiniz. Öncelikle affetmek için ihtiyacınızın düşük çaba göstereceğiniz yaklaşımlar mı yoksa büyük bir çaba mı olduğuna karar verin. Terapiyi tercih etmek büyük bir gayret gerektirir ve terapi sürecinizi hafifletmek için öncesinde altı saatlik veya iki saatlik kendi kendinize bağışlama pratikleri yapmak iyi gelebilir.
Affetmek isteyen insanların birçok seçeneği vardır. Kısa vadeli affetme tekniklerinden bazıları aşağıdadır.
Dinler ve felsefeler yüzlerce yıldır affetmekten bahsediyorlar ve papazınız, hahamınız, imamınız veya rahibiniz size bağışlayabilmeniz için yollar sağlayabilir. Bağışlama uygulamaları yapan destekleyici topluluklar birçok denenmiş ve doğru yöntemler geliştirmişlerdir. İnternet; Greater Good'dan Mayo Clinic'e, Aileye Odaklanmak’tan (Focus on Family), Bugün Psikoloji’ye (Psychology Today) ve çok ötesine kadar baş döndürücü bir dizi seçenek sunuyor. Kısa videolar, podcastler, bloglar ve yayınlar gibi birçok yararlı paylaşım var. İnternet kaynaklarının çoğu, tam tesadüfi olarak uygulanan ve yayımlanmış çalışmalardan yararlanmaktadır. Ek olarak bazı psikologlar web sitelerinde kaynak gösterirler.
Kanıta dayalı müdahaleler genellikle daha uzun vadelidirler. 2014 yılında Nathaniel Wade ve meslektaşları affetmeyi teşvik etmek için 53 tam tesadüfi olarak uygulanan çalışmayı analiz ettiler ve tüm çalışmalar yaklaşık 2.300 katılımcıyı örnekledi. Araştırmacılar bu çalışmalarda dört önemli şey buldular:
• İki program da tüm çalışmaların yaklaşık üçte biri tarafından desteklenmiştir.
• Her iki program da tedavi saati başına eşit derecede etkiliydi ve her ikisi de birleştirilen diğer tüm programlara eşitti.
• Kişi ne kadar çok affetmeye çalışırsa, o kadar çok başkaları tarafından da affedileceği bulunmuştur.
• Bağışlama müdahaleleri yalnızca insanların affetmesine yardımcı olmakla kalmayıp, aynı zamanda depresyon ve kaygının azalması ve umutlarının artmasıyla da ilişkilendirildi.
Bu programlar dünya çapında incelenmiştir ve psikoeğitim gruplarında, kendi kendimize uygulayacağımız çalışma kitaplarında, psikoterapide, çift terapisinde ve grup terapilerinde mevcutlardır. Nathaniel Wade ve Marilyn Tittler tarafından 2014 yılında gerçekleştirilen meta-analizden bu yana yapılan araştırmaların derlemesi yaklaşık 1.800 katılımcıyı örnekleyerek 2014 bulgularını desteklemiştir.
Yakın zamanda Hong Kong'daki Çin Üniversitesi'nden Man Yee Ho tarafından yönetilen büyük bir araştırmada dört kıtanın beş ülkesindeki altı bölge incelendi. Çalışma kendi kendine uygulanan çalışma kitaplarını iki veya üç saat içerisinde “Affetmeye Ulaşmanın” etkinliğini araştırdı. Bu çalışma kitabı, psikoterapiye gidecek yeterli ekonomik durumu veya zamanı olmayan insanlara ruh sağlığı tedavilerini sunmayı amaçlayan küresel bir ruh sağlığı hareketiydi.
Ho'nun meslektaşları yaklaşık 4.600 katılımcıyı örnekledi, bu katılımcı sayısı bir araya getirilen önceki tüm tam tesadüfi uygulamalı araştırmaların iki katından fazlaydı. Araştırmacılar kendi kendine uygulanan çalışma kitaplarının kullanımıyla katılımcılarda bağışlama ve gelişmede artışlar, depresyon ve kaygıda azalmalar buldular. Ek olarak, affetme niteliğinde (yani kişinin affetme konusundaki genel eğiliminde) artış gözlendi. Bu sayede, katılımcıların gelecekte başkaları tarafından karşılaşabilecekleri ihlaller konusunda da kendilerine güvenleri arttı. Kendi kendine çalışma kitapları İngilizce, İspanyolca, Mandarin Çincesi, Ukraynaca ve Endonezyaca dillerinde ücretsiz olarak mevcuttur ve dünya nüfusunun üçte ikisinden fazlasına kendi dillerinde ulaştırılabilir. “The REACH” ERİŞİM bağışlama adımları ayrıca çift terapisi ve kendini affetme tedavilerine de dahil edilmiştir.
Affedilmesi zor üç tür acı vardır ve bu acılar özel çaba gerektirir. Bunlar bizi sık sık inciten insanlar, büyük acılar ve tekrarlanan büyük acıların birleşimleridir.
Sık sık görüşülen kabahatli kişiler: Romantik bir partnerinizi, sık sık iletişim kurmanız gereken bir iş arkadaşınızı veya kötü niyetli bir aile üyenizi affetmek zor bir iştir. Bahsi geçen kişiler, her bir problemin hızlı bir şekilde ele alınmadığı taktirde büyümeye devam eden büyük adaletsizlik açıklıkları yaratır. Her iki tarafın da ne kadar derinden yaralandıklarını masaya yatırarak karşılıklı uzunca düşünmeleri veya iki tarafında güvendiği ve desteklediği üçüncü bir tarafla birlikte konuların üzerinden geçmek yaralarımızı taze tutabilir. İyi niyetli bir üçüncü taraf, empatik ve şefkatli olmakla birlikte bizi kötü yönde harekete de geçirebilir. Tekrarlanan acılar nasıl affedilebilir?
Aynı kişi tarafından birçok acı ve gücenme yaşadığımızda, olaylardansa kişiye bağlı genelleme yapma eğilimindeyizdir ve o kişiyi affedemeyeceğimizi düşünürüz. Ancak genellemenin nasıl gerçekleştiğini anlamak, affetmesi zor olanı affetmemiz için bize bir ipucu verir. Böyle durumlarda suçlu kişiden gelen diğer incinmelerin sembolü olabilecek tek bir incinme seçip onu affetmeliyiz ve zamanla farklı gücenmeler seçerek daha öncesinde yaptığımız adımları tekrar etmeliyiz. İşte böyle zamanlarda genellemeler işe yarayabilir çünkü düşündüğümüz yere ulaşabiliriz, “Onu affediyorum.” Yani, ipucu şudur ki: Tekrarlanan suçlar için, her seferinde bir incinmeyi affetmelisiniz.
Büyük olay: Bazen affetmeyi imkansız kılan zararın büyüklüğüdür ve adaletsizlik açıklığı Mississippi Nehri'ne atlamak kadar büyük görünür. Bazı kişiler irade gücüyle bu tür olayları affedebilir, ancak o süper güce sahip olmayan çoğunluğumuz için bu alternatifleri kullanarak adaletsizlik açıklığının boyutunu yavaş yavaş aşındırmalıyız. İpucu şudur: Affetmenin alternatiflerini kullanın.
Tekrarlanan büyük olaylar: Tabii ki, en zoru, fiziksel, cinsel veya duygusal istismarlar veya tekrarlanan ayrımcı eylemler, gaslighting ve zorbalık gibi büyük olaylardır. Bu durumları yaşayan kişiler genellikle zarara bağlı travma veya Travma Sonrası Stres Bozukluğu’yla (TSSB) uğraştıktan sonra affetme terapisine ihtiyaç duyar. Enright'ın süreç modeli (Process Model) uzun süreli tedavilere göre uyarlanmıştır ve bu tür tedaviler için en çok desteklenen modeldir.
İsterseniz hemen hemen her şeyi affedebilirsiniz. “The REACH” ERİŞİM Bağışlama çalışma kitabı, bir COVID aşısının bizi sonsuza dek virüse karşı bağışık kılmayacağı gibi, tüm affedememeyi de ortadan kaldırmayacaktır fakat harika bir başlangıç olabilir.
Haksızlıklarla, affetmekten başka yollarla da başa çıkabileceğimizi unutmamak gerekir. Son zamanlarda yapılan birçok araştırmada, bağışlayıcılığın ilişkilerdeki, mental sağlıktaki, ruhsal sağlıktaki ve fiziksel sağlıktaki yararları belgelenmiş olmasıyla beraber, son araştırmalar bu söz edilen ödülleri iki saat gibi kısa bir sürede almaya başlayabileceğinizi göstermiştir.
Çeviren: Irmak Zeynep Erseven
Kaynak: Kaynak için tıklayınız...
Aradığımız mutluluk hiç beklemediğimiz bir yerde olabilir. En büyük çabalarımıza rağmen, hayatımız adına kurduğumuz hayaller...Devamı
Gece neredeyse tamamen boşalmış metro vagonunda kitabınıza, Instagram akışınıza ya da işe gidip gelirken zaman...Devamı
Bilginin kaynağı olduğunuzu düşünmek kolaydır. Pek çok beceri ve uzmanlığa sahip olsanız da muhtemelen düşündüğünüzden...Devamı
Her zaman kendini mi suçluyorsun yoksa başkalarının senin hakkında kötü düşündüğü fikrine mi kapılıyorsun? Bir Bilişsel Davranışçı Terapist...Devamı
Hayat belirsiz olduğunda, olağan tepkilerimiz ve başa çıkma stratejilerimiz her zaman işe yaramayabilir. Kıvrak zeka pratiği...Devamı
Bilim yaygınlaşmış iddialara rağmen çocukluk deneyimlerinin yetişkin yaşamlarımızı belirlediği iddiasını desteklememektedir...Devamı
Tracy Dennis-Tiwary, endişeye doğru yaklaşmanın bize nasıl motivasyon sağlayabileceğini ve kendimiz hakkında bize nasıl fikir verebileceğini açıklıyor.Devamı
Valerie, 25 yaşında üniversite mezunu bir kişi. Merhametli ve verici bir insan. Kendisini mültecilerle yapılan gönüllü yerel çalışmalara adamış birisi...Devamı
Empati, bir başkasının duygularını anlama ve paylaşma kabiliyeti, diğer insanlarla olan bağlantılarımızın temelidir. Araştırmalar, empatinin...Devamı
Sosyal koşullar ve eşitsizlik iyi oluşu etkiler. Öyleyse neden "mutluluk bir seçimdir" deyip duruyoruz?...Devamı
Araştırmalar; izolasyon, stres ve belirsizliğin unutkanlık ve düzensizliğe neden olabileceğini gösteriyor. İşte bu konuda yapılacaklar...Devamı
Yansıtma, istismarcılar, narsistler veya sınırda kişilik bozukluğuna sahip insanlar ve bağımlılar tarafından sıklıkla kullanılan bir savunma...Devamı
Çocukken yaptığınız boyamaları, çizgilerin içinde kalma çabanızı, sonra yaptığınız bir hata ile çizgileri taşırdığınız ve o anda yaşadığınız...Devamı
Narsistler, gerçek benliklerini büyüklenmeci, "diğerlerinden üstün", bencil ve oldukça kibirli alternatif bir kişilik ile...Devamı
Bilinçli Farkındalığın birçok faydası olduğu düşünülüyor, ancak yanlış uygulandığında yanlış eylemleriniz için kendinizi daha az suçlu hissetmenizi...Devamı
Düşüncelerinizin hatalı olabileceğini kabul etmek daha fazla öğrenmenize ve daha iyi ilişkiler kurmanıza yardımcı olabilir...Devamı
Sosyal İkilem (Social Dilemma 2020) filminden bir sahnede, hayali bir genç, karanlığa gömülmüş bir durumda yatağında oturuyor...Devamı
Eğer ertelemek tembellikle ilgili değilse, neyle ilgilidir? Baharat çekmecenizi alfabetik olarak düzenlemek için önemli bir işi ertelediyseniz...Devamı
Hayat olanca hızıyla akıyor ve zaman zaman yaşadığımız güçlükler bizi sarstığında ancak dengemizi kaybettiğimizi fark eder oluyoruz...Devamı
İfade ettiğiniz üzere zamanımızın çoğunu çalışarak geçiriyoruz. Zamanımızı nasıl kullanacağımız mesai saatlerimiz üzerinden belirleniyor...Devamı
Massachusetts Çocuk Sağlığı Kliniğindeki çocuklar gözlemlendiğinde tutarsız davranışları göze çarpmaktadır. Tanımadıkları halde...Devamı
Alışkanlık haline gelmiş eleştiri her çift için tehdittir. Zaman zaman eşinizi eleştiriyor olabilirsiniz önemli olan bunu...Devamı
Gittikçe daha stresli bir dünyada yaşıyoruz, bu yüzden çocuklarımızda duygusal ve zihinsel dayanıklılığı teşvik etmek hiç bu kadar önemli...Devamı
Hiç kurbanı oynadınız mı? Eğer oynadıysanız, bunu yaparken doldurmak istediğiniz veya ifade etmeye çalıştığınız...Devamı
Otobüste oturduğunuzu, sırada beklediğinizi veya evde koltuğunuzda oturduğunuzu ve birkaç dakika...Devamı
Aynaya baktığınızda kimin yansımasını görüyorsunuz?Devamı
Bazı insanlar içten içe “kimlik hırsızı sendromu” ile mücadele ederken kendilerini zeki, kendinden emin ve...Devamı
Ebeveynlerinize münhasıran ve sahiplenici bir şekilde yakın mısınız? Ebeveynlerinizden biri veya her ikisi sizin aracılığınızla hayallerini...Devamı
Son zamanlarda stresli hissediyorsanız, yalnız değilsiniz- COVID-19 pandemisinden bile önce, 2018'deki Birleşik Krallık anket verileri, insanların yüzde 74'ünün...Devamı
Yeni bir araştırma, gün içerisinde deneyimlenen empatinin kendi huzurumuza ve başkalarına karşı olan nazik davranışlarımıza katkıda...Devamı
Kendinizi dünyadan kopuk hissediyorsanız, depersonalizasyon yaşıyor olabilirsiniz. Emin olun ki, iyileşmenin yolları vardır...Devamı
COVID-19 ile ilgili birçok politika, hükümetler vatandaşlarının iyiliğine yeterince güvenmediği için işe yaramadı...Devamı
İnternet sitesinde, bilette ve tiyatronun dışındaki tabelalarda şu uyarı yer aldı: “Bu, telefonsuz bir etkinliktir.” İnsanlar...Devamı
Samantha matematik ödevini yapmak için masasına oturur fakat daha ilk soruda hazırlıksız yakalanır. Bu tipte bir problemi...Devamı
Pandemiden önce gurur duyulacak bir gece rutinim vardı. Okaliptüs yapraklarıyla sıcak duş ve elektronik aletleri başka...Devamı
İlk bakışta bariz görünmese de öz şefkat ırk ve cinsiyet ayrımcılığı ile diğer baskı biçimlerine son verme arayışında kilit bir rol oynar...Devamı
Farklı dallarda çalışan bilim insanları, bazı toplumları diğerlerinden daha barışçıl yapan unsurları keşfediyor...Devamı
Hayatta kaçınılmaz olarak zorluklara ve streslere maruz kalırız. Yaşadığımız zorluklarla nasıl baş ettiğimiz...Devamı
Sherry Turkle, ilginç yaşam öyküsünün onu nasıl teknolojinin sosyal etkilerini araştırmaya yönlendirdiğini anlatıyor...Devamı
İşte Size Bu Düşüncelerinizi Nasıl Durduracağınıza Dair Bir Yazı...Devamı
İntihar çocuklarda ve gençlerde artıyor. Erken belirtileri tanımak, ihtiyaç duydukları yardımı almaları için önemli...Devamı
İşte insanların aşıya karşı tereddütlerini aşabilmeleri için yardımcı olacak araştırma temelli bazı yönergeler...Devamı
Ruh sağlığının ihmal edilmiş çocuğu olan tatsızlık hissi, motivasyonunuzu ve odağınızı köreltebilir...Devamı
Yeni bir çalışma, kendi sosyal grubumuz dışındaki insanlarla işbirliği içinde olmayı hayal etmenin önyargıları azalttığını öne sürüyor...Devamı
Olağanüstü başarı, hırs ve rekabet; güçlü ve saygın olmaya giden yol gibi görünebilir. Ayrıca sizi öfkeli, derinden mutsuz ve...Devamı
Gençler pandemi sırasında çok şeyle mücadele ediyor. İşte gençlerin bugünlerde bizden görmeye ihtiyaç duydukları şeyler...Devamı
Psikiyatrik dil kullanımındaki artış sıradan bir üzüntüyü bile tıbbi bir boyuta taşırken ciddi rahatsızlıkların...Devamı
Lise sınıf arkadaşlarımdan birinin, banyo aynasının önünde kendine tekrar tekrar “aptal” deyişini duyduğum zamanı...Devamı
Ebedi mutluluk bir şeyleri tamamlama isteğimizi tamamen zayıflatır. Bu sebeple mükemmel memnuniyet...Devamı
"Eskiden insan biliyordu (ya da belki seziyordu) ki, meyvenin çekirdeğini taşıması gibi..."Devamı
Birleşik Krallık'taki Kent Üniversitesi'nde yazar, koç ve kültür tarihi profesörüdür. Aynı zamanda araştırma topluluğu...Devamı
Geçtiğimiz yıl içerisinde COVID-19 virüsüne yakalandıktan bir süre sonra psikolojik yardım arayan kişilerin öykülerine bakıldığında...Devamı
Verici bir yapıya sahip olan insanların hâl üzere kalırken, aynı anda zamanlarını ve enerjilerini nasıl koruyacakları bu yazıda.Devamı
Bunu nasıl fark edebilir ve neler yapabilirsiniz?Devamı
Bu, onun ilk kar kayağı (snowboard) atlaması ya da yaptığı en kötü atlayış değildi. Havalı bir dönüş ya da bir çalım denememişti. Ancak...Devamı
Olumsuzluk düşünceler nedir ve zihnimizi daha olumlu düşünmek için nasıl değiştirebilirsiniz? Olumsuz düşünceler bizi üzgün, şüpheci ve ...Devamı
Ruh sağlığı uzmanlarının ruminasyonu azaltmak için sundukları öneriler...Devamı
2010'da bir yaz günü Cambridge'deki Christ’s College'da yaptığım bir konuşmadan sonra, Daniel Berg adında İsveçli bir yüksek lisans öğrencisi...Devamı
Covid-19 hayatlarımıza davetsiz bir misafir gibi girdiğinden bu yana, aşina olduğumuz yaşam pratiklerimiz ve dünyayı algılama biçimimiz...Devamı
COVID-19 salgınının insan hayatı üzerindeki korkunç sonuçlarından sonra belki de en güçlü etkilediği alanlardan biri özgürlüğümüz oldu. Dünyanın her yerinde...Devamı
Mutluluk: amaç belirlemek ile anlık hazzın muhteşem dengesi...Devamı
Pandemi sürecinin akıl sağlığı alanında bir krizi tetiklemesi bekleniyor, ama belki de bu süreç hayata yeni bir şekilde...Devamı
İnsanlar “hikâye-anlatan” yaratıklardır: dünyamızı inşa etmek için hikâyeler üretiriz...Devamı
Öz farkındalık, herkesin doğru egzersizler ve alışkanlıklar ile geliştirmeyi öğrenebileceği bir beceridir. Hayatınızın veya kişiliğinizin anlayamadığınız...Devamı
Psikolojik dayanıklılık, stresli durumlara uyum sağlayabilme ve değişen koşullara psikolojik olarak ayak uydurabilme kapasitesi olarak tanımlanabilir...Devamı
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonraki aylarda, Albert Einstein Amerikalıları üçüncü bir dünya savaşını hayal etmeye teşvik etmek için bir röportaj verdi...Devamı
Yakınların kaybı her insanda farklı, ancak derin bir psikolojik sürecin başlangıcına işaret eder. Kırık bir kalpten ölecek gibi olma hissini hayatımızda en az birkaç kere duyarız, ancak araştırmalar...Devamı
Araştırmalara göre, günlük sosyal etkileşimler iyilik halimiz için önemli...Devamı
Verimliliğe adeta tapıyoruz. Daha fazla almak için daha az kullanın. Aynı gün teslimat. Aynı anda birkaç işi birlikte yapmak; bir yandan e-posta gönderirken, bir yandan da mesaj...Devamı
Kovid-19 bize daha az iş odaklı bir toplum olma konusunda anlık bir bakış imkânı sundu. Fakat eski normale dönmeyi reddetmek için kararlılığa ihtiyacımız olacak...Devamı
Farklılıklar arasında köprü kuranlardan biri misin?Devamı
Okul yöneticileri – bölüm başkanları, müdürler – büyük bir zorlukla karşı karşıyalar: Covid19 döneminin ortasında okul topluluklarını birleştirmek ve yeniden canlandırmak...Devamı
Yeni araştırmalar; çocukların minimum risk altında olduğunu ancak eğitimlerinin büyük ölçüde zarar gördüğünü gösteriyor.Devamı
Pandemi sürecinde neler yaşadığımızı unutmayalım. Etrafımızdaki pek çok kişi karantina süreci bittikten sonra nasıl bir hayatın bizi beklediği konusunda merak duymaya başladı...Devamı
Sokağa çıkamazken kendinizi bunalmış hissediyorsunuz ve birdenbire elektronik öğrenme ve çalışma süreçlerine ayak uydurmak zorunda mı kaldınız? ...Devamı
Sosyal medya platformlarının, bağımlılığa benzer zararlı sonuçlar doğuran, kompülsif kullanımları bir tıbbi hastalık...Devamı