Uygulamada genellikle envanter defterlerinin yeteri kadar önemsenmediği ve sadece bilançoların yapıştırılmak suretiyle yazdırıldığı görülmektedir. Aşağıda envanter uygulaması ve envanter defterinin nasıl tutulması gerektiği konusu Vergi Usul Kanunu hükümleri doğrultusunda açıklanmaktadır:
ENVANTER NEDİR?


- Envanter Çıkarmak Vuk-186
- Envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tesbit etmektir. Şu kadar ki, ticari teamüle göre tartılması, sayılması ve ölçülmesi mutat olmıyan malların değerleri tahminen tesbit olunur. Mevcutlar, alacaklar ve borçlar işletmeye dahil iktisadi kıymetleri ifade eder.
|Özetle envanter çıkarmak bilançodaki hesapları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle tespit etmektir.


BİLANÇO HESAPLARI (İKTİSADİ KIYMETLER) VUK DEĞERLEME HÜKÜMLERİNE GÖRE DEĞERLENİR


- Envantere alınan kıymetleri değerleme Vuk-191
- Envantere alınan iktisadi kıymetler bu kanunun "değerleme"ye ait üçüncü kitabında yazılı esaslara göre değerlenir.
|Bilançodaki tüm hesapların Vergi Usul Kanunu’nda üçüncü kitapta yer alan değerleme hükümlerine göre değerlenmesi zorunludur.


ENVANTER DEFTERİ İŞE BAŞLAMADA VE HER HESAP DÖNEMİ SONUNDA YAZDIRILIR


- Envanter Defteri ve Bilanço Günü Vuk 185:
- Envanter defterine işe başlama tarihinde ve metaakıben her hesap döneminin sonunda çıkarılan envanterler ve bilançolar kaydolunur ve bu tarihe "bilanço günü" denir. Envanter defteri ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur.
|Envanter defterinin işe başlama tarihinde ve her hesap döneminin sonunda yazdırılması yada işlenmesi zorunludur.


ENVANTER DEFTERİ LİSTELER HALİNDE DE TUTULABİLİR


- Bilançonun Tanziminde Envanter Listeleri Vuk-188:
- Envanter esas itibariyle defter üzerine çıkarılır. Şu kadar ki, işlerinde geniş ölçüde ve çeşitli mal kullanan büyük müesseseler envanterlerini listeler halinde tanzim edebilir. Bu takdirde envanter listelerinin:
- 1. Sayfa üzerinden numaralanarak sıralanması;
- 2. Envanterin tanzim tarihine göre tarihlenmesi;
- 3. Envanteri çıkaran memur ile teşebbüs sahibi veya vekili tarafından imzalanması;
- 4. Aynen envanter defteri gibi saklanması şarttır.
- Yukardaki esaslara göre envanter listeleri tanzim edenler envanter defterine listeler muhteviyatını icmalen kaydederler.
|Envanterin defter üzerinde çıkarılması esastır, ancak listeler halinde hazırlanarak envanter defterine de kayıt edilebilir. Envanter listelerinin kullanılması durumunda bu listelerin sıralanması, tarihlenmesi, imzalanması ve saklanması zorunludur.


AMORTİSMAN TABLOLARI ENVANTER DEFTERİNE YAZDIRILABİLİR YÂDA AYRI OLARAK SAKLANABİLİR


- Envanterde Amortisman Kayıtları Vuk-189:
- Üzerinden amortisman yapılan kıymetler ve bunların amortismanları aşağıda yazılı şekillerden her hangi biri ile gösterilir:
- 1. Envanter defterinin ayrı bir yerinde;
- 2. Özel bir amortisman defterinde;
- 3. Amortisman listelerinde.
- Amortisman kayıtları, amortismana başlandığı tarihten itibaren her yılın amortismanı ayrı ayrı gösterilmek şartiyle birbirine
- bağlanır. İşletmeye yeniden giren iktisadi kıymetlerle bunların amortismanlarının evvelki yıllara ait kayıtlarda devam ettirilmesi
- caizdir.
- Amortisman defteri veya listelerinin kayıtları envanter kaydı hükmündedir. Yukarıdaki esaslara göre kayıtlarda gösterilen iktisadi
- kıymetlere ait değerler envanter defterine toplu olarak geçirilebilir.
|Amortisman uygulaması da bir envanter/değerleme uygulaması olması nedeniyle envanter defterine yazdırılabilir. Ancak deftere yazdırılmayıp liste olarak saklanması da mümkündür.


Vergi Usul Kanunu'nde yer alan değerleme ölçüleri ve hangi hesabın hangi değerleme ölçüsü ile değerlenmesi gerektiği diğer yazımızda açıklamalı tablo halinde anlatılacaktır.
Hangi Hesap Nasıl Değerlenir? Hesap Bazında Değerleme Tablosu başlıklı makalemiz için TIKLAYINIZ!
- AHMET FARUK ÖZDEMİR
- Ankara, 13.05.2019