Öncelikle, başlıktaki karmaşıklığı da gidermek adına, hemen şu açıklamayı yapalım: 1893 yılında Belçikalı bilim adamı Louis Dollo tarafından ortaya atılan bu hipotez hiçbir zaman yasa, daha bilimsel adıyla kuram (teori) olmamıştır.
Dollo Hipotezi, evrimsel bir değişiklik geçirildikten sonra, atasal duruma geri dönülemeyeceğini ileri sürer. Hipoteze göre örneğin evrimsel süreçlerle körelen bir organ yeniden ortaya çıkamaz veya var edilen bir organ, atasal konumuna geri dönemez, yani körelemez. Zaten açıklamayı daha okurken akla gelebilecek sayısız örnek, bu zayıf hipotezin geçersizliğini bize göstermektedir. Yine de açıklamalarımıza devam edelim:
Dollo Hipotezi'ne, daha çok, "istatistiki bir genelleme" olarak bakılması gerekir. Bu görüşe göre, evrimi etkileyen çevresel ve diğer parametreler o kadar çok sayıdadır ki, evrimsel bir değişimin tekrarlanması veya tamı tamına geriye alınması, istatistiki olarak mümkün değildir. Dawkins, Dollo Hipotezi'nin bunu gösterdiğini söyler. Stephen Jay Gould ise, hemen her zaman olduğu gibi, Dawkins'e göre daha yumuşak yaklaşır olaya ve Dollo Hipotezi'ni "geri alınamazlık" (irreversibility) kavramı dahilinde, olasılıklar evreninden seçilen bir ihtimalin, diğer tüm ihtimalleri kapatması olarak algılar. Yani önünüzde A, B, C, D ihtimalleri mevcutsa ve siz A'yı seçerseniz, diğer üç ihtimal istatistiki olarak ortadan kalkmış olur. Gould, Dollo'nun hipoteziyle bu geri dönülemezliği ileri sürdüğünü söyler.
Biz, Evrim Ağacı olarak, verilebilecek "istisna"ların sayısının çokluğundan ötürü, Dollo Hipotezi'ni eski moda ve üzerinde durulmaması gereken, daha çok Dawkins ve Gould karışımı bir yaklaşımla, istatistiki bir değerlendirme olarak görmekten yanayız. Biz de, parametrelerin çokluğundan ötürü evrimsel basamakların iki defa izlenmesinin (ileriye veya geriye doğru) düşük ihtimal olduğunu düşünmekteyiz. Öte yandan, genetik yasalarını bilmeyen Dollo'nun, çok önemli kavramlar olan "genleri" yaşadığı dönem itibariyle anlayamadığını ve değerlendirmediğini düşünmekteyiz. Çünkü kimi zaman genlerimizde meydana gelen bir mutasyon, bir özelliğin kapanmasına veya ortaya çıkarılamamasına sebep olabilir. Ve aynı gen, pek çok yıl sonra tekrar mutasyona uğrarsa, ataya dönüşler görülebilir.
Ayrıca geri evrim kavramı kapsamında, zaten evrimin kimi durumda farklı yollarla da olsa geriye gidebildiği görülmektedir. Kuzey Amerika'daki kurbağaların alt çenelerindeki dişlerin tekrar atasal konuma doğru evrimleşmesi, geri evrim kapsamında açıklanabilir. Diğer bir örnek de, denizden karalara çıkan ve yayılan hayvanlardan bazılarının, denizlere geri dönmesi olarak gösterilebilir. Örneğin bu son örnekte, genetik baskıdan çok, çevresel baskılar rol oynamaktadır. Dolayısıyla geri evrimin gerçekleşebilmesi için sadece genler değerlendirilmemelidir.
Saygılarımızla.
ÇMB (Evrim Ağacı)
Kaynaklar ve İleri Okuma: