Cümle Yorumu Ile Ilgili Öss De Çıkmış Soru Örnekleri
SÖZCÜK VE CÜMLE YORUMU (ÖSS SORULARI AÇIKLAMALI TESTLER)
SORU :
Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcükler anlamca birbirine en yakındır?
A) Bir süre sonra kendisi de bu akımın, bu tartış*manın içinde yer almıştı.
B) Bu kitapları, belirlediğiniz ölçütlere göre seçin, ayırın.
C) Kendisine yapılan bu haksızlığı, bu saygısızlı*ğı içine sindiremiyordu.
D) Bütün bunları, kendisinin yerine, önüne geç*mek isteyenler düzenliyordu.
E) Bu makineler ötekilere göre daha kullanışlı, daha pahalıdır.
(ÖSS 2001)
ÇÖZÜM :
Bu soruda altı çizili sözcüklerin aynı cümlede an*lamca birbirine en yakın olduğu sorulmaktadır. B seçeneğinde "seçin" sözcüğü ile "ayırın" sözcüğü kitapların belirlenen ölçütlere göre birbirinden ayırt edilmesi eylemi olarak kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise her iki sözcük anlamca birbirle*rinden uzaktır.
Yanıt: B
SORU :
I. Yirmi üç yaşını ekimde doldurdu.
II. Üniversite formunu heyecanla doldurdu.
III. Bütün yazlıklarını bavula doldurdu.
IV. Odanın içini yemek kokusu doldurdu.
V. Buzdolabını meyveyle doldurdu.
"Doldurmak" sözcüğü yukarıdaki cümlelerin hangilerinde yakın anlamda kullanılmıştır?
A) II. ve V. B) III. ve IV. C) III. ve V.
D) I. ve V. E) II. ve IV.
ÇÖZÜM :
Doldurmak sözcüğü
I. Cümlede yaşın tamamlanması
II. Cümlede gerekli ve istenen bilgilerin yazılma*sı
III. Cümlede yazlıkların bavula yerleştirilmesi
IV. Cümlede yemek kokusunun odayı kaplaması
V. Cümlede meyvelerin buzdolabına yerleştiril*mesi
Anlamlarında kullanılmıştır. Bu durumda III. ve V. cümlelerde belli şeyleri belli bir yere yerleştirmek anlamında, yani yakın anlamda kullanılmıştır.
Yanıt: C
SORU :
"Almak" sözcüğünün aşağıdaki açıklamaların*dan hangisi, birlikte verilen örnek cümleye uy*gun değildir?
A) Yanında bulundurmak: Gökyüzü bulutluydu, şemsiyesini de aldı.
B) Ortadan kaldırmak, yok etmek: Güneş, perde*lerin rengini almasın diye onları çekmiyor.
C) içeri sızmak: Fotoğraf makinesi ışık almış, film yanmış.
D) Yolmak, koparmak: Kaşlarını modaya uysun diye alıyor.
E) Çalmak: Çantasından beş milyon lirasını al*mışlar.
ÇÖZÜM :
Bu soruda "almak" sözcüğünün önce anlamı veril*miş, sonra verilen cümlede bu anlama uygun kul*lanılıp kullanılmadığı sorulmuştur. B seçeneğinde "ortadan kaldırmak, yok etmek" açıklaması veril*mesine rağmen cümlede "Güneş, perdelerin ren*gini almasın diye onları çekmiyor." diyerek "sol*durmak" anlamında kullanmış, bu yüzden verilen açıklama ile yan cümledeki anlam örtüşmemiştir.
Yanıt: B
SORU :
Sözünü dinletmeyi sever, bunu başaramadığında sinirlenip hırçınlaşırdı. Bunun için, hemen her za*man, hem çevresindekilerin kendisine, hem de kendisinin çevresindekilere karşı davranışlarında ipleri kendi istediği gerginlikte tutmayı başarırdı.
Yukarıda geçen, "ipleri kendi istediği gerginlikte tutmayı başarmak" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
A) Çevresindekilere, kendi görüşlerinin doğrulu*ğunu kanıtlamak
B) isteklerinin gerçekleşmesi için her yola baş*vurmak
C) Her konuda kendisini bilgili ve yeterli görmek
D) insanlarla olan ilişkilerini, kendi ölçütlerine gö*re yönlendirmek
E) Kendini, olduğundan daha güçlü göstermeye çalışmak
(ÖSS 2001)
ÇÖZÜM :
Paragrafta bir kişi, çevresindeki insanlarla ilişkile*ri yönünden tanıtılmaktadır. Bu ilişki, "hem çevre*sindekilerin kendisine hem de kendisinin çevre*sindekilere karşı davranışları" sözleriyle belirtil*mekte, bu ilişkilerde "ipleri kendi istediği gerginlik*te tutmayı başardı" diyerek ilişkileri ve ilişkilerdeki mesafeyi kendisinin belirlediğini ifade etmektedir. Bu açıklama B seçeneğinde "insanlarla olan ilişki*lerini, kendi ölçütlerine göre yönlendirmek" ifade*siyle belirtilmektedir.
Yanıt: D
SORU :
Dedem yaptığımız gezilerde gördüklerini, hiç üşenmeden sıcağı sıcağına defterine yazıyordu. Altı çizili sözcüğün bu cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisinde vardır?
A) Bu çocuk çok çabuk öğreniyor.
B) Yeni yaptığı tablolarını özenle yerleştirdi.
C) insanlarda demokrasi düşüncesini önemse*mek gerekir.
D) Sınıfta olanları öğretmene hemen aktarmış.
E) Hızlı okumak bir beceridir.
ÇÖZÜM :
Verilen cümlede geçen "sıcağı sıcağına" sözleri cümleye "hemen, derhal, olduğu, oluştuğu anda" anlamını katmaktadır. Aynı anlam D seçeneğinde "Sınıfta olanları öğretmene hemen aktarmış." de*nerek kullanılmıştır.
Yanıt: D
SORU :
Depremde evde değildik. Eve gelince gördük ki dolaplar, kitaplıklar devrilmiş; binlerce kitap yerler*de. Şimdi o kitaplar ne olacak? "Canını kurtarmış*sın, yetmez mi?" demeyin. Kitaplar da insanın ca*nı gibi. Birine bile zarar gelse içimden bir şeyler kopar.
Bu parçada geçen "içinden bir şeyler kopmak" sözüyle anlatılmak istenen, aşağıdakilerden hangisidir?
A) Birdenbire aşırı heyecana kapılmak
B) Bedensel bir acı duymak
C) Yapabileceği bir şeyi yapamaz hale gelmek
D) istediği gibi davranamadığı için rahatsız olmak
E) Bir olay karşısında derin bir üzüntü duymak
(ÖSS 2000)
ÇÖZÜM :
Parçada kitapların yerlere düşmesinden yola çı*karak içlerinden birisine bir zarar gelmesi endişe*sinden duyulan üzüntü "içinden bir şeyler kop*mak" sözüyle ifade edilmiştir. Bu ifadenin açıkla*ması da E seçeneğinde "Bir olay karşısında derin bir üzüntü duymak" açıklaması ile verilmiştir.
Yanıt: E
SORU :
incelemecilerin değer yargılarının "ortalama, eli yüzü düzgün, alışılmış" olanı öne çıkarma eğilimi gösterdiği açık. Türk edebiyatı "sezgi" gücü, "sa*natı koklama" gücü kalmayan bir eleştirinin eline düşmüş görünüyor şu günlerde. Bu parçada altı çizili söz grubuyla anlatılmak istenen, aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Gerçek sanat yapıtları yazma
B) Sanatsal bir üslupla yazma
C) Sanat değeri taşıyan yapıtları ayırt edebilme
D) Alışılmadık, özgün sanat yapıtlar, verme
E) Edebiyat yapıtlarından tat alma
ÇÖZÜM :
Cümlede "eleştiri" hakkında açıklamada bulunul*maktadır. Bu parçada eleştiri, sadece belli kuralla*ra bakmakla, sezgiye dayanmamakla yeriliyor. Bu da sanatla ilgili güçlü bir farkına varmanın olma*ması demektir. Buna en yakın anlam C seçene*ğinde verilmiş.
Yanıt: C
SORU :
Maviyle yeşilin kucak kucağa olduğu Kanlıca, hep kıpır kıpır, hep hayat dolu ve hep kendi gibi kal*mak istiyor.
Bu cümlede geçen "kendi gibi kalmayı istemek" sözüyle anlatılmak istenen, aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sahip olduğu özellikleri koruma çabası içinde olmak
B) Önemli bir yer olduğunu kanıtlamaya çabala*mak
C) Benzerlerinden farklı olmaya çalışmak
D) En iyi biçimde tanıtılmayı istemek
E) Canlılığını çevresine hissettirmek
(ÖSS 2000)
ÇÖZÜM:
Cümlede Kanlıca'nın betimlemesi yapılarak özel*likleri sıralanıyor ve bu özellikler bir beğeni halin*de aktarılıyor. "kendi gibi kalmayı istiyor." diyerek de bu beğenilen özelliklerin devam ettirilmesi duy*gusu aktarılıyor. Bu yorum da A seçeneğinde ve*riliyor.
Yanıt: A
SORU :
Yalın, rahat bir anlatımı olan öykü, bir su kenarı*nın insanı doğallıkla yanına çekivermesi gibi, oku*ru öykünün satırları arasına çekiveriyor.
Altı çizili sözün cümleye kattığı anlam, aşağı-dakilerden hangisinde vardır?
A) Bu öykülerde, doğayla ilgili ayrıntılar var.
B) imgeleri, görüntüleri değişik biçimde okura ile*ten bir öykü bu.
C) Bu öyküler, okuru kendi öyküsünü kurmaya yönlendiriyor.
D) Öykülerin anlatımı sürükleyici ve etkileyici.
E) Öyküdeki kılcal damarlar genişliyor ve öykü, daha geniş bir engini kucaklıyor.
ÇÖZÜM :
Cümlede bir öykünün anlatımı bir benzetme ile bir su kenarının insanı doğallıkla yanına çekivermesi-ne benzetilerek "öykünün satırları arasına çekive-riyor." deniyor. Öykünün anlatımının çekiciliği ve etkileyiciliği öne çıkarılıyor. Bu düşünce D seçe*neğinde "Öykünün anlatımı sürükleyici ve etkileyi*ci" denilerek belirtiliyor.
Yanıt: D
SORU :
Bıkmadan, yorulmadan, yılgınlığa düşmeden, sü*rekli okumalıyız. Okurken bir yandan, daha önce okuduklarımızdan belleğimizde kalan izin üzerini örten tozu, kirli temizlemeli, bir yandan da bu izi derinleştirmeye çalışmalıyız.
Bu parçada geçen "belleğimizde kalan izin üze*rini örten tozu, kiri temizlemek" sözüyle anlatıl*mak istenen, aşağıdakilerden hangisidir?
A) Edinilmiş bilgilerin önemini anlamak
B) Doğruyu yanlıştan ayırmak
C) Gereksiz bilgilerle oyalanmak
D) Unutulmaya yüz tutmuş bilgileri anımsamak
E) Yeniliklere açık olmaktan kaçınmamak
(ÖSS 2000)
ÇÖZÜM :
Parçada okumak ile ilgili öğüt verilmektedir. Bu okuma eylemini sürdürme öğüdü verilirken daha önce "okuduklarımızdan belleğimizde kalan izi" denerek var olan bilgilerden söz edilmekte, "üze*rini örten tozu, kiri" denerek unutma belirtilmekte "temizlemek" denerek de eskilerin görülmesini en*gelleyen unsurların ortadan kaldırılması anlatıl*maktadır. Bu da "Unutulmaya yüz tutmuş bilgileri anımsamak" ifadesi ile D seçeneğinde belirtilmiş*tir.
Yanıt: D
SORU :
Genel kanı, sanatçıların kalabalık kentlerde yaşa*dığı, yüklüce para kazandığı, biraz da soyut işler*le oyalandığıdır. içlerinden birinin ak kâğıtla bo*ğuştuğunu öğrenmeleri, bizim küçük kentlileri şa*şırtacaktır belki, "Nasıl girmiş bu serseri aramıza!" diye " Bir matah olsaydı çekip kapardı koca kent*ler onu." diye.
Bu parçada altı çizili sözün yerine aşağıdaki*lerden hangisi getirilirse cümlenin anlamı de*ğişmez?
A) ne sıkıntılar içinde olduğunu
B) kendilerinden olmadığını
C) bir yazar olduğunu
D) işe yarar biri olmadığını
E) kendileri gibi yaşam kavgası verdiğini
ÇÖZÜM :
Paragrafta ilk olarak sanatçılar hakkındaki genel kanı bildirildikten sonra sözü edilen kişinin içinde yaşadığı toplumdan farklılığı "içlerinden birinin ak kağıtla boğuştuğu" sözleriyle bildirilmektedir. Se*çeneklerde de kağıtla ilgilenen, kağıtla boğuşan anlamıyla ilgilendirilecek seçenek C'dir ve "bir ya*zar olduğunu" sözü "ak kağıtla boğuştuğunu" söz*lerinin yerine getirildiğinde paragrafın ilk cümle*sindeki kanı ile anlam birliği oluşturduğu görülür.
Yanıt: C