Bu hikâyeyi ilk olarak Nilsenler’in küçüğü Eduardo’nun 1890’larda Moron havalisinde bir yerlerde uykusunda ölen ağabeyi Cristiân’ın ölüsü başında beklerken anlattığını söylerler (Bence uzak bir olasılık).
Borges’in alçakları komplocudurlar. Elbette popüler polisiye kültürünün bildik klişelerinin çok ötelerine geçerler. Ama kurdukları komplolar, hesapçı, doğrudan doğruya ‘fesat’ ile tanımlanamaz bir “dolandırıcılık” türünü çağrıştırırlar. Kâh Pampaların macho’ları, kâh beynelminel ve kozmopolit Dünya Savaşı çağı uygarlığının karanlık kişilikleri olarak çıkarlar karşımıza. Alçaklıkları, günlük hayatın, “küçük adamların” alçaklıkları değildir; “Yolları çatallanan bahçe”lerin, labirentlerin, kaosun hakim olduğu bir uygarlık türüne uygun düşer: “İnsanın kendini hergün yeni alçaklıklara terk edeceğini görüyorum şimdiden; öyle ki sonuçta sadece haydutlarla askerler kalacak geriye.”
Zaman sayısız geleceğe doğru hiç durmadan çatallanıyor. Bunlardan birinde ben sizin düşmanınızım.
Bu hikaye, ağabeyi Cristian’ın 1880 lerde Moron mahallesinde tabii bir şekilde ölümünden sonra, cenaze gecesinde Nilsen’lerin küçüğü Eduardo tarafından anlatıldı, derler. Buna inanmak güç ama, gerçek şu ki, o uzun, unutulmuş gecede, bardak bardak çay içilirken biri bir başkasından bu hikayeyi duymuş ve Santiago Dabove’ye anlatmıştı ve ben de ondan öğrendim. Yıllarca sonra gene aynı hikayeyi, olayın olduğu Turdera’da bana anlattılar. Biraz daha uzun olan ikinci şekli, pek az fark ve değişiklikle Santiago’nun hikayesine uyuyordu. Bende şimdi bunu yazıyorum, çünkü yanılmıyorsam bu hikaye o şehir dışında yaşayan o insanların karakterini kısa ve trajik bir hava içinde özetliyor. Hikayeyi aslı gibi çevireceğim, fakat edebi tutkunun etkisiyle bazı noktaların üzerinde daha ısrarla durup, bir iki şey ekleyeceğimi sanıyorum.