

HIZLI UÇUCU DOĞAN
Doğan, gündüz yırtıcı kuşları (Falconiformes) takımından Falconidae (doğangiller) familyasından Falco cinsini oluşturan 60 kadar yırtıcı kuş türlerinin ortak adıdır. Bazı türlerine kerkenez adı verilir. Uzunluğu 42-52 santim kadardır. Tüyleri üst bölümde parlak gri, şerit biçimli, koyu renk lekeli, altta ise kırmızımsı beyaz ve siyah çizgilidir. Siyah çene şeridi belirgin özelliğidir. Ağaçlar, kayalar ve ören yerlerindeki oyuklarda kuluçkaya yatarlar. Keskin görme gücüyle çok yüksekten gözleyebildiği küçük sürüngenler, kemiriciler ve kuşları avlayarak beslenirler. Yaşadıkları bölgeye ve birbirlerine bağlıdırlar. Eğitilerek kuş avcılığında kullanılırlar.
Doğanlar yuvalarını genellikle sarp kayalıkların kenarına nadir olarak da terk edilmiş yuvalara kurarlar. Her kuluçka döneminde dişi kuş, kabuğu kirli beyaz üstüne kızılımsı kahverengi benek ve lekelerle süslü 4-5 yumurta bırakır. Kuluçka süresi yaklaşık 28-35 gündür ve yumurtadan çıkan yavrular 35 gün kadar yuvada kalarak ana-babası tarafından beslenir. Doğanlar, güçlü kanatlarıyla havayı yararak hızla ve düz bir çizgi boyunca uçarlar. Bazı türler, yerdeki avın üstüne atlamak için uygun zamanı kollarken, kanatlarını hızla çarparak havada daireler çizebilir. Avların niteliği, boyutları ve avlanma yöntemi türlere göre değişir. Kimisi kendi boyutlarındaki yada daha küçük kuşları havada avlarken, bir bölümü de tavşan, fare, kertenkele ve böcek gibi hayvanlarla beslenir.
Doğanların en büyük silahlarından biri süper bir hıza sahip olmalarıdır. Doğanlar bu hıza ulaşabilmek için özel tasarlanmış canlılardır. Havada uçan en hızlı kuş olan doğanlar, avlarına doğru hız aldıklarında, öncelikle kanatlarını çırparak hızlarını arttırırlar ve sonra alçalmalarının son aşamasında kanatlarını arkaya doğru iterler. Bu süpersonik jetlerin görüntüsünü andırır ve böylece saatte 320 kilometrenin üstünde bir hıza ulaşırlar. Yiyecek ararlarken en alışılmadık pozisyonlara girerler ve geçişi mümkün olmayan bir ağaç deliğine ulaşabilmek için baş aşağı asılı bile durabilirler. Ortalama 20 yıldan çok yaşarlar. 15 milyon yıldır varlığını sürdüren doğanların 11 fosil türü bilinmektedir.