Arap Birliği, 12 Ekim 2011'de Suriye'nin üyeliğini askıya aldı ve Arap büyükelçilerinin, Esad yönetimi sivillere tam koruma taahhüdünü kesin olarak yerine getirene kadar Şam'dan çekilme çağrısında bulundu. Buna rağmen 2011'den bu yana Kuzey Afrika ülkelerinin çoğu, Umman, Irak ve Mısır gibi diğer bazı ülkeler de Suriye savaşında tarafsız durmayı ve yönetimle iletişim kapısını açık bırakmayı tercih etti. Öncesinde İran Devrim Muhafızlarına bağlı Lübnanlı, Iraklı, Afganistanlı ve Pakistanlı Şii silahlı savaşçı gruplarının, sonrasında da 2015 yılındaki Rus askeri müdahalesinin savaşa dahil olması Esad'ın yönetimde kalmasını sağlarken, askeri yönden düşme ihtimallerini ise ortadan kaldırdı.
Arap ülkelerinin tutumundaki en büyük dönüşüm 2017 yılı başlarında yaşandı. Bu tutum değişikliği, Suriyeli muhaliflerin 2017 başlarında Halep mücadelesinde, 2018'de de Şam çevresi ile Dera'daki savaşı kaybetmesi, silahlarını rejime teslim etmesi ve Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) ile diğer bazı grupların kontrolündeki Suriye'nin kuzeyindeki bölgelerden çekilmeyi kabul etmesinin ardından yaşandı.
Büyükelçilik açanlar var
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn, 2018 yılı sonunda Şam'daki büyükelçiliklerini maslahatgüzar seviyesinde yeniden açtı. Ekim 2020'de ise Umman, Şam Büyükelçisi'ni yeniden yollayarak, diplomatik temsilini büyükelçi düzeyine çıkaran ilk Körfez ülkesi oldu. Suudi Arabistan, Ağustos 2011'de Şam Büyükelçisi'ni geri çağırmış ve Mart 2012'de Suriye Büyükelçiliğinin kapatıldığını ve diplomat ve çalışanların ülkeye çağrıldığını duyurmuştu. Medyada yer alan raporlara göre son dönemde Suudi Arabistan da Suriye ile iletişim kanallarını açtı.
Birkaç gün önce Suriye Savunma Bakanı Ali Abdullah Eyyüb, Ürdün'ü ziyaret etti. Suriye'de devrimin başladığı 2011'den bu yana ilk defa yaşanan ziyarette Suriyeli Bakan, Ürdün Genelkurmay Başkanı Yusuf el-Huneyti ile bir araya gelerek iki ülke sınır güvenliğini görüştü.
İki ülke kaldı
Arap dünyasında yalnızca Katar hükümeti, Türkiye ile birlikte hareket ederek, Suriye yönetimiyle ilişkileri normalleştirme konusuna açıkça kesin bir dille karşı çıkıyor. Arap ülkelerinin Şam açılımının Joe Biden'ın yönetime gelmesiyle ABD'nin bölgedeki stratesijinin değişmesi sonucu olduğu düşünülüyor. Öte yandan Yunanistan, İtalya, İspanya, Romanya, Çekya gibi bazı Avrupa ülkeleri de Şam'da Büyükelçilikleri yeniden açma niyetinde olduğunu söylüyor. YENİ MESAJ / AA