Son 260 milyon yılda dinozorlar geldi ve geçti, Pangea bugün bildiğimiz kıta ve adalara bölündü, insanoğlu ortaya çıkıp dünyayı geri alınamayacak şekilde değiştirdi.
Ancak tüm bunlar sırasında Dünya da kendi ritmini izlemiş olabilir. Antik jeolojik olaylara yönelik araştırma, gezegenimizin kendisini jeolojik aktivite olarak gösteren yavaş ve istikrarlı bir "kalp atışına" sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Daha 20 milyon yılımız var!
Volkanik hareketlilikler, toplu yok oluşlar, levhaların yer değiştirmesi ve deniz seviyesindeki yükselişlerden oluşan bu kümelenmiş jeolojik etkinlikler çok yavaş meydana geliyor. O kadar yavaş ki, ikisinin arasındaki süre 27,5 milyon yıl. Ancak hemen endişelenmeyin, araştırmacılar bir sonraki kalp atışına kadar 20 milyon yılımız olduğunu düşünüyor.
Araştırmanın yöneticisi olan New York Üniversitesi'nden jeolog Michael Rampino şöyle diyor: "Bir çok jeolog, jeolojik olayların zaman içerisinde rastgele meydana geldiğine inanıyor. Ancak araştırmamız bir döngüye dair istatistiki kanıt sağlıyor. Bu da bu jeolojik olayların bağlantılı olduğunu ve rastgele meydana gelmediğini gösteriyor."
Ekip, geçtiğimiz 260 milyon yılda yaşanan ve gerçekleşme zamanları iyi anlaşılan 89 jeolojik olay üzerinde analiz gerçekleştirdi.
Aşağıdaki grafikten de görebileceğiniz gibi, bu olayların bazıları oldukça sertti. Sekizden fazlası dünyayı değiştiren jeolojik olayların kümelendiği zamanlara denk geliyor ve bahsettiğimiz yıkıcı "atımı" oluşturuyordu.
Ekip, makalelerinde "Bu olaylar deniz ve deniz dışındaki yok oluşları, okyanusların oksijensiz kaldığı olayları, kıtaları kaplayan seller-bazalt püskürmelerini, deniz seviyesi oynaklıklarını, tektonik magmatizmin global atımlarını, deniz tabanı yayılım oranları ile plakaların yer değiştirmesini içeriyor" bilgisini verip şöyle devam ediyor:
"Sonuçlarımız, küresel jeolojik hareketlerin genelde ilişkili olduğunu işaret ediyor. Bu hareketlilik de yaklaşık 27,5 milyon yıllık bir döngüde, atımlar halinde meydana geliyor."
Bu konudaki araştırmalar uzun süredir devam ediyor
Yerbilimciler, jeolojik olaylara dair potansiyel bir döngüyü uzun süredir araştırıyor. 1920 ve 30'larda, dönemin bilim insanları jeolojik kayıtların 30 milyon yıllık döngüye işaret ettiğini söylerken, 1980 ve 90'larda araştırmacılar dönemin en iyi tarihlendirilebilen jeolojik etkinliklerini kullanarak 26,2 milyon ile 30,6 milyon yıl arası "atımlar" olduğu sonucuna varmıştı.
Sonunda "arasını" bulduk!
Şimdiyse her şey yerine oturmuş görünüyor. 27,5 milyon yıl, tam da bu hesapların ortasında yer alan rakam. 2020'nin sonlarında aynı ekip tarafından yayınlanan bir çalışma, 27,5 milyon yıl döngüsünün toplu yok oluşların da gerçekleştiği zaman olduğunu belirtiyor.
Araştırmada yer almayan Adelaide Üniversitesi'nden yerbilimci Alan Collins ise şunları söylüyor: "Bu araştırma çok iyi ancak bu fenomene dair daha iyi bir çalışma bence 2018 yılında Muller ve Dutkiewicz tarafından gerçekleştirilen."
Söz konusu 2018 tarihli araştırma, Sidney Üniversitesi'nden iki araştırmacıya ait. Dünyanın karbon döngüsü ve levha tektoniklerini inceleyen araştırma, döngünün yaklaşık 26 milyon yılda bir tekrarlandığı sonucuna varıyor.
"Olayların çoğu nedenseldi"
Collins, bu son çalışmada, ekibin baktığı olayların çoğunun nedensel olduğunu açıklıyor. Yani bir olay, diğerine direkt olarak sebebiyet veriyor ve bu yüzden de 89 etkinliğin bir kısmı birbiriyle bağlantılı meydana geliyor. Örneğin, okyanuslarda okjisenin tükenmesi, deniz hayatının tükenmesine yol açıyor.
Ve şöyle devam ediyor: "Bunu söylemişken, söz konusu 26-30 milyon yıllık döngü gerçek görünüyor ve çok uzun bir süreçte meydana geliyor. Ayrıca altında yatan sebep ise çok net değil!"
Suçlu Dokuzuncu Gezegen mi?
Rampino ve ekibinin diğer araştırması göktaşı çarpmalarının aranan "sebep" olabileceği iddiasında bulunurken, bir uzay araştırmacısı da Dokuzuncu Gezegen'in aranan "suçlu" olduğunu iddia etmişti.
Ancak eğer Dünya gerçekten jeolojik "kalp atımına" sahipse, muhtemelen sebebi kendisine daha yakındadır. Ekip, araştırmalarında şöyle yazıyor:
"Bu döngüsel tektonik ve iklim değişikliği atımları levha tektonikleri ve manto yükselmelerinin dinamiklerinin jeofiziksel işlemleri ile ilgili olabilir. Alternatif olarak, Dünya'nın Güneş Sistemi ve Galaksi'deki hareketleriyle bağlantılı astronomik döngüler ile ilgili olabilir."
Araştırma Geoscience Frontiers'da yayınlandı.
Science Alert'ın haberini Erinç Eröz Türkçeleştirdi