TAT VAM ASI / BU SENSİN
Ölüm korkusuna bir teselli sunmak için kuantum fiziğinin babalarından Nobel ödüllü Erwin Schrodinger (1887-1961)'in "My View of the World" adlı kitabından bir bölümü İngilizce aslından çevirerek paylaşıyorum.
Diyelim ki dağlık yüksek bir ülkede bir patikanın yanında bir bankta oturuyorsunuz. Etrafta çimenli yamaçlar var, içinden kayalar geçiyor; vadinin karşı yamacında, kısa büyümüş kızılağaç çalılarıyla bir dağ eteği var. Ormanlar, vadinin her iki yanında ağaçsız mera çizgisine kadar dik bir şekilde tırmanıyor; ve karşınızda, vadinin derinliklerinden yükselen, güçlü, buzul uçlu zirve, pürüzsüz kar alanları ve şu anda uzaklaşan güneşin son ışınlarının yumuşak gül rengiyle dokunduğu sert kenarlı kaya yüzleri, hepsi gökyüzünün berrak, soluk, şeffaf mavisine karşı harika bir şekilde keskin.
Olağan bakış açımıza göre, gördüğünüz her şey, küçük değişiklikler dışında, sizden binlerce yıl önce oradaydı. Bir süre sonra -çok değil- artık var olmayacaksınız ve ormanlar, kayalar ve gökyüzü sizden sonraki binlerce yıl boyunca değişmeden orada olmaya devam edecek. Hiç yoktan, size kayıtsız kalan bu manzaradan bu kadar ansızın, kısa bir süreliğine sizi zevk almaya çağıran nedir? Varlığınızın koşulları neredeyse kayalar kadar eskidir. Binlerce yıl boyunca erkekler çabaladı, acı çekerek baba oldu ve kadınlar acı içinde doğurdu. Yüz yıl önce belki başka bir adam bu noktada oturuyordu; senin gibi o da buzullarda sönmekte olan ışığa yüreğinde hasret ve huşu ile baktı. Senin gibi o da erkekten, kadından doğdu. Senin gibi acı ve kısa bir sevinç hissetti. O başka biri miydi? kendin değil miydin? Bu Benliğim dediğin şey nedir? Bu sefer bu şeyi senin algılamanı sağlamak için gerekli koşul neydi, sadece sen ve başkası değil de? Bu 'başka birinin' gerçekten ne gibi açıkça anlaşılır bilimsel anlamı olabilir? Şimdi annen olan kişi başkasıyla birlikte yaşasaydı ve ondan bir oğlu olsaydı ve baban da aynısını yapsaydı, sen olur muydun? Yoksa onlarda ve babanın babasında mı yaşıyordun... binlerce yıl önce? Ve böyle olsa bile, neden kardeşin değilsin, kardeşin neden sen değil, neden uzak kuzenlerinden biri değilsin? Objektif olarak ortadaki şey aynı iken , bu farkı inatla keşfetmeni -seninle bir başkası arasındaki farkı- haklı çıkaran nedir?
Bu şekilde bakıp düşünerek, Vedanta'daki temel inancın derin doğruluğunu bir anda görmeye başlayabilirsiniz: Kendiniz olarak adlandırdığınız bu bilgi, duygu ve seçim birliğinin pek de uzun olmayan bir süre önce hiçlikten ortaya çıkması mümkün değildir; daha ziyade bu bilgi, duygu ve seçim özünde ebedi ve değişmezdir ve sayısal olarak tüm insanlarda, hatta tüm duyarlı varlıklarda birdir. Ama Spinoza'nın panteizminde olduğu gibi, ölümsüz ve sonsuz bir varlığın bir kısmı, parçası, onun bir veçhesi veya değişimi olduğunuz anlamında değil. Çünkü o zaman aynı kafa karıştırıcı soruyu sormamız gerekir: Hangi kısım, hangi veçhesiniz? nesnel olarak onu diğerlerinden ayıran nedir? Hayır, ama sıradan akla tasavvur edilemez gibi görünse de, siz - ve diğer tüm bilinçli varlıklar - hepsi bir aradasınız. Dolayısıyla, yaşamakta olduğunuz bu yaşamınız, tüm varoluşun yalnızca bir parçası değil, bir anlamda bütünüdür; ancak bu bütün, tek bir bakışta incelenebilecek şekilde oluşturulmamıştır. Bildiğimiz gibi, Brahmanların o kutsal, mistik formülde ifade ettikleri şey aslında çok basit ve çok açık: Tat tvam asi, bu sensin. Ya da yine, "Doğudayım, batıdayım, aşağıda ve yukarıdayım, ben bütün bu dünyayım" gibi sözlerle ifade ettikleri şey. Böylece, onunla bir olduğunuza ve onun da sizinle bir olduğuna kesinlikle inanarak, kendinizi yere atabilir, toprak ananın üzerine uzanabilirsiniz. Siz de onun kadar sağlam, incitilemezsiniz, hatta bin kat daha sağlam ve daha incitilemezsiniz. Kesinlikle sizi yeni çabalara ve ıstıraplara yeniden getirmek üzere yarın sizi yutacağından emin olun. Ve sadece "bir gün" değil: şimdi, bugün, her gün sizi doğuruyor, bir kere değil, binlerce kez, milyonlarca kez, tıpkı her gün sizi bin kere yuttuğu gibi. Çünkü ebediyen ve daima sadece şimdi vardır, bir ve aynı olan şimdi; şimdiki zaman, sonu olmayan tek şeydir.
-Schrödinger, Erwin. My View of the World (p. 22). Cambridge University Press.