5 Neden
|Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Şubat 2018)|
5 Neden analizi, Kalite yönetiminde belirli bir sorunun altında yatan neden-sonuç ilişkilerini keşfetmek için kullanılan bir soru sorma tekniğidir. [1] Tekniğinin temel amacı, bir kusur veya sorunun kaynak sebebini belirlemektir.
5 Whys, kalite yönetimi alanında, sebep-etki-hüküm analizinde kullanılır. Amaç bir neden'in bozukluk mu ya da problem mi olduğunu belirler. Buradaki 5, illa 5 sorgudan ibaret değil, semboliktir, ancak genellikle 5 soru ile uygulanır. Önemli olan hatanın neden kaynaklandığını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Bu irdeleyici soruları bazı durumlarda “3. neden” sorusunu geçemez. Yaklaşık 3 neden sorusu yöneltildikten sonra derindeki asıl kök nedene ulaşılmış olur. 3 neden sorusu bir zorunluluk ya da kalıp değildir. Bu sorular problemin ortaya çıkmasında rol alan kaynağı bulana dek sürer.
İçindekiler
5 Neden Analizinin İşleyişi[değiştir | kaynağı değiştir]
Bir problem karşısında nasıl bir çözüm yolu izlenileceği ya da problemi atlatmak için nereden başlanılacağı bilinmiyorsa sebep-sonuç ilişkisini merkezinde barındıran 5 neden analizi tekniği anahtar rol oynar.
Neden sorularına karşı verilen cevaplar anlamsızlaşmaya başlarsa soru sorma işi kesilir ve son verilen mantıklı cevap üzerinden ilerleyerek kaynağı bulup bir çözüm üretmeye dikkat etmeye başlanılır.
5 neden analizinin işleyişini bir benzetmeyle açıklamak gerekirse bu örnek daha iyi kavramak adına uygun olabilir;
Bir öğrencinin sınav sonucu beklediğinden düşük geliyor.
Bu probleme 5 neden analizi yapılır;
- Neden düşük not aldı?
- Neden sorulara doğru cevaplar veremedi?
- Neden sorun mantığını anlayamadı?
- Neden devamsızlıkları oldu?
- Neden sınav tarihine kadar planlı bir program ile ders çalışmadı.
Yukarıda verilen benzetme örneğinde görüldüğü gibi öğrencinin karşılaştığı problemin kaynağına neden soruları ile inilmiş ve en son verilen cevap üzerinden bu problem ortadan kaldırılmıştır.
5 Neden Analizinin Faydaları[değiştir | kaynağı değiştir]
- Problemin ortaya çıkmasında asıl rol oynayan kusuru bulunmasına yardımcı olur.
- Sorulan neden soruları ile problemin meydana gelmesinde farklı sebepler arasındaki bağlantı görülür.
- Adında analiz geçmesine rağmen kullanan kişiyi zorlamayarak karşılaştığı problemi kolaylıkla ortadan kaldırmasına öncü olur.
- Sistemli uygulanmasından dolayı problem çözmede oluşacak karmaşıklığı engeller.
- Çözümü aslında basit olabilecek fakat bu basitliğin bir türlü fark edilemediği problemlerde bir rehber veya bir kılavuz görevi üstlenerek sorunu kaynağından yok eder.
- Kolay uygulanabilmesi ve hızlı sonuç verebilmesi açısından kişiye vakit kazandırarak normal yaşantısında cankurtaran işlevi görür.
Bu özellikleri temel problem çözme teknikleri içinden en çok tercih edilme sebepleridir.
Diğer Kök Neden Analizleri[değiştir | kaynağı değiştir]
- Beyin Fırtınası
- Balık Kılçığı
- Pareto
- Histogram
- Zaman
- Dağılım
- Korelasyon
- Kontrol Grafikleri Regresyon
- IPK
- Matematiksel Modelleme