HALK EGEMENLİĞİNİN DÜZENLENMESİ (ORGANİZASYON)
Türkiye, bugün olduğn gibi, idari yönden aşağıdaki şekilde bölünecektir:
Vilayetler, Sancaklar, Kazalar, Nahiyeler, Köyler ve Başkent (Payitaht). Bunlardan her birinin halk tarafından seçilen, hemen
hemen bağımsız olan ve Vilayetliler Meclisi..., Köylüler Meclisi gibi isimler taşıyan birer meclisi ile, sözde bugün olduğu gibi birer de İdare Meclisi olacaktır. Bunlara da Vilayet Meclisi... Köy Meclisi denecektir. lstanbul'da da Ayan Meclisi, Ahali Meclisi, Devlet Meclisi bulunacaktır. Bunlardan başka, bu meclislere bağlı olarak Cemiyetler, Ara Hakimler ve Istanbul'da bir Ahali Cemiyeti ile bir Divan bulunacaktır.
l. KÖYLÜLER MECLİSİ: Köylüler tarafından üç yıl için seçilecektir.
100 kişiye bir üye seçilecek, fakat üyelerin sayısı beşten aşağı olmayacaktır. Köylüler Meclisi haftada bir defa toplanacaktır.
ll. NAHİYELİLER MECLİSİ: Nahiyeliler Meclisinin temsilcileri Köylü Meclisleri tarafından 500 kişiye bir temsilci düşmek üzere üyeleri arasından atanacaktır. Meclis, Nahiye Merkezinde kurulacak ve iki haftada bir toplanacaktır.
lll. KAZALILAR MECLİSİ: Kazalılar Meclisinin temsilcileri Nahiyeliler Meclisleri tarafından 1000 kişiye bir temsilci düşmek üzere, üyeleri arasından atanacaktır. Meclis, kaza merkezinde kurulacak ve ayda bir defa, en çok üç gün toplanacaktır.
IV. SANCAKLlLAR MECLİSİ: Sancaklılar Meclisinin temsilcileri, Kazalılar Meclisleri tarafından 2500 kişiye bir temsilci düşmek üzere, üyeleri arasından atanacaktır. Meclis sancak merkezinde kurulacak ve iki ayda bir defa, en çok 5 gün toplanacaktır.
V. VİLAYETLILER MECLİSİ: Bu meclisin temsilcileri, Sancaklılar
Meclisleri tarafından 5000 kişiye bir temsilci düşmek üzere, kendi
üyeleri arasından atanacaktır. Vilayetliler Meclisi 6 ayda bir, en çok 15 gün için toplanacaktır. Vilayetliler Meclisi Vilayet Merkezinde kurulacaktır.
VI. AHALİ MECLİSİ: Bu meclisin temsilcileri, Vilayetliler Meclisleri tarafından 50.000 kişiye bir temsilci düşmek üzere, kendi üyeleri arasından atanacaktır. Atanacak olan temsilciler 25 yaşından küçük olmayacaktır. Yılda bir defa, enfazla 4 ay toplanacaktır. Meclis Istanbul'da kurulacaktır.
VII. AYAN MECLİSİ: (Senato) Vilayetliler Meclislerince kendi üyeleri veya diğer vatandaşlar arasından atanacak birer temsilciden oluşacaktır. Sultan ve Ahali Meclisi de, ayrı ayrı, Vilayetliler Meclisi temsilcilerinin toplam sayısına eşit sayıda atamalar yapacaklar fakat bunları Ahali Meclisi içinden seçemeyeceklerdir.
Fetva Emini, Patrikler,Bulgar Egzarhı (Bulgar Klisesi'nin Ruhani Reisi), Hahambaşı ve bunlara eşit sayıda softalar tarafından seçilmiş Ulema da hukuken Senatonun üyesi olacaklar, fakat oy kullanamayacaklardır.
Senatörler yüksek dereceli eski memurlar arasından 9 Yıl için seçilecektir. Senatonun üçte biri, üç yılda bir yapılacak seçimlerle
yenilenecektir.
VIII. OSMANLlLAR MECLİSİ: Ahali Meclisi ile Senato'dan oluşacaktır. Sultanın değişmesi halinde, harp olması durumunda toplanacaktır.
IX. İDARE MECLİSİ: Vilayet Merkezindeki yüksek yerel memurlarla yerel meclisin kendi içinden seçeceği ona eşit sayıdaki üyelerden
oluşacaktır. Müftüler, ruhani reisler ve bunlara eşit sayıda Ulema da hukuken İdare Meclisinin üyeleri olacaklar, fakat oy kullanamayacaklardır.
Köylerde bu Meclis sadece Muhtarlardan, İmamlardan ve Papazlardan oluşacak, fakat icradan evvel kararlarını Köylüler Meclisine sunacaktır. Anlaşmazlık halinde Nahiyeye başvurulacaktır.
X. DEVLET MECLİSİ: Bütün Devlet makamlarının atayacağı temsilcilerle, (Bu makamlar şunlardır: Sadrazamlık, Dahiliye, Hariciye, Adalet , Maliye, Vergi Arşivleri, Ticaret , Nafıa, Ormanlar, Madenler ve Ziraat , Posta ve Telgraf, Eğitım, Vakıflar, Emekli Sandıkları, Harbiye, Bahriye, Tophane, Sağlık Teşkilatı, Gümrükler, Zabtiye, Fetva, Düyunu Umumiye Nezaret, Emanet Müşirlik ve Komiserlikleri) onbir Senato, onbır Ahali Meclisi üyesı ve her iki Meclisin onayı ile atanacak bir reisten oluşur. Üye adedi 43'tür.
Devlet Meclisinin her yıl yenilenmesi mümkündür. Meclis haftada en az iki defa toplanır. Mecliste temsil edılen bütün makam ve daireler Meclise geçen ayın raporunu sunacaktır. (Devlet memur ve müstahdemleri için birkaç mahkeme ile birkaç büro olacaktır.)
Xl. CEMİYET: Her İdare Merkezinde bir Cemiyet kurulacaktır.
Bu Cemıyetın üyeleri, İdare Meclisi için yerel meclis tarafından ve yerel meclis üyeleri arasından atanacaktır. Cemıyet, alt ve üst meclislerle teması muhafaza etmekle görevlendırılecektir.
XII. AHALI CEMİYETI: Ahali meclisindeki İstanbul temsilcilerinden kurulacaktır. Ahali Cemiyeti, eyalet cemiyetlerinin merkezini oluşturacaktır. Hükümetin halkın şikayetlerıne bigane kalması halinde, bu komiteler halkın sesini daimi surette duyuran bir araç olacaktır.
XIII. ARA HAKiMI: Her idare merkezinde bir ara hakimi olacaktır.
Bu, yerel cemiyetin bir üyesi olacak, fakat ilgılı bulunduğu Meclis tarafından seçılecektir. Ara hakimine haber vermeden kimse tutuklanamıyacaktır. Anlaşmazlık halinde, ara hakımi cemiyeti toplantıya çağıracakdır. Eğer kendi görüşü orada desteklenırse, görüşünü en yüksek yerel idari amire ve baglı bulunduğu üst
cemiyetin yargıcına bildirecek, eğer anlaşmazlık devam ederse,
konu en yüksek makamlara kadar götürülebilecektir.
Büyük şehirlerde ve İstanbul'da her belediye yönetim bölgesi içinde bir ara hakimi bulunacaktır. Ara hakimleri İstanbul'da Ahali Meclisi tarafından kendi üyeleri veya diğer vatandaşlar arasından seçilecektir. Kontrol amaciyle cezaevleri kendilerine açık olacak, telgrafhanelerin hizmetlerinden de ücretsiz olarak yararlanabıleceklerdir. Ara hakimlerin mutlak bir dokunulmazlığı
olacak ve sadece bağlı bulundukları meclisler tarafından görevden uzaklaştırılabileceklerdir.
Cemiyetleri kimse feshedemiyecektir.
Köylüler Meclisi Kaymakam tarafından,
Nahiyeliler Meclisi Mutasarrıf tarafından,
Kazalılar Meclisi Vali tarafından,
Sancaklılar Meclisi İçişleri Bakanlığı tarafından,
Vilayetliler Meclisi Sadrazamın iradesiyle birkaç gün için veya bir
dahaki celseye kadar kapatılabilecektir. Eğer Sancaklılar ve Vilayetliler Meclisleri o toplantıda da kapatılırsa, hemen yeni bir seçime gidilecektir.
Şayet bır yıl içinde Köylüler Meclisi 10 defa, Nahiyeliler Meclisi
5 defa, Kazalılar Meclisi 3 defa kapatılacak olursa, yeni seçimlere gidilecektir.
Aynı süre zarfında, aynı nahıyenin içinde bulunan birden fazla
Köylüler Meclisinin kapatılması ancak Mutasarrıf tarafından, ve aynı kazanın içinde bulunan birden fazla Nahiyeliler Meclisinin kapatılması da ancak Vali tarafından karar altına alınabilir.
Bu meclisler kendi bölgeleri içindeki işler için bütün kararları
almakta serbest olacaklar ve alacakları kararları bağlı bulundukları üst meclis ile İdare Meclisine sunacaklardır.
Kararların yürürlüğe konulmaması halinde konu İstanbul'a kadar götürülebilecektir.
Sultan, ikisi de aynı zamanda olmamak şartiyle, hem Ahali Meclisini hem de Senatoyu kapama yetkisine sahip olacaktır. Şayet bunlardan birisi kapatılırsa, o esnada diğeri mutlaka açık olacaktır. Sultan, Ahali Meclisini kapatmadan evvel Senatonun onayını alacaktır. Şayet bir ay içinde Meclisi tekrar açmazsa, heryerde yeniden seçimlere gidilecektır.
XIV. DIVAN: Ahali Meclisi tarafından seçilecek 10 kişi, Senato
tarafından seçilecek 10 kişi ve Sultan tarafından seçilecek 10 kişi ile Senatonun hukuki üyeleri bu divanı oluşturacaklardır. Senato üyeleri de seçimlere katılacaktır. Divan, yüksek memurların muhakemesine ve vatana ihanet suçlarına bakan bir mahkemedir. Kararları Ahali Meclisi ve Senatonun onayı olmadan
yürürlüğe konulamayacaktır. Karar sanıkların veya Ahali Meclisinin veya Senatonun isteği ile temyiz edilebilecektir. Bu durumda davaya Senato bakacaktır.
Hiçbir meclis üyesi zorlayıcı neden dışında toplantıya gelmekten
kacınmayacak , aksi halde ağır bir para cezasına mahkum olacak ve üç defa mahkum olan üyelik hakkını yitirccektir.
Bir oturuma katılan herhangi bir Meclis üyesi istifa edemiyecektir.
SEÇİMLER
Erkek olan, ve altı aydan beri oy vereceğı yerde oturmakta bulunan 21 yaşındaki bütün Osmanlılar oy kullanmak ve muhtarlar, İmamlar, papazlar, askerliğini yapanlar dahil devletin maaşlı memuru değilseler, seçilmek hakkına sahiptirler. Oylama bütün Türkiye'de aynı günde yapılacaktır . İşler nasıl cereyan edecektir? Örneğin bir köyü alalım: Seçimlere bir ay kala Hükümet seçmenlerin listesini asmak suretiyle ilan edecektir (İntihapcılar Sergisi). Bu listede seçmenlerin isimleri ve büyük rakamlarla yazılmış numaraları bulunacaktır. Listede kendi ismini göremeyen seçmen başvurarak ismini yazdıracaktır. Seçimlere bir hafta kala Hükümet, yeşil zarflar içinde kareli ve kırmızı renkli oy pusulalarını dağıtacaktır (İntihap kağıdı). Her seçmen, oy vermek istediği kimselerin numaralarını pusulaya yazacaktır. Her seçmen, kaç temsilci çıkarılacak ise, seçilmesini istediği o kadar kişinin numarasını pusulaya işaretleyecektir. (Örneğimizde bu yüz kişiye bir kişi olacaktır) Oy pusulaları imzalanmayacaktır.
Oy verme günü sabahı, köyün dokuz ihtiyarı, seçmenlerin onayı ile bir Seçim Bürosu (İntihap Ocağı) oluşturacaktır. Hükümet bir oy sandığı verecek ve üyeler bu sandığı, içinde bir şey olmadığını halka göstermek amacıyla açacak, sonra, yolsuzluk yapmayacaklarına dair and içeceklerdir.
Okuma yazma bile üyelerden üçü bir liste tutacak ve içlerinden biri seçmenleri birer birer çağıracaktır.
Merkezi bir noktaya şekil itibariyle uzun, yüksek, kapalı ve sadece bir deliği bulunan bir Seçmen kutusu (İntihapcı kutusu) yerleştirilecektir. Bu seçmen kutusunun önünde bir tepsi, onun yanında içinde küçük yuvarlaklar bulunan bir kap olacaktır. Bir çocuk kapdan alacağı bir yuvarlağı tepsinin içine koyacaktır. Çağrılan seçmen bu yuvarlağı alıp kutunun içine attıktan sonra oy pusulasını oy sandığına koyacaktır. Çıkarken, kendisine gösterilecek olan listedeki isminin yanına bir işaret koyacaktır.
Seçim sonuçlandıktan sonra, liste üzerinde seçmenler tarafından yapılmış olan işaretler sayılarak toplam işaret sayısı halka bildirilecektir. Sonra rasgele iki köylü çağrılarak seçmen kutusundaki yuvarlaklarla oy sandığındaki zarflar saydinlacaktır. Şayet her üç toplam birbirini tutuyorsa, seçimde yolsuzluk yapılmadığı anlaşılmış olacaktir.
Yine halkın gözleri önünde, oy pusulalarının üzerlerindeki numaralar ile bu numaralara karşılık olan isimler yüksek sesle okunacak ve yazılacaktır. Seçilenler arasında oylardan dörtte birinden fazlasını kazananlardan gerekli sayıda temsilci alınacaktır. Şayet oylardan dörtte birini alabilenlerin sayısı (seçilecek) temsilcilerden az ise ve hatta bu kadar oyu kimse alamamış ise, en az beş oy almış olanlar bir kurul oluşturup aralarından gerekli temsilcileri seçecektir; şu koşulla ki bu
kurul 25 'ten az kişiden oluşmayacaktır. Aksi halde, doğrudan doğruya halk, en azından üç oy almış olan kimseler arasından yeni bir seçim yapacaktır. 24 vatandaşın oya sunuldugunu varsayalım, bu durumda 24 adet aday kutusu olacaktır. Her kutunun üzerinde bir isim olacak, önlerinde de iki kap bulunacaktır. Bu kaplardan birisinin içinde beyaz, digerinin içinde siyah yuvarlaklar olacak, her ikisinin arasında da bir rüzgar kutusu bulunacaktır (Yel kutusu).
Seçmen bir kutunun önünde duracak, biri beyaz, diğeri siyah iki
yuvarlak alacaktır. Kutuda elin geçebileceği kadar bir delik vardır.
Seçmen eğer oyunu bu adaya verecekse beyaz yuvarlağı, aksi halde siyah yuvarlağı kutuya atacak, diğer yuvarlağı da ruzgar kutusuna koyacaktır. Arkadan da diğer kutular için aynı işlem yapılacaktır.
Her kutunun içindeki beyaz yuvarlaklar sayılacak ve en fazla oy olanlar seçilmiş olacaktır.
Seçim Ocağı, bütün listeleri, tutulan kayıtları ve oy pusulalarını, seçimlerin yürütülmesinde görev alanlara ve seçilmiş olan temsilcilere mühürleterek nahiyeye gönderecektir. Bütün bunlar Nahiyeliler Meclisinin bir komisyonu tarafından birkaç memurla birlikte incelenecektir. Şayet yolsuzluk olduğu saptanırsa, suçlulara ağır cezalar verilecektir.
TEMSİL HAKKI her topluluğun büyüklüğü ile orantılı olacaktır. Topluluklardan maksat Müslümanlar, Hıristiyanlar, Museviler ve hatta milli Kiliseleri olan Hıristiyanlardır.
Şayet karışık bir köyde 25 kişilik bir topluluk varsa onun da bir temsilci çıkarma hakkı olacaktır. Bu şekildeki toplulukların 25 kişiyi aşan küsuratının da temsilci çıkarma hakkı olacaktır. (Örneğin 625 kişilik bır topluluğun 7 temsilci çıkarma hakkı olacaktır.) Bu hakkın en azı (asgarisi) heryerde en fazlasının (azamisinin) dörtte biri kadar olacaktır. Örneğin Vilayetliler Meclisleri için temsilci çıkarma oranı beş bin kişiye bir temsilcidir. Dolayısiyle 1250 kişilik bir topluluk temsil edilme hakkına sahip olacaktır. Bu dörtte bir hak Köylüler Meclisi için geçerli değildir. Şöyle ki, herhangi bir Köylüler Meclisi, velev 999 kişilik bir köyün meclisi olsa bile, Nahiyeliler Meclisine birden fazla temsilci gönderemiyecektir.
TOPLULUKLARlN KARIŞIK OLDUGU YERLERDE SEÇiM OCAGI her topluluğun üç ihtiyarı tarafından oluşturulacaktır. Sandığın en az dokuz üyesi olacaktır.
Seçim, içinde azınlık bulunan topluluktan başlayacaktır.
Bir topluluğun oyunu kullanması esnasında diğer topluluklardan hiç kimse orada bulunmayacaktır.
Silah veya o neviden bir cisimle oy yerine, bir kurula veya bir
meclise gitmek yasaktır.
1001 ila 2500 kişilik bir toplulukta oylama sadece bir defa yapılır. Ancak daima yüzde bir orantısında yapılmayıp, o yerin temsil derecesine göre olur. Lüzumundan fazla vatandaşın seçildiği durumlarda o yerin idari önemine göre (örneğin köy, vilayet merkezi... gibi) aralarından en az 5, 15, 25, 50 ve 100 oy alanlar arasından seçimle bir meclis (assemblee) kurulur, bu meclis de,
topluluğun çıkarılmasına el verdiği sayıda temsilciyi seçer.
TOPLUMLARDA VE 2500'DEN FAZLA NÜFUSLU ŞEHiRLERDE SEÇIM: İki veya üç mahalleden olusan ve 500 kişiyi kapsayan seçim çevreleri (İntihap Ocaktan) oluşturulması suretiyle yapılır. Her Seçim Ocağının bir Seçim Sandığı olur. Seçim yüzde bir orantı ile yapılır. Sonra bütün seçim ocaklarında seçilenler toplanıp kendi aralarından olsun veya diğer vatandaşlar arasından olsun, o bolgenin seçilmesine el verdiği sayıda temsilciyi seçerler.
İstanbul civarı ile birlikte alınmaktadır. Yalnız Gebze, Kartal, Şile ve Beykoz İstanbul'un dışında bırakılmaktadır.
SADECE BİR MECLiSiN BULUNDUGU YERLERDE, örneğin bir Nahiye merkezinde Nahiyeliler meclisi kurulacak ve ahalisi de ancak 500 kişiye bir temsilci çıkarabilecektir. Seçtikleri kimseler Nahiyeliler Meclisinin doğrudan doğruya üyesi olacaklardır. İstanbul'da seçim ocaklarının temsilcileri Ahali Meclislerinin temsilcilerini 50,000 kişiye bir temsilci esası üzerinden doğrudan doğruya seçeceklerdir.
Doğrudan doğruya kaza merkezine, sancaka yahut vilayete bağlı olan Köylüler Meclislerinin birer Nahiyeliler Meclisi olacak ve bu meclis şehirde veya merkezi bir köyde toplanacaktır.
Doğrudan doğruya istanbul'a bağlı olan Sancaklar Meclisleri, temsilcilerini Ahali Meclisine, Vilayet merkezine bağlı olan Nahiyeliler Meclisleriyle Kazalılar Meclisleri ise temsilcilerini Vilayetliler Meclisine göndereceklerdir.
Meclislerce yapılacak seçimler toplulukların temsilcileri arasında yapılmayıp, ahali seçimleri esasına göre, fakat bütün üyeler arasında yapılacak, aday gösterilmesi (inhası) temsilcilerin sayısına göre değil, her topluluğun sayısına göre yapılacaktır. Binaenaleyh, nüfus bakımından kesif olmayıp yüksek meclislerden birisinde temsilci bulunduramayan, fakat bütünüyle düşünüldüğünde bir veya birkaç temsilci çıkarma hakkı bulunan bir topluluk da temsilcilere sahip olacaktır. Ancak bu temsilci o topluluk içinden, fakat o yerin Meclisi tarafından ve kendi namına seçilecektir. Gerektiğinde Meclis o temsilciyi üstü olan Meclise bile gönderebilecektir. Binaenaleyh bir ilin 12,500 kişilik bir topluluğu İstanbul'daki Ahali Meclisinde bile temsil edilebilecektir.
AÇIKLAMA: Türkiye'de yapılan nüfus sayımı, usulüne uygun şekilde yapılmamıştır. Dolayısiyle biz,insanların sayısı yerine seçmenlerin, hatta fiilen oy hakkını kullananların sayısını esas olarak almayı daha yararlı, özellikle de daha barısçı buluyoruz.
Meclisierin seçimlerinde şu zaman aralıkları gözetilecektir: köyün
oyunu kullanmasından iki hafta sonra Köylüler Meclisi, Topluluklar Meclisini (Conseil des Communautes) seçecektir. Ondan bir ay sonra bu Meclis, Kazalılar meclisini atayacaktır.
Bundan iki ay sonra da Kazalılar Meclisi Sancaklılar meclisini,
4 ay sonra ise Sancaklılar Meclisi Vilayetliler Meclisini atayacaktır.
6 ay sonra da sıra istanbul'daki Ahali Meclisinin ve Senatonun seçimine gelecektir.
Evet , meclislerin üyeleri bir seçim yapabilmeleri için, herşeyden evvel karşılıklı olarak birbirlerini tanımalıdırlar.
Biz birbirimizi çok az tanıyoruz. İşte bu tanışıklık eksikliği bizi bu kademeli sistemi bulmaya sevk etti.
Maalesef ilk Ahali Meclisi ve Senato için uzun süre beklemeye sabrımız olmayacak. İlk sefer için ister istemez temelin sağlamlığından fedakarlık yapacağız.
O büyük gün gelsin de, varsın kusurlu olsun .