Yaşlılarda Sık Görülen Cilt Meseleleri
Cilt ihtiyarladıkça, kısmen hayat stili etmenleri ve kısmen de ihtiyarlama sürecinin kendisi sebebiyle natürel olarak değişir. Güneşe maruz kalmak ve sigara içmek cildin ihtiyarlamasına katkıda bulunan başlıca etmenlerden ikisidir. Pürüzlü cilt, lezyonlar ve iyi mizaçlı urlar dâhil tende yüzey farklılıkları oluşabilir. Yaşlılarda damarlar ve kemikler basit görünür hale gelebilir, çizikler, kesikler veya çarpmaların iyileşmesi daha […]
Cilt ihtiyarladıkça, kısmen hayat stili etmenleri ve kısmen de ihtiyarlama sürecinin kendisi sebebiyle natürel olarak değişir. Güneşe maruz kalmak ve sigara içmek cildin ihtiyarlamasına katkıda bulunan başlıca etmenlerden ikisidir. Pürüzlü cilt, lezyonlar ve iyi mizaçlı urlar dâhil tende yüzey farklılıkları oluşabilir. Yaşlılarda damarlar ve kemikler basit görünür hale gelebilir, çizikler, kesikler veya çarpmaların iyileşmesi daha uzun sürebilir. Çoğu cilt farklılığı sıradan olmakla beraber kimileri daha ciddi bir sıhhat meselesine işaret edebilir. İşte yaşlılarda oluşabilecek bazı yaygın cilt farklılıkları:
Aktinik keratoz: Güneşderi veya solaryum gibi suni bir kaynaktan gelen ultraviyole ışık, bu şişkin, kabuklu gelişmelere neden olur. Çoğu kırmızıya döner fakat kimileri bronz veya pembemsi olabilir. Cildinde bu problemi tespit edenler hekime görünmelidir zira rehabilitasyon edilmezse kansere dönüşebilirler. Hekim bir krem reçete edebilir, operasyonla çıkarabilir, dondurabilir veya yakabilir.
Seboreik keratoz: Bu bronz veya kahverengi kirler bedenin hemen her yerinde, özellikle orta yaştan sonra ortaya çıkabilir. Hasarsızdırlar ama ön kanser gelişmeleri veya cilt kanseri gibi görünebilirler, bu surattan bir hekimin hakimiyet etmesi gerekir. Çoğu bireyde rehabilitasyona lüzum dinlenmez fakat rahatsız ediyorsa veya kanser hücrelerini test etmek için hekim bunları çıkarabilir ya da uzaklaştırabilir.
Yaşlılık kirleri: Karaciğer kirleri olarak da adlandırılan bu minik kahverengi düz kirler genellikle çillerden daha büyüktürler, bedenin eller, surat, omuzlar ve kollar gibi çok fazla güneş alan kısımlarında görülürler. 50 yaşın üzerinde olan şahıslarda daha yaygındırlar fakat daha genç olan ve dışarıda çok fazla zaman geçiren bireylerde de görülebilirler. Rehabilitasyon gerektirmezler fakat cilt hekimi kanser olmadığından emin olmak için bir misal alabilir. Beyazlatıcı mahsullerle rahatlatılabilir veya birey isterse hekim tarafından ortadan kaldırılabilir. İki cins güneş ışınına UVA ve UVB karşı gözetmeye dayanakçı olabilen geniş spektrumlu güneş kremleri kullanmak ihtiyarlama kirlerinin çoğalışını önleyebilir, ayrıca güneşten sakınılmalıdır.
Et Benleri: Et benleri, kabartılı ya da çıkıntılı bir yüzeye sahip minik, genellikle deri rengi cilt gelişmeleridir. Bu minik sarkık doku parçaları cilde bir cins sapla asılıdır. İnsanlar ihtiyarladıkça, özellikle bayanlarda et benleri yaygın hale kazanç. Çoğu zaman boyun, göğüs, koltuk altı, kasık, göz kapağı gibi kıvrımlı kısımlarda bulunurlar. Riskli olmasalar da elbiseler veya takılar onlara sürtünürse tahriş olabilirler. Bireyi rahatsız eden rastgele bir et benini hekim kesebilir, dondurabilir, elektrik akımı veya lazerle yakabilir.
Kiraz Anjiyomu: Bu minik, kırmızı yumrular veya benler bedenin rastgele bir yerinde görülebilir fakat göğüste, karında ve sırtta daha yaygındır. Hasar vermezler fakat üzerine vurulur veya kazınırlarsa kanayabilirler. Genellikle tek kalırlar ancak görünüşünden beğenmeyenler için cilt hekimi bunları bir lazerle yok edebilir.
Güneş Elastozu: Uzun süreli güneş zararı cildi sarıya çevirebilir, çıkıntılara ve derin izlere neden olabilir. Tüm cilt tonlarındaki insanları tesirler ama sarih derililerde daha keskindir. Sigara içenlerin vaziyeti daha makûslaşır. Güneş yalnızca cildin üst katmanını tesirler fakat tütün dumanı daha derinlere hasar verir. Güneşderi uzak durulmalı ya da korunmak için elden ne geliyorsa yapılmalıdır.
Varisli Damarlar: Zayıflamış kan damarları kabarmaya, bükülmeye veya çıkıntı oluşturmaya başlayabilir. Çoğunlukla bacaklarda ve ayaklarda görülürler, sıklıkla ağrırlar. Genellikle ciddi bir meseleye işaret etmezler fakat yüzeysel kan pıhtıları ile sonuçlanan cerahatli damarlarla ilişkili olabilirler. Hekim onlardan kurtulmaya dayanakçı olmak için hastaya bir çift varis çorabı verebilir veya işe haylazsa r operasyon edilmesini önerebilir.
Örümcek damarlar: Bu minik bozulmuş kan damarı istifleri genellikle bacaklarda, ayak bileklerinde, ayaklarda ve hatta yüzde ortaya çıkar. Sebepleri arasında kanın geri gelmesi, hormon farklılıkları veya yaralanma bulunur. Ehemmiyetli bir sıhhat meselesine işaret etmezler ancak şişebilir, kaşınabilir, bitkinlik, yanma ve sızı gibi bazı bulgular da verebilir.Bu kılcal varisleri sıkıştırmak için hekimler sıkı kompresyon çorapları veya işe yaramıyorsa, minik bir cerrahi prosedür önerilebilir.
Kuru ve Kaşıntı Cilt: İhtiyarlayan cilt yağ bezlerinin kaybından dolayı daha kuru olur, kuruluk ise kaşıntıya neden olabilir. Bir Hayli yaşlı insanda tende, genellikle alt bacaklarda, dirseklerde ve alt kollarda kuru kirler oluşabilir. Kuru ten kirleri pürüzlü ve pullu sezilir. Kuru ciltlerin altta belirtilenler gibi birden çok nedeni olabilir:
*Yeterince akışkan içmemek
*Güneşte bronzlaşmak veya güneş altında fazla kalmak
*Fazla kuru havalı civarda bulunmak
*Sigara içmek
*Yaşla beraber yağ ve ter bezlerinin kaybedilmesi
*Stres sezmek
Kuru ciltler böbrek hastalığı, diyabet gibi bazı sıhhat vaziyetlerinden de kaynaklanıyor olabilir. Sabun, parfüm, ter önleyiciler gibi maddelerim fazla kullanılması, sıcak suyla banyo yapılması da cildin kurumasını artırabilir. Bazı ilaçların kullanımı da cildi kaşıntılı hale getirebilir. Kaşıntılı cilt ayrıca böbrek hastalığı, demir yetersizliği, tiroid veya karaciğer problemleri gibi daha ciddi bir hastalığın bulgusu olabilir. Yaşlı insanların ciltleri daha ince olduğundan kaşımak kanamalara ve enfeksiyona neden olabilir. Cilt kaşıntılı ve çok kuruysa kaşıntı iki haftadan fazla sürerse veya bedeni kaplarsa hekime danışılmalıdır. Hekim bireyi tetkik edecek, sebebini ve rehabilitasyonu için en iyi olanı kavramaya dayanakçı olmak için kan alınmasını ve test edilmesini isteyebilir.
Alttaki yollarla kuru, kaşıntılı cilde dayanakçı olunabilir:
*Her gün losyon, krem veya merhem gibi ıslatıcıların kullanılması
*Daha az ve daha ılık suyla banyo veya duş alınması ve daha yumuşak sabun kullanılması
*Odaya nem veren bir makine kullanılması
Bacak Ülserleri: Kan akışı meseleleri alt bacaklardaki ve ayaklardaki cildin yaralanmasını basitleştirir. Bakteriler çatlak ya da bozulmuş cilde girerse, tüm bölge enfekte olabilir. Diyabet gibi daha yavaş iyileşmeyi sağlayan bir sıhhat meseleyi varsa sarih bir yaraya veya ülsere dönüşebilir. Hekim yaranın pak yakalanmasını, hareket etmeye devam edilmesini, bacakların yukarıya kaldırılmasını ve bazı gidişatlarda bölgeye baskı uygulanmasını isteyecektir. İyileşmeyen gidişatların operasyon edilmesi gerekebilir.
Kontakt dermatit: Bu kaşıntılı, sızılı gidişat iki biçimde oluşabilir:
*Alerjik, zehirli sarmaşık yaprağı gibi bir şeye değdikten veya kokulu bir çamaşır mahsulü kullandıktan sonra
*Tahriş edici, nem gibi cildi rahatsız edici şeyler misalin bebeklerde pişik sebebiyle
İhtiyarladıkça gidişat sıradan rehabilitasyonlara da cevap vermeyebilir. Yaşa bağlı cilt problemleri için kullanılan ilaçlı kremler de tepkine neden olabilir. Hekim sebebini kavrayacak, muhtemelen kaşıntıyı yatıştırmak için ilaçlar reçete edecektir.
Morarma: Yaşlılıkta ten, dermisteki alt ten kan damarı duvarlarının incelmesi sebebiyle morarmaya daha duyarlıdır. Cildin yüzeyine yakın minik kan damarları çatladığında çürükler ya da morarmalar olur. İhtiyarladıkça, cilt incelir ve yağ kaybeder, bu da morarmayı basitleştirebilir ayrıca çürükler daha uzun müddette iyileşir. Genellikle kaygılanacak bir şey değildir ama daha ciddi bir şeyin habercisi olabilir. Bazı kan inceltici ilaçlar, bazı hastalıklar da tenin morarmasına neden olabilir. Çürükler görülürse ve nasıl olduğu öğrenilmiyorsa, özellikle de bedenin genellikle kıyafetlerle örtülü kısımlarında bulunuyorsa hekimle konuşulmalı, görüşme sırasında alınan ilaçlar varsa kesinlikle bildirilmelidir.
Buruşukluklar: Buruşukluklar en gözle görülür ihtiyarlama bulgularıdır. İnce yüzey çizgileri veya derin oluklar biçimindeki buruşukluklar çoğunlukla güneşe maruz kalma, irsiyet ve cilt tipinden kaynaklanır. Surat hareketi ya da gülme çizgileri cildin elastikiyetini kaybettiği 40’lı ve 50’li yaşlarda daha görünür hale kazanç. Ayrıca epidermisin incelmesinden cildin dış katmanı dolayı cilt transparanlaşabilir. İhtiyarladıkça ortaya çıkan buruşuklukların yaradılış süreci sıhhatli besinler, bol ölçüde uyku ve kumpaslı egzersizle yavaşlatılabilir. Güneşderi korunmalı ve ciltten natürel yağları uzaklaştıran eforlu sabunların kullanımına dikkat edilmelidir. Sigara içmek buruşuklukları daha da makûslaştırır. Buruşukluklar makûs değildir ancak çoğu insan görünüşünden memnun değildir. Buruşuklukların ortadan kaldırılmasıyla alakalı iddiaların çoğu işe haylaz. Kimyevi peeling, enjeksiyonlar, lazer rehabilitasyonları ve operasyon bazı buruşukluklardan kurtarabilir. Usullerin kimileri sızılı ve riskli olabileceği için bir uzman hekim tarafından yapılması gerekir. Buruşukluklarla alakalı evhamları olanlar özellikle cilt meseleleri mevzusunda özel olarak eğitim almış, dermatolog ismi verilen bir hekim ile konuşmalıdır.
Sarkık Cilt: Güneşderi gelen UV ultraviyole ışınları ve civardaki başka şeyler cildin elastikliğini eksiltebilir. Yerçekimi de cildin hem sarkmasına hem de kırışmasına neden olabilir. Sarkık cildin ilk fark edildiği yer genellikle çene hattı ve boyundur. Güneş gözetici ve ıslatıcı kullanmak sarkmaları geciktirmeye ya da uzak yakalamaya dayanakçı olabilir. Boyun, çene ve boğaz adaleleri için egzersizler de dayanakçı olabilir. Cerrahi ve öbür rehabilitasyonlar cilt sarkmalarından kurtulmaya dayanakçı olabilir.
Cilt kanseri: Zararlı cilt hücreleri hakimiyetten çıkabilir ve kanserli hale gelebilir. Cilt kanserinin en yaygın sebebi güneşten gelen UV ışınımıdır. Ultraviyole lambaları ve solaryum odaları da cilt kanserine neden olabilir. Güneşin parlamadığı yerlerde de cilt kanseri oluşabilir. Bu, genlerin ve etraftaki zehirli maddelerin de bir rol oynadığı anlamına kazanç. Rastgele bir cilt rengine sahip herkeste cilt kanseri büyüyebilir. Sarih derili, basitçe çil oluşan olan insanlarda tehlike daha büyüktür. Cilt kanseri, bedene dağılmadan fark edilirse rehabilitasyonu yapılabilir. Kanser bulgularının fark edilebilmesi için herkes ayda bir defa cildini hakimiyet etmelidir. Cilt kanserinin sızı yapması enderdir. Yeni bir cilt gelişmesi, ebat veya biçim değiştiren mevcut bir ben fark edilirse dermatologa danışılmalıdır. Hekim kanserli lezyonları kremler, enjeksiyonlar, haplar, operasyon, lazer veya ışınım ile rehabilitasyon edebilir. Cilt kanseri cinsine bağlı olarak, kemoterapiye veya öbür rehabilitasyonlara da lüzum olabilir.
Yatak yaraları: İhtiyarlama sürecinde ortaya çıkabilen yukarıyadaki cilt meselelerinden başka uzun zaman yatakta uyumak veya oturmak zorunda kalan ve kendi başlarına hareket etme problemi olan yaşlılarda yatak yaraları da denilen cilt ülserleri tazyik ülserleri oluşabilir. Hastanın sık döndürülmesi veya yine konumlandırılması ile önlenebilirler.
Cildin Sıhhatlı Yakalanması
Cilt yaşla birlikte incelir, yağını kaybeder ve daha öncekisi gibi pürüzsüz ve dolgun görünmez. Senelerce güneşte bronzlaşmak veya güneş ışığında uzun zaman dışarıda kalmak buruşukluklara, yaşlılık kirlerine, kuruluğa hatta ten kansere neden olabilir fakat cildi gözetmek, daha iyi sezmek ve iyi görünebilmek için yapılabilecek şeyler vardır. Güneş sıhhat için iyi olabilir ancak dikkatli olunmalıdır, alttaki yollarla cilt sıhhatli yakalanabilir:
Güneşte kalınan zamanın sınırlanması: Gündüzleri dışarıya çıkmak iyidir fakat güneş ışınlarının çok eforlu olduğu zaman aralıklarında güneş altında kalınmamalıdır. Misalin, yazın sabahları saat 10’dan öğleden sonra 16’ya kadar güneş altında kalmamaya çalışılmalıdır. Bulutlu havalar da kandırıcıdır zira güneş ışınları bulutların arasından geçebilir. Sudayken de güneş yanığı olabilir, bu sebeple havuz, göl veya denizde iken dikkatli olmak gerekir.
Bronzlaşmaktan sakınılması: Ultraviyole lambaları veya solaryum kabinleri kullanılmamalıdır. Bronzlaşma hapları FDA Amerika Birleşik Devletleri Yiyecek ve İlaç Yöneti tarafından onaylanmadığından tehlikesiz olmayabileceği unutulmamalıdır.
Güneş kremi kullanılması: SPF veya güneş koruma etmeni 30 ya da daha büyük olan bir güneş kremi kullanılmalıdır. Yaftasında “geniş spektrumlu” yazan güneş gözetici mahsuller seçmek daha iyidir. Güneş kremi dışarı çıkılmadan 15 ya da 30 dakika evvelden sürülmelidir. Güneş gözetici krem takribî 2 saat arayla tekerrür uygulanmalıdır. Yüzerken, terlerken veya cilt bir havluyla ovulduğunda güneş kremi daha sık uygulanmalıdır.
Gözetici elbise giyilmesi: Güneş ışınlarını yüzde 99- 100 oranında yasaklayabilen güneş gözlüğü kullanılmalıdır. Cildin örtülmesi UV ışınlarına gözetebilir. Güneşte olmak gerekiyorsa, bedeni tamamen kaplayan gevşek, hafif, uzun kollu gömlekler ve uzun pantolonlar veya uzun etekler giyilmelidir. Daha bol, rahat kıyafetler cildin soluk almasına ve sıcak çarpmasını yasaklamaya dayanakçı olurlar. Kıyafet satın alınırken daha sarih renkli pamuklu kumaşlardan yapılmış olanlar seçilmelidir. Sarih renkli kumaşlar güneşi bedenden uzaklaştıracak ve bireyi daha serin yakalamaya dayanakçı olacaktır. Şapka kullanmak da lüzumludur. Geniş kenarlı bir şapka boynu, kulakları, gözleri ve başı gölgeleyebilir. Hasır şapkalar en iyi alternatiftir. Bunlar yalnızca geniş değil aynı zamanda daha hafiftirler.
Yaraların rehabilitasyon edilmesi: Cilt yaralanmalarının uygun biçimde rehabilitasyon edilmesi bir yaşlıyı mutlu, sıhhatli ve etkin yakalayabilir. Bakterilerin yaraya girmesini önlemek için yaraların tamamen iyileşene kadar kapalı yakalanması önerilmektedir. Yara iltihaplanır, ateşlenir veya akıntı olursa şipşak bir hekime gösterilmelidir.
Sulu kalmak: Gün süresince bol su içmek, kafeinden sakınmak ve ıslatıcı kullanmak ehemmiyetlidir. Islatıcı uygulamak için en iyi zaman bir duş veya banyodan hemen sonrasıdır. Cilt kurulanmalı fakat ovulmamalı ve nemi tutuklamak için cilt hala nemli iken losyon veya krem uygulanmalıdır.
Sıhhatlı beslenmek: Makûs beslenme, hijyen ve güneş ışığına maruz kalmak zaman geçtikçe cildi ehemmiyetli miktarda ihtiyarlatabilir. Bu, cildin enfeksiyonla gayret etme ve kendini iyileştirme kabiliyetini eksiltir. Bedene bol ölçüde vitamin ve gıda, hidrasyon ve hijyen sağlamak cildin hasar görmesini önlemeye dayanakçı olabilir.
Hekime danışmak: Cilt ihtiyarladıkça değişebilir fakat unutulmamalıdır ki yapılabilecek şeyler vardır. Cilt sık sık hakimiyet edilmeli, kaygı veren rastgele bir farklılık görüldüğünde, hekime danışılmalıdır. Hekimle konuşmak, bedenin özel gereksinimleri hakkında daha fazla bilgilenmeye dayanakçı olabilir ve bu natürel süreçte şahıslar ciltlerine itina gösterme mevzusunda doğru yola olduğundan emin olabilir.