Yeni araştırma, insanların genel olarak bir konu hakkında ne kadar çok şey bildiklerini düşündüklerini, tamamen uydurma bilgiler ve yanlış gerçekler hakkında bilgi sahibi olduklarını iddia etme olasılıklarının o kadar yüksek olduğunu ortaya koyuyor, bu “aşırı talep” olarak bilinen bir fenomen. Bulgular, Psikoloji Bilimi Derneği’nin bir dergisi olan Psychological Science’da yayınlandı.
Cornell Üniversitesi’nden psikoloji bilimci Stav Atir, “Çalışmamız, kişinin bilgisini yargılamanın görünüşte basit görevinin, özellikle başlangıçta görece yüksek bir bilgi düzeyine sahip olduğuna inanan kişiler için o kadar basit olmayabileceğini gösteriyor.” ders çalışma.
İnsanların neden bu sahte iddialarda bulunduğunu öğrenmek için, Cornell Üniversitesi’nden Atir ve meslektaşları David Dunning ve Tulane Üniversitesi’nden Emily Rosenzweig, insanların kendi algıladıkları bilgileri test ederek gerçek uzmanlıklarıyla karşılaştıran bir dizi deney tasarladılar.
Bir dizi deneyde, araştırmacılar kendilerini kişisel finans konusunda uzman olarak algılayan bireylerin sahte finansal şartlar hakkında bilgi sahibi olma olasılığının daha yüksek olup olmadığını test ettiler.
Yüz katılımcıdan kişisel finans konusundaki genel bilgilerinin yanı sıra 15 özel finans terimine ilişkin bilgilerini derecelendirmeleri istendi. Listedeki terimlerin çoğu gerçekti (örneğin, Roth IRA, enflasyon, öz sermaye), ancak araştırmacılar ayrıca üç uydurma terim (önceden derecelendirilmiş hisse senetleri, sabit oranlı kesinti, yıllık kredi) içeriyordu.
Beklendiği gibi, kendilerini finansal sihirbazlar olarak gören insanlar büyük olasılıkla sahte finans şartlarının uzmanlığını iddia ediyorlardı.
Atir, “Genel olarak finans hakkında ne kadar çok insan bildiklerine inandıkça, hayali finansal şartların bilgisini aşma ihtimalleri de o kadar yüksek oluyor” diyor. “Biyoloji, edebiyat, felsefe ve coğrafya gibi diğer alanlarda da aynı model ortaya çıktı.”
“Örneğin,” diye açıklıyor Atir, “İnsanların belirli bir biyolojik terim hakkında ne kadar bilgi sahibi olduklarına ilişkin değerlendirmeleri, kısmen genel olarak biyoloji hakkında ne kadar bildiklerini düşündüklerine bağlı olacaktır.”
Başka bir deneyde, araştırmacılar 49 katılımcıdan oluşan bir grubu, listedeki bazı terimlerin uydurulacağı konusunda uyardılar. Uyarıyı aldıktan sonra bile, kendi kendini ilan eden uzmanların “meta-toksinler” ve “biyo-cinsel” gibi sahte terimlere aşinalıklarını güvenle iddia etme olasılıkları daha yüksekti.
Araştırma ekibi, insanların kendi algıladıkları uzmanlığının, aşırı hak taleplerini tetiklediğini doğrulamak için, bir coğrafya testi aracılığıyla katılımcıların bilgi hakimiyet duygusunu manipüle etti. Katılımcılar, ikonik ABD şehirleriyle ilgili basit bir testi, çok belirsiz yerlerde zor bir testi veya hiçbir testi tamamlamadan rastgele olarak atandı. Kolay testi tamamlayan katılımcılar kendilerini uzman gibi hissetmişler ve diğer iki gruptaki bireylere göre genel olarak coğrafya hakkında daha bilgili olduklarını belirtmişlerdir.
Katılımcılar daha sonra gerçek – ve tamamen sahte – ABD şehirlerinin bir listesiyle aşinalıklarını derecelendirdiler.
Her üç koşulda da insanlar Philadelphia ve National Mall gibi gerçek yerleri tanıdı. İronik bir şekilde, kolay teste giren ve ABD coğrafyası hakkında daha bilgili oldukları sonucuna varan kişiler, diğer iki gruptan daha çok Cashmere, Oregon gibi var olmayan yerler hakkında bilgili olduklarını iddia ediyorlardı.
Araştırma ekibi, özellikle kendini idrak eden uzmanlarda aşırı talep etme eğiliminin, bireylerin kendilerini tam olarak bilgili gördükleri alanlarda kendilerini eğitmekten caydırabileceğini ve potansiyel olarak feci sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Örneğin, finans veya tıp alanındaki bilgi boşluklarının farkına varılmaması veya kabul edilmemesi, bireyler için yıkıcı sonuçları olan bilgisiz kararlara kolayca yol açabilir.
Araştırma ekibi, “Bireylerin ne zaman ve neden aşırı talepte bulunduğunu keşfetmeye devam etmek, bu büyük tehditle mücadelede önemli olabilir — cehaletle değil, bilgi yanılsamasıyla”.
Çeviri: Ömer Kılıç