Aslında Beşiktaş'ın yeni forveti Bebe ve transferi üzerinde yazmayı düşünmüyor, bu ikircikli meseleyi uzatmak istemiyordum. Bu konu, yakın zamanda yazdığım menajer Jorge Mendes ve Beşiktaş ilişkisine dair yazıya eklemlendiğinden, aynı şeyleri tekrar etmenin anlamı olmayacaktı. Fakat son günlerde elime ulaşan iki yazı, fikrimi değiştirmeme sebep oldu. Hem bunlardan bahsedecek, hem de sözkonusu yazının içeriğinde yanlış anlaşıldığını düşündüğüm bazı noktaların üzerinden geçeceğim.Öncelikle, sözkonusu yazıdaki Bebe bölümü ortadadır. Tekrar tekrar okunabilir, orada kastedilen kesinlikle Bebe'nin alakasız şekilde Man Utd'a çakıldığı değil, transfere sürecine ilişkin usulsüzlüklerdir. Bahsi geçen konular Bebe'yle ikinci bir kontratın yapılması meselesi, daha önce çalıştığı menajerin devre dışı bırakılması ve haklarının transferden çok kısa süre önce üçüncü şahsa geçtiği iddiasıdır. Bunlar çeşitli kanıtlarla birlikte İngiliz gazetelerinde yazıldı. Bu konu üzerine Alex Ferguson vaktiyle şöyle konuşmuştu:
SAF: ''Bu konuda ne söyleniyor tam olarak bilmiyorum. Bebe, Guimares'e geldiğinde biz çalışmalarımızı yapmıştık ve izlediğimiz maçlarda gördüklerimiz üzerine kararımızı verdik.''
Manchester United taraftarlarınca çıkarılan ve ücretli bir yayın olan RedNews Fanzine'in Eylül ayındaki sayısında Bebe transferi üzerine çıkan yazıya bu alıntıyı iliştirmiş ve yazar söze kendisi devam etmiş: ''...ama onun başka bir kulübe imza atmasını bekledik!?'' Şöyle ki, Man United'ın Portekiz scout'u (ayrıca Carlos Queiroz'un tavsiyesiyle) Bebe'yi geçen yazdan çok daha önce izleyip kulübe rapor etmesine karşın, oyuncu yaz başında Vitoria Guimares'e bedelsiz transfer yaptıktan iki ay sonra, büyük bir meblağ karşılığında Man Utd'a transfer oldu. Durum bu. Bunun üzerine bazı Man Utd taraftarları ''...ama Mendes çok büyük kulüplerle çalışan ünlü bir menajer...'' demişler midir, şahsen sanmıyorum. Sonuçta hadisenin sıradışılığı üzerine haberler büyüdü ve bu transfer hem Man Utd'ı, hem de Bebe'yi zor duruma soktu.
Nitekim sözkonusu fanzindeki yazının başlığı ''Bebe'yi Zora Koşmak'' şeklinde. Yazıda konunun üç muhatabı da (Man Utd, Bebe ve Mendes) değerlendirilmesine rağmen, odağa Bebe'nin içerisine sokulduğu zor koşullar konulmuş. Diğer yandan, bilindiği üzere United taraftarının yerel kanadı epeydir ''Love United, Hate Glazer'' kampanyasını yürütüyor. Kampanyanın çıkış noktası, Glazer'ların kulüp üzerindeki hakimiyet sürecinin kulübün geleceği için endişe verici olması. Glazer'lar United'ın hisselerine kredi alarak sahip oldular ve bu krediyi kulüp üzerinden geri ödüyorlar. Futbolun hakimiyeti tümüyle profesyonellerin elinde olsa da, Alex Ferguson gibi bir deha işin başını çekmeye devam etse de, futbol harcamaları denk olsa da (hatta futbolcu maaşı/yıllık gelir oranı en düşük EPL kulübü Man Utd, sadece %46) ve takım halen katıldığı her kulvarda zirveye oynasa da rahatsızlar. Bu gidişatın doğru olmadığının bilincindeler. Çünkü eskisi gibi olmayan şeyler var, mesela yakın zamanda Man Utd'ın transfer stratejisi radikalleşti. Tekrar satışa olanak vermeyen hiçbir transfer yapmıyorlar, asla belli bir yaşın üzerinde oyuncu almıyorlar. Çünkü kulübün finansal düzeni hassas dengelere bağlı ve aynı zamanda daima yarışmacı kalmak niyetindeler. Yaptırım gücü olan taraftar, takımın zirve iddiasının azalmasından duyacağı endişenşn neticesinde yapılan harcamalara karşı eskisinden daha hassas.
Transferin Bebe tarafı ise transfer hikayesinden dolayı zorda kaldı. Önyargı oluştu, üstelik Bebe fiziken yetersiz haldeydi ve uzun süre reserv takımla dahi maçlara çıkamadı. Kendisine özel hazırlanan dayanıklılık ve devamlılık idmanlarını yaptı. Sözkonusu yazı, hikayenin bu noktası üzerine odaklanarak sonuçlandırılmış: ''Her ne olmuş olursa olsun, bu transfer hesapsızca yapılmış ve çok para ödenmiş olarak görünüyor. Bazılarımız değişen transfer stratejimizin genç oyuncuların gelişimine yönelmesinden memnun ve onların çalışarak yükselişini görmek istiyorlar, ama nihayetinde elimizde çok sayıda tecrübesiz ve zamana ihtiyacı olan oyuncu olabilir. Bebe gibi zor durumda kalabilirler. Daha alt seviyede gelişebilecekken, bu seviyede başarısız olmaları gelecekleri adına onlar için kötü olabilir. Bu durum beni, Alex Ferguson'un kariyerinin son demlerinde bu yeni transfer yolundan etkileneceği hususunda endişelendiriyor.''
Sonuçta Bebe kötü bir başlangıç sezonu geçirdi, sivrilemedi ve sezon sonunda kiralandı. Man Utd ise yazarın endişelerini bu sezon için haksız çıkararak ligdeki 19'uncu şampiyonluğunu kazandı ve CL'de final oynadı. Yazının son cümleleri ise üçüncü muhatap ile ilgili:
''En azından, her zamanki gibi bir kazanan var, nihai sonuç ne olursa olsun. Bebe sözleşme imzalarken, 'Jorge Mendes bana Man Utd'ı seçmemi tavsiye etti.'' demişti. Jorge Mendes, çalan telefonunda Man Utd'dan birilerinin adını gördüğünde Macarena dansı yapmaya başlamalı.''
Bunu yazan kişi, transfer dinamiklerinden ve ticaretten anlamamakla eleştirilmiş midir, bilemiyorum. Sanırım insanların büyük çoğunluğu, kör göze parmak hükmündeki sıradışılıkların farkında. En azından yeni şeyler gördüklerinde tepki verebiliyorlar. Bu bağlamda bir yeni haber elime geçti. Haber, geçtiğimiz Nisan ayında Portekiz kaynaklı bir futbol finans sitesince geçilmiş. Araştırınca, bu konuyu daha evvelinde BBC'den David Bond'un da yazdığını gördüm. İki haber de Hugo Almeida'nın haklarının %45'ini elinde bulunduran Quality Sports Investments LP fon şirketiyle ilgili. Oluşturulan sisteme dair detaylar şöyle sıralanmış:
- Jorge Mendes ve Peter Kenyon ortaklığında kurulan şirket Amerika, Avrupa ve Orta Doğu'da en az 15 katılımcı, iş adamı aranıyor. Katılımcılardan fona minimum £1 milyon yatırmaları isteniyor.
- Şirket bir vergi cenneti olan Jersey Adası'nda kurulu. İştirakçilere düşük vergi garantisi sunuluyor.
- Şirket, ilk üç ila beş yıl için katılımcılarına en az %10 kar sözü veriyor.
- Şirket, ana hat olarak fon iştirakinin yasal olduğu(?) üç ülkede (Portekiz, İspanya ve Türkiye) iş yapacak. Yükselen oyuncuların Avrupa'nın zirve kulüplerine transfer yapmasına çalışılacak.
Net olarak her iki haberde de Türkiye adı geçiyor. Bu haberler üzerine ortada fol yok, yumurta yokken herhangi biri ''Muhammed Demirci Fona Satılacak!'' diye haber yapabilir, çünkü elde malzeme var. Birincisi Muhammed gerçekten çok yetenekli biri, ikincisi ise koskoca futbol dünyasından üç ülke seçilmiş durumda ve Beşiktaş, halihazırda aynı fon şirketiyle iş yapıyor. Beşiktaş kulübü sözkonusu haberi yalanlasa da şartlar her açıdan bu anlaşmaya yatkın, ileride yeni gelişmeler olacak ya da kokusu çıkacaktır.
Tüm bu hikayede benim eleştirdiğim, esas odaklandığım nokta, Beşiktaş'ın yalnızca 20 oyunculuk bir portföyden sahip olabileceği 10 yabancının 6'sını seçmesidir. Tüm bu yazıların sebebi, bu durumun saçmalığı ve yanlışlığı üzerinedir. Genelde ''...ama iyi oyuncu!'' iddiasıyla yapılan transferlere destek çıkılıyor, lakin kimse bu futbolcuların kötü olduğunu söylemiyor. Mesele, bugün Beşiktaş'ın Arda Turan'ı transfer etmesi olasığının saçmalığıyla aynı. Arda Turan çok iyi oyuncu, ama Beşiktaş'ın kanatlarında iki çok iyi oyuncu var. Ya da Beşiktaş Ernst ile şampiyon oldu, fakat farkedilmeli ki Fernandes , Ernst'le çok az ortak yönü olan bir oyuncu... gibi, örnekler çoğaltılabilir. Tayfur Hoca'nın kapalı kutu durumu da dengesiz kadro yapılanmasının sezona yansıtacaklarına daha kuşkulu bakmaya neden oluyor.
Diğer yandan, uygulanan politikaya ilişkin komplo'vari kuşkuları artıran olaylar var. En basitinden, bahsi geçen tüm bu fon anlaşmaları ve transferler Beşiktaş'ın yararına olacaksa, hiçbir şeyi saklamanın anlamı yokken bazı bilgilerin gizli kalması. Cengiz Zülfikaroğlu'nun ağzından yazılan ''Valencia, oyuncuyu 3 yıllık opsiyonlu Beşiktaş’a kiraladı. Bizim bilmediğimiz başka birşey mi var, o konuyu da araştırıyoruz.'' sözleri epey ilginç mesela. İki yıl sonra kontratı biten oyuncu nasıl üç yıllık kiralanıyor ya da üç yıllık kiralama nedir, pek anlaşılır değil. Valencia'nın isteği üzerine 1 Temmuz'da açıklanacak deniyor, Fernandes gazetelere konuşuyor ve şu %50'lik hisse meselesine dair yeni bir gelişme yok. Diğer yandan Cristiano Ronaldo ülkeye geliyor, Demirören'le kurduğu iş ortaklığının neticesinde Demirören AVM'yi ziyaret ediyor. Akla takılıyor, acaba bahsi geçen 15 yatırımcıdan biri de Yıldırım Demirören olabilir mi?
Nereye otel, nereye AVM yapılıyor; bunun Beşiktaş'ı ilgilendiren bir yanı yok elbette. Ama kulübün muhtemel nakit sıkıntısı neticesinde dün yeni bir %2.5'luk hisse satış kararı duyuruldu. Aynı Beşiktaş, devre arası 2 milyon avroluk bir nakiti sözkonusu fon şirketinden alarak Hugo Almeida transferini kasadan hiç para çıkmadan gerçekleştirmişti. Bu konuya ilişkin henüz yaz transfer dönemi başlamadan evvel bir tahminim olmuştu. Ya Almeida satılacaktı, ya Beşiktaş aynı adamlarla daha çok iş yapacaktı; ya da her ikisi birden. Hangisinin gerçekleştiğini hep birlikte izliyoruz.
Beşiktaş kulübünün Almeida transferinden kara geçmesi için iki olasılık var. İlki elbette oyuncunun satışı. İkincisi ise oyuncunun da katkısıyla sportif başarı yoluyla para kazanılması. Bu ikisi de mümkün olmadığı takdirde, fon anlaşması tümüyle fon şirketinin lehine ve benim de tüm çekincem, Beşiktaş'ın sportif başarıyı üretecek yapıdan yoksun olması ve bu yönde atılan adımların, yine beklenen sonucu vermeme ihtimalinin fazlalılığı üzerine. Her mağlubiyet sonrası ağlama duvarı seanslarının bir anlamı olması için, her gün bir fikre sahip olmak şart. Basketbol şubesi neden bu halde, sorusunu şu olaydan sonra sezon içerisinde sormanın anlamsızlaşması, bir diğer önemli nokta.
Toparlarsak, yeni transfer Bebe, burada nispeten sağlıklı bir ortam bulabilir, en azından başlangıçta. Manchester'da işler en baştan sıkıntılı idi, burada ise sıfır baskı ile işe başlayacak. Man Utd'dan onay alan ham yeteneklerini sergilemeye başlarsa ne ala; hem Bebe kazanacak, hem de Beşiktaş. Ama işler yine kötü giderse, Bebe'nin kariyeri üzerine kalın bir çizik atan bıçak, Dolmabahçe ahalisinin elinde kalabilir. Başlangıçta biraz baba şefkati gerek, sonrası oyuncuya bağlı. Onun performansı, Beşiktaş - Jorge Mendes - Fon ilişkisinin de gelecekteki gidişatını belirleyebilir. Bebe'nin kiralık sözleşmesine konulan opsiyonun bir kısmı, iyi performansı halinde fon tarafından karşılanabilir ve oyuncunun yeniden satışı, bu yatırımı yapanların hayalini kurduğu şey olmalı. Bu halde üç taraf da kazanır.
Noat Samisa
21.06.2011