China Daily / Chang Chak-yan
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Joe Biden, NATO’nun Rusya’yı “kontrol altına almada” başarılı olduğuna ve bu formülün Çin’in yükselişini kontrol etmek için Asya-Pasifik bölgesine aktarılabileceğine inanıyor gibi görünüyor. Ancak, NATO’nun Rusya’yı kontrol altına almada başarılı olup olmadığı tartışma götürür ve hatta aynı modelin Çin’in kontrol altına alınmasında Asya-Pasifik’te uygulanıp uygulanmayacağı daha da şüphelidir. ABD’nin NATO’yu Asya-Pasifik’e genişletme çabaları aşağıdaki sebeplerden beyhude olacaktır.
Birincisi, Pasifik ve Güney Asya bölgeleri iki farklı coğrafi ve tarihsel oluşumlardır. Güney Asya’ya gelince, İslamcılık ve radikal Hint milliyetçiliği arasındaki dini çatışmalar yüzünden bunalmış durumda. Büyük Britanya’dan bağımsızlığını kazanmasından bu yana Pakistan ve Hindistan, 1999 yılındaki birçok çatışmayı ve neredeyse üç aylık kontrollü savaşı saymazsak, sadece birbirlerini kabul edemedikleri için üç kez savaştı.
Hintliler ve Müslümanlar arasındaki şiddetli geçimsizlik, 1947 yılındaki İngilizlerin yönetimindeki Hindistan’ın iki yönetime ayrılmasına yol açtı: Hindistan ve Pakistan. Hindistan alt kıtanın jeopolitiğine bağlı ve bu yüzden etkisini Güney Asya bölgesinin ötesine taşıyamaz. Aynı zamanda Pakistan ve Hindistan arasındaki çatışma ABD için bir diplomatik engel haline geldi, bu yüzden Washington’ın stratejik çıkarlarına hizmet etmede ABD iki ülkeyi bir araya getiremez. Bunun yanı sıra Yeni Delhi’nin Moskova ile onlarca yıldır süren dostane ilişkileri göz önüne alındığında, Moskova’ya karşı Washington’ın yanında yer alması beklenemez.
ABD’NİN “HİNT-PASİFİK” HEDEFİ
İkincisi, diplomasi açısından, ABD’nin NATO’yu “Hint-Pasifik” bölgesine genişletme hedefi, Çin’i kontrol altına almayı amaçlayan bir Soğuk Savaş stratejisidir. Bu strateji, ekonomi pahasına siyasi oyunların ve jeopolitik manevraların kullanılmasını savunur. Ancak bu tür bir strateji Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’nin (ASEAN) bölgesel ekonomiyi ve ülkeler arası ilişkileri güçlendirme hedefine ters düşmektedir. ASEAN’ın 1967 yılında kurulmasından bu yana üyeleri, bölgesel ekonomiyi desteklemeye odaklandı ve siyasi olarak tarafsız kalma ve askeri ittifaklara dâhil olmaktan kaçınma sözü verdi. Bu hedefler ve değerlerden ötürü ASEAN ve Çin çok güçlü ekonomik ilişkiler kurdular. Aslında Çin, ASEAN’ın en büyük ticaret ortağı ve ASEAN da Çin’in en büyük ticaret ortağıdır.
Biden’ın mayıs ayında Washington’da bir ortak toplantıya davet ettiği ASEAN üyesi ülkelerin, Asya-Pasifik bölgesinde NATO benzeri bir örgüt istemediklerini bildirmesi boşuna değildir. Aynı zamanda ortak açıklamada, “Hint-Pasifik” bölgesinde NATO benzeri bir bloka katılmaya niyeti bulunmadığına ve ASEAN üyesi ülkeler olmadan ‘’Hint-Pasifik NATO’’sunun mümkün olmadığına işaret edildi.
Üçüncüsü, ABD ülkeleri Beijing’in karşısında Washington’ın yanında yer almasını teşvik etmek için “Çin tehdidi” teorisini abartıyor. Ancak gerçek şu ki, Çin, ABD dâhil olmak üzere herhangi bir ülkeye karşı tehdit oluşturmuyor. Çin asla herhangi bir ülkeyi işgal etmedi, bunun aksine geçmişte Japonya, bazı Avrupa ülkeleri ve ABD tarafından işgal edildi. Gerçekte, 1949 yılında Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) kurulduktan sonra bile, Kore ve Vietnam savaşlarını başlatan yabancı güçlere, özellikle ABD ve müttefiklerine karşı kendini savundu.
“ÇEVRELEME POLİTİKASI”
ABD, NATO’yu Asya-Pasifik bölgesine genişletmek veya bölgede NATO benzeri bir ittifak oluşturmak için aynı “çevreleme politikasını” kullanıyor. ABD, Güney Çin Denizi’nde Çin karasularında keşif görevindeki savaş gemilerini sevk etmede bahane olarak sözüm ona seyrüsefer serbestisini kullanıyor. ABD ayrıca, Çin ve Vietnam ile Filipinler gibi bazı ASEAN üyesi ülkeler, Güney Çin Denizi’nde görüşmeler yoluyla anlaşmazlıklarını çözmeye çalıştığı ve Davranış İlkeleri’ni sonlandırmaya yaklaştığı zaman Çin’in bazı adalar üzerindeki egemenliğine meydan okuyor.
Bütün toprak anlaşmazlıklarını görüşmeler yoluyla çözmek zor olmasına rağmen, ihtilaflı ülkeler hala bunu yapmak için çalışıyor ve dış müdahaleler durursa en azından anlaşmazlıkları artırmama konusunda bir uzlaşmaya varabilirler.
Güney Çin Denizi sorununun haricinde ABD, sadece tek bir Çin ve Taiwan’ın Çin’in ayrılmaz bir parçası olduğu gerçeğini kabul ettiği zaman bile Çin’i hedef tahtasına koymak için Taiwan sorununu kullanıyor. Bu Taiwan sorununu Çin’in, hiçbir dış müdahaleye tahammül etmediği Çin’in bir iç sorunu haline getiriyor. Bu yüzden ABD, Çin’i karalamak ve NATO’yu Çin’in yükselişini kontrol altına almada Asya-Pasifik bölgesine genişletmek için bu tür bahaneler kullanmayı durdurmalıdır.