Efes'in ilk kurucularının amazonlar olduğunu biliyor muydunuz?Efes'in ilk kurucuları amazonlardır. Anadolu'da Hitit devletlerinin zayıfladığı İÖ 1600-1500 yıllarında atlı, silahlı, cengaver kadınlardan oluşan amazon birlikleri önce Smyrna adını verdikleri İzmir'i sonra Küçük Menderes ırmağının Akdeniz'e döküldüğü deltanın yakınlarında Apasa (Efes) şehrini kurmuşlardır.
Küçük Menderes ırmağına Hititler'in verdiği isim Astarpa'dır. İÖ 9'uncu veya 8'inci yüzyıllarda İzmir'de yaşayan, İlliada ve Odseia'yı yazan Homeros, yörenin tarihini anlatırken bizlere Apasa (Efes) ve amazonlar hakkında ilk bilgileri verir.
Amazonlar, Anadolu'nun en eski dini olan Ana Tanrıça inanışına sıkı sıkı bağlı, dindar ve savaşçı kadınlardır. En büyük amaçları Ana Tanrıça inanışını yaymaktır. Tamamen kadın ve kızlardan oluşan bir tarikat gibi çalışırlar. Aralarına erkek almazlar. Çok iyi ata biner, ok, bıçak ve çift taraflı balta kullanırlar. İyi ok atabilmek için göğüslerinden birini ya da ikisini aldırırlar. Bu yüzden düşmanları Yunanlılar onlara “'amazon”' adını vermişlerdir. Amazon “'göğüssüz”' demektir.
Amazonlar Efes şehrini kurduktan sonra ilk işleri şehrin en iyi görünen yerine bir Ana Tanrıça heykeli dikmek olur. Amazonlar kurdukları bu şehri Ana Tanrıça'ya adamışlardır. Nitekim Efes ve yöresinde yapılan kazılarda hemen her evden tanrıça heykeli çıkması, tanrıça resimlerinin, kabartma ve sembollerinin bulunması Efes'in Ana Tanrıça inanışının merkezi haline getirildiğini kanıtlar.