Monarşi Nedir?
Monarşi sözcüğü dilimize Fransızca “Monarchie” kelimesinden girmiş, Yunanca “tek şef” anlamına gelen “Monos Archein” kelimelerinden türemiş. Kısaca tanım yapmak gerekirse monarşi; bir devlet yönetiminde, devletin temel güç ve yetkilerinin tek kişide toplandığı yönetim biçimidir. Bu hükümdar, Türkçede kral, imparator, şah, padişah, prens, emir gibi çeşitli adlar alabilir. Monarşiyi diğer yönetim biçimlerinden ayıran en önemli özellik, devlet başkanının ömrü boyunca yetkisini elinde bulundurması ve öldükten sonra soyundan gelen(oğlu,kardeşi) birinin göreve devam etmesidir. Monarşinin doğu kültüründeki adı ise saltanattır. Monarşide yönetici kimse seçimle iş başına gelmez. İki tip monarşik yönetim vardır. Bunlar:
- Mutlak Monarşi: Devletin tek bir kişi tarafından hiçbir sınırlamaya bağımlı olmayarak yönetildiği rejim türüdür.
Günümüzde mutlak monarşiyle yönetilen devletlere Suudi Arabistan ve Vatikan örnek verilebilir.
- Meşruti Monarşi: Kralın yetkilerinin bir anayasa tarafından sınırlandırıldığı yönetim şeklidir. Anayasal monarşi de yada meşrutiyette denilebilir. Meşruti monarşide hükümet halk tarafından seçilmiş bir millet meclisinin kararlarına uymak zorundadır.
Günümüzde Hollanda,Danimarka, İngiltere, Japonya, İsveç ve Belçika gibi ülkeler meşruti yönetim biçimine örnek verilebilir.
Oligarşi Nedir?
Sadece belirli bir grubun bir ülkeyi yönetmesiyle ortaya çıkan yönetim biçimidir. Yunancadaki ‘az’ ve ‘yönetim’ kelimelerinin birleşmesiyle oluşturulmuş bir kelimedir. Oligarşiyi gelir üstünlüğüne dayanan bir çeşit yönetim biçimi olarakta tanımlayabiliriz. Hemen her devlet yönetiminde oligarşi vardır diyebiliriz. Başlıca devletler Suudi arabistan, Cezayir, Irak, Suriye, İran ve Afrika ülkelerini sayabiliriz.
Monarşi ile Oligarşi arasındaki farklar nelerdir?
- Oligarşide sadece belirli bir grup bir ülkeyi yönetir. Monarşide ise bir hükümdarın devlet başkanı olarak ülkeyi yönetir.
- Oligarşide yönetimdeki grup, askeri, siyasi veya maddi olarak ülkenin önde gelen gruplarından birisidir,
Monarşide ise hükümdar saltanatı söz konusudur ve bu yetkiyi yaşamı boyunca elinde bulundurur.
- Oligarşi ve monarşide devlet seçim ile belirlenmez.
- Oligarşi ve monarşide halkın devlet yönetiminde hiçbir etkisi yoktur.