İsyan, aynı ortamda kâin bir set kişinin (alelumum askeri personel yahut sefine mürettebatı, sivil olsa bile) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi sebebiyle işlenen abç. Eskiden birokkalı ülke, ayaklanmayı idam cezası cezası kabil sıkı cezalarla cezalandırmıştır.[çaykara belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, leşkerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a girmek isteyen İskender, cenklardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile zıtlaştı. İsyancılardan birini idam cezası etti, öbürünü de kenarda bıraktı.
Sosyal problemlerın vesile olduğu isyanlara en yalabık örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.