19-26 Temmuz 711 haftası İber Yarımadası tarihinde çok değerli bir yere sahiptir. O günler ortasında, Târık ibn Ziyad komutasındaki Şam Emevi Halifeliği birlikleri ile Kral Rodrigo komutasındaki Vizigot Ordusu ortasında belirleyici bir savaş yapıldı. Vizigotların bozguna uğratılması, Yarımada’nın istilasının yanısıra hakim gelenek ve kültürde esaslı bir değişikliğe yol açtı.
Geleneksel yorumlara nazaran savaş alanı Guadalete Irmağı kıyısındaydı (İspanya’nın Cádiz vilayetindeki Arcos de la Frontera yakınlarında), fakat artık “Vizigot Krallığı’nın Yazgısını Belirleyen Muharebenin Yeri ve Güzergahlarının Yine İnşası” isimli rapor, muharebeyi Almodóvar Irmağı üzerinde, Torrejosa doruğu (Tarifa eyaletinde Facinas yakınlarında) ile Guadalete’den yaklaşık 60 kilometre (37 mil) uzaklıktaki Janda lagünü ortası olarak belirledi.
VİZİGOTLARI YAĞMURSUZLUK YENMİŞ
Birincil kaynakların yanı sıra coğrafik, stratejik, lojistik tanıklıklar ve Lidar lazer teknolojisi de tam yeri belirlemek için kullanıldı. Geçtiğimiz Eylül ayında Nature mecmuasında yayınlanan, “Vizigot Krallığı Krizine ve İber Yarımadası’ndaki İslami Yayılmaya Mümkün Bir Katkı Olarak Kuraklık” başlıklı bir öbür çalışma ise Vizigotların mağlubiyetinin ana tetikleyicisi olarak kronik yağmur eksikliğine işaret ediyor.
José Soto Chica, Eduardo Kavanagh, Francisco José Jiménez Espejo, Mónica Camacho Calderón, Jon Camuera, Kenza Mdehheb, Ana María Berenjeno ve José Turrillo’nun makalesi, daha evvel çeşitli yerlerin önerildiğini hatırlatarak, savaşın Transductinis Promonturiis’te (Transductine Dağları) gerçekleştiğini açıkça ortaya koyan 754 yılına ilişkin Mozarabic Chronicle’I aynak gösteriyor.
Makalede, Târık’ın “Algeciras’ta lojistik üssü olduğu ve Rodrigo ona karşı Córdoba’dan yürüdüğü için, savaşın Córdoba’dan Algeciras’a giden ana yolların Transductine Dağları’nı kestiği noktalardan birinde yapıldığı varsayılmalıdır” deniyor. Ayrıyeten, çeşitli Arap kaynaklarının savaşın gerçekleştiğini söylediği El Lago isimli yerin, antik ve artık kurutulmuş olan La Janda lagününe karşılık geldiğine kuşku olmadığı vurgulanıyor. Târık’ın Kral Rodrigo ve ordusunun gelişini gördüğü bir dağın (Torrejosa tepesi) hâkim olduğu bir lagün de tespit edildi.
GUADALETE DEĞİL WADİ LAKKO’DA
Uzmanlar ayrıyeten savaşın Guadalete’de gerçekleştiğine inanılmasına neden olan dilsel karışıklığı da çözüyor. “Arapça kaynaklar bu yerden Wadi Lakko (Göl Nehri) olarak bahseder ve bu isim Wadi Bekka, Wadi Lakka, Wadi Lekke, Vedelac, Vadalaca, Guadalec ve Guadalete’ye dönüşmüştür. Sesli harflerin yokluğu ve periyodun Arapça yazımının olağan zorluğu nedeniyle karışıklık artmıştır. LKK’nın yepyeni olarak yazıldığı yerde, sonunda BKK olarak yazılmıştır. Buradan, yepyeni hidronimin Wadi Lakko olduğu ve La Janda lagününün yanında ya da Córdoba-Algeciras güzergahında olmadığı için Guadalete olamayacağı sonucuna varmak kolaydır”diyerek bu karışıklığın 1243 yılında Başpiskopos Jiménez de Rada’nın burayı Vedelac ya da Vadalac olarak yazmasına yol açtığı ve Claudio Sánchez-Albornoz üzere daha sonraki kopyacılar ile tarihçilerin tıpkı yeri Guadalec ve Guadalete’ye dönüştürdüğü vurgulanıyor. Makalede “Albornoz en büyük İspanyol tarihçilerinden biridir ve kimse ona karşı çıkmaya yürek edememiştir. Lakin yeni gelişmeler Guadalete’nin savaşın yapıldığı yer olduğunu ortadan kaldırıyor,” deniyor.
SAVAŞI YİNE CANLANDIRDILAR
Makale muharrirleri savaşın nasıl olduğunu da iddia ettiler. Buna nazaran Vizigotlar üç büyük küme ya da kısım halinde dizildiler: soylular tarafından komuta edilen iki kanat ve Rodrigo tarafından yönetilen merkez. Savaş sırasında kanatlar hükümdara ihanet etti ve kral sadık savaşçılarının yanı sıra hainlerin birçoğuyla birlikte bataklıkta öldü. Rodrigo’ya ihanet eden soylular birden fazla Arap kaynağında 19 ay evvel ölen Kral Witiza’nın kardeşleri Oppas ve Siseberto olarak isimlendiriliyor.
Makalede Târık’ın boğazı birinci olarak, Emevî ordusunun çekirdeğini oluşturan, toplam sayıları 1.700’ü bulan Arap, Mısırlı ve Suriyeli savaşçılardan oluşmuş birlikleri (Mukâtila) ile geçti. Ceuta valisi Kont Julian, filosuyla ona dayanak vererek 7.000 Berberi savaşçının daha karaya çıkmasına müsaade verdi. Üç çıkarma noktası (Cebelitarık, Tarifa ve Algeciras) olan bir operasyon, savunmacıların başını karıştıracak, kaynaklarını dağıtarak onlar için operasyonel ve stratejik bir ikilem yaratacak ve işgalcilerin muvaffakiyet talihini artıracaktı.
Nihayetinde, mahallî güçlerle yapılan birinci savaştan sonra, Emevilerin Kuzey Afrika valisi Musa İbn Nusayr 5.000 kişilik son bir destek gönderdi ve böylelikle Târık’a 13.000’den biraz fazla asker kazamdırdı. Makalede şu bilgiler verildi:
“Müslüman Ordusu Berberilerden ve Yemen’in Calbi kabilelerinden, Orta Arabistan’ın Banu Kureyş’inden, Suriye’nin Banu Gasan’ından, Güney Irak’ın Banu Lajm’ından ve Kuveyt’ten gelen birliklerden oluşuyordu. Emevi Ordusu, Arap, Mısırlı, Suriyeli ve İranlı mızrakçı ve okçuların kilit rol oynadığı yüksek bir profesyonelleşme derecesine ulaştı. Emeviler, mızrakçıların sıkı saflar halinde dizilmesiyle yakın sistemde savaşırlardı. Târık’ın ordusu beş kısma ayrılmıştı: Mukaddeme ya da okçulardan, sapancılardan ve hafif birliklerden oluşan öncü, merkezde mızrakçılardan oluşan kalb, sağda sufûf ya da zincir zırhlı piyadeler, solda maysara ya da mızrakçılar, ve saqah ya da artçı. Üç paralel sınır halinde düzenlenmişlerdi ve bir hendekle tahkim edilmiş bir kampı koruyan cephenin yaklaşık 650 yardasını işgal ediyorlardı”.