Şimdiye kadar hiç şüphe yok ki, küresel deniz seviyesinin yükselmesi tehdidi altında kaldınız. Her yıl bir inçin onda biri olan şu anki tahmini oranda, deniz seviyesinin yükselmesi New York gibi büyük şehir bölgelerine neden olabilir. Galveston ve Norfolk önümüzdeki 20 yıl içinde su altında kaybolacak. Ama yeni bir çalışma Jeofizik Araştırma Dergisi Juneau, Alaska gibi yerlerde bunun tam tersinin gerçekleştiğini gösteriyor: deniz seviyeleri düşme yaklaşık yarım inç her yıl.
Bu nasıl olabilir? Cevap, buzulların eridiği ve buzul izostatik ayarı olarak adlandırılan dünya çapındaki tahterevalli ağırlığı fenomeninde yatmaktadır. Bunu bilmiyor olabilirsiniz, ancak Son Buz Çağı hala Dünya yüzeyini sessizce dönüştürüyor ve günlerimizin uzunluğundan ülkelerimizin topografyasına kadar her şeyi etkiliyor.
19.000 yıl önce, Son Buzul Maksimumu olarak bilinen buzulun en parlak döneminde, Dünya, telaffuza meydan okuyan isimlerle binlerce fit kalınlığındaki ağır buz tabakalarının ağırlığı altında inledi: Laurentide Buz Levhası, Cordilleran Buz Levhası, Fennoscandian Buz Levhası , ve daha fazlası. Bu devasa donmuş su yığınları, Dünya'nın yüzeyine bastırılır, kabuklu kayaların yerini alır ve altındaki dövülebilir manto maddesinin deforme olmasına ve dışarı akmasına neden olarak, Dünya'nın şeklini değiştirir - aynı şekilde, bir kanepede uzun süre oturursanız poponuz bir çöküntü oluşturur. yeter. Bazı tahminler Yaklaşık yarım mil kalınlığındaki bir buz tabakasının, 83 katlı bir binanın yaklaşık 900 fit derinliğinde bir çöküntüye neden olabileceğini öne sürüyorlar.
Yer değiştiren manto, buz tabakasını çevreleyen alanlara akar ve bu toprağın yükselmesine neden olur, bir kanepenin içine doldurma şekli, ağırlığınızın etrafında toplanacaktır. Ön çıkıntı olarak adlandırılan bu alanlar oldukça küçük olabilir, ancak 300 fit yüksekliğe de ulaşabilir. Örneğin, Kanada'nın çoğunu ve Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeyini çökerten Laurentide Buz Levhası, ABD'nin orta ve güney kesimlerinde bir yükselmeye neden oldu. buz uzun zaman önce eridi.
Tarih öncesi buz tabakaları yaklaşık 11.700 yıl önce erimeye başladığından, tüm bunlar değişti. Yüzey geri sıçramaya başladı ve mantonun geri akması için daha fazla alan sağladı. Bu, Alaska'daki Glacier Bay Park ve Kanada'daki Hudson Körfezi gibi daha önce ağırlaştırılmış olan arazilerin yükselmesine neden oldu. Yükselmenin en dramatik örnekleri, en büyük buz tabakalarının bulunduğu Rusya, İzlanda ve İskandinavya gibi yerlerde bulunur. Örneğin İsveç'te, bilim adamları, yükselen toprakların denizden Malaren adlı eski bir gölü ayırdığını buldular. , bir tatlı su gölüne dönüştürüyor.
Aynı zamanda, bir zamanlar ön çıkıntı olan yerler, artık yakındaki buz tabakaları tarafından yukarı itilmedikleri için şimdi batıyor. Örneğin, İskoçya toparlanırken, İngiltere her yıl Kuzey Denizi'ne yaklaşık onda yedi inç batar. Benzer şekilde, Kanada her on yılda bir yaklaşık dört inç toparlandığından, ABD batıyor her yıl yaklaşık olarak bir inçin onda üçü oranında - şu anki küresel deniz seviyesindeki yükselme oranının yarısından fazlası. bir 2015 yılında yayınlanan çalışma Washington DC'nin önümüzdeki yüzyılda, ülkenin anıtlarını ve askeri tesislerini riske atabilecek ön çıkıntı çöküşü nedeniyle altı inç veya daha fazla düşeceğini öngördü.
En dramatik yükselişin bir kısmı İzlanda'da bulunur.( Martin De Lusenet , Flickr CC BY)
Son tahminler, güneydoğu Alaska'daki arazinin yılda 1,18 inç oranında arttığını, bu oran önceden tahmin edilenden çok daha hızlı olduğunu gösteriyor. Sakinler bu değişimin dramatik etkilerini şimdiden hissediyorlar. Olumlu tarafı, kıyıda yaşayan bazı aileler gayrimenkullerini ikiye veya üçe katladılar: Kıyı buzulları geri çekilirken ve bir zamanlar buzla kaplı olan araziler izostatik toparlanmaya maruz kaldıkça, ovalar yükselir ve 'yeni' araziler yaratır, bu da onlar için beklenmedik bir nimet olabilir. Sahil boyunca yaşayan aileler. Bir aile, denizden henüz yeni çıkmış olan karada dokuz delikli bir golf sahası inşa edebildi. New York Times 2009'da yayınlanan makale . Bilim adamları ayrıca Russell Island, Alaska ve Alaska'daki yerçekimi çekimini de izlediler. zayıfladığını keşfetti her yıl kara Dünya'nın merkezinden uzaklaştıkça.
Yükseltme, daha önce suyla kaplı alanlarda kayalık tortu miktarını artıracaktır. Örneğin, araştırmacılar, yükselmenin Alaska'nın Hoonah kasabasındaki haliçlerin kurumasına neden olacağını ve bu da bölgedeki kırmızı alg miktarını artıracağını ve bunun da oradaki kırılgan ekosistemlere zarar verebileceğini tahmin ediyor. Ek olarak, bazı araştırmacılar Alaska'daki hızlı yükselişin somon balıkçıları için gıda ekosistemini ve geçim kaynaklarını da değiştireceğinden endişe ediyor .
Alaska Üniversitesi'nde çevre bilimi profesörü olan Eran Hood, aynı zamanda Glacier Bay'de birçok yeni somon akıntısının açıldığını söylüyor. Buzullar eriyip uzaklaştıkça, arazi örtüsü hızla değişiyor, diyor. Birçok yeni alan ormanlaştırılıyor. Buz çekildikçe somon yeniden kolonileşiyor. İyi ya da kötü değil, sadece farklı.
Dünyadaki buzul izostatik ayarından kaynaklanan yükselme oranı; Antarktika ve Kanada'nın en fazla yükselmesi bekleniyor.(Erik Ivins, JPL tarafından. [Public domain], Wikimedia Commons aracılığıyla)
Görünür olmasa da, buzulların erimesi ve değişen mantodan kaynaklanan tüm değişiklikler aynı zamanda Dünya'nın dönüşünde ve dünya yüzeyinin altındaki maddelerde de dramatik değişikliklere neden oluyor.
Devasa buzullarımız eridikçe, kuzeydeki kıtalar hızla kilo kaybetti ve bu da ağırlığın hızlı bir şekilde yeniden dağılımına neden oldu. NASA bilim adamlarının yaptığı son araştırmalar gösteriyor ki bu, gerçek kutup gezintisi adı verilen ve Dünya üzerindeki ağırlık dağılımının dengesiz dağılımının gezegenin dengesini bulana kadar kendi ekseni üzerinde eğilmesine neden olduğu bir fenomene neden olur. . Kuzey ve güney kutuplarımız, Dünya'nın dönme merkezi değiştikçe en hızlı küçülen kara kütlelerine doğru ilerliyor. Daha önce, Kuzey Kutbu Kanada'ya doğru sürükleniyordu; ama 2000'den beri yılda yaklaşık dört inç hızla İngiltere ve Avrupa'ya doğru sürükleniyor . Bilim adamları henüz Kuzey Kutbu'nun gerçek coğrafi konumunu değiştirmek zorunda kalmadılar, ancak bu birkaç on yıl içinde değişebilir.
Kütlenin yeniden dağıtılması da Dünya'nın dönüşünü yavaşlatıyor. 2015 yılında Harvard jeofizikçisi Jerry Mitrovica bir çalışma yayınladı. Bilim Gelişmeleri Buzul erimesinin okyanus kütlesinin Dünya'nın merkezi etrafında birikmesine neden olduğunu ve Dünya'nın dönüşünü yavaşlattığını gösteriyor. o fenomeni benzettim kendilerini yavaşlatmak için kollarını uzatan dönen bir patenciye.
Buzul erimesi aynı zamanda uyuyan depremleri ve volkanları yeniden uyandırıyor olabilir. Büyük buzullar depremleri bastırdı, ancak bir 2008 yılında yayınlanan araştırma dergide Dünya ve Gezegen Bilim Mektupları , Dünya geri teperken, plakalar üzerindeki aşağı doğru basınç serbest bırakılır ve önceden var olan titrek faylar yeniden etkinleşebilir. Yükselmenin en yaygın olduğu Güneydoğu Alaska'da, Pasifik levhası Kuzey Amerika levhasının altına kayar, çok fazla zorlanmaya neden oluyor . Araştırmacılar, buzulların daha önce bu gerilimi bastırdığını söylüyorlar, ancak geri tepme, bu plakaların tekrar birbirine çarpmasına izin veriyor. NASA'nın Jet Propulsion Laboratuvarı'nda jeofizikçi olan Erik Ivins, buzulların yükünün daha küçük depremlerin tektonik stres salmasını engellediğini söylüyor.
Eriyen buzullar, levhaların ortasında depremlere de yol açabilir. Bu fenomenin bir örneği, 1800'lerde Ortabatı Amerika Birleşik Devletleri'ni sarsan New Madrid depremleri dizisidir. Birçok deprem, iki ayrı plakanın birbirinin üzerine kaydığı fay hatlarında meydana gelirken, bilim adamları, New Madrid bölgesindeki depremlerin, bir zamanlar yer kabuğunun altındaki sıcak, erimiş kayaların patlamak istediği, ancak bastırıldığı bir yerde meydana geldiğini tahmin ediyorlar. devasa buz tabakalarının ağırlığıyla. Ancak artık buz tabakaları eridiği için, manto bir kez daha kabarmakta özgür .
Bilim adamları ayrıca bir Buzullaşma ve magmanın Dünya'dan dışarı akışı arasındaki bağlantı , ancak birinin diğerine neden neden olduğundan emin değiller. Son beş yılda İzlanda, bölge için olağandışı olan üç büyük volkanik patlama yaşadı. Bazı çalışmalar buzulların ağırlığının volkanik aktiviteyi bastırdığını öne sürüyor ve son erimenin İzlanda ve Grönland gibi yerlerde volkanik patlamaları tetikleme olasılığı 20-30 kat daha fazla.
Gezici kutuplar: Yakın zamana kadar, bu grafikte gösterildiği gibi, dünyanın ekseni yavaş yavaş Kanada'ya doğru hareket ediyordu; şimdi, eriyen buz ve diğer faktörler, Dünya'nın eksenini Avrupa'ya doğru kaydırıyor.(NASA/JPL-Caltech)
Antik buzullarla ilgili gizemlerin çoğu hala çözülmedi. Bilim adamları hala doğru bir buzul izostatik uyum modeli oluşturmaya çalışıyorlar, diyor ABD'deki en son çalışmanın baş yazarı Richard Snay. Jeofizik Araştırma Dergisi . Snay, 90'ların başından beri boylam ve enlem ölçümleri için böyle bir yazılım olduğunu ancak dikey ölçümlerin her zaman zor olduğunu söylüyor. O ve meslektaşları, ilk olarak Toronto Üniversitesi'nde profesör olan Dick Peltier tarafından yayınlanan bir dizi karmaşık modele dayalı olarak izostatik ayarı ölçmek için yeni denklemler geliştirdiler. Peltier'in modelleri sadece manto viskozitesini değil, aynı zamanda geçmiş deniz seviyesi geçmişlerini, şu anda Dünya'nın etrafında dönen uydulardan gelen verileri ve hatta Babil ve Çin metinlerinden çevrilmiş eski kayıtları da hesaba katıyor. Peltier, buzullaşma tarihine zamanın ve derin dünyanın esnekliğinin bir fonksiyonu olarak bakmaya çalışıyoruz, diyor. Teori geliştirilmeye devam ediyor. Bu çalışmanın ana zorluklarından biri, binlerce yıl önceki son Buzul Çağı'nın bir sonucu olarak bugün dünya sisteminde meydana gelen etkileri tanımlamaktır.
Tüm bilinmeyenlere ek olarak, araştırmacılar, bu tarih öncesi sürecin, buzul erimesini benzeri görülmemiş bir oranda hızlandıran mevcut küresel ısınma modellerinden nasıl etkileneceğini de tam olarak bilmiyorlar. Hood, Alaska'da küresel ısınmanın kışın daha az kar anlamına geldiğini söylüyor.
Dünyanın birçok bölgesine kıyasla burada çok daha hızlı bir buz kaybı oranı olduğunu söylüyor. Küresel ısınmanın insan parmak izi, sorunları alevlendirmekte ve buzul izostatik uyum oranını artırmaktadır.
Etkiler şehirden şehre değişebilse de (yerel deniz seviyeleri yükseliyor veya düşüyor olabilir), etkilerin nerede olursa olsun dramatik olduğu açıktır. Buzulların çoğu uzun zaman önce gitmiş olsa da, varlıklarının ağırlığının hala Dünya'da ve yaşamlarımızda olduğu açık.