Alzheimer hastalığı veya başka bir demans türü olan kişiler, yavaş yavaş iletişim kurma becerilerini kaybeder. Bu durum hem etkilenen hasta hem de hasta yakınları kısacası herkes için acı verici. Anne veya babayla, eş veya partnerle, kardeş veya akrabalarla normal konuşmalar önce zorlaşır, sonra imkansız hale gelir. Kendinizi daima hastanın yerine koymak önemlidir. Sonra iletişim halinde olmanın ve birbirinizle konuşmanın yolları bulunur.
Çevrenizdeki insanların sürekli anlamadığınız şeyler hakkında konuştuğunu hayal edin. Çevrenizdeki herkes her şey yerli yerindeymiş gibi davranıyor. Bu durum sizde hangi duygulara sebep oldu? Kızgınlık? Öfke? Üzüntü? Umutsuzluk? Bu sorulardan birine evet yanıtı verdiyseniz, demans hastalarının sıklıkla nasıl hissettiklerini veya neden bazen agresif veya öfkeli davrandığını anlamış olalısınız.
- Anlayış Gösterin
Aile fertleri, demans hastası olan aile üyesine uyum sağlamalıdır. Çünkü bunun tersi artık mümkün değildir. Örneğin, demans hastasına beş dakika önce sorduğu bir soruyu zaten öncesinde cevapladığınızdan bahsetmek anlamsızdır. Aksine bu saldırganlığı ve çatışmaları tetikleyebilir. Bu tür negatif duyguların artmasından kaçınmak için, zor olsa bile bu tekrarlara sabırla tepki verin. Tekrar cevaplamak veya sohbeti başka bir konuya yönlendirmek daha iyidir. Demans hastalarının geçmişi ve bugünü karıştırdığını anlamak da oldukça önemlidir. Çeşitli ikna taktikleri ve/veya tartışmalar onları içinde bulundukları gerçekliklerden geri getirmez. Aksine sağlıklı olan aile ferdi, demans hastası yakınının içinde bulunduğu gerçekliğe dahil olmalıdır. Bu hastaların ifadelerini, duygularını ve davranışlarını ciddiye aldığınız anlamına gelir.
- Hatırlatmalar
Günlük yaşamla ilgili bilgiler veya demans hastalarını sıklıkla ilgilendiren soruların yanıtlarını içeren küçük kağıt parçaları iletişim için çok yararlıdır. Bu notlar, örneğin geçerken okunabilmesi için buzdolabına veya banyo kapısına yapıştırılabilir. Tüm hane halkı üyelerinin fotoğraflarını içeren bir "aile posteri" de demans hastalarına yardımcı olur. Her fotoğraf altındaki notlar hastanın aile fertleri, akrabaları, evdeki yardımcılar ve hatta evcil hayvanlar hakkında kısa bir bilgi eklenebilir.
Önemli anılar, olaylar, etkinlikler hastalığın seyrinde hafızadan kaybolduğu için, bir hatıra defteri yardımcı olabilir. Güzel anları hatırlatan bir fotoğraf albümü oluşturun. Her fotoğraf için kısa bir cümle yazın; örn. hangi gün, hangi olay, resmi kim çekti ve belkide küçük bir anekdot. Burada önemli olan demans hastasının tüm yaşadıklarını kaydetmekle ilgili değil, demans hastası için çok şey ifade edenleri not etmek. Anı defteri ile hem siz bakan aile fertleri hem evde bakıcılar için iyi bir iletişim temelini oluşturur
- Doğru iletişim kurun: en önemli kurallar
® Hepimizde olduğu gibi demans hastalarının da duygularının onaylanması gerekir. Demanslı annenizin/babanızın veya eşinizin iyi yaptığı şeyler hakkında konuşun. Eleştirmeyin.
® Uygun olmayan şekilde saklanan şeyleri doğru yerlerine sessizce koyun. Hasta kişinin buzdolabında koyduğu gözlük ile suçlanması ne size nede hastanıza fayda sağlamaz.
® Demans hastalarının bir sonraki adımı veya cevabı düşünmek için zamana ve sakinliğe ihtiyacı vardır. Bunun için hazırlıklı olun.
® Hasta kişi bulunduğu ana, bir gruba ait olduğu hissine kapılmalıdır. Şunun gibi basit sorular sorun: Meyve suyu içer misin? Otobüsün sesini duyabiliyor musun? İyi misin?
® Bilgi alışverişi söz konusu olduğunda, sorunuzu evet veya hayır olarak yanıtlanabilecek şekilde formüle etmeniz en iyisidir.
® Her konuşmadan önce göz teması kurun ve demans hastası aile üyenize ismi ile hitap edin.
® Yavaş, anlaşılır ve kısa cümlelerle konuşun. İroni veya mecazi anlamlardan kaçının. Demans hastaları artık bunu anlamıyor.
® Önemli bilgileri tekrar edin. Daima aynı formülasyonu kullanın. Tartışmalardan kaçının.
® Suçlamaları ve iddiaları görmezden gelin, çünkü bunlar genellikle çaresizliğin ve hayal kırıklığının bir ifadesidir ve kişisel olarak size yönelik değildir.
® Biraz zaman geçmesine izin verin, sonra konuyu değiştirin.
® Aralarından seçim yapabileceğiniz ikiden fazla teklif yapmayın. "Hangi meyve suyunu içmek istersiniz?" yerine şöyle sorun: "Elma suyu istermisin? Cevap vermesine izin verin. Daha sonra ikinci soruyu yöneltebilirsiniz: "Portakal suyu alırmısın?" gibi.
-
- Kelimeler olmadan iletişim kurun
Bazı mesajlar kelimeler olmadan da iletilebilir. Dokunmak - okşamak, sarılmak bunlar doğrudan sözsüz iletişim yollarıdır. Fiziksel şefkat, özellikle bunama hastalarında, genellikle herhangi bir konuşmadan daha fazla yakınlık yaratır.