Tüm Avrupa boyunca 40 ana yerleşim yerinden alınan radyoaktif karbon izotobunun zaman çizelgesine göre, Neandertaller ve insanlar, binlerce yıl boyunca Avrupa’da birlikte yaşamışlar.
Araştırmacılar, Neandertallerin yaklaşık 40,000 yıl önce, insanların bu Avrupa kıtasına gelmelerinden çok zaman çok sonra, kaybolduğunu göstermek için, 196 organik kalıntıların radyoaktif karbon izotobunu, kullanmışlardır.
İngiltere Oxford Üniversitesi’nden bu araştırmayı yöneten arkeolog Tom Higham şunu ifade ediyor: İnsanlar ve Neandertaller, eşzamanlı olarak epey uzun bir zaman Avrupa’nın farklı kısımlarında birlikte yaşamaktaydılar. Bu uzun çakışan süre onların kültürel değişim ve ırk karışımı yapmalarına olanak sağlamıştır.”
Arkeolog Tom Higham tüm Avrupa boyunca toplanmış olan Neandertal çene kemikleri ve diğer örneklerini tarihlendirmiştir.
Tam olarak 30,000–50,000 yıl önce ne olduğu konusunda arkeologlar halâ biraz kararsız ve şaşkın. Çünkü, bu devre, radyoaktif karbon izotobunu kesin ve net tarihlendirmenin sınırını teşkil ediyor. Teknik, organik kalıntılarda istikrarlı olarak kaybolan radyoaktif karbon-14 molekülü ölçmeye dayanıyor. Ancak 30,000 yıl sonra, izotopların %98’i yok olmuş ve kemiklerde çok daha yeni karbon molekülleri çoğalmaya ve kalıntıları da görünürden daha genç tutmaya başlamış. Bu şu anlama gelmekte; son Neandertaller ve ilk insanların Avrupa’ya yerleşmesi hakkındaki tarihleri güvenilmez, sağlam olmadığı tartışmasını oluşturmaktadır.
Ancak geçen 10 yıl boyunca,Higham ve ekibi 55.000 yıllık kemileri okumanın çok daha doğru ve kesin tekniklerini geliştirdiler. (Nature dergisi 485, sayfa: 27–29; 2012 bakınız.) Onlar önce kemiklerideki kolajenden kirletici karbonu çıkarmak için kimyasal bir önişlem yaptılar. Sonra da, bir parçacık hızlandırıcı kullanarak çok küçük ölçülerdeki radyokarbon miktarını ölçtüler.
Bu teknik, araştırmacılara mağara mağara Avrupa’nın tarihöncesini yeniden çizmeyi imkân sağladı ve ilk insanların İngiltere’nin güneybatısına ve örneğin İtalya’nın “topuk” şeklinde olan bölgesine 40.000 seneden fazla bir zaman önce geldiklerini de göstermektedir. Araştırmacılar şimdi de bu tekniği, “Mousterian eserler” olarak bilinen taş aletleri ile bağdaştırılan Neandertal’in zanaatlarını incelemede kullandılar.Higham’ın ekibinin vardığı sonuç; Karadeniz’den Fransa’nın Atlantik kıyısına kadar, bu eserler ve Neandertal kalıntılar Avrupa’dan kabaca aynı zamanda 39,000–41,000 yıl önce yok oldukları. Data, Neandertallerin daha 28,000 yıl önce Güney İberya yarımadasına sığınarak yaşamlarına devam ettiği tartışmalarına meydan okuyor.
İnsanların henüz daha 45,000 yıl önce Uluzzian endüstrisi diye bilinen taş-aleti kültürünün geliştiği İtalya’da olduklarını, Higham’ın ekibi iddia ediyor. Ekip, az miktarda olmasına rağmen yine de kıtanın diğer tüm kısımlarında olmasa da Avrupa’nın güneyindeki kısımlarda 5.400 yıl kadar insanların ve Neandertallerin, birarada olduklarını tahmin ediyorlar ve Highman şunu diyor: “Onlar kesinlike aynı bölgelerdeydiler.”
Higham: “Bu birarada mevcut olmaları,bazı Neandertal eserlerin örneğin; 40.000 yıldan fazla zaman öncesinde Fransa ve İspanya’da ortaya çıkan Châtelperronian endüstrisinin deniz kabuklarından boncukları ve taş aletlerinin insanlarla kurulan temas neticesinde meydana geldiği şeklindeki tartışmalı fikri desteklemektedir.
Bol Zaman
Neandertallerin teknolojiyi insanlardan öğrendiklerini uzun süredir savununan İngiltere, Cambridge Üniversitesi’nden arkeolog Paul Mellars: “Tom’la kesinlikle aynı fikirdeyim.Tüm Avrupa’da olmasa da, Avrupa’nın bölgelerinde onların iletişimde ya da etkileşimde olma imkânları binlerce yıl zaman boyunca olmuştur.”
Diğerleri daha çok şüpheci. Ekibi Gibratar’ın tepelerinden alıdıkları Neandertal kömür kalıntılarını 28.000 yıllık olarak tarihleyen, Gibratar Müzesi Miraslar Bölümü Müdürü, Clive Finlayson, Higham ve ekibinin bir sonuca vardıkları zaman çizelgesini sorgulamaktadır. Clive Finlayson,arkeologların en son Neandertal zanaatlarını bulma itimalleri olmadığını ve Higham’ın ekibinin kemiklerden bulaşanları, kirlenmeleri temizlemenin daha sıcak bölgelerde işe yaramadığını,çünkü kemiklerdeki kolajenin daha serin yerlere göre sıcak yerlerde muhafaza olamayacağını savunmaktadır. Finlayson’a göre Neandertalllerin en son yaşadığı Güney İberya’daki durum bu. Finlayson, “Sağlam temeli olmayan bir şey inşa edilmesinden endişe duyuyorum.”demekte.
Bu arada, Highman, zaman çizelgesinin Neandertalleri kapsayan diğer gizemlere de işaret etmesini umduğunu dile getiriyor: Neden yok oldular,ve insanlarla nasıl etkileşime girdiler. Örneğin; Batı Asya ve Avrupa’daki kalıntılardan elde edilen DNA’ya göre, 50.000 yıldan önce bir zamanda insanların ve Neandertallerin ırkı birbirine karışmış ve melez ırk açığa çıkmıştır ki muhtemelen bunlar, Afrika’dan gelen Avrupalı ve Asyalıların ortak atalarıdır.
İnsanların ve Neandertallerin Avrupa’dayken biraraya gelmelerinden doğan melez ırk konusunda halâ bir kanıt yoktur.Ancak,binlerce yıllık biraradalığın seksi de bereberinde getirmesi kuvvetli ihtimal. Higham: “Ben onların tamamen yok oldukları fikrini beğenmiyorum ve bence onlar içimizde yaşıyorlar.”