Kosova Başbakanı Albin Kurti, hükümetinin Sırbistan'a karşı soykırım suçlamaları hazırladığını duyururken, hükümetin 5 yıllık ekonomik, hukuki ve diğer planlarının ana hatlarını verdi. Hemen şu soru ortaya çıkıyor: Kosova, 1998/1999 Kosova savaşı sırasında işlenen soykırım nedeniyle Sırbistan'ı dava edebilir mi? Hukuk uzmanları, Kosova'nın bunu yapıp yapamayacağı konusunda şimdiden şüpheli.
Saldırgan kim ve mağdur kim?
Başbakan Kurti, savaş sırasında Kosova'daki soykırım nedeniyle Sırbistan'a dava açmaya kararlı ve bu noktayı hükümet programına dahil ederek, Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) bir "soykırım davası" başlatmanın hükümetinin önceliklerinden biri olacağını söyledi.
Sırbistan'ın bize karşı son savaşta Kosova'da soykırım yaptığına ve bunun bir davayı hak ettiğine ve tarihimizde hala açık olan bu yaranın iyileştirilmesine hazırlanmanın Kosova Cumhuriyeti Hükümeti'nin görevi olduğuna inanıyoruz. Geleceğe demokratik bir devlet olarak bakıldığında, saldırganın kim olduğu ve mağdurun kim olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır.
- Kosova başbakanı, hükümetin programının sunumundan sonra dedi. Kurti ayrıca dava hazırlıklarından da bahsetti ve davanın kendisi çok ağır çünkü böyle bir dava kaybedilmemeli ve kaybedilemez.
Kosova hükümeti fikri elbette Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Aleksandar Vučić'in “Kosova bunu Birleşmiş Milletler üyesi olmadığı için yapamaz” diyen tepkisine neden oldu, bu bir gerçek ve o andan itibaren
Dolayısıyla bu davanın başlatılması ancak başka bir devlet olan Arnavutluk aracılığıyla sağlanabilir ve bu Arnavutluk ile birleşme anlamına gelir. Kosova'daki Arnavutları bunu yapmamaya çağırıyorum
Sırp başkanı söyledi.
Askeri ve stratejik aksiyom
Hukuk uzmanları, Kosova'nın BM üyesi olmadığına da dikkat çekiyor. Onlara göre Kosova, Sırbistan'a karşı bir soykırım davası açacak ve bu davayı Uluslararası Adalet Divanı'na kabul ettirecek durumda değil.
Kosova, Arnavutluk üzerinden soykırım nedeniyle Sırbistan'a dava açarsa, başka sorunlar da ortaya çıkabilir. Resmi olarak, Arnavutluk, Uluslararası Adalet Divanı Statüsünde herhangi bir Üye Devleti dava etme hakkına sahiptir.
Kosova'nın hayatta kalması uluslararası ortaklara verilen destekle yakından bağlantılı. Bu nedenle, bu yöndeki herhangi bir eylem, koordinasyon ve işbirliğini gerektirir, yani Kosova'nın herhangi bir tek taraflı eylemi, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği açısından tam tersi bir etkiye sahip olabilir.
Ancak Kosova'nın Bondsteel'in Balkanlar'da askeri üssü ile yerleştikten sonra ABD'yi yalnız bırakacak bir şey yapamayacağı da unutulmamalı ve Kosova böyle bir üs için mükemmel bir perde sağlıyor.
Dolayısıyla, Kosova’nın varlığı ABD için “askeri ve stratejik bir aksiyomdur”, bu nedenle Kosovalı Arnavutlar her an duvara gidebilir ve hatta duvarın ötesinde ne olduğunu görmek için bir çekiçle gelebilirler.
Şanslar zayıf
Priştine Üniversitesi'nde profesör olan Afrim Hoti, bazı kuruluşların Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı'na dava açma olasılığı bulunduğunu, ancak bunların belirli kural ve prosedürlere uymaları gerektiğini söyledi. Böyle bir eylem, üye olmayan bir devlet olarak Kosova Cumhuriyeti'nin mahkemenin yargı yetkisini tanıdığını beyan etmesi ve Uluslararası Adalet Divanı'nın kararlarını kabul etmesi olabilir.
Ancak, mahkeme tüzüğünün bu imkana izin verdiği davalar için çok nadirdir.
Kosovalı Arnavutlar, Sırp güvenlik güçlerinin 1998-1999 savaşında başlattığı ve 10'den fazla insanın hayatını kaybettiği ve binlerce kişinin kayıp sayıldığı Sırp askeri harekatına atıfta bulunuyorlar. Sırp güçleri 800'den fazla Arnavut'u evlerinden çıkardı.
1999'da Hırvatistan, 1991-1995 savaşı sırasında yaşanan soykırım nedeniyle Sırbistan'a dava açtı. 2010 yılında Sırbistan, Hırvatistan'ın Sırpların elindeki toprakları geri almak için askeri bir operasyon başlatması üzerine yaklaşık 200.000 bin Sırp'ın evlerini terk etmek zorunda kaldığını söyleyerek Hırvatistan'a karşı dava açtı.
2015 yılında Uluslararası Adalet Divanı, ne Sırbistan ne de Hırvatistan'ın birbirlerine soykırım yapmadığına karar verdi.
Bosna Hersek ve Srebrenitsa davalarıyla ilgili olarak, Lahey Uluslararası Adalet Divanı 2007 yılında Srebrenitsa'da yaklaşık 8 Bosnalı Müslüman'ın öldürülmesinin soykırım olduğuna karar verdi.
Mahkeme bu davada ayrıca, Sırbistan'ın soykırımı engellememesine rağmen, Sırbistan'ın olanlardan doğrudan sorumlu olduğunu kanıtlayacak yeterli kanıta hala sahip olmadığına karar verdi.
2017'de Bosna-Hersek kararın gözden geçirilmesini talep etti, ancak Uluslararası Adalet Divanı talebi reddetti.