SORU: Yaş ve gelişim aşamaları değerlendirmelerine ne kadar güvenebilirim?
CEVAP: Biraz. Ben şahsen bu değerlendirmelerden çok daha büyük bir bulmacanın bir parçası olarak bilgi alıyorum ve ondan öğrenebileceğim herhangi bir şey olup olmadığını sorguluyorum, ancak tamamen onu baz almıyorum. Yine de bana çocuklar üzerinde kazandırdığı her türlü ekstra bakış açısı için minnettarım.
Yaygın olarak kullanılan ilk gelişimsel değerlendirme aracı Denver Gelişimsel Tarama Testi olmuştur. Dört gelişim aşamasını ele alır: Kaba motor becerileri (yürümek, koşmak), ince motor becerileri (yazı yazmak gibi), konuşma ve dil, sosyal/duygusal. Doktorlarda kullanılan büyüme çizelgeleri, nasıl çocuğunuzun büyümesini diğer çocuklara oranla yüzdelik bir dilim içerisinde karşılaştırıyorsa, Denver testi de benzer şekilde bunu yapmaktadır. Bir grup çocuğun hangi aşamaya ne zaman geldiği gözlemlenerek, çocukların diğer test edilen gruba göre hangi yüzdelik dilim içerisinde olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.
Yaş ve Gelişim Aşamaları Anketleri (ASQ), Bebek İzleme Sistemi olarak adlandırılır. ASQ, genellikle 4 ila 60 aylık çocukların gelişimini izlemektedir. Gelişim; zihinsel, motor, kendi kendine yetme ve dil olarak dört ayrı kategoride değerlendirilmektedir.
Yapılan son araştırmaya göre, yalnızca çocuk doktorunun değerlendirmesine dayanarak değil, ASQ ile de, özel hizmetlere ihtiyacı olan çocuklar belirlenebilmektedir (Pediatri Dergisi, Ağustos 2007). Bu nedenle, Amerikan Pediatri Akademisi, ebeveynlerin çocuklarının gelişimi konusunda kaygılandığı zaman ya da 9, 18 ve 24 veya 30 aylık bütün çocuklar için uygulanması gereken standartlaştırılmış gelişimsel takibi tavsiye etmektedir.
Mesela, eğer çocuğunuz vücut ağırlığı olarak %5’in altındaysa, yani büyüme çizelgesine göre 100 çocuktan sadece 5’i o kilodaysa, bu çocuğunuzun kilosunun onun için doğru olup olmadığını kontrole etmeniz gerektiğini ifade etmektedir. Yani bu tarama testleri, bir çocuğun gelişmesinin iyi olup olmadığına karar vermez; yalnızca hangi çocuğa daha dikkat edilmesi gerektiğini belirlemektedir.
Yaşıtlarına oranla çok daha yavaş gelişen çocuklar için grup şeklinde oyun terapisi önerilmektedir ve bu şekilde çok daha etkili olabilir. Aynı zamanda, bir sonraki aşamayı belirlemek iyi olabilir, böylelikle ebeveynler gelişme aşamalarını destekleyen bu aktiviteleri (nazikçe ve neşeyle) teşvik edebilir.