"Hususan, ekseriyet-i mutlaka ile Ehl-i Sünnet ve Cemaat mezhebinde olan evliya ve asfiya,.." Ehl-i Sünnet olmayan evliya da mı var?
Per, 14-Eki-2010 - 00:00 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
Bu cümleyi iki farklı tarzda anlayabiliriz. Birisi Ehl-i Sünnet ve cemaat mezhebinde olan evliya ve asfiyaların büyük bir çoğunluğu İmam Ali (r.a)’ı velayet mesleğinin şahı ve piri kabul ediyorlar. Velayeti de onun riyasetinde görüyorlar.
Demek çok az da olsa İmam Ali (r.a)’in manevi riyasetinin dışında farklı meşrepte olan evliyalar da vardır; yoksa Ehl-i sünnet haricinde anlamına gelmez. Diğerini ise Üstat şu şekil ifade ediyor:
"Üçüncü Nükte: 'Sünnet-i Seniyye ve ahkâm-ı şeriat haricinde tarikat olabilir mi?' diye sual ediliyor.
"Elcevap: Hem var, hem yok. Vardır; çünkü bazı evliya-yı kâmilîn, şeriat kılıcıyla idam edilmişler. Hem yoktur; çünkü muhakkıkîn-i evliya, Sadi-i Şirazî'nin bu düsturunda ittifak etmişler: Yani, 'Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın caddesinden hariç ve onun arkasından gitmeyen, muhâldir ki, hakikî envâr-ı hakikate vasıl olabilsin.' Bu meselenin sırrı şudur ki: "
"Madem Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm Hâtemü'l-Enbiyadır ve umum nev-i beşer namına muhatab-ı İlâhîdir. Elbette, nev-i beşer onun caddesi haricinde gidemez; ve bayrağı altında bulunmak zarurîdir. Ve madem ehl-i cezbe ve ehl-i istiğrak, muhâlefetlerinden mesul olamazlar. Ve madem insanda bazı letâif var ki, teklif altına giremez; o lâtife hâkim olduğu vakit, tekâlif-i şer'iyeye muhâlefetiyle mesul tutulmaz. Ve madem insanda bazı letâif var ki, teklif altına girmediği gibi, ihtiyar altına da girmez, hattâ aklın tedbiri altına da girmez; o lâtife, kalbi ve aklı dinlemez. Elbette, o lâtife bir insanda hâkim olduğu zaman -fakat o zamana mahsus olarak- o zat, şeriata muhâlefette velâyet derecesinden sukut etmez, mâzur sayılır. Fakat bir şartla ki, hakaik-i şeriata ve kavâid-i imanîye karşı bir inkâr, bir tezyif, bir istihfaf olmasın. Ahkâmı yapmasa da, ahkâmı hak bilmek gerektir. Yoksa, o hâle mağlûp olup -neûzü billâh- o hakaik-i muhkemeye karşı inkâr ve tekzibi işmam edecek bir vaziyet, alâmet-i sukuttur."
"Elhasıl, daire-i şeriatın haricinde bulunan ehl-i tarikat iki kısımdır. Bir kısmı, sabıkan geçtiği gibi, ya hâle, istiğraka, cezbeye ve sekre mağlûp olup veya teklifi dinlemeyen veya ihtiyarı işitmeyen lâtifelerin mahkûmu olup, daire-i şeriatın haricine çıkıyor. Fakat o çıkmak, ahkâm-ı şeriatı beğenmemekten veya istememekten değil, belki mecburiyetle, ihtiyarsız terk ediyor. Bu kısım ehl-i velâyet var. Hem mühim velîler, bunların içinde muvakkaten bulunmuş. Hattâ bu neviden, değil yalnız daire-i şeriattan, belki daire-i İslâmiyet haricinde bulunduğunu bazı muhakıkkîn-i evliya hükmetmişler. Fakat bir şartla: Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâmın getirdiği ahkâmın hiçbirini tekzip etmemektir. Belki ya düşünmüyor veya müteveccih olamıyor veyahut bilemiyor ve bilmiyor. Bilse, kabul etmese, olmaz."
"İkinci kısım ise, tarikat ve hakikatin parlak ezvaklarına kapılıp, mezâkından çok yüksek olan hakaik-i şeriatın derece-i zevkine yetişemediği için, zevksiz, resmî bir şey telâkki edip ona karşı lâkayt kalır. Git gide, şeriatı zahirî bir kışır zanneder; bulduğu hakikati esas ve maksud telâkki eder. 'Ben onu buldum; o bana yeter.' der, ahkâm-ı şeriata muhâlif hareket eder. Bu kısımdan aklı başında olanlar mesuldürler, sukut ediyorlar, belki kısmen şeytana maskara oluyorlar."(1)
Hallacı Mansur, İbn-i Arabi gibi bazı önemli evliyalar Üstad'ın yukarıda sebebini izah ettiği manevi sarhoşluk haline mağlup olup Ehl-i sünnetin dışına çıkmışlar. Ama ayıldığı ve o manevi sarhoşluk hali gittiği zaman tekrar Ehl-i sünnete tabi olmuşlardır. Bu da Ehl-i sünnetin dışında muvakkaten durup da velayetini muhafaza edebildiğini gösteriyor.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör