Panik atak genellikle son derece artmış endişe (anksiyete) sonucunda ortaya çıkar. Herhangi birimiz panik atak krizi geçirme potansiyeline sahibiz. Bununla birlikte, anksiyete bozukluğu çeken kişiler için panik atak sadece anksiyete tetikleyen bir olay tarafından olursa gerçekleşebilir. Hızlı bir şekilde kalp atışı, hızlı nefes alma, terleme, sallanma ve diğer semptomlara neden olabilir.
Ayrıca Bakınız: Anksiyete Nedir?
Panik atak aniden gelebilir ve bariz bir tetikleyici yoktur. Panik atak olayı rastgele görünse de, tehlikeye atılan evrimsel yanıtımızdan gelir. Panik atak krizi geçirmenin kişinin hayatında en korkutucu, rahatsız edici deneyimlerden biri olduğu söylenir.
“Panik atak krizi ne kadar sürer?” Uzmanlar, panik atağın belirtilerinin yaklaşık 30 dakika sürdüğünü; ancak atağın kendisinin yalnızca 15 saniyelik uzunluğa sahip olabileceğini söyledi. Bazı panik ataklar, daha uzun ve hatta saatlerce sürebilir.
Panik ataklar, açık alan korkusu ve tehlikeli bir durumdan kaçamama korkusu olan agorafobiyle ilişkilidir. Panik atak yaşayan insanlar daha sonra sıkışıp kaldıklarını söylüyorlar.
Panik Bozukluğu Nedir?
Panik bozukluğu altta yatan bir sağlık sorunudur ve panik ataklar bir belirtidir. Kadınlar bu sağlık sorununu yaşamaya daha yatkındır ve çoğu zaman 18 ila 25 yaşları arasındaki erken yetişkinlik dönemindeki kişilerde meydana gelir.
Hastalık, bir kişi birden fazla panik atak geçirdiğinde ve başka panik atak geçirme korkusu ile yaşadığı zaman oluşur. Herkes yaşamı boyunca panik atak yaşasa da, panik bozukluğu olanlar tekrarlayan krizlere maruz kalırlar.
Başka bir kriz yaşayabileceği korkusu, arkadaşlarından ve ailesinden uzak durmalarına neden olabilir. Dışarıya veya halka açık yerlere çıkmaktan korkabilirler. Panik bozukluğu kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler ve tedavi altına alınmalıdır.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak genellikle doğrudan bir tetikleyici veya olaydan kaynaklanır. Ancak, panik atak krizi belirgin bir nedene dayanmadan ani ve rastgele başlayabilir.
Panik atak krizi geçirmenin, kişinin yaşamındaki en korkutucu, rahatsız edici ve rahatsız edici deneyimlerden biri olduğu söylenir. Bir krizin yalnızca 15 saniye sürebileceği, ancak semptomların yaklaşık 30 dakika veya daha uzun süre, bazen de saatlerce devam edebileceği uzmanlar tarafından belirtilmektedir.
Panik atak hastalarında aşağıdaki belirtilerin en az dördü bulunur:
- Göğüs ağrısı ve rahatsızlık
- Titreme ya da aşırı derecede sıcak basması
- Derealizasyon (gerçek dışı algı)
- Baş dönmesi ve sersemlik hissi
- Güçlü, ani bir ölüm korkusu yaşamak
- Kontrolü kaybetme ya da “delirmiş gibi” hissi korkusu
- Boğulma hissi
- Kalp çarpıntısı, düzensiz kalp atışı veya hızlı kalp atışı
- Mide bulantısı ve mide rahatsızlığı
- Uyuşukluk veya karıncalanma
- Sallanma veya titreme
- Terlemek
- Nefes alma problemi, boğuluyor gibi hissetmek
Panik ataklar, aynı zamanda, agorafobi, kişinin tehlikeli olduğu düşünülen yerlerden korkma ya da kaçmayı zorlaştırma ile de ilişkilendirilebilir. Panik atak yaşayan insanlar sık sık sıkışıp kaldıklarını söyler.
Bazen panik atak ile ilişkili semptomlar diğer sağlık sorunlarını yansıtabilir. Bunların örnekleri arasında akciğer rahatsızlıkları, kalp rahatsızlıkları veya tiroid sorunları sayılabilir.
Bazen bir kişi bir kalp krizi için acil tıbbi yardım isteyebilir, ancak kaygı gerçek nedenidir. Panik ataklar son derece tedavi edilebilir ve kişinin hipokondriya (hastalık hastalığı) veya zihinsel olarak hasta olduğu anlamına gelmez.
Panik Atak Sebepleri Nelerdir?
Uzmanlar, anksiyete ve paniğin bir ölçüde, hayatta kalmamızın gerekli bir parçası olduğunu söylüyor. Bununla birlikte, seviyeler o kadar yüksek olduğunda, düşünce süreçlerimiz zayıf düştüğünden, doğal olarak onlardan korkuyoruz.
Beynimiz yakın tehlike uyarısı için tasarlanmış sinir sinyallerinde büyük bir artış yakaladığında, beynin bir parçası olan Amigdala harekete geçirilir. Amigdala, endişeli yanıtlarımızı kontrol eder, beynin korku merkezidir.
Bazı kişilerin Amigdala’sı yakın bir tehlike olmadığında endişe ile tepki gösterir ve bu durum yüksek endişe ve panik atak geçirme olasılıklarını artırır.
Endişe ile tepki gösterdiğimizde, sinyal verildiğinde adrenalin üretiriz (epinefrin). Adrenalin, adrenal bezlerinden salınır. Bazı insanlar “korku” hormonunu adrenalin olarak adlandırır. Sisteminize adrenalin salımı kalp atışlarını artırabilir, terletir, mideye yayılır ve düzensiz solunumu kışkırtabilir; panik atakların tüm özellikleri bunlardır.
Yakın bir tehlike yoksa ve sisteminizde adrenalin varsa, bu hormon uzaklaşması için kullanılmaz; bu artış bir panik atağa neden olabilir.
Bir takım risk faktörleri, kişilerde panik atak ve panik bozukluk olasılığını artırabilir. Genetik bunda rol oynayabilir. Bir kişinin panik bozukluğu olan bir ebeveyn veya kardeş gibi yakın bir aile üyesi varsa panik atak geçirme olasılığı daha yüksek olabilir. Aile öyküsüne ek olarak, aşırı stres veya yaşam değişiklikleri de artan anksiyete ve panik atakları tetikleyebilir. Örnekler arasında yakın zamanda kaybedilen biri veya boşanma dahildir. Fiziksel veya cinsel istismar öyküsüne sahip olmak, bir kişinin panik bozukluğa yakalanma olasılığını da artırabilir.
Sigara içmek veya aşırı miktarda kafein tüketimi gibi alışkanlıklar da panik bozukluk ile ilişkili risk faktörleridir.
Panik ataklar ayrıca genel anksiyete bozukluğu (GAD), obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi rahatsızlıkların yanında ortaya çıkabilir. Ancak bazen, krizi tetikleyecek belirli bir olay veya aile öyküsü yok gibi görünür. Tetikleyici olmadan da gerçekleşebilirler.
Panik Atak Teşhisi
Yurtdışında yayınlanan APA Zihinsel Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabı, bir doktorun depresyon ya da panik bozukluğu gibi zihinsel sağlık bozukluklarını teşhis etmesine yardımcı olacak kriterleri listeler.
Bir panik bozukluğunun teşhisi için kriterler aşağıdakileri içerir:
- Sık ve beklenmedik panik atak yaşamak
- Panik atak geçirme korkusu ve kontrolü kaybetme gibi eşlik eden belirtilerin en az bir ay sürmesi. Bir kişi kamuoyunda panik atak korkusu nedeniyle davranışını önemli ölçüde değiştirebilir.
- Bazı ilaçları kullanmama veya başka bir zihinsel sağlık bozukluğuna sahip olmayan panik ataklara sahip olmak, örneğin sosyal fobi
Bu semptomları olan bir kişinin muhtemelen panik bozukluğu vardır.
Panik Atak Tedavisi
Panik atak için en yaygın tedaviler ilaçlar ve psikoterapi seanslarıdır.
“Konuşma terapisi” olarak bilinen psikoterapi, korkuların üstesinden gelmek amacıyla panik atak olası tetikleyicilerini belirlemek için lisanslı bir zihinsel sağlık uzmanıyla konuşmayı içerir.
İlaçlar, beyinde nörotransmitterlerin ciddi kaygıya yol açabilecek dengesizliklerin düzeltilmesine yardımcı olabilir.
Bazen anksiyete bozukluğu olan bir kişi için bir ilaç fayda sağlayabilir. Ancak başka bir ilaç etki göstermeyebilir. Bu ilaçlar kullanılmadan önce her zaman potansiyel faydaları ve yan etkileri tartışmalıdır.
Evrensel otoritelere göre bir doktor, beta bloker olarak bilinen, kişinin kalp atış hızının artmasına ve kaygı (anksiyete) düzeyinin artmasına neden olan ilaçlar da önerebilir.
Panik Atak Nasıl Önlenir?
Panik bozukluğu için yapılan bu tıbbi tedavilere ek olarak, bazı yaşam tarzı değişiklikleri, bir kişinin panik atak ve panik bozukluğu insidansını azaltmasına yardımcı olabilir.
Örnekler şunlardır:
- Panik atağa katkıda bulunduğu bilinen kafein, sigara içmek veya eğlendirici ilaçlar kullanmaktan kaçınılması
- Her gece yeterince uyumak
- Düzenli panik atak geçirenler için bir destek grubuna katılmak
- Yoga yapmak, derin nefes almak veya düzenli fiziksel aktivite yapmak gibi bir yaşamında stres azaltmak için adımlar atmak
Panik Atak Komplikasyonları
Tedavi edilmediği takdirde, panik atak bir kişinin hayatının birçok yönünü etkileyebilir. Komplikasyonlar şunları içerebilir:
- Alkol veya diğer maddeleri, günlük hayatın kaygılarından “kaçmanın” bir yolu olarak tüketmek
- Agorafobi gibi fobilerin ortaya çıkması
- Mali sorunlarla karşılaşmak
- İntihar düşüncesi riskinin artması
- Sosyal ortamlardan kaçınmak
- Sağlıkla ilgili endişeler yüzünden sıklıkla tıbbi bakım talebinde bulunmak
Panik bozukluğu için tıbbi tedavi almak bu komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilir.