Kerem Köy ve Buluntu Bilgileri: Koryphantis antik yerleşimi Kerem Köy yakınına lokalize edilmektedir. Prof. Dr. Engin Beksaç hocamız tarafından1996-1998 yılları arasında bölgemizde yapılan yüzey araştırmaları esnasında tespit edilen Koryphantis günümüzde Kerem Köyün Gömeç tarafındaki zeytinlikler arasında kalan bir dere yatağının yanındadır. Bu alandan günümüze keramik kırıntılarından başka bir şey ulaşamamıştır.
|Çeşme|
|Çeşme|
Strabon’un Geographika kitabından bir bölüm Ayvalık çevresindeki yerleşimleri bize şu cümlelerle aktarıyor: Astyra'nın(Güre) hemen yakınında Atinalılar tarafından kolonize edilmiş, hem bir limanı hem de bir deniz üssü bulunan Adramyttion kenti (Burhaniye-Ören) vardır. Pyrrha Burnu'nun(Karaağaç-Bozburun) ve körfezin dışında terkedilmiş Kisthene kenti(Kız Çiftliği Höyük-Gömeç) bulunur. Bunun yukarısında, daha içerlerde bakır madeni, Perperene,(Bergama-Kozak-Aşağıbey Köyü) Trarion(Bergama-Kozak-Yukarıbey Köyü) ve bu ikisi gibi diğer yerleşimler de vardır. Kıyının bundan sonraki uzantısında Mitylene'lilerin(Midilli) köylerine, yani Koryphantis ve Herakleia'ya gelinir; bundan sonra Attea ve sonra Atarneus(Dikili-Ağıltepe) ve Pitane(Çandarlı) ve Kaikos Irmağı'nın(Bakırçay) döküldüğü yer gelir ve burada Elaitikos Körfezi'ne(Çandarlı Körfezi) ulaşmış oluruz. Irmağın diğer tarafında, Elaia(Bergama-Kazıkbağları) ve Kanai'ya(Dikili-Bademli Köyü-Killik Koyu) kadar körfezin geri kalan kısmı uzanır.
Kisthene/Pasanda/Trikopis veya Kızçiftliği Höyük Gömeç’in altında Kuzulu Çayı’nın denize kavuştuğu yerin yanında yer almaktadır. 2007 yılında çıkan bir yangınla iyice tahrip olan çiftlik binası Trikopis’e ait yazlıktır. Trikopis’in kışlık eviyse eskiden Ayvalık Kız Meslek Lisesi olarak kullanılan ve şu an atıl durumda olan binadır. Kalkolitik Çağdan Osmanlı Dönemine kadar ikamet gören höyük antik kaynaklar göre önce Pasada/Pasanda daha sonra Kisthene ve son olarak da Kızçiftliği olarak anılmıştır. Höyük üzerinde bulunan Troya VI-VII dönemine ait keramikler Ege Kıyılarında kazılan höyüklerle benzer malzemeler vermektedir. Kuzey Ege arkeolojisi için önemli olan bu höyük tescillenmeden önce iki kooperatifin villalarıyla çevrilmiş, açılan yollar ve tarlalarla tahrip edilmiştir. Son bakiyelerse ancak 1998 yılında 1. derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.
Herakleia ve Koryphantis Midilli Adası’ndan bölgeye geçerek kolonize edilmiş olan iki küçük köydür. Engin Hocamız Herakleia’nın son kırıntılarını 1998 senesinde Çakalya Burnu’nda tespit edecektir. Bu alanı keşfettiğinde Herakleia çoktan yazlık sitelerin altında kalmıştı. Site aralarında ve yer yer boşluk alanlarda yüzeyde gözlenen keramik kırıntıları burayla ilgili değerli bilgiler vermekteydi. Ege Adaları’na özgü Bronz Çağı fincan parçası, Aiol keramikleri ve Roma Dönemi kırıntılar Strabon’un düşüncesini haklı çıkaran bulgulardır. Koryphantis ise günümüzde Keremköy’ün içlerinde zeytinlikler arasında kalmış olan hemen hemen bulunması çok zor bir yerleşimdir. Yine burada toplanan bol miktardaki Roma Dönemi keramiği bu alanın da çok uzun yıllar iskân gördüğünün delilidir.
Kerem köy içinde çeşme yapımında ve bazı evlerin temellerinde rastlamış olduğumuz granit düz malzemeler ve yine köy içinde kalan granit sütun tamburu bölgede bolca görülen Madra granitinden imal edilmiş malzemelerdir. Bu malzemenin birçok benzerine Gömeç ve Ayvalık’taki yerleşimlerde ve sitlerde rastlamaktayız.
Kaynak: Taylan Köken – Ayvalık ve Çevresi Antik Yerleşimleri - Ayvalık Belediyesi, Ayda Bir Ayvalık Dergisi – Sayı:42 2018
Taylan Köken