Yüz yıllık koleksiyonu. 1521 yıl. Kırım Hanı Mehmed-Girey'in işgali
Moskova'nın Kazan kaderi
Kazan Han Muhammed-Amin (Muhammed-Emin) resmi olarak bağımsız kabul edildi, ancak gerçekte Rus Çarı İvan III'ün prensinin yardımcısıydı. 1487'de Moskova Rusya, Kazan'a karşı büyük bir sefer düzenledi ve Kazan Hanlığı'nın başkentini ele geçirdi. Mohammed-Amin, Kazan masasına oturdu ve Ivan Vasilyevich Bulgaristan Prensi unvanını aldı (Altınordu mirası için Türkiye ve Rusya'nın mücadelesi).
Moskova ile Kazan arasındaki barışçıl ilişkiler, hanlıkın gelişmesine katkıda bulundu. Tarım gelişti, sınır toprakları yerleşti ve geliştirildi. Ticaret hızla büyüdü. Kazan büyük bir ticaret merkezi, Moskova, Rusya ve Doğu arasında bir geçiş noktası haline geldi. Kasimov tüccarları bu ticarette önemli bir rol oynadı.
Moskova, Kazan'ı Sibirya Hanlığı ve Nogay'ın baskınlarından savundu. Kazan'da Rusya yanlısı ve Rus karşıtı partiler vardı. Ancak bu bölünme şartlıydı. Hanlığın politikasını belirleyen soyluların çoğu merak uyandırdı, kurnazdı ve kendi çıkarlarını arıyordu. Kazançlı olduğunda, Kazan asaleti Moskova'ya baktı. "Dostluk", Rus alaylarının saldırılarından kaçınmak ve onların yardımıyla doğu ve güney komşularının saldırılarını püskürtmek içindi. Ama fırsat kendini baskın yapmak ve yağmalamak için sunduysa, neden olmasın?
Bu nedenle, III.Ivan 1505'te vefat ettiğinde, Muhammed-Amin isyan etti. Hanlığın içinde bulunan Rus tüccarlar öldürüldü ve esir alındı. Prens büyükelçileri tutuklandı. Kazan halkı Nizhny Novgorod posadını yağmaladı. 1506 baharında, yeni büyük egemen Vasily III Ivanovich, kardeşi Dmitry Uglichsky liderliğindeki Kazan'a karşı bir konukçu gönderdi. Savaş başarısız oldu. Valinin dikkatsizliği ve zayıf komuta nedeniyle Rus ordusu yenildi. Ruslar 1507'de yeni bir büyük harekata hazırlanmaya başladı. Khan Muhammad-Amin, şakaların bittiğini anladı ve barış istedi. Kendisini yine Moskova'nın bir tebası olarak tanıdı ve yemin etti. Rus mahkumlar serbest bırakıldı. Muhammed, 1518'deki ölümüne kadar sakince hüküm sürdü.
Kazan Hanlığı'nın savaşçıları. XNUMX. yüzyıl gravürü.
Kırım tehdidi
Ne yazık ki Moskova Rusya için Muhammed-Amin geride bir erkek çocuk bırakmadı. Soyu tükenmiş hanedanlığın en yakın akrabaları, son iki hanın kuzenleri olan Kırım prensleri Han Mengli-Girey'in oğullarıdır. Kendilerini Kazan'ın mirasçıları olarak görüyorlardı.
Litvanyalı diplomatlar yoğun bir şekilde Kırım seçkinleri üzerinde çalıştılar. King Sigismund, yıllık bir haraç ödemeye söz verdi. Kırım atlılarına Moskova Rusya'ya saldırmaları teklif edildi. Daha önce, Mengli-Girey yönetiminde Kırım ve Moskova, Litvanya'ya karşı taktik müttefiklerdi. Ayrıca, tüccar-köle tüccarları Kırım'da çok ağırlık kazandı. Osmanlı İmparatorluğu'nda Türkler ve Tatarlar o dönemde neredeyse ticaretle uğraşmıyorlardı, savaşçıydılar ve ticareti kendileri için değersiz bir meslek olarak görüyorlardı. Tüccarlar Rumlar, Araplar, Ermeniler, Yahudiler, İtalyanlar vb. İdi. Kırım'da, Cenova mülklerinin düşmesinden sonra köle ticareti gibi oldukça karlı bir ticaret Yahudi toplumu tarafından ele geçirildi. Türkiye, Orta Doğu ve Akdeniz ülkelerindeki aşiret topluluklarıyla ilişkilendirildi. Yahudi cemaati, Doğu'nun her yerine köle ve kadın köle tedarik etmeye başladı.
Perekop, köle tüccarlarının askerlerden çok şey satın aldığı en büyük toptan satış pazarı haline geldi. Cafe'de canlı ürünler yeniden satıldı ve deniz yoluyla farklı ülkelere ulaştırıldı. Hanlığın kendisi hızla yeniden doğdu. Daha önce, basit bozkır sakinleri sığır yetiştiriciliği, tarım ve bahçecilikle yaşıyordu. Şimdi hanlık ekonomisinin tamamı sadece insanların ele geçirilmesi üzerine inşa edildi. Bu olmadan Kırımlılar artık yaşayamazdı. Asalet lüks içinde yıkandı. Basit savaşçılar baskınlardan baskına kadar yaşadılar ve kampanyalar olmadan var olamazlardı. Birçoğu borç esaretine düştü. Saraylılar, mürzalar ve vezirler, köle tüccarlarının parasına bağlıydı.
Bununla birlikte, Litvanyalı Rus'a (Küçük Rusya - Ukrayna, Belaya Rus) yönelik neredeyse yıllık baskınlar ve kampanyalar nedeniyle üretim azaldı. Ancak Moskova Rusya yakındaydı. Bu davada Kral Sigismund, Kırımlılar ve köle tüccarlarının çıkarları örtüştü. Mengli-Girey'in hayatı sırasında bile Kırım prenslerinin ağaları Ryazan, Çernigov ve Tula topraklarını rahatsız etmeye başladı. 1515'teki ölümünden sonra en büyük oğlu Mehmed-Girey han oldu. Kazakların işgaliyle zayıflayan Nogay Ormanı kolunun altından geçti. Mehmed, kendisini Altın Orda'nın varisi olarak kabul etti, küstahça ve küstahça davrandı. Vasily III'ün haraç ödemesini, Sigismund'a sadece Smolensk'i değil, aynı zamanda Bryansk, Starodub, Novgorod-Seversky ve Putivl'i de vermesini istedi. Mehmed, küçük kardeşi Sahib'i Kazan tahtına çıkarmayı planladı. Tatar süvarileri her yıl güney Rusya bölgelerine doğru yürümeye başladı.
Genellikle bu tür baskınlar püskürtüldü. Sınır kasabaları güçlü tahkimatlara sahipti, bozkır sakinleri uzun zamandır kalelere nasıl saldırılacağını unutmuştu ve kolay avları ne zaman alabileceklerini istemiyorlardı. Rus komutanlar sahada ustaca hareket ettiler, Kırım ordularını yakaladılar ve dağıttılar, mahkumlarla savaştılar. Moskova, güney sınırlarını güçlendirmek ve oraya ek alaylar göndermek zorunda kaldı. Sıklıkla, Kırım ile ittifak, Litvanya ve Polonya Büyük Dükü Kral Sigismund ile yan yana geldi. Kırımlılar, birlik ve haraç ödemelerine rağmen, Litvanya Rus ve Polonya'nın güney bölgelerine baskın yapmaya devam ettiler. Rusya'da ele geçirilmesi mümkün olmasaydı, Tatarlar Sigismund'un mülküne dönüştü.
Moskova'nın o dönemde Babıali ile dostane ilişkileri vardı ve bir kereden fazla Kırım'ın yağmalanmasından şikayet ediyordu. Onun yerine geçen Sultan Selim ve Süleyman, Bakhchisaray'a baskınları durdurma talimatı verdi. Ama bu yardımcı olmadı. Han, saldırıları prenslerin ve mürzaların "kasıtlılığından" sorumlu tuttu. Bir keresinde padişaha basitçe ve doğrudan Eflak, Litvanya ve Moskova topraklarını yağmalamazsa, o ve halkının dünyayı dolaşacağını söyledi.
Kazan'da katliam. Oka Savaşı
Muhammed-Emin'in ölümünden sonra Moskova, çırağını Kazan masasına koymaya karar verdi. Vasili İvanoviç'in bir rakibi vardı - Büyük Orda'nın son hanı Akhmed'in bir akrabası olan Kasimov prensi Şah-Ali (Shigalei). Egemen Vasili, Kırım prensi Sahib-Girey'yi duymak istemedi. Kırım ve Kazan'ın Gireyler yönetimindeki birliği, Rusya için büyük bir tehdit oluşturacaktı. Buna karşılık, Kırım Gireyleri Büyük Orda Hanı Akhmed'in aşiretinden nefret ediyordu. 1519'da Şah-Ali Kazan tahtına yükseltildi. O sadece 13 yaşındaydı, dolayısıyla Kazan, özünde Rus büyükelçisi Fyodor Karpov tarafından yönetiliyordu. Onun desteği Rus garnizonuydu.
Ulu Muhammed ve hatta Batu dönemlerini şehvetle hatırlatan birçok Kazan Murzası bu durumdan hoşlanmadı. Huzurlu bir yaşam değil, kampanyalar ve büyük ganimetlerin ele geçirilmesini istediler. Kazan'da bir komplo olgunlaştı. Komplocular, Kazan'daki Kırım ajanlarıyla temasa geçti. 1521 baharında, Tsarevich Sahib liderliğindeki bir müfreze Kazan'a geldi. Kırımlılar gizlice yaklaştı, komplocular onlara kapıları açtı. Şehirdeki Rus garnizonu ve Rusya yanlısı parti direniş gösteremedi. Katliamda Şah-Ali muhafızlarından 5 bin Kasımov Tatar ve 1 bin Rus okçu öldürüldü. Rus ve Kasımov tüccarlarının aşk kitapları yenildi. Şah Ali, kişisel güvenliğiyle Moskova'ya kaçmayı başardı. Sahib-Girey, Kazan hanı ilan edildi.
Durum çok tehlikeliydi. Moskova kendine gelene kadar, her iki taraftan Kırımlılar ve Kazan Rusya'yı işgal etti. Ayrıca bu sırada Moskova Litvanya ile savaş halindeydi. 1521 yazında, Sahib-Girey Nijniy Novgorod'u ele geçirdi ve Vladimir'in dış mahallelerini harap etti. Kazan, Moskova'ya taşındı. Aynı zamanda Kırım ordusu da istilalara başladı. Mehmed-Girey büyük bir ordu topladı. Neredeyse tüm Kırım ordusu yükseldi, Nogay müfrezeleri katıldı. Sigismund da katıldı, Litvanya birliklerini ve Ataman Dashkevich'in (Zaporozhye Ordusunun organizatörlerinden biri) Kazaklarını hana gönderdi.
Büyük Dük Vasily İvanoviç bu olaylara hazır değildi:
"Herhangi bir yerden kendime karşı herhangi bir taciz beklemiyordum ve o sırada hiç kimseye karşı herhangi bir taciz hazırlamadım, askerlerinin çoğu o zamanlar korkusuzca bölgelerinde bulunuyordu.
Oka ve Ugra'ya aceleyle monte edilmiş raflar yerleştirildi. Ordu, büyük egemen Andrei Staritsky ve Dmitry Belskoy'un kardeşi tarafından yönetildi. Ancak büyük valiler son derece başarısız davrandılar, "pervasız kibir" içinde deneyimli komutanların öğütlerini dinlemediler. Alaylar kötü bir konumdaydı ve görünüşe göre ayrı savaşıyorlardı. Yüksek komuta kaçtı. 28 Temmuz'da Tatarlar Oka'ya ulaştı ve Kolomna yakınlarındaki nehri geçti. Rus ordusu yenildi ve ağır kayıplar verdi. Birçok vali düştü ya da esir alındı. Askerlerin kalıntıları şehirlere sığındı.
Moskova Rusya Pogromu
Kırım ve Kazan hanı, Kolomna yakınlarında birleşerek Moskova'ya taşındı. Büyük Dük, Litvanya yönündeki alayları hatırlatarak yeni bir ordu toplamak için Volokolamsk'a gitti. Başkentin savunmasını, vaftiz edilmiş Kazan prensi Peter Khudai-Kul olan Kazan hanı Muhammed-Amin'in kardeşi kayınpederine emanet etti. 1 Ağustos 1521'de Tatar ordusu Moskova'ya gitti. Kırımlılar şehri kuşattı, hanlar Çar'ın Vorobyov köyünde durdu. Ostrov köyündeki Nikolo-Ugreshsky manastırı ve Tsar Vasily III'ün sarayı yakıldı. Tatarlar
“Birçok köy ve köyü yaktılar ve Koshir yerleşimini yaktılar. Ve çok sayıda insan ve sayısız hayvancılık var. "
Başkentte panik patlak verdi. Moskova kuşatmaya hazır değildi. Şehirde çok az barut ve yiyecek vardı. Bu nedenle boyarlar, Kırım Han'a zengin hediyelerle bir elçilik gönderdiler. Kırım Hanı da büyük şehri kuşatmak istemedi. Duvarlar ve surlar güçlüydü, milis sayısızdı. Tatarlar uzun zamandır kalelere nasıl saldırılacağını unutmuşlar ve yüksek kayıplar istemiyorlardı. Zaten büyük miktarda ganimet ele geçirdiyseniz ve daha fazlasını alabiliyorsanız, neden hayatlarınızı riske atasınız?
Bu arada, Büyük Dük ordusuyla gelecek ve mesele kötü sonuçlanabilir. Bu nedenle Mehmed-Girey, hediyelerle yetinmiş ve Vasili'nin kendisini haraç olarak tanımasını talep etmiştir. Görüşmeler bir hafta sürdü. Boyarlara bir mektup verildi ve büyük dük mühürleriyle mühürlendi. Moskova devleti, Kırım Hanına olan bağımlılığını kabul etti ve Altınordu günlerinde olduğu gibi "eski zamanların tüzüğüne göre" haraç ödemeyi taahhüt etti.
Barışı imzalayan kardeşler, uluslarına geri döndüler. Ancak yolda Mehmed-Girey, Ryazan'ı soymaya karar verdi. Kaleyi almak istemediler, Ryazan'a bir aldatmaca girmeyi düşündüler. Büyük Dük'ün yenilgiyi kabul ettiği ve barış imzalandığı açıklandı. Han, kolunun hizmetkarı olarak Ryazan valisini kampına çağırdı. Ivan Khabar Simsky, bu anlaşmanın kanıtını alması gerektiğini söyledi. Khan, ona kanıt olarak Moskova'da bir mektup gönderdi. Bu sırada Tatar tutsaklarının bir kısmı şehre kaçtı. Kaleyi hareket halindeyken almak umuduyla Tatar kalabalıkları peşinden koştu. Süvari, bir dizi kale topları ile püskürtüldü. Mehmed, Ryazan'da oyalanmadı. Vasily'nin alayları şehre doğru ilerliyordu ama arkada huzursuzdu. Genel olarak, Ryazan'ı almadılar ve değerli bir mektubu kaybettiler.
Ancak tutsaklar çok sayıda Tatarlar tarafından götürüldü. İnsan kayıpları ve küçük yerleşim yerlerinin tahrip edilmesi açısından, 1521'deki Gireev kampanyasının Batu istilasıyla orantılı olduğuna inanılıyor. Kardeşler, 800 bin esiri Rusya'dan çıkardıkları için övünüyorlardı. Kafa, Kazan, Astrakhan pazarları Ruslarla dolup taşıyordu. Kölelerin fiyatı dramatik bir şekilde düştü, onlarca ve yüzlerce satıldı. Yaşlılar, zayıflar, hastalar ve diğer "emtia olmayanlar" öldürüldü, çocuklara verildi, böylece insanları öldürmek için eğitildiler.
Kazan geçici olarak Rusya'nın bağımlılığından kurtuldu ve yine Moskova için bir tehdit haline geldi. Kazan'ı sonsuza kadar güvence altına almak için Mehmed-Girey, Türk Sultan Süleyman'dan yardım istedi. Sonuç olarak, Kazan krallığının Limanın üstün gücünü tanıdığı ve bundan sonra Kazan çarlarının Sultan tarafından atandığı bir anlaşma imzalandı. Yani Kazan Hanlığı, Kırım Hanlığı statüsünü aldı.
Aynı yıl büyük egemen Vasily İvanoviç, Kırım Hanına olan bağımlılığını kabul etmeyi reddetti. Güney sınırlarındaki savunma acilen güçlendirildi. 1522'de Kırım Hanı'nın yeni bir büyük seferini bekliyorlardı, hazırlanıyorlardı, alayı çekiyorlardı.
Mehmed-Girey, Moskova yakınlarında. Yüz yıllık koleksiyonu. 1521 yıl.