Soru ve Cevaplarla İslam ile Siyer Soruları Forumundan Ebu Hureyre (r.a) nasıl bir hafıza yapısına sahiptiki bu kadar hadisi ezberleyebildi? Hakkında Kısa Bilgi.
-
Ebu Hureyre (r.a) nasıl bir hafıza yapısına sahiptiki bu kadar hadisi ezberleyebildi?
Reklam
Arap toplumunda yazı henüz gelişmemişken, bilgiyi muhafaza etmek maksadıyla hafızaya büyük önem verilirdi. Bu sebeple Araplar, tarihte hafızası en güçlü milletlerden biri sayılmıştır. Nitekim bir bedevînin, kalbindeki bir harf, kitabındaki on harften daha değerlidir sözleri onların bu özelliğine işaret etmektedir.30
Hz. Ebû Hüreyre de güçlü bir hafızaya sahipti. Ancak hadîsleri ezberleyebilmek için daha güçlü bir hafızaya sahip olmak gerektiğini bildiği için bir gün Hz. Peygambere (s.a.s.) hafızasından şikâyette bulunmuş, Hz. Peygamber (s.a.s.) de ona, elbisesini yere yaymasını ve konuşması bitinceye kadar öylece bırakmasını, sonra toplayıp sırtına tekrar giymesini tavsiye etmişti. Ebû Hüreyre (r.a.), Hz. Peygamberin (s.a.s.) bu tavsiyesine uymuş ve o günden sonra duyduklarını bir daha unutmadığını ifade etmiştir.31
Ancak Ebû Hüreyrenin (r.a.) bütün duyduklarını mı, yoksa sadece o mecliste duyduklarını mı unutmadığı konusu ihtilâflıdır. Buharî şârihi İbn Hacer, onun söz konusu meclisten sonra duyduğu hiçbir şeyi unutmadığını söylerken, buna Zührînin rivayet ettiği
فَوَالَّذِى بَعَثَهُ بِالْحَقِّ مَا نَسِيتُ شَيْئًا سَمِعْتُهُ مِنْهُ
(Onu hak üzere gönderene andolsun ki, bir daha ondan duyduğum hiç bir şeyi unutmadım)32 ifadesini delil gösterir.33 Hanefî alimlerinden Ebû Cafer et-Tahâvî ise, el-Arec kanalıyla nakledilen فَوَالَّذِى بَعَثَ مُحَمَّدًا (ص) بِالْحَقِّ مَا نَسِيتُ مِنْ مَقَالَتِهِ تِلْكَ كَلِمَةً إِلَي يَوْمِي هَذَا
(Hz. Muhammed'i (s.a.s.) hak üzere gönderene andolsun ki, bu güne kadar onun söylediği o sözlerden tek bir kelime dahi unutmadım) ifadesini hakikate daha yakın görmüş ve bu görüşüne Ebû Hüreyrenin (r.a.) unuttuğuna işaret eden bazı rivayetleri delil olarak göstermiştir.34
Ebû Hüreyre (r.a.), Allah Resûlüyle birlikte olduğu yıllarda hafızasının mükemmel olduğunu ve bundan büyük bir haz duyduğunu şöyle ifade eder: Bu yıllar içinde Resûlullahın (s.a.s.) bana söylediklerini özümsemekten daha sevimli hiçbir şey yoktu.35 Öğrencisi Ebû Sâlih onun hakkında: Allah Resûlünün ashabı içerisinde hafızası en güçlü olanı Ebû Hüreyre idi. demiştir.36 İmâm-ı Şâfiîye göre de: Ebû Hüreyre, kendi yaşadığı dönemdeki hadîs ravileri içerisinde hafızası en güçlü olanıdır.37
Medinede bazen aralarında fikir ayrılığına düştükleri Mervân b. Hakem onun hafızasını denemiş ve sonunda hayranlığını ifade etmiştir. Mervânın kâtibi Ebû Zuayzianın anlattığına göre, kendisi onun isteği üzerine Ebû Hüreyreyi (r.a.) çağırmış ve gelir gelmez Mervân ona rivayet ettiği hadîslerden sormaya başlamıştı. Bu esnada rivayet ettiği hadîsleri de perde arkasındaki kâtibine yazdırmıştı. Aradan bir yıl geçtikten sonra Mervân, Ebû Hüreyreyi (r.a.) tekrar çağırmış ve bu kez daha önce yazdırdığı hadîsleri sormaya başlamıştı. Mervânın kâtibi, onun hadîslerde tek bir harf dahi değiştirmediğini belirtmiştir.38
Ebû Hüreyre (r.a.) hadîsleri yazmadığı için sık sık tekrar ederdi. O, ilimle meşgul olanlara zamanın nasıl verimli bir şekilde kullanılacağına dâir önemli bir tavsiyede bulunur ve der ki: Ben geceyi üç kısma ayırırdım. Bir kısmında namaz kılar, bir kısmında uyur, diğer kısmında da Allah Resûlünün hadîslerini müzakere ederdim.39 Bu durum, tabiî olarak onun hadîsleri daha iyi ezberlemesine önemli bir katkı sağlamıştır.
Dipnotlar:
30. İbn Abdilberr, Câmiu Beyânil-İlm, s.87.
31. Buhârî, İlim 43; Tirmizî, Menâkıb 47.
32. Buhârî, et-Târîhul-Kebîr, 1/136-7.
33. İbn Hacer, Fethul-Bârî, 1/260.
34. Tahâvî, Müşkilül-Âsâr, 2/182-3.
35. İbn Sad, et-Tabakâtul-Kübrâ, 4/b.2, 54.
36. Buhârî, et-Târîhul-Kebîr, 6/133.
37. İbn Hacer, İsâbe,7/ 202.
38. Hâkim, el-Müstedrek, 3/510.
39. Dârimî, Mukaddime, 27.
Prof. Dr. Osman Güner
Ondokuz Mayıs Üniv. İlahiyat Fak. Öğrt. Üyesi
Paylaş
Ebu Hureyre (r.a) nasıl bir hafıza yapısına sahiptiki bu kadar hadisi ezberleyebildi? Mumine Forum
-
Reklam
Ashabı kiram peygamberimizin söylediklerini akıllarında tutabilmek için gece gündüz ezber yaparlardı. Ebu Hureyre'nin hafızası güçlüydü fakat peygamber efendimizin öğretmiş olduğu dua ile daha da güçlenmiştir.