İsyan, aynı ortamda bulunan bir takım kişinin (çoğu kez askeri personel yahut sefine mürettebatı, sivil olsa da) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi dolayısıyla konulenen suç. Eskiden birbir hayli ülke, ayaklanmayı idam cezası üzere dik cezalarla cezalandırmıştır.[literatür belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, çeriî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a vurmak isteyen İskender, cenklardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile kontralaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbsemereü de yakada bıraktı.
Sosyal problemlerın saik başüstüneğu isyanlara en aynalı örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.