ata
, bireyin veya bir grup insanın, soy
undan geldiğine inandığı, çoğunlukla mitolojik
varlıktır. atalar üstünde odaklanmış rituel
leri ve onalrın çevresinde oluşmuş inanç sistemini anlatan ata kültü terimi, bugün ondokuzuncu yüzyıl şematizmini çağrıştırdığı için değerden düşmüştür. tylor
ve spencer'
ın geliştirdiği şemaya göre, ata kültü, rüyalardan yola çıkarak ruhun varlığına inanan insanların inanç-din evriminde ilk aşamayı oluşturur; ölümden sonra ruhun toplumsal etkisinin devamlılığı, ata kültü manizmi doğurmuş ve animizme evrilmiştir. ata kültü kandaş toplumlarda ve şefliklerde görülmekle birlikte, genellikle yüce varlıklar ve ilahlara inançla yan yana bulunur ama, bu inancın mevcut olduğu toplumların inanç ve dinlerinin evrim şemasnı oluşturacak biçimde, tk başlık altında toplanabileceği bir bütünlüklü inanç sistemi oluşturduğu görülemez. ( antropoloji sözlüğü öyle diyor halbuki şamanist toplumalrda gayet merkezde bir ata kültü vardır...)
ahlak, gelenek ve rituellerin koruyucusu koruyucusu konumundaki yaşlılar, ata ruhlarının ödül ve cezalandırma işlevlerinin yürütücüsü konumundadırlar. ölülerin canlıların dünyasının parçası olduğu toplumlarda ata kültü ölü gömme biçimlerinden soyun devamına ilişkin kabul ve davranış kalıplarına kadar etkisini gösterir.
anadolu'da soy ve aile temelinde ocak
'ın kutsallığı ve devamlılığı atalarla ilişkilendirilir.