Astronomi hakkında yeterince uzun bilgi edindiğinizde "yıldızlararası ortam" terimini duyacaksınız. Bu tam da göründüğü gibi: yıldızlar arasındaki boşlukta var olan şeyler. Doğru tanım "bir galakside yıldız sistemleri arasındaki boşlukta var olan madde" dir.
Uzayın genellikle "boş" olduğunu düşünürüz, ancak gerçekte malzeme ile doludur. Orada ne var? Gökbilimciler düzenli olarak yıldızların arasında yüzen gazları ve tozu tespit ederler ve kaynaklarından (genellikle süpernova patlamalarında) yollarına çıkan kozmik ışınlar vardır . Yıldızlara yakın olan yıldızlararası ortam, manyetik alan ve yıldız rüzgarlarından ve tabii ki yıldızların ölümlerinden etkilenir.
Uzayın "maddelerine" yakından bakalım.
Hepsi Orada Boş Alan Değil
Yıldızlararası ortamın (veya ISM) en boş kısımları soğuk ve zayıftır. Bazı bölgelerde, elementler yalnızca moleküler formda bulunur ve daha kalın bölgelerde bulacağınız kadar santimetre kare başına çok sayıda molekül değildir. Soluduğunuz havanın içinde bu bölgelerden daha fazla molekül vardır.
ISM'de en bol bulunan elementler hidrojen ve helyumdur. ISM kütlesinin yaklaşık yüzde 98'ini oluştururlar; orada bulunan "malzeme" nin geri kalanı hidrojen ve helyumdan daha ağır elementlerden oluşuyor. Bu, kalsiyum, oksijen, nitrojen, karbon ve diğer "metaller" (gökbilimcilerin hidrojen ve helyumun arkasındaki elementler dedikleri) gibi tüm malzemeleri içerir.
ISM'deki malzeme nereden geliyor?
Hidrojen ve helyum ve bazı küçük miktarlarda lityum , Büyük Patlama'da , evrenin biçimlendirici olayı ve yıldız maddeleri ( ilklerinden başlayarak) yaratıldı . Elementlerin geri kalanı yıldızların içinde ya da süpernova patlamalarında yaratıldı . Tüm bu malzeme uzaya yayılır ve bulutsu adı verilen gaz ve toz bulutları oluşturur. Bu bulutlar, yakındaki yıldızlar tarafından çeşitli şekillerde ısıtılır, yakındaki yıldız patlamalarıyla şok dalgaları tarafından süpürülür ve yeni doğan yıldızlar tarafından parçalanır veya yok edilir. Zayıf manyetik alanlardan geçerler ve bazı yerlerde ISM oldukça çalkantılı olabilir.
Yıldızlar, gaz ve toz bulutlarında doğarlar ve yıldız doğum yuvalarının malzemesini "yerler". Daha sonra hayatlarını yaşarlar ve öldüklerinde, ISM'yi daha da zenginleştirmek için "pişirdikleri" malzemeleri uzaya gönderirler. Bu nedenle, yıldızlar ISM'nin "malzeme" sine en büyük katkıda bulunanlardır.
ISM nerede başlar?
Kendi güneş sistemimizde gezegenler, kendisi de güneş rüzgârının ( Güneş'ten çıkan enerjik ve manyetize parçacıkların akışı) kapsamıyla tanımlanan "gezegenler arası ortam" olarak adlandırılan yerde yörüngede dönerler .
Güneş rüzgarının azaldığı "kenar" "heliopoz" olarak adlandırılır ve bunun ötesinde ISM başlar. Güneşimizi ve yıldızlar arasındaki korunan boşluk "baloncuğunun" içinde yaşayan gezegenleri düşünün.
Gökbilimciler, ISM'nin gerçekten onu modern araçlarla incelemeye başlamadan çok önce var olduğundan şüpheleniyorlardı. ISM'nin ciddi çalışmaları 1900'lerin başında başladı ve gökbilimciler teleskoplarını ve aletlerini mükemmelleştirdikçe, orada bulunan elementler hakkında daha fazla şey öğrenebildiler. Modern araştırmalar, yıldızlararası gaz ve toz bulutlarından geçen yıldız ışığını inceleyerek, uzak yıldızları ISM'yi araştırmanın bir yolu olarak kullanmalarına izin veriyor. Bu, uzak kuasarlardan gelen ışığı kullanmaktan çok farklı değil diğer galaksilerin yapısını araştırmak için. Bu şekilde, güneş sistemimizin yaklaşık 30 ışıkyıllık bir alana yayılan "Yerel Yıldızlararası Bulut" adlı bir uzay bölgesinde seyahat ettiğini keşfettiler. Bulut dışındaki yıldızlardan gelen ışığı kullanarak bu bulutu incelerken, gökbilimciler hem mahallemizdeki hem de ötesindeki ISM'deki yapılar hakkında daha fazla şey öğreniyorlar.