Rachel Kyakimwa, ülkenin doğu ucuna yakın Uninga köyündeki taş ocaklarının çevresinde alkollü içki satardı. Geçen Aralık ayında, giderek yaygınlaşan ve küstahça bir şiddet eyleminde, silahlı gruplar arasındaki çatışmalar sırasında mülkü yağmalandı. Ailesiyle birlikte, sık ormanlarda yürüyerek 14 gün süren Kirumba köyünün göreceli güvenliğine kaçtı. Bugün geçimini kömür satarak sağlıyor.
51 yaşındaki çiftçi Etienne Habarugira ve ailesi, bir ay önce kaçanlar arasındaydı. “Silah sesleri ve çığlıkların köyümüzde paniğe neden olduğu korkunç bir gecenin ardından ayrılmak zorunda kaldık” diyor.
Doğu DRC’de yerinden edilme sahneleri – ebeveynlerinin sırtına bağlanan küçük çocuklar, iple çekilen keçiler, çanta taşıyan insanlar – tanıdık geldi.
Kongo Devlet Başkanı Félix Antoine Tshisekedi’nin 6 Mayıs 2021’de Kuzey Kivu ve Ituri eyaletlerinde sıkıyönetim uygulayarak görünüşte kaçınmaya çalıştığı bu karışıklıktı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğu bölgesindeki çatışma onlarca yıldır sürüyor ve bugün 130 kadar silahlı grubun savaştığını içeriyor arazi ve doğal kaynaklar da dahil olmak üzere karmaşık bir dizi mesele üzerinde Kivu Güvenlik TakibiUluslararası bir sivil toplum kuruluşu olan İnsan Hakları İzleme Örgütü ve New York Üniversitesi arasında bir şiddet haritalama girişimi.
Başlangıçta 30 gün süreyle uygulanan sıkıyönetim kararları, o tarihten bu yana Parlamento’da 18 kez yenilendi. Yine de güvensizlik devam ediyor – hatta bazı açılardan arttı – ve sıkıyönetim yasasının alt etmeye çalıştığı silahlı gruplar bölgede aktif olmaya devam ediyor.
İnsani yardımı kolaylaştıran bir sivil toplum kuruluşu olan Kirumba’daki Yerinden Edilmiş Kişiler Ofisi sekreteri Katembo Ithero Obed, olağanüstü halin “amaçlananın tam tersi bir etkisi” olduğunu söylüyor.
Ithero, 26 Mayıs ile 17 Aralık 2021 arasındaki döneme atıfta bulunarak, “Walikale, Beni, Ndwali ve güney Lubero’dan 4.055 yerinden edilmiş kişi kaydettik” diyor. Bu, geçmişte olduğundan çok daha yüksek bir yerinden edilme oranı. .
48 yaşındaki Kahambu Vumilia, Uninga yakınlarındaki bir maden köyü olan Lobili’deki evinden kaçtı ve şu anda Kirumba’da bir aile yanında yaşıyor. “Kuşatma durumunu duyduk, ancak etkisini görmedik çünkü hiçbir şey değişmedi” diyor.
Kivu Security Tracker’a göre, 6 Mayıs ve 16 Eylül 2021 tarihleri arasında Kuzey Kivu ve Ituri’de silahlı aktörler tarafından en az 723 sivil öldürüldü ve insanlar evlerinden kaçmaya devam ediyor. Adam kaçırma ve sivil araçların ateşe verildiğine dair raporlar ortaya çıkıyor. Bazı gözlemciler, artan güvenliksizliğin, silahlı grupların hükümetin girişimlerini sabote etme çabalarını ikiye katlamalarıyla birlikte, olağanüstü hal dayatmasına bir tepki olabileceğine inanıyor.
Ithero, sıkıyönetim yasasının faydasına ilişkin şüphelerini dile getiren tek kişi değil. Kuzey Kivu’nun başkenti Goma Üniversitesi’nde jeostrateji dersi veren Muhindo Mughanda, “Kongo ordusu alışılmadık bir savaş veriyor” diyor. Bu, “ordunun dengesini bozmak için uygun bir anı bekleyen, sivil kılığına girmiş isyancıların katıldığı düzensiz bir savaş” diye ekliyor. Durumu, yetkililerin silahlı grup üyeleri ile silahsız sivilleri ayırt etmekte zorlandıkları Somali ve Afganistan’daki isyanlarla karşılaştırıyor.
MATT HANEY, GPJ TARAFINDAN GRAFİK
Örneğin, Ituri’nin Djugu bölgesinde, Nisan ve Kasım 2021 arasında en az 182 şiddet olayına karıştığı iddia edilen CODECO silahlı grubunun üyeleri sivillerle birlikte yaşıyor. Genellikle onların oğulları, kocaları, erkek kardeşleri ve kuzenleridir. Mughanda, “Böyle bir durumda silahlı grupların ağlarını dağıtmak için iktidardaki ordunun halkın güvenini kazanması gerekiyor” diyor.
Lubero bölgesini denetleyen Albay Donat Mandonga, yerel işbirliğine duyulan ihtiyacı dile getiriyor. “Nüfusun sıkıyönetim uygulamasını desteklemesi askeri hükümet için önemli” diyor. Aksi takdirde istenilen sonuçlar alınmayacaktır” dedi.
Ancak şu ana kadar elde edilen karışık sonuçlar göz önüne alındığında, sıkıyönetim giderek daha fazla eleştiri alıyor. 7 Ekim 2021’de, Kuzey Kivu’da bir şehir olan Butembo’da istikrarı savunan gençlerin önderlik ettiği bir hareket olan Değişim İçin Genç Vatanseverler, olağanüstü hal aleyhine bir imza kampanyası başlattı. 1 Kasım’da Ituri ve Kuzey Kivu’nun ulusal milletvekilleri, 11’inci kez sıkıyönetim süresini uzatmak için toplanan genel kurul oturumunu terk ederek, eyaletlerinin olağanüstü hal sırasında daha güvensiz hale geldiğini ilan etti.
30 Kasım 2021’den itibaren Kongo kuvvetleri, Uganda ordusuyla birlikte Kuzey Kivu’nun Beni bölgesinde askeri operasyonlar başlattı. Birkaç aydır bu operasyonların hedefi olan silahlı gruplar sivilleri öldürmeye devam ediyor.
Merkezi Brüksel, Belçika’da bulunan ulusötesi bir düşünce kuruluşu olan International Crisis Group’ta alan analisti Onesphore Sematumba, diğerlerinin kuşatma durumunun daha kötü sebeplerinden şüphelendiğini söylüyor. “Kuzey Kivu ve Ituri’de barışı yeniden sağlamak yerine, sıkıyönetim yasasının daha da uzatılması, 2023’te yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimlerini etkileyebilir” diyor, “güvensizlik yaşayan bir ülke seçim yapacak durumda olmadığı ve hükümetin de bunu yapmadığı sürece. ertelemekten başka çare yok.”
MERVEILLE KAVIRA LUNEGHE, GPJ KONGO DEMOKRATİK CUMHURİYETİ
MERVEILLE KAVIRA LUNEGHE, GPJ KONGO DEMOKRATİK CUMHURİYETİ
Yarbay Guillaume Njike Kaiko, olağanüstü halin son çare olarak ilan edildiğini söyledi. Njike, “DRC ordusuna olağanüstü hal ilanıyla yetki vermeden durumun düzelmeyeceğini belirlemeden önce mümkün olan her şeyi denedik” diyor. Bu zaten koşulları iyileştirdi, diyor.
“Masisi ve Walikale gibi belirli bölgelerde silahlı gruplar faaliyet gösteriyordu” diyor. Kongo ordusu, bölgedeki askeri girişimleri memnuniyetle karşılayan yerel halkı serbest bıraktı” dedi. Askeri güçler bir silahlı grup üssünü ele geçirdikten sonra, devrik grubun yeniden bir araya gelmesini engellemek için bölgede kalacaklarını da ekliyor.
Sematumba gibi analistler, yetkililer çatışmanın temel nedenlerini ele almadıkça sıkıyönetim en iyi ihtimalle bir geçici çözüm görevi göreceğine inanıyor. “Hükümet ülkeye güvenlik ve ekonomik istikrar sağlayamıyor” diyor. “Sonuç olarak, siviller genellikle yerel topluluklarını korumak için seferber olur ve silaha sarılır ve muhtemelen merkezi otoriteyi baltalar ve etnik rakipleri hedef alarak çatışmayı genişletir, bu da uzun vadeli istikrar için bir tehdit olabilir.”
Kongo ordusu kontrolü tekrar ele geçirdiğini açıkladıktan sonra Habarugira ve ailesi eve döndü. Ancak toplumu endişeli: Özellikle Başkan Tshisekedi’nin barışın önünde büyük bir engel olarak kabul ettiği yolsuzluk konusundaki itibarı göz önüne alındığında, ordunun kendilerini koruma yeteneğine güvenmiyorlar.
Habarugira, “Asilerin her an köylerimize sızabileceğini düşünüyoruz” diyor. “Kendimizi güvende hissetmiyoruz”
Kaynak : https://globalpressjournal.com/africa/democratic-republic-of-congo/nothing-changed-north-kivu-perpetual-state-emergency/