Dünya Sağlık Örgütü'nden Fazla Çalışma Uyarısı ve Türkiye'deki Çalışma Saatleri
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Çalışma Örgütü'nün Environment International'da yayınlanan en son çalışmasında, haftada 55 veya daha fazla saat çalışma sonucunda haftada 35-40 saat çalışmaya kıyasla inme riskinin %35 daha yüksek olduğu ve kalp hastalığından ölme riskinin %17 daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Uzun çalışma saatleri nedeniyle ölenlerin büyük çoğunluğunun orta yaş ve üzeri erkekler olduğu ve bu ölümlerin uzun saatler çalışılan dönemlerde değil yaşamın daha sonraki yıllarında, bazen onlarca yıl sonra meydana geldiği tespit edilmiştir.
PANDEMİDE ÇALIŞMA
WHO Genel Müdürü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus:“COVID-19 pandemisi birçok insanın çalışma şeklini önemli ölçüde değiştirdi " sözleriyle Covid 19 Pandemisinde çalışma saatlerinin önemini ortaya koyuyor.
"Tele-çalışma, birçok endüstride norm haline geldi ve genellikle ev ve iş arasındaki sınırları bulanıklaştırdı. Buna ek olarak, birçok işletme para kazanmak için çalışma şekillerini değiştirmek veya bazı hizmetlerini sonlandırmak zorunda kaldı ve bununla birlikte hala maaş bordrosunda olan çalışan işçiler ise daha uzun saatler çalışmaya başladı. Hiçbir iş inme veya kalp hastalığı riskine değmez. Hükümetler, işverenler ve işçiler, işçilerin sağlığını korumak için çalışma saatlerinin ve şekillerinin sınırları üzerinde anlaşmaya varmak için birlikte hareket etmelidirler.”
Hükümetler, işverenler ve işçiler; işçi sağlığını korumak için aşağıdaki önlemleri alabilir:
1-Hükümetler, zorunlu fazla mesaiyi yasaklayan ve çalışma süresinde maksimum sınırlar sağlayan yasaları, düzenlemeleri ve politikaları gerçekleştirip, uygulayabilir.
2-İşverenler ve işçi sendikaları arasındaki iki taraflı sözleşmeler veya toplu iş sözleşmeleri ile çalışma saatleri daha esnek olacak şekilde ayarlanabilir ve aynı zamanda maksimum çalışma saati sayısı yeniden belirlenebilir.
2-Çalışanlar, çalışılan saat süresinin haftada 55 veya daha fazla üzerine çıkmamasını sağlamak için çalışma saatlerini paylaşarak iş düzenini sağlayabilirler.
TÜRK HUKUK MEVZUATI
İş Kanunu’nun 63.md düzenlenmiştir. Bu maddeye göre genel bakımdan çalışma süresi haftada toplam en çok 45 saattir. Günlük çalışma süresi 11 saati aşmamalıdır. Bu süreleri aşan çalışmalar Fazla Çalışma olarak nitelendirilir.
Md.41’e göre ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi belirli nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Bunun için işçinin onayının alınması gerekir. Çalışılan sürede işçinin normal ücretinin saat başına düşen miktarı yüzde elli yükseltilerek işçiye ödeme yapılır.
Md.69’a göre işçilerin gece çalışmaları 7.5 saati geçemez. Ancak, yazılı onayının alınması şartıyla turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.