KUANTUM MEKANİĞİNİN KOPENHAG YORUMU
Maddenin ve enerjinin davranışını en küçük ölçeklerde anlamaya çalışmaktan çok tuhaf ve kafa karıştırıcı hiçbir bilim alanı yoktur. Yirminci yüzyılın başlarında Max Planck, Albert Einstein, Niels Bohr gibi fizikçiler, bu tuhaf dünyayı anlamak için temel oluşturdu: kuantum fiziği.
Kuantum fiziğinin denklemleri ve metodları son yüzyılda rafine edilmiş ve dünya tarihinde herhangi bir başka bilimsel teoriden daha kesin olarak teyit edilerek şaşırtıcı öngörüler yapılmıştır.
Kuantum mekaniği, (Schroedinger denklemi denilen bir denklem ile tanımlanan) kuantum dalga fonksiyonu üzerinde bir analiz yaparak çalışır.
Sorun şu ki, kuantum dalga fonksiyonunun nasıl işlediği ile ilgili kural, günlük makroskopik dünyamızı anlamak için geliştirdiğimiz sezgilerle çarpıcı bir şekilde çelişiyor gibi görünüyor. Kuantum fiziğinin altında yatan amacı anlamaya çalışmak, davranışların kendilerini anlamanın çok daha zor olduğu kanıtlanmıştır. En yaygın olarak kabul gören yorum, Kopenhag'ın kuantum mekaniğinin yorumu olarak bilinir.
Kopenhag yorumunun merkezi fikirleri, Niels Bohr'un Kopenhag Enstitüsü'nü merkez alan, 1920'ler boyunca kuantum fiziği öncüllerinden oluşan çekirdek bir grup tarafından geliştirildi ve kuantum fizik derslerinde öğretilen varsayılan kavram haline gelen kuantum dalga fonksiyonunun yorumlanmasına yol açtı.
Bu yorumlamanın en önemli unsurlarından biri, Schroedinger denkleminin, bir deney gerçekleştirildiğinde belirli bir sonucun gözlemlenme olasılığını temsil etmesidir. Fizikçi Brian Greene, The Hidden Reality adlı kitabında şöyle anlatıyor: “Bohr ve grubu tarafından geliştirilen ve onuruna Kopenhag yorumu olarak adlandırdığı kuantum mekaniği için standart yaklaşım, olasılık dalgasını görmeye çalıştığınızda gözlem eyleminin girişimi engellediğini öngörüyor. "
Sorun şu ki, mikroskobik seviyede herhangi bir fiziksel fenomen gözlemlemekteyiz, bu nedenle mikroskobik düzeyde gerçek kuantum davranışı doğrudan bizim için geçerli değildir. Quantum Enigma'da anlatıldığı gibi: “Kopenhag yorumunda iki alandan bahsediliyor: Newton yasaları tarafından yönetilen ölçüm aletlerinin makroskopik, klasik bölgesi var; ve atomların mikroskopik, kuantum alanı ve Schroedinger denklemi tarafından yönetilen diğer küçük şeyler var. Mikroskop alanının kuantum nesneleri ile doğrudan bağlantı kurmadığımızı savunuyor. Dolayısıyla, fiziksel gerçekleri veya onların eksikliği hakkında endişelenmeye gerek yoktur. Makroskopik aletler üzerindeki etkilerinin hesaplanmasına izin veren bir 'varoluş' düşünmemize yeterlidir.”
Resmi bir Kopenhag yorumunun bulunmaması sorunlu ve yorumlamanın kesin ayrıntılarını zorlaştırıyor. John G. Cramer'in "Kuantum Mekaniğinin İşlemsel Yorumu" başlıklı bir makalesinde açıkladığı gibi: “Kopenhag'ın kuantum mekaniğinin yorumlanmasına atıfta bulunan, tartışan ve eleştiren kapsamlı bir edebiyata rağmen, Kopenhag'ın tam metnini tanımlayan herhangi bir özlü bildiri yok gibi görünüyor. "
Yukarıda belirtildiği gibi, Kopenhag yorumunun doğası her zaman biraz bulanık olmuştur. Bu fikre yapılan en eski referanslardan biri, Werner Heisenberg'in 1930 tarihli "Kuantum Teorisinin Fiziksel Prensipleri" adlı kitabıydı ve burada "kuantum teorisinin Kopenhag ruhu" na atıfta bulunmuştur. Fakat o zamanlar, gerçekten de kuantum mekaniğinin tek yorumlanmasıydı, dolayısıyla kendi adıyla ayırt etmeye hiç gerek yoktu.
David Bohm'un gizli değişken yaklaşımları ve Hugh Everett'in Çok Dünyalı Yorumu gibi alternatif yaklaşımlar kurulan yoruma meydan okumak için ortaya çıkınca, "Kopenhag yorumu" olarak anılmaya başlandı. "Kopenhag yorumu" terimi genel olarak Werner Heisenberg'e 1950'lerde bu alternatif yorumlara karşı konuşurken atfedilir. Heisenberg'in 1958 tarihli "Fizik ve Felsefe" derlemelerinde "Kopenhag Yorumu" ifadesini kullanan dersler çıktı.
Düzenleyen: Celal DEMİRTAŞ