1914'te Kafkas cephesindeki Rus askerleri. 1918'deki trajik olayların da ana karakterleri olacaklar.
Transkafkasya, Rusya İmparatorluğu ile birleşmesinden bu yana belirli bir bölge olmuştur. Ya hiçbir düzen yoktu ya da belirli bir “uzlaşma” idi. Çevre ve kültürel farklılıklar kendi koşullarını belirledi. Örneğin, Tiflis'te Menşevikler son derece güçlüydü - öyle ki Birinci Dünya Savaşı sırasında imparatorluk valisinin kendisi onlarla arkadaş olmayı ve hatta onlara danışmayı tercih etti. Ve bu sadece kimse değildi, çarın yakın bir akrabası ve eski bir başkomutan olan Büyük Dük Nikolai Nikolaevich'ti.
Aynı zamanda bu, bir bütün olarak Tiflis vilayetindeki durumu hiç yansıtmıyordu. Başkentin dışında, şartlı olarak Ermeni, Azerbaycan ve Gürcü bölgelerine ayrıldı, ancak yalnızca şartlı olarak. Bazı yerlerde, halklar bir eritme potasında olduğu gibi (birbirleriyle) değil, ayrı köylerde güçlü bir şekilde karışmıştı. Kararmaya mahkum, gelecekteki etnik temizlik için mükemmel bir zemin sağladı. tarih bu güneşli güney bölgesi.
Ancak bazı milletler (örneğin Azerbaycanlılar) çerçevesinde bile, insanları birleştiren ulusal duygular henüz çok güçlü değildi. Pek çok yönden, bir halklar ülkesi değil, tek tek kabilelerin ülkesi olan yama işi bir yorganı andıran bir ülkeydi. Gürcüler açık bir avantaja sahip olsalar da - Transkafkasya'daki yerel halklar arasında en güçlü ulusal aydınlara sahiptiler. Ve tabii ki, kabileleri kendi çıkarları doğrultusunda etkilemeye çalıştılar. Bu, sakin bir iyi komşuluğa değil, her şeye yol açabilir.
Rus İmparatorluğu çöktüğünde, içeride tutulan duygular ve çelişkiler hemen patladı. Yüce gücün kendi kendini yok ettiğini hisseden halklar, birbirlerine yırtıcı bir şekilde bakmaya başladılar. Herkes yalnızca kendi silahlı müfrezelerinin güvenliği garanti edebileceğini anladı. Ve onları yaratmak için her şeyden önce gerekliydi, silâh - Güney'de her zaman yeterince ateşli insan olmuştur.
Silahlar hayattır
Ve bu arada, silahın kendisi de Transkafkasya çetelerinin pençesine girdi. Türk cephesinden eve dönen Rus askeri kademelerindeydi. Ordudaki disiplin devrimci olaylarla baltalandı. 1918'in başlarında, tüm cepheler bir dereceye kadar çöktü ve asker kitleleri izinsiz evlerine taşındı. Ama en azından Kafkasya gibi bölgelerde askerler hala bir arada tutuldu ve tetiktelerdi. Yer huzursuzdu ve zamanlar anlaşılmazdı.
Herkes trenlerde Rus silahlarının taşınmasını istiyordu. Her şeyden önce, Tiflis'te tutkuyla arzulanmıştı - ama Gürcüler'in kendi sorunları vardı ve sadece bir zırhlı tren ve altı düzine insanı seçebildiler. Bununla askeri kademeleri etkilemek zordu ve Azerbaycan aşiretlerinin yardımına başvurmaya karar verdiler. Bu Gürcüler pek sevilmiyorlardı, ama prensipte, açlık grevi dışında herhangi bir hareketten yanaydılar. Ve çağrıya cevap verdiler.
Aynı zamanda, Abhazava adındaki eski imparatorluk karargah kaptanı önderliğindeki Gürcüler, insan dalgaları ile trenleri fırlatmayacaklardı. Kurnazca bir plan olduğunu düşündükleri bir plan yaptılar - trenleri vadiye teker teker sıkıştırmak, etrafta rahat pozisyonlar almak ve silahları parçalar halinde kamulaştırmak.
Ancak Ocak ayının yirmili yıllarında (yeni tarza göre), onlarda bir şeyler ters gitti ve bir veya iki kademe yerine on dört kademe aldılar. Akstafa ve Shamkhor istasyonları arasındaki trafik sıkışıklığına sıkışmış silahlı askerlerle dolu trenler. Trenleri tek tek hızlı ve etkili bir şekilde silahsızlandırmak, soygun için toplananların el becerisi yoktu ve Ruslar aptal değildi. Durum çıkmazdı.
Gürcü zırhlı trenlerinden biri
Ancak Abhazava'nın cesareti kırılmadı - Vahşi Tümenin bir binicilik müfrezesi (evet, aynı kişi) onu zaten güçlendirecekti - altı yüz. Grubun başında, dün iç kargaşa atmosferinde, kendi askerlerini soymadan önce herhangi bir ahlaki ve etik engelle karşılaşmayan Prens Magalov vardı. Bununla birlikte, Magalov olmasa bile, Abhazava kuvvetleri (veya daha doğrusu şartlı olarak Abhazava tarafından kontrol edilen) her saat arttı. Başkalarının iyiliğinden yararlanmak isteyen ve yerel milislerin silahlarına susamış çeteler ona akın etti - tahmin edebileceğiniz gibi, pratik olarak birbirinden ayırt edilemez.
Dahası, Gürcü komutan zaten başarılı bir deneyime sahipti - kısa süre önce bir treni başarıyla etkisiz hale getirdi. Doğru, bir. Ve elbette, mesele basit bir silah geri çekilmesiyle bitmedi. Arkalarındaki gücü hisseden halkı, silahı takip ederek, taşınan atlarla yiyecekleri aldı - biz onlara daha çok ihtiyacımız olduğunu söylüyorlar. Söylemeye gerek yok, iştah yemek yemekle birlikte gelir - ve şimdi Abhazava, bir düzine trenden trafik sıkışıklığını izleyerek potansiyel sorunları değil, zengin avları gördü.
Ve boşuna.
Zırhlı bir trenin son savaşı
Bununla birlikte, Abhazava aşırı askeri cesaretten muzdarip değildi - sonunda değerli bir şeyi almak istedi ve bunu yapmaya çalışırken ölmek istemedi. Bu nedenle başlangıçta müzakereler vardı. Gürcü korkmuş bir adam gibi davrandı. Kimseyi silahsızlandırmayacağına yemin etti ve karşılığında, her kademede değil, her seferinde bir olmak üzere yakınlarda duran zırhlı bir trenle geçitten geçmeyi istedi. Aksi takdirde durum artık gergin, silahlar fiyatta, bu yüzden alacaksınız ve bu çok zırhlı treni yakalamak için birden acele edeceksiniz.
İşin püf noktası çok zarif olmadığı ortaya çıktı - Ruslar, Transkafkasya'da işlerin nasıl yapıldığını çok iyi biliyorlardı ve ayrı kademelere ayrılmayı kesinlikle reddettiler. Müzakereler bir çıkmazdaydı. Ve sonra askerler Gürcü müzakerecileri rehin aldılar. Ama sonunda, konuşma dükkanının bir turundan sonra serbest bırakıldılar.
Bu arada Gürcüler neredeyse sorgusuz sualsiz, Ukraynalı askerlerle trenin onlara dokunmadan geçmesine izin veriyorlar. Bunun nedeni, Kiev Rada ile zaten pazarlık yapmış olmalarıdır. Herkes, imparatorluktan geriye kalanın er ya da geç aklını başına toplayacağını, merkezi bir şeyde toplanacağını ve onları geri getirmeye çalışacağını çok iyi anladı. Bu, Rusya'nın bugün Rusya'nın bir sonraki reenkarnasyonuna karşı dost olması gerektiği anlamına geliyor.
Neyse ki Abhazava zamanın kendisi için çalıştığını biliyordu ve bunu karşılayabiliyordu. Sonuçta, güçleri, kar için akın eden çeteler nedeniyle, yalnızca büyüdü, ancak kademelerdeki Ruslar, yiyecekle ilgili ilk sorunları çoktan yaşamaya başlamıştı.
Savaş yeteneklerinin yeterince arttığına karar veren Gürcü, kurnazlığı kaba kuvvetle değiştirdi. Rus kademelerinin önündeki rayları söken Abhazava, paralel bir kol üzerinde zırhlı bir trende yavaşça ilerledi. Haydutlar, gereksiz çabalarından bıkmış, yuhalamayla etrafta koşuşturuyorlardı.
Rusların sayıca üstün olduğu garip bir konumda silahlarını teslim ettiler. Bazı yönlerden, Birinci Dünya Savaşı'nın siperlerinde parçalandılar. Cephenin tüm trenler tarafından izinsiz olarak terk edilmesi, devrimci olaylar, imparatorluğun çöküşü - tüm bunlar savaş etkinliğinde eşi görülmemiş bir düşüşe katkıda bulundu. Ancak Ocak 1918'de bile bu herkes için geçerli değildi.
Abhazava'nın baskısı dört buçuk kademe için yeterliydi. Her şey yolunda gidiyordu, çünkü Gürcüler zırhlı bir trene sahipti, bu da tüfek ve makineli tüfeklerle karşı karşıya gelmek zordu. Ama sonra topçu bataryasına ulaştı - üç inçlik tanklar açık bir platformda taşınıyordu. Görünüşe göre topçular, silahsızlanmanın ortaya çıkan resmine öfkeliydi ve zırhlı trenler yaklaştığında hazırdılar.
Silahlı Gürcüler
Dolu silahlar bir yaylım ateşi açtı ve Abhazava, Transkafkasya haydutlarının düzinelerce küçük lideri tarafından parçalandı. Ruslar el becerisiyle silahlarını yeniden doldurdular ve aynı şey zırhlı trende de oldu - tam anlamıyla ıskalamak imkansızdı.
Her şey hemen savaşın sesleriyle doldu - Rus askerleri, sınırsız mühimmattan uzak, her taraftan üstün bir düşmanla çevrili, rahatsız edici bir konumda savaşı başlattı. İkincisi ile özellikle kötüydü - kartuşlar hızlı bir şekilde tükendi ve arızalandı. Tek bir örgütlü direnişten ve savaşın açık bir liderliğinden bahsetmeye gerek yoktu.
Buna ek olarak, cephedeki askerlerle birlikte siviller - yüzlerce kadın ve çocuk - trenlerde seyahat ediyordu. Bu nedenle, orada burada yerel teslimiyetler yaşandı. İstisnasız, teslim olan herkes elbette son gömleğe kadar soyuldu - ve yine de kendilerini şanslı sayabilirlerdi. İnfazlar, acımasız dayaklar ve tecavüz vardı - kısacası, öfkeli haydutlardan beklenebilecek her şey.
Ama hiç de iyi olmayan bir gümüş astar yoktu. Sonuçta, çöken cepheden gelen kademeler devam etti ve sonsuz bir akarsu içinde ilerlemeye devam etti. Doğal olarak askerler bükülmüş ve yanan arabaları gördüler, meslektaşlarının cesetlerini gördü ve en başından savaşa hazırdılar. Ekelonlar durdu, askerler dışarı atladı ve kazdılar - tek bir çete yönetimi olmadan, kötü disiplinli, tek bir yumrukta toplanan birçok kuvvetle bu tür pozisyonları almak neredeyse imkansızdı.
Birkaç gün sonra, durumun çıkmazını fark eden taraflar müzakerelere başvurdu.
Tiflisli Gürcüler birdenbire Rusların farkında olmadan müttefikleri haline geldi - son günlerde yaşanan olaylar onları zırhlı bir trenden mahrum etti, insanlar ve tüm silahlar sonunda Azerbaycan çeteleri tarafından kontrolsüz bir şekilde alındı. Her şey eski bir anekdota benziyordu -
"Pis bir yemek ye. Ve hiçbir şey kazanmadılar. "
Dahası, onlar da olumsuz oynadılar - sonuçta, Transkafkasya'nın diğer halklarının güçlendiği, Gürcülerin kendilerinin de kendiliğinden zayıfladığı ve "paylarının" düştüğü bir durumda.
Bu nedenle, Rus kademelerinin kuzeye engelsiz çıkışını, olabildiğince bütün ve silahlı biçimde acilen organize etmeleri gerekiyordu. Sonuç olarak, biz Azerbaycanlılarla trenlerin geçmesine izin verme konusunda bir şekilde anlaştık. Bunun için çeteler ve kabileler Tiflis cephaneliğinden bir topçu bataryası aldı.
Bu, elbette, askerlerin kademeleri için otomatik güvenlik anlamına gelmiyordu - hala onları birçok kez soymaya çalıştıkları yolda, ancak bu tür güçlerle ve tutarlılıkla değil. Ve şimdi bile Ruslar olayların gelişmesine hazırdı, yakın durdu ve isteyerek güç kullandı.
Birkaç yıl sonra, Şamkhor istasyonunun yakınındaki olaylara katılanların bir kısmı, Kızıl Ordu'nun bir parçası olarak, bir keşif yapmak için Transkafkasya'ya dönecek.
Onlara zaten tanıdık gelen bu topraklarda, o kadar uluslararası olmaktan uzak ve sınırlandırılmış olacaklar.
"Ezilen küçük milletler",
sol ideolojilerden anlaşılacağı gibi.
Sonuçta, pratikte kiminle uğraştıklarını biliyorlardı.
Ve kimden ne beklenir.