Duygusal Zeka Bileşenleri Nedir?
- 9 January 2021
- 35 Görüntülenme
- 0 Yorum
Bu yazı, Daniel Goleman tarafından geliştirilen Duygusal Zeka Bileşenlerini pratik bir şekilde açıklamaktadır. Okuduktan sonra, bu güçlü kişisel gelişim aracının temellerini anlayacaksınız.
İçindekiler
- 1 Duygusal Zeka nedir?
- 2 Duygusal Zeka testi
- 3 Duygusal Zeka Bileşenleri Kategorileri
- 3.1 1. Kişisel (dahili)
- 3.2 2. Kişilerarası (başkalarıyla etkileşim)
- 3.3 3. Uyarlanabilirlik (başkalarına)
- 3.4 4. Stres yönetimi (çevreye)
- 3.5 5. Genel Ruh Hali
- 4 Duygusal Zeka Bileşenleri
- 5 Duygusal Zeka: Karar Verme
- 6 Ne düşünüyorsunuz?
- 7 Kaynakça
Duygusal Zeka nedir?
Amerikalı psikolog Daniel Goleman, 1995 yılında Duygusal Zeka kavramını ortaya attı. Daniel Goleman’a göre, insanların duyguları ve öz motivasyonu anlamasını sağlayan bir dizi faktör. Bu faktörler, örneğin beyin hissi, öz farkındalık, özdenetim ve coşkudur.
Duygusal Zeka (EI), EQ endeksi ile ölçülür ve geleneksel IQ’nun bir tamamlayıcısıdır. EI ayrıca kişilerarası ve kişisel içi zekanın bir kombinasyonu olarak da görülebilir.
Duygusal Zeka testi
Bir EQ testinin tam olarak neyi ölçtüğü biraz belirsizdir. Geniş anlamda, düşük EQ’ya sahip birinin kendi iradesi olan biri olarak algılanabileceği ve yüksek EQ’ya sahip birinin ‘uyarlanabilir’ ve ’empatik’ olarak algılanabileceği anlamına gelir. Bir EQ testindeki önemli anahtar sorular şunlardır:
- Bazıları kendi duyguları ve başkalarının duygularıyla nasıl başa çıkıyor?
- Birisi değiştirilemeyen durumlara nasıl tepki verir?
Duygusal Zeka Bileşenleri Kategorileri
Duygusal Zeka, bir dizi bilişsel olmayan yetenek, yetkinlik ve beceri ile ilgilidir. Bu kombinasyon, bir kişinin daha başarılı olma şansına sahip olmasını, odaklanmış bir yaklaşımla çalışmasını ve çevrelerinden gelen aksaklıklar ve baskılarla başa çıkabilmesini sağlayabilir. Daniel Goleman, bir dizi bileşeni ayırır ve sınıflandırır:
1. Kişisel (dahili)
Duygusal farkındalık
Öz farkındalık; kendi niteliklerinizi ve tuzaklarınızı bilmek.
Girişkenlik
Başkalarına saygı duyarken kendin için ayakta durmak
Öz imaj
Kendi olumlu ve olumsuz özelliklerinizin kabulü.
Amaçlı
Yetenekleri ve fırsatları kullanmak.
Bağımsızlık
Bağımsız kararlar alma yeteneği.
2. Kişilerarası (başkalarıyla etkileşim)
Empati
Başkalarıyla empati kurmak.
Sosyal sorumluluk
Başkalarına saygılı.
Problem çözme
Sorunları tanımak ve analiz etmek.
3. Uyarlanabilirlik (başkalarına)
Gerçekçi
Neler olup bittiğinin farkında.
Esnek
Diğer fikirlere açık.
4. Stres yönetimi (çevreye)
Strese dayanıklı
Duygu tarafından yönlendirilmez
Dürtü kontrolü
Dürtü davranışını bastırma ve dürtüleri kontrol etme yeteneği.
5. Genel Ruh Hali
İyimserlik
Engelleri zorluk olarak görmek.
Mutluluk
Mutlu hissetme yeteneği.
Duygusal Zeka Bileşenleri
Daniel Goleman’a göre, yukarıdaki kategoriler bir dizi sabit özellikten oluşur. Bu özellikleri karşılayan kişiler, başkalarını dinleyebilir, anlayabilir ve engelleri zorluklar olarak görme yeteneğine sahiptir. En önemli Duygusal Zeka bileşenleri aşağıda açıklanmıştır:
Öz farkındalık
Duygusal Zekası yüksek insanlar kendi içsel durumlarını bilirler, güçlerini ve sınırlarını bilirler ve kendi sonuçlarını çıkarırlar. Bu nedenle, kendi hayatları üzerinde daha iyi kontrol sahibi olabilirler. Duygusal Zeka için önemli bir temel, bir kişinin kendi farkında olması ve duyguları ve etkilerini ortaya çıktıkları anda tanıyabilmesidir. Bu, bu kişinin duygularını kontrol altında tutacağı ve olaylara mantıklı bir şekilde bakacağı anlamına gelir. Kendini bilme düzeyi yüksek olan ve daha yüksek düzeyde duyarlılığa sahip kişiler, örneğin çalışma, çalışmalar ve ortaklar gibi alanlarda daha bilinçli seçimler yapıyor görünmektedir.
İyimserlik
Duygusal Zekası yüksek kişiler hayata karşı olumlu bir tutuma sahiptir, kendilerini motive etme yeteneğine sahiptir ve kolayca cesaretleri kırılmaz. Daha iyi sonuçlar elde etmek için duyguları olumlu kullanırlar. İyimserler korku ve depresyonun üstesinden daha kolay gelirler ve problemlerden kaçmazlar. Zor vakaları zorluk olarak görürler ve uzun vadeli hedeflerine ulaşana kadar dürtüleri ertelerler.
Empati
Empati, diğer insanların hislerini, duygularını ve arzularını hissetme yeteneğidir. Duygusal Zekası yüksek kişiler, kendilerini başkalarının durumuna koyabilir ve duygularını tanıyabilir. Bu yüzden birisi, anlaşıldığını bildiği için onlarla daha rahat hissedecek. Bununla birlikte empati, bir kişinin meslektaşıyla aynı fikirde olması gerektiği anlamına gelmez. Bu sadece empati, güven ve karşılıklı anlayışla ilgili.
Öz düzenleme
EI’si yüksek kişiler, uzun vadede başarmak istedikleri bir şeye odaklanma yeteneğine sahiptir. Duygularını düzenleyebilir ve kontrol edebilirler. Bu özdenetim, dürtülerle dikkatlerinin dağılmamasını, bir fırsat gördüklerinde harekete geçmeye hazır olmalarını ve girişimci olmalarını sağlar. Ne için çalıştıklarını tam olarak biliyorlar ve hedeflerinin peşinden gidiyorlar.
Sosyal beceriler
Diğer insanlarla iyi bir ilişki, duygusal zekanın önemli bir özelliğidir. Duygusal Zekası yüksek kişiler, tanıdıkları ve tanımadıkları insanlarla başa çıkma yeteneğine sahiptir. Kendi duygularını yönetebildikleri için, diğer insanların duygularını da yönetebilirler. İyi Sosyal Zeka becerilerine sahip kişiler, diğer insanların motivasyonlarını ve ilgi alanlarını hisseder, iyi dinleyiciler ve hoş sohbet ortaklarıdır. Hızlı bir şekilde ilişki kurarlar, iyi işbirlikçiler ve müzakerecilerdir ve grup sinerjisi yaratabilirler. Bu onları popüler kılar ve çoğu zaman iyi liderlerdir.
Duygusal Zeka: Karar Verme
Karar verme, duygu ve akıl arasındaki etkileşim etrafında döner. Duygular, problem çözme ve karar verme üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir.
Duyguyu tanıyarak ve akıl yürütmeyi kullanarak, insanlar (sorunlu) bir duruma rasyonel bir şekilde bakabilir ve doğru kararı alabilir. Dahası, geçmiş deneyimlerini karar alma süreçlerine dahil edecekler. Duygusal Zekası yüksek olan kişilerin bu konuda Duygusal Zekası düşük olanlara göre daha iyi olduğu bulunmuştur. Kendi duygularını tanımayan az empatili insanlar doğru kararları daha az verebilirler. Sorumluluk almama ve başkalarına ‘suçlama’ verme eğilimindedirler. Duygusal Zekanın temel unsuru, duygu ve düşünme arasındaki bağlantıdır. Düşünmek ve hissetmek birbiriyle uyumlu olduğunda, insanlar Duygusal Zekalarını artıracaklardır.
Ne düşünüyorsunuz?
Duygusal Zeka ile deneyiminiz nedir? Daniel Goleman’ın Duygusal Zeka Bileşenlerinin pratik açıklamasını tanıyor musunuz? Bunu kişisel hayatınıza nasıl dahil edersiniz?
Düşüncelerinizi ve bilginizi aşağıdaki yorum kutusunda paylaşabilirsiniz.
Bu makaleyi beğendiyseniz, modeller ve yöntemler hakkındaki en son gönderiler için bültenimize kaydolabilirsiniz.
Kaynakça