Karpal Tünel Sendromu Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?
Karpal tünel sendromu (KTS) el ve parmaklarda ağrı, uyuşukluk ve yanma veya karıncalanma hissine neden olan nispeten yaygın bir durumdur. KTS belirtileri hafif veya şiddetli olabilir.
Karpal Tünel
Karpal tünel, bilek altından alt avuç içine uzanan küçük bir tüneldir. Parmakları hareket ettirmeye
yardımcı olan birkaç tendon ve elinizin hissini ve hareketini kontrol eden medyan sinir karpal tünelden geçer. Bileğin iç tarafında karpal tünel, transvers karpal ligaman adı verilen doku içine alınır.
KTS vakalarında, tünel içindeki boşluk, artan doku basıncı ve dokuda sıvı birikmesi (ödem) ile daha küçük hale gelir. Bu, medyan sinire baskı uygular. El bileği ve parmaklar büküldüğünde (fleksiyon) basınç daha da artar. Medyan sinirin sıkışması ağrı ve uyuşukluk belirtilerine neden olur.
Karpal Tünel Sendromu Belirtileri
Ana Belirtiler
Karpal tünel sendromunun (KTS) ana semptomları el bileğindeki karpal tünelden geçen ve elin hareketini kontrol eden medyan sinir ile ilgilidir. Üç ana belirti şunlardır:
- Karıncalanma
- Uyuşma
- Ağrı
Bu belirtiler şu parmaklarda görülür:
- Baş parmak
- İşaret parmağı
- Orta parmak
- Yüzük parmağının yarısı
Diğer Belirtiler
Diğer olası KTS semptomları şunları içerir:
- El, kolun ön kısmı veya üst kolda sabit bir ağrı ve rahatsızlık
- Elde iğne batıyor benzer bir yanma, karıncalanma hissi (parestezi)
- Kuru cilt, şişlik veya elin cilt renginde değişiklikler
- Dokunmaya daha az duyarlı hale gelme (hipoestezi)
- Bileği dış bir açıyla bükmeye çalışırken baş parmaktaki zayıflık
- Baş parmakta genel olarak zayıflık ve kas gücü kaybı (atrofi)
Etkilenen eli kullandıktan sonra KTS semptomları genellikle daha kötüleşir. Elin veya bileğin tekrarlayan herhangi bir hareketi, kolunuzu veya elinizi uzun süre aynı pozisyonda tutmak semptomları kötüleştirebilir. KTS’nin belirtileri geceleri daha kötüleşebilir ve sizi uyandırabilir. Daha ciddi KTS vakalarında ise, elinizden ön kol ve dirseğinize kadar uzanan ağrı yaşayabilirsiniz.
Karpal Tünel Sendromu Nedenleri
Karpal tünel sendromunun (KTS) semptomları, el bileğindeki medyan sinirin sıkışmasından (ezilmesinden) kaynaklanır. Medyan sinir iki ana fonksiyondan sorumludur:
- Fiziksel duyuların aktarılması – elden beyine dokunma hissini aktarmak gibi
- Sinir sinyallerini iletmek – beyninizden elinize sinyalleri aktarır ve bu da elinizi ve parmaklarınızı hareket ettirmenizi sağlar
Medyan sinirin sıkışması, dokunma hissinizi ve el hareketlerinizi etkileyen sinir sinyallerini bozabilir. Karpal tünelden geçen tendonların şişmesi ve enflamasyon oluşması durumunda medyan sinir sıkışabilir.
Risk Faktörleri
Çoğu durumda, medyan sinirin şişmesine ve iltihabına neden olan şey bilinmemektedir. Nedenin bilinmediği KTS vakalarına “idiyopatik” denir. KTS’nin kesin nedeni genellikle bilinmemekle birlikte, durum için bir dizi risk faktörü tanımlanmıştır. Bunlar şunları içerir:
- Aile Öyküsü (Ailede KTS olması)
- Bazı sağlık koşulları
- Gebelik
- Bazı yaralanmalar
- Belirli aktiviteler
Aile Öyküsü
Araştırmalar, KTS’nin genetik bir bileşeni olabileceğini göstermiştir. Bu, ailenizde KTS varsa sizin de KTS geliştirme riskinizin olduğuna işaret eder. KTS’li 4 kişiden yaklaşık birinin ebeveyn veya kardeş gibi yakın bir akrabası da KTS yaşamaktadır. Bu durumun nasıl ve neden ailenin direy bireylerine aktarıldığı tam olarak bilinmemektedir.
Sağlık Koşulları
Bazı sağlık koşulları KTS geliştirme riskinizi arttırabilir. Bunlar şunları içerir:
- Tip 1 diyabet ve tip 2 diyabet
- Romatoid artrit
- Gut – Bir veya daha fazla eklemde ağrı ve şişmeye neden olan yaygın bir artrit türü
- Hipotiroidizm – yetersiz çalışan tiroid bezi
- Obezite – özellikle gençlerde
- Ödem – vücudun dokularında aşırı miktarda sıvı birikmesi
Hamilelik
KTS hamilelik sırasında sık görülür. Bunun nedeni, ellerde ve kollarda (hem de bacaklarda, ayak bileklerinde ve ayaklarda) sıklıkla oluşan ödemlerdir. Eğer ödem bilekteki medyan siniri etkiliyorsa bu durumda KTS belirtileri gelişebilir.
Yaralanmalar
CTS bazen el yaralanmasından sonra ortaya çıkabilir. Eldeki burkulma, kırılma ve ezilme gibi durumlarda medyan sinirine baskı oluşabilir. Bu tür yaralanmalar eldeki kemiklerin ve bağ dokularının doğal şeklini değiştirerek medyan sinire baskıyı arttırabilir ve KTS semptomlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Belirli Aktiviteler
Bileğin sürekli olarak fleksiyonunu (bükülmesini) içeren belirli aktivitelerin, medyan sinirin enflamasyonuna neden olabileceği ve bu nedenle bu aktivitelerin KTS için bir risk faktörü olabileceği öne sürülmüştür. CTS’ye yol açabilecek faaliyetlere örnekler:
- Bir müzik aleti çalmak
- Paketleme gibi el emeği içeren işler
- Bilgisayar klavyesini kullanmak
- El işi (süs eşyalarını elle yapmak)
Karpal Tünel Sendromu Teşhisi
Karpal tünel sendromu (KTS) genellikle fiziksel muayene ve semptomlarınızın beraber değerlendirilmesi ile teşhis edilebilir. Doktorunuz, fiziksel muayene sırasında elinizi, bileğinizi veya kolunuzu kullanma yeteneğinizi değerlendirecektir. Bununla beraber, baş parmağı çevreleyen kaslarda zayıflık belirtisi olup olmadığına da bakacaktır.
Fiziksel Testler
Doktorunuzun KTS tanısı koymasına yardımcı olabilecek fiziksel bir testlerden biri, etkilenen elinizde karıncalanma hissi veya uyuşukluk yaratıp yaratmadığını görmek için bileğinize hafifçe vurmayı içerir.
Başka bir testte ise, doktorunuz bileğinizi 1 dakika boyunca bükmenizi ister ve bu sırada elinizde acı, uyuşukluk veya karıncalanma hissedip hissetmediğinizi sorar.
Eğer bu testlerin sonucu olumlu ise, bu durumda bileğinizdeki medyan sinirin sıkıştığı sonucuna varabilir ve KTS teşhisi koyabilir.
İleri Tetkikler
İleri tetkikler genellikle, hekiminiz teşhis konusunda emin değilse ve benzer semptomları olan diğer koşulları elemek istiyorsa gereklidir. Kullanılabilecek diğer testler aşağıda açıklanmıştır.
Kan Testleri
Doktorunuz, KTS’nizin altta yatan bir durumla bağlantılı olabileceğini düşünüyorsa, kan testi yapmaya karar verebilir. KTS geliştirme riskini artıran bir takım sağlık koşulları vardır ve doktorunuz bunlardan herhangi birine sahip olup olmadığınızı öğrenmek isteyebilir:
- Şeker hastalığı
- Romatoid artrit
- Az çalışan tiroid bezi (hipotiroidizm)
Sinir İletim Testi
Sinir iletim testi, sinyallerin sinirlerinizden ne kadar hızlı iletildiğini ölçen bir testtir. Test sırasında elinize ve bileğinize elektrotlar (küçük metalik diskler) yerleştirilir. Elektrotlar, el bileğindeki, parmaklardaki ve ön koldaki sinirleri uyaran küçük bir elektrik akımı üretir.
Testten elde edilen sonuçlar, sinirlerinizdeki olası hasarı değerlendirmek için kullanılacaktır.
Elektromiyografi
Elektromiyografi, kaslarınıza ince iğneler sokularak yapılan bir tetkiktir. İğneler kaslarınız tarafından verilen doğal elektriksel aktiviteleri tespit eder. Elektromiyografi, bir sinir uyarıldığında kaslarınızın ne kadar iyi yanıt verebileceği hakkında faydalı bilgiler sağlar ve herhangi bir sinir hasarı olup olmadığını gösterebilir.
Elektromiyografi ve sinir iletim testi, medyan sinirin ne kadar şiddetli sıkıştırıldığını ve semptomlarınız üzerindeki etkisinin saptanmasına yardımcı olabilir.
Röntgen
Doktorunuz, elinizde burkulma veya kırılma gibi bir yaralanma olabileceğinden şüpheleniyorsa, bunu teşhis etmek için röntgen çekilmesini isteyebilir.
Karpal Tünel Sendromu Tedavisi
Bilek Atelleri
Geceleri bileği sabitlemek ve aynı pozisyonda tutmak için bir bilek ateli takabilirsiniz. Atel, bileğin bükülmesini önler ve medyan sinirdeki baskıyı azaltır. Bilek atelini kullandıktan sonraki sekiz hafta içinde semptomlarınızda bir iyileşme fark etmeye başlamalısınız.
Kortikosteroidler
Bilek ateli kullanmak semptomlarınızda bir düzelme yaratmadıysa, KTS’yi tedavi etmek için kortikosteroidler önerilebilir. İlaç, medyan sinirinizdeki baskıyı hafifletmeye ve tendonun iltihabını azaltmaya yardımcı olacaktır. Kortikosteroidler tablet olarak alınabilir, ancak KTS için doğrudan bileğinize bir kortikosteroid enjeksiyonu yapılması muhtemeldir.
Çoğu durumda, kortikosteroid enjeksiyonu kullanmak, KTS tedavisinde etkili bir yöntemdir. Bununla birlikte, bazen KTS belirtileri nüksedebilir, bu durumda ameliyat olası bir tedavi seçeneği olarak düşünülebilir.
Cerrahi Operasyon
Ameliyat genellikle, semptomların altı aydan uzun sürdüğü veya diğer cerrahi olmayan tedavi seçeneklerinin semptomlarınızı azaltmada etkili olmadığı durumlarda, ciddi KTS vakalarında önerilmektedir.
KTS için yapılan operasyon, karpal tünel dekompresyon cerrahisi olarak bilinir. Bu ameliyat lokal anestezi kullanılarak yapılır, böylece eliniz ve bileğiniz uyuşur, ancak operasyon boyunca uyanık kalırsınız. Bu operasyonda cerrah, el bileğindeki medyan sinirde oluşan basıncı azaltmak için karpal tüneli üst kısmından (transvers karpal ligament) açacaktır.
Karpal tünel ameliyatının gerçekleştirilmesinin iki yolu vardır. Bunlar:
- Açık ameliyat
- Endoskopik cerrahi
Açık Ameliyat
Açık ameliyat, KTS tedavisinde kullanılan geleneksel cerrahi türüdür. Cerrah bilekte bir kesik (kesik) oluşturacak ve ardından karpal ligamenti kesecektir. Bu, karpal tüneli genişletecek ve KTS semptomlarına neden olan medyan sinir üzerindeki baskıyı hafifletecektir.
Endoskopik Cerrahi
Endoskopik cerrahi iki farklı teknik kullanılarak yapılabilir. Cerrah, el bileğinde küçük bir kesi yapabilir (tek portal endoskopik cerrahi) veya el bileğinde ve avuç içinde iki küçük kesi yapabilir (iki portal endoskopik cerrahi).
Bir endoskop, bir ucunda ışık ve kamera bulunan uzun, ince, esnek bir tüptür. Kesi içinden geçirilir ve cerrahın medyan sinir üzerindeki baskıyı hafifletmek için kesmeden önce karpal ligamenti monitörde görmesine izin verir.
Endoskopik cerrahi genellikle açık cerrahiden biraz daha hızlı iyileşme süresine sahiptir ve daha az skar (ameliyat izi) ve hassasiyet oluşturabilir. Bunun dışında, iki yaklaşım arasındaki başarı açısından fazla bir fark yoktur.
Hamilelik Sırasında Gelişen KTS
Hamilelik sırasında KTS gelişirse, belirtileriniz bebeğiniz doğduktan sonra geçmelidir (yaklaşık 6 ila 12 hafta sonra).
Bununla birlikte, medyan sinir şiddetli bir şekilde sıkıştırılmışsa (ezilmiş) veya KTS semptomları kronik ise (uzun süreli), kalıcı sinir hasarı ve kas erimesi ortaya çıkabilir ve tedavi gerekli olacaktır.