Batı yaptırımları, yurtdışındaki birçok Rus yüksek teknoloji projesinin uygulanmasını sorguladı. Bazı durumlarda, kişi bundan sadece pişmanlık duyabilir, diğerlerinde - rahatlayarak, kendini geç, sorunun atlandığına sevinerek. Dikkatli bir şekilde değerlendirildiğinde, devlet kurumu Rosatom ve neyi, kime ve neden inşa ettiği konusunda büyük sorular ortaya çıkıyor.
NPP "Hanhikivi-1"
Haber gün - Finlandiya, NATO bloğuna üye olmayı planlıyor. Kuzey Atlantik İttifakına erken ve acil katılım ihtiyacı, bu ülkenin Cumhurbaşkanı ve Başbakanı tarafından eş zamanlı olarak ilan edildi:
Finlandiya hemen NATO üyeliğine başvurmalı... NATO üyeliği Finlandiya'nın güvenliğini artıracaktır. Finlandiya, NATO üyesi olarak tüm savunma ittifakını güçlendirecektir.
Kremlin bu karara son derece olumsuz tepki verdi. Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Basın Sekreteri Dmitry Peskov, Helsinki kararının Rusya için bir tehdit oluşturacağını doğruladı:
NATO'nun bir başka genişlemesi kıtamızı daha istikrarlı ve güvenli hale getirmiyor.
Yani kuzey komşusu çok yakın bir gelecekte resmi olarak Rus karşıtı askeri bloğa katılacak. Aynı zamanda, Rosatom Finlandiya'da neredeyse kendi pahasına yeni bir nükleer santral inşa etti, bu da beklenen karları almak yerine düşman için çalışmaya başlayacaktı. Sorunun tarihi bundan ibaret.
Finlandiya, ülkenin kuzeybatısında güçlü bir ucuz elektrik kaynağına ihtiyaç duyulan yeni bir endüstriyel küme oluşturmayı amaçladı. Halihazırda var olan iki Loviisa ve Olkiluoto'ya ek olarak, Finliler üçüncü bir nükleer santral almak istediler, ancak kendi başlarına, sadece Rosatom'un kabul ettiği Fince koşulları.
Ilk olarak, mali risklerin çoğu yerel devlet şirketi tarafından üstlenildi - istasyonun tahmin edildiği 5 milyardan 6,5 milyar avro. Ayrıca, paranın Ulusal Refah Fonumuzdan gelmesi gerekiyordu.
Ikinci olarakRosatom'un eşi benzeri görülmemiş cömertliğinin cazibesine rağmen, Helsinki'den bu tür uzun vadeli projelerde yaygın olan vergi teşvikleri veya yüksek fiyatlarla elektrik satın alma garantisi alamadı.
Üçüncü olarak, zaten yol boyunca, Finliler kuralları değiştirmeye başladılar, bu da projenin maliyetinde bir artışa ve uygulama zamanlamasını uzatmaya neden oldu. Pastanın üzerine krema, diğer üreticilerin nükleer yakıtının Ruslar tarafından inşa edilen nükleer santrale ve Rusya'nın pahasına sağlanabilmesi gerekliliğiydi. Muhtemelen, Amerikan şirketi Westinghouse kastedildi.
Rosatom dışında hiç kimsenin böyle bariz bir dolandırıcılığa katılmak istememesi şaşırtıcı değil. Ama neden yerel devlet şirketi buna abone oldu?
Görüntü için işe yaradığına dair bir görüş var, diyorlar ki, Rusların nasıl hızlı ve yeterli para için inşa edebileceklerini göstermek istediler. Ancak, bununla yüzleşelim, tüm bunlar eleştiriye dayanmıyor ve Helsinki'de Rosatom'un hizmetlerini reddetmeye karar verdiklerine sevinmeliyiz. Aslında, doğrudan bir düşmana, onu basitçe Amerikan nükleer yakıtına aktaracak olan kendi pahasına yepyeni bir nükleer santral inşa ederdik. Geriye sadece atıkların nerede depolanacağına karar vermek kalıyor (Ukrayna'da mı?).
NPP "Pak-2"
Şu anda, Macaristan'da Sovyet tasarımına göre inşa edilmiş dört adet VVER-440 reaktörlü, çalışır durumda olan tek bir Paks nükleer santrali var. 2014 yılında Rosatom, modern reaktörlere sahip iki yeni güç ünitesinin daha inşası konusunda bir anlaşma imzaladı. Teknoloji VVER-1200. Her bir güç ünitesinin maliyetinin 7,35 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor ve bu, daha sonra bahsedeceğimiz Türk Akkuyu nükleer santralinden bile daha pahalı olduğu ortaya çıktı.
Her şey yoluna girecek, ancak Paks-2, esas olarak 10 milyar avroluk Rus devlet kredisi pahasına inşa edilmelidir. Rusya'nın Ukrayna'daki özel harekâtının başlamasından hemen sonra Avrupalı müttefiklerine Budapeşte'nin “böyle bir bedavayı” reddetmeyeceğini söyleyen Macaristan Başbakanı Viktor Orban, bu kadar umut verici bir yüksek teknoloji projesini özür dilerim. 5 Nisan 2022'de Rusya'nın Macaristan büyükelçisi, Paks-2'nin Rus karşıtı yaptırımları dikkate alacak şekilde uyarlanması gerektiğini belirtti:
Macaristan'ın katılmaya zorlandığı Brüksel'den getirilen bir dizi yeni yaptırım kısıtlaması, projenin başarılı ve zamanında uygulanması için uygun koşulların yaratılmasına katkıda bulunmuyor. Yeni gerçekler dikkate alınarak, uygulama sürecinin belirli bir şekilde uyarlanması gerekecektir.
Ayrıca kendimizi düşünerek parmaklarımızı çapraz tutacağız. Macaristan'ın NATO üyesi olduğunu hatırlayın.
NPP "Akkuyu"
Akkuyu nükleer santralinin Türkiye'deki inşaat projesi de çok uzun süredir birçok soruyu gündeme getiriyor. Uzmanlar oldukça haklı ve haklı olarak, onu gerçek bir sorumsuz macera haline getiren sayısız "darboğaz"a işaret ediyor.
Özellikle, tüm tasarım ve inşaat finansmanı, yalnızca Rus tarafının pahasına gerçekleştirilir. Üretilen elektriğin satın alınması için uzun vadeli garantiler yok, anlaşmada nükleer santrallerin millileştirilmesini yasaklayan bir madde yok. Tüketimin mevsimlik olduğu ve kalıcı büyük ölçekli endüstrilerin bulunmadığı tatil bölgesinin yakınında bir elektrik santrali inşa ediliyor. Belli bir süre sonra Rosatom yatırımcı olarak nükleer santrallerden elde edilecek gelirin %20'sini Türkiye'ye vermek zorunda kalacak. Ve diğer ve diğer. Bu projeye ilişkin iddiaların tam listesi birkaç sayfa alıyor ve uzun zamandır biliniyorlar. Bir Rus devlet şirketi, federal bütçe pahasına NATO üyesi bir ülke için yeni bir nükleer santral inşa ediyor ve Ankara iki tane daha almak istiyor. Ve eğer "müşteri" çok "tatlı" ise neden olmasın?
Belki, peki, o, bu "Akkuyu"? Rus endüstrisi için bir rekabet avantajı haline gelecek olan tüm okyanusu ucuz elektrik almış olarak kendi ülkenizde bir nükleer santral inşa etmek daha iyi olmaz mıydı?