Newcastle Üniversitesinin binlerce aileyi kapsayan araştırması, anne babalığa aday ebeveynlerin oğulları veya kızları olup olmayacağını anlamalarına yardımcı oluyor.
Üniversitede bir araştırma bilimcisi olan Corry Gellatly’nin çalışması, erkeklerin ebeveynlerinden daha fazla oğlu veya daha fazla kızı olma eğilimini miras aldığını göstermiştir. Bu, birçok erkek kardeşi olan bir erkeğin oğlu olma olasılığının daha yüksekken, birçok kız kardeşi olan bir erkeğin kızı olma olasılığının daha yüksek olduğu anlamına gelir.
Araştırma, Kuzey Amerika ve Avrupa’dan 1600 yılına kadar giden 556.387 kişi hakkında bilgi içeren 927 aile ağacının çalışmasını içeriyordu.
Bay Gellatly: “Soy ağacında çalışması, bir erkek veya kız çocuğunuzun kalıtımsal olup olmadığını gösterdi. Artık erkeklerin daha fazla erkek kardeşleri varsa oğulları olma olasılıklarının daha yüksek olduğunu, ancak daha fazla kız kardeşleri varsa kızları olmalarının daha muhtemel olduğunu biliyoruz. Ancak, kadınlarda bunu tahmin edemezsiniz.” dedi.
Erkekler, spermlerinin X veya Y kromozomu taşıdığına bağlı olarak bebeğin cinsiyetini belirler. Bir X kromozomu, bir kız çocuğunun cinsiyetini meydana getirmek için annenin X kromozomuyla birleşir (XX) ve bir Y kromozomu, bir oğlan çocuğunun cinsiyetini meydana getirmek için anneninkiyle birleşir (XY).
Newcastle Üniversitesi’nin araştırması, henüz keşfedilmemiş bir genin, bir erkeğin sperminin çocuklarının cinsiyetini etkileyen daha fazla X veya daha fazla Y kromozomu içerip içermediğini kontrol ettiğini göstermektedir. Daha büyük ölçekte, daha fazla X spermi olan erkek sayısı, daha fazla Y spermi olan erkeklerin sayısına kıyasla, her yıl doğan çocukların cinsiyet oranını etkiler.
Oğlan Çocukları ya da Kız Çocukları?
Bir gen, her bir ebeveynden miras alınan ve aleller olarak bilinen iki kısımdan oluşur.
Makalesinde Bay Gellatly, erkeklerin iki farklı tipte allel taşıdığını göstermektedir; bu da X ve Y sperm oranını kontrol eden bir gende üç olası kombinasyonla sonuçlanır;
- İlk kombinasyona sahip olan erkekler, “mm” olarak bilinirler, daha fazla Y spermi üretirler ve daha fazla oğulları olur.
- “Mf” olarak bilinen ikinci kombinasyona sahip olan erkekler, kabaca eşit sayıda X ve Y spermi üretirler ve yaklaşık olarak eşit sayıda oğulları ve kızları olur
- “Ff” olarak bilinen üçüncü kombinasyona sahip erkekler, daha fazla X spermi üretirler ve daha fazla kızları olur.
Newcastle Üniversitesi araştırmacısı Bay Gellatly: “Her iki ebeveynden de geçen ve bazı erkeklerin daha fazla oğlu, bazılarının da daha fazla kızı olmasına neden olan gen, erkek ve kadın sayısını neden bir popülasyonda kabaca dengelediğimizi açıklayabilir. Popülasyonda çok fazla erkek varsa, örneğin; dişiler erkek nüfusu fazla olduğu için daha kolay partner bulacaktır, bu yüzden daha fazla kız çocuğu olan erkeklerin genleri daha fazla bir sonraki nesle geçecektir ve bu durum daha sonraki nesillerde daha fazla kız çocuğunun doğmasına neden olacaktır.” dedi.
Savaşlardan Sonra Daha Fazla Erkek Doğdu
Dünya Savaşlarında savaşan birçok ülkede, daha sonra doğan oğlan çocuğu sayısında ani bir artış oldu. I. Dünya Savaşı sona erdikten bir yıl sonra, İngiltere’deki her 100 kız çocuğu için savaş başlamadan önceki yıla kıyasla fazladan iki oğlan çocuğu doğdu. Bay Gellatly’nin araştırmasında tanımladığı gen, bunun neden olduğunu açıklayabilir.
Oranlar bir oğlunun savaştan döndüğünü gören ve daha fazla oğlu olan erkeklerin lehine olduğu için, bu oğlan çocuklarının babaları gibi oğulları olma ihtimalinin fazla olduğunu gösterir, çünkü bu eğilimi babalarından miras alırlar. Buna karşılık, daha fazla kızı olan erkekler savaşta tek oğullarını kaybetmiş olabilirler ve bu oğulların babaları gibi kız çocuklarının fazla olma ihtimali daha yüksektir. Bu durum, savaşta hayatta kalan erkeklerin neden oğlan çocuğu sahibi olma olasılıklarının daha yüksek olduğunu açıklar ve bu da “erkek-bebek” patlamasına neden olur.
Kayıtlar tutulduğu sürece çoğu ülkede, kızlardan daha fazla oğlan çocukları doğmuştur. Örneğin İngiltere’de ve ABD’de şu anda her 100 kadın için yaklaşık 105 erkek doğmaktadır.
Çocuklukta ve çocuk sahibi olacak kadar büyük yaşta olmadan önce daha fazla erkeğin öldüğü yazılı kayıtlara dayanmaktadır. Böylece gen, savaştan sonra daha fazla erkek doğmasına neden olabileceği gibi, her yıl daha fazla erkek doğmasına da neden olabilir.
Gen nasıl çalışır?
Ayrıntılar (yukarıda) genin nasıl çalıştığını gösterir. Erkeklerin ya sadece oğulları, sadece kızları ya da her birinin eşit sayıları olduğu basitleştirilmiş bir örnektir, ancak gerçekte daha az anlaşılırdır. Genin kadınlarda bir etkisi olmamasına rağmen, geni de taşıdıklarını ve çocuklarına aktardıklarını gösterir
İlk soy ağacında (A) büyükbaba “mm”dir, bu yüzden tüm çocukları oğlandır. Sadece “m” alelinden geçer, bu yüzden büyükbabanın çocuklarının alellerin “mm” kombinasyonuna sahip olma olasılığı daha yüksektir. Sonuç olarak, bu oğlan çocuklarının da sadece oğulları olabilir (gösterildiği gibi). Torunlar alellerin “mf” kombinasyonuna sahiptir, çünkü babalarından “m” ve annelerinden “f” alırlar. Sonuç olarak, eşit sayıda oğulları ve kızları (büyük torunlar) var.
İkinci ağaçta (B) büyükbaba “ff”dir, bu yüzden tüm çocukları kızdır, alellerin “ff” kombinasyonuna sahiptirler çünkü babaları ve anneleri de “ff” idi. Kadın olan çocuklarından birinin, “mm” allel kombinasyonu olan bir erkekle kendi çocukları vardır. Bu erkek çocukların cinsiyetini belirler, bu nedenle torunların hepsi erkektir. Torunlar, alellerin mf kombinasyonuna sahiptir, çünkü babalarından bir “m” ve annelerinden “f” miras alırlar. Sonuç olarak, eşit sayıda oğulları ve kızları (büyük torunlar) var.
Çeviri: Sıla Yalçınöz
Kaynak: Science Daily