İslam Tarihi Diğer Kaynakları
-
Kemal GÖDE
-
Son Güncelleme: Pazar, 07 Eylül 2014 12:52
-
Yayınlanma: Pazar, 07 Eylül 2014 12:52
- Hz. Peygamber Devri'nde Göktürkler ve Türk Kültürü" konu başlıklı bir tebliğ sunmaya beni sevk eden sebeplerden birincisi; Hz. Peygamber ile çağdaş olan Göktürkler'i, siyası ve Çinliler, Sasaniler, Bizanslılar ve Araplar ile münasebetleri yönünden ele almak ve Göktürk çağı Türk kültürü ile Cahiliye çağı Arap kültürünü karşılaştırmak. İkincisi ise, Türkler' in Hz. Peygamber'e bakışını ve Hz. Peygamber'in de Türkler ile ilgili hadislerini hatırlatmak ve Göktürk çağı Türk kültürünün İslam kültürüne yakınlığını dile getirmektir.
- Tarihte ilk olarak 'Türk" adını millet ve devlet ismi olarak kullanan Göktürk Devleti, eski Büyük Hun İmparatorluğu'nun da başkenti olan Ötüken merkez olmak üzere, Hz. Muhammed'in doğumundan 19 yıl önce yani 552 yılında "İl-kağan" ünvanıyla Bumin Kağan tarafından kurulmuştur.
- Göktürk Devleti'nin en haşmetli çağına ulaştığı Mu-kan Kağan'ın son zamanlarında Peygamberimiz Hz. Muhammed, 20 Nisan 571 yılında Mekke'de dünyayı aydınlatmıştır.
- Hz. Muhammed'in doğduğu tarih olan 571 yılında, yıllarca sürecek olan Sasani-Bizans çatışması başlamış; hakimiyetlerini Harezm'e ve kuzeye yaymakta olan ve Buhara, Taşkent gibi sekiz bölgeyi hakanlığa bağlayan Göktürkler de, daha 570'de Azerbaycan'a girmişlerdir.
- Sasani Hükümdan Anüşirvan, doğuda kendisi için tehlikeli bir şekilde kuvvet kazanan Göktürkler ile iyi geçinmeyi siyaseti bakımından uygun bularak, onlarla dostane münasebetler kurmaya çalışmış ve bu maksatla Göktürk Hakanı 'nın kızı ile evlenmiştir. Bu
Türk kızından doğan oğlu ve halefi IV. Hürmüz (579-590) sima ve seciye itibariyle, İranlılar'a benzemediğinden "Türkoğlu" diye anılmıştır.
- Sasaniler aracılığıyla başlayan Türk-Arap münasebetlerinin yankıları, Cahiliye çağı Arap Şiirinde yer almıştır. Arap şairleri Türkler'in kahramanlıklarını korku ile kanşık olarak dile getirmişlerdir.
- Çok ilgi çekici bir tarihi' gelişmedir ki, Hz. Peygamber'in doğduğu tarih olan 571 'lerde Göktürkler, en haşmetli dönemini yaşamış ve Peygamberimizin vefatından iki yıl önce ise, Çin'e tabi olmuşlardır. Bilindiği gibi, elli yıllık bir karanlık dönemden soma, II. Göktürk Devleti 'nin kuruluşu ile, yeniden Türklük İstiklaline kavuşmuştur.
- Türkler hakkında Peygamberimiz'in hadislerini iki grupta toplamak mümkündür; İlk gruptaki hadisler, daha çok Türkler ile iyi geçinmeyi ve onlarla mücadele etmemeyi tavsiye etmektedir.
- İkinci gruptaki hadisler ise, Türkler ile Araplar arasında birçok mücadelenin olacağı, Türkler'in Irak ve Suriye'yi fethedeceği ve hakimiyeti Araplar'dan alacağı belirtilmektedir.
- Peygamberimizin ve fetihlerden önce Arapların Türkleri az da olsa tanıdıklan ve onlar hakkında bir fikir sahibi oldukları kısmen ortaya çıkmaktadır.
- Çeşitli yollarla Müslümanlar arasına giren Türkler, İslamiyet'i incelemek fırsatı bulmuşlar, kendi inanç ve yaşayışları ile İslam dini esasları ve Müslümanlarm yaşayışları arasında uygunluklar tespit etmişler ve bu sebeple de kılıç zoru olmaksızın, kendi istekleriyle Müslüman olmuşlardır.
- Sonuç olarak denilebilir ki, Peygamberimizin doğduğu, büyüdüğü, peygamber olduğu ve İslamiyet'i yaydığı, Peygamber olmanın yanında, aile reisi, ordu komutanı, devlet başkam olduğu çağda, kurulmuş, gelişmiş ve yıkılmış olan Göktürkler, doğuda Çinliler, batıda da Sasiiniler ve Bizanslılar ile bazen dost ve bazen de düşman olarak münasebetler kurmuşlardır. İsHl.m öncesi ve İslami devirde bu münasebetleri gerçekleştiren Türkler, hem Cahiliye çağı Arapları ve hem de İslami devirde başta Peygamberimiz olmak üzere, Müslümanlar tarafından takip ve takdir edilmiştir.
Göde, Kemal, Hz. Peygamber Devrinde Göktürkler ve Türk Kültürü, III. Kutlu doğum sempozyumu: tebliğler 295 s., 2000, s. 83