"Sessiz Aydınlanma"
Üzerine
Hüng-Chih
"Sessiz Aydınlanma"
olarak adlandırılan meditasyon biçimi Ch'an geleneğinin en önemli
uygulamalarından biridir. Sessiz Aydınlanma yaklaşık 11. yüzyılda ortaya
çıktı, ve en büyük savunucusu, sonradan Japonya'da Soto okulu denilen,
Ts'aotung okulunun üstası HungChih Cheng-Chueh'dir. Tibet'teki mahamudra
uygulaması bunun çok benzeridir, üygulama'nın kökeni Hindistan'da
samathavipasyana, ya da dinginlik içgörüsüdür. Bu uygulamanın amacı
düşüncelerin yükünden kurtulmuş bir zihindir. Bu zihni kendi durumu hakkında
derin bir farkındalığa ulaştırır.
Sessizlik ve
dinginlik içinde, bütün sözcükler unutulur,
Açık ve canlı bir
biçimde, o önünüzde belirir.
İlk önce sessizlik
vardır, sonra aydınlanma gelir. Sıradan yaşamda insanlar kendilerini asla
sona ermeyen bir sözcük ve imge ardışıklığıyla ifade ederler. Bu
dinginlikten uzaklaşmaktır. İnzivalarda konuşmama kuralımız vardır. Yine de,
zihniniz düşüncesiz ya da sözcüksüz olabilir mi? Görüşmeler sırasında,
insanlar bana en büyük sorunlarının düşünmeyi durduramamaları olduğunu
söyler. Orada, sözcüksüz ve sessiz oturuyor olsanız da, sürekli zihinsel
nesnelerle konuşuyor olabilirsiniz. Bugün hızlı yürüyüşten sonra, size
gevşemenizi ve bütün düşünceleri bir kenara koymanızı söyledim. Eğer bunu
başarabilseydiniz, bir sessizlik ve dinginlik durumunu başarabilirdiniz, ve
daha ileri bir düzeyde uygulama yapıyor olurdunuz.
Sessiz Aydınlanma,
içinde tek bir düşüncenin bile olmadığı, çok huzur dolu bir meditasyon
uygulamasıdır, yine de zihniniz tam anlamıyla berraktır. Bu durumu
tanımlamak için üç tümce kullandım: ilki, "parlak ve açık", İkincisi,
"dağınık düşüncelerin olmaması" ve üçüncüsü, "tek bir düşünce bile
olmaması."
Zihin sözcükleri
kullanmayı bırakırsa, parlak ve açık olur; bu ilk özelliktir. Sonraki,
"dağınık düşüncelerin olmaması" tek zihinliliğe, yani yönteme tam
konsantrasyona gönderme yapar. Ancak sonunda yöntemin kendisini de
unuttuğunuzda ve tek bir düşünce kalmadığında, bu gerçek dinginliktir. En
üst noktasında, Sessiz Aydınlanma yöntemsizlik yöntemidir. Nefesi saymak ve
izlemek dağınık zihni toparlama yöntemidir ve kungan ani bir yarıp geçmeyi
başarmak için büyük bir bakı uygulama yöntemidir. Sessiz Aydınlanma sadece
bütün sözcük ve düşünceleri bırakmak ve doğrudan Ch'an durumuna geçmektir.
Bu yöntemi insanlara
çok sık önermem. Daha çok, onlardan kunganlar üzerine çalışmalarını isterim.
İlk olarak, bundan gerçekten yararlanmak için iyi bir uygulamanız olmalıdır;
dingin bir şekilde oturmanın bir sorun olmadığı, kırılmaz bir konsantrasyona
ve hiçbir dışsal düşünceye sahip olmadığınız bir aşamada olmalısınız. İkinci
neden zihninizin gerçekten "berrak ve açık" mı olduğunu, yoksa donuk mu
olduğunu söylemek zordur. Sadece boş boş oturursunuz ve ince düşünceler
içindesinizdir, ama Sessiz Aydınlanmayı uyguladığınızı düşünürsünüz. Hiçbir
şeyi aydınlatmadan sessiz olabilirsiniz.
Anahtar "Açık ve
canlı bir biçimde o önünüzde belirir." mısrasındadır. Ne hakkında açık ve
canlısınız? Hareketsiz olduğu halde, bir ayna gibi herşeyi yansıtan
zihninizdeki herşey hakkında.
Bu farkedildiğinde,
zamanın sınırları kalmaz.
Bu deneyimlendiğinde,
çevreniz yaşamla dolar.
Sessizlik
başarıldığında, zamanın bir süresi yoktur. Sadece düşünceler gelip gittiği
için zamanın farkındayızdır. Düşüncenin olmadığı an, zaman da yoktur. Zaman
sınırsızdır, ölçülerin ötesindedir. Büyük Usta Tai-Hsu bir gece meditasyon
yaparken akşam çanını duydu. Bunun hemen ardından, sabah çanını duydu.
Samadhi'de olduğu için, bütün bir gece zaman hissi olmadan geçti.
Sonraki mısra
çevrenin açık ve canlı bir hissedilişi anlamında uzaya gönderme yapar.
Zihniniz kımıldadığında, farkındalığınız düşünceleriniz tarafından dar bir
odaklaşma içine girmiştir. Eğer zihninizi kullanmadan görüp duyabilseydiniz,
ve aynı esnada çok dikkatli olsaydınız, sınırsız bir uzay hissederdiniz.
Ancak bu özellikle yüksek bir durum değildir. Yüksektir ama henüz "Tek bir
düşünce bile olmaması" değildir. Bu durumda büyük ve küçük ayırımı yoktur.
Geçmişin, bugünün ve
geleceğin bütün Budalamın Dharma Tekerleğini ince bir kıl noktası üzerinde
döndürdüğü söylenir. Zihninizi bütün düşüncelerden boşaltabildiğinizde,
zihin herşeyi kapsar ve en küçük olandan da küçük olanla sonsuz büyük olan
arasında bir ayırım görmez.
Bu parlak farkında
oluştur müthiş bir aydınlık veren, saf aydınlık harikalarla doludur.
Aydınlatıcı parlak
farkındalık, kargaşa içinde olan ve dünyayı karanlık gören sıradan
farkındalıktan farklı olarak, duyarlı varlıkları mükemmellik içinde gören
bir Buda'ya aittir. Bu parlaklık ışığını, harika görünümler alan tüm
nesneler üzerine saçar. Bu Milarepa'nın küçük büyük varolan herşey
arasındaki uyumunu anlatan şarkıları gibidir. Bu herşeyin, her görüş
açısından bu ayrıntılar içinde görüldüğü Avatamsaka Sutra'nın harikasıdır.
Böyle aydınlanan bir zihin evreni bir toz tanesinde görebilir. Bu
samadhiden doğan bilgelik yoluyla algılanan alandır.
Ayın görünüşü, bir
yıldızlar ırmağı
Karla kaplı çamlar,
bulutlar dağların zirvesinde gezinir.
Sessiz Aydınlanma
durumu bulutların gölgelemediği ay gibi berrak, yumuşak ve serindir.
Aydınlanmayı güneşten çok ay simgeler, çünkü ay serin ve huzurludur, oysa
güneş sıcak ve etkindir. "... bir yıldızlar ırmağı" yoğun yıldızların bir
ışık denizi oluşturduğu Samanyolunu kasteder. "Karla kaplı çamlar..." Tüm
bunlar parlaklık ve açıklığa ilişkin imgelerdir.
Hiç yüksek dağların
dorukları boyunca sürüklenen bulutlar gördünüz mü? Bu engellerle bile
karşılaşsa, onlarla sınırlanmayan özgür zihni simgeler.
Karanlıkta,
parlaklıkla kızarırlar.
Gölgede, görkemli bir
ışıkla ışıldarlar.
Bu satırlar
karanlıkta sıkıntıların ortasında bile ışıldayan bilgelik zihniyle,
karanlıkta kalan aptal kişinin zihnini karşılaştırır. Bilge kişiler, belki
aptalca görünebilir ama, belirsizliği tercih eder. Yine de güçlerini
yaptıkları herşeyde ifade ederler.
Düşsel bir turnanın
engin gökyüzünde uçuşu gibi,
Bir sonbahar
gölcüğünün berrak, sakin suyu gibi,
Sonsuz çağlar
hiçlikte erir gider,
Herbiri bir ötekinden
ayırtedilemeyen.
Sessiz Aydınlanma
zihni geniş, yüksek ve derindir. O tıpkı boş uzayın enginliğini hissederek
uçan bir turna gibidir, kendi varoluşundan habersiz, zamansız bir düşte
sessizce yüzmektedir. Sonbahar gölcüğü, ne kadar derin olsa da, öylesine
sakindir ki, dibi net bir şekilde görülür. Sonbaharda gölcük yazda olduğu
gibi yaşamla dolu değildir. Etken unsurlar dinginleşmiştir, ve
dinginleşmeyle berraklık ortaya çıkar ve derinlikler sonunda görülebilir.
Turnanın düşündeki
göklerde ve sonbahar gölünün derinliklerinde çağların zamanı hiçliğe karışıp
gider. Neden hiçliğe? Çünkü zaman hissimiz zihnimizden akıp geçen düşünce ve
imgelerin sonsuz ardışıklığından doğar. Bu deneyim akışı ayrıca ayrı bir
benlik hissine neden olur. Eğer zihninizdeki düşüncelerin adımlarını
durdurabilseydiniz, ve tek bir değişmez Sessiz Aydınlanma düşüncesine
sabitlenseydiniz, zaman donardı. Ve sonra bu düşünceyi de unutsaydınız,
zaman çözülürdü.
Zihninizi tek bir
düşünce üzerine bir dakika bile sabitleyebilir misiniz? Bir uçağı havada
durdurmak tehlikeli midir? Tabii ki. Ancak düşüncelerinizi durdurmaya
kararlı olmalısınız ve ölmekten korkmamalısınız. Eğer panik olursanız
düşüncelerle dolarsınız. Her zamankinden daha çok düşüncelerinizi bırakmalı
ve sadece uygulamaya odaklaşmaksınız, yöntem dışında bütün yaşamınıza,
bedeninize, korkularınıza, arzularınıza ilişkin düşünceleri terk
etmelisiniz.
Bu aydınlanmada bütün
çabalar unutulur.
Bu harika nerede var
olur?
Sessiz Aydınlanma'nın
keşfedilecek birçok harikaları vardır. Ancak uygulama zihni, hedef
aydınlanmada olsa bile, araştırıcı zihin olamaz. Bir süre için bu
düşüncelerin varolması bir engeldir. "Bütün çabalar unutulur"un anlamı
aydınlanma dışında hiçbir şeyin kalmayacağıdır; herhangi birşeyi kaybetme ya
da kazanma düşüncesi yoktur. Harika olan kargaşayı bırakmak ve berrak,
parlak bir zihinle kendini sadece uygulamaya adamaktır.
Parlaklık ve
berraklık kargaşayı dağıtır
En küçük olanın
kökeni olan,
Sessiz Aydınlanma
yolunda.
Yöntemi
uyguladığımızda, sıkıntı ve bilgisizlik azalır, bilgelik ve şefkat artar.
Sıkıntı ve bilgisizlik küçüklüğün uçlarına vardığında, sönerler; bilgelik ve
şefkat büyüklüklerinin uçlarına vardığında onlar da söner. Bu yüzden, bütün
duyarlı varlıklar, Bodisatvalar ve Budalar için yol azalan sıkıntı ve artan
bilgeliğe yönelir. Ancak Budalık seviyesinde, ne sıkıntı ne de bilgelik
vardır.
En küçük olanın
derinlerine girmek için
Yeşim dokuma üzerinde
altın işleme cardır.
Yeşim dokuma ve altın
işleme deva'ların ya da cennetsel varlıkların giysilerini örmek için
kullanılır ve varlık alanlarını uyumlandıran bilgeliği simgeler. Bilgelik
yoluyla, en küçük olan şeyin doğası doğrudan gözlenebilir.
Özne ve nesne
birbirlerini etkiler.
Işık ve karanlık
birbirlerine karşılıklı bağlıdır.
Bu satırlar sıradan
düşüncedeki ikiciliği reddetmektedir. Özne ve nesne, ışık ve karanlık gibi
birbirine karşılıklı bağımlıdır. Sessiz Aydınlanma bilgeliğin sadece
sıkıntının olmaması olduğu düşüncesini dağıtır. Bu inziva sırasında, bir
öğrenci çok duygusal bir durumda yanıma geldi, ve duyduğu şefkatin onu çok
etkilediğini, insanların sıkıntıları için onlara acıma duyduğunu ve onlara
yardım etmek istediğini söyledi. Onun bakış açısından, bu sahip olunacak çok
iyi bir deneyim gibi görünüyordu, ancak ben onu azarladım ve, "Sen sadece
duygusallık çemberinde yuvarlanıyorsun. Bu bilgelik değildir. Bilge bir
zihin için, acınması gereken insanlar yoktur." dedim. Şefkat basit bir
duygusallık değildir; o sadece doğal insanlara yardım etme tepkisidir.
Ne dayanılacak bir
zihin vardır ne de dünya,
Yine de bu ikisi
karşılıklı etkileşir.
Ben ve diğeri
arasındaki ayırım düştüğünde, benlik ya da dışdünya hissi ortadan
kalktığında, içsel ve dışsal olan bir olur, ve hatta bu bile yok olur. Eğer
zayıf bir şekilde uygulama yaparsanız, iki ardarda gelen düşünceyi bile
kaynaştıramazsınız, ki bu iç ve dış arasındaki sınırı çözmenin çok daha
azıdır.
Yukardaki son
satırlar Sessiz Aydınlanma'nın dingin, içsel görünümüdür. Aşağıdakiler daha
çok dünyadaki işleyişiyle ilgilidir.
Doğru görüşler
ilacını iç.
Zehire batırılmış
davula vur.
Doğru görüşler
ilacını içmek varlığınızı Dharma'nın içinde eritmektir; zehire batırılmış
davula vurmak duyarlı varlıklara aldanış ve sıkıntılarını öldürmelerinde
yardım etmektir. (Hint mitolojisinde, belli bir zehire batırılmış davul onu
duyan düşmanian, çok uzakta da olsalar öldürebilir.) Yine de şefkat ve
yardım duyguları olsa da, duyarlı varlıkları kurtarma hissi yoktur.
Uygulamanın üç direğine güvenmelisiniz ahlak kuralları, samadhi ve bilgelik.
Bunların içinden, samadhi en kolay şekilde somut sonuçlar üreten
samadhidir. Kısa bir süre için bile benmerkezci görüş açısını yıkan birisi
Sessiz Aydınlanma'yı anlayabilir. Ancak en üst noktada bu uygulamanın özü
sadece oturmaktır, yalnız oturmak ve oturmaya devam etmek. Bu dibi açık bir
şekilde görülecek kadar berraklaşana dek bir su birikintisini kirlerini
çökmesi için bırakmak gibidir.
Sessizlik ve
aydınlanma bütün olduğunda
Yapacağım seçimler
öldürmek ve yaşam vermektir.
Bodisatvanın ruhu
şudur: kendini acılardan kurtarma yolu başkalarını acılarından kurtarmaktan
geçer. Bu ideale sahip olsanız bile, eğer uygulamanız zayıfsa, en içten
eylemlerinizin bir yardımı olmaz. Ancak uygulamanız bu şiirde tanımlanan
düzeye vardığında, yardım etme gücünüz kendiliğinden akar, hatta alışılmadık
şekillerde bile. "Öldürmek ve yaşam vermek" Bodisatvanın her tür ustalığı
kullandığı, hatta onu anlayışa ulaştırmak için öğrencilerinin sıkıntılarını
bile arttırdığı anlamına gelir. Bilgeliğe yaşam vermek için sıkıntıları
öldürürüz, bilgeliğe ulaştırmak için sıkıntılara yaşam veririz.
Sonunda, kapıdan
geçilir, e yeniden doğulur.
Dallardaki meyvalar
olgunlaşmıştır.
Uygulama
tamamlandığında, meditasyon uygulayıcısı samsara ölüm ve doğum
çemberikapıları boyunca geçer ve bilgelik yoluna çıkar. Uzun ve sıkı bir
emek verdikten sonra, uygulaması olgunlaşmıştır. Buda'nın aydınlanma ağacı
olan Bodhi ağacının meyvaları toplanmak için hazırdır. Ch'an uygulamasında,
bu "kapı" geçilmesi gereken üç eşikten oluştuğu şeklinde tanımlanır. İlk
eşik ch'u ch'an ya da "başlangıç Ch'an"ı olarak adlandırılır. Öz benlik
doğamızı, ya da Buda doğamızı görmek için, Ch'an'ı araştırarak, ve büyük
şüphe duvarını parçalayarak bu eşiği geçeriz. Bu meyvanın ilk tadıdır,
aydınlanmaya bir bakıştır, ancak son özgürleşme değildir, çünkü sıkıntıların
kökleri hala derinlerdedir.
Aysız ve yıldızsız,
gecelerin en karanlığında, bir ışık topu göğü yarar; bir an için herşeyi
şaşırtıcı bir netlikle görürsünüz, sonra yine karanlık gelir. Ancak onu
birkez görmüş olarak, inancınız artmıştır, ve uygulamanızı asla tümüyle
bırakmazsınız.
İkinci eşik aslında
birçok eşiktir. "Çok katlı geçiş" anlamına gelen t'seng kuan denir. Bu
herbiri ötekinden daha yüksek olan ve bir bir geçmeniz gereken zirveleri
olan bir sıradağ gibidir. Zirveler sizin kendi engelleriniz ve
sıkıntılarınızda. Bu seviye uzun bir zaman alır, ancak her zirveyi geçişte
gücünüz artar, ve sıkıntılar hafiflerken zirveler daha az yüksek görünür.
Üçüncü ve son eşik
lao kuan, "hapishane geçişedir, böyle söylenmesinin nedeni kişinin bu
samsara çarkındangeçmiş, şimdi ve geleceğin geçici alanı son özgürlüğe
doğmasıdır. Bu özgürleşmeye Nirvana denir. Bu seviyede, Bodisatvanın duyarlı
varlıklara yardım etme kapasitesi engin ve sınırsızdır.
Sadece bu sessizlik
en üst öğretidir.
Sadece bu aydınlanma,
evrensel yanıttır.
Sessizlik en üst
öğretidir. Milyarlarca sözcük ağızdan çıkar, bunlar hala Dharma değillerdir.
Aydınlanmanın hiçbir tanımı doğrudan deneyime yaklaşamaz. Sessizliğin
kendisi sözcükleri aşan öğretidir. Aydınlanma mükemmel bilgeliktir. Sadece
mükemmel bilgelikle bütün duyarlı varlıklara yanıt verebilirsiniz.
Bu yanıt çabasızdır.
Öğreti, kulaklarla
duyulmaz,
Aydınlanma
çabasızdır, çünkü mücadeleyle gelen bir dinginlik yoktur. Çabasız tepki
Bodisatvanın yoludur. Başkaları onda büyük bir sevecenlik görse de, o
kendisini sıradan görür.
Baştan sona evrendeki
herşey,
Işık yayar ve
Dharma'yı anlatır.
Yeşil bambunun ve
sarı çiçeklerin Dharmayı anlatan Buda olduğu söylenir. Ancak Buda Dharma'yı
göstermeyen bir şey var mıdır? Tao-Sheng Ustanın, kimse konuşmalarını
dinlemediği için bir kaya yığınına konuştuğu bir öykü vardır. Öyküye göre,
konuşması bittiğinde kayalar onu takdirle onaylarlar. Ancak, gerçekte,
herşey Buda'nın Dharma bedenidir ve aydınlanan zihin dünyayı yalın bir
biçimde parlak ve canlılıkla dolu görür.
Birbirlerinin kanıtı
olurlar,
Herbiri ötekinin
sorularına yanıt verir.
Karşılıklı yanıtlayıp
birbirlerini onaylarlar,
Mükemmel bir uyum
içinde etkileşirler.
Bu her nesne
arasındaki konuşmada, herşey Dharma'yı anlattığında, yanıt hep bellidir.
Aydınlanan zihin herşeyi kapsar, ve onun içinde tüm şeyler bir fazlalık ya
da eksiklikleri olmadan dostça ve uyumludurlar. Bu mükemmel bir konuşmadır
mükemmel soruya mükemmel yanıt; ve hepsi sözcüklerden uzak.
Eğer aydınlanmada
dinginlik eksikse,
Bu durumda ayırımlar
görülecektir.
Karşılıklı onaylama
ve yanıtlar,
Bu sefer uyumsuzluğu
doğurur.
Sessizlik olmadan
aydınlanma olduğunda, düşünceler araya girer ve ayırımlar ortaya çıkar.
Şeyler "sadece öyle oluş" niteliklerini yitirirler. Şeyler arasındaki
diyalog uyumsuzdur yanlış soruya yanlış yanıt.
Eğer dinginlikte
aydınlanma kaybolursa,
Herşey boşa gidecek
ve önemsizleşecek.
Önceki satırlarda
şair sessizliği olmayan aydınlanmadan sözediyor, burada ise, aydınlanma
olmayan sessizlikten. Bu durumlardan hiçbiri kendi içinde bütün değildir,
bunlardan hiçbiri tek başına uygulamanın amacı değildir.
Sessiz Aydınlanma
bütün olduğunda,
Lotus çiçeklenecek,
düş gören uyanacaktır.
Bu satırlar açık bir
şekilde Sessiz Aydınlanmanın doğru bir şekilde uygulanmasının aydınlanmaya
götüreceğini söylüyor. Sessiz Aydınlanma huzur ve aydınlanmanın her ikisi
birden varolduğunda bütündür. Bu noktaya ulaşmak için çok yoğun çalışmalar
ve sabır gereklidir. En sonunda, içinizdeki lotus Buda çiçeklenecektir, ve
samsara'nın, sıkıntıların derin düşünden uyanacaksınızdır.
Yüz ırmak okyanusa
akar,
Bin dağ en yüksek
zirveye döner yüzünü.
Yüz ırmak düşünmeye
bağlanan ve sıkıntılar içindeki duyarlı varlıklar gibidir. Her ırmak, kendi
yolunu izleyerek, bilgelik okyanusuna akar ve kendi benlik hissini yitirip
okyanusla bir olur. Bin dağ kendini yalıtılmış gören ayırımcı zihni ima
eder, ancak herbiri en sonunda bilgeliğin en yüksek zirvesine gözünü diker,
ve tüm duyarlı varlıklara ait tek bir büyük dağ görür.
Kazların sütü suya
tercih etmesi gibi,
Çiçek tozlarını
toplayan meşgul bir arı gibi.
Sessiz Aydınlanma en
üst noktasına vardığında,
Ben okulumun asıl
geleneğini gerçekleştirmiş olurum.
Besleyici sütü suya
tercih eden kazlar, meşgul bir şekilde çiçek tozu toplayan arılar, ikisi de
doğal zekayı, ya da hayvan bilgeliğini ifade ederler. Sessiz Aydınlanmayı
uygularken siz de aynı şeyi yaparsınız, bilgeliği kazanmanın doğal sürecini
tamamlarsınız. Tıpkı bir arının ölü bir çiçekte toz aramakla zaman
kaybetmemesi gibi, bilge bir uygulayıcı sadece donuk bir zihinle oturarak
zaman harcamaz. Tıpkı bir arının çabalamaktan yorulmaması gibi, ciddi
uygulayıcı bilgelik balını tadana kadar çalışır. Şair uygulamasının
meyvalarını aldığında, kendi bağlı olduğu okulun geleneğini onurlandırıyor
ve onu iletiyor. Ancak temelde, o neyi iletir ve kimi onurlandırır? Gerçekte
Buda tarafından keşfedilen yöntemi iletir ve tüm varlıkların özünde olan
Buda doğasını onurlandırır.
Bu uygulamaya Sessiz
Aydınlanma denir.
O en aşağıdan en
yukarıya
Herşeyin en derinine
işler.
Bu satırlar Buda'dan
beri sayısız nesiller boyunca bir kesinti olmaksızın, elden ele aktarılan
bir uygulama geleneğine duyulan inançtan söz ediyor. Onu uygulayabilen ve en
derinden en yükseğe onda Buda Dharma'nın tümünü bulmayan biri var mıdır?