Bu Yazıda Neler Var?
Kırlangıçlar ve Sağanlar Nerelerde Yaşarlar? Kırlangıçlar Hakkında Her Şey
KIRLANGIÇLARLA sağanlar hem görünüş, hem alışkanlık yönünden birbirine çok benzer. Asıl ortak yanları, uçuşa son derece elverişli olmalarıdır. ikisi de oldukça hızlı uçar.
Kırlangıçlar
Kırlangıç dünyanın hemen hemen her yerinde vardır. İnce uzun bir gövdesi, uzun ve sivri kanatlarıyla derhal göze çarpar. Bacakları çok kısadır ve hiç yürüyemez, ama tırnakları ile en ufak çıkıntıya bile tutunabilir.
Kırlangıç yalnız böcekle beslenir: Bir kırlangıç çifti yavrularıyla birlikte ayda 100.000’den çok böcek yer. Uçarken avlandığı için, gagasını alabildiğine açık tutarak uçar ve karşısına çıkan uçucu böcekleri kaparak yutar. Su içmek için de, suyun yüzeyine sürtünürcesine uçarak aynı şeyi yapar.
Kırlangıç türleri
Belli başlı kırlangıç türleri şunlardır:
1- Kır Kırlangıcı: isli kırlangıç da denir. Kuzey Amerika ve Asya ile Avrupa’nın büyük bir kesiminde yaşar (hirundo rustica). Uzunluğu 18 cm civarındadır. Ağıl ve ahırlarda yuva kurar. Gerdanı ve alnı kırmızı-kahverengi, kuyruğu çatallıdır. Sırtında ve kursağında parlak mavi dar bir şerit vardır. Göçmendir. Böcekle beslenir.
2- Kıyı Kırlangıcı: Kum kırlangıcı da denir. Kuzey Yarıküre’nin büyük bölümünde görülen göçmen bir kırlangıç türüdür (en küçük bedenli kırlangıç türüdür). Sırtı gri-kahverengi, karnı daha açık renktir. Kumlu, balçıklı ırmak ve göl kıyılarını sever. Daha çok kentlerdeki evlerde yuva kurar. 13 cm uzunluğundaki bu kırlangıç türü (riparia riparia) sivrisinek avlayarak beslenir (böcekçildir).
3- Kaya Kırlangıcı: Kuzeybatı Afrika ve Güneybatı Avrupa’dan Tibet’e kadar uzanan kuşakta yaşayan kırlangıç türüdür (riparia rupestris). Sırtı gri kahverengi, kamı daha açık renktir. Dağlık yörelerde ve sarp kayalıklarda yaşayan bu kırlangıç türü 13 cm uzunluğunda olup; böcekçildir.
4- Kızıl Kırlangıç: Güneydoğu Avrupa,
bütün Güney Asya ve Okyanusya adalarında yaşayan kırlangıç türüdür (hirundo daurica). Ensesinde pas kırmızısı bir şerit vardır. Beyaz karnı üzerinde koyu renk çizgiler bulunur. Kuyruğu çok çatallıdır ama beyaz lekeler içermez. Uzunluğu 18 cm otan bu kırlangıç türü göçmendir ve böceklerle beslenir.
5- Pencere Kırlangıcı: Kuzey Yarıküre’nin büyük bölümünde, Güneydoğu Afrika’da ve bazen de Doğu’da yaşayan kırlangıç türüdür. Ev kırlangıcı, kent kırlangıcı, un kırlangıcı adıyla da bilinir (dolichon urbica). Uzunluğu 14 cm olan bu kırlangıç türü göçmen olarak yaşar.
Kırlangıçlar, toplu yaşayan kuşlardır (içlerinden biri tehlikedeyse öbürleri hemen yardımına koşar). Sıcak ülkelerde yaşayanlar yerleşik, ılıman ülkelerde yaşayanlar göçmendir. Hava sıcaklığı ilkbaharda 10°C’ve ulaştığında (Mart, Nisan aylan) gelirler (bu nedenle baharın habercisi saydırlar). Sonbahar başlarında toplu halde Afrika’nın tropiklerarası bölgelerine giderler (Türkiye kırlangıçları Eylül’de Afrika’ya doğru göçe başlar, havalar ısınınca geri dönerler).
Sağanlar
Kanatları daha uzun ve daha sivri olan sağanlar, kırlangıçlardan da iyi uçucudur: Saatte 60 ile 90 km arasında bir hızla uçar ve 200 km’den, hatta bazı türler (özellikle Asya sağanları) 300 km’den fazla hızla yükselebilir. Böylelikle, yükseklerde günde birkaç yüz kilometre yol alır. Bazen dik yerlere tutunurlarsa da hiçbir zaman yere konmaz.
Kırlangıçlar gibi bunlar da göçmen kuşlardır. Sürüler halinde yaşar, ama bir- biriyle sık sık kavga ederler.
Kesinlikle kanıtlanmamış olmakla birlikte sağanların geceyi de gökyüzünde, en az 2.000 m yükseklikte, havada süzülürken uyuyarak geçirdikleri düşünülebilir.
Güneydoğu Asya’da ilgi çekici bir sağan türü yaşar: Salangan. Bu kuş, su yosunlarını tükürüğü ile karıştırarak yuvasını mağaraların duvarlarına yapar. Çin mutfağında kullanılan bu yuva, doğuda çok makbul sayılır ve bazı bölgelerde, |kırlangıç yuvası” adıyla önemli bir ticarete konu olur.