Guy de Maupassant
- Doğum : 5 Ağustos 1850/Fransa
- Ölümü : 6 Temmuz 1893/Paris/Fransa
- Meslek : Romancı, kısa öykü yazarı
- Başlıca Eserleri : Boule de Suif, Pierre ve Jean, Bel-Ami, Bir Hayat
Dünyaca ünlü yazarlardan Shakespeare’i oldukça fazla okumuş bir annenin oğlu olan Guy de Maupassant annesinin derin edebiyat kültüründen çokça etkilendi. İlköğretim çağında gittiği dini okuldan atılması onda dine karşı olumsuz bir intiba oluşmasına sebep oldu. Dine karşı bu olumsuzluk hali daha sonra yazacağı tüm eserlerine yansıdı. Edebiyatın hayatındaki ilk izlerine lise yıllarında rastlanan Guy, okulda çeşitli piyeslere, şiir müsabakalarına katıldı. Liseyi tamamladıktan hemen sonra 1870 yılında patlak veren Fransa-Prusya savaşına gönüllü olarak katıldı. Savaşın ardından Paris’e yerleşti ve buradaki Denizcilik Bakanlığı’nda on yıl çalıştı. Paris'te sıradan bir memur hayatı sürerken bu hayattan sıkılarak işinden ayrıldı ve hayatını tamamen edebiyata yöneltti.
Edebiyata olan ilgisi annesi aracılığı ile olsa da edebiyat dünyasına girmesine asıl vesile olan kişi Gustave Flaubert idi. Flaubert onun danışmanı, yol göstericisi ve gazeteciliğe girmesini sağlayan kişi oldu. Bu yıllar da Maupassant dönemin ünlü edebiyatçılarından olan İvan Turgenyev ve Emile Zola başta olmak üzere birçok realist ve natüralist yazarla tanıştı. Gazetecilikte ilerleyen Maupassant gazetelere makale yazdı. Başlarda şiirle ilgilenmesine rağmen Flaubert onun roman ve öyküye yönelmesi gerektiğini söylemesiyle birlikte şiiri bıraktı, roman ve öykü yazmaya başladı. Boş kaldığı zamanlarda küçük öykü ve romanlar yazan Guy ilk başyapıtı olan Boule de Suif’i yayınladı. Bu eseri Emile Zola tarafından toplanan birçok natüralistin bir arada bulunduğu bir toplantıda büyük ilgi gördü. En verimli yılları olan 1880-1891 yılları arasında yılda iki hatta dört kitap yayınlayacak kadar kendisini geliştirdi. Eserleri kısa sürede birçok baskı yaptı.Bu en parlak döneminin ardından başlayan ölüm korkusu ve yalnız kalma isteği sonucunda Paris de birkaç kez intihar girişiminde bulundu Çocukken geçirdiği sifilis hastalığının etkisi ile aklını yitirdi ve hayatını kaybetti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Henri Troyat, “Guy de Maupassant Fransız Edebiyatının Özgür Tayı” Hece Yayınları
Ali Büyükaslan, “Bilişim Teknolojilerinden1 Yararlanarak Maupassant Öyküleri Üzerine Tematik Bir Çalışma”
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Mehmed Emin Zeki
Eğitim hayatında oldukça zeki bir öğrenci olduğu için “Zekî” lakabıyla anılan Mehmed Emin Bey, askerî rüşdiyenin ardından eğitimine İstanbul’daki Harbiye Mektebi’nde devam etti. Yüzbaşı rütbesiyle Harp Akademisi’ni birincilikle tamamladı. Emlâk-i Seniyye İdaresi’nde mühendis olarak görev yaptı. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra Edirne’deki İkinci Ordu’ya tayini edildi. İstanbul’a döndüğünde Harita Komisyonu’na seçilerek İstanbul ve çevresinin haritasının hazırlanmasında görev aldı. Kafkasya’da Türkiye-Rusya sınır komisyonunda çalıştı. Balkan savaşı başlayınca kendi isteğiyle Çatalca cephesine erkânıharp olarak atandı. I. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine İstanbul’a gelerek Birinci Ordu’da görevlendirildi ve rütbesi binbaşılığa yükseltildi. Selmânipâk, Dolapça, Şeyh Said, Gelâl, Küveyt ve Kûtül‘amâre çevresinde meydana gelen savaşlara katıldı. Kafkas cephesindeki Üçüncü Ordu’da erkânıharp başkan muavini olarak bu cephede de savaştı. İstanbul’da Erkânıharp Dairesi Başkanlığı Harp Tarihi Şubesi başkan muavinliğine tayin edilen Zeki Bey Irak’a dönünceye kadar bu görevi sürdürdü. Bir süre sonra Süleymaniye’de mebus olan Zeki Bey, meclis başkanvekilliği ve askerî komisyon başkanlığı görevlerini yürüttü. Irak krallık yönetiminde kurulan yaklaşık otuz hükümetin çoğunda bakan olarak görev yaptı.
-
William Wallace
William Wallace, Kral I. Edward'ın döneminde İngiltere'ye karşı yapılan direnişte vatandaşlarına önderlik eden İskoç şövalyedir. Hafızalarımıza Cesur Yürek filmindeki canlandırılışıyla yer edinen William Wallace bir kahraman olarak görülmesine rağmen hayatıyla ilgili pek az şey bilinmektedir. Bu boşluğu mitler ve spekülasyonlar doldurdu. 13. yüzyılda İskoç bağımsızlık mücadelesine katılan ve önderlik eden William Wallace’ın iki kardeşi vardır. Direniş döneminde yakalanmasından önce Stirling Köprüsü Savaşı’nda büyük bir zafer elde eden Wallace, bu başarısı ile İskoçya’da halen daha ulusal bir kahraman olarak anılmaktadır.
-
Ömer Muhtar
İtalyan işgali altında bulunan Libya’nın kurtarılması adına ortaya koyduğu mücadeleyle bilinen Ömer Muhtar, Berka’nın Defne bölgesindeki Butnân’da doğdu. Libya’daki en büyük Arap kabileleri arasında sayılan Menife’ye mensup Gays ailesindendir. İlk eğitimini babasından almasının ardından tahsil için kardeşi Muhammed ile birlikte Senûsîler’in Zenzûr Zâviyesi şeyhi Seyyid Hüseyin el-Garyânî eş-Şemsî’nin yanına gönderildi, babasının ölümü üzerine de onun himayesine girdi. Zenzûr’da zaviyedeki eğitiminden sonra, Senûsiyye’nin kurucusu Muhammed b. Ali es-Senûsî’nin 1859’da vefatından kısa bir süre önce yerleşip merkez zaviyesini faaliyete geçirdiği Cağbûb kasabasına gitti. Burada hareketin ikinci önderi Mehdî Muhammed b. Muhammed es-Senûsî’nin yanında öğrenimini tamamladı. Sekiz yıl kaldığı bu zâviyede İslâmî eğitimi Şeyh ez-Zirvâlî el-Mağribî el-Cevvânî’den, dini ilimleri ise Fâlih b. Muhammed ez-Zâhirî’den aldı. Eğitim yıllarında Mehdî es-Senûsî’nin dikkatini çekti. Mehdî es-Senûsî, 1895’te Cağbûb’dan ayrılarak Kufra’da yeni kurulan Tâc köyüne gidip burasını merkez zaviye yapmak istediğinde Ömer el-Muhtâr’ı da beraberinde götürdü. Aldığı eğitimin ardından şeyh olarak Osmanlı’ya itaat etmeyen Merc kasabası yakınındaki Ubeyd kabilesine ait Kasûr Zâviyesi’ne tayin edildi. Bu kabileyi kısa zamanda Osmanlı idaresine yaklaştırdı ve buradaki diğer Arap kabileleri arasında devam eden kavgaları da sona erdirdi.
-
Damad İbrahim Paşa
Küçük yaşta Enderun’a alınarak burada yetiştirilen İbrahim Paşa, saray hizmetlerinde silahtarlığa kadar yükseldi ve bundan sonra sırasıyla yeniçeri ağalığı, Rumeli beylerbeyi, vezir, Mısır beylerbeyi görevlerinde bulundu. 1585 yılında başarılı hizmetlerinden dolayı üçüncü vezirliğe yükseltilen paşa, bir sultanla evlendikten sonra ‘damad’ sıfatıyla anılmaya başlandı. 1587 yılında kubbe vezirliğine tayin edilen İbrahim Paşa, İstanbul’da vuku bulan Beylerbeyi Vak‘ası’nda devrin sadrazamı Siyavuş Paşa ve öteki bazı vezirlerle birlikte azledildi. Birkaç yıl sonra üçüncü vezirlikle tekrar Divan-ı Hümayun’a giren İbrahim Paşa 1595 yılında ikinci vezirliğe, bundan bir yıl sonra ise sadrazamlığa getirildi. Bu ilk sadrazamlığı sırasında III. Mehmed’le birlikte Eğri seferine çıkarak muhasara edilen Eğri’den zaferle dönüldü. Sadrazam olduğunda kendisi aleyhine ittifak eden bazı devlet adamlarını İstanbul’dan uzaklaştıran İbrahim Paşa, Kırım Hanı Fetih Giray’ı da katlettirmesi üzerine padişahın gözünden düştü. Ayrıca kayınvalidesi Safiye Sultan’a mutat parayı vermemesi, hatta Valide Sultan’ın bazı adamlarını görevden alması azline sebep oldu; yerine Valide Sultan’a rüşvet vermeyi itiyat edinen Hadım Hasan Paşa getirildi.
-
Şehdi Osman Efendi
Hayatının ilk yıllarına dair bilgi olmayan Şehdi Osman Efendi’nin bazı belge ve kaynaklarda Arnavut asıllı olduğu belirtilir. Emnî Mehmed Efendi’nin kethüdâsı olarak Rusya sefâret heyetinde bulunmasıyla ilgili olan kayıt Şehdi Osman Efendi hakkındaki en eski kayıttır. Rusya’ya bu ilk yolculuğu onun Rusya sefiri tayin edilmesinde etkili oldu. Muhtemelen divan veya maliye kâtipliğinden yetişti. 1740’ta Rusya’ya giden elçilik heyetinde iken kethüdâ idi. Avlonya ve Eğriboz mukātaacılığında bulundu. İki yıl boşta kaldıktan sonra çavuşlar kâtipliği yaptı. III. Mustafa’nın cülûsunu bildirmek üzere şıkk-ı sânî defterdarlığı pâyesiyle Rusya’ya sefir olarak tayin edildi. Şehdî Osman Efendi bu göreviyle ilgili bir sefâretnâme kaleme aldı. Şehdî Osman’ın sefirliği daha başlangıcından itibaren tartışmalara sebep oldu. Özellikle sefâreti sırasında kendisine sığınanları koruması Rus görevlileri tarafından eleştirildi. Problemlerin bir diğeri teşrifatla ilgiliydi. Kendisini “nâme-i hümâyun sefiri” diye tanıtan Osman Efendi teşrifatın buna göre düzenlenmesini istedi. Ancak Rus yetkilileri ise Osmanlılar’la artık eşit şartlarda karşı karşıya geldiklerini her fırsatta göstermeye çalışıyordu. Onun bu davranışları, III. Mustafa’nın tahta çıkışını tebrik için 1761’de Çariçe Elisabeth tarafından İstanbul’a gönderilen Prens Şahovski’nin şikâyetlerine konu oldu, özellikle nâme-i hümâyunu bizzat çariçenin eline vermekte ısrar etmesi kınandı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun