Kekemelik nedir?
Kekemelik, normal konuşma akışını bozan seslerin, hecelerin ya da kelimelerin tekrarlandığı ya da uzadığı bir konuşma bozukluğudur. Bu konuşma kesintilerine, hızlı göz yanıp sönmeleri veya dudakların titremeleri gibi zorlayıcı davranışlar eşlik edebilir . Kekemelik, bir insanın yaşam kalitesini etkileyen, diğer insanlarla iletişim kurmayı zorlaştırabilir.
Kekemelik belirtileri bir kişinin gün boyunca önemli ölçüde değişebilir. Genel olarak, bir gruptan önce konuşmak veya telefonda konuşmak bir kişinin kekemelik yapmasını daha şiddetli hale getirebilir, şarkı söylerken, okurken veya aynı anda konuşarak kekemelik geçici olarak azaltılabilir.
Kekemelik bazen şu şekilde ifade edilir kekeme ve daha geniş bir terim ile disfluent konuşma.
Kimler takılır?
Ülkemizde % 35 varan bir kekeme olan insan var. Kekemelik her yaştan insanı etkiler. En sık 2 ile 5 yaş arasındaki çocuklarda dil becerilerini geliştirdikleri için görülür. Tüm çocukların yaklaşık yüzde 5’i, birkaç haftadan birkaç yıla kadar süren yaşamlarında bir süre kekemeye başlar. Erkeklerin, kızlar nazaran kekeme olma oranı iki katı; Ancak yaşlandıkça, kekemeye devam eden erkeklerin sayısı, kızların sayısından üç ila dört kat daha fazladır. Çocukların çoğu kekemelik geçirmez. Yetişkinlerin yaklaşık yüzde 1’i veya daha az kekeme olur.
Konuşma normal olarak nasıl üretilir?
Konuşma seslerini, nefes , fonlama (ses üretimi) ve eklem (boğaz, damak, dil ve dudakların hareketi) içeren bir dizi kesin olarak koordine edilmiş kas hareketleri aracılığıyla yaparı. Kas hareketleri beyin tarafından kontrol edilir ve duyma ve dokunma duyularımızla izlenir.
Kekemeliğe ne sebep olur?
Kesin mekanizmalar anlaşılmamasına rağmen, daha yaygın olan iki kekemelik türü vardır. (Psikojen kekemelik adı verilen üçüncü bir kekemelik, duygusal travma veya düşünce ya da akıl yürütme problemlerinden kaynaklanabilir . Bir zamanlar tüm kekemeliklerin psikojenik olduğuna inanılıyordu, ancak bugün psikojen kekemeliliğin nadir olduğunu biliyoruz.)
Gelişim kekemelik
Gelişimsel kekemelik, küçük çocuklarda hala konuşma ve dil becerilerini öğrenirken gerçekleşir. Kekemeliğin en yaygın şeklidir. Bazı bilim adamları ve klinisyenler gelişimsel kekelemenin, çocukların konuşma ve dil becerileri çocuğun sözlü taleplerini karşılayamadığında meydana geldiğine inanmaktadır. Gelişim kekemelik de ailelerde çalışır. 2010 yılında, ilk kez, NIDCD araştırmacıları kekemelik yapan kişiyi üç gen izole etti. Kekemelik genetiği hakkında daha fazla bilgi bu bilgi notunun araştırma bölümünde bulunabilir.
Nörojenik kekemelik
Nörojenik kekemelik felç , kafa travması veya başka tür bir beyin yaralanmasından sonra ortaya çıkabilir . Nörojenik kekemelikle beyin, beyin ve sinirler veya kaslar arasındaki sinyal problemleri nedeniyle konuşmaya katılan farklı bileşenleri koordine etmekte zorlanır.
Kekemelik nasıl teşhis edilir?
Kekemelik genellikle ses, konuşma ve dil bozukluğu olan bireyleri test etmek ve tedavi etmek için eğitilmiş bir sağlık profesyoneli olan konuşma dil patoloğu (SLP) tarafından teşhis edilir.Konuşma dili patologu, çocuğun vaka geçmişini (kekemelik ilk fark edildiğinde ve hangi şartlarda), çocuğun kekemelik davranışlarının bir analizi ve çocuğun konuşma ve dil becerilerinin ve kekemeliğin hayatı üzerindeki etkisi.
Küçük bir çocuğu kekemelik için değerlendirirken, bir konuşma dili patoloğu çocuğun kekemelik davranışına devam etmesi veya büyümesi muhtemel olup olmadığını tahmin etmeye çalışacaktır. Bu farkı belirlemek için, konuşma dili patoloğu, ailenin kekemelik tarihi, çocuğun kekemelik süresi altı ay veya daha uzun sürdüğü ve çocuğun başka konuşma veya dil problemleri gösterip göstermediği gibi faktörleri dikkate alacaktır.
Kekemelik nasıl tedavi edilir?
Şu anda kekemelik için bir tedavi olmamasına rağmen, çeşitli tedaviler mevcuttur. Tedavinin niteliği, bir kişinin yaşı, iletişim hedefleri ve diğer faktörlere bağlı olarak değişecektir. Siz veya çocuğunuz kekeme belirtisi varsa, en iyi tedavi seçeneklerini belirlemek için bir konuşma dili patoloğu ile çalışmak önemlidir.
Çok küçük çocuklar için erken tedavi gelişimsel kekemeliğin yaşam boyu sorun haline gelmesini önleyebilir. Bazı stratejiler, çocukların konuşmaya yönelik olumlu tutum geliştirirken konuşma akıcılığını geliştirmelerini öğrenmelerine yardımcı olabilir. Sağlık uzmanları genellikle bir çocuğun üç ila altı ay boyunca kekelemiş olması, kekemelikle ilgili mücadele davranışları sergilemesi veya ailede kekemelik veya ilgili iletişim bozuklukları öyküsü olması durumunda değerlendirilmesini önerir. Bazı araştırmacılar kekemeliklerin arttığını veya azaldığını belirlemek için her üç ayda bir çocuğun değerlendirilmesini önerir. Tedavi genellikle ebeveynlere çocuklarının akıcı konuşma üretimlerini desteklemenin yollarını öğretmeyi içerir. Ebeveynler için teşvik edilebilir:
- Çocuğun konuşması için birçok fırsat sunan rahat bir ev ortamı sağlayın. Bu, özellikle çocuk heyecanlandığında ve söylenecek çok şeyi olduğunda, birbiriyle konuşmak için zaman ayırmayı içerir.
- Çocuk konuşurken olumsuz tepki vermekten kaçının. Bunun yerine, ebeveynler, çocuğun hayatında yaşayabileceği herhangi bir zorlukta olduğu gibi kekemeliklere tepki vermelidir. Bu, çocuğun kekemeliğinin hafifçe düzeltilmesini ve çocuğun akıcı konuşması için övgü içerebilir.
- Çocuğun belirli bir şekilde konuşması veya insanlar için sözlü olarak performans göstermesi, özellikle de çocuk yüksek baskı dönemlerinde güçlük çekiyorsa, daha az talep edin.
- Biraz yavaşlatılmış ve rahat bir şekilde konuşun. Bu, çocuğun yaşayabileceği zaman baskısını azaltmaya yardımcı olabilir.
- Çocuk konuştuğunda dikkatlice dinleyin ve amaçlanan sözcüğü söylemesini bekleyin. Çocuğun cümlelerini tamamlamaya çalışmayın. Ayrıca, çocuğun kekemelik gerçekleştiğinde bile başarılı bir şekilde iletişim kurabildiğini öğrenmesine yardımcı olun.
- Çocuğa konuyu getirirse kekemelik hakkında açıkça ve dürüstçe konuşun. Çocuğun bazı aksaklıkların meydana gelmesinin uygun olmadığını bilmesini sağlayın.
Kekemelik tedavisi
Kekeme olan gençler ve yetişkinler için mevcut tedavilerin birçoğu, daha yavaş konuşarak, nefeslerini düzenleyerek ya da tek heceli yanıtlardan daha uzun kelimelere ve daha karmaşık cümlelere giderek kademeli olarak ilerleyerek, konuşmaları sırasında kekemeliği en aza indirmenin öğrenme yollarına odaklanmaktadır. Bu tedavilerin çoğu, kekeme belirli konuşma durumlarında hissedebilecekleri endişeye de yardımcı olur .
İlaç tedavisi
Kekemelik tedavisi için herhangi bir ilaç onaylanmadı. Bununla birlikte, epilepsi , anksiyete veya depresyon gibi diğer sağlık sorunlarını tedavi etmek için onaylanan bazı ilaçlar kekemelik tedavisinde kullanılır. Ancak bu ilaçların genellikle uzun süre kullanılmasını zorlaştıran yan etkileri vardır.İlaç tedavisinin kekemeliği kontrol etmede büyük ölçüde etkisiz olduğu sonucuna varmışlardır. Diğer olası ilaç tedavilerinin klinik çalışmaları halen devam etmektedir.
Elektronik aletler
Kekemelik yapan bazı kişiler akıcılığı kontrol etmek için elektronik cihazlar kullanır. Örneğin, bir tür cihaz, bir işitme cihazı gibi kulak kanalına sığar ve kullanıcının sesinin hafifçe değiştirilmiş bir sürümünü kulağa dijital olarak tekrar çalar, böylece başka bir kişiyle aynı şekilde konuşuyormuş gibi ses çıkarır. Bazı insanlarda, elektronik cihazlar nispeten kısa sürede akıcılığın artmasına yardımcı olur. Bununla birlikte, bu tür etkilerin ne kadar süreceği ve insanların bu cihazları gerçek dünyadaki durumlarda kolaylıkla kullanıp kullanamayacağına ilişkin sorular devam etmektedir. Bu nedenlerden dolayı, araştırmacılar bu cihazların uzun vadeli etkinliğini incelemeye devam ediyor.
Kendi kendimize çalışma
Birçok insan, kendi kendine çalışma ve terapi kombinasyonuyla en büyük başarılarını elde ettikleri olur. Kendi kendine yardım grupları, kekelemenin zorlukları ile karşılaştığı sırada kaynakları bulmak ve desteklemek için kekeleyen insanlar için bir yol sağlar.
Kekemelik üzerine hangi araştırmalar yapılıyor?
Dünyanın dört bir yanındaki araştırmacılar kekemeliğin erken teşhisini ve tedavisini iyileştirmenin ve nedenlerini tanımlamanın yollarını araştırıyorlar. Örneğin, bilim adamları ailelerde kaçma eğiliminde olan kekemelik türlerinden sorumlu olan genleri tanımlamaya çalışıyorlar. NIDCD bilim adamları, Pakistan, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bazı çalışma katılımcılarında kekemelik kaynağı olan bu tür üç gen – biri kromozomda 12, ikisi de kromozom 16’da – belirlediler. GNPTAB, GNPTG ve NAGPA olarak adlandırılan üç gen, hücresel bileşenlerin bozulmasına ve geri dönüşümüne yardımcı olmak için birlikte çalışır. İlginç bir şekilde, GNPTAB ve GNPTG’deki diğer mutasyonlar, hücresel geri dönüşüm ile ilgili sorunların da yol açtığı mukolipido (ML) II ve III olarak adlandırılan iki ciddi metabolik bozukluğa bağlanır.
Araştırmacılar, konuşma dili patologlarının, hangi çocukların kekemeliklerini büyütmelerinin daha muhtemel olduğunu ve hangi çocukların yetişkinliğe geçme riski altında olduğunu belirlemelerine yardımcı olmak için çalışıyor. Ek olarak, araştırmacılar benzer bir kekemelik modeli ve ortak bir nedenle ilişkilendirilebilecek davranışlar sergileyen birey gruplarını tanımlamanın yollarını incelemektedir.
Bilim adamları, kekemelik yapan insanlarda beyin aktivitesini araştırmak için PET (pozitron emisyon tomografisi) ve fonksiyonel MRI ( manyetik rezonans görüntüleme ) taramaları gibi beyin görüntüleme araçlarını kullanıyor . Araştırmacılar, kekemelik yapan gönüllü hastaların bir bilgisayar programı sayesinde kekemelikle bağlantılı olan belirli konuşma kalıplarını tanımalarını ve konuşma sırasında bu kalıpları kullanmaktan kaçınmayı öğrenip öğrenemeyeceklerini araştırıyorlar.
Daha fazla bilgiyi nereden alabilirim?
Kekemelikle ilgili kuruluşları aramanıza yardımcı olması için aşağıdaki uzmanlarla görüşün.
- Pedegog
- Konuşma dili patologları
- Hekim / uygulayıcı tavsiyeleri