Transkript
1 İÇİNDEKİLER 1. KISIM: Genel Hükümler, Tanımlar, Binaların Kullanım Sınıfları ve Bina Tehlike Sınıflandırması 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde 1: Amaç Madde 2: Kapsam Madde 3: Yasal dayanak Madde 4: Uygulama Madde 5: Görev, yetki ve sorumluluk Madde 6: Genel sorumluluklar ve yasaklar 2. BÖLÜM: Tanımlar Madde: 7 Tanımlar 3. BÖLÜM: Binaların Kullanım Sınıfları Madde: 8 Binaların kullanım sınıfları Madde: 9 Toplanma amaçlı binalar Madde: 10 Eğitim amaçlı binalar Madde: 11 Sağlık hizmeti amaçlı binalar Madde: 12 Tutukevi, cezaevi ve ıslahevleri Madde: 13 Konaklama amaçlı binalar Madde: 14 Ticaret amaçlı binalar Madde: 15 Büro binaları Madde: 16 Endüstriyel tesisler Madde: 17 Depolama amaçlı tesisler Madde: 18 Karışık kullanımlı binalar 4. BÖLÜM: Bina Tehlike Sınıflandırması Madde: 19 Bina tehlike sınıflandırması 2. KISIM: Binalara İlişkin Genel Yangın Güvenliği Hükümleri 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde: 20 Genel Madde: 21 Bina yerleşimi Madde: 22 Binaya ulaşım yolları 2. BÖLÜM: Bina Taşıyıcı Sistemi Stabilitesi Madde: 23 Bina taşıyıcı sistemi stabilitesi 3. BÖLÜM: Bölmeler, Cepheler ve Çatılar Madde: 24 Yangın bölmeleri Madde: 25 Düşey iç bölmeler ve yangın duvarları Madde: 26 Yatay bölmeler ve döşemeler Madde: 27 Cepheler Madde: 28 Çatılar 4. BÖLÜM: Binalarda Kullanılacak Yapı Malzemeleri Madde: 29 Binalarda kullanılacak yapı malzemeleri
2 3. KISIM: Kaçış Yolları, Kaçış Merdivenleri ve Özel Durumlar 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde: 30 Genel 2. BÖLÜM: Kaçış Yolları Madde: 31 Genel Madde: 32 Çıkış kapasitesi ve çıkış sayısı Madde: 33 Kaçış yolu genişliği Madde: 34 Yangın güvenlik holü Madde: 35 Kaçış yolları gerekleri Madde: 36 Korunumlu iç kaçış koridorları ve geçitler Madde: 37 Dış kaçış geçitleri 3. BÖLÜM: Kaçış Merdivenleri Madde: 38 Tanım Madde: 39 Yangın çıkışı zorunluluğu Madde: 40 Kaçış merdiveni yuvalarının yeri ve düzenlenmesi Madde: 41 Kaçış merdiveni özellikleri Madde: 42 Dış kaçış merdivenleri Madde: 43 Dairesel merdiven Madde: 44 Kaçış rampaları Madde: 45 Kaçış merdiveni havalandırması Madde: 46 Bodrum kat kaçış merdivenleri Madde: 47 Çıkış kapıları 4. BÖLÜM: Özel Durumlar Madde: 48 Konutlar Madde: 49 Sağlık yapıları Madde: 50 Oteller, moteller ve yatakhaneler Madde: 51 Toplanma amaçlı binalar Madde: 52 Büro, fabrika, imalathane ve depo yapıları 4. KISIM: Bina Bölümlerine ve Tesislerine İlişkin Hususlar 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde: 53 Genel 2. BÖLÜM: Kazan Daireleri Madde: 54 Genel Madde: 55 Doğalgaz ve SPG tesisatlı kazan daireleri 3. BÖLÜM: Yakıt Depoları Madde: 56 Yakıt depoları 4. BÖLÜM: Mutfaklar, Çay Ocakları, Sobalar ve Bacalar Madde: 57 Mutfaklar ve çay ocakları Madde: 58 Sobalar ve bacalar 5. BÖLÜM: Sığınaklar, Otoparklar ve Çatılar Madde: 59 Sığınaklar Madde: 60 Otoparklar Madde: 61 Çatılar 6. BÖLÜM: Asansör
3 Madde: 62 Genel Madde: 63 Acil durum asansörü 7. BÖLÜM: Paratoner, Transformatör ve Jeneratör Madde: 64 Paratoner Madde: 65 Transformatör Madde: 66 Jeneratör 5. KISIM: Elektrik Tesisatı, Acil Durum Aydınlatması ve Yönlendirmesi, Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri, Periyodik Testler, Bakım ve Denetim 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde: 67 Genel 2. BÖLÜM: Elektrik Tesisatı Madde: 68 İç tesisat Madde: 69 Yangın bölmelerinden geçişler 3. BÖLÜM: Acil Durum Aydınlatması ve Yönlendirmesi Madde: 70 Genel Madde: 71 Kaçış yolları aydınlatması Madde: 72 Acil durum aydınlatması Madde: 73 Acil durum yönlendirmesi 4. BÖLÜM: Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri Madde: 74 Genel Madde: 75 Algılama ve ihbar tesisatı Madde: 76 Alarm verme Madde: 77 Yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panelleri Madde: 78 Sprinkler alarm istasyonları Madde: 79 Gazlı söndürme sistemi alarm ve arıza çıkışları Madde: 80 Duman kontrol ve basınçlandırma sistemleri arıza ve konum değiştirme sinyalleri Madde: 81 Sesli ve ışıklı alarm cihazları Madde: 82 Acil durum kontrol işlemleri Madde: 83 Kablolar 5. BÖLÜM: Periyodik Testler, Bakım ve Denetim Madde: 84 Periyodik testler, bakım ve denetim 6. KISIM: Duman Kontrolü, İklimlendirme ve Havalandırma Tesisatı ile Basınçlandırma Sistemi 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde: 85 Genel 2. BÖLÜM: Duman Kontrolü Madde: 86 Duman kontrol esasları Madde: 87 İklimlendirme ve havalandırma tesisatı Madde: 88 Jeneratör odası, mutfak ve otoparklar 3. BÖLÜM: Basınçlandırma Sistemi Madde: 89 Basınçlandırma sistemi
4 7. KISIM: Yangın Söndürme Sistemleri 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde: 90 Genel 2. BÖLÜM: Sulu Söndürme Sistemleri Madde: 91 Genel Madde: 92 Su depoları ve kaynaklar Madde: 93 Pompalar Madde: 94 Yangın dolapları sistemi Madde: 95 Hidrant sistemi Madde: 96 Sprinkler sistemi Madde: 97 İtfaiye su verme bağlantısı 3. BÖLÜM: Köpüklü, Gazlı ve Kuru Tozlu Sabit Söndürme Sistemleri Madde: 98 Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit söndürme sistemleri 4. BÖLÜM: Taşınabilir Söndürme Tüpleri Madde: 99 Taşınabilir söndürme tüpleri 5. BÖLÜM: Periyodik Testler ve Bakım Madde: 100 Periyodik testler ve bakım 8. KISIM: Tehlikeli Maddelerin Depolanması ve Kullanılması 1. BÖLÜM: Genel Hükümler Madde: 101 Genel Madde: 102 Mevzuat Madde: 103 Tehlikeli maddelerin sınıflandırılması Madde: 104 Depolama hacimlerinin genel özellikleri 2. BÖLÜM: Patlayıcı Maddeler Madde: 105 Patlayıcı maddeler 3. BÖLÜM: Parlayıcı ve Patlayıcı Gazlar Madde: 106 Genel Madde: 107 SPG Tüplerinin depolanmasına ilişkin genel hususlar Madde: 108 SPG'nin dökme olarak depolanması Madde: 109 SPG'nin perakende satış yerleri Madde: 110 SPG'nin tüplere doldurulmuş durumda kullanılması Madde: 111 SPG ikmal istasyonları SPG depolanmasında ve ikmal istasyonlarında yangın güvenlik Madde: 112 önlemleri Madde: 113 Doğalgaz kullanım esasları 4. BÖLÜM: Yanıcı Sıvılar Madde: 114 Uygulama alanı Madde: 115 Yanıcı sıvı kavramı ve sınıfları Madde: 116 Bildirme ve müsaade mecburiyeti Madde: 117 Azami depolama miktarları ve şekilleri Madde: 118 Tehlike bölgelerinin tanımları Madde: 119 Tehlike bölgelerindeki sınırlamalar Madde: 120 Depo binası içinde depolama Madde: 121 Açıkta yerüstü depolama
5 Madde: 122 Depolama tankları Madde: 123 Akaryakıt servis istasyonları Madde: 124 Genel yangından korunma işlemleri 9. KISIM: Yangın Güvenliği Sorumluluğu, Ekipler, Eğitim, Denetim, İşbirliği, Ödenek ve Yönerge 1. BÖLÜM: Yangın Güvenliği Sorumluluğu Madde: 125 Genel Madde: 126 Yangın güvenliği sorumlusu 2. BÖLÜM: Ekiplerin Kuruluşu, Görevleri ve Çalışma Esasları Madde: 127 Ekiplerin kuruluşu Madde: 128 Ekiplerin görevleri Madde: 129 Ekiplerin çalışma esasları 3. BÖLÜM: Eğitim Madde: 130 Genel eğitim Madde: 131 Özel eğitim 4. BÖLÜM: Denetim Madde: 132 Denetim 5. BÖLÜM: İşbirliği Madde: 133 İşbirliği 6. BÖLÜM: Ödenek Madde: 134 Genel Madde: 135 Kamu yapı, bina, tesis ve işletmelerinde Madde: 136 Özel yapı, bina, tesis ve işletmelerinde ise 7. BÖLÜM: Yönerge Madde: 137 Yönerge hazırlanması Madde: 138 Yönergenin yürütülmesi 10. KISIM Son Hükümler Madde: 139 Yönetmeliğe aykırılık halleri Madde: 140 Kaldırılan hükümler Madde: 141 Yürürlük Madde: 142 Yürütme EKLER Ek-1: YAPI MALZEMELERİNİN YANICILIK SINIFLARI Ek-2: YAPI MALZEMELERİ VE/VEYA ELEMANLARININ YANICILIK VE DAYANIKLILIK SINIFLARI Ek-3: KAPI, PENCERE, KANAL VE KAPAKLAR İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM ŞARTLARI Ek-4: NORMAL BİNA DUVARLARI, DÖŞEMELERİ VE ÇATILAR İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM ŞARTLARI Ek-5: NORMAL BİNA MERDİVEN KULELERİ VE KORİDORLARI İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM ŞARTLARI Ek-6: NORMAL BİNALARDA KULLANILACAK MALZEMELER İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM ŞARTLARI Ek-7: MAĞAZA BİNALARINDA KULLANILAN MALZEME VE YAPI ELEMANLARI İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM
6 Ek-8: Ek-9: Ek-10: ŞARTLARI TOPLANTI SALONLARI İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM ŞARTLARI GARAJLAR İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM ŞARTLARI ÇOK KATLI ENDÜSTRİ YAPILARI İÇİN ARANACAK YANGIN DAYANIM ŞARTLARI Karar sayısı: 2002/4930 Ekli "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik"in yürürlüğe konulması; İçişleri Bakanlığı'nın 29/5/2002 tarihli ve 1313 sayılı yazısı üzerine, 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu'nun ek 9 uncu maddesine göre, Bakanlar Kurulu'nca 12/6/2002 tarihinde kararlaştırılmıştır. Ahmet Necdet SEZER CUMHURBAŞKANI Bülent ECEVİT Başbakan D.BAHÇELİ H.H.ÖZKAN R.K.YÜCELEN K.DERVİŞ Devlet Bak.ve Devlet Bak.ve Devlet Bak.ve Devlet Bakanı Başb.Yrd. Başb.Yrd. Başb.Yrd. V. Prof.Dr.T.TOSKAY M.KEÇECİLER Prof.Dr.Ş.S.GÜREL Prof.Dr.R.MİRZAOĞLU Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı V. N.ARSEVEN M.YILMAZ Prof.Dr.R.MİRZAOĞLU N.ARSEVEN Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı V. H.GEMİCİ Prof.Dr.Ş.ÜŞENMEZ E.S.GAYDALI R.ÖNAL Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı V. Dr.R.DOĞRU R.ÖNAL Prof.Dr.H.S.TÜRK S.ÇAKMAKOĞLU Devlet Bakanı Devlet Bakanı Adalet Bakanı Milli Savunma Bakanı R.K.YÜCELEN İ.CEM S.ORAL M.BOSTANCIOĞLU İçişleri Bakanı Dışişleri Bakanı Maliye Bakanı Milli Eğitim Bakanı Prof.Dr.A.AKCAN Doç.Dr.O.DURMUŞ O.VURAL Prof.Dr.H.Y.GÖKALP Bayındırlık ve Sağlık Bakanı Ulaştırma Bakanı Tarım ve Köyişleri İskan Bakanı Bakanı M.KEÇECİLER A.K.TANRIKULU Z.ÇAKAN M.İ.TALAY Çalışma ve Sos. Sanayi ve Ticaret Enerji ve Tabii Kültür Bakanı Güv.Bakanı V. Bakanı Kay.Bakanı M.TAŞAR M.İ.TALAY F.AYTEKİN Turizm Bakanı Orman Bakanı V. Çevre Bakanı
7 Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler, Tanımlar, Binaların Kullanım Sınıfları ve Bina Tehlike Sınıflandırması BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; kamu ve özel kurum ve kuruluşlar ile gerçek kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmelerin, tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı aşamalarında, herhangi bir şekilde çıkan yangının, can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlayacak yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirler ile organizasyon, eğitim ve denetimi sağlamaktır. Kapsam Madde 2- Bu Yönetmelik; Türkiye genelinde her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan işletmelerinde alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini, yangının ısı, duman, zehirleyici gaz, boğucu gaz ve panik nedeni ile oluşan can güvenliğine yönelik tehlikeleri en aza indirmek için gerekli olan tasarım, yapım, kullanım, bakım ve işletim esaslarını kapsar. Yasal dayanak Madde 3- Bu Yönetmelik; 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu'nun Ek-9 uncu maddesi gereğince hazırlanmıştır. Uygulama Madde 4- Bu Yönetmelik; yürürlük tarihinden sonra yapılacak yeni yapılar ile kullanım amacı değişen veya ruhsat alma zorunluluğunu gerektiren esaslı onarım ve tadilat yapılacak mevcut yapılarda ve bu Yönetmelikte belirtilen diğer yapı, bina, tesis ve işletmelerde uygulanır. Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce yapı ruhsatı alınıp yapımı devam eden binalar da mevcut yapı sayılır. Karada ve suda, sürekli veya geçici, resmi, özel yeraltı ve yerüstü inşaatı ve bunların ilave, değişiklik ve onarımlarını içine alan sabit ve hareketli tesisler yapı niteliği kazanmış olarak tanımlanıp buna göre işlem görecektir. Türk Silahlı Kuvvetlerince kullanılan yapı, bina ve tesisler ile eğitim ve tatbikat alanlarının yangından korunması bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak hazırlanacak yönetmeliğe göre yapılır. "Korunması Gerekli Kültür Varlığı" olarak tescil edilen binalarda, yangın güvenliği ile ilgili yapılacak tesisatlar için "Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu"nun görüşü alınır ve yapının özelliğini etkilemeyecek biçimde, algılama, uyarı ve/veya söndürme sistemleri yapılır.
8 BEŞİNCİ KISIM Elektrik Tesisatı, Acil Durum Aydınlatması ve Yönlendirmesi, Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri, Periyodik Testler, Bakım ve Denetim BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Genel Madde 67- Binalarda kurulan elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması, yangın algılama ve uyarı sistemleri, yangın veya benzeri bir acil durumda, binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik çıkmasını önleyecek ve binanın emniyetli bir şekilde boşaltılmasını sağlayacak, güvenli bir ortamı oluşturacak şekilde tasarlanacak, tesis edilecek ve çalışır durumda tutulacaklardır. Bu Kısımda belirtilen gereksinimler asgari gereksinimler olup, daha üstün nitelikli ve daha yüksek performanslı tesisat ve sistemlerin kullanılmasına engel oluşturmaz. Tüm çıkış noktaları ve çıkış noktalarına ulaşım yolları açıkça belirlenmiş, işaretlenmiş ve aydınlatma tesisatının kapsamına alınmış olacaktır. Bir yangın başlangıcının kendiliğinden tüm binada bulunanlar tarafından fark edilmesinin mümkün olmadığı, bu Kısım kapsamına giren binalarda, yangını binadaki kişilerin tümüne duyuracak bir yangın alarm tesisatı kurulacaktır. Her türlü elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması, acil durum aydınlatma ve yönlendirmesi ve yangın algılama ve uyarı sistemleri, ilgili TSE standartlarına ve tesisat yönetmeliklerine uygun olarak tasarlanacak, tesis edilecek ve onaylanacaktır. Bu tesisat ve sistemlerde kullanılacak her türlü cihaz ve kablolar, TSE veya TSE tarafından eşdeğerliği kabul edilen standart veya kalite belgesine sahip olacaklardır. Bu Yönetmeliğin gerekli gördüğü her türlü sistem, cihaz, ekipman ve işletmesi; kurulduktan sonra, bu Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe, çalışma sürekliliği sağlanacak şekilde sürekli olarak bakıma tabi tutulacaktır. Bakım çalışmaları asgari olarak bu Yönetmelikte belirtilen gereksinimlere uygun olarak yapılacak, ilgili TSE standartları ve tesisat yönetmeliklerinde, bu Yönetmelikte belirtilen gereksinimlerin üzerinde bakım gereksinimleri olduğu taktirde ilave olarak bu gereksinimler de yerine getirilecektir. Binalarda kurulacak elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması ve yangın algılama ve uyarı sistemlerinin tasarım ve uygulaması yetki sahibi merci tarafından kontrol ve onaya tabi olacaktır. Periyodik test ve bakım gerektiren sistemler ve cihazlar yetki sahibi merci tarafından belirtilen şekilde, bina sahibi veya yöneticisi ile bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin gözetiminde test ve bakıma tabi tutulacaktır. İç tesisat İKİNCİ BÖLÜM Elektrik Tesisatı Madde 68- Her türlü binada elektrik iç tesisatı; yürürlükte olan "Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği"ne uygun olarak tesis edilecek ve aşağıda belirtilen gereklere uyulacaktır. a) Koruma Aygıtları: Tüm binalarda kısa devre, aşırı yük, toprak teması ve kaçak akım sonucunda yangın çıkmasını önleyecek koruma düzenleri gerçekleştirilecektir. Bu amaçla, oluşabilecek hata akımlarına karşı gerekli koruma aygıtları kullanılacaktır.
9 b) Kısa Devre Hesapları: Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatında kullanılacak tüm cihaz ve malzemeler kısa devre hesapları yapılarak seçilecektir. Kullanılacak anahtarlama ve koruma düzenleri ve bu düzenlerin kurulması için gerekli aygıtlar hesap sonuçlarına uygun elektriksel karakteristiklere sahip olacaklardır. Kullanılacak kablo ve bus-bar gibi her türlü akım taşıyıcılarda alev iletmeyen tipte yalıtım malzemesi kullanılacaktır. c) Yalıtım Malzemeleri: Endüstriyel ve depolama amaçlı binalar dışındaki, sağlık hizmeti amaçlı yapılarda ve kullanıcı yükü 1000'den fazla olan bütün yapılarda, 100 ve daha fazla odalı oteller, moteller ve yatakhanelerde, bütün penceresiz yapılar ve yeraltındaki yapılarda, bütün yüksek binalarda; kuvvetli akım besleme ve dağıtım kabloları ve aydınlatma tesisatı kabloları, kullanılacak kablo ve bus-bar gibi her türlü akım taşıyıcılarda yalıtım amacıyla kullanılan malzemeler, halojenden arındırılmış, yangına maruz kaldığında herhangi bir zehirleyici gaz üretmeyen nitelikte malzemeler olacaktır. d) Bağlantı ve Tespit Elemanları: Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatı ile ilgili her türlü cihaz ve akım taşıyıcıların bina veya yapıya tespiti ve tespit maksadıyla kullanılan askı mesnet, konsol ve benzeri bağlantı elemanları oluşabilecek deprem kuvvetlerine göre hesaplanarak tasarlanacak ve uygulanacaktır. e) Uzatma Kabloları: Uzatma kabloları sadece taşınabilir cihaz ve aydınlatma araçlarının beslenmesi için kullanılacaktır. Uzatma kabloları hiçbir şekilde kalıcı kablolama yerine geçirilmeyecektir. Uzatma kabloları ile ilgili hükümler; mevcut ve yeni yapılan binalarda, inşaat halinde olan binalarda ve mevcut binalarda yapılan tadilat, modernizasyon ve yenileme çalışmaları esnasında uygulanacaktır. Uzatma kablolarının kullanımında aşağıdaki esaslara uyulacaktır. 1) Her uzatma kablosu doğrudan bir prize takılacak ve sadece bir cihaz veya aydınlatma aracına bağlanacaktır. 2) Kablonun akım taşıma kapasitesi bağlandığı cihaz ya da aydınlatma aracının nominal akımından küçük olmayacaktır. 3) Uzatma kablosu fiziksel olarak iyi durumda tutulacak; ezilme, kesilme, yıpranma gibi nedenlerle güvenliği tehlikeye düşürecek kablolar kullanılmayacaktır. 4) Topraklama gerektiren cihaz veya aydınlatma araçları için topraklı tip uzatma kablosu kullanılacaktır. 5) Uzatma kabloları ve esnek kordonlar sabit cisimlere tutturulmayacak; duvarlar, tavanlar, yer döşemelerinden geçirilmeyecek, kapı altlarından ve halı gibi yer döşemelerinin altından geçirilmeyecek ve fiziksel darbelere maruz bırakılmayacaktır. f) Elektrik Planları: Her türlü binada, elektrik iç tesisatına ilişkin kuvvetli akım kolon şeması bulunacak ve ana tabloya en yakın yerde camlı bir dolap içinde muhafaza edilecektir. g) Kuvvetli Akım Tesisatı: Her türlü binalarda kuvvetli akım tesisatının kuruluşu ve işletilmesi yürürlükte olan "Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği" ve "Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği"ne uygun olarak yapılacaktır. Yangın bölmelerinden geçişler Madde 69- Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatının İkinci Kısım Üçüncü Bölümde belirtildiği şekilde bir yangın bölmesinden diğer bir yangın bölmesine yatay ve düşey geçişlerinde yangın durdurucu harç, yastık, panel ve benzeri malzemelerle yangın ve/veya dumanın geçişini engelleyecek şekilde tüm açıklıklar kapatılacaktır. Bu amaçla TSE veya TSE tarafından eşdeğerliği kabul edilen standart veya kalite belgesine sahip malzemeler kullanılacak ve üretici firmanın spesifikasyonlarına göre tasarım ve uygulama yapılacaktır.
10 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Acil Durum Aydınlatması ve Yönlendirmesi Genel Madde 70- Kaçış yolları her zaman aydınlatılmış durumda olacaktır. Acil durum aydınlatma ve yönlendirmesi için kullanılan aydınlatma üniteleri normal aydınlatma mevcutken aydınlatma yapmayan tipte seçildikleri taktirde, normal kaçış yolu aydınlatması kesildiğinde otomatik olarak devreye girecek şekilde tesis edileceklerdir. Bu Kısım kapsamında, aydınlatılması, acil durum aydınlatması ve yönlendirmesi yapılması gerekli görülen kaçış yolları Üçüncü Kısımda belirtilen kaçış yolları ve yangın merdivenleri olup, birden fazla kaçış yolu bulunması gereken bina ve yapılarda bütün kaçış yollarında aydınlatma, acil durum aydınlatması ve yönlendirmesi yapılacaktır. Kaçış yolları aydınlatması Madde 71- Bu Kısım kapsamında aydınlatılması gerekli görülen kaçış yolları Üçüncü Kısımda belirtilen kaçış yolları ve yangın merdivenleri olup, birden fazla kaçış yolu bulunması gereken bina ve yapılarda bütün kaçış yolları aydınlatılacaktır. Kaçış yollarında aydınlatma, bina veya yapıda kaçış yollarının gerekli olacağı tüm zamanlarda sürekli olarak yapılacaktır. Aydınlatma bina ya da yapının genel aydınlatma sistemine bağlı aydınlatma tesisatı ile suni aydınlatma şeklinde sağlanacak, doğal aydınlatma yeterli kabul edilmeyecektir. Kaçış yollarında tabanlarda, döşemelerde ve yürüme yüzeylerinde ölçülen aydınlatma seviyesi en az 10 lux olacaktır. Toplanma amaçlı binalarda, gösteri veya projeksiyon yapılan sürelerde bu aydınlatma seviyesi en az 2 lux olabilir. Aydınlatma armatürlerinin yerleştirilmesi, herhangi bir armatürün çalışamaz hale gelmesi durumunda kaçış yollarının herhangi bir noktasındaki taban ve döşeme aydınlatma seviyesinin en az 2 lux olmasını sağlayacak şekilde yapılacaktır. Kaçış yollarının işaretlenmesi için 73 üncü maddede belirtilen gereksinimleri karşılamak için kullanılan aydınlatma üniteleri 71 inci maddede belirtilen koşulları sağlamak kaydıyla kaçış yolları aydınlatması için de kullanılabilirler. Acil durum aydınlatması Madde 72- Acil durum aydınlatma sistemi; şehir şebekesi veya benzeri bir dış elektrik beslemesinin kesilmesi, yangın, deprem gibi nedenlerle bina ya da yapının elektrik enerjisinin güvenlik amacıyla kesilmesi, bir devre kesici veya sigortanın açılması nedeniyle normal aydınlatmanın kesilmesi durumunda otomatik olarak devreye girerek yeterli aydınlatma sağlayacak şekilde düzenlenecektir. Aşağıda belirtilen yerler ile bütün kaçış yolları, toplanma için kullanılan yerler, asansör ve yürüyen merdivenler, yüksek risk oluşturan hareketli makineler ve kimyasal maddeler bulunan atölye ve laboratuvarlar, elektrik dağıtım ve jeneratör odaları, merkezi batarya ünitesi odaları, pompa istasyonları, ilkyardım ve emniyet ekipmanının bulunduğu yerler, yangın uyarı butonları, yangın dolapları, yangın söndürme tüpleri ve diğer yangınla mücadele ekipmanının bulunduğu yerler, kapalı otoparklar ve benzeri bölümlerde, acil durum aydınlatması yapılacaktır.
11 a) Toplanma, sağlık hizmeti, ticaret amaçlı binalarda, büro binaları ve endüstriyel binalar, b) Kullanıcı yükü 400'den fazla olan bütün yapılar, c) Çıkış seviyesinin altında 50 veya daha fazla kullanıcısı olan binalar, d) Tüm penceresiz yapılar ve yer altındaki yapılar, e) Tüm otel, motel ve yatakhaneler, f) Daire sayısı 20'den daha fazla olan apartmanlar, g) Bütün yüksek binalar, h) Tutukevi, cezaevi ve ıslahevlerinin topluma açık bölümleri, i) İçinde yalnız gündüz saatlerinde insan bulunan ve kaçış yolları gün ışığıyla yeterli düzeyde aydınlatılmış olanların dışındaki tüm depolama amaçlı binalar. Acil durum aydınlatması normal aydınlatmanın kesilmesi halinde en az 1 saat süreyle sağlanacaktır. Acil durum çalışma süresi kullanıcı yükü 100'den fazla olduğu taktirde 2 saat, 500'den fazla olduğu taktirde 3 saat olacaktır. Kaçış yolları üzerinde aydınlatma ünitesi seçimi ve yerleştirmesi, tabanlarda, döşemelerde ve yürüme yüzeylerinde, kaçış yolunun merkez hattı üzerindeki herhangi bir noktada acil durum aydınlatma seviyesi en az 1 lux olacak şekilde yapılacaktır. Acil durum çalışma süresi sonunda bu aydınlatma seviyesi her hangi bir noktada 0.5 lux'den daha düşük bir seviyeye düşmeyecektir. En yüksek ve en düşük aydınlatma seviyesine sahip noktalar arasındaki aydınlatma seviyesi oranı 40:1'den fazla olmayacaktır. Acil durum aydınlatmasının sağlanması şehir şebekesi ve bunun gibi bir enerji kaynağından, statik invertör veya benzeri diğer bir enerji kaynağına aktarılmaya dayanıyorsa, aktarma süresi 3 saniyeyi geçmeyecektir. Hareketli makinalar ve kimyevi maddeler gibi tehlike oluşturan yüksek riskli mahallerde acil durum aydınlatma seviyesi normal aydınlatma seviyesinin %10'u ya da en az 15 lux olacak ve en yüksek ve en düşük aydınlatma seviyesine sahip noktalar arasındaki oran 10:1'i geçmeyecektir. Yüksek riskli mahallerde normal aydınlatmanın kesilmesinde acil durum aydınlatmasının devreye girme süresi 0.5 saniyeyi geçmeyecektir. Acil durum aydınlatması, a) Kendi akümülatörü, şarj devresi, şebeke gerilimi denetleyicisi ve lamba sürücü devresine sahip bağımsız aydınlatma armatürleri, b) Bir merkezi akümülatör bataryasından doğru gerilim, ya da bir invertör devresi aracılığıyla alternatif gerilim sağlayan bir merkezi batarya ünitesinden beslenen aydınlatma armatürleri, ile sağlanabilir. Normal aydınlatma amacıyla kullanılan aydınlatma armatürleri, acil durum dönüştürme kitleri doğrudan armatür muhafazasının içerisinde veya hemen yakınında monte edilerek ve gerekli bağlantılar yapılarak bağımsız acil durum aydınlatma armatürlerine dönüştürülebilirler. Merkezi batarya acil aydınlatma sistemlerinde, merkezi ünite ile aydınlatma armatürleri arasındaki bağlantılar en az acil durum aydınlatma süresi kadar yangına
12 dayanacak şekilde metal tesisat boruları içerisinde ve/veya mineral izolasyonu veya benzeri yangına dayanıklı kablolar ile yapılacaktır. Kendi başlarına acil durum aydınlatması yapabilen aydınlatma armatürlerine yapılacak şebeke gerilimi bağlantıları normal aydınlatmada kullanılan tipte kablolarla yapılacaktır. Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde merkezi batarya tipi acil aydınlatma sistemleri kullanılmayacaktır. Bu bölgelerde acil aydınlatma, kendi başlarına çalışabilen bağımsız acil aydınlatma armatürleri ile sağlanacaktır. Acil durum yönlendirmesi Madde 73- Birden fazla çıkışı olan bütün yapılarda, kullanıcıların çıkışlara kolaylıkla ulaşabilmesi için acil durum yönlendirmesi yapılacaktır. Yönlendirme işaretlerinin aydınlatması ya 72 nci maddede belirtilen özelliklerde acil aydınlatma üniteleri ile dışarıdan aydınlatılarak yapılacak, yada aynı özelliklerde ve içeriden aydınlatılan işaretlere sahip acil durum yönlendirme üniteleri kullanılacaktır. Acil durum yönlendirmesi normal aydınlatmanın kesilmesi halinde en az 1 saat süreyle sağlanacaktır. Acil durum çalışma süresi kullanıcı yükü 100'den fazla olduğu taktirde 2 saat, 500'den fazla olduğu taktirde 3 saat olacaktır. Yönlendirme işaretleri yeşil zemin üzerine beyaz olarak TSE standartları veya TSE tarafından eşdeğerliği kabul edilen standart ve yönetmeliklere uygun olacaktır. Bir yönlendirme işaretinin azami görülebilirlik uzaklığı, işaret boyut yüksekliğinin 200 katına eşit olan uzaklık olacak, bu uzaklıktan daha uzak noktalardan erişim için gerektiği kadar yönlendirme işareti ilave edilecektir. Kaçış yollarında yönlendirme işaretleri dışında, kaçış yönü ile ilgili tereddüt ve karışıklık yaratabilecek, hiçbir ışıklı işaret veya nesne bulundurulmayacaktır. Yönlendirme işaretleri hem normal aydınlatma, hem de acil durum aydınlatma durumlarında kaçış yolu üzerinde tüm erişim noktalarından görülebilir olacaktır. Dışarıdan aydınlatılan yönlendirme işaretlerinde aydınlatma, görülebilen tüm doğrultularda en az 2 cd/m² olacak ve en az 0.5 değerinde bir kontrast oranına sahip olacaktır. Genel DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri Madde 74- Bu Yönetmelikte belirtilen yangın alarm sistemi, yangın algılama, alarm verme, kontrol ve haberleşme fonksiyonlarını içeren komple sistemdir. Yangın alarm sisteminin beslemesi, sadece yangın alarm sistemini besleyen bir otomatik sigorta üzerinden ve eğer binada mevcut ise jeneratör ya da kesintisiz güç kaynağı gibi bir ikincil besleme kaynağından yapılacaktır. Bu beslemenin de kesilmesi durumunda yangın alarm sistemi, algılama fonksiyonlarını en az 24 saat yerine getirebilecek ve bu sürenin sonunda tüm alarm verme, kontrol ve haberleşme fonksiyonlarını en az 30 dakika süre ile yerine getirebilecek şekilde tam kapalı,
13 sızdırmaz tip, bakım gerektirmeyen akümülatörle teçhiz edilecektir. Gerekli görüldüğü taktirde bu sürelerin daha uzun olması sağlanacaktır. Yangın alarm sistemini oluşturan tüm kablolar ve uzak kontrol ve denetim merkezlerine iletişim maksadıyla kullanılan tüm hatlar; kopukluk, kısa devre ve toprak kaçağı gibi arızalara karşı sürekli olarak denetim altında tutulacaklardır. Can güvenliğinin esas olduğu binalarda bir yangın alarm sisteminin herhangi bir nedenle 24 saatlik bir zaman aralığında 4 saatten daha uzun bir süreyle devre dışı kalması durumunda yetki sahibi merci durumdan haberdar edilecek ve yangın alarm sistemi tekrar çalışır duruma getirilinceye kadar, önceden yetki sahibi merci tarafından onaylanmış bulunan yangın gözetim faaliyeti başlatılacak ve sürdürülecektir. Yangın gözetiminde normal güvenlik personeline ek olarak, korumasız kalan bölgelerde ilave güvenlik personeliyle gözetim turları başlatılacaktır. Algılama ve ihbar tesisatı Madde 75- Komple bir yangın alarm sisteminin aktivasyonu, elle, otomatik veya bir söndürme sisteminin aktivasyonundan biri ya da tamamı ile olacaktır. Elle yangın uyarısı, yangın uyarı butonları ile yapılacaktır. Yangın uyarı butonları yangın kaçış yollarında tesis edilecekler ve her kaçış çıkış noktasında bir adet yangın uyarı butonu bulunacaktır. Yangın uyarı butonlarının yerleşimi, bir kattaki her hangi bir noktadan o kattaki her hangi bir yangın uyarı butonuna yatay erişim uzaklığı 50 m'yi geçmeyecek şekilde düzenlenecektir. Tüm yangın uyarı butonları görülebilir ve kolayca erişilebilir olacaktır. Yangın uyarı butonları yerden en az 1.1 m ve en fazla 1.4 m yükseklikte monte edilecektir. Duman Algılama Cihazları: Aşağıda belirtilen bina ve yapıların tüm kaçış yollarında ve duman dedektörlerinin yanlış uyarılara neden olmadan kullanımına elverişli tüm yerleşime açık alanlarında, ortak alanlarında ve çalışma alanlarında otomatik duman algılama cihazları tesis edilecektir. a) Tehlike sınıfı yüksek olan bütün binalarda, b) Tehlike sınıfı orta olan ve toplam kullanım alanı 1000 m² yi geçen binalarda, c) İkamet amaçlı binalar dışındaki tüm yüksek binalarda, d) Yapı yüksekliği m'den fazla olan apartman binalarında, e) Oteller, moteller, yatakhaneler, misafirhaneler, hastahaneler, huzur evleri, pansiyonlar ve benzeri bütün yatılan yerlerde, Tüm endüstriyel binalarda, tüm kaçış yollarında ve duman dedektörlerinin yanlış uyarılara neden olmadan kullanımına elverişli koridorlar, depolar, tesisat/teçhizat odaları ve benzeri, sürekli insan bulunmayan bölümlerde veya otomatik sprinkler olmayan bölümlerde tüm ortak alanlarında ve çalışma alanlarında otomatik duman algılama cihazları tesis edilecektir. Otomatik duman algılamanın gerekli görüldüğü tüm mahallerde ana hacimlere ve içinde yanmaya elverişli ve yanma riski taşıyan maddeler bulunan, yüksekliği 25 cm'den fazla olan asma tavanların üzerlerindeki ve yükseltilmiş döşemelerin
14 altlarındaki boşluklara, diğer bölmelere, asansör ve merdiven kovaları gibi boşluklara duman dedektörleri tesis edilecektir. İçinde yanmaya elverişli madde bulunmayan ve erişilmesi mümkün olmayan boşluklara duman dedektörü takılması gerekli değildir. İçinde yanmaya elverişli ve yanma riski taşıyan maddeler olan boşluklar erişilebilir hale getirilecek ve duman dedektörleri ile korunacak, ayrıca uzak lamba konarak dedektörün alarm halinin anlaşılması sağlanacaktır. Tüm dedektörler periyodik testler ve bakımlar için ulaşılabilir olacaktır. Diğer Algılama ve Uyarı Cihazları: Duman algılama cihazlarının kullanımının uygun ya da yeterli olmadığı mahallerde, gerekli görüldüğü takdirde sıcaklık ve/veya alev dedektörleri tesis edilecektir. Binada otomatik sprinkler sistemi bulunuyorsa, sprinklerin açılması durumunda yangın alarm sisteminin otomatik algılama yapması sağlanacaktır. Bu amaçla her bir zon hattına su akış anahtarları tesis edilecek ve bu akış anahtarlarının kontak çıkışları yangın alarm sistemine giriş olarak bağlanacaktır. Bu hallerde, otomatik sprinkler olan yerler, otomatik sıcaklık dedektörleriyle donatılmış gibi işlem görecektir. Bu mahallerde otomatik sıcaklık artış dedektörlerinin kullanılması zorunlu değildir. Bina veya yapıda otomatik veya elle çalışan diğer gazlı, kuru kimyasal tozlu veya benzeri sabit söndürme sistemi bulunuyorsa, bunların aktivasyonu yangın alarm sistemi tarafından otomatik olarak algılanacaktır. Bu amaçla söndürme sistemlerinden, söndürme sisteminin aktive olduğunu bildiren kontak çıkışları yangın alarm sistemine giriş olarak bağlanacaktır. Alarm verme Madde 76- Bir yangın alarm sisteminin aktive edilmesi halinde sesli ve ışıklı olarak ya da data iletişimi ile alarm verme aşağıdaki gibi yapılacak ancak alarm bilgisi aktarımı bunlarla da sınırlı kalmayacaktır. a) Yangın kontrol merkezindeki ana kontrol panelinde ve diğer izleme noktalarındaki tali kontrol panelleri ya da tekrarlayıcı panellerde sesli, ışıklı ve/veya alfa nümerik göstergelerle, b) Binanın kullanılan tüm bölümlerinde yaşayanları yangın veya benzeri bir acil durumdan haberdar etmek için sesli ve ışıklı uyarı cihazlarıyla, c) Binada bulunan yangın ve acil durum mücadele ekiplerinin uyarılması ve itfaiyeye haber verilmesi için sesli ve ışıklı uyarı cihazları ve direkt hatlar ya da diğer iletişim ortamları üzerinden data iletişimi ile, yapılacaktır. Yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panelleri Madde 77- Yangının haber verilmesi için en büyük birim olarak yangın bölgeleri kullanılacaktır. Tüm binalarda her bağımsız kat en az bir yangın bölgesi olarak kabul edilecektir. Eğer bir katın alanı 2000 m² den büyükse birden fazla yangın bölgeleri belirlenecektir. Bir bina ya da yapının toplam alanı 300 m² ya da daha küçük ise birden fazla katlı olsa da tek bir yangın bölgesi olarak kabul edilebilir.