Morbid obezitede neden cerrahi tedavi gereklidir?
Obezite hastalığı Vücut Kitle İndeksi (VKİ) değerlerine göre 3 sınıfta incelenir. VKİ 30-35 arasında olanlar 1. sınıf, 35-40 arasında olanlar 2. sınıf, 40 ve üzeri olanlar 3. sınıf yani morbid obezitedir. Morbid obezite sınıfında olanlar hastalığı en ağır şekilde yaşayan gruptur. Eğer bu gruptaysanız kendinizi genellikle kilonuzla mücadele ederken bulabilirsiniz ve sürekli kilo alan bir döngüde sıkışıp kalmış gibi hissedebilirsiniz. Şimdiye kadar çok sayıda diyet yaptınız ama sonunda kilonuzun yine arttığına tanık oldunuz.
Yaklaşık 10 yıl önce, Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) morbid obez bireylerin, daha az kalorili beslenerek, düzenli egzersiz yaparak ya da geleneksel zayıflatıcı tedaviler uygulayarak elde edilen kilo kaybının korunmasında başarısız olduğunu ve tekrar kilo alımının kısa sürede başladığını bildirmiştir. NIH, morbid obezite ile mücadele ve uzun dönemde kilo kaybını korumak için tek etkili tedavi olarak obezite cerrahisini tanımıştır.
Obezite cerrahisi bana nasıl yardımcı olabilir?
Kapsamlı bir tedavi planı ile birleştirildiğinde, obezite cerrahisi uzun süreli kilo kaybı sağlamak ve sağlığınızın kalitesini arttırmak için etkili bir araç olabilir. Obezite cerrahisinin, tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kalp hastalığı gibi birçok obezite ile ilgili durumun iyileştirilmesine, hatta tamamen çözülmesine yardımcı olduğu gösterilmiştir. Genellikle cerrahi tedavi sonrası, hastaların daha az ilaç kullanmaları gerekir. Obezite cerrahisi ile elde edilen kilo kaybı, sizin, aileniz ve en önemlisi sağlığınız için birçok heyecan verici fırsatın önünü açacaktır.
Obezite ameliyatında vücuduma neler oluyor?
Sleeve gastrektomi, gastrik bypass gibi obezite ameliyatları, sindirim sisteminizin anatomisini değiştirerek (mide ve sindirim sistemi) veya vücudunuzda enerji dengesini ve yağ metabolizmasını değiştiren farklı fizyolojik değişiklikler yaparak çalışır. Karar verilen cerrahi prosedür ne olursa olsun, obezite ameliyatının bir “araç” olduğunu hatırlamak önemlidir. Kilo verme başarısı beslenme, egzersiz, davranış değişikliği gibi diğer birçok önemli faktöre de bağlıdır.
Obezite ameliyatları, bağırsak hormonlarının üretimini tetikleyerek açlık ve iştahın azalmasını, tokluk hissinin artmasını sağlar. Sonuç olarak yemek arzusunda ve yemek sıklığında azalma görülür. Sanılanın aksine, ameliyat ile diyetin sağladığı hormonal değişiklikler aynı değildir. Bu ikisini kıyaslamak gerekirse;
Ameliyatla enerji tüketimi (yakılan kaloriler) korunarak veya arttırılarak kilo verme sağlanır. Bu nedenle, diyetle sağlanan kilo kaybının aksine, cerrahi kilo kaybı, uygun bir enerji dengesi sağladığı için daha kalıcıdır.
Diyet ile sağlanan kilo kaybında, kilo kaybı ve vücut kompozisyonundaki değişiklikler ile enerji sarfiyatı tahmin edilenden daha düşük seviyelere indirilir. Bu dengesiz enerji değişimi kilo almaya neden olabilir. Sonuç olarak, diyet ile verilen kilolar kısa sürede fazlasıyla geri döner.
Fazla kilo kaybı, vücudunuzdaki yağ metabolizmasındaki iyileşmelerle de ilişkilidir. Kilo verdikçe kendinizi daha fazla fiziksel aktivite içinde bulacaksınız. Kilo verme sürecindeki bireyler genellikle yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi fiziksel aktivitelere katılırlar. Ayrıca, kilo kaybı ile birlikte artan fiziksel aktivite, vücudunuzun yağ yakma yeteneğini geliştirebilir, olumlu bir kişisel tutuma yol açabilir ve stres seviyelerini azaltır. Obezite cerrahisinin bir sonucu olan muazzam kilo kaybı, insülin ve kortizol (stres hormonu) gibi hormonları da azaltır, yağ alımını ve depolanmasını azaltan mekanizmaları çalıştırır. Obezite ile verilen savaşta fiziksel aktivitenin yeri çok önemlidir.
Obezite cerrahisi, kilo alımı döngüsünü kırmanıza, uzun süreli kilo kaybına ulaşmanıza, sağlığınızı ve yaşam kalitenizi geliştirmenizi sağlar.
Uzun süreli kilo kaybını korumada cerrahi tedavi daha başarılıdır.
Obezite ameliyatları uzun süreli kilo kaybı ile sonuçlanır. Yapılan bilimsel çalışmalar, morbid obezlerin %90’ından fazlasının ameliyattan sonra kilo kaybının %50’den fazlasını korumada başarılı olduğunu göstermektedir. Süper morbid obezlerde bu oran %80’in üzerindedir.
Obezite cerrahisi ömrü uzatır.
Obezite hastalığının neden olduğu sorunlardan biri de beklenen yaşam süresinin ortalama 10-15 yıl kadar kısa olmasıdır. Obeziteye ne kadar az maruz kalınırsa risk o kadar azalır. Çok sayıda hasta ile yapılan bilimsel çalışmalar, ameliyat olan morbid obezin, ameliyat olmayanlara göre daha düşük bir ölüm riskine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışmalardan biri, ameliyat olanların olmayanlara göre, 5 yıllık bir gözlem döneminde ölüm riskinde %89 azalma olduğunu bulmuştur. Bir başka çalışmada ise, diyabetle ilişkili ölümde %90’dan fazla azalma ve kalp hastalığından ölümde ise %50’den fazla azalma olduğunu göstermiştir.
Obezite hastalarının, hangi ameliyat olursa olsun, normal kilodaki yaşıtlarına göre ameliyat riskleri çok daha yüksektir. Obezite cerrahisinde, sanılanın aksine, ameliyat sonrası mortalite oranı (ölüm riski) binde 3 civarındadır. Bu oran safra kesesi ameliyatı ile benzerdir. Hatta kalça protezi ameliyatındaki mortalite oranından çok daha düşüktür. Morbid obezlerin çoğunun sağlık durumunun kötü olması göz önüne alındığında, ameliyatın son derece düşük mortalite oranı oldukça dikkat çekicidir. Bilimsel çalışmalar, obezitenin yaşam boyu oluşturduğu risk, ameliyatın neden olduğu riskten 15 kat daha fazla olduğunu göstermiştir. Özetle cerrahinin faydaları, beklenen risklerinden çok daha fazladır. Obezite cerrahisi, beklenen ömrün uzamasını sağlar.
Cerrahi tedavinin obeziteye eşlik eden hastalıklara etkisi
Obezite hastalığı bir bataklığa benzetilebilir. Obezitenin neden olduğu hastalıkları tedavi etmeye çalışmak, bataklıktaki sineklerle mücadele etmek gibidir. Yani bataklığı kurutmadan sineklerden kurtulamazsınız. Obezite cerrahisi, obezitenin tedavisinde en hızlı ve kalıcı yöntemdir.
Obezite ameliyatı ile, büyük kilo kayıpları sağlanır. Bu sayede şeker hastalığı, yüksek tansiyon, uyku apnesi, astım ve diğer obezite ile ilişkili solunum bozuklukları, artrit, kolesterol yükseklikleri, gastroözofageal reflü hastalığı, karaciğer yağlanması, varis, idrar kaçırma, psödotümör serebri, kısırlık, kanser riski gibi, eşlik eden hastalıkların çoğunluğu ya geriler ya da tamamen iyileşir. Obezite cerrahisinin sağladığı yaşam süresindeki uzamanın temel nedeni, obezite nedeniyle ortaya çıkan bu hastalıklardaki iyileşmedir.
Tip 2 Diyabet (şeker hastalığı) obezlerin yaklaşık %90’ında görülen bir hastalıktır. Ameliyat sonrası bu hasta grubunda diyabet ilaçlarının kullanımı azaltıltılır ya da tamamen bıraktırılır. Geçmişte diyabet, ilerleyici ve tedavi edilemez bir hastalık olarak kabul edilirdi. Hastalara kilo vermesi ve yaşam tarzı değişiklikleri önerilirdi. Bu tedaviler diyabetin kontrol altında kalmasına yardımcı olur, nadiren gerilemesini sağlayabilir. Ancak, obezite cerrahisinin diyabetin tedavisinde başarılı olduğunu kanıtlayan çok geniş katılımlı bilimsel çalışmalar mevcuttur. 135,247 hastayı kapsayan 621 çalışmanın büyük bir derlemesi, cerrahi tedavinin obezlerin % 85’inden fazlasında diyabetin iyileşmesine ve hastalığın % 78’inde tamamen tedavi olmasına neden olduğunu bulmuştur.
Obezite cerrahisinin yaşam kalitesi ve psikolojik duruma etkisi
Genel sağlık durumunda düzelme ve ömrü uzatma gibi olumlu etkileri olan cerrahi kilo kaybının bir diğer etkisi de genel yaşam kalitesinin artmasıdır. Fiziksel kapasite, benlik saygısı, çalışma süresi, sosyal ilişkiler ve cinsel işlevlerde düzelme gözlenir. Depresyon, anksiyete gibi psikolojik sorunlar hızlı bir şekilde geriler ve kontrol altına alınır.