KAMPALA, UGANDA — Salim Mulumba, Haziran 2021’de işten çıkarılana kadar otobüs müfettişi olarak çalıştı. Şimdi günlerini, maddi ihtiyaçlarını karşılamak için bir motosiklet taksi şoförü olarak karanlık şehrin yollarında dolaşarak gece vardiyasına hazırlanarak dinlenerek geçiriyor.
Mulumba, patronunun onu işten çıkarma kararını anlasa da bu, ailesinin çatısını kaybetme olasılığı konusunda endişelenmesini engellemez.
“Kiralık bir evde kalıyoruz; O kadar para alamadığım ve geçim sıkıntısı çektiğim için ödemekte zorlanıyorum” diyor birinin babası. “Bazen kiranın yarısını öderim ve ev sahibinden bana karşı daha sabırlı olması için yalvarırım.”
Makindye sakini, halk arasında boda boda veya piki piki olarak bilinen motosikleti, geceleri kullanmayan bir arkadaşından ödünç alıyor ve başkentteki yaklaşık 200 bin motosikletli taksici arasına katılıyor. Gece geç saatlere kadar çalışırken güvenliğinden endişe ediyor, bu yüzden gece yarısı eve dönüyor ve yaklaşık 10.000 ila 20.000 Uganda şilini (2,72 ila 5,44 ABD Doları) kazanmış durumda; ay.
Mulumba, hükümetin eylemsizliğine atıfta bulunarak, “Maalesef durumu hafifletmek için henüz pek bir şey yapılmadı” diyor. Daha önce çalıştığı otobüs firmasının hayatta kalabilmek için otobüs filosunu ikiye bölmek zorunda kaldığını ekliyor.
Uganda, Afrika’daki en yüksek yakıt fiyatlarından birine sahip – şu anda litre benzin başına 5.005 şilin (1,38 $) – bu da otobüs şirketlerini ücretleri artırmaya zorlayarak birçok yolcuyu caydırdı. Yılın başındaki %2,7’ye kıyasla 2022’nin sonunda %10,2 olan enflasyonla birleştiğinde, bu büyük araçların bakım maliyetini artıran bu durum, şehrin birçok otobüs şirketinde şu anda zor durumda olan yüzlerce işten çıkarmayla sonuçlandı. ayakta kalmak için. Artan yakıt maliyetleri ve enflasyon, ülke ekonomisinin tüm sektörlerine zarar veriyor, ancak otobüs endüstrisinde işverenler, mevcut yüksek vergilerle ve diğer endüstrilerde uygulanmayan yeni vergilerle de mücadele etmek zorunda kaldıklarını söylüyor. Şimdi, tüm endüstri çökmeden önce hükümeti hızlı hareket etmeye çağırıyorlar.
Uganda 2006’da petrol yatakları keşfetmesine rağmen, üretim henüz başlamadı, bu nedenle karayla çevrili ülke, arzının çoğunun geldiği Birleşik Arap Emirlikleri, Hindistan, Suudi Arabistan, Hollanda ve komşu Kenya’dan yapılan yakıt ithalatına dayanıyor.
Eddy Nankunda, beş yıl sonra bir otobüs kondüktörü olarak işini kaybetmesinden artan yakıt fiyatlarını sorumlu tutuyor.
Nankunda, “Otobüs kondüktörü olarak yaptığım iş sayesinde iki çocuğumun okul ücretini ödeyebildim… ancak son üç aydır geçici olarak işten çıkarıldım ve o zamandan beri maaş alamadım” diyor.
Birikimleriyle hayatta kaldığını söylüyor, ama şimdi bu tükendi; geleceği belirsiz.
Kendi aracı olmayan 45 milyon Uganda sakininin çoğunluğu için otobüsler, başkent ve ülke dışına seyahat ederken her zaman uygun fiyatlı bir ulaşım seçeneği sağladı. Şehir içinde daha kısa yolculuklar için yolcular matatus adı verilen 14 kişilik otobüsleri veya motosiklet taksilerini tercih ediyor.
Çalışma ve Ulaştırma Bakanlığı lisans memuru Robert Kisakye, Kampala’da belirlenmiş güzergahlara sahip 700’den fazla otobüsü yöneten 82 otobüs operatörünün olduğunu söylüyor. Otobüs endüstrisinin tam olarak kaç kişiyi istihdam ettiği bilinmemekle birlikte, şehrin ana ulaşım merkezlerinden biri olan Kisenyi Otobüs Terminali, 36 otobüs şirketinin üssüdür ve sürücüler, otobüs kondüktörleri ve müfettişler dahil olmak üzere yaklaşık 2.000 doğrudan çalışana sahiptir. Başkanı Saturday Muhwezi, yolcu arayan yükleyiciler, tamirciler ve gözcüler gibi 1.000 dolaylı çalışanın olduğunu söylüyor.
Swift Safaris otobüs şirketinin müdürü Umaru Ddungu, şirketinin ücretleri artırmadığını ve bunun yerine filosunu günde 10 otobüsten dörde indirdiğini söylüyor.
Apophia Agiresaasi, GPJ Uganda
Ddungu, “Yolda gördüğünüz otobüslerin çoğu zarar ediyor” diyor. “Çoğu otobüs şirketi, akaryakıt fiyatları nedeniyle bazı personelini geçici olarak işten çıkardı.”
Artık yollarda daha az otobüs ve azaltılmış bir tarife ile, birçok yolcu bu daha uzun yolculukları yapmakta zorlanıyor ve yaptıklarında da uzun gecikmelerle karşılaşıyorlar.
Stella Uwimana, Ruanda’nın başkenti Kigali’deki ailesini ziyaret etmek için otobüslere güveniyor. Ancak büyükannesinin cenazesi için eve gitme zamanı geldiğinde, hem ücretinin iki kattan fazla artmasına hem de azalan filoyu karşılamak için programın değişmesine şaşırdı.
Uwimana, “Büyükannemin cenazesine geç geldim” diyor.
Hükümetin ekonomi politikalarını inceleyen Parlamento Ulusal Ekonomi Komisyonu Başkan Yardımcısı Robert Migadde Ndugwa, şişirilmiş akaryakıt fiyatlarının düşürülmesi için Maliye, Planlama ve Ekonomik Kalkınma Bakanlığı ile Çalışma ve Ulaştırma Bakanlığına bir dizi teklifte bulunulduğunu söyledi. Bunlar, tüccarların fiyatları yükselterek ve yakıt istifleyerek kısa kıtlık döneminden yararlanmamaları için yakıt rezervleri oluşturmayı içeriyordu.
Migadde, “Komite ayrıca, yakıtın nakliye maliyetlerini azaltmak için karayolu yerine yakıt taşımak için kullanılabilmesi için hükümetin Uganda demiryolunu yeniden canlandırmasını tavsiye etti” diyor ve bu önerilerin hiçbiriyle ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını da sözlerine ekliyor.
Maliye, Planlama ve Ekonomik Kalkınma Bakanlığı’nın iletişim sorumlusu Apollo Mughinda, ulaştırma sektörüne özel olarak yardımcı olacak bir plan olmadığını, ancak hükümetin sahip olduğu Uganda’dan düşük faizli krediler gibi tüm sektörlerde sağlanan yardımdan yararlanabileceğini söyledi. Kalkınma Bankası.
Yüksek akaryakıt fiyatları, yüksek vergiler ve daha az müşteri otobüs sektörüne zarar vermekle kalmayıp 2022’de yeni bir vergi açıklandı. Getirilmemiş olmasına rağmen sektör için ayrı bir endişe kaynağı. Park Kullanıcı Ücreti olarak adlandırılan vergi, şehrin otobüs terminallerini kullanmak için her yıl otobüs başına 2,4 milyon şilin (653 $) ücret alacaktır. Ddungu, yeni vergiyi Çalışma ve Ulaştırma Bakanlığı’ndan Uganda Otobüs Sahipleri Derneği’ne yazdığı bir mektupta öğrendiğini söylüyor.
Aynı zamanda Uganda Otobüs Sahipleri Derneği üyesi olan otobüs terminali başkanı Muhwezi, üyelerin Çalışma ve Ulaştırma Bakanlığı ile yeni ücretin kaldırılmasını ve ulaşım sektörü için bir yardım fonu kurulmasını talep etmek için görüştüklerini, ancak hiçbir şey yapılmadığını söyledi. uygulandı.
Vergi gelirlerinin tahsilinden sorumlu olan Uganda Gelir İdaresi ve Kampala Başkent İdaresi, Park Kullanıcı Ücreti hakkında yorum taleplerini reddetti.
Ddungu, otobüs şirketlerinin kesinti yapmaya devam edebileceğini ancak nihayetinde devlet yardımı olmadan ayakta kalamayacaklarını söylüyor. Ancak, Çalışma ve Ulaştırma Bakanlığı halkla ilişkiler sorumlusu Martha Agama, hükümetin acil planları arasında olmadığını ve artan yakıt fiyatlarının ulaşım sektörü üzerindeki etkisini hafifletmek için herhangi bir plan bilmediğini de sözlerine ekledi. Agama, Park Kullanıcı Ücreti hakkında yorum yapmaktan kaçındı.
Ddungu, “Hükümet müdahale etmezse ve toplu taşıma endüstrisindeki herkes araçlarını park ederse, insanlar kendi ulaşım araçlarını bulur” diyor. “Ulaştırma endüstrisindekiler işi bırakacak ve ekonomi sıkışacak.”
Mulumba için otobüs endüstrisine yönelik yardımın bir an önce gerçekleşmesi gerekiyor. İşten çıkarılmasının geçici olduğu ve yakıt fiyatları uygun seviyelere düştüğünde işine geri dönmeyi umduğu söylendi, bu yakın zamanda olacağını düşünmediği bir şey.
Apophia Agiresaasi, GPJ Uganda
Kaynak : https://globalpressjournal.com/africa/uganda/bus-companies-warn-collapse-without-government-intervention/