Türkiye'nin bu fotoğraflarını daha önce hiç görmediniz... 1924'te İzmir'in içinden geçen deve kervanını, 1928'de Galata sokaklarından geçen kurbanlık koyun sürüsünü, 1933'te hem köyün imamı hem de öğretmeni olan Jimnastik Hoca'yı... İşte sizi geçmişe götürecek o kareler...
İZMİR'DE DEVE KERVANI Anadolu'nun iç bölgelerinden yola çıkan bir kervan. Develer sırtlanmış bütün yükü. Aralarında bir iki de eşek. Tozlu yollar kat edilmiş. İzmir'in içinden geçip yüklerini boşaltacakları yere, muhtemelen limana doğru ilerliyorlar. Yıllardan 1924. Fotoğraf: Thomas Bleyler, Jr.
RADYODA JİMNASTİK SAATİ Ortada mikrofon. Bir yanda eğitmen, karşıda sporcular. Komutlar veriliyor ve anında yerine getiriliyor. Yıl 1944. Radyoda jimnastik saati... Fotoğraf: Maynard Owen Williams
ADALET KÜRSÜSÜNDE KADINLAR Ankara'da bir duruşmayı gösteren ve 1943 tarihini taşıyan bu fotoğrafın arşiv kayıtlarına düşülmüş resimaltı notları şöyle: Mahkemede cinsiyetler konusunda genelde görülen düzen burada tersine çevrilmiş. Hakim ve savcı kadın. Kâtip ve mübaşir erkek. “Türkiye'de kadınlar 1926 yılı ve sonrasında uygulamaya konan özgürlükçü yasalar sayesinde önemli mesleklerde erkekleri büyük oranda geride bırakıyor.” Fotoğraf: George Pickow/ Three Lions, INC.
KOYUN GEÇİDİ Galata sokaklarında 1928'in Kurban Bayramı öncesi. O zamanlarda İstanbul'da kurban olarak büyükbaş hayvan kesilmiyor, insanlar koyun ve koça rağbet ediyor. Ve burada, ara sokaklardan birinde yayalar sağda solda yürümeye çalışırken kurbanlık koyunlar ana geçiş hakkını almış eline, bir yün yumağı halinde ilerliyor. Fotoğraf: Maynard Owen Williams
AYAKÜSTÜ BUZLU BİRA Ankara'da, kaldırım kıyısında bir biracı. Cumhuriyet 10. yılını bir ay sonra kutlayacak. Yüzler gülüyor. Ve Eylül 1933'te National Geographic arşiv kayıtlarına giren bu fotoğrafın arkasına düşülen nota göre, Türkiye'de insanlar “aşırıya kaçmadan” içki içmeyi çok seviyor. Fotoğraf: Kurt ve Margot Lubinski
SAMSUN'A VEDA Büyük gemiler açıkta bekliyor. Ve “mübadele” ile Yunanistan'a gidecek Samsunlu Rumlar sallarla onları götürecek gemiye taşınıyor. Yıl 1923... Fotoğraf: Frank America/ Near East Relief
BUZLU BOĞAZ BUZLU BOĞAZ Takvimler tam olarak 1 Mart 1929'u gösteriyor. Rumeli Hisarı onca yıldır gözlediği Boğaz'dan geçen buz kütlelerinin tanığı, bu defa. Anadolu Hisarı karşı kıyıda. Fotoğraf: Maynard Owen Williams
MÜBADELE 29 OCAK 1923 “Mübadele”nin Anadolu'dan aldığı bir gemi dolusu insan, İstanbul Boğazı'ndan geçiyor. İnsanlar ayakta, denkleri yanlarında. Yolculuk Yunanistan'da son bulacak. FOTOĞRAF: FRANK AMERICA/ NEAR EAST RELIEF
KÖY İMAMI JİMNASTİK HOCASI 1933 yılı, Bursa yakınlarında bir köy. “Bu küçücük köy bile modern jimnastik hareketlerinden bihaber değil.” Fotoğrafçı, “Türkiye Cumhuriyeti din ve devlet işlerini birbirinden ayırmış olsa da” diyor, “eğitmen eksikliği nedeniyle köy imamı hem öğretmen hem de jimnastik hocası olmuş.” FOTOĞRAF: KURT VE MARGOT LUBİNSKİ
NÜFUS Yıl 1929. Üçhisarlı damat almış eline düğün bayrağını. Gelin alayı tüm aile kalabalığıyla birlikte ilerliyor. Arkada gelinin köyü. FOTOĞRAF: MAYNARD OWEN WILLIAMS
DOĞAÇLAMA TRAFİK Yeni Cami basamaklarından 1928'in Eminönü. Bugünle kıyaslanırsa eğer, neredeyse hiç insan yok denebilir ortalıkta. Trafik belli ki doğaçlama akıyor. İnsanlar, 20'lerin otomobilleri, at arabaları... Kimi o tarafa kimi bu tarafa çevirmiş yönünü, rahat rahat ilerliyor. FOTOĞRAFLAR: MAYNARD OWEN WILLIAMS
MODERN İTFAİYE “Artık İstanbul itfaiyesi yaya değil Modern itfaiye arabaları var. Ama fotoğraftaki bir itfaiye aracı değil. Belki caddeleri temizlemek için kullanılan bir su tankı. Belki de değil. Öğrenemedim.” Fotoğrafçının bütün bildiği aracın burada pompayla Haliç'ten su çektiği. Oysa ki gerçek şöyleydi: O zamanlarda bu araçlar her iki işe de yarar; yangın olunca yangına gider, normal zamanlarda caddeleri temizlerdi... 1928 FOTOĞRAF: MAYNARD OWEN WILLIAMS