TARİHÇESİ:
Eski Yunan’da ve Roma’da bilinmeyen, ilk olarak MS. 622′de Harun adlı bir Arap hekiminin yapıtında adı geçen, ama ancak X. yüzyılda, Ebubekir Zekeriya Razı tarafından tanımlanan çiçek hastalığı, ilk olarak Asya’da görülmüş, oradan önce Afrika’ya, sonra da Avrupa’nın güneyine sıçramış, Avrupa’dan dünyanın her yanına yayılmıştır. Yüzyıllar boyunca milyonlarca kişinin ölümüne yol açan korkunç salgınlara neden olan çiçek hastalığı, XIX. yüzyılda çiçek aşısının bulunup uygulanmasından sonra bile, sözgelimi İngiltere’de 40 000 kişinin ölümüne neden olmuş, 1870- 1871 Fransız-Alman savaşında Fransa’da bu hastalıktan 43 000 kişi ölmüştür. Buna karşılık, Birinci Dünya savaşı sırasında bütün Amerikan askerleri (4 milyon kişi) aşılanmış olduğu için, yalnızca 853 kişi hastalığa yakalanmıştır. Avrupa’daki son salgınlar, 1955 yılında Fransa’nın Vannes bölgesinde ve Almanya’da görülmüş, kitle aşılaması sayesinde hastalık, Asya ve Afrika’daki birkaç ülke dışında aşağı yukarı bütünüyle ortadan kalkmıştır.
HASTALIK :
Çiçek hastalığına yol açan virüs (Poxvirus variolae), inek çiçeği hastalığına yol açan virüse çok benzer (çiçek aşısı da inek çiçeği virüsünden hazırlanır); hastalığın niteleyici döküntüsü olan kabarcıkların (keseciklerin) içindeki sıvıda bulunur. Bulaşma dolaysız ilişki (deri ve mukoza yolu) ya da dolaylı ilişki ya da sindirim yolu) yoluyladır. Hastalık dört dönemde gelişir: Kuluçka dönemi (belirtisiz bir evredir; 8-17 gün sürer); yayılma dönemi (2-4 gün sürer; 40 dereceye kadar yüksek ateş, titreme, kusma, sayıklama, genel durumun büyük ölçüde bozulması ve bazı hastalıklarda kızamığı andıran geçici döküntüler gibi belirtiler ortaya çıkar); döküntü dönemi (3.-4. günlerde önce kızartılar, sonra içi sıvı dolu küçük kesecikler, daha sonra içi irin dolu kesecikler halinde görülen döküntü önce sonra da gövde ve üyelerde ortaya çıkarak bedenin her yanına ve mukozalara yayılır. Döküntünün başladığı anda düşen ateş, keseciklerin irinlenmesi sırasında yeniden yükselir); iyileşme dönemi (9. güne doğru döküntülerin kuruma evresi başlar ve yaklaşık 15. günde kabuklar ortaya çıkar. Bu dönemde genel belirtilerin tümü ortadan kalkmıştır. Ama kabukların düşmesi, hiç düzelmeyen izler bırakır ve nekahet dönemi oldukça uzun sürer). Yaygın çiçek (döküntülerin birbirine bitişik olduğu biçim) ve kanamalı çiçek (deride ve iç organ mukozalarında kanamalar olan biçim) gibi biçimleri genellikle ölümle sonuçlanan çiçek hastalığı, günümüzde büyük ölçüde önü alınmış olmasına karşın tehlikeli bir hastalıktır.
TEDAVİSİ:
Tedavi, yatak istirahatine, mikroptan arındırma önlemlerine, 6. günden sonra antibiyotikler vermeye, ağrılara karşı ağrı kesiciler vermeye dayanır. Çiçek hastalığı uluslararası korunma kurallarına uyulmasını gerektiren bir hastalık olduğundan, hastalar, hastalığın başlangıcında 40 günlük (kabuklar dökülene kadar) karantinaya alınmalı, bütün eşyaları mikroptan arındırılmalı, hastayla temas etmiş kişiler aşılanmalı ve 14 gün süreyle göz altında tutulmalıdır. Ama kesin korunma önlemi, düzenli kitle aşılamasıdır.