Ay’a giden astronotlar uzaydan dünyamızı seyrederken, ince uzun bir dere gibi, kıvrım kıvrım uzanan Çin Seddini de görmüşlerdi. O mesafeden insan eliyle yapılmış başka hiçbir eser görünmediğini söylüyorlar.
Gerçekten Çin Seddi dünyanın en uzun duvarıdır. Çince adı Çang-Çeng‘dir ve uzun duvar anlamına gelir. Bugünkü kalıntıları, Po Hay körfezinde deniz kıyısında başlar, Pekin’in kuzeyindeki geçerek batıya yönelir, Huang-ho nehrinin yukarı dirseğine ulaşır, Gobi çölünün güneyinden batıya yönelerek, başlangıcına paralel bir yol takip eder.
Çin Seddi dümdüz uzanan bir duvar değildir. Arazinin durumuna göre kıvrıla kıvrıla ilerler. Nehirleri atlar ovaları geçer, ormanları ve dağları aşar.
Ne zaman ve niçin yapıldı
M.Ö. 7. yüzyılda, birbirine üstünlük kurmak için çarpışan birçok derebeylik vardı. Bunlar birleşik karışarak yedi krallık meydana getirdiler. Bu krallıklardan biri Ohu krallığıdır.
Çinli tarihçiler ilk setin M.Ö. 7 yüzyılda bu krallık devrinde yapıldığını söylerler. Bu krallığın yaptığı set, bugünkü Henan eyaletinde bulunmaktadır ve pek uzun değildir. Fakat M.Ö. 4. yüzyılda, Çin’in kuzey bölgesi Hun Türklerinin ve Tunguzların işgaline uğradı. Bu olay Çin krallarını daha uzun ve daha sağlam set yapmaya sevketti.
M.Ö. 3. yüzyılda İmparator Çe-Hunang-ti, ülkesinin kuzey sınırlarının boydan boya aşılmaz bir duvarla kapamaya karar verdi. M.Ö. 221 yılında, daha önceki krallıkların yaptıkları duvarları birleştirerek uzattı.
Bundan sonra M.Ö 3. yüzyıldan M.S 17. yüzyıla kadar Çin hanedanları seddi zaman zaman onarmış, bazı değişiklikler yapmış ve uzatmaya devam etmişlerdir. Seddin uzunluğu bugün yıkılmış ve sadece temelleri kalmış kısımları da ilave edersek 10.000 kilometreyi geçmektedir.
Bu büyük duvarı bir savunma seddi olarak gören ve tamir ettiren son hanedan Ming hanedanı (1368-1644) olmuştur. Bugün ayakta duran kısmın uzunluğu 3000 km kadardır ve Ming hanedanı devrinden kalmıştır. Fakat asıl inşaat, M.Ö. 221 ile M.S 608 yılları arasında tamamlanmıştır.
Duvarın üstünde yürüyen arabalar
Çin Seddi’nin kalınlığı ve yüksekliği her yerde aynı değildir. Tarihin değişik dönemlerinde yapıldığı için mimari bakımdan da farklılıklar vardır.
Genel olarak duvarın yüksekliği 7-10 metre arasında değişir. Taban kalınlığı 7 metre, üst kalınlığı 6 metredir. Üzerinde atlar ve arabalar gidebilmektedir. Duvarın üzerinde boydan boya siperlik ve okçu delikler vardır.Her 200 metrede bir gözetleme kulesi veya kale, her 9 kilometrede bir fener kulesi bulunur. Yer yer, duvar üzerinde saraylar ve tapınaklara rastlanır.
Çin Seddi sınırı belirliyordu
Bazı yerlerde setler birkaç sıra halinde, kademeli savunmaya imkan verecek şekilde yapılmıştır. Bugün Çinliler bu durumu, seddin sınırı belirtmediğine, ülke içinde bir savunma duvarı olarak yapıldığına delil olarak göstermek istiyorlar. Oysa, Çin Seddi’nin yapımına başlandığı sırada, bu duvar Çin’in kuzey sınırını çiziyordu. Duvarın kuzeyinde Hun Türkleri, Tunguzler, Moğoller ve daha başka milletler vardı. Gök-Türk imparatorluğu zamanında da seddin hemen kuzeyinde Gök Türkler ve diğer Türk kavimleri yaşıyordu.
Milyonlarca işçi çalıştı
Çin Seddi, en çok insan çalıştırılan ve en uzun sürede yapılan bir eserdir. Bazı dönemlerde milyonlarca insanın kırbaş altında çalıştırıldığını tarihler yazmaktadır.
M.S. 555 yılında, bugünkü Beijing’ten Datong’a kadar uzanan 500 km. lik duvarın yapımında tam 1.800.000 işçinin çalıtırıldığı Çin kaynaklarında yazmaktadır.
Badaling dağının üzerinden geçen seddin sadece 200 metrelik bölümünü yapmak için binlerce kişinin çalıştığı ve bu kişilerin adları bir taşa yazılmıştır.
İnşaatın harcına karıştırılan kemikler
Seddin geçtiği bazı yerlerde taş yoktur. Çok uzaktan taş getirmek zorunda kalınmıştır. Bunun için de inşaat uzun sürmüş ve zor olmuştur.
Yüzbinlerce insan bazı dönemlerde be inşaatta ömür boyu çalıştırılmıştır.Çalışmalar sırasında ölenler duvarın yakınındaki yerlere gömülmüş, daha sonraki dönemlerde aynı duvarlar tamir edilirken, o ölülerin kemikleri, toprakları, inşaat harcına katılmıştır. Onun için denilebilir ki, inşaat asırlar süren Çin Seddi, orada çalışan insanların etinden ve kemiğinden yapılmıştır.