A vitamini en fazla hayvansal yiyeceklerde ve özellikle balıkların karaciğerlerinde bulunur.
Süt, tereyağı, havuç, domates, kayısı gibi yiyeceklerde de bulunur. A1 ve A2 vitamini olmak üzere iki çeşittir. A2, A1’in %40’ı kadar vitamin etkisine sahiptir. A vitaminleri α, β, γ olmak üzere üç tür karotenden oluşmaktadır. A vitamini tek başına vücut tarafından emilmez, yağlarla beraber yendiğinde yağda çözünerek safra tuzlarının etkisiyle emilir. A vitamini kanda mg mertebesinde ölçülecek oranda bulunmaktadır.
A vitamini eksikliğinde vücuttaki mukozalarda ve cilt epitelinde bozukluk, hastalıklar oluşur. Epitel hücreleri çekirdeklerini kaybederek kerantinize olurlar. Aynı zamanda epitelin enfeksiyonlarına karşı direnci azalır. Örneğin A vitamini eksikliğinde gözde kornea kuruması görülür. Sonraki aşamada kornea yumuşar. A vitamini yetersizse niktalopia (gece körlüğü) ortaya çıkar. Bunlardan başka A vitamini eksikliğinde mukoza yapısında bozukluklar, solunum, cilt ve ürogenital yollarda sertleşme, diş yapısında bozukluklar ve sinirsel dejenerasyon görülür.
A Vitamini İçeren Besinler Nelerdir?
A Vitamini içeren besinler; Süt, koyun eti, yumurta, balık, dana eti, tavuk eti ve av hayvanlarının eti, kuşkonmaz, patlıcan, tereyağı, havuç, kereviz, lahana, karnıbahar, hurma, ıspanak, ekmek, hamurişleri, çilek, taze fasulye, mercimek, kavu, şalgam, portakal, greyfurt, maydanoz, armut, elma, patates ve domates.
A vitamini eksikliği:
A Vitamini eksikliği insanlarda çok nadir olarak görülür. Çünkü besinlerde bol miktarda bulunur. Aynı zamanda vücut tarafından da depolanır. İhtiyaç olduğunda vücudumuz depoladığı A vitaminini kullanır. Genelde A vitamini karaciğerde depolanır. Alkol alınması, bazı ilaçlar , E vitamini eksikliği bu vitaminin emilimini zorlaştırır.
- Gece körlüğü denilen bir rahatsızlığa sebep olur. Gözlerde kuruma ve çabuk yorulma meydana gelir.
- T-lenfositlerde ve B-Lenfositlerde azalma olur. Bundan dolayı vücudun savunma sistemi zayıflar ve hastalıklara açık hale gelir.
- A vitamini eksikliğinde kansere yakalanma riskinin arttığı saptanmıştır.
- Ciltte ve salgı yapan dokularda kuruma oluşur. Kepeklenme meydana gelir. Akciğer, bronşlar, ağız içi ve vajinada problemler meydana gelir.
- Kemiklerde kalınlaşma ve bu nedenle kemiklerden geçen sinirlerde sıkışmalar olur.
- Halsizlik, bitkinlik, uykusuzluk, tat ve koku alma duyusu bozuklukları ve iştahsızlık görülür.
- Dişeti hastalıkları böbrek taşları, akne vs sorunlar meydana gelir.
A vitamini fazlalığı:
A vitamininin eksikliği gibi fazlalılığının da bir zararı olabilir.
A vitamininden zengin olan karaciğer gibi besinlerin çok aşırı tüketilmesi durumunda ve hastalık sebebi ile sürekli A vitamini preparatı kullanımında A vitamini fazlalığı oluşur. Zengin ülkelerde çok daha fazla görülen bir durumdur.
Havuç, narenciye gibi Beta karoten içeren besinlerin fazla alınması ile A vitamini fazlalığı oluşmaz.Çünkü bu durumda fazla ise beta karoten A vitaminine dönüşmez. Sadece karoten olarak biriktirilir. Bunun herhangi bir zararı yoktur.
A vitamini fazlalığı durumunda zehirlenme etkisi ortaya çıkartabilir.
A Vitamini Fazlalığı Belirtileri Nelerdir?
- Deride kuruma , kaşıntı
- Saçlarda oluşan sertleşme ve seyrekleşme
- Kemiklerde büyümenin durması
- Dudaklarda kuruma ve çatlama meydana gelmesi
- Gebelikte doğumsal aksaklıklar
- Sürekli olarak gereğinden fazla alınması ile iştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrısı, baş ağrısı, halsizlik, huzursuzluk
- Beyin ödemine bağlı olarak baş ağrısı ,bilinç bulanıklığı