Osmanlıca Terimi Olarak Âdet-i Ağnam:
Koyun ve keçiden alınan vergiye verilen isimdi. Her sene, ağnam müdürü olan kişi tarafından "sayıcılar" ve memurlar belirlenen bölgelere gönderilirlerdi. Bunlara görevleriyle ilgili buyruldular da verilirdi. Bu sayıcılara daha sonraları "kabzımal" denmişti. Bunlar görevli oldukları bölgelerdeki koyun ve keçiyi sayarlar ve bunu göre âdet-i ağnam alırlardı. Alınan ağnamın bir kısmı, masraflarına karşılık olmak üzere, "başkalık" adıyla, nazırlarla kabzımallara kalırdı.
Âdet-i ağnam vergisi, koyun ve keçi için birer akçeden ibaretti. Bu vergi önceleri tayin edilene memurlar aracılığıyla sayılıp toplanırken, sonraları "âşar" gibi bu da iltizam olunmaya başlanmış ve açık arttırma (müzayede) ile bu görevi alan mültezimlerin adamları vasıtasıyla sayılarak toplanmıştır.
Tanzimat'tan sonra, iltizam usulü bırakılmış ve bu verginin tekrar sayım memurları vasıtasıyla toplanması şekline dönülmüştür.
Âdet-i Ağnam ile ilgili benzer terimler:
Vezir-i Azam(Sadrazam) : Bugünkü başbakan durumunda olan veziri azam, padişahın vekili olarak g
Naib : Vekil olarak birinin yerine geçen ve yerine geçtiği kişi adına işleri yürüten
Akid : Sözleşme, bir sözleşmede taraf olan kişi.
Ağa Sancağı : Yeniçeri ağasına ait sancağa verilen addı. Yeniçeri ağaları ilk zamanlarında sancak
Sadrazam : Osmanlılarda padişahtan sonra gelen ikinci adam, en yetkili devlet gör
Alay İmamı : Alayın birinci taburunun imamına verilen unvandı. Teşrifatta, yani pro