

FEN BİLGİSİ DERSİNDE KULLANILABİLECEK YAPILANDIRILMAMIŞ KUBAŞIK ÖĞRENME ETKİNLİKLERİ


Bu etkinlik öğrencilerin derse hazırlık yapmalarını sağlamak, dersle ilgili temel kavramları, yapılan bir gözlemin sonuçlarını tartışmak ya da deneylerden önce tahminler üretmelerini sağlamak amacıyla kullanılabilir.
Bu etkinliğin uygulama aşamaları şunlardır:
1. Öğrenciler sınıfta rasgele dolaşır.
2. Öğretmen Durun der.
3. Öğrenciler eşleşir.
4. Öğretmen konuyu açıklar.
5. Öğrenciler eşleştikleri arkadaşları ile konuyu tartışırlar.
Öğrenciler eşleşir ve kol kola girerler. Öğrencilerin farklı farklı arkadaşları ile eşleşmelerine dikkat etmek gerekir. Kümeler oluştuktan sonra, işlenen konuyu tekrar etme amacıyla soru sorulur. Bu etkinlikte üst düzeyde düşünme gerektiren soru sorulmamalıdır.
Bu etkinlikte kullanılabilecek soru türleri;
Mıknatıs hangi türdeki maddeleri çeker?
Maddenin en küçük yapı taşına ne denir?
Bileşiklerin özellikleri nelerdir?
Kaç tür enerji vardır?
Elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştüren araçlar hangileridir?
Elektriksiz hayatımız nasıl olurdu?
Soru sorulduktan sonra öğrencilere belli bir düşünme süresi verilir. Daha sonra düşüncelerini arkadaşları ile tartışmaları istenir. Tartışmayı bitiren öğrencilerin sessizce beklemeleri söylenir. Gerekiyorsa görüşler sınıfça tartışılır. Herkes doğru yanıta ulaşmışsa diğer soruya geçilebilir.
Bu etkinlikle öğrenciler tahminlerde bulunmayı, tercih belirlemeyi, soruları yanıtlamayı, bir çalışma başlığı seçmeyi, kendi seçimlerini test etmeyi ve düşüncelerini açıklamayı öğrenirler.
Bu etkinliğin uygulama aşamaları şunlardır:
1 Öğretmen dört seçenekli bir soru sorar.
2 Köşeleri sınıfa duyurur.
3 Öğrenciler soruya yanıt olabileceğini düşündükleri seçimlerini yazarlar.
4 Seçimlerine uygun köşeye giderler.
5 Eşleşir ve yanıtlarını tartışırlar.
Kısaca; bu etkinlikte öğretmen dört seçeneği olan bir soru sorar. Bu seçeneklere göre sınıfta köşeler belirler. Her öğrenci kendisine en uygun yanıtı yazar ve yanıtına uygun köşeye gider.
2-
Aynı köşede toplanan öğrenciler eşleşir ve yanıtı tartışırlar. Öğrencilere soru sorduktan sonra hangi köşenin hangi seçeneği temsil ettiğini öğretmen o köşelere resimler ya da renkli kartlar kullanarak belirtmeli. Öğrenciler yanıtlarını yazmalı, yazamayan var ise yanıtı ilgili resim çizmeli, yazma işlemi bittikten sonra öğrencilerden sessizce köşelerine gitmeleri istenmeli, köşelere gidildikten sonra ikişerli gruplarda problemin yanıtını tartışmalarını isteyin, burada özellikle farklı öğrencilerin bir araya gelerek tartışmaların sağlayın. Herkesin eşitlendiğinden emin olduktan sonra neden öyle bir sonuca ulaştıklarını ya da başka önerileri olup olmadığına karar vermelerini söyleyin.
Öğrencilere, bu etkinlikle ilgili değişik konu alanlarında, şu tür sorular yöneltilebilir:
SORU: Sizce su ile zeytin yağı karıştırıldığında ne olur?
A) Hiçbir şey olmaz
B) Dökülen zeytin yağı suyun yüzüne çıkar
C) Suyun rengi değişir.
D) Su ve zeytin yağı köpürür.
SORU: Barajlardaki su hangi tür enerjiye sahiptir?
Kinetik B) Potansiyel C) Isı D) Elektrik
1. Sınıfa tek doğru yanıtı olan bir soru sorulur. (Cumhurbaşkanımız kimdir? gibi)
2. Öğrencilerin küme içinde tartışarak doğru yanıtı bulmaları istenir. Sorunun yanıtının kümedeki herkes tarafından bilinmesi gerektiği söylenir. Yanıtları paylaşmaları konusunda öğrenciler uyarılır.
3. Sürenin bitiminde, bir numara söylenir.
4. Söylenen numaradaki öğrencilerin ellerini kaldırmaları istenir.
5. Bir öğrenciye söz hakkı verilir. Aynı numaralı diğer öğrencilere de söylenen yanıtın doğru olup olmadığını, doğru ise nedenini yanlış ise nedenini açıklarlar.
Öğrencilere, bu etkinlikle ilgili değişik konu alanlarında, şu tür sorular yöneltilebilir:
"Mıknatısın çektiği bir madde söyleyiniz?"
"Bileşiklere bir örnek veriniz?"
"Bileşik ile element arasındaki fark nedir?"
"Karışımları ayırma tekniklerini sayınız?"
"Çamurlu sudaki suyu ayırmak için hangi yöntemi kullanırsınız?"
"Sizce bu öykünün ana düşüncesi nedir?
"Ham petrolü hangi yöntemle ayırırsınız ?
"Enerji harcanarak iş yapılan durumlara örnek veriniz?"
Sesin yayılma hızı nelere bağlıdır?
Dolu ile kar arasındaki fark nedir?
1. Öğrenme konusu ile ilgili materyaller öğrencilere dağıtılır.
2. Öğrenciler bu materyal ya da araçlar üzerinde birlikte oynarlar.
Kısaca; Öğrencilerin ilgisini çeken ve onlara gizemli gelen konuları işlemeden önce, öğrencilere konuyu kendi kendilerine anlamalarına yardımcı olacak bir oyun oynatıyoruz. Örneğin; Dersimizin konusu elektrik devrelerinin tanıtımı olsun;
1. Öncelikle her kümeye, üç parça bağlantı teli, pil, ampul, duy ve basit anahtardan oluşan materyalleri verin. Öğrencileri ampulü yere düşürmemeleri konusunda nedenlerini de açıklayarak uyarın.
2. Öğrencilerin kısa bir süre için bu materyallerle serbestçe oynamalarına izin verin.
3. Daha sonra öğrencilere pil ve telleri kullanarak ampulü nasıl yakacaklarını düşünmelerini söyleyin.
4. Kendi kendilerine bu konuda denemeler yapabilmeleri için süre verin.
5. Tel ısınırsa ellerinden hemen bırakmaları gerektiği konusunda onları uyarın.
6. Bir çok öğrenci ışığı yakmak için uygun devreyi kuramayacaktır. Ama bu süreç öğrencilerin öğrenmesi açısından önemlidir. Öğrenciler sizin kuracağınız devreyi, kendi devrelerini kurabilmek için daha dikkatli izleyeceklerdir.
Fen bilgisi dersinde bir materyali kullanmadan önce öğrencilerin o materyalle oynayarak onu tanımalarına fırsat verilmelidir. Örneğin; gözün yapısını anlatılırken öncelikle öğrencilere ne olduğunu söylemeden gözle ilgili araç verilmeli daha sonra Bu araçtan ne öğrenebilirsiniz? sorusuyla materyalle oynamalarına-onu kendi kendilerine keşfetmelerine olanak tanınmalıdır. Böylelikle çocuklar materyali, modeli v.b. ellerine alarak onun hakkında konuşacak ve diğer arkadaşlarıyla görüşlerini paylaşabileceklerdir.
Bu çalışmayla, çocuklar hem kullanılan Mıknatıs, Mikroskop v.b. materyaller hakkında bilgi sahibi olacak hem de bu araçlar onların dikkatlerini çekecektir. Ayrıca dersimizin içeriği ile ilgili her türlü materyali çocukların oyunla tanımalarını sağlayabiliriz.
Tasarım:Fatih AKYÜZ