Çin Seddi, Çin’in kuzeyinden, Moğolistan’ın güneyine kadar uzanan yaklaşık iki bin yıl boyunca inşa edilmiş, birbirine paralel birçok sayıda duvardan oluşan Dünya’nın en uzun savunma duvarıdır. Çin Seddi Nerededir? Sorusuna biraz daha detaylı yanıt verecek olursak; Po Hay körfezindeki deniz kıyısından başlayıp, Pekin’in kuzeyinden geçip, batıya doğru devam ederek, Huang-Ho nehrini ikiye bölüp güney batıya uzandıktan sonra, Gobi Çölü’nün güneyinden batıya doğru yönelerek devam ettiğini söyleyebiliriz.
Çin Seddinin uzunluğu; 8851.8 km’dir, günümüzde ayakta kalan kısmı ise Ming Hanedanı (1368-1644) devrinden kalan 2500 km’lik settir. Çin kırsalında kıvrılırken, genellikle tepelerin ve dağların zirvelerini izleyen Çin Seddinin uzunluğunun yaklaşık dörtte biri yalnızca nehirler ve dağ sırtları gibi doğal engellerden oluşur.
Çin Seddi Tarihi
Çin seddi nedir? Nerededir? Detaylıca tanımladık. Çin Seddi tarihi ve yapımını inceleyelim. Ayrı ayrı 20 farklı Çin Krallığı tarafından M.Ö 221 – M.S 668 yılları arasında yapılmıştır. Çin Seddi; birkaç yüzyıl boyunca farklı krallıkların tehditlerinden, barbar istilalarından ve baskınlardan korunmak için olduğu kadar muhtemelen yakım komşulardan da korunmak amacıyla inşasına karar verildi.
M.Ö 7 yüzyıl civarında Chu eyaletinde kalıcı bir savunma sistemi olarak, “ Kare Duvar “ adı verilen sur yapılmaya başlandı, krallığın başkentinin kuzey kesiminde bulunan bu duvarın yapımını diğer eyaletlere de örnek oldu ve diğer eyaletlerde 6.yüzyıldan 4.yüzyıla kadar Chu’daki duvarı örnek olarak, duvarlar inşa etmeye başladılar. Çin Seddi‘nin Zhanguo ( Savaşan Devletler ) döneminde dikilecek son bölümü; M.Ö 290 yılında Yan Eyaleti, Hebei’deki Zhangjiakou bölgesinin kuzeydoğusundan başlayarak Liao Nehri’ni geçip, Xiangping antik kentine ( modern Liaoyang ) kadar uzanan bölümde, Yan Dağları boyunca Kuzey Duvarı bölümünü inşa etti.
M.Ö 221’de ilk Qin İmparatoru Shihuangdi, Qi’yi ilhakını tamamladı ve böylece Çin’i birleştirdi. Eyaletlerin kurduğu tahkimatların, iç hareketler ve idareye engel teşkil ettiği sebebiyle tahkimatların kaldırılmasını emretti. Duvarın hareket ve idareleri engelleyecek kısımlarında düzenlemeye gidilmesiyle, Çin Seddi bütün bir hal aldı. Shihuangdi’nin ölümünden sonra Qin hanedanının düşmesiyle, diğer hanedan İmparatorlukları tarafından güçlendirilerek, kuzey ve batı Çin’deki tarım arazilerinin sömürülmesini engelleyecek, İpek Yolu olarak bilinen ticaret yolunun büyümesine katkıda bulunacak şekilde geliştirilmeye devam edildi.
Çin Seddi Neden Yapıldı? Çin Seddi Kime Karşı Yapıldı?
Çin seddinin yapılış amacıyla ilgili birçok tarihçi farklı görüşler bildirmiştir. Çin Seddi neden yapıldı? Çin Seddi kime karşı yapıldı? Gibi sorular her zaman merak konusu olmaya devam ederken, tarihçiler tarafından en çok kabul gören görüşler şu şekildedir:
- Ülkeyi; Hiung-nu yani Büyük Hun İmparatorluğu, Moğol ve Türk boylarının saldırılarına karşı savunmak
- Savaşlarda yıkılan beyliklerin esir düşen yöneticilerini ağır işlerde çalıştırarak cezalandırmak
- Ülkeden kaçışları engellemek
- Ülkenin tek yönetim altında birleştiğini ve güçlü olduğunu hem içeriye hem de dışarıya karşı göstermek
Savunma amacıyla inşa edilen Çin Seddi; aynı zamanda ticaret ve seyahatin kontrolünü merkezileştirmeye de hizmet eti.
Çin Seddinin Yapısı
Çin Seddi; üç ana bileşenden oluşmaktadır: geçitler, sinyal kuleleri ( işaretçiler ) ve duvarlar. Çin Seddinin yapısını oluşturan bileşenleri inceleyelim.
- Geçitler
Geçitler, genellikle ticaret yollarıyla kesişme noktaları gibi kilit konumlarda bulunan duvar boyunca yükselen büyük kalelerdir. Birçok geçidin surları devasa tuğlalar ve taşlalar, dolgu olarak toprak ve kırma taşlarla kaplıydı. Bu yapıların yüksekliği 10 metre, genişliği ise 4 -5 metre olarak ölçülmüştür. Geçişlerin, atlar için rampaları, askerler için de merdivenler bulunuyordu.
Tüccarlar ve diğer siviller için bir erişim noktası olarak hizmet etmenin yanı sıra, geçidin içindeki kapı, garnizonunun baskıncılar tarafından saldırı yapılmasını engellerken, aynı zamanda devriye gönderilmesi için bir çıkış noktası olarak kullanılıyordu. Kapı kemerinin altında; iç panelinde cıvata ile kilit halkaları bulunan büyük bir ahşap kapı vardı. Her kapının üst kısmında, gözetleme kulesi ve komuta yeri olarak hizmet veren bir kapı kulesi vardı.
- Sinyal Kuleleri
İşaretçiler, işaret terasları, duman höyükleri, höyükler veya kiosklar olarak da bilinen sinyal kuleleri, maksimum görünürlük için tepelerin üzerine inşa ediliyordu. Bağımsız yüksek platformlar olan sinyal kulelerinde bulunan askerler, sürekli olarak gözetleme yapıp, bir tehlike olması durumunda; pankart kaldırma, ateş yakma, gece gündüz feneri, duman sinyalleri, silah ateşleme gibi yöntemlerle uyarıda bulunuyorlardı.
Sinyal kulelerinin alt katları askerler için; odaların yanı sıra ahırlar, ağıllar ve depolama alanları barındırıyordu.
- Duvarlar
Çin Seddinin duvarlarının kendisi, savunma sisteminin anahtar parçasıydı. Genellikle tabanda 6,5 metre, tepelerde ise 5,8 metre genişliğe sahip olan duvarların yüksekliği ise tepede 5,8 metre, ortalamaya bakıldığı zaman ise 7 ila 8 metre yüksekliğe sahipti, dik tepelerde ise biraz daha alçaktı.
Duvarlar; tahtalar, kerpiç tuğlalar, taş karışımları, kayalar, kazıklar ve tahtalar arasına sıkıştırılmış topraktan yapılmıştır. Duvarların iç yüzlerinde küçük aralıklarla yerleştirilmiş, tuğla veya taştan yapılmış juan adı verilen kemerli kapılar vardı, her bir juan’ın içinde, mazgalın tepesine çıkan taş veya tuğlalardan yapılmış basamaklar vardı. Üstte, dışa bakan tarafta duokou adı verilen 2 metre yüksekliğinde mazgallar duruyordu. Duokou’nun üst kısmında; saldırganlarının izlenebileceği ve ateş edilebileceği büyük açıklar, alt kısmında ise yine savunucuların atış yapabileceği küçük açıklıklar veya boşluklar vardı.
Yaklaşık 200 ila 300 metre aralıklarla, duvarın tepesinin biraz üzerinde yükselen ve saldırganların karşılaştığı taraftan çıkıntı yapan mazgallı bir platform vardı. Bu platform, hem geniş bir görüş açısı sağladı hem de duvara tırmanmaya çalışan olursa yandan vurmayı mümkün kıldı. Birkaç platformda; pufang adı verilen gardiyanları fırtınalara karşı koruyan basitçe yapılandırılmış kulübeler vardı. Sinyal kulelerinde olduğu gibi bazı platformlar iki veya üç katlıdır, ayrıca silah ve mühimmat depolamak için kullanılabilir. Genellikle iki katlı ve alt katında 10’dan fazla asker için konaklama yeri olan yerlere badaling deniliyordu. Duvarlarda ayrıca aşırı yağmur suyundan zarar görülmesini engellemek için drenaj hendekleri vardı.
Askeri Yönetim
Duvar boyunca uzanan her büyük kale hiyerarşik olarak bir askeri ve idari komuta ağına bağlıydı. Shihuangdi’nin yönetimi sırasında, duvar boyunca 12 vilayet kuruldu ve Ming döneminde tüm tahkimat 9 savunma bölgesine bölündü. Her bölgeye bir posta şefi ( zongbingguan ) atandı. Hepsi birlikte, Dokuz Sınır Garnizonu olarak biliniyorlardı.
- Liaodong garnizonu
- Ji Garnizonu
- Xuanfu Garnizonu
- Datong Garnizonu
- Taiyuan Garnizonu
- Yansui Garnizonu
- Ningxia Garnizonu
- Guyuan Garnizonu
- Gansu Garnizonu
7 Temmuz 2007 tarihinde; UNESCO’nun Dünya Mirası Listesine dâhil edilip, Dünyanın Yedi Harikasından biri olarak belirlenen, Çin Seddinin duvarlarının uzun bölümleri artık yıkılmış olsa da, yine de Dünya’daki en dikkat çekici yapılardan biri olmaya devam ediyor.