Önceki yazılarımda Suriye'nin bir matruşka olduğunu (iç içe geçmiş Rus tahta bebekleri); çıkar ve amaçları farklı iç ve dış aktörlerin değişik ama örtüşen çatışma alanlarında karşı karşıya geldiklerini söylemiştim. Bu nedenle 'Suriye sorunu'nu kendi halkına katliam uygulayan bir diktatörlüğü devirmek amacına indirgemek, işi aşırı basitleştirmek olur.
Fay hatları
Suriye'de devlet makinesi üzerinde tartışılmaz ağırlığı olan bir Nusayri azınlık var. Ama bu azınlık yalnız değil; gayrimüslim nüfus ile rejimin çıkar ittifakı kurduğu Sünni üst ve üst-orta sınıf ile hem yetki-çıkar paylaşımı hem de laiklik üzerinden sıkı bir ittifak kurmuş durumda. Yani, Suriye'de gaddar ve yalnız bir hükümet yok. Mesele bu kadar basit olsaydı, Şam yönetimi çoktan tarihin çöp sepetini boylardı.
Hükümetin ve rejimin ülke içinde bugüne kadar direnen desteği var. Destekçiler, sadece iktidar/çıkar savaşı vermiyor, laiklik üzerinden yaşam tarzlarını ve inançlarını da koruduklarına inanıyorlar. Nasıl olsa hükümet de yerine gelecek olanlar da demokrat değil diye düşünüyorlar. Yani Suriye'de sınıf çatışması kadar mezhep çatışması da söz konusu.
Mezhepsel iç savaşı koyulaştıran şey, Şii İran'ın, Şii çoğunluğa dayanan bir hükümetle yönetilen Irak ve Lübnan'da silahlı siyasi bir örgüt olan Hizbullah'la bir Şii ekseni oluşturmak istemesi. Bu yolla İran, Körfez emirlikleri ve Suudi Arabistan'daki Şii nüfusa dayanarak bu doğal kaynak zengini bölgede stratejik bir üstünlük kurmak istiyor. İran'ın canla başla Suriye hükümetini desteklemesi, Hizbullah'ın Lübnan'dan gelerek iç savaşa hükümetin yanında katılması bu stratejinin bir parçası.
Diğer yandan, Suudi Arabistan ve Katar'ın finanse ettiği ve Türkiye'nin fiili desteğini verdiği bir Sünni direniş var Suriye'de. Türkiye bu koalisyona, oluşan Şii eksenine karşı bir Sünni ağırlık merkezi oluşturmak ve onun önderliğine oynamanın kendi "stratejik derinliği" açısından yararlı olacağı düşüncesiyle girdi. Bu, İran'ı dengelemek isteyen Batı'nın da işine geliyordu. Hele Türkiye, en yetkili elemanlarıyla İslam ülkelerini dolaşıp, demokrasi ve laiklik çağrıları yaptıktan sonra uygun bir ortam buldu. O dönemde Türkiye ve liderliğine methiyeler düzüldü.
Ancak, desteklenen Suriye muhalefeti kendi içinde bölünmüşlüğü aşamadığı, askeri olarak yeterli kas gücü sergileyemediği ve artan oranda el Kaide bağlantılı (an Nusra ve Suriye-Irak İslam Devleti) örgütlerin bağımsız hareketleri yüzünden Suriye'nin belirgin bir geleceği olmadığı kanaati doğdu.
Kuşkulu gelecek
Radikal unsurların dünyanın beklediği demokratik ve barışçı Suriye imajına hiç itibar etmedikleri, Şam yönetimi düştükten sonra kendi aralarında çatışacakları ve bu çatışmayı bölgeye yayacakları inancı yaygınlık kazandı. Bu inançla muhalefete dış destek azalırken Türkiye'nin aktif rolü de istenen desteği görmedi.
Bir başka fay hattı da şu ana kadar son derece akıllı bir strateji benimseyen, az çatışarak çok şey elde etmek isteyen Kürtler ile radikal Araplar'ın mücadelesi. Bu iç savaş nasıl biterse bitsin Kürtler kendileri için özerk bir siyasi zemin yaratacaklar. Bu zeminin Irak ve Türkiye ile ilişkileri zamana ve gelişmelere bağlı.
Rusya ve Çin, küresel etki alanlarını genişletirken ABD ile rekabet halindeler ve Doğu Akdeniz bu alanlarından biri. O nedenle her şeyi ABD kontrolüne bırakmak istemiyorlar. Kısaca Suriye, Suriye'den daha büyük bir sorun. Onunla uğraşırken stratejinin de eldeki araçlarının da doğru ve yeterli olduğuna özen göstermek gerekir.
- BIST 89.834
- Altın 145,466
- Dolar 3,6225
- Euro 3,9067
- İstanbul 13 °C
- Diyarbakır 13 °C
- Ankara 16 °C
- İzmir 21 °C
- Berlin 7 °C
- AB Türkiye Büyükelçisi’ni çağırdı
- Londra saldırısını IŞİD üstlendi
- Tanrıkulu: Kemal Kurkut neden öldürüldü?
- İstanbul'un giriş-çıkışları polis tarafından kapatıldı
- Rus maslahatgüzar Dışişleri'ne çağrıldı
- İşsizlik yüzde 10.9’a yükseldi
- Norveç'ten Türkiye açıklaması
- 80 avukat hakkında gözaltı kararı
- İstanbul merkezli 17 ilde ‘FETÖ’ operasyonu
- Emine Ayna gözaltına alındı
- Theresa May: 'Hasta ve ahlâksız bir terör saldırısı'
- İngiltere Parlamentosu önünde saldırı: Dört ölü
- Türkiye, Twitter'da 'yasak şampiyonu' oldu
- Bill Gates zirveyi yine kaptırmadı
- ABD’den elektronik cihaz yasağı açıklaması
Matruşka
- Reuters objektifinden Musul’dan kaçış
- Hawraman Taht köyünde kar manzarası
- Suriye’nin Halep kentinden geriye kalanlar
- Başbakan Binali Yıldırım, Hewler'de
12345678
- Sait Çürükkaya...
- Antep'te sokak düğününe bombalı saldırı
- Cizre'deki bodrumlarda ne yaşandı?
- Nizamettin Ariç - Xakî Bîngol - Çîyayê Şengalê
12345678
RÖPORTAJ
- Eski ABD elçisi: Rakka YPG'siz alınamazABD’nin eski Türkiye Büyükelçisi James Jeffrey, Suriye’de Türkiye’yle YPG’yi karşı karşıya getiren denklem hakkında konuştu.
- Ahmet Türk: 7 Haziran sonrasındaki eylemler hataydıMardin Belediye Eş Başkanı iken yerine kayyum atanan ve ardından tutuklanan Ahmet Türk, çözüm sürecini ve referandumu değerlendirdi.
- Nuceyfi: 'Kürdistan’a saldırmayı düşünenler var'Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve eski Parlamento Başkanı Usame Nuceyfi, “Bağımsızlık konusunda kararı Kürdistan Bölgesi halkı verecek. Biz de bunu saygıyla karşılayacağız” dedi.
- Beşikci: Bağımsızlığı ertelemek sakıncalıdırKürd siyasetine yönelik eleştirileri ile tartışma konusu olan Sosyolog Yazar İsmail Beşikci, kendisine yönelik eleştiriler, PKK'nin ulusal kongre girişimleri, Güney'deki bağımsızlık girişimleri konusundaki soruları yanıtladı.
ÖZEL MAKALE
- Türkiye'de tutuklu sayısında yüzde 191'lik artışAvrupa Konseyi'nin ceza istatistiklerine göre Türk cezaevlerindeki tutuklu sayısı 2006-2015 yılları arasında yüzde 191 oranında arttı. 47 üye ülke genelinde ise tutuklu sayısında düşüş kaydedildi.
- Türkan Elçi, Tahir Elçi'yi yazdıTürkan Elçi, Diyarbakır Baro Başkanı iken öldürülen Tahir Elçi için Özgürüz’e yazdı: Kopuk, kör, sağır hayatların arasına köprüler inşa etmiştin.
- Popüler Tarihin efendisi; Akgündüz Metinleri (2)"Saîdê Kurdî, Muhakemat eserinin 8. Mukaddimesinde ifade ettiği gibi İslam dünyasında, Hicri 300’den sonra ilmi çalışmaları yarı yarıya terk edilmişti, 500’den sonra tamamen bıraktı."
- Rusya, Suriye'yi S-300 ve S-400'lü savunma sistemiyle koruyacakRusya'nın Suriye'de S-300 hava savunma sistemleriyle S-400 füze savunma sistemlerini kullanarak birleşik hava savunma sistemi kurduğu belirtildi.
KÜLTÜR SANAT
- Aynur Doğan'a ABD'den Akdeniz Müziği Ustası ödülüKürtçe müziğin, Türkiye’de ve dünyada en çok tanınan isimlerinin arasında yer alan Aynur Doğan, ABD’deki Berklee Müzik Okulu tarafından geleneksel olarak verilen Akdeniz Müziği Ustası ödülüne layık görüldü.
- Dengbêj Mihemed Şêxo'nun ölüm yıldönümüKürd müziğinin usta ismi denbêj Mihemed Şêxo 9 Mart 1989 tarihinde hayatını kaybetti.
- Nûbihar 25 yaşında1992 yılının Martı’nda yayınevi, yedi ay sonra da Ekim ayında dergi olarak yayın piyasasına giren Nûbihar 25 yaşına girdi.
- Altyazi.org faaliyetlerine son verdiİnternet üzerinden dizi ve film izleyen kullanıcıların en çok ziyaret ettiği sitelerden olan altyazi.org faaliyetlerine son verdiğini duyurdu.