Rousseau'ya göre Politik Özgürlük: Özgür Toplumun Kurulması
1)Sadece kendi yaptığımız yasalarla yönetilirsek ve toplumsal düzenin amacı bir grup insanın kişisel çıkarlarına değil de, ortak yarara hizmet etmek olursa politik özgürlüğe kavuşabiliriz.
2) Rousseau halkın tam egemenliğini belirten bu ideali "genel irade" kavramıyla açıklar.Genel irade bölünemez ve devredilemez; temsili demokrasilerde olduğu gibi vatandaşların birkaç yılda seçimlere katılması yeterli değildir.
3) Ortak yararı hedefleyen genel iradenin var olabilmesinin birkaç ön koşulu bulunur.
4) Öncelikle, "ortak yarar" kavramının varolabilmesi için toplumun çıkar çatışmasındaki bireylerden öte, gerçek bir bütünlüğünün olması gerekir.
5) Zengin ile yoksul arasındaki çıkar çatışmaları ortak yararın, kardeşliğin ve "biz" duygusunun oluşmasının önündeki en büyük engel olduğundan, politik özgürlüğün varolabilmesinin ilk koşulu iktisadi eşitliktir.
6) Rousseau'nun eşitlik kavramı herkesin eşit serveti olması anlamına gelmez: "Hiçbir yurttaş başka birini satın alabilecek kadar zengin olmamalı ve hiçkimse kendini satmak zorunda olacak kadar yoksul olmamalı.
7) Rousseau yozlaşmanın en önemli kaynağının özel mülkiyetin ortaya çıkışı olduğunu iddia etse de, ideal devletinde özel mülkiyetin ortadan kaldırılmasını savunmaz.
8) Amacı herkesin küçük mülk sahibi olduğu ve az çok kendine yeterli olduğu bir düzendir. Arzuları ve eşitsizlikleri körüklediği için iktisadi büyümeye olumlu bakmaz.
9) Başka bir koşul her vatandaşın tüm topluluğun verdiği kararlara ve yasalara tâbi olmasıdır. Rousseau, vatandaşların genel iradeye tümüyle uyma zorunluluğunun kişisel özgürlüklerini engellemediğini ifade eder.
10) Çünkü hiç kimse bir başka "kişiye" bağımlı değildir. Genel iradeye bağımlılık, zararsız bir "şeye" bağımlılık biçimindedir.
11) Peki çoğunluğun kararlarının herkesin yararına olabileceği nasıl garanti edilebilir ? Bunun olmadığı durumda çoğunluğun azınlığı ezmesinin önüne geçilebilir mi ?
12) Rousseau'ya göre eğer vatandaşlar doğru bilgilendirilmesi sağlanırsa ve onları etkileyecek çıkar grupları olmazsa insanlar neyin ortak yarara hizmet edebileceğine karar verebilir.
13) Ama bu kez de başka bir sorun ortaya çıkar. İnsanın içinde hem birey olarak sahip olduğu özel irade, hem de vatandaş olarak sahip olduğu genel irade bulunur.
14) Bu iki iradenin biribiriyle çeliştiği durumda kişinin kendi özel çıkarını değil de ortak yararı tercih etmesi nasıl sağlanabilir ? Yani kişisel yarar ile toplumsal adalet nasıl bağdaştırılabilir.
15) Bu aşamada zeki, tarafsız, sağduyu sahibi bir yasa koruyucuya ihtiyaç duyulur.
16) Ancak böyle biri, topluluğun geleneklerine, değerlerine yasam tarzına uygun anayasal çerçeveyi sağlarsa ve yurtseverlik duygularını geliştirerek insanların vatandaşlık görevleri ile kişisel eğilimleri arasındaki çelişkileri ortadan kaldırabilirse genel irade yaşama geçebilir.