Çekya'da hükümet, 1966-2012 yılları arasında rızası olmadan kısırlaştırılan çoğunluğu Roman olan kadınlara kişi başına 300 bin Çek Kronu (118 bin TL) tazminat ödeyecek.
Ülkede çoğunluğu Roman etnik kökenden olan kadınların, devlet hastanelerinde ve sağlık merkezlerinde baskı, şantaj ve tehditle zorla veya haberleri olmadan kısırlaştırıldığı ortaya çıkmıştı.
Bu uygulamaya karşı protesto kampanyası yürüten insan hakları aktivisti Gwendolyn Albert, "Bu önemli gelişme, haberi olmadan veya zorla kısırlaştırılan herkese karşı işlenen haksızlığın resmi olarak kabul edildiğinin ve bunun telafi edilebileceği anlamına geliyor" diye konuştu.
Resmi olarak kaç kişinin zorla kısırlaştırıldığı bilinmiyor, ancak derneklerin tahmine göre yüzlerce kadın mağdur oldu.
Kısırlaştırma programı 1989'da komünist rejimin çöküşüyle sona erdi. Ancak kadınlar, sezaryen doğumlarından önce farkında olmadan uygulamayı onaylayan belgeleri imzalayara kısırlaştırıldı. Hatta birçok kadına kısırlaştırıldıkları dahi söylenmedi.
Bazılar da, bunun "hayat kurtaran" bir prosedür olduğuna inanarak yanıltıldı. Bazen de belgenin imzalanmaması halinde, sosyal yardımlarının kesileceği, ya da çocuklarının ellerinden alınacağı şeklinde şantajlar yapıldı.
2012'ya yürürlüğe giren bir yasa ile, kısırlaştırma talebinde bulunan bir hastanın bu kararı aldıktan sonra bekleme zorunluluğu getirildi.
21 yaşında kısırlaştırılan Ostravalı bir sosyal hizmet görevlisi olan 51 yaşındaki Elena Gorolova için bu karar tarihi bir zafere işaret ediyor: "Bu savaşı kazanmak için uzun süre sıkı bir şekilde savaştık; kadınların bir kısmı artık yaşlı, bir kısmı ise vefat etti. Adaletin ışığını göreceklerine sevindim."
İnsan hakları aktivistleri özellikle Roman kökenli kadınları hedef alan bu programını, devletin bir tür sessizce uyguladığı nüfus politikası olarak değerlendiriyor. Amaç doğurganlığın yüksek olduğu Roman etnik kökenlilerin oranını toplum nüfus içinde azaltmaktı.