Bu işte bir iş var!
Hrant Dink'i hedef alan suikastın azmettiricisi olduğu gerekçesiyle tutuklanan Yasin Hayal'in, Trabzon McDonald's'ı bombaladığı için yargılandığı davada serbest bırakılma süreci dikkat çekiyor.
Dava dosyasına göre, tutuklu kaldığı 10 ayın 3 ayını hastanede geçiren Hayal'in serbest bırakılmasına, "Herkes tarafından bulunabilecek malzemeyle bomba imal ettiği" görüşü de dayanak oldu. Hayal'in bombayı tek başına yaptığı yönündeki bilgiler ve Trabzon Emniyeti'nin saldırıda ismi geçen Erhan Tuncel'i "haber elemanı" yaparak dosya kapsamı dışında bırakması da davanın seyrini etkiledi. Böylece, "Suçu örgütlü biçimde işlemediği"ne hükmedilen Hayal 10 ayda tahliye edildi.
Hayal, 2002'de 81/2 tertip olarak Ankara Gölbaşı'nda askerlik yaptı. Askerliği sırasında kendisine küfrettiği gerekçesiyle bir uzman çavuşu döven Hayal'e "antisosyal kişilik bozukluğu" bulunduğu yönünde doktor raporu verildi.
Trabzon'daki McDonald's'a bomba atarak 6 kişinin yaralanmasına, binanın ve çevresindeki araçların hasar görmesine neden olan Hayal, 24 Ekim 2004'teki bu saldırının ardından tutuklandı. Yaklaşık 10 ay tutuklu kalan Hayal, bu süre içerisinde psikolojik bozuklukları bulunduğunu öne sürerek askerde kendisine verilen raporu kanıt olarak gösterdi.
Bunun üzerine Trabzon Ağır Ceza Mahkemesi, Hayal'i İstanbul-Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'ne gönderdi. Tutukluluk süresinin yaklaşık 3 ayını geçirdiği hastanede Hayal'e "psikolojik bir bozukluğu bulunmadığı" yönünde rapor verildi.
Bakırköy'den rapor gelmesinden bir süre sonra mahkeme, Hayal'in tahliyesine karar verdi. Tahliye kararı öncesinde, Hayal'in ailesi tarafından ziyaret edilen yaralı kurtulan mağdurlar şikâyetlerinden vazgeçti.
Mağdurlar, tedavi giderlerinin ödenmesini yeterli buldu.
McDonald's'ın işletmecisi ile araçları hasar gören kişiler de şikâyetçi olmadı. Üstelik mağdurlar davayı da avukatla takip etmedi. Hayal, bu aşamada, avukatı aracılığıyla bir Yargıtay kararını, durumuna kanıt olarak gösterdi. 2001 tarihli Yargıtay kararında, "Herkes tarafından kolayca bulunabilen malzemelerle ferdi olarak bomba imal edilmesinin yasadaki bomba imal etme suçunu tam olarak karşılamadığı" ifade ediliyordu. Kararda, "örgütlü bir biçimde profesyonel olarak atölyede bomba yapılmasının, 'bomba imal etme suçu'nu tam olarak karşıladığı" belirtiliyordu. Kaya Güleç başkanlığında üyeler Muzaffer Say ve İzzet Kabal'dan oluşan Trabzon Ağır Ceza Mahkemesi, "Şikâyetlerin geri alınmasını, Yargıtay kararını, sanığın duruşmalardaki saygılı tavrını, sabit ikametgâh sahibi olması ve delilleri karartma olasılığı bulunmamasını" göz önüne alarak Hayal'in 6 kişinin yaralandığı bombalı saldırıdan tahliyesine karar verdi.
Kararda, Hayal'in takip altında tutulmasına yönelik bir hüküm yer almadı.
7 ay beklendi
Trabzon Emniyeti'nin, olayda ismi geçen Erhan Tuncel'i tanık sıfatıyla sorgulayarak "haber elemanı" haline getirmesi ve dosya kapsamı dışında bırakması da davanın seyrinde etkili oldu. Tuncel'in Hayal'le birlikte suçlanması ve bu ikilinin diğer bağlantılarının araştırılması, olayın "örgütlü suç" olarak ele alınmasını sağlayabilecekti. Bu durumda, Hayal'in tutukluluk süresi de uzayacaktı.
Hayal, tutuksuz yargılamanın sonunda 6 yıl 8 ay hapse mahkûm edildi. Dosyası Temmuz 2006'da Yargıtay'a geldi. Yargıtay Başsavcılığı, dosyayı aradan geçen yedi ayda ele almadı. Kararın 7 ay içinde onanması durumunda, kalan 21 aylık cezasını çekmek üzere cezaevine dönmesi gerekecek olan Hayal, bu sürede Dink cinayetini organize etti.
Son 6 ayda 4 uyarı
Hrant Dink'in öldürüleceği şeklindeki ihbarı İstanbul'a bildiren Trabzon Emniyeti'nin, son 6 ayda 4 kez de Ankara'daki istihbarat birimlerine Hayal'le ilgili bilgileri ilettiği öne sürüldü
Hrant Dink'in öldürüleceği yönündeki ihbarı 11 ay önce İstanbul Emniyeti'ne bildiren Trabzon Emniyeti'nin son 6 ayda 4 kez de Ankara'daki İstihbarat Dairesi Başkanlığı'na (İDB) resmi yazıyla cinayetin azmettiricisi Yasin Hayal'le ilgili bilgileri ilettiği iddia edildi.
Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) İstihbarat Daire Başkanı Ramazan Akyürek'in Trabzon Emniyet Müdürü olduğu dönemde Dink'in öldürüleceği yönünde Ankara'daki merkeze ve İstanbul Emniyeti'ne bilgi verdiğinin açığa çıkmasıyla başlayan tartışma büyüdü.
Akyürek'ten sonraki Trabzon Emniyet Müdürü Reşat Altay'ın beraberinde getirdiği İstihbarat Şube Müdürü, ilde polisin bağlantılı olduğu haber elemanları üzerinde inceleme yaptı. İnceleme sonucu, Erhan Tuncel'in çalışmasına son verildi.
Trabzon Emniyeti, Hayal'le ilgili ayrı bir çalışma başlattı. Bu çalışmalar kapsamında, 4 kez EGM'ye, Hayal'in faaliyetleriyle ilgili olarak resmi yazı yazıldı. Akyürek döneminde İstanbul'a yapılan bilgilendirmede, Hayal'in hiçbir şekilde ortaya çıkmadığı, planladığı eylemleri yapmak üzere 2. ve 3. adamları koordine etmeye çalıştığı bildirildi. İstanbul polisinin Trabzon'dan gelecek kişiyi Hayal olarak beklemesine karşın, Dink, Hayal'le bağlantısı olan Ogün Samast tarafından öldürüldü. Hayal'in kendisi yerine başka bir kişiyi yönlendirmesi, yakın arkadaşı Tuncel'in polisle bağlantılı çalışmasını öğrenmiş olması ihtimalini gündeme getirirken, bir Emniyet yetkilisi de, Hayal'in, Tuncel'in "çift taraflı" çalışma olasılığından şüphelenmiş olabileceğini kaydetti.
3 başvuru iletilmedi
NTV'nin haberine göre, muhbir olarak kullanılan Tuncel, Hayal'in Dink'i öldüreceğini ihbar etti. Trabzon Emniyeti bu ham bilgiyi 19 Şubat'ta İstanbul Emniyeti'ne bildirdi. Yapılan incelemede bu bilgi doğrulatılamazken, Tuncel'in Trabzon polisine daha sonra yaptığı 3 başvuru ise İstanbul'a hiç iletilmedi.
Kararda fikir değiştirildi
Hayal'in tahliye edilmesinden sonra tutuksuz olarak devam eden yargılama yaklaşık 11 ay sürdü. Yargılama sonunda Hayal'in tahliyesinde etkili olan değerlendirmesini değiştiren mahkeme, Hayal'i, "yaralama, mala zarar verme" suçlarının yanı sıra, "bomba imal etmek"ten de cezalandırdı.
Mahkeme, yeni TCK yargılama sürerken yürürlüğe girdiği için konunun bir kez de Yargıtay'da tartışılmasında fayda olacağını, sanığın zaten tahliye olduğunu göz önüne aldı. Kararında, "bomba imal etmek"ten hiç ceza verilmemesi halinde, Hayal'in diğer suçlardan aldığı cezanın çok düşük kalacağı düşüncesi de etkili oldu.
Yargıtay'ın verdiği karar
Hayal'in davasında emsal gösterilen Yargıtay kararı 25 Ocak 2001'de verildi. Yargıtay, Adana DGM'nin patlayıcı imal etmek suçundan yargılanan sanıklara verdiği cezayı "patlayıcı imal etmek" yönünden bozdu. Kararda "İmalata yönelik altyapı ve oluşum ortaya koymaksızın, örgütsüz, tek bir olaya özgü olarak potasyum nitrat ve potasyum klorat, kablo, pil gibi kolay bulunabilen maddelerle patlayıcı imal etme eylemi, yasada öngörülen patlayıcı imal etme suçunu karşılamaz" ifadeleri kullanıldı.
'Haber elemanı' Erhan Tuncel'in 11 ay önce, "Yasin Hayal, Hrant Dink'i öldürecek" bilgisi vermesine rağmen, Emniyet'in Dink'i korumaya almadığı haberlerine karşın, İstanbul Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah sessizliğini koruyor.
İstanbul polisinin, Hayal'in kalacağı adresle ilgili araştırma yaptığı, ancak, bir sonuca varamadığı belirtilmişti.
Cinayette üç gözaltı daha
Dink cinayetiyle ilgili olarak Trabzon'da üç kişi daha gözaltına alındı. Zanlıların, Erhan Tuncel'in, aynı evde kaldığı KTÜ'den arkadaşları olduğu öğrenildi. Emniyet'teki zanlı sayısı beşe çıktı. Zanlılardan Orhan Özbaş'ın, Ogün Samast'la cinayetten kısa bir süre önce görüştüğü, eylemden haberi olduğu öne sürüldü.