SYDNEY ve KUALA LUMPUR, 16 Ağustos (IPS) – 1970’lerdeki stagflasyondan yarım yüzyıl sonra, fiyatlar yeniden yükselirken ekonomiler yavaşlıyor, hatta küçülüyor. Böylece, Dünya Bankası uyarır“Ateş eden enerji ve gıda fiyatları, 1970’leri anımsatan uzun bir küresel stagflasyon dönemi riskini artırıyor.”
Mart ayında, Reuters rapor edildiArtan petrol fiyatları, Federal Rezerv’in şahinliğine ilişkin endişeler ve Doğu Avrupa’daki Rus saldırganlığının korkuları ile Wall Street’teki ruh hali 1970’lere dönmüş gibi görünüyor.
Büyüme zayıf olduğunda ve birçoğu işsiz olduğunda, fiyatlar nadiren yükselir ve enflasyonu düşük tutar. Büyüme güçlü olduğunda bunun tersi doğrudur. Ekonomik aktivite ile enflasyon arasındaki bu ters ilişki, özellikle arz şokları ile bozuldu. 1972-75 döneminde petrol ve diğer birincil emtia fiyatlarındaki artışlar.
Petrol dışı birincil emtia fiyatları Ekonomist dizin 1972 ortası ile 1974 ortası arasında iki katından fazla arttı. Şeker ve üre gübresi gibi bazı emtia fiyatları beş kattan fazla arttı!
Daha pahalı enerji üretim giderlerini artırırken, işletmeler fiyatları yükseltti ve işleri kesti. Daha yüksek gıda, yakıt ve diğer fiyatlar, artan maliyetler, gelir kayıpları, azalan toplam talep, ekonomiyi daha da yavaşlatıyor.
Fed, enflasyonu düşürmek için ekonomiyi boğdu
2006’da ABD Fed başkanı olmadan yıllar önce, Ben Bernanke’nin ortak yazarlarından biri kayıt edilmiş“Petrol fiyat şoklarıyla bağlantılı bireysel durgunluk dönemlerine daha spesifik olarak baktığımızda, şunu görüyoruz ki … petrol şokları, bu gerilemelerin başlıca nedeni değil”.
Milton Friedman ve Anna Schwartz’ın ardından, diğer ekonomistler Ayrıca, “savaş sonrası dönemde, Federal Rezerv’in enflasyonu düşürmek için kasıtlı olarak bir durgunluk yaratmaya çalıştığı bir dizi olay yaşandı” da bulundu.
bu ABD Merkez Bankası 1977’den itibaren faiz oranlarını artırmaya başladı, 1980’de bir Amerikan ekonomik durgunluğuna neden oldu. Fed faiz oranlarını yükseltmeyi bıraktığında ekonomi kısa bir süreliğine döndü. Ama bu yeni ortaya çıkan kurtarma yakında sona erdi Fed başkanı Paul Volcker faiz oranlarını daha da keskin bir şekilde yükseltirken.
Federal fon hedef oranı yaklaşık %10’dan yaklaşık %20’ye yükseldi ve “olağanüstü ağrılı durgunluk”. İşsizlik ülke çapında yaklaşık %11’e yükseldi – savaş sonrası dönemin en yüksek seviyesi – ve bazı eyaletlerde, örneğin Michigan’da %17’ye kadar çıkarak uzun vadeli izler bıraktı.
Faiz oranlarındaki artışlar, ihtiyaç duyulan yatırımları azalttı. ABD ekonomisi dışında, bu keskin ve hızlı faiz artışları Polonya, Latin Amerika, Sahra altı Afrika, Güney Kore ve başka yerlerde borç krizlerini tetikledi.
Daha önceki açık ekonomi politikaları anlamına gelen “dünya faiz oranlarındaki artış, gelişmekte olan ülkelerin artan borç yükü, sanayi dünyasındaki büyümenin yavaşlaması…gelişmekte olan ülkelerdeki durgunluğa katkıda bulundu”.
Uluslararası Para Fonu (IMF) mali desteği arayan ülkeler, ciddi mali kemer sıkma, liberalleşme, deregülasyon ve özelleştirme politikası şartlarını kabul etmek zorunda kaldı. Kişi başına düşen gelirin düşmesi ve yoksulluğun artmasıyla Latin Amerika ve Afrika “kayıp yirmi yıl”.
stagflasyon tekrarı
IMF baş ekonomist geçenlerde yineledi, “Enflasyon büyük bir endişe kaynağıdır”. Uluslararası Ödemeler Bankası, uyardı“Artık enflasyonist bir psikolojinin yayılıp yerleştiği bir devrilme noktasına ulaşıyor olabiliriz.”
Merkez bankacılarının enflasyonla mücadele çabaları esas olarak faiz oranlarını yükseltmeyi içeriyor. Bu yaklaşım ekonomileri yavaşlatır, durgunlukları hızlandırır, arz şokları nedeniyle yükselen fiyatları bastırmadan genellikle borç krizlerini tetikler.
2008-09 küresel mali krizinden (GFC) gelen ekonomik toparlanmalar, başlangıçta cesur mali tepkilerin hızla terk edilmesinden sonra on yıl boyunca ılık kaldı. Bu arada, ‘niceliksel genişleme’, diğer geleneksel olmayan para politikaları ve Covid-19 salgını, borcu benzeri görülmemiş seviyelere yükseltti.
GFC’nin ticari korumacı tepkileri, ABD ve Japonya’nın Çin’deki yabancı yatırımı ‘yeniden paylaştırması’, pandemi, Ukrayna savaşı ve Rusya ile müttefiklerine yönelik yaptırımlar, daha önceki ticaret liberalleşmesini tersine çevirdi.
Zengin Kuzey’deki yüksek faiz oranları sermaye kaçışını tetikleyerek gelişmekte olan ülke para birimlerinin özellikle ABD doları karşısında değer kaybetmesine neden oldu. Yavaşlayan dünya ekonomisi, birçok gelişmekte olan ülke ihracatına olan talebi azaltırken, çoğu göçmen işçi havalesi düşüyor.
Faiz oranlarındaki artışlar, özellikle küresel Güney’de borç krizlerini kötüleştirdi. en fakir ülkeler 11 milyar dolarlık bir artış gördü vadesi gelen borç ödemelerinde yaklaşan gıda krizleriyle boğuşmak. Böylece gelişmekte olan ülke kırılganlıkları ortadan kaldırılmıştır. uluslararası eğilimler tarafından kötüleşti üzerinde çok az kontrole sahip oldukları.
Öğrenilmeyen dersler
Arz yönlü maliyet enflasyonu, talep yönlü enflasyondan çok farklıdır. Kanıt olmadan, enflasyon “şahinleri” acilen harekete geçmemenin daha sonra daha maliyetli olacağı konusunda ısrar ediyor.
Bu, artan talep enflasyonun ana nedeniyse, özellikle de yüksek maliyetlerin tüketicilere kolayca yansıtılması durumunda gerçekleşebilir. Yine de, Tehlikeli bir şekilde hızlanan enflasyon olayları çok nadirdir.
Arz şoku enflasyonuna karşı çok hızlı hareket etmek akıllıca olmayabilir. 1970’lerin enerji krizleri enerji verimliliğine daha fazla ilgi uyandırdı. Ancak 1980’lerdeki yüksek faiz oranları, gerekli yatırımları geri çevirmek için bile caydırdı. azalan veya durgun üretkenlik artışı.
Faiz oranlarının yükseltilmesi de resesyonları hızlandırdı. Ancak benzer emtia fiyatlarının 1970’lerden önce artması ve -sırasıyla enerji ve gıdayı içeren- eli kulağındaki stagflasyon olayları, büyük farklılıkları gizlemektedir.
Örneğin, ücret artışlarını fiyat artışlarına bağlayan ‘ücret endekslemesi’ 1970’lerin enflasyon sarmalını güçlendirdi. Ancak 1980’lerden bu yana işgücü piyasası kuralsızlaştırması, bu tür endekslemeye büyük ölçüde son verdi.
IMF kabul eder küreselleşme, ‘offshoring’ ve emek tasarrufu sağlayan teknik değişim, sendikalaşmayı ve işçilerin pazarlık gücünü zayıflattı. 1970’lerin ücret-fiyat sarmallarının her iki unsurunun da artık önemsiz olması nedeniyle, arz darboğazları hafiflediğinde enflasyonun düşmesi daha olasıdır.
Ama ücret-fiyat sarmalının yerini de bir kâr-fiyat girdabı almıştır. 1980’lerden bu yana yapılan reformlar da büyük şirketlerin pazar gücünü artırdı. Daha fazla kurumsal takdir yetkisi ve azalan çalışanların gücü, böylece pandemi sırasında bile kâr paylarını artırdı.
Kasım 2021’de Bloomberg, “1950’den bu yana en yüksek kâr, CEO’ların ücret enflasyonu hikayesini çürütüyor”. Bu arada, Guardian “Şirketlerin kâr artışı işçi ücretlerini çok geride bıraktı”.
Şirketler durumdan yararlanarak maliyetleri müşterilere yansıtıyor. En büyük 100 ABD şirketinin net karı “medyan %49 ve bir durumda %111.000 kadar artış”!
Bu arada, çok daha fazla tüketici temel ihtiyaçlarını karşılamak için mücadele ediyor. Faiz oranlarındaki artışlar ücretlilere de zarar verdi. milli gelirin düşen emek payları reel ücretlerdeki durgunluk, hatta daralma ile şiddetlendi.
Bu nedenle, politika yapıcılar ilerlemeyi hızlandırmak için arz darboğazlarını hafifletmeli ve dengesizlikleri ele almalı, tersine neden olan faiz oranlarını yükseltmemelidir. Bu nedenle, kurumsal gücü dizginlemeli, rekabeti iyileştirmeli ve savunmasızları korumalıdırlar.
Uluslararası fiyat artışlarının geçmesine izin vermeksavunmasızları korurken, daha temiz yenilenebilir enerji dahil olmak üzere daha sürdürülebilir tüketim ve üretime geçişi hızlandırabilir.
IPS BM Bürosu
© Inter Press Service (2022) — Tüm Hakları SaklıdırOrijinal kaynak: Inter Press Service
Kaynak : https://www.globalissues.org/news/2022/08/16/31630