1933 yılında bir sonbahar akşamı, Richard Wagner tarafından bestelenen (1813–1883) bir opera Nazi lideri Adolf Hitler (1889-1945) için sergilenecekti. Führer salonun neredeyse bomboş olduğunu görünce şaşırmıştı. Öfkeyle polisi yakınlardaki bar ve genelevlere göndermiş ve favori operası Die Meistersinger’ın (Usta Şarkıcı) sergileneceği salonu doldurmak için izleyici toplanmasını emretmişti.
Hitler’in favori bestecisi olmak 19. yy’ın ünlü bestekar ve yazarı Richard Wagner bu durumdan ötürü tarihte tartışmalı bir yer kazanmıştır. Eleştirmenlere göre Wagner’in Alman milliyetçiliği ve anti semitizmi Nazizme açılan bir kapı olmuştur. Hayranları ise Wagner’in müziğinin ölümünden elli yıl sonra faşizmin müziği olarak kullanılmasından dolayı onun sorumlu tutulamayacağını söylemektedirler.
Her iki tarafın da hemfikir olduğu nokta ise Wilhelm Richard Wagner’in, çağının önemli bir kültürel figürü olduğudur. Alman toplumuna olan etkisi müziğin ötesine geçmiş, resim, şiir ve felsefe gibi alanlara uzanmıştır. Almanya, ulusal birliğini kurduğu sırada Wagner ulusal kimliğin gelişimini mitsel tanrılarla, kahramanlarla ve kötülerle tamamlamaya çalışan Alman sanatçılarından sadece birisiydi.
Wagner Leipzig’te doğmuş ve Dresden’de eğitim görmüştü. Ailesi üvey babasının ölümünün ardından buraya yerleşmişti. Wagner’in ilk aşkı tiyatroydu. Operalarının hem müziğini hem de sözlerini yazan birkaç opera yazarından biridir. İlk operası Die Feen’i 1833 yılında yazdı. 1836 yılında aktris Christine Planer (1809–1866) ile evlendi. 1849 yılında Saxony Hükümeti’ne karşı bir başkaldırıda rol oynadığı için ülkeden ayrılmak zorunda kaldı. 1850’ler boyunca Fransa, İtalya ve İsviçre’de kaldı. Sürgündeyken Yahudi karşıtı hicivler kaleme aldı: Das Judentum in der Musik. (Müzikte Yahudilik / 1850) Norveç mitolojisinden derlenmiş dört parçadan oluşan on beş saatlik muazzam bir opera olan başyapıtı Ring Cycle üzerinde çalışmaya başladı.
Wagner’in ırk ve Yahudilikle ilgili düşünceleri 19. yy Almanyası’nda hiç de alışılmadık değildi. Bazı savunucuları bu düşüncelerinin müzikal başarısını haksız bir biçimde gölgelediğini ileri sürmektedir. Wagner yetmiş bir yaşında Venedik’te öldü. Başta Ring Cycle olmak üzere operaları temel klasik eserlerin arasında kabul edilmektedir.
Richard Wagner Hakkında Ek Bilgiler
- Wagner’in Bayreuth’taki opera evi “Festspielhaus” halen faaliyet göstermektedir ve burada her yıl bir kez “Ring Cycle” sergilenmektedir.
- “Die Walküre”nin içindeki kısımlardan biri olan “The Ride of the Valkyries”, ABD’de film müziklerinde, reklam kuşaklarında ve hatta Warner Bross. çizgi filmlerinde bile karşımıza çıkabilmektedir.
- 2000 yılında Yahudi Soykırımı kurbanı ve koro şefi Mendi Rodan (1929–2009) İsrail’de kamuya açık bir alanda bir Wagner bestesi çalarak bir tabuyu yıktı. Bunun ülke tarihindeki ilk canlı Wagner performansı olduğuna inanılmaktadır. Hareketi çok büyük tepkilere yol açmıştır.