Gılgamış Destanı Nedir?
Gılgamış yarı efsanevi Kral Uruk içinde Mezopotamya iyi bilinen Gılgamış Destanı (. - 1400 M.Ö. yazılı c 2150) Büyük Sümer -tarih öncesi / Babil şiirsel eser Homer 'in yazma nedenle 1500 yıl ve, standları epik dünya edebiyatının en eski eseridir .
Hayatın anlamını arama motifi ilk tam kahraman kral yaprak olarak Gılgamış aşağıdaki onun krallığını keşfedilmeden ölüm mistik figürü Utnapiştim bulmak, sonsuz yaşama kavuşmak için, en yakın arkadaşı, Enkidu. Gılgamış'ın ölüm korkusu aslında bir anlamsızlık korkusudur ve ölümsüzlüğü kazanamasa da arayışın kendisi hayatına anlam verir. Bu tema, antik çağlardan günümüze kadar yazarlar ve filozoflar tarafından araştırılmıştır.
Tarihi ve Efsanevi Kral
Gılgamış'ın babasının Rahip-Kral Lugalbanda ( Gılgamış'tan önce gelen büyülü yetenekleriyle ilgili iki Sümer şiirinde yer alır ) ve annesinin tanrıça Ninsun (aynı zamanda Ninsumun, Kutsal Anne ve Büyük Kraliçe olarak da bilinir) olduğu söylenir. Buna göre Gılgamış, son derece uzun bir yaşam sürdüğü (Sümer Kral Listesi, saltanatını 126 yıl olarak kaydeder) ve insanüstü bir güce sahip olduğu söylenen bir yarı-tanrıydı.
İçinde Sümer, 'Gilgamos' in 'Bilgames' olarak bilinen Yunan ve Sümer şiir gelen Dumuzi figürü ile yakından ilişkili The Descent Inanna'ya, Gılgamış, MÖ 26. yüzyılda hüküm süren Uruk'un tarihi 5. kralı olarak yaygın olarak kabul edilmektedir. Etkisi o kadar derindi ki, ilahi statüsüne ilişkin mitler, yaptıklarının etrafında büyüdü ve sonunda Gılgamış Destanı'nda bulunan masallarda doruğa ulaştı . Daha sonraki Mezopotamya kralları onun adını anacak ve soyunu kendi soylarıyla ilişkilendirecekti. En ünlü, Ur Shulgi (2029-1982 M.Ö.), en büyük kral olarak kabul Ur Mezopotamya'da III Dönemi (2047-1750 M.Ö.), ailesi olarak Lugalbanda ve Ninsun iddia etti ve Gılgamış kardeşi olarak gözlerinde saltanatını yükseltmek için insanlardan.
Metnin Gelişimi
Metnin Akadca versiyonu, MS 1849'da Arkeolog Austin Henry Layard tarafından Ninova'da Asurbanipal kütüphanesinin yıkıntıları arasında keşfedildi . Layard'ın seferi, Avrupa kurumlarının ve hükümetlerinin, Mukaddes Kitapta anlatılan olayları doğrulayacak fiziksel kanıtlar bulmak için Mezopotamya'ya yapılan seferleri finanse etmek için MS 19. yüzyılın ortalarındaki bir girişiminin parçasıydı . Ancak bu kaşiflerin bulduğu şey, daha önce dünyanın en eski kitabı olduğu düşünülen ve orijinal hikayelerden oluşan İncil'in aslında çok daha eski Sümer mitlerine dayandığıydı.
Gılgamış Destanı da aynı şeyi yaptı, çünkü hikayelerin bir derlemesi olduğu için, kuşkusuz başlangıçta sözlü olarak aktarıldı ve sonunda tarihi kralın saltanatından 700-1000 yıl sonra yazıya geçirildi. Layard'ın bulduğu versiyonun yazarı, Enheduanna'nın (MÖ 2285-2250) eserlerinin keşfine kadar adıyla bilinen dünyanın ilk yazarı olduğu düşünülen Babilli yazar Shin-Leqi-Unninni (MÖ 1300-1000'de yazdı) idi. Akkadlı Sargon'un kızı . Shin-Leqi-Unninni, hikayesini oluşturmak için Sümer kaynaklarından yararlandı ve destan yaratıldığında Gılgamış'ın yüzyıllardır popüler bir kahraman olması nedeniyle, muhtemelen üzerinde çalışacak önemli bir sayısı vardı.
GILGAMIŞ, GÜÇLÜ VE KUDRETLİ BİR TANRIÇAYI, KENDİSİNE GÖSTERİLEN YÜKSEK SAYGIYI GÖSTEREN ZOR BİR DURUMDAN KURTARIR.
Tanrıça İnanna'nın bahçesine zahmetli bir ağaç diktiği ve ailesinden yardım istediği Sümer İnanna ve Huluppu Ağacı masalında Gılgamış, yardımına gelen sadık kardeşi olarak karşımıza çıkar.
Bu hikayede İnanna (Sümer aşk ve savaş tanrıçası ) bir gün ondan bir sandalye ve yatak yapma umuduyla bahçesine bir ağaç diker. Ancak ağacın köklerinde bir yılan, merkezinde dişi bir iblis ( lilitu) ve dallarında bir Anzu kuşu bulunur.
Ne olursa olsun, İnanna zararlılardan kurtulamaz ve bu nedenle güneş tanrısı kardeşi Utu'dan yardım ister. Utu reddeder, ancak savunması, ağır silahlarla gelen ve yılanı öldüren Gılgamış tarafından duyulur. İblis ve Anzu kuşu daha sonra kaçar ve Gılgamış, dalları kendisi için aldıktan sonra, gövdesini İnanna'ya yatağını ve sandalyesini yapması için sunar. Bunun Gılgamış'ın kahramanlık şiirindeki ilk görünüşü olduğu düşünülür ve güçlü ve kudretli bir tanrıçayı zor bir durumdan kurtarması, ona daha önceleri gösterilen yüksek saygıyı gösterir.
Gılgamış'tan bahseden diğer hikayeler de onu büyük kahraman olarak temsil eder ve tarihsel krala sonunda bir tanrı olarak tamamen ilahi bir statü verildi. Tüm Mezopotamya'da en popüler olmasa da en popüler tanrıçalardan biri olan İnanna'nın kardeşi olarak görülüyordu. Kil tabletlerde yazılı bulunan dualar, öbür dünyada Gılgamış'a, yeraltı dünyasının ünlü Yunan yargıçları Rhadamanthus, Minos ve Aeacus ile bilgelik açısından karşılaştırılabilir bir Yeraltı Dünyası hakimi olarak hitap eder.
Epik hikaye
Gılgamış Destanı'ndan , büyük kral çok gururlu olduğu düşünülmektedir ve tanrılar tarafından kibirli ve bu yüzden onu aşağılamaya mı vahşi adamı, enkidu, göndererek ona bir ders karar verirler. Enkidu ve Gılgamış halk tarafından eşit bir eşleşme olarak kabul edilir, ancak şiddetli bir savaştan sonra Enkidu yenilir. Yenilgiyi özgürce kabul eder ve ikisi arkadaş olur ve birlikte maceralara atılırlar.
Sedir Ormanı'nın iblisi Humbaba'yı öldürürler ve bu, İnanna'nın ( hikayede Akad/Babil ismi İştar tarafından bilinir) dikkatini çeker . İnanna, Gılgamış'ı baştan çıkarmaya çalışır, ancak Gılgamış, sahip olduğu diğer tüm erkekleri hayatlarını kötü bir şekilde sonlandıran sevgililer olarak göstererek onu reddeder. İnanna öfkeli ve kardeşi-in-gönderir kanunu Gılgamış yok etmek yeryüzüne aşağı Cennetin Bull. Enkidu arkadaşının yardımına gelir ve boğayı öldürür, ancak bunu yaparken tanrıları gücendirmiş ve ölüme mahkum edilmiştir.
Enkidu öldüğünde, Gılgamış derin bir kedere düşer ve arkadaşının ölümüyle kendi ölümlülüğünü kabul ederek, nihai yok oluş karşısında yaşamın anlamını ve insan başarısının değerini sorgular. Ağlar:
Nasıl dinlenebilirim, nasıl huzurlu olabilirim? Umutsuzluk kalbimde. Kardeşim şimdi ne ise, öldüğümde ben de o olacağım. Ölümden korktuğum için, tanrıların meclisine girdiği için, Uzak dedikleri Utnapiştim'i bulmak için elimden gelenin en iyisini yapacağım. (Sadarlar, 97)
Gılgamış, eski kibrini ve gururunu bir kenara atarak, yaşamın anlamını ve sonunda ölümü yenmenin bir yolunu bulmak için bir arayışa koyulur. Dağları, uçsuz bucaksız okyanusları aşıyor ve sonunda ona ölümsüzlük için iki şans sunan Utnapishtim'i buluyor; ikisinde de başarısız olur. Birincisi, altı gün altı gece uyanık kalamaz ve ikincisi, sihirli bir bitkiyi koruyamaz; Gılgamış uyurken yılan bitkiyi yer. Ölümsüzlüğü kazanamayınca, kayıkçı Urshanabi tarafından eve geri götürülür ve oraya vardığında hikayesini yazar.
Eski ve Devam Eden Tartışma
Gılgamış, hayata anlam bulma mücadelesiyle ölüme meydan okudu ve bunu yaparken dünya edebiyatının ilk destan kahramanı oldu. Gılgamış'ın kederi ve arkadaşının ölümünün uyandırdığı sorular, ölüm karşısında hayatın anlamı ile boğuşan her insanda yankılanır. Gılgamış nihayetinde hikayede ölümsüzlüğü kazanamasa da, yaptıkları yazılı sözle yaşamaya devam ediyor ve o da öyle.
Yana Gılgamış Destanı aşağı yazılmıştır çok önce sözlü biçimindeydi, kaybolmamış masalı kültürel etkisi daha sonra Babil daha erken Sümer olup olmadığını veya üzerinde çok tartışma olmuştur. Belirtildiği gibi, hikayenin en iyi korunmuş versiyonu, büyük olasılıkla orijinal Sümer kaynak materyalini süsleyen Shin-Leqi-Unninni'den geliyor. Bununla ilgili olarak Oryantalist Samuel Noah Kramer şöyle yazar:
Gılgamış Destanı'nı içeren çeşitli bölümlerden birkaçı, aslında kahraman Gılgamış'ı içeren Sümer prototiplerine geri döner. Sümer benzerlerinden yoksun olan bölümlerde bile, bireysel motiflerin çoğu Sümer mitik ve epik kaynaklarını yansıtır. Bununla birlikte, hiçbir durumda Babil şairleri Sümer materyalini kölece kopyalamadılar. Kendi mizaçlarına ve miraslarına göre içeriğini o kadar değiştirdiler ve biçimlendirdiler ki, Sümer orijinalinin yalnızca çıplak çekirdeği tanınabilir durumda kaldı. Bir bütün olarak destanın olay örgüsü yapısına -huzursuz, maceracı kahramanın güçlü ve kaçınılmaz epizodik draması ve onun kaçınılmaz hayal kırıklığı- gelince, bu kesinlikle bir Sümer değil, bir Babil, gelişme ve başarıdır. (Tarih Sümer'de Başlar, 270).
Gılgamış'ın varlığına dair tarihsel kanıtlar, hikayede onun büyük işlerini ve anlam arayışını ilk kez kaydettiği tabletler olan Uruk'un büyük surlarının (bugünkü Warka, Irak) inşa edilmesinden sorumlu olduğunu gösteren yazıtlarda bulunur. hayatın. Kiş Kralı Enmebaragesi ve tabii ki Sümer Kral Listesi ve onun saltanatı etrafında gelişen efsaneler gibi zamanının bilinen tarihi şahsiyetleri tarafından ona başka göndermeler de vardır.
BİR ALMAN ARKEOLOG EKİBİ, MS 2003 YILININ NİSAN AYINDA GILGAMIŞ'IN MEZARI'NI KEŞFETTİKLERİNİ İDDİA EDİYOR .
Günümüzde Gılgamış'ın adı hala konuşulmakta ve hakkında yazılar yazılmaktadır. Bir Alman Arkeolog ekibi, MS 2003 yılının Nisan ayında Gılgamış'ın Mezarı'nı keşfettiklerini iddia ediyor. Fırat'ın eski nehir yatağının içinde ve çevresinde manyetizasyonu içeren modern teknolojiyle yürütülen arkeolojik kazılar, büyük kralın mezarı da dahil olmak üzere Gılgamış Destanı'nda anlatılan bahçe çevrelerini, belirli binaları ve yapıları ortaya çıkardı . Efsaneye göre Gilmesh, ölümü üzerine sular ayrıldığında Fırat'ın dibine gömüldü.
Tarihsel kralın var olup olmadığı artık önemli değil, çünkü karakter yüzyıllar boyunca kendi başına bir hayat kazandı. Hikâyenin sonunda, Gılgamış ölüm döşeğindeyken anlatıcı şöyle der:
Kahramanlar, bilge adamlar, yeni ay gibi büyür ve küçülür. İnsanlar diyecekler ki, "Kim [Gılgamış] gibi güç ve kudretle hükmetmiştir?" Karanlık ayda, gölgeler ayında olduğu gibi, onsuz ışık da olmaz. Ey Gılgamış, sana krallık verildi, kaderin böyleydi, ebedî hayat senin kaderin değildi. Bundan dolayı, gönlünüzce üzülmeyin, üzülmeyin, zulmetmeyin; sana bağlama ve çözme, insanlığın karanlığı ve ışığı olma gücü verdi. (Sanders, 118)
Gılgamış'ın ölümsüzlük hayalini gerçekleştirememesinin öyküsü, onu elde etmenin tam da yoludur. Destanın kendisi ölümsüzlüktür ve o zamandan beri yazılmış benzer herhangi bir hikaye için model olarak hizmet etmiştir. MÖ 612'de Asur İmparatorluğu'nun çöküşünden önce kuşkusuz geniş çapta okunmuştu ve MS 1879'da yeniden keşfedilmesinden bu yana giderek daha popüler ve etkili hale geldi.
Gılgamış, sonsuza kadar yaşayamasa bile, hayatta yaptığı seçimlerin başkalarının hayatlarında yankı uyandırması konusunda umudu teşvik eder. Bu diğerleri arkadaşlar, aile, tanıdıklar veya kişinin ölümünden çok sonra yaşayan ve kahramanın anlamsız bir hayatı kabul etmeyi reddetmesinin ebedi hikayesinden etkilenmeye devam eden yabancılar olabilir. Gılgamış'ın görünürdeki anlamsızlığa karşı mücadelesi onu tanımlar - tıpkı şimdiye kadar yaşamış herkesi tanımladığı gibi - ve arayışı, bu mücadelenin ne kadar sonsuz ve özünde insan olduğunu bilenlere ilham vermeye devam ediyor.