Moratoryum, borçlunun borçlarının tümünü ya da bir kısmını moratoryum dönemi boyunca ödeyemeyeceğini ilan etmesidir. Devletin borçlarını ödeyememesi anlamına gelir. Moratoryum döneminin sonunda alacaklılar borçlarını talep edebilir. Geçici bir önlemdir.
Moratoryum İlan Edilirse Ne Olur?
Çoğu zaman, moratoryumlar geçici mali sıkıntıları hafifletmek veya ilgili sorunları çözmek için zaman sağlamak amacıyla ilan edilir. Borç yeniden yapılandırılır ve vade uzatılır. İflas hukukunda, moratoryum, borç tahsilinde yasal olarak zorunlu bir aradır.
Örneğin, bütçesini aşan bir işletme, bir sonraki mali yılın başına kadar personel ücretleri için moratoryum ilan edebilir.
Moratoryumun nedeni, ani krizlerden kaynaklanır. Sel, deprem gibi felaketler sebebiyle moratoryum ilan edilebilir. Bunun yanı sıra, öğrencilerin KYK geri ödemeli burslarının bitiminde 2 yıl sonra ödemeye başlaması moratoryum dönemidir.
Moratoryum İlan Eden Ülkeler
Osmanlı İmparatorluğu 1875 yılında Duyun-i Umumi idaresinin kurarak moratoryum ilan etmiştir. Ekonomi, yabancı devletlerin yönetimine bırakılmıştır.
Türkiye’de 5 Ağustos 1958 Yılında Menderes döneminde moratoryum ilan edildi.
Yurtdışında moratoryum ilan eden şirketler şu şekildedir;
- Rusya
- Pakistan
- Brezilya
- Arjantin
- Peru
- Yunanistan
Bu ülkeler ekonomik olarak yaşadıkları darboğaz sebebiyle kısa süreliğini moratoryum ilan ederek; aldıkları borçların anapara ve faizlerini ödemeyi ertelemiştir.
Moratoryum ve Konkordato Farkı
Türkiye kanunlarına göre kişiler ve şirketler konkordato ilan edebilir. Moratoryumda ise devlet, yurtdışından aldığı borç, mal ya da hizmete karşılık ilan eder.
Ancak, bazı ülkelerde konkordato ve moratoryum aynı işlevi görmektedir. şirketler ve bireylerde moratoryum ilan edebilir.