Yazının Konusu: Ne zaman çok zengin birisine "servetinizi nasıl inşa ettiniz?" diye sorsalar alınan yanıt standarttır: "Çok ama çok çalıştım, asla vazgeçmedim". Çok çalışmanın başarıyla ilişkisine selam durmakla birlikte, servet yaratımının sadece çok çalışmayla oluşacağına inanmayı da müthiş safça buluyorum. Hatta biraz daha da ileriye giderek, çok çalışmanın, çok servet biriktirmenin en büyük düşmanı olduğunu bile söyleyebilirim. Aslına bakarsanız servet biriktirmenin az bilinen başka bir sırrı var: "Ölçeklenebilir Meslek Sahibi Olmak". Bugün bu kavramı anlatacağım size. Yazıyı okuduktan sonra mesleğinize, çalışma saatlerinize ve emeğinizi neye harcadığınıza bambaşka bir gözle bakacağınıza eminim. İyi okumalar dilerim.
-----
Son dönemlerde özellikle Twitter'de fanatikçe izlediğim bir yazar var: Nassim Nicholas Taleb.
Lübnan asıllı bir Amerikan vatandaşı olan Taleb, "matematiksel istatistik", "kaos teorisi", "olasılık ve belirsizlik sorunları" gibi ilginç alanlarda denemeler yazan bir bilim insanı. Ve aynı zamanda da uzun süre hisse senedi ve vadeli işlem kontratları ile ilgilenmiş bir yatırımcı.
Taleb'in dilimize de çevrilen "Siyah Kuğu, Olasılıksız Görünenin Etkisi" isimli kitabında rastladığım bir kavram, iş hayatına, para kazanmaya ve servet biriktirmeye bakışımı en derinden etkileyen fikirlerden birisi oldu: "Ölçeklenebilir Meslek".
Ölçeklenebilir Meslek Nedir?
Ölçeklenebilir meslek kavramını anlamak için, önce ölçeklenemeyen meslekleri -ki çoğu meslek bu gruba girer- tanımak gerekir.
Benim yıllarca emek verdiğim "kurumsal eğitmenlik ve konuşmacılık" ölçeklenemeyen meslekler kategorisine girer mesela.
Evet getirisi yüksek, riski az ve zevkli bir iştir.
Ama bu meslekten para kazanmak istiyorsanız, o gün mutlaka şahsen sahneye çıkmanız gerekir. Geliriniz o günkü çalışmanıza doğrudan bağlıdır. Eğer o gün eğitim yapmazsanız, o gün para da kazanamazsınız.
Ama tek mesele, gelirinizin o günkü performansınızla doğrudan bağlı olması değildir. Asıl mesele, gelirinizi artırıp bir servet biriktirebilmenin önünde doğal bir engelinizin olmasıdır: Kişisel çalışma saatleri kapasiteniz.
Aynı anda, iki ayrı yerde eğitim yapamayacağınıza göre, bir günde kazanabileceğiniz paranın bir üst sınırı vardır.
Belki zaman zaman kendinizi zorlayarak bir günde 2 eğitim verebilirsiniz. Ama bu kadar yoğun bir çalışma, hem sağlığınıza zarar getirir, hem de bir süre sonra eğitimlerinizin kalitesini düşürebilir.
Belki günlük eğitim fiyatlarınızı yükseltebilirsiniz. Bu da bir opsiyon olabilir. Lakin bu opsiyonda da rekabetçi pazarın belirlediği üst fiyat sınırını aşmak çok zor ya da imkansızdır.
Sunduğum kurumsal eğitmenlik ve konuşmacılık örneğinden yola çıktığımızda, ölçeklenemez mesleklerin iki temel özelliği belirginleşir:
1- Geliriniz doğrudan çalışmanıza bağlıdır. Çalışmadığınız zamanlarda para kazanamazsınız.
2- Gelirinizin üst sınırı sizin çalışma saatleri kapasitenizle limitlidir. Fiyatınızı yükseltmediğiniz sürece -ki pazar buna kolay kolay izin vermez- gelirinizin üst limitine mahkumsunuzdur.
Ölçeklenemez mesleklerin tanımını bu şekilde ortaya koyduğumuzda, özet bir sonuca ulaşabiliriz: "Mesainizi satarak para kazandığınız mesleklerde servet biriktiremezsiniz."
Doktorluktan, sahne sanatçılığına, kuaförlükten, tesisat tamirciliğine kadar çoğu meslek ölçeklenemez meslekler kategorisine girer. Bu meslekleri icra eden insanlar, belki iyi para kazanabilirler, ama gerçek anlamda bir servet inşa etmeleri çok zordur.
Ve maalesef maaşlı çalışmak da kesinlikle ölçeklenemez bir meslektir.
Evet, benden farklı olarak izin dönemlerinde maaşınız yatmaya devam eder, ama sonuçta para kazanmanız tamamen emeğinize bağlıdır. Çok üst pozisyonlarda maaşlar yüksek olmakla birlikte, bu onların da mesailerini satarak para kazandıkları gerçeğini değiştirmez. CEO'luk bile ölçeklenemez bir meslektir en nihayetinde.
Ayrıca Bakınız; Neden Şirketinizde Sunumları Yasaklamalısınız?
Ölçeklenebilir Meslekler Hangileri:
Aslında hepimizin ölçeklenebilir meslekler yaratma ya da ölçeklenemez gibi gözüken işimizi ölçeklenebilir bir mesleğe dönüştürme fırsatımız var.
Hatta bunu ölçeklenemez mesleğimizi yapmaya devam ederken bile başarabilir, hibrit bir yapı yaratabiliz.
Bunun için kaldıraçlardan yararlanmanız ve geliriniz ile mesai saatleriniz arasındaki direkt ilişkiyi zayıflatmanız ya da tamamen ortadan kaldırmanız gerekir.
Kullanabileceğiniz başlıca kaldıraçlar şunlar:
1- Sermaye:
Mevcut mesleğinizden biriktirebildiğiniz parayı, sermayeye dönüştürüp ölçeklenebilir alanlara yatırarak servet elde edebilirsiniz.
Benim son yıllarda yüksek teknoloji firmalarına ait hisse senetlerine ve Bitcoin'e yatırım yapmam buna bir örnektir.
Araştırma dışında mesai saati harcamadığım yatırımcılıktan kazandıklarım, şu andaki servetimin kabaca %75'ini oluşturuyor.
Bu kaldıraçtan akıllıca yararlanmak isteyenler ölçeklenemez mesleklerden elde ettikleri parayı, bu tür yatırım alanlarına kaydırmaya başlayarak hibrit bir yapıyla yola çıkabilirler.
Ben de hala kurumsal eğitimciliğe devam ediyorum mesela. Ama buradan gelen paranın büyükçe bir kısmını yatırımlarımda kullanıyorum.
Bu sayede br yandan ölçeklenemez mesleğimden günlük nakit ihtiyaçlarımı karşılarken, bir yandan da yatırımcılık gibi ölçeklenebilir bir mesleğin tadını çıkarıyorum.
2-İş Gücü:
Bir diğer önemli kaldıraç başkalarının emeğinden yaralanmaktır.
Mesela çok yetenekli bir kuaför, yanında başka kuaförleri de çalıştırarak mesleğini ölçekleyebilir. Aynı şekilde bir doktorun da başka doktorları çalıştıracağı bir poliklinik açıp ölçek kazanması mümkündür.
Bir zamanlar denediğim bu metottan yaralanan insanların sayısı bir hayli yüksektir.
Öte yandan, bu kaldıraç benim gibi insan yönetmeyi sevmeyen ve kafası sakin olsun isteyen girişimciler için zor bir yöntemdir. Ama bu zorluğa rağmen, iş gücü kaldıracını çok başarılı şekillenen kullanan örneklerin olduğu da yadsınamaz.
Sanırım bu konuda ülkemizden çıkan ekol denebilecek örnek Acun'dur.
Bir zamanlar emeğini büyük kanallara satarak para kazandığı televizyon programcılığı mesleğini, bugün büyük bir televizyon kanalının sahipliğine dönüştüren Acun'dan iş gücü kaldıracını doğru bir şekilde kullanmak konusunda öğrenilecek çok şey var.
Yiğidin hakkını yiğide vermek lazım.
3-Kod Yazmak:
Sanırım yazılımcı olmak en ölçeklenebilir mesleklerden birisi.
Tabii mesleğinizi sadece kod yazmak olarak değil de, yazdığınız kod sayesinde servet inşaası yapmak olarak görürseniz.
Kod yazarak servet yaratmaya en büyük örnek hiç şüphesiz ki Bitcoin.
Kendisine Satoshi Nakamoto ismini veren ve Bitcoin fikrinin ilk sahibi olan anonim zattın 1.000.000 Bitcoini olduğu tahmin ediliyor.
Bugün Bir Bitcoin'in 18.500$ değerinde olduğunu düşünürseniz, Nakamoto'nun servetinin 18 milyar doları aştığını kolayca hesaplayabilirsiniz.
Kod yazarak kendi girişimlerini kurmuş ve büyük servet yaratmış başta Bill Gates olmak üzere çok sayıda girişimci de var.
Tabii, bu ölçeklenebilir mesleğin temel koşulu kod yazabilmek. Çoğu okurumun böyle bir becerisinin olmadığını varsayarak, bu seçeneği anlatmayı biraz kısa tutuyorum.
4- İnternet Medyası:
Ve geldik son, ama belki de en önemli kaldıraca: Internet medyası.
Şu anda bu yazıyı okuduğunuz blog bir internet medyası örneği.
Videolar izlediğiniz YouTube, podcastler dinlediğiniz Spotify, ilginç insanların fikirlerini takip ettiğiniz Twitter, uzun makaleler okuduğunuz Medium, başkalarını oyun oynarken izlediğiniz Twitch, çevrimiçi eğitimler aldığınız Udemy ve tabii ki Instagram, Facebook, Snapchat, Linkedin...
Bunların her biri, birer internet medyası örneği.
İnternetin bize sunduğu bu büyük medya platformları, bence birer nimet ve onlardan yararlanmak her mesleği ölçeklenebilir kılıyor.
Ben de internet medyasından yararlanarak mesleğimi ölçeklendirmeye çalışıyorum son zamanlarda.
Blogumu ücretli bir hale getirmem bu yönde attığım en büyük bir adım. Uzunca bir süredir LinkedIn, Twitter, Youtube ve podcast kanallarımda yoğun içerik üretmem de, bu adımımın pazarlama stratejisinin birer parçası.
Ücretli blogum ve blog üzerinden sattığım e-kitaplar sayesinde, ürettiğim içeriklerden sonsuza kadar ve çok fazla insandan gelir elde etme imkanı açılıyor önüme.
Ayrıca çalışmadığım saatlerde de gelir akışım devam ediyor, insanlar siteme abone oldukça ve e-kitapları satın aldıkça, o gün çalışmasam da para kazanmaya devam etmiş oluyorum.
İnternet medyası servet biriktirmek isteyen insanların asla gözardı etmemesi gereken bir kaldıraç, siz de bu konuda kendinizi mutlaka geliştirmelisiniz
Nereden Başlamalısınız?
Bu uzun yazıyı buraya kadar okumuşsanız büyük ihtimalle ölçeklenemez bir meslekte çalışıyorsunuz.
Dertlisiniz yani.
O halde yapmanız gereken öncelikle yukarıda bahsettiğim kaldıraçların nasıl işlediğini çok iyi anlamak, sonra da bunları kendi mesleğinize nasıl uyarlayabileceğinize ya da yeni bir mesleğe nasıl atılabileceğinize kafa yormak.
Ve tabii ki sonra da hemen bir yerlerden ufak ufak da olsa başlamak.
Ne dersiniz, bunu yapabilir misiniz?
Son olarak; eğer finansal özgürlüğünüzü nasıl inşa edebileceğinizi anlayarak kaldıraç etkisini çoğaltmak isterseniz, ücretsiz rehberimizi indirebilirsiniz.