"Neden onların bir fedaisini yandırıp parça parça ederlerdi, esrarını ve arkadaşını izhar etmezdi. Hâlbuki sizin bir yiğidinize bir bıçak vurulsa, bütün esrarını kanıyla beraber fışkırtarak döker." Devamıyla izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Sual: Neden onların bir fedaisini yandırıp parça parça ederlerdi, esrarını ve arkadaşını izhar etmezdi. Hâlbuki sizin bir yiğitinize bir bıçak vurulsa, bütün esrarını kanıyla beraber fışkırtarak döker. Bu, şecaatçe büyük bir tefavüttür. Sebebi nedir?"
"Cevap: Biz asıl sebebini teşhis edemiyoruz. Fakat biliriz ki, zerreyi dağ gibi eder ve arslanı tilkiye mağlûp ettirir bir nokta vardır."
"Sual: Senin vazifeni kaldıramıyoruz. Vücudunu bildik, mahiyetini sen şerh et.
"Cevap: Öyleyse dinleyiniz ve kulaklarınızı beş açınız. İşte fikr-i milliyetle uyanmış bir Ermeninin himmeti, mecmu-u milletidir. Güya onun milleti küçülmüş, o olmuş. Veya onun kalbinde yerleşmiş. Onun ruhu ne kadar tatlı ve kıymettar olsa da milletini daha ziyade tatlı ve büyük bilir. Bin ruhu da olsa feda etmeye iftihar eder. Çünkü kendince yüksek düşünür. Hâlbuki, şimdikilere demiyorum, lâkin sizin eskiden bir yiğidiniz uyanmamış, nura girmemiş, İslâmiyet milletinin namusunu bilmemiş, yalnız bir menfaat veya bir garaz veya bir adamın veya bir aşiretin namusunu mülâhaza eder, kısa düşünürdü. Elbette tatlı hayatını öyle küçük şeylere herkes feda etmez."
"Faraza, İslâmî fikr-i milliyetle (HAŞİYE) onlar gibi temâşâ etseydiniz, kahramanlığınızı âleme tasdik ettirip yüksek tabakalara çıkacaktınız. Eğer Ermeniler sizin gibi sathî ve kısa düşünseydiler nihayette korkak ve sefil olacaklardı. Hakikaten sizin hârikulâde şecaate istidadınız vardır. Zira bir menfaat veya cüz’î bir haysiyet veya itibarî bir şeref için veya 'Filân yiğittir.' sözlerini işitmek gibi küçük emirlere hayatını istihfaf eden veya ağasının namusunu isti’zam için kendini feda eden kimseler, eğer uyansalar, hazinelere değer olan İslâmiyet milliyetine, yani üç yüz milyon İslâmın uhuvvetlerini ve mânevî yardımlarını kazandıran İslâmiyet milliyetine, binler ruhu da olsa, acaba istihfaf-ı hayat etmezler mi? Elbette hayatını on paraya satan, on liraya binler şevkle satar."
"HAŞİYE : Milliyetimiz bir vücuttur; ruhu İslâmiyet, aklı Kur’ân ve imandır."(1)
Üstad, hakikatte Türklere ve Kürtlere göre şecaat ve kahramanlıkta çok geri olan Ermeni fedailerini bu denli kahraman ve yiğit yapan şeyin, milliyetçilik düşüncesinden hasıl olan milli gayret olduğunu söylüyor. Yani; bir Ermeni, kendini milliyet havuzunda eritip, her şeyini milleti olarak gördüğü için, bir nevi Ermeni milletinin kuvvet ve cesaretinin bu şahısta temerküz ettiğini ifade ediyor. Bu şahıs hareket ederken milleti namına hareket ediyor, ölürken de milleti namına ölüyor.
"Kimin himmeti milleti ise; o millet kadar kuvvet kazanır, kimin himmet ve gayreti şahsı kadarsa; o kadar kuvvet ve metanet kazanır." kaidesince; insanın düşünce ve gayreti ne kadar geniş ise, cesaret ve yiğitliği de o kadar geniş olur. Ne kadar dar ise, cesaret ve yiğitliği de o kadar dar olur. Kürt aşiretlere hitap edildiği için, Üstad onlara, sizin himmet ve gayretiniz bir Ermeni fedaisi gibi, kendi milliyeti değil, ancak mensubu olduğunuz aşiretiniz kadardır. O zaman sizin düşünce ve gayretiniz; ancak basit bir aşiret kadar olur, bu da cesaret ve gayreti daraltıyor. Yani, bir insan, milleti için kendini feda eder; ama aşiret ve ağasının hatırı için kolay kolay feda etmez. Ama biz himmet ve gayretimizi İslam milliyeti ile genişletirsek, yani aşiret milliyetçiliğinden, İslam milliyetçiliğine intikal edebilirsek, o zaman kahramanlık ve cesarette kimse bizim elimize su dökemez. Nitekim tarihte bunun vesika ve örnekleri çoktur. Aşiretçiliğin güçlü olduğu dönemlerde durum bu vaziyette idi, ama şimdilerde bu eski düşünce ya milliyete ya da İslam milliyetine evrildi. “Hâlbuki, şimdikilere demiyorum” ifadesi, bu inceliğe işaret ediyor.
Şayet bir Ermeni, kendi milliyeti hesabına değil de daha dar daireler için hareket etse idi, o zaman aynı yiğitlik ve kahramanlığı gösteremeyecekti. Hatta daha rezil ve korkak bir hale girecekti. Zira onda iman nuru yoktur. Demek bizim kurtuluşumuz ve kahramanlığımız, İslam milliyetçisi olmakla mümkündür. İnsan kendisini feda edecek ise; esaslı ve mühim bir şeye feda etmelidir. İslam milliyetinden daha esaslı ve mühim bir milliyet de yeryüzünde yoktur.
(1) bk. Münâzarat.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü