Diyabet, pankreasın kan şekerini düzenleyen bir hormon olan insülini yeterince üretememesi ya da üretilen insülini kullanamaması ile kandaki şeker düzeyinin yükselmesi şeklinde özetlenebilir. Diyabetin tanımını biraz detaylandıralım…
Dışarıdan aldığımız besinleri bağırsaklarda parçalarız. Böylece besinler, hücrelerin ihtiyaç duyduğu glikoza dönüşürler. Glikoz, kana geçerek hücrelere iletilir. Kan şekerini düzenleyen insülin hormonu yardımıyla da hücrelerin içine geçer. İnsülin hormonu yetersizse ya da görevini yapamıyorsa hücrelere ihtiyaç duyduğu glikoz iletilemez. Bu durumda kanda glikoz miktarı artar. Kandaki glikoz miktarı, kişinin diyabetli olup olmadığına dair bilgi verir. Söz konusu miktarı öğrenmek için kan şekeri ölçümü yapılır.
Kan Şekeri Ölçümü ve Şeker Hastalığında Yapılan Testler
Diyabet tanısı için açlık kan şekeri ölçümü, tokluk kan şekeri ölçümü, HbA1c ölçümü, oral glikoz tolerans testi ve idrarda şeker ölçümü yapılabilir.
Diyabet Türleri
Bu konuda diyabet öncesi dönem, Tip1 diyabet, Tip2 diyabet, gebelik diyabeti, çocukluk çağı diyabeti şeklinde farklı sınıflandırmalar yapılır. Bunları biraz inceleyelim...
Pre Diyabet
Diyabet başlangıcı ya da diyabet öncesi dönem olarak da adlandırılır. Prediyabet, ileride diyabet gelişme riskinin yüksek olduğunun göstergesidir ve bu dönemde yaşam tarzındaki değişikliklerle gelişmesi %45- %48 oranında önlenebilir.
Pre diyabet tanısı için AKŞ’nin (açlık kan şekeri) 100-125 mg/dl arasında olması, OGTT’nin (oral glikoz tolerans testi) 140-199 mg/dl arasında olması, HbA1c’nin %5.7-%6.4 arasında olması gerekir.
Tip 1 Diyabet
Juvenil diyabet olarak bilinen durumda, insülin hormonlarının eksikliği söz konusudur. Bu nedenle dışarıdan insülin alımı ile tedavi yapılabilir. Annesinde, babasında ya da çok sayıda yakınında Tip1 diyabet olan kişilerde veya gebelik diyabeti yaşamış kadınlarda görülme olasılığı yüksektir.
Tip 2 Diyabet
Pankreasın yeterli miktarda insülin salgılayamaması veya salgılanan insülinin yeterli derecede kullanılmaması nedeniyle kan şekerinin yükselmesi durumudur. Bu tür diyabetliler için kullanımı veya insülin tedavisi söz konusudur. Ayrıca sürekli olarak şeker ölçümü yapmaları istenir. Doğru beslenme ve egzersiz ile kandaki şeker seviyesi düşürülebilir.
Gebelik Diyabeti
Gestasyonel diyabet olarak da bilinir. Hamilelikte ortaya çıkar. Tip 2 diyabet için risk grubudur.
Diyabetin Neden Olduğu Sağlık Sorunları
Diyabet, kontrol altına alınmazsa farklı sağlık sorunlarına neden olabilir. Kalp, kan damarları, sinir sistemi, böbrekler, gözler haar görebilir. Kalp rahatsızlıkları ve inme riski artar. Ayaklarda sinir hasarı, görme bozukluğu görülebilir.
Diyabetin Tedavisi Var mı?
Diyabet tedavisi (şeker hastalığının tedavisi) olarak bilinen süreçte, kan şekeri seviyesini normale yaklaştırmak amaçlanır. Bu amaçla diyet, egzersiz ve sürekli takip istenir. Ayrıca hap kullanımı, insülin iğnesi kullanımı gibi tedavi yöntemleri de söz konusudur. Burada kişinin egzersiz, beslenme ve şeker ölçümü gibi konularda da bilinçli olması önemlidir.
Diyabet Tedavisinde Diyabetliye Düşen Ödevler
Diyabetli, ideal vücut ağırlığına ulaşmak üzere beslenme ve egzersiz konusunda disiplinli bir yaşam tarzı benimsemelidir. Düzenli olarak şeker ölçümü yapmalıdır. Kan şekeri ölçümleri için diyabet günlüğü tutmalıdır. Kan şekeri düzeyi, kan basıncı düzeyi, kolesterol düzeyi sürekli takip edilmelidir. Diyabetli kişiler, böbrek taraması, göz kontrolü gibi rutin kontrolleri aksatmamalıdır.
Şeker Ölçüm Cihazı Kullanımı
Diyabetli bireyler için gün boyunca şeker ölçümü yapabilmek çok önemlidir. Bu amaçla evde şeker ölçüm cihazı olarak bilinen aletler kullanılır. Parmaktan kan alarak şeker ölçümü yapmak ya da parmaktan kan almaya gerek duyulmayan cihazlarla ölçüm yapmak ve sonuçları kayıt altına almak diyabetin kontrol altına alınmasına yardımcı olacaktır.
Parmaktan şeker ölçüm cihazı kullanılırken ellerin yıkanmış olması, ortamın bu işlem için yeterince temiz olması, cihazın çalışır durumda olması ve örneğin uygulandığı parçanın son kullanma tarihinin geçmemiş olması ve nem, aşırı ısı gibi etkenlere maruz kalmamış olması gibi detaylara dikkat edilmelidir. Ancak parmak delmeden şeker ölçümü yapmana olanak veren FreeStyle Libre sürekli şeker ölçüm cihazı ile süreci kolaylaştırabilirsin.
FreeStyle Libre Şeker Ölçüm Cihazı
Üst arka kola uygulanan bir sensör ve okuyucu ile gün boyu glikoz düzeyini ölçebilirsin. Yeni nesil sensör teknolojisi ile kan şekeri değil hücreler arası sıvı şeker değerleri ölçülmektedir. FreeStyle Libre ile şeker ölçümü yaparken acı hissetmezsin, oldukça kolaydır. Parmak delmeden okuyucunuzla yapacağınız her ölçümle mevcut anlık şeker değerini, son 8 saatin şeker trendini ve şeker seviyenin seyir yönünü gösteren trend oklarını görmeni sağlayan FreeStyle Libre, gece ve gündüz otomatik ölçüm yapar ve verileri saklar. Senin ayrıca diyabet günlüğü tutmana ya da şeker ölçüm sonuçlarını not etmene gerek kalmaz. Parmağını acıtarak delmek yerine sadece 1 saniyede, hemen her ortamda ve hiç fark ve ölçüm sonuçlarını daha sonra hekiminle paylaşmak için de kayıt altında tutarsın. Şeker seyrinin yönünü gösteren trend okları ile gün içindeki aktivitelerinin şeker düzeyini nasıl etkilediğini anlar ve buna göre yaşam tarzında iyileştirmeleri kolayca yapabilirsin.
Kaynak 1: International Diabetes Federation. Diabetes Atlas. 6th edition, 2013. http://www.idf.org/ diabetesatlas.
Kaynak 2: American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes--2014. Diabetes Care. 2014;37 Suppl 1:S14-80.
Kaynak 3: diyabetcemiyeti.org/ diyabet-nedir
ADC2019-02-60