Eser, Çehov’un çağdaşı olan kültür ve sanat adamlarının büyük yazarla ilgili anılarını bir araya getiriyor. Gorki, Stanislavski, Dançenko, Kuprin ve Bunin gibi 27 sanatçının içtenlikle yazdıkları bu anılarla Çehov’u daha yakından tanıyoruz. Sovyetler Birliği’nde birçok kez basılan bu kitapla Çehov’un eşsiz güzellikteki öykü ve oyunlarını nasıl yazdığını, dostları, sanat adamları ve kalabalık bir aile ortamındaki yaşamıyla, o dönemin sanat ve kültür ilişkilerini, dönemin toplumsal gelişmeleriyle birlikte öğreniyoruz.
Gorki’den bir alıntı yapalım: “Çehov’un kahramanlarının çoğu iki yüz yıl sonraki yaşamın güzelliklerini hayal eder dururlar, fakat şu basit soru hiç birinin aklına gelmez: Eğer hepimiz yalnız düş kurmayla uğraşırsak yaşamın güzel olmasını kim sağlayacak? Güçsüz insanların oluşturduğu bu silik, can sıkıcı kalabalığın önünden her şeyi dikkatin, özenin süzgecinden geçiren, akıllı, büyük bir adam geçip gitti; yüreğini sıkıştıran umarsız bir üzüntüyle, yüzünde hüzünlü bir gülümsemeyle, kırıcı olmayan, fakat etkili bir sitemle yurdunun iç karartıcı insanlarına baktı ve içtenlikle, güzel sesiyle şunları söyledi: Sizler yaşıyor musunuz, baylar? Kendinize çeki düzen verin!”
“Önünde küçük bir de bahçesi bulunan iki katlı bir köy evi. Çehov, Maksim Gorki’yi evine davet etmiş, ülkeden, özellikle de öğretmenlerden, bir toplumun gelişmesi için öğretmenlerin ne kadar önemli olduğundan bahsetmektedir; karşısındakini daha bir dikkatle dinlemeye zorlayan, konuşmasına ayrı bir çekicilik katan o yumuşak ve sevimli gülümsemesiyle. Derken… Gösteriş düşkünü üç kadın ustayı ziyarete gelir. Gorki’den dinleyelim: “Odanın içini bir anda ipekli giysilerin hışırtısı, keskin esans kokuları doldurdu. Bayanlar, siyaset onların anladıkları, ilgi duydukları bir şeymiş gibi Anton Pavloveç’i soru yağmuruna tutular.” İki ülke savaşmaktadır; bu hanımlar savaşı kimin kazanacağını, kimin daha güçlü olduğunu vs. sorup dururlar. Çehov kısa yanıtlar verir. Sonunda, savaşan taraflardan hangisini daha çok sevdiğini sorarlar Çehov’a. “Ben marmelatı severim” der Çehov. Ve söz bu kez marmelat etrafında dallanır budaklanır, hatta ipek giysili hanımlar savaşı falan unuturlar. Kadınlar gittikten sonra, “Lafı ne güzel çevirdiniz” der Gorki. Anton Pavloviç sessizce gülümser. “Ne yaparsınız? Her insanın anladığı bir konu vardır” der.
Bu satırlar, Mehmet Özgül’ün Türkçeye kazandırdığı ‘Çağdaşlarının Anılarıyla Anton Çehov’ kitabından.
“Elinizdeki kitap, Anton Çehov’un çağdaşı olan kültür ve sanat adamlarının Çehov’la ilgili anılarının toplamı. Gorki, Stanislavski, Dançenko, Kuprin ve Bunin gibi 27 sanatçının içtenlikle yazdıkları bu anılarla Çehov’u daha yakından tanıyoruz. Sovyetler Birliği’nde birçok kez baılan “Çağdaşlarının Anılarıyla Anton Çehov” adlı bu kitapla Çehov’un eşsiz güzellikteki öykü ve oyunlarını nasıl yazdığını, dostları, sanat adamları ve kalabalık bir aile ortamındaki yaşamıyla, o dönemin sanat ve kültür ilişkilerini, dönemin toplumsal gelişmesiyle birlikte öğreniyoruz.
Cem Yayınevi: Mehmet Özgül’ün Rusça aslından yaptığı çevirisiyle 8 ciltte toplanan “Anton Çehov-Bütün Öyküler” adlı toplu yapıtından sonra bu önemli tamamlayıcı kitabı, aynı çevirmenin kaleminden okurlarının beğenisine sunar.” Tanıtım Yazısı
Çağdaşlarının Anılarıyla Anton Çehov
Yazar: Konstantin S. Stanislavski, Maksim Gorki, Aleksandr Ivanoviç Kuprin, V. Korolenko, I. Bunin, V. Nemiroviç-Dançenko,
Çeviri: Mehmet Özgül
Yayıncı: Cem Yayınevi
Yıl, Yer: Istanbul, June 2002
Sayfa: 671