28 Kasım 2018’de Federal Rezerv Başkanı (Fed) “Faiz oranları tarihsel standartlara göre hala düşük ve ekonomi için nötr tahmin edilen seviyenin –büyümeyi ne hızlandıran ne de yavaşlatan- hemen altında bulunuyor,” dedi. Bu sözler nasıl değerlendirilmeli? İki yorum öne çıkıyor.
Birincisi, Aralık ayında faiz artışı ihtimali oldukça düştü. İkincisi, faiz artışı döngüsünün devam etmesine dair şüpheler var. Powell’ın açıklamalarından önce, Fed 2020’ye kadar kısa dönemli faizleri (Aralık 2018’de %0,25’lik artış, 2019’da üç defa ve son olarak 2020’de bir defa olmak üzere) %3,4 yükselteceğini öngörüyordu.
Bu faiz oranı görünümü şu anda rafa kalkmış olabilir. Fed bir kez “durduktan” sonra, faiz artışına imkan vermek için oldukça elverişli ekonomik ve finansal veriler gerekecektir. Özellikle de Fed şu andaki faiz seviyesinin halihazırda “nötr faiz seviyesine” — bu düşük enflasyonda istikrarlı bir büyüme seviyesidir — oldukça yakın olduğunu düşünüyorsa.
Güncel faiz oranları – nominal anlamda pozitif olsa da – aslında reel anlamda (enflasyona göre ayarlandığında) negatif. Aynı zamanda reel uzun dönem faizleri de birçok kredi piyasasında sıfıra yakın bulunuyor. Fed’in faizleri tekrardan tarihsel olarak daha normal seviyeye yükseltmesinin (özellikle reel anlamda) nedeni nedir?
Akla gelen ilk cevap ekonominin çok düşük faizlere olan artan bağımlılığıdır. 2008/2009’da patlak veren finansal ve ekonomik krizden beri borçlular oldukça düşük seviyede olan faizlere güvendi. Zamanı gelen borçlar daha düşük faizlerle finanse edildi ve yeni borç çok daha uygun bir faiz imkanı sundu.
Çok düşük faiz oranları ekonomik toparlanmayı hızlandırdı ya da daha kesin ifade etmek gerekirse: sanal bir yükseliş (“canlanma”) meydana getirdi. Ürün ve istihdam artarken, aynı zamanda ekonomik büyüme kötü yatırım getirdi. Baskılanmış piyasa faizleri hisse ve konut fiyatlarını yukarı itti ve bu aynı zamanda tüketicilerin ve firmaların bilançolarındaki öz kaynağı şişirdi.
Bu yüzden, faiz oranlarını yükseltmek olağanüstü genişleyici para politikasının şimdiye kadarki tüm olumlu etkilerini geri alma riski taşıyor. Bu Fed’in farkına varmış olabileceği üzücü bir gerçek. Piyasaların son faiz artışları sonrası gerilmesiyle birlikte Fed yetkilileri aynı zamanda ihtiyatlı olabilirler – bu yüzden yükselişin sürmesini umuyorlardır.
Ve Fed kesinlikle tek başına değil. Avrupa Merkez Bankası (ECB) sıfır ve negatif faiz politikasını 2019’da sonlandırabileceğini ima etti. Fakat Euro bölgesinde şu andaki finansal ve ekonomik felaket göz önünde bulundurulursa, Euro faizlerinin yakın bir gelecekte yükselmesini beklemek oldukça zor. Aynı şekilde Japonya ve Çin’de de faizlerin yükseleceğine dair herhangi bir politik niyet yok.
Bütün bunlar düşünüldüğünde Fed’in faiz artışı döngüsü halihazırda sona erdi; pozitif faiz oranlarına dönüş ihtimali (yüksek dereceli kredi piyasalarında) kesinlikle oldukça düşük. Bu koşullarda, ekonomik genişleme bir süre daha devam edebilir, ve varlık fiyatları — ve onların değerlendirme ölçekleri — yükselmeye devam edebilir. Fakat finansal ve ekonomik yapıdaki oynaklık şüphesiz yükselecek.
Burada altın devreye giriyor. Altın fiyatları olağanüstü düşük faiz oranı rejiminin devam etmesinden, özellikle faiz oranları negatif bölgede kalırsa ve kaldığında (ya da oraya doğru yönlendiğinde), yarar sağlayacak çünkü o zaman altını tutmanın fırsat maliyeti zamana- ve örneğin tasarruf mevduatına kıyasla- düşecek. Dahası, sıfır ya da eksi faiz muhtemelen enflasyonist krediyi- ve parasal genişlemeyi- artırmaya devam edecek.
Böylece, varlıkların bir kısmını “altın para” şeklinde tutmak -özellikle altın şu andaki fiyatlarla çok çekici görünmediğinden- merkez bankalarının öngörülemeyen politikalarına karşı koruma sağlayacaktır. Diğer bir deyişle: Altın, -özellikle yatırımcıların merkez bankalarına olan güveni azalmaya başladığında- değerinde dikkate değer yükselme potansiyeli bulunduran bir portföy sigortası olarak görülebilir.
Kaynak: Degussa Market Report