Tarih: 07.09.1990 | Yer: İstanbul | İzlenme:6020
Diyanet İşleri Başkanlığı 12 cilt halinde bunun muhtasarını Tecrid-i Sarih'in tercemesini neşretti.
Neyle ilgili?
Müslümanların işlerini yürüten yönetici ve görevli kimselerle ilgili bir hadis çıktı.
Mâ min vâlin. "Hiçbir vali yoktur ki." Yelî raiyyeten. "Bir tebaayı, bir grubu."
Haa o zaman [ne oluyor?]
İllâ harramellahu aleyhi'l-cennete.
Bu nedir?
Bu bütün yöneticilere Allah'ın ihtarıdır.
Muhterem kardeşlerim!
Valiler böyle de başkaları başka türlü mü?
Hayır. Başka bir hadîs-i şerîfte Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem
Küllüküm râin ve küllüküm mes'ûlün an raiyyetihî. "Sizin her biriniz bir valisiniz, bir çobansınız.
Peki nedir benim sürüm, ben hiç koyun görmedim, sığır gütmedim. Benim sürüm ne?
Benim sürüm, benim emrimin altında olan insanlar.
Ötekisinin ki?
O da öyle.
Burada işte bu ikinci okuduğum hadîs-i şerîfte Allahu Teâlâ hazretleri hepimize mesuliyetimizi hatırlatıyor.
Şunu anlıyoruz ki insanların, sizlerin ve bizlerin, bir takım sosyal görevleri var.
Şimdi sen ve ben vali değiliz, paşa değiliz, amiral değiliz, general değiliz ama evli miyiz?
Evliyiz.
Çoluk çocuğumuz var mı?
Var.
İşte Allah o çoluk çocuğu sizden bizden soracak.
Sen bunların ismini nasıl koydun bakalım?
İsminden başlayacak ilk önce. İsmi, çocuğun ismi bile önemli.
Kû enfüseküm ve ehlîküm nâran. "Hem kendinizi hem aile efradınızı
"Koyunların düşmanı kurttur."
Aç kurtlar saldırır parçalar. Sürünün içine girdi mi, bir ağıla bir yerden bir yolup girdi mi
Bana birisi Almanya'nın Bremen şehrinde ağlayarak geldi; "Hocam!" dedi,
Şimdi birisi geldi bana geçen gün kendi hayatını anlatıyor; "Hocam." Diyor,
"O oldu." diyor, "Ondan sonra benim ağzımdan bir daha hayvan ismi çıkar mı?
"Beni öyle terbiye etti anam." diyor.
İşte bak küçükken terbiye edersen çocuk büyür aile reisi olur,
Benim tanıdığım böyle bazı akrabalarım var. Allah rahmet eylesin bazısı öldü.
Yani en kızdığı zaman söylediği söz ne?
Lâ ilâhe illallah.
İyi maşaallah.
Hakikaten kızıyor, belli kızıyor çok sinirlendi hacı amca çok sinirlendi ama
Sübhanallah! diyor veya lâ ilâhe illallah diyor, yüksek sesle söylüyor
Yani Resûlullah'ın tabii adının anıldığı yere şeytan gelir mi?
Derhal hava düzeliyor.
O bakımdan çocuklarımızı korumak, tebaamızı korumak, raiyyetimizi korumak hepimizin vazifesi.
Allah böyle yüksek mevkilerde bulunan kardeşlerimize yardımcı olsun.
Peygamber Efendimiz diyor ki; "Sizi yöneten insanlara dua edin."
Dua edin, duaya çok ihtiyaçları var. Çok zavallı!
O bakımdan Allah herkese üzerine düşen vazifeleri duymayı,
Bize de ders nedir?
Biz de evlatlarımızı iyi yetiştirelim.
Program nasıl olacak?
Çocuklarımıza sahip olacağız, ailemize sahip olacağız. Gelin bakalım karnınız doydu mu?
Geçenlerde bu Irak'tan kaçanların kampını gösterdi bir yerde gördüm.
Allah kötü durumlara düşürmesin.
Bak bizim elhamdülillah memleketimizde
Tamam bunları yediniz mi?
Bunları bize Allah verdi.
Baba bunun mânası nedir?
Bilirseniz cevap vereceksiniz, bilemezseniz müftüye soracaksınız,
Ben şeye dikkat ettim, o Amerika'nın reisicumhuru vardı Teksas'ta öldürdüler, Kennedy.
Acaba dedim bu nasıl yetişmiş?
Her akşam, akşam yemeğinde yemek masasında bütün aile efradı toplanırmış.
Onların ailelerini, nasıl yetiştiğini öğrendim ben. Sofraya oturuyorlarmış, otururlarmış
O söylermiş babacığım benim kanaatim şu.
"Senin nedir? Senin nedir?" her birinin kafasını çalıştırırmış, fikrini alırmış, tenkitler yapılırmış.
E elin gavuru böyle prensip sahibi olupta böyle şeyler yapıyor.
Öyle insanlar vardır ki, Peygamber Efendimiz söylüyor bunu;
E ne oldu kabirde bunun günahları?
Arkasındaki evlatları hayır hasenât yaptı,
Onun için hayırlı evlat yetiştirmeye çok dikkat edelim.
Neden?
Çünkü bir kız, yuvayı dişi kuş yapar, bir ailenin temel direğidir.
Onun için İslâm'ın bekâsı, müslümanların gelişmesi, İslâm'ın yayılması kadınların terbiyesinden geçiyor.
Bizim bir zamanlar oturduğumuz sayfiye semtinde karşımızda bir emekli,
Uyum olmadığı için.
Eski kitaplarda yazılıyor ki büyük bir zâtın kendisi evliyâ imiş hanımı da evliyâ imiş.
O nasıl olur?
Maşayla tutarlar örsün üstüne koyarlar normal demirciler çekiçle döverler ya,
Karısı da bir başka evliyâ evinde mübarek.
Bir gün evde konuşmuşlar da sormuş efendisine; "Efendi!" demiş, "Bu kerâmet senden mi benden mi? demiş.
"E niye sordun?" demiş, "Herkese işte Allah kazancına göre şey veriyor?"
"Yarın bir dene bakalım." demiş.
Ertesi gün efendi yine demirci dükkanına gitmiş,
Eskiden nasıl olurdu?
Kapı açılıp tencere öne sürülürdü, tencereye sütü boşaltırdı,
Şimdi bu sabah kadın şöyle elini uzatmış, kapının aralığından tencereyi şöyle göstermiş
Şimdi öbür tarafta dükkanda efendisi eliyle demiri tutmuş böyle dövüp dururken
Tabii sarmış sarmalamış elini, akşam eli sargılı eve gelmiş, hanım sormuş;
Eline ne oldu?
Demiş ki; "Valla anlayamadım. Her zaman yaptığım şey, demiri alıyordum ocaktan dövüyordum.
"O zaman ben sütçüye tencereyi uzatırken biraz elimi göstermiştim." demiş.
Bunu ben öyle okumuştum. Yani insanı evliyâ eden de deli divâne eden de evdeki oluyor.
Onun için çocuklarımızın yetişmesine hâsseten dikkat edelim. Size rica ederim.
Gelelim ikinci hadîs-i şerîfe. Sıradan kim gelmişse.
Mâ min abdin kânet lehû niyyetün fî edâi deynihî illâ kâne lehû minellahi avnün.
Bunu da Ahmed b. Hanbel rahmetullahi aleyh rivayet etmiş.
Mânası ne?
Birinci hadis bitti ikinci hadise geçtik, bu hadîs-i şerîfin konusu değişti şimdi.
Mâ min abdin. "Hiçbir kul yoktur ki." Yani kul demek Allah'ın yarattığı sen ben gibi insanoğlu.
"Hiçbir kul yoktur ki." Kânet lehû niyyetün fî edâi deynihî.
Niyeti ödemek ya, Allah ona kolaylık ihsan eder borcundan kurtarır, borcunu ödettirir.
Şimdi bir yerde bir kardeşim bir dükkân açtı;
Filanca malı satacağım.
Dedim, borç verme. Borç verme.
Aradan bir zaman geçti, gördüm sordum;
"Nasıl dükkanın, ticaretin iyi mi? Borç vermiyorsun değil mi?" dedim.
"Borç vermeden olmuyor bizim meslekte. Yani bizim bu sattığımız malda hep veresiye veriliyor." dedi.
"Vermezler. Zamâne bozuldu, insanlar borcuna sâdık değil."
Bir zaman daha geçti, sonra gördüm, ne yaptın dükkanı?
"Hocam." dedi, "Maalesef kapattım."
Alanlar aldıkları malı işlemişler ama buraya borçlarını ödememişler.
Millet borçtan filan korktuğu yok, haramdan korktuğu yok, âhiretten korktuğu yok,
Bir insan borcunu ödemezse ne olur?
Allah ona büyük cezalar veriyor.
Eğer ödeyecek kimsesi varsa onun borcunu öderlerdi, o zaman giderdi namazını kılardı.
Şimdi de biliyorsunuz cenaze namazı kılınacağı zaman ne yapılıyor?
Ey cemaat-i müslimîn diye soruluyor. Yani bununla beraber bulunanlar vardır aranızda deniliyor.
Bu bakımdan müslüman [için] borç yapmamak esas olacak. Yani borç yapmak iyi bir şey değil.
Allah kimsenin malını yedirtmesin. Kimsenin hakkını üzerimize geçirtmesin.
Kimse gelipte âhirette tam hesabın görüldüğü zamanda yakamıza yapışıpta
Faizli borç hiç almayın. Çünkü faiz almakta haramdır vermekte haramdır.
"Yâ Rabbi! Beni kimseye muhtaç etme."
Allahümme'r-zuknî tayyibâ ve's-ta'milnî sâlihâ diye dua tavsiye ediyor Peygamber Efendimiz.
Ne demek?
"Yâ Rabbi! Bana helal temiz rızık, kazanç nasip et." Temiz, tayyip, güzel rızık nasip et.
Ve'r-zuknî tayyibâ ve's-ta'milnî sâlihâ.
Allah bizim hepimize helal rızık nasip etsin.
Alnımızın teriyle helal minallah, anamızın ak sütü gibi helal rızıklarla kendimiz de beslenelim,
Yevme yefirru'l-mer'u min ehîhi ve ümmihî ve ebîhi ve sâhibetihî ve benîhi
Ne demek bu âyeti kerîmeler.
Yevme yefirru'l-mer'u min ehîhi. "Öyle bir gündür ki o hesap günü, o kıyamet günü öyle bir gündür ki."
E hani aynı annenin babanın çocuğuydu bunlar?
Öz kardeşinden kaçar çünkü o onu dövmüştür, o onun bir şeyini almıştır, hakları geçmiştir,
Ha âhirette kaçar ama nereye kaçacak? Nereye, Allah'ın hükmünden kaçış var mı?
Min ehîhi. "Kardeşinden kaçar." Ve ümmihî ve ebîhi. "Anasından kaçar, babasından kaçar."
Evlatlık vazifesini güzel yapmadı, görevlerini yerine getirmedi;
Nereye kaçacaksın?
En iyisi şimdiden evlatlık vazifeni güzel yap, şimdiden gönlünü almaya çalış.
Peygamber Efendimiz bir hadîs-i şerîfinde buyuruyor ki;
Sürünsün burnu yerde! Cenneti kazanamaz mı insan, elini öper ayağını öper, hizmet eder,
Bir kardeşimin evine gittim iki üç gün önce. 80-90 yaşında annesi var.
Dedim, "Falanca yeri görmedin mi, filanca yere gitmedin mi?
"Hocam." diyor, "Ben Almanya'dan geldim mi anamın dizinin dibinden hiç ayrılmam.
Ya annene yetiştin veya babana yetiştin cenneti kazanman lazım.
Ama öyle yapmıyorlar. O zaman;
Yevme yefirru'l-mer'u min ehîhi ve ümmihî ve ebîhi.
Karısından, çoluk çocuğundan kaçıyor, neden?
Dünyada kazaklık yaptı, efelik yaptı.
"Yâ Rabbi! Bu efendi, ben sabrettim dünyada ama öyle eza cefa etti ki bana!
el-ehıllâhü yevmeizin ba'duhüm li-ba'din aduvvün ille'l-müttekîne.
Çocuğu davacı olacak, ne diyecek?
Çocuk edepsiz, çocuk gangaster, çocuk mafyacı, çocuk kumarbaz, çocuk sarhoş, çocuk ayyaş, suçlu.
"Bak kepazeye! Hem kendi sarhoş oldu hem de şimdi bana davacı oldu!"
Olacak.
Li-külli'm-riin minhüm yevme izin şe'nün yuğnîhi.
Kendi işi başından aşkın olacak, başkasına bakacak yardım edecek hali olmayacak,
Çünkü bir hesap günü var. Çünkü yaptığı her şey insanın boşa gitmiyor,
Allah etmesin! Allah etmesin!
Onun için müslümanların bu dünyadayken hesabını güzel yapması lazım.
Dünyadayken bakın bakalım Allah'ın rızasına uygun mu yaşıyorsunuz?
Bu günü bir düşün bakalım. Bu gün Allah rızasına uygun mu geçti yoksa Allah'a âsi olarak mı geçti?
Cuma namazını kıldın mı?
Beş vakit namazını kıldın mı?
Sabah namazına kalktın mı?
Uyudun kaldın mı?
Tesbihini çektin mi?
Hayrını hasenatını yaptın mı?
Cuma günü diye ananın babanın kabrini ziyaret ettin mi, etmedin mi?
Kavga mı ettin, insanların kalbini mi kırdın, iyilik mi yaptın hayır mı yaptın şer mi işledin?
Bir hesapla bakalım. Eyvah müslümanların bayram günü olan Cuma gününü
Şimdi ben buradan kalkacağım falanca yere gideceğim,
Eğer Allah razı gelecekse seyret, razı gelmeyecekse sat o televizyonu!
O bakımdan her günahtan kaçının her hayrı işlemeye çalışın. Borç almışsanız borcunuzu ödeyin,
Borçla ilgili bu hadîs-i şerîfte tamam oldu.
Borçta ne düşüneceğiz?
Esas itibariyle borç almayacağız kimseden, esas itibariyle.
Ben alırım ama bunu nasıl olsa kanunlar müsaade ediyor ödemem, aldatırım, atlatırım, üç sene sonra öderim.
Olmaz.
Geçelim öteki hadîs-i şerîfe.
Mâ min rucülin yenzuru ilâ vechi vâlideyhi nazrate rahmetin
Revâhu Râfi'î.
Burada demin konuştuğum konuya dair bir hadîs-i şerîf geldi. Söylenmesinde fayda var.
Mâ min rucülin. "Hiçbir adam yoktur ki." Yenzuru ilâ vechi vâlideyhi. Ana babasının yüzüne bakıyor."
Ama nasıl bakıyor?
Nazrate rahmetin.
İllâ ketebellahu lehû bihâ. "Onun bu bakışı sebebine Allah ona yazar."
O kadar büyük sevap yazar. Yani anasının yüzüne severek baktığı zaman
Ama nasıl hac?
Makbul hac, mebrur hac.
Bazı şeylere bakmak ibadettir.
Burada da ne çıktı?
Annenin babanın yüzüne bakmak sevaptır.
Bir başka hadîs-i şerîfi hatırlatayım size.
Sahabeden rıdvânullahi aleyhim ecmaîn birisi demiş ki; "Yâ Resûlallah! Bir insan evlâdına günde 360 defa bakar."
Yani bir kere bakıpta ondan sonra göz kapatmıyor ki. Evladı önünden her geçişinde yine bakar.
Bir bakışta bir köle azadı sevabı var. Çok 360 defa bakar.
Allahu Ekber. Allah büyükler büyüğüdür, yüceler yücesidir, yücelerden yücedir.
Onun için anne ve babamıza hürmet edelim. Anne ve babamıza izzet edelim.
Rıda'r-rabbi fî rıda'l-vâlideyni. "Allah'ın rızası anne ve babanın rızasıyla beraberdir."
İşte evlatlarımızı bu şekilde yetiştireceğiz, bu zihniyetle.
Anam babam bana küs gelmiyor, konuşmuyorlar.
Ha senin de evladın sana hürmet etmez.
Ama o benim erkek kardeşime malı daha çok verdi ben ona küstüm.
Ya dünya malı için anaya babaya küsülür mü?
Hepsini verse küsme.
Gelelim bundan sonraki hadîs-i şerîfe.
Mâ min sabâhin yusbihu'l-ibâdu fîhi illâ ve sârihun yesruhu eyyühe'l-halâiku sebbihu'l-melike'l-kuddûs.
Bunu İbn Sinnî rivayet etmiş. Peygamber Efendimiz diyor ki;
"Hiçbir sabah yoktur ki o sabah olduğu zaman bir yüksek sesle bağıran melek bağırır ki;
Sebbihû "tesbih edin" demek.
Kime?
el-Meliki'l-kuddûs.
Tesbih eylemek ne demek?
Tesbih eylemek, "Yâ Rabbi! Senin hiç noksanın yok.
Ve in min şey'in illâ yüsebbihu bi-hamdihî velâkin lâ tefkahûne tesbîhahüm.
Sen münezzehsin yâ Rabbi! Senin şânın yücedir yâ Rabbi! Her kemalâta sahipsin yâ Rabbi!
E böyle şey olmaz ki! Sen nasıl eşref-i mahlûkâtsın be adam!
Halaka'l-insâne allemehü'l-beyâne.
Konuşma kabiliyeti yüksek bir kabiliyettir. Bak Amerikalılar, ilim adamları maymunları alıyorlar,
el-İnsânu hayevânün nâtıkun. "İnsan konuşabilen canlıdır."
E seni böyle yaratmış Allah. Bu nimetleri sana vermiş; bu dağlar senin için,
E ne biçim adamsın sen?
Ne biçim kulsun sen?
Bak her sabah duyuyor musun bu lafı, duyuyor musun bu seslenmeyi?
Bir melek [her sabah]; "Ey Allah'ın kulları!
Geceler Allah'ın razı gelmeyeceği işlerle geçiyor, gündüz Allah'a ibadet edilecek zamanda kullar gafil.
Duyan nerede? Nerede o kulak?
Nerede, ya bu nimetleri bana gönderen Rabbime benim bir teşekkür
Bir hadîs-i şerîf daha.
Mâ min abdin yemürru bi-kabri raculin kâne ya'rifühû fi'd-dünyâ
Hatîb-i Bağdâdî, Ebû Hüreyre radıyallahu anh'ten rivayet etmiş. Bakın etrafımızda neler oluyor.
"Hiçbir adam, hiçbir kul yoktur ki dünyadayken,
Efendimiz Bakî kabristandaki insanlara selam verirdi.
"İşte bir kimse kabirde yatan bir kimseye selam verirse." İllâ arafehû ve radde aleyhisselam.
Biz Kastamonu'ya gidiyorduk. Bir hakim bey vardı, temyiz mahkemesi hakimi ama dindar,
Mekke-i Mükerreme'nin o müşrikleri geldiler Bedir'de müslümanlarla çarpıştılar,
"Yâ Resûlallah duyar mı senin sesini? Duyar mı senin sesini?"
"Sizden iyi duyar, sizden iyi duyar ama siz onun cevabını bilemezsiniz.
Onun için bir kabristanın yanından geçerken acıyın,
Sonuncu hadîs-i şerîfi okuyorum dersi bununla bitiriyorum. Sayfa bununla tamam oldu.
Mâ min abdin yasra'u sar'aten min maradin illâ be'asehullahü minhâ tâhiran.
Bu sonuncu okuduğum hadîs-i şerîfi Ebû Umâme radıyallahu anh'ten Taberânî rivayet etmiş.
"Hiçbir kul yoktur ki bir hastalıktan dolayı yıkılmış yatağa düşmüş, hastalanmış yatağa yatmış."
İllâ be'asehullahü minhâ tâhiran.
Yani hastalığı günahına kefâret olur. Hastalığın da böyle bir tarafı vardır.
Tabii Allah sıhhat âfiyet versin. Hastalıklara uğratmasın insanları.
Ama bir insan hasta olursa ne olur?
Hasta olan bir insan hastalıktan kalktığı zaman yataktan günahları affolmuş olarak kalkar.
Başka mükafatları nedir?
Bir hastanın, müslüman hastanın uykusu ibadettir.
Uykusu ibadettir, iniltisi tesbihtir, duası makbuldür.
Yapamıyor?
Olsun. Hayatında sağlığındayken yapıyordu, bütün onları yazın.
Onun için Allah sabretmek nasip etsin. Sıhhat âfiyet versin.
Hasta olursak feryâd ü figâna geçmeyelim. Onun da faydası var, onun da hikmeti var.
Onun için tasavvufî makamların en yükseklerinden bir tanesi nedir?
Rızâ ve teslimiyet makamıdır. Allah'ın hükmüne razı; "Yaşatırsan yaşatırsın yâ Rabbi! Razıyım."
Allah bizi kaza ve kaderine âsi olmayan, hükmüne razı gelen kullarından eylesin.
Bi-hürmeti esmâihi'l-hüsnâ ve-habîbihi'l-müctebâ Muhammedini'l-Mustafâ