02/03/2011
Uyumu artırma çabaları devam etse de, geri dönüşüm pek çoğu için "imkânsız bir görev" olmaya devam ediyor.
Southeast European Times için Belgrad'dan Bojana Milovanoviç'in haberi -- 02/03/11
Sırbistan, 2019 yılına kadar geri dönüşümde AB standartlarını yakalamayı hedefliyor. [Nikola Barbutov/SETimes]
İstatistikler Sırbistan'ın AB üye ülkelerinin neredeyse onda biri seviyesinde atık geri dönüştürdüğünü gösterse de, yetkililer geri dönüşümün artmakta olduğu görüşünde.
Sırbistan son yirmi yıldır savaşlardan yaptırımlara, yoksulluktan başbakan suikastına kadar ciddi devlet sorunlarıyla uğraşıyordu. Bu çalkantılı dönemlerde çevrenin korunması ikinci plana atılmıştı.
22 yaşındaki öğrenci Miroslav Krstiç SETimes'a verdiği demeçte, "Herkes çok daha büyük hayati sorunlarla -nasıl geçinecekleri, faturaları ödeyecekleri- meşgul olduğundan kimse doğayı korumakla ilgilenmiyor. Bunlar ileride sorun olacak." dedi.
Krstiç, geri dönüşüm çabalarını "imkânsız görev" olarak nitelendiriyor.
"Mahallemde geri dönüşüme yönelik tek bir çöp konteyneri bile yokken, farklı ambalaj türlerini nasıl ayrı ayrı çöplere atıp geri dönüştüreyim?"
Ülkenin durumu istikrar kazandığı ve Sırbistan AB üyeliği aday statüsü almaya çalıştığı için, çevreye artık daha fazla önem veriliyor. Devlet, atıkların geri dönüşümünde 2019 yılına kadar Avrupa standartlarını tümüyle sağlayacak bir ulusal atık yönetim stratejisini kabul etti.
Çevre ve çevresel planlama bakan yardımcısı Aleksandar Vesiç SETimes'a verdiği demeçte, "Sırbistan şu anda toplumsal atığının -cam, ahşap, plastik ve metal- %7 ila %8'ini geri dönüştürüyor. AB'deyse malzeme türüne göre atığın %60 ila %80'i geri dönüştürülüyor." dedi.
Vesiç, birkaç örnek daha veriyor.
Bakan yardımcısı, "Avrupa standartlarına göre kişi başına 4 kilo elektronik atığın geri dönüştürülmesi gerekirken, gerçekte 0,5 kilo geri dönüştürülüyor. Araç akülerinin geri dönüşümünde ilerleme kaydettik. Bunların yaklaşık %80'i geri dönüştürülüyor, fakat evlerde kullanılan pillerde bu oran neredeyse sıfır." dedi.
Bir de eski otomobiller var.
Vesiç, "AB standartlarına göre kullanılmaz haldeki araçların %95'inin geri dönüştürülmesi gerekiyor. Sırbistan'da kaç aracın geri dönüştürüldüğüne dair kesin bir veri yok, ama büyük ihtimalle Avrupa normlarından epey uzağız." dedi.
Sırbistan'ın atık yönetimi alanında yapacak daha çok şeyi olduğu, başta kırsal alanlarda olmak üzere 3 bin 251 adet kontrolsüz çöplük olmasından da belli oluyor.
Vesiç, durumun iyileşmesi için halka geri dönüşüm hakkında daha fazla bilgi verilmesi gerekirken, yerel yönetimlerin halka çeşitli atık türlerini ayırmaları için daha fazla geri dönüşüm konteyneri sağlaması gerektiğini belirtti.
SETimes'a konuşan Vesiç, "Geri dönüşüm Sırbistan'da sadece birkaç yıldır fiilen ele alınan bir şey; bu yüzden bir gecede sonuç alınması beklenemez. Gelişmiş ülkelerin on yıllardır üzerinde çalıştığı sonuçları, hemen işin başında elde etmek mümkün değil." dedi.
Yetkililer geri dönüşümün kazançlı bir iş olabileceğini vurguluyor. Sırbistan Ticaret Odası'nıın geçtiğimiz günlerde geri dönüşümle kalkınma arasındaki ilişki konulu konferansında katılımcılar, sorunun atık toplama alanında nispeten az insan çalışmasından kaynaklandığını söyledi. Sayıları, geri dönüşüm sektörünün taleplerini karşılamaya yetmiyor.
Oda danışmanı Sinisa Mitroviç SETimes'a verdiği demeçte şu anda Sırp geri dönüşüm sektöründen sadece %5 ila %6 oranında yararlanıldığını, bu yüzden büyük miktarlarda ikincil malzemenin çöpe gittiğini söyledi.
Mitroviç, "birinin çöpü diğerinin hazinesi" atasözünü hatırlatıyor. Danışman, "ikincil malzeme pazarı yılda yaklaşık 350 milyon avro değerinde. Çeşitli atık türlerinin toplanmasında şu anda yaklaşık 100 bin kişi çalışıyor." dedi.