Kemik ağrısı özellikle fiziksel darbe ve kırılmalar nedeniyle ortaya çıkabilen çok rahatsız edici bir semptomdur. Eğer ağrı fiziksel bir darbe veya kırık nedenli değilse mutlaka önemsenmelidir. Çünkü kemik kanseri, Paget hastalığı, osteoporoz, kemik iltihabı gibi ciddi hastalıkların göstergesi olabilir. Diğer nedenlerinden bazıları hareketsizlik, obezite, yetersiz beslenme ve kemik kırığıdır. Kalsiyum ve D vitamini bakımından zengin gıdalar tüketmek, egzersiz yapmak, kilo vermek bazı kemik ağrılarını dindirmeye yardımcı olabilir. Ancak aniden başlayan ve şiddeti yavaş yavaş artıp sabitleşen ağrılarda vakit kaybetmeden doktora gidilmelidir. Tedavi süreci altta yatan nedene bağlı olarak değişebilir.
İçindekiler
Kemik ağrısı nedir?
Kemik ağrısı genellikle kemiğin içine işleyen yoğun bir ağrıdır. Etkilenen kemikte hassasiyet ve sızı hissedilir. Ağrının kaynağına göre geceleri ve etkilenen uzuvlar hareket ettirildiğinde daha da kötüleşir. Bir veya daha fazla kemikte oluşabilir. En sık kol, bacak ve ayak kemiklerinde görülür. Kemik ağrısı nadiren görülse de kişinin gündelik hayatını olumsuz yönde etkileyebilir.
Kemik ağrısı neden olur?
Kemik ağrısının en yaygın nedenleri şunlardır:
- Çatlak veya kırık kemik
- Fiziksel bir darbeyle kemiğin hasar görmesi
- Kemik kanseri
- Akciğer kanseri
- Raşitizm veya lösemi gibi kemiği de etkileyebilen hastalıklar
- Çocuk ve gençlerde büyüme ağrıları
- D vitamini ve kalsiyum eksikliği
- Yoğun fiziksel aktiviteler ya da tam tersi hareketsizlik
- Aşırı kilolu olmak (obezite)
Kemik ağrısı hangi hastalıkların belirtisidir?
- Osteomalazi (kemik yumuşaması)
- Düşük kemik yoğunluğu ve osteoporoz (kemik erimesi)
- Osteomiyelit (kemik iltihabı)
- Paget hastalığı (kemik deformasyonu)
- Stres kırığı
- Toddler kırığı (yeni yürümeye başlayan çocuklarda görülür)
- Raşitizm
- Osteogenesis imperfecta (cam kemik hastalığı)
- Orak hücre anemisi gibi kemiklere kan akışını engelleyen hastalıklar
- Kemik iliği kanseri (lösemi, multiple myeloma gibi)
- Kemik kanseri
- Metastatik kanser (örneğin akciğer kanserinin kemiklere sıçraması gibi)
Kemik ağrısı ve kanser
Kişide fiziksel nedenli bir kemik hasarı olmadan başlayan ani kemik ağrısı, kemik kanserinin habercisi olabileceği için çok ciddiye alınmalı ve mutlaka bir doktora gidilmelidir. Başlangıçta ağrı gelir-gider ve daha sonra sabitleşerek şiddeti artar. Hatta bir süre sonra ağrı kesiciler de işe yaramaz. Çoğunlukla uzun kemiklerde yani kol ve bacaklarda görülse de diğer kemikleri de etkileyebilir. Ağrı özellikle geceleri ve bir aktivite sonrası yoğunlaşır. Etkilenen bölgede ağrıya şişkinlik ve kızarıklar da eşlik edebilir.
Kemik ağrısı teşhisi
Kemik ağrısının nedenini öğrenmek için hastane veya kliniklerin ortopedi ve travmatoloji bölümüne gidilir. Teşhis sürecinde genellikle izlenen adımlar şunlardır:
Fiziksel muayene
Ortopedist hastaya tıbbi geçmişini ve kemik ağrısı türünü anlamak için ağrının nerede olduğunu, ilk ne zaman başladığını, şiddetini ve ağrıya eşlik eden diğer belirtileri sorar. Etkilenen bölgeyi elle muayene ederken hassasiyet, şişme, renk değişikliği, sıcaklık, kitle ve deformasyon olup olmadığını inceler.
Kan ve idrar tahlili
Vitamin eksikliklerini ve kanser riskini araştırmak için tam kan sayımı testi yapılabilir. Bu test kemik sağlığını etkileyebilecek enfeksiyon ve adrenal bez bozukluklarını da saptamaya yardımcı olur. Kemik iliğindeki anormallikleri saptamak için idrar tahlili uygulanabilir. Bunun dışında özellikle kemik iliği kanseri teşhisi için kan ve idrar protein elektroforezi testi gerekebilir. Bu testle plazma hücrelerinin ürettiği anormal proteinlerin varlığı araştırılır.
Biyopsi
Kemik iltihabı, Paget hastalığı veya kemik kanseri gibi hastalıkların teşhisi için biyopsi gerekebilir. Bu işlemde etkilenen kemiğin küçük bir parçası çıkarılarak incelenmesi için laboratuvara gönderilir. Kemik iliği kanseri teşhisi için ayrıca kemik iliği aspirasonu uygulanabilir.
Görüntüleme testleri
Kemik ağrısının kaynağını teşhis etmek için, röntgen, manyetik rezonans görüntüleme (MR), bilgisayarlı tomografi (BT), kemik taraması ve pozitron emisyon tomografisi (PET) gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Bazı durumlarda belirli koşulları göz ardı etmemek ve kemik ağrısının kesin nedenini teşhis etmek için birden fazla test yapmak gerekebilir.
Kemik ağrısı tedavisi
Tedavi ağrının kaynağına ve nedenine göre belirlenir. Genellikle uygulanan tedavi yöntemleri şunlardır:
Kemik ağrısı ilaçla tedavi
- Ağrı kesiciler: Kemik ağrısını azaltmak için en sık reçete edilen ilaçlardır. Ancak altta yatan rahatsızlığı iyileştirmez, sadece ağrıyı dindirmeye yardımcı olabilir. Hafif ağrılarda İbuprofen (Advil), asetaminofen (Tylenol); orta veya şiddetli ağrılarda ise Parasetamol ya da morfin gibi ilaçlar reçete edilebilir.
- Antibiyotikler: Kemikte enfeksiyon varsa siprofloksasin, klindamisin veya vankomisini gibi damardan verilen güçlü antibiyotikler gerekebilir.
- Bifosfonatlar: Paget hastalığı, kanser ve osteoporozun neden olduğu kemik hasarını tedavi etmek için reçete edilebilir. Bu ilaç grubu kemiğin emilimini engelleyerek çalışır.
- Besin takviyeleri: Osteoporoz tedavisinde kalsiyum ve D vitamini seviyelerini düzeltmek için besin takviyeleri verilebilir. Takviyeler sıvı, hap veya çiğnenebilir formlarda olabilir.
Kemik ağrısı cerrahi müdahale
Cerrahi müdahalenin genellikle uygulandığı rahatsızlıklar şunlardır:
- Enfeksiyon yüzünden hasar gören kemik ve dokuyu çıkarma
- Kırık kemiği onarma
- Kanserli tümörü alma
Şiddetli ağrıya neden olan kemik kanseri tedavisinde radyoterapi ve kemoterapi de yaygın olarak kullanılan tedavi yöntemleridir.
Fizik Tedavi
Özellikle kalça kemiği gibi cerrahi müdahale gerektirebilen bir kırık iyileştikten sonra fizik tedavi uygulamak gerekebilir. Bu tedavide amaçlanan kasların esnekliğini ve hareketliliğini geliştirip güçlendirmektir. Fizik tedavi ayrıca osteoporoz veya osteomalazi olan kişilerde kemik sağlığını güçlendirip iyileştirmek için de faydalıdır. Fizyoterapist bazı egzersizlere ilaveten masaj, buz, ısı ya da ultrason kullanabilir. Ayrıca ağrıyı hafifletmek ve hastanın düşmesini önlemek için baston, yürüteç gibi yardımcı aletler önerilebilir.
Kemik ağrısı nasıl geçer?
Kemik ağrıları çoğunlukla tıbbi tedavi gerektirir fakat evde uygulanabilecek bazı basit yöntemler tıbbi tedavi yanında ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir.
- Egzersiz: Eklemlerinizi ve kaslarını çok fazla zorlamadan yapabileceğiniz egzersizleri tercih edin. (yüzme, yürüyüş vb.)
- Takviyeler: Özellikle osteoporoz kaynaklı kemik ağrılarında Omega-3, glukosamin, vitamin D ya da kalsiyum takviyeleri kullanabilirsiniz. Ancak öncesinde mutlaka doktorunuza danışın.
- Epsom (magnezyum) tuzu: Küveti sıcak suyla doldurup 2 büyük bardak epsom tuzu ekleyin. Omuzlarınız suyun altında olacak şekilde 20 dakika kadar vücudunuzu dinlendirin. Suya 2 damla kadar sevdiğiniz esansiyel yağlardan ekleyebilirsiniz. Epsom tuzu deriden hızla emilerek kasları gevşetir ve ağrıyan kemikleri rahatlatır.
- İyi uyku: Yeterli ve kaliteli uyku ağrı yönetimi için çok önemlidir. Her gece 7-9 saat uyumaya çalışın. Ayrıca yattığınız yatağın ve kullandığınız yastığın rahat olmasına özen gösterin.
- Masaj: Özellikle bir uzman tarafından, ağrının kaynağına yönelik yapılan masaj ağrıyı kontrol altına almayı sağlayabilir.
Kemik ağrısına iyi gelen şifalı bitkiler
- Isırgan otu
- Papatya
- Zencefil
- Soya sütü
Soya sütünü her sabah 1 bardak tüketebilirsiniz. Diğer şifalı bitkilerin ise çayını hazırlayıp her gün 1-2 bardak içebilirsiniz. Ayrıca zeytinyağı, atkestanesi yağı, kantaron yağı ve susam yağı gibi bitkisel yağlarla ağrıyan kemiğinize baskı uygulamadan masaj yapmak ağrıyı hafifletebilir.
Kemik ağrısı olanlara öneriler
- Süt ve süt ürünleri, mercimek, kuru fasulye, bamya, ıspanak, pazı gibi kalsiyum açısından zengin gıdalarla beslenin.
- Düzenli olarak D vitamini bakımından zengin sardalye, ton balığı gibi yağlı balıklar ve yumurta tüketin. Gerekirse D vitamini takviyesi kullanın ve bol bol güneşlenin. Tıp enstitüsü 70 yaş altı yetişkinlere 600 IU ve 70 yaş üstü yetişkinlere ise 800 IU D vitamini önermektedir.
- Günde 30 dakika yürüme, yüzme, dans etme veya ağırlık kaldırma gibi egzersizler yapın.
- Sigara içmekten kaçının ve alkolü sınırlayın.
- Eğer aşırı kiloluysanız zayıflamaya çalışın.
Kaynaklar ve Referanslar:
1- Bone pain or tenderness2- Bone Cancer3- Osteoporosis