Özel bir yeri ilk gördüğünde hissettiklerin, onca gün onunla ve onun sayesinde çevresindekilerle paylaştıkların, aldığın uyarı, geçmişinle kurduğun bağlar, konudan konuya atlayan düşünceler… Gönüllü Mostari’nin günlüğüne ilk başladığımda birlikte olmaya bayıldığım yerler geliyor aklıma ilk önce. Teslim oldum cümlelere daha sonra. Ne çok yer var işaretlediğim, Gündüz Vassaf’ın objektif bakış açısıyla anlattıklarından, tekrar okuyacaklarımdan.
Alıntı yazmak için sayfalar arasında dolaşırken yazmak istediklerimi toparlamakta epey zorlandım. Mostar Manifestosu en etkileyici kısımlardan biri en iyisi oradan alıntı yapmak galiba…
“Hakem düdüğüyle biten futbol maçı gibi, sabah saat tam 11’de bitmiş 1. Dünya Savaşı.
Bir İngiliz askerinin günlüğünden:
“Onuncu saatin son saniyesinde ateş kesildi. Bir Alman askeri savaşın son dakikasına kadar İngiliz cephesini makinelisiyle taradı. Saatin dolmasıyla siperinden dışarı tırmandı. Miğferini çıkardı. Yıllardır savaştığı düşmanları önünde nazikçe selam verdi. Arkasını dönüp gitti.”” *Sayfa 321
“Savaşı mümkün kılan, savaşın kaçınılmaz olduğuna inandırılmamız.” *Sayfa 320
Ve giriş;
“Karadan
Saraybosna – Mostar yolu. Mezarlıklar arası yaşam. Evlerin bahçeleri mezar. Dağlar mezar. Ovalar mezar. Oyuk, oyuk, kurşun yaralı, savaş malulü binalar. Taşların altında savaş kurbanı insanlar.” Sayfa15