Irak ve Şam İslam Devleti (ISIL veya ISIS) bu ayın başlarında üçüncü halifesini ilan etti: Ebu Hasan el-Haşimi el-Kureyşi. Ebu Hasan, Şubat ayında Suriye’nin kuzeyindeki İdlib vilayetinde bir ABD baskınında öldürülmeden önce silahlı gruba iki yıl liderlik eden Ebu İbrahim el-Haşimi el-Kureyşi’nin yerini aldı.
IŞİD artık Avrupa başkentlerine saldıran küresel bir terör tehdidi veya toprak sahibi bir grup değil. Yine de Irak ve Suriye’de güvenlik güçlerine ve sivillere zarar vermeye devam ediyor. Aynı zamanda, Afrika ve Afganistan’daki bölgesel iştirakleri aracılığıyla, güvenlik güçlerine karşı gerilla tarzı vur-kaç saldırıları düzenleyerek ve sivilleri katlederek hâlâ aktif.
Bu coğrafyalardaki çoğu IŞİD hücresi özerk ve finansal olarak kendi kendine yeterli olduğundan, Şubat ayındaki kafa kesme grevi muhtemelen grubun ağını önemli bir şekilde azaltmadı.
Öldürülen ikinci IŞİD halifesi Ebu İbrahim, 2019’da öldürülen ve IŞİD’in kendi kendini ilk halife ilan eden selefi Ebu Bekir el-Bağdadi’nin yüksek profiline veya kötü üne sahip değildi. Silahlı grubun yeni halifesinin ağabeyi olduğu bildiriliyor. Ebu Bekir’in. Bu nedenle, Şubat suikastının, IŞİD’in yeni liderinin daha karizmatik bir figür olarak ortaya çıkması, küçük kardeşinin mirasını devralması ve böylece grubu güçlendirmesi gibi öngörülemeyen sonuçları olabilir.
Bütün bunlar, önde gelen bir lideri ortadan kaldırmanın silahlı bir grubu her zaman sona erdirmeyebileceğini ve hatta önemli ölçüde zarar vermeyebileceğini gösteriyor. Üstelik, en azından uzun vadede, tek bir ülkenin taktik grevlerinin, siyasi şiddeti dizginlemede asla çok taraflı barış ve kalkınma stratejileri kadar etkili olamayacağını gösteriyor.
IŞİD’in Ebu İbrahim yönetimindeki toparlanması
27 Ekim 2019’da Bağdadi’nin ölümü ve birkaç gün sonra Ebu İbrahim’in IŞİD lideri olarak adlandırılmasından sonra, grup birçok yönden liderlik değişikliğinden çok az etkilenmiş görünüyordu. Irak’ta Amerikan ve Irak güçlerine karşı saldırılar düzenlemeye devam etti ve son zamanlarda kendi ilan ettiği hilafetin çöküşü nedeniyle açıkça geride kalmasına rağmen, savaştan vazgeçmeye neredeyse hiç hazır görünmüyordu.
2020’nin başlarında dünyayı vuran COVID-19 pandemisi bile IŞİD’e fazla zarar vermedi çünkü savaşçıları bir süredir “sosyal mesafe” uyguluyor ve uyuyan hücrelerde yerinde barınıyordu. Aslında, dünya enerjisini virüsü yenmeye odakladığından ve IŞİD ajanlarının saklanma faaliyetlerine çok fazla dikkat etmediğinden, pandemi gruba biraz soluk aldırdı.
Pandemi şiddetlenirken IŞİD, Irak’ın Salah al-Din, Kerkük ve Diyala eyaletleri arasındaki engebeli ve aşılmaz bölge olan Hamrin Havzası’nda bir varlık kurdu. IŞİD, sadece Diyala ilinde Ekim 2021’de bir Şii köyünde 11 sivili öldürdü, Kasım 2021’de beş Kürt Peşmerge savaşçısını pusuya düşürüp öldürdü ve Ocak 2022’de 11 Irak askerini kışlalarında uyurken öldürdü. Kışlalar vurulduğunda, IŞİD Suriye’nin Haseke kentinde Kürtlerin kontrolündeki bir hapishanede tutulan savaşçılarını kurtarmak için cüretkar ve sofistike bir baskın başlattı. Yalnızca doğu Suriye’de, 2021’den bu yana IŞİD ile Suriyeli Kürt güçleri arasında 342 silahlı çatışma yaşandı.
Bu dönemde IŞİD, Afganistan ve Afrika’da da birçok zarar verici saldırı gerçekleştirdi.
Örneğin, Ağustos 2021’de, IŞİD’in Afganistan kolu , Horasan Eyaletindeki İslam Devleti (İSKP), Kabil havaalanında 13 ABD askeri üyesi de dahil olmak üzere en az 72 kişiyi öldüren bir intihar saldırısı düzenledi.
Afrika’da IŞİD’in yedi üyesi var ve 11 ülkeyi tehdit ediyor. Tunus, Mısır ve Libya’daki şubelerinin yanı sıra IŞİD, Sahra altı Afrika ve Sahel’de dört bağlı kuruluş satın aldı: Mali, Nijer ve Burkina Faso’da, Büyük Sahra’da İslam Devleti; Nijerya’da, İslam Devleti Batı Afrika Eyaleti; Somali’de, Somali’de İslam Devleti; ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Mozambik’te, İslam Devleti Orta Afrika Eyaleti.
Gümüş kurşun yok
İlk liderinin öldürülmesinden sonra IŞİD’in yukarıda bahsedilen tüm bölgelerde yeniden ortaya çıkması veya daha doğrusu dayanıklılığı, silahlı grubun ikinci liderinin öldürülmesinden sonra da büyük olasılıkla bir tehdit oluşturmaya devam edeceğini gösteriyor.
IŞİD hala işleyen bir örgütsel bürokrasiden, kalıcı bir ideolojiden ve toplumsal destekten yararlanıyor. Üçünden de yararlanan silahlı örgütler, liderlerinin ölümünden sonra hayatta kalma eğilimindedir.
IŞİD, 2014-2018 yılları arasında Irak ve Suriye’de bir “bölgesel halifelik” yönettiğinde, yüksek işleyen askeri tarzda yukarıdan aşağıya bir bürokrasiye sahipti. Bugün, grubun bürokratik yapısı neredeyse o kadar sağlam değil, ancak yine de bir örgüt altında örgütlenmiş görünüyor. hiyerarşi. Örneğin Haseke’deki hapishaneden kaçışın doğrudan Ebu İbrahim el-Haşimi el-Kureyşi’nin kendisi ve yakın çevresi tarafından onaylandığına inanılıyor.
Açık komuta zincirlerine sahip bu bürokratik sistem, grubun Ebu Bekir el-Bağdadi’nin öldürülmesinin ardından katlanmasına izin verdi ve büyük olasılıkla Ebu İbrahim’in öldürülmesinden sonra hayatta kalmasını sağlayacak.
Gerçekten de, liderinin Suriye’de öldürülmesinden sadece haftalar sonra grup yeni bir halife ilan etti ve işlerine her zamanki gibi devam ediyor gibi görünüyor.
Yıllar içinde, liderin bir konsey tarafından atandığı ve diğer şubelerin onayıyla atandığı liderlik ardıllığını rutinleştirdi, böylece halifenin meşruiyeti kişiden değil konumundan kaynaklanıyor.
IŞİD ayrıca, dile getirilmesi veya yayılması için bir lidere bağlı olmayan şiddetli bir Selefi ideolojiye de bağlıdır. Bir dizi fikir olarak IŞİD’den önce de vardı ve gelecekte herhangi bir liderin veya siyasi figürün ortadan kaldırılmasıyla ortadan kalkacağına dair hiçbir belirti yok.
Halk desteğine gelince, artık San Bernadino’dan Nice’e saldırılara ilham veren bir grup olmasa da, grubun operasyonlarına devam etmesine izin veren geniş bölgelerde hala destek cepleri var gibi görünüyor. Örneğin Hamrin Havzası’ndaki IŞİD varlığı, savaşçılarına barınak, yiyecek ve bilgi sağlayarak grupla işbirliği yapan köylüler tarafından sağlanıyor. Haseke’deki hapishaneden kaçış da büyük olasılıkla, bölgeleri üzerinde Kürt kontrolüne karşı çıkan sempatik Arap köylü ağlarının sunduğu yardım sayesinde mümkün oldu.
Sahra altı Afrika’da IŞİD üyeleri, yerel siyasi ittifaklar kurmalarını sağlayan mevcut El Kaide bağlantılı örgütlere karşı savaşıyor. Ayrıca otlatma hakları gibi konularda klan liderlerinden, göçebelerden ve çiftçilerden destek aldılar.
IŞİD’in Suriye, Irak, Afganistan ve Afrika’daki varlığını sürdürmesi, liderlere yönelik suikastların silahlı gruplara karşı mücadelede uzun vadeli etkili bir strateji olarak görülemeyeceğini gösteriyor. Gerçekten de, hem 2019 hem de 2021’de ABD baskınları IŞİD liderlerini başarıyla ortadan kaldırdı, ancak grubun etki ve destek kazanmasına izin veren temel koşulları ortadan kaldırmak için hiçbir şey yapmadı – ve sonuç olarak IŞİD hala burada ve hala geniş bir alana zarar veriyor. coğrafya.
İkinci halifesinin öldürülmesinin ardından IŞİD’in gerçek bir tehdit oluşturmaya devam ettiğini gösteren tüm işaretlerle birlikte, siyasi ve askeri liderlerimizin, örgütü tamamen ortadan kaldırmanın yolunun taktik askeri operasyonlardan değil, uzun vadeli çok taraflı barış ve barıştan geçtiğini kabul etmelerinin zamanı geldi. geliştirme stratejileri.