Brexit yaşandı, peki neler değişti?
Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılmasıyla birlikte ne değişecek? Geçiş sürecinde neler yaşanacak?
23 Haziran 2016'da düzenlenen Brexit referandumunun üzerinden 3,5 geçtikten sonra Birleşik Krallık, Avrupa Birliği'nden (AB) 31 Ocak 2020'de ayrılmayı başardı. Peki AB-Birleşik Krallık ayrılığının ardından neler değişecek? Birleşik Krallık, AB üyesiyken faydalandığı ortak pazardan da ayrıldıktan sonra ne yapacak? İki tarafın da sağladığı imkanlar sayesinde Birleşik Krallık'ta yaşayan AB vatandaşları ve AB'de yaşayan Birleşik Krallık vatandaşlarının kaderi ne olacak?
Johnson "kontroli geri almayı" istiyor
Brexit'in gerçekleşmesiyle birlikte Birleşik Krallık, 1 yıl sürece geçiş sürecinde isimde AB üyesi olmasa da özünde AB üyeliğine devam edecek ancak karar alma mekanizmalarında kesinlikle söz sahibi olamayacak. Ancak Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, 2020 sonuna kadar sürmesini istediği geçiş sürecinde içinde ticaret detaylarını da barındıran geniş kapsamlı bir anlaşmayı hayata geçirmeyi planlıyor, böylelikle ülkesine verdiği "Kontrolü geri alıyoruz" sözünü de bir an önce yerine getirmeyi istiyor.
AB ekonomisinin %15'ini oluşturan, AB üyeleri arasında en fazla askeri yatırım yapan ve "küresel finansın başkenti" olarak adlandırılan Londra'yı barındıran Birleşik Krallık'ın Birlikten çıkışı, şüphesiz ki AB'yi de oldukça etkileyecek. Daha şimdiden AB'nin 2021-2027 bütçe planlamasında Birleşik Krallık'ın eksikliği hissediliyor; ülkenin Birlikten ayrılması yüzünden diğer üye ülkelere bütçeye daha fazla pay aktarma sorumluluğu düşüyor, ki bu da ekonomisi Almanya veya Fransa kadar güçlü olmayan ülkeler için büyük sorun yaratıyor. Böylelikle AB yatırımları da önemli fonlardan yoksun kalıyor. Bu noktada Brüksel ve Londra yönetimleri arasındaki düğümü şu soru çözecekmiş gibi duruyor: Boris Johnson, AB'nin hemen dışında bulunan Londra'yı ve Britanya ekonomisini güçlendirerek Birliğe rakip mi oluşturacak, yoksa AB'yle daha yakın işbirliği için mi çalışacak?
İki tarafta yaşayan Britanyalı ve AB vatandaşlarına ne olacak?
Britanya ve AB vatandaşları, geçiş döneminin sonuna kadar bir diğer tarafta yaşama ve çalışma hakkına sahip olmayı sürdürecek. Birleşik Krallık hükümeti, Britanya'da yaşayan 3.5 milyon AB vatandaşına Aralık sonuna kadar gerekli başvuruları yaparak haklarını koruma imkanı sağlamıştı. Başbakan Johnson, Avustralya'daki sisteme benzer puan bazlı bir göçmelik sistemi getirerek yetenekli insanların ülkeye yerleşmelerine izin verme niyetinde olduğunu belirtmişti.
Ticaret ve gümrük konusunda iki tarafı neler bekliyor?
İki taraf arasındaki ticareti gerçekleştirecek olan şirketler ve ticarete engel olan gümrük vergileri ve düzenlemeler ise AB ve Birleşik Krallık arasında büyük tartışmaya sebep olmuştu. Gümrük birliği ve ticaret yapan şirketler için AB düzenlemeleri geçiş sürecinin sonuna kadar devam edecek olsa da Birleşik Krallık gümrük kuralları, geçiş süreci sonrasında AB'den gelen ürünlere de tıpkı üçüncü parti ülkelere uygulandığı gibi yürürlükte olacak. Fakat Çekilme Anlaşması'na göre Birleşik Krallık'a bağlı Kuzey İrlanda, adadaki diğer ülke olan İrlanda Cumhuriyeti'yle arada katı bir sınır olmaması için AB kurallarına bağlı kalmaya devam edecek. Bu durum da İrlanda adası üzerinde gümrük kontrolleri olmayacağı anlamına geliyor. Birleşik Krallık yetkilileri, Kuzey İrlanda'da AB gümrük kurallarını yürütmekle sorumlu olacak.
Finans alanında neler yaşanacak?
Finans ve para konusunda ise önümüzdeki 11 ay boyunca herhangi bir değişiklik yaşanmayacak. Aralık ayının sonuna kadar AB'nin finans kurallarına uymaya devam edecek olan Birleşik Krallık bankacıları, Birlik içindeki işlem ve yatırımlarını herhangi bir sorun yaşamadan yürütmeye devam edecek. Birleşik Krallık'taki finans sektörünün AB'ye erişimi ise tartışılacak konuların başında geliyor ve Haziran ayının sonuna kadar netleştirilmesi planlanıyor.