Disleksi Nedir?
Okumak karmaşıktır. Beynimizin harfler ve sesleri bağlantılandırmasını, bu sesleri doğru sıraya koymasını ve kelimeleri okuyup anlayabileceğimiz cümleler ve paragraflar oluşturacak şekilde biraraya getirmesini gerektirir. Disleksisi olan insanlar sayfada gördükleri harfler ile bu harfler ve harf kombinasyonlarının oluşturduğu sesleri eşleştirmekte sorun yaşarlar. Bu adımla sorun yaşamaları diğer bütün adımları da daha zor hale getirir.
Disleksik çocuklar ve yetişkinler diğer zorlukların yanı sıra akıcı bir şekilde okuma, kelimeleri doğru bir şekilde heceleme ve ikinci bir dil öğrenmede zorluk yaşarlar. Ancak bu zorlukların genel zeka ile bir bağlantısı yoktur.
Aslında disleksi, daha iyi bir okuyucu olmak için gerekli zekaya sahip insanlarda görülen beklenmedik okuma güçlüğüdür. Disleksisi olan kişiler yavaş okuyuculardır; ancak çelişkili bir şekilde genellikle düşünce süreçleri hızlı ve yaratıcı, muhakeme becerileri güçlüdür.
Disleksi oldukça yaygındır, nüfusun %20’sinde görülürken öğrenme güçlüğü olan grubun da %80-90’ını temsil eder. Bilimsel araştırmalar, disleksi ve tipik okuyan çocuklar arasında beyin bağlantısallığı açısından farklar olduğunu göstermekte ve disleksisi olanlar için akıcı okumanın neden bir mücadele olduğuna dair nörolojik bir temel oluşturmaktadır.
Beyninizi Nasıl Zinde Tutarsınız
Disleksi Belirtileri Nelerdir?
Disleksisi olanların birçoğu aşağıda verilen özellik ve davranışların yaklaşık on tanesini sergileyecektir. Bu karakteristik özellikler günden güne ya da dakikadan dakikaya çeşitlilik gösterebilir. Disleksikler hakkında en tutarlı olan şey tutarsızlıklarıdır.
Genel Belirtiler
- Parlak, yüksek zekaya sahip ve kendini iyi ifade edebilir gibi görünür ancak sınıf seviyesinde okuma, yazma ya da heceleme yapamaz.
- Tembel, salak, özensiz, olgunlaşmamış, ‘’yeterince denemeyen’’ ya da ‘’davranış bozukluğu olan’’ şeklinde etiketlenmişlerdir.
- Okul ortamında yardımcı olunmasına yetecek kadar geride ya da kötü değillerdir.
- Genel zekaları yüksektir ancak akademik olarak notları düşük olabilir; sözlü sınavları iyi iken yazılı sınavları değildir.
- Salakmış gibi hisseder, özgüveni düşüktür; zayıf yanlarını zekice telafi stratejileri kullanarak saklar ya da üstünü örterler; çabuk sinirleri bozulur ve okul okumaları ya da sınavlar konusunda duygusallardır.
- Sanat, drama, müzik, spor, makine bilimi, hikaye anlatma, pazarlama, ticaret, tasarlama, inşa etme ve mühendislik alanlarında yeteneklilerdir.
- Dikkatlerini sürdürmede zorlanırlar; aşırı hareketli ya da hayalperest gibi görünürler.
- En iyi öğrenmeyi uygulamalar, gösterimler, deneyleme, gözlem ve görsel destekler yoluyla yaparlar.
Davranış, Sağlık, Gelişim ve Kişilik
- Aşırı dağınık ya da takıntı derecesinde düzenlidir
- Sınıfın şaklabanı, yaramazı olabilir ya da çok sessizdir
- Alışıldık olmayan erken ya da geç gelişim belirtileri vardır (konuşma, emekleme, yürüme, bağcık bağlama)
- Kulak enfeksiyonu yaşamaya yatkındır; yiyeceklere, katkı maddelerine ve kimyasal ürünlere hassasiyeti olabilir
- Uykusu aşırı derin ya da aşırı hafif olabilir; uygun yaştan sonrasında yatağını ıslatabilir
- Acı tölerans eşiği aşırı düşük ya da yüksektir
- Adalet duygusu gelişmiştir; duygusal olarak hassastır; mükemmeli hedefler
- Kafa karışıklığı, zaman baskısı, duygusal stres ya da sağlık sorunları sonucunda hatalar ve semptomlar belirgin derecede artar
Yazma ve Motor Beceriler
- Yazma ya da kopyalamada zorluk yaşar; kalem tutuşu farklıdır; el yazısı çeşitlilik gösterir ya da okunaksızdır
- Sakar, koordinasyonsuz, top ya da takım oyunlarında başarısızdır; ince ve/ ya da kaba motor beceriler ve görevlerde zorluk yaşar; hareketten mide bulantısı yaşamaya yatkındır
- İki elini de kullanıyor olabilir ve sıklıkla sağ/solu ve aşağı/yukarıyı karıştırır
Görsel, Okuma ve Heceleme
- Okurken baş dönmesi, baş ağrısı ve mide ağrısından şikayet eder
- Harfler, rakamlar, kelimeler, sıralamalar ve sözel açıklamalar kafasını karıştırır
- Okuma ya da yazması tekrarlar, eklemeler, yer değişiklikleri, atlamalar, yerine farklı harf koymalar ve harfleri, rakamları ya da kelimeleri tersine çevirmeler içerir
- Okurken, yazarken ya da kopyalarken varolmayan hareket ve hislerden şikayet eder
- Görsel sorunlar yaşıyormuş gibi görünür ancak göz tetkiklerinde bir sorun görülmez
- Aşırı gözü keskin ve gözlemcidir ; ancak derinlik algısı ve çevresel görüşte sıkıntı yaşar
- Çok az kavrayışla okur ve tekrar okur
- Fonetik olarak ve tutarsız heceleme yapar
Okuma ve Konuşma
- Geniş bir duyma duyusu vardır; söylenmeyen ya da diğerlerinin duymadığı şeyler duyar; seslerden çok çabuk dikkati dağılır
- Düşünceleri kelimelere dökmekte zorlanır; duraklayarak konuşur; cümleleri yarım bırakır; stres altındayken kekeler; uzun kelimeleri yanlış telaffuz eder ya da konuşurken kalıpları, kelimeleri ve hecelerin yerini değiştirir
Hafıza ve Biliş
- Deneyimlere, yerlere ve yüzlere dair uzun süreli hafızası mükemmeldir
- Deneyimlenmeyen sıralamalar, gerçekler ve bilgilere dair hafızası zayıftır
- Öncelikli olarak görseller ve duygularla düşünür, sesler ve kelimelerle değil (az içsel diyalog)
Matematik ve Zaman Yönetimi
- Zamanı söylemede, zamanı yönetmede, sıralı bilgileri ya da görevleri öğrenmede ya da dakik olmada zorluk yaşar
- Matematik hesaplamalarında parmak hesaplarına ve farklı hilelere bağımlılık gösterir;cevapları bilir ancak kağıtta yapamaz
- Sayabilir ancak nesneleri saymakta ve parayla uğraşmakta zorluk yaşar
- Aritmetik hesaplar yapabilir ancak kelime problemlerinde zorluk yaşar; cebir ya da yüksek matematiği kavrayamaz
Disleksi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Disleksi, daha iyi bir okuyucu olmak için gerekli zekaya sahip insanlarda görülen beklenmedik okuma güçlüğüdür. Genel olarak fonolojik işlemlemede (konuşulan dilin ayrı seslerini anlama) yaşanan zorluktan kaynaklanır. Bu da bireyin konuşma, okuma, heceleme ve sıklıkla ikinci bir dil öğrenme becerisini etkiler.
Disleksi oldukça yaygındır, nüfusun %20’sinde görülürken öğrenme güçlüğü olan grubun da %80-90’ını temsil eder. Nörobilişsel bozukluklardan en yaygın olanıdır.
En parlak öğrencilerden bazıları okumada zorlanır. Disleksi bütün zeka seviyelerinde –ortalama, ortalama üstü ve üstün yetenekli – görülür. Alanlarında en tepede olan birçok üstün yetenekli insan disleksiktir. Disleksisi olan kişiler yavaş okuyucularken sıklıkla düşünce süreçleri hızlı ve yaratıcıdır.
Disleksisi olan çocuklar ve yetişkinlerin birçoğu okumayı öğrenebilir; ancak yaşıtlarından daha çok çaba harcamaları gerekir. Tipik bir çocuk ‘’akıcı’’ okumayı öğrenebilir; yani okuma otomatik, hızlı ve zevklidir. Bunun aksine, disleksik çocukların birçoğu yavaş ve büyük çabayla okuyan okuyucular olarak kalırlar.
Disleksinin tedavisi yoktur – hayat boyu sürer. Ancak erken tarama, erken tanı, erken dönemde görülen bilimsel temelli destekler ile başarılı öğrenciler ve yetişkinler olabilirler.
Bu ne yazık ki dokuz canı varmış gibi gözüken bir mittir. Birçok küçük çocuk, disleksileri olsun ya da olmasın, yazmayı öğrenirken harfleri tersine çevirir. Aslında disleksisi olan çocukların birçoğu harfleri tersine çevirmez.
Disleksi temelinde konuşulan dilin seslerine erişimde yaşanan bir sorundur. Görsel bir bozukluk değildir. Disleksik bireylere yardım için gerekli olan erken tarama, erken tanı, erken dönemde görülen kanıt-temelli okuma müdahaleleri ve uygun yaklaşımlardır.
1990’da Journal of the American Medical Association’da Dr. Sally ve Bennett Shaywitz tarafından yayımlanan çalışmada disleksinin benzer sayıda erkek ve kızda görüldüğü bulunmuştur. Öğretmenler tarafından değerlendirilmeye gönderilen erkeklerin sayısı daha fazladır; ancak bu daha ziyade erkeklerin sınıfta sergilediği tavırların daha taşkın olmasından kaynaklanıyor gibi gözükmektedir.
Birçok disleksik öğrenci okulda oldukça iyi performans sergiler. Bu öğrenciler genellikle yüksek motivasyona sahiptir ve çok çalışırlar. Birçok vakada erken tanı aldıkları, bilimsel temelli müdahale ve uygun ortamlar yaratarak -sınavlarda ek süre gibi- faydalandıkları ve böylece bilgilerini gösterme şansı edindikleri görülmektedir.
Okuma, temelini konuşma dilinden aldığından belirtiler çocuk okula başlamadan önce ortaya çıkabilir. Dr. Sally Shaywitz’in Overcoming Dyslexia kitabında ayrıntılı bir şekilde tartışıldığı ve ‘’Disleksinin Belirtilerini Tanıma’’ yazısında kısmen alıntılandığı gibi, disleksik çocukların konuşmasında sıklıkla hafif gecikmeler görülür ve uyakları tanımazlar. Aynı zamanda ailede disleksi geçmişi de olabilir. Çocukların okula potansiyellerine ulaşmak için ihtiyaçları olan yardımı alarak başlamaları ve ailelerin hangi akomodasyonların gerekli olduğunu bilmeleri için disleksi testleri erkenden uygulanabilir. Shaywitz Disleksi Taraması bir ilk yaratarak bütün dünyadaki okulların, bütün anaokul ve birinci sınıf öğrencilerini disleksi için hızlı ve güvenilir şekilde taramasına olanak sağlar ve böylece erken destek ve müdahale imkanı oluşur.
Disleksisi olan çocukların okumayı öğrenmesine ve okulda tam potansiyellerini göstermelerine yardımcı olan birçok mükemmel araç ve strateji vardır. Bunlar, kanıt-temelli okuma programları ve akomodasyonları –sınavlarda ek süre gibi – içerir. Akomodasyonlar hakkında daha fazla bilgi edinmek için burayı tıklayınız. Tabii ki, en önemli adımlar çocuğun disleksi için taranması ve disleksi tanısının konmasıdır.
En önemlisi, öğrencilerin doğru bir şekilde tanılanması ve tanılarının ne anlama geldiğini anlamasıdır. Özellikle parlak olduklarını ve doyurucu bir geleceğe sahip olabilecekleri anlamaları önemlidir. Buna ek olarak, bu öğrenciler genellikle sınavlarda ek zaman verilmesine, sınavlarını sessiz bir ortamda yapmaya, metin okuma teknolojisine ve notlarını dizüstü bilgisayara almaya ihtiyaç duyarlar ve bu düzenlemelerden fayda görürler.
Bir Brainfit merkezine başvuru yaparak derinlemesine bir analiz yaptırabilirsiniz. Bu hizmet ücretlidir. Ücretsiz bir destek almak için çocuğunuzun okulunun rehberlik servisine başvurablirsiniz.
BrainFit 18 yıllık birikimi ve bilimsel kanıta dayalı uygulamaları ile bütünsel ve tamamen bilişsel gelişime dayanan metodolojisi ile disleksik bireylere yardım eder. Bu ücretli bir uygulamadır. Ücretsiz destekler için okulunuzun rehberlik birimine başvurunuz.
Yardıma İhtiyacınız Var Mı?
Eğer değerlendirme sonuçlarınız bir ya da birden fazla kategoride ortadan ciddiye uzanan aralıkta semptomlar gösteriyorsa, yüksek ihtimalle bu problemleri aşmak için yardım arayacaksınız. İyi haber, bu değerlendirmede vurgulanan bütün problemlerin düzeltilebilir olması. Brainfit Disleksi programı her yaştan bireyde kullanılabilecek bir yöntemdir. Brainfit Disleksi programı, derinlemesine değerlendirme ile başlayan ve daha sonrasında egzersiz, okuma çalışmaları ve rehhberlik ile devam eden bir programdır. Brainfit uzmanları bireyin öğrenmede en çok karşılaştığı engelleri ortadan kaldırmak için çalışır ve çocuklar öğrenme stillerine uygun stratejileri uygulamayı öğrenirler. Brainfit Disleksi programına kayıtlı çocuklarımız program içerisinde belirgin değişimler yaşadıkları sıklıkla görülmektedir. Ancak; pratiğe devam etmek ve Brainfit Disleksi stratejilerini program bittikten sonra da kullanmak kazanımların sürdürülebilmesi için önemlidir.
Öncelikle bu program hakkında daha çok şey öğrenmek istiyorsanız; şubemizi arayarak uzmanımızdan bilgi almanızı tavsiye ederiz. Bu Brainfit Disleksi programının ne olduğunu ve neden işe yaradığını iyi bir şekilde kavramanızı sağlayacaktır. Çocuğuyla kendisi çalışmak isteyen bir ebeveyn ya da öğrencisine yardım etmenin yollarını arayan bir öğretmenseniz, Brainfit Disleksi Sertifika Programına katılabilirsiniz.
Daha İleri Testlere İhtiyaç Var Mı?
Brainfit Disleksi programına dahil olmak için resmi bir tanı sahibi olmaya gerek yoktur. Dislekside yaygın şekilde görülen bazı zorlukları yaşıyorsanız, Brainfit Disleksi programı size yardımcı olacaktır. Ancak; okul ve çalışma ortamında sunulan destek ve düzenlemelere hak kazanmak için resmi bir disleksi tanısı almanın önemli olduğunu hissedebilirsiniz. Ne yazık ki, böyle bir destek için internet üzerinden yapılan bir test yeterli değildir. Bunun yerine eğitim psikologları gibi nitelikli profesyonellerin tanısına ihtiyacınız vardır.
Eğer bir Brainfit Disleksi programı ve uzmanı ile çalışmayı düşünüyor ancak okul ve çalışma ortamı düzenlemelerine hak kazanmanın önemli olduğunu hissediyorsanız, Brainfit Disleksi programına başlamadan önce resmi tanı değerlendirmesini yapmanızı tavsiye ediyoruz.
Brainfit Disleksi programını tamamlayan birçok kişi önündeki engelleri aşmış, özel düzenlemeler olmadan iyi faaliyet göstermekten mutludur ve resmi bir tanıya ihtiyaçları yoktur.