Bu içerik Op. Dr. Mustafa Bolat tarafından bilimsel makaleler referans alınarak oluşturulmuş ve onaylanmıştır.
Hemanjiomlar, kan damarlarından gelişen iyi huylu tümörlerdir. Derideki hemanjiomlar, genellikle kendiliğinden solan kırmızı, kabarık doğum lekeleri olarak görülür. Hemanjiomlar ayrıca iç organlarda da oluşabilir.
Hemanjiomların çoğunluğu baş-boyun bölgesindedir ve yarıya yakını doğumda mevcuttur. Doğumda soluk olan lezyonlar çoğu kez yaşamın ilk haftaları içinde belirginleşirler. (1)
Hemanjiomların neden geliştiği tam olarak anlaşılmasa da, farklı hemanjiom türleri farklı nedenlerle ilişkilidir. Bebeğin ana karnında gelişimi sırasında ortaya çıkan vasküler sistemin gelişimindeki hatalardan kaynaklanır, ancak birçok durumda hataya neden olan olay tanımlanamaz.
Bazı hemanjiomlar bir yaralanmadan sonra gelişir, ancak bir yaralanmanın hemanjiomlara neden olup olmayacağı kanıtlanmamıştır. Bazı hemanjiomlar hamilelik ile gelişir ve daha sonra kaybolur. Bazı hemanjiomlar genetik anormalliklerle ilişkilidir.
Hemanjiomların gelişimi ile herhangi bir meslek, kimyasal madde veya radyasyona maruz kalma gibi kanıtlanmış bir bağlantı yoktur. Ek olarak, hamilelik sırasında bilinen hiçbir yiyecek, ilaç veya aktivitenin bir bebekte hemanjiom oluşturduğu bilinmemektedir.
Konum ve boyuta bağlı olarak, hemanjiomlar normalde oluşumları sırasında veya sonrasında belirtilere neden olmazlar. Bununla birlikte, hassas bir alanda büyürlerse veya birden fazla hemanjiom varsa bir bölge de bazı semptomlara neden olabilirler.
Hemanjiomlar vücudun herhangi bir yerinde meydana gelebilir. Bazı çocuklarda birden fazla olabilir. Üç ana tür vardır:
Yüzeysel: Bunlar önce düz görünür ve sonra kabarık, pürüzlü bir yüzeyle parlak kırmızı hale gelir.
Cilt altı: Bunlar, pürüzsüz bir yüzeye sahip mavimsi-mor bir şişlik olarak görünür.
Karaciğer hemanjiomu, karaciğerde kanserli olmayan (iyi huylu) bir kitledir. Karaciğer hemanjiomu, kan damarlarının bir araya gelmesinden oluşur. Karaciğer hemanjiomu için diğer terimler hepatik hemanjiom ve kavernöz hemanjiomdur.
Karaciğer hemanjiomunun belirti ve semptomlara neden olma riskini artırabilecek faktörler şunlardır:
Karaciğer hemanjiomu belirti ve semptomlara neden olduğunda şunları içerebilir:
Beyinde vasküler tümörler veya kan damarlarından gelişen büyümeler nadirdir. Tüm beyin tümörleri nadirdir ve beyin hemanjiomları bunların küçük bir kısmını oluşturur.
Beyinde iki tür hemanjiom meydana gelir:
Hemanjioblastomlar, kan damarlarının iç katmanını oluşturan hücrelerin aşırı büyümesinden gelişen, yavaş büyüyen iyi huylu tümörlerdir.
Beyinde gelişen tüm tümörlerin düşük bir kısmı hemanjiomlardır. Bunlar genellikle solunum ve hareket koordinasyonu gibi vücuttaki otomatik işlemlerin merkezleri olan beyin sapı ve beyincikte meydana gelir.
Vücudun her yerinde tümörlerin aşırı büyümesine neden olan von Hippel-Lindau sendromu olarak bilinen genetik bir duruma sahip kişiler, diğer insanlardan daha sık hemanjioblastom geliştirme eğilimindedir.
Beyinde hemanjiomların gelişmesinin yanı sıra, bu bozukluğa sahip kişilerde gözün arkasında hemanjiomların yanı sıra karaciğer, pankreas ve böbreklerde kistler de gelişebilir.
Bu tip hemanjiomlar, hemanjioblastomlardan daha nadirdir. Bunlar, büyük olasılıkla meninkslerdeki kan damarlarının etrafındaki hücrelerin aşırı büyümesinden büyüyen yüksek dereceli tümörlerdir. Meninksler, beyni veya omuriliği kaplayan zarlardır.
Hemanjioblastomlar sonunda vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.
Spinal hemanjiomlar genellikle omurga olarak bilinen omurganın kemiklerinde gelişir. Çoğu vertebral hemanjiom, torasik (sırt) veya lomber (bel) omurgada bulunur. Servikal omurgada (boyun) nadiren bulunurlar.
Omurga hemanjiomu arasında en yaygın semptom, tümör bölgesinde ağrıdır. Tümör kemik sınırlarının ötesine genişlerse veya bir omurun çökmesine neden olursa, çevredeki sinirler veya omurilik üzerinde baskı yaratacaktır. Bu, kollara veya bacaklara yayılan ağrıya, kollarda veya bacaklarda güçsüzlüğe, uyuşukluğa veya sakarlığa veya bağırsak ve veya mesane kontrolünün bozulmasına neden olabilir.
Spinal hemanjiomlar insanların yaklaşık %10'unda bulunurlar. Aslında bunlar en yaygın iyi huylu omurga tümörleridir. Bu tümörlerin çoğu sadece tesadüfen keşfedilecek veya hiç görülmeyecek, hiçbir zaman semptomlara neden olmayacak ve tedavi gerektirmeyecektir. Yalnızca ağrıya veya nörolojik semptomlara neden olan spinal hemanjiomlar genellikle tedavi gerektirir.
En sık yerleştikleri bölge göz kapaklarıdır. Büyüme potansiyelleri yüksektir. Gözün açılmasını engellerlerse acil tedavi edilmeleri gerekir. Görme alanı kapanmış hastalarda bu olay bir aydan uzun sürerse kalıcı görme bozukluğu oluşur.
Sık görülen hemanjiomlardır. Dudakta küçük kırmızı şişlikler şeklinde olabileceği gibi büyük kitleler şeklinde de olabilirler. Üzerlerinde kabuklu yaralar olması nadirdir. Üst dudakta dudağın tümünü tutan burun deliklerine doğru uzanan, dudağı iyice kalınlaştıran şişlikler şeklindeki hemanjiomların tedaviye cevabı kısmidir. Çoğu zaman ameliyat edilmeleri gerekir.
Bazen dışta herhangi bir hemanjiom olmadan bazen ise boyun, yüzün alt yarısı, çene altı gibi bölgelerde genellikle 1-1,5 cm’yi geçmeyen hemanjiomlarla birikte ses telleri üzerinde de hemanjiomlar olur. Bu yaş grubu çocuklarda ses telleri aralığı milimetrik açıklıktır. Çok küçük hemanjiomlar solunum yollarını tıkayarak ciddi nefes darlıklarına neden olurlar. Dışta bir leke bulunmadığı ya da bu lekenin göz önüne alınmadığı durumlarda tanı zordur.
Birden fazla tedavi yöntemi bulunmaktadır. Bunlar ilaç, lazer, skleroterapi ve ameliyat olmaktadır.
Tedavide ilaçlar en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Özellikle erken dönem ve 1 yaş içerisinde etki oranı yüksektir. Yaş ilerledikçe etki oranı azalmaktadır. Günümüze kadar en sık kullanılan ilaç kortizon içerenler olmuştur. Tüm ilaçlar gibi kortizonun da çeşitli yan etkileri vardır. Son yıllarda uzmanlar daha çok propranolol madde içeren ilaçları tercih etmektedir.
Tedaviler sadece ilaçla yapılmıyor. Aynı zamanda teknolojik cihazlarda başarılı işler yapıyor. Özellikle ilaç tedavisinin etkili olmadığı hastalarda lazer, radyofrekans ya da kısa adı IRC olan elektrokoagülasyon damar yumağını yüksek ısı ile tahrip etmektedir. Hastalığın büyüklüğüne göre birkaç seans uygulama yapmak gerekir.
Kortizon ve proranolol’a ek olarak uygulanan bir diğer ilaç ise Aethoxysklerol olmaktadır. Varis tedavisinde sıkça kullanılan Aethoxysklerol gerek kılcal gerekse toplardamar genişlemelerinde yıllardır kullanılmaktadır. Hemanjiomda bir tür damar hastalığı olması nedeniyle aynı etkiyi göstermektedir. Kortizon ve dideral gibi herhangi bir yan etkisi yoktur. Tabii ki ilacın günlük kullanılması gereken dozu olduğu için yine birkaç seans halinde uygulama gerekir. (4)
Yayınlanma Tarihi: 16 Şubat 2021
Güncellenme Tarihi: 10 Mart 2021