Rostislav Ischenko. Bilinmeyen Bölgeler
SSCB'nin çöküşü, Sovyet sonrası alanın politik olarak yeniden biçimlenmesine son vermedi. Bugün itibariyle, eski SSCB cumhuriyetlerinin on beş devletine ek olarak, Sovyet sonrası alanda, Rusya ve diğer bazı ülkeler (Abhazya ve Güney Osetya), tanınmayan Transdistria ve Karabağ'ın yanı sıra DNR ve LPR'nin bağımsızlıkları için savaşan tanınmış iki devlet var. Ve bu Kırım’ın değişen milliyeti dikkate alınmaksızın.
Dahası, Sovyet sonrası alandaki bölgesel değişikliklerin potansiyeli tükenmekten çok uzak. Tek başına Ukrayna, birkaç “daha fazla halk” ile “hamile”. Moldova’da sendikacıların Romanya ile birleşme lehine siyasi pozisyonları güçlü. Orta Asya'da potansiyel çatışma bölgeleri var. Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan'da (farklı zamanlarda ve farklı nedenlerle) ortaya çıkan gerginlik alanları ortadan kalktı, ancak çatışma potansiyeli (uluslararasılaşma olasılığı dahil) hala var.
Belirsiz veya tanınmayan bir statüye sahip olan mevcut bölgelere ek olarak, başkalarının da olmayacağını umsak bile, bu durumun uluslararası bir yasal çözümüne duyulan ihtiyaç ortadan kalkmaz.
Bu arada, Avrupa'da Kosova'nın bağımsız statüsünün bir grup ülke tarafından tanındığı, ancak tamamen yasallaştırılmadığı (BM düzeyinde) aynı bölgeler var. Makedonya'daki son günlerin olayları, muhalefetin Arnavut ayrılıkçılar tarafından desteklendiği bu ülkenin çöküşünün gerçek bir tehdididir (2001'te Ohri anlaşmalarında kaydedilen bazı siyasi başarılara imza attılar ve hatta tam ölçekli bir iç savaş açmaya çalıştılar).
Bölgesel değişiklikler de dahil olmak üzere mevcut dünya düzeninin kesinlikle yeniden biçimlendirilmesine yol açan Rusya ve ABD’nin küresel muhalefeti tarafından ek bir belirsizlik unsuru getiriliyor.
Son yıllarda, Amerika Birleşik Devletleri baskın olamayacağı bölgelerde jeopolitik rakiplerinin önemli çıkarlarının olduğu yerlerde kaos yaratma yolunu izlemiştir. Bu, Pax Americana'nın geri çekilmesiyle, tahrip olmuş devlet ülkesinin topraklarının genişleyeceği ve tanınmayan, kısmen tanınan veya belirsiz statüye sahip bölge sayısının artacağı anlamına gelir.
Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında, Sovyet birliklerinin ayrılmak zorunda kaldığı bazı bölgelerde ve Almanlar kendileri üzerinde tam bir kontrol kuramadılar; sadece partizan cumhuriyetleri değil, aynı zamanda çeşitli işbirlikçi yarı-birimler ortaya çıktı. Partizan ve işbirlikçi bölgelerinin sınırlarına dokundukları yerde, ana çabalarını birbirleriyle iç savaş üzerine harcadılar.
Ancak, bugün karşılaştığımız sorun çok daha önemli. Savaş sırasında her şey açıktı: bölgeler serbest bırakıldıkça, partizanlar düzenli orduya döküldü ya da (hizmete uygun olmayan) evlerine dağıldılar ve işbirlikçiler düşmanla kaçtı ya da yok edildi. Yani, askeri sorunun politik bir çözümü vardı. Yabancı devletlerin kurtuluşuna geldiğinde bile, Eksen ülkelerine bağlı olan rejim, Birleşmiş Milletlere (ve bu ülkeyi özgürleştiren bu kesimini) sadık olan rejime değiştirdi.
Mevcut koşullarda, kesin bir çözümü olmayan bir durum alıyoruz. Yapılandırılmamış ve parçalanmış bölgelere ilişkin yeni bir politik biçimlendirme başlatırsak, mevcut uluslararası hukuk sistemi çerçevesinde çözülemeyen bir takım sorular ortaya çıkacaktır.
Örneğin, muhalefetin herhangi bir Moldova'ya (hatta federatif veya konfederatif) geri dönme fikrine güçlü olduğu Transdinyester ile ne yapmalı?
Bu durum, şu ana kadar federal bir Ukrayna’nın bir parçası olarak kalmayı kabul ettiklerini iddia eden DNR / LNR’ye benziyor - sadece şu anki Kiev makamlarının herhangi bir federasyona gitmeyeceğini anlıyorlar çünkü bu, DNR ve LNR’nin bağımsızlığının hiçbir şey olmadığı anlamına geliyor (elbette, tabii ki , askeri harekat) tehdit altında değildir. Donetsk ve Lugansk savaşı kazanacak.
Ancak şu anki Kiev rejiminin düştüğünü varsayalım ve siyasi olarak eski Ukrayna topraklarını donatmanın zamanı geldi. Donetsk ve Lugansk (ve büyük olasılıkla “halk cumhuriyeti” haline gelen bir düzine eski ilde), onları yok etmeye çalışan derin bir yabancı devleti yeniden inşa etmek isteyecekler mi? Eğer istemiyorlarsa, onları nasıl ikna edersiniz?
Peki Bakü ve Erivan’ın Karabağın kaderi üzerindeki tabanca zıt görüşleri nasıl uzlaşmaya varabilir? Yüzlerce yıl boyunca, belirli bir bölge üzerindeki kontrolün tarafların her biri için bir prensip haline geldiği ve bu kontrolün alıkonulmasının / restorasyonunun ya ulusal gururu için bir sebep olacağı ya da ulusal bir utanç olarak algılanacağı düşünülür.
Bunlar boş sorular değil. Bu bölgelerin her birinde binlerce var ve bazı yerlerde geleceğe yönelik bakış açıları için savaşmış onbinlerce iyi silahlı insan var. Onları yapılan fedakarlıkların boşuna olduğuna ikna etmek imkansız olacak, özellikle de jeopolitik alanda açık bir zaferin eşlik ettiği savaş alanı zaferine. Ve onlarla ne yapmalı? Onlara karşı asker gönder.
İslami militanlar sorununu ortadan kaldırarak, militanların kendileri ile olan ilginizi Orta Doğu için geleneksel olana kapatabilirsiniz. Amerikan yanlısı Arnavutlar, Rus yanlısı Sırplara Kosova'ya veya Yeni Rusya'nın muzaffer karşıtı faşistlerine Galiçya Nazileri'ne karşı direniş teklif ediyorlarsa, olağan askeri sorunların ötesine geçmezlerse "bazı aşırılıkları" haklı çıkarmayı deneyebilirsiniz. Başka bir yere dağılmış bir ülkenin iki (üç veya daha fazla) kısmı arasında sınır çizebilirsiniz. Ancak çoğu yerde, çatışmaya taraf olan taraflar, iki muhalif ulusal topluluğun yaşadığı bölge genelinde düzen kurma iddiasında bulunduğunu veya halklardan birinin temsilcilerinin (Kosova'dan Sırplar ve Karabağlı Azeriler pratikte yasaklandı).
Ve “adalet restorasyonu” için etnik temizlik ters yönde tekrarlanmalı mı?
Etnik ve bölgesel sorunları çözme sorumluluğunu kim üstlenmeli, ki bunlar belki de her şey başlamadı - ve kesinlikle hepsi bitmedi.
Bize bilinen sistemler çerçevesinde, Rusya İmparatorluğu, Sovyetler Birliği veya Avrupa Birliği olsun, iç sınırlar idariydi, böyle muamele gördü ya da fiili bir statüye sahipti. Bu sorunu hafifletti. Tartışmalı toprakların kontrol merkezi farklı, daha yüksek (emperyal) bir düzeye taşındı ve hiç kimse mahrum bırakılmadı - çünkü ikisinin çatışması iktidarı üçüncü tarafa devretmekle çözüldüğü zaman kimse kendini kaybeden gibi hissetmez. Bazı durumlarda, her iki kaybeden mağlup hissettiğinde, iddialar aynı “emperyal merkeze” gönderilir.
Şimdi öyle olmayacak ve eğer öyleyse, yakında olmayacak. Amerika, tüm halklara eşit istikrar, güvenlik ve eşit haklar sağlayarak değil, iç çatışmaları kışkırtmak suretiyle bölgeleri korur. Mevcut olanlar derhal geri ödenemez, ancak hala yenilerini alabilir.
Bu binlerce silahlı insanın gidecek hiçbir yeri yok ve çatışmaların rehinesi haline gelen milyonlarca kabilesinin hareket edebileceği bir yeri yok. Ve çoğu insan eskisi gibi (en azından öngörülebilir gelecekte) birbirleriyle yaşayamazlar.
Yeni bir küresel emperyal kontrol oluşturmak için, ne meşru mekanizmalar ne de yeterli bir kaynak yoktur.
Savaşların ve çatışmaların bölgeleri üzerindeki kontrolün eksikliği tüm gezegenin istikrarsızlaşmasına yol açıyor.
Durum çıkmaz bir noktaya yakın. Açıkça zayıflayan ABD ve Amerikan dünyası, yeni kolektif yapıların yaratılmasından daha hızlı çöküyor. Ve eski uluslararası hukuk sistemi çoktan öldü ve tüm yeni bir tane yaratmadan önce, akciğerlerin yapay havalandırmasını sürdürme çabaları başarısız oldu. Yani, hareket halindeyken bir problem çözme mekanizması oluşturulmalı.
Benim açımdan, böyle bir durumda, bir ülke (hatta bir grup ülke) oyunun kurallarını yazmak için sorumluluk alamaz.
Aksi takdirde, sayısı milyonlara ulaşacak olan memnuniyetsiz kişilerin askeri olarak bastırılması için hazırlık yapılması gerekir ve bu son derece nankör (ve pahalı) bir önlemdir.
Bir zamanlar Birleşmiş Milletler, faşist Almanya ve Japonya'ya karşı kazanılan zaferden çok önce yeni bir dünya düzeni için hazırlık yapmaya başladı. Devlet başkanlarının katılımı ile ilk konferans 1943 yılında Tahran'da yapıldı ve bundan önce çok taraflı daimi diplomatik istişareler yapıldı. Ve birçok sorun çözülmeden kaldı ve 1940-x - 1950-s'de önceden düzenleme yapılmadan çözüldü.
Şimdi, mevcut mekanizmalar (EAEU, Şangay İşbirliği Teşkilatı, BRICS) çerçevesinde ve muhtemelen bazı yeni, daha geniş platformlar temelinde, ilgili tüm tarafların katılımıyla istişarelere başlamak gerektiği açıktır.
Herkesin sadece uluslararası olarak tanınmasının yanı sıra çatışmalara tanınmayan partilerin de tanındığını vurgularım. Sonunda, sadece iki seçenek - konuşmak ya da kavga etmek. Konuşmayı reddeden herkes kendini yeni dünya topluluğuna karşı koyacak, sürecin dışına çıkacak - sorusu katılımı olmadan çözülebilir ve geleneksel izolasyon ve baskı yöntemiyle karar vermeye zorlanabilir. Ama hepsini davet etmen gerekiyor.
Sonunda, BM reformuna duyulan ihtiyaç uzun süredir konuşuldu. Reformun yapılıp yapılmayacağını veya yeniden kurulması gerekip gerekmediğini bilmiyorum. Ancak eski dünya düzeninin ortadan kaybolduğunu kabul edersek ve yeni, daha adil bir tane yaratmak istiyorsak, uluslararası ilişkilerde var olan tüm aktörler yaratılmasında yer almalıdır.
Aksi takdirde, ölüler yaşamı ısırmaya devam edecektir. Ölü devlete izin verin.
- Yazar:
- Rostislav Ischenko
- Orijinal Kaynak:
- http://www.newsarmenia.ru/analytics/20150529/43225080.html