Boğaz’ın Batık Markaları
Dinçer Dinç
15.2.2017
Boğaz’dan en çok içecek şişesi çıkıyor; ancak boyları 10 santimetre civarında olan ilaç, parfüm, makine yağı ve zehir şişeleri de Boğaz’dan çıkanlar arasında.
İstanbul Boğazı’nın dibinden çıkan cam şişeler, megakentin tarihini alışılmadık bir biçimde görmeyi –ve hayal etmeyi– mümkün kılıyor.
Yirminci yüzyılın başlarında ufak bir deprem, bir yalının cumbasında unutulmuş bir ilaç şişesini Boğaz’a düşürüyor. Karaköy’de eğlenen denizciler, bitirdikleri biraların şişelerini Boğaz’a fırlatıyor. 1920’lerde Rusya’yı terk etmek zorunda kalan ve gemilerle İstanbul’a gelen Çarlık yanlısı on binlerce Rus’tan biri, mürekkep hokkasını Karadeniz’e düşürüyor. İstanbul işgal altındayken İtilaf subaylarının siparişlerini taşıyan bir tekne batıyor ve süslü soda şişeleri denizin dibini boyluyor. Rüzgâr ve dalgalar, 1950’lerde ufak bir sandalla Boğaz’a açılan iki kişinin rakı şişesini usulca denize yuvarlıyor.
Bu hikâyelerin hiçbiri gerçek değil; veya hepsi gerçek. İstanbul Boğazı’nda sık sık dalan Hakan Kabasakal’ın Boğaz’ın dibinden çıkardığı cam şişeler, işlek kara ve deniz ticaret yollarının üzerinde bulunan kentin, ekonomik olduğu kadar siyasi ve toplumsal açıdan da zengin tarihini alışılmadık bir biçimde görmeyi –ve hayal etmeyi– mümkün kılıyor.