1700'lerin sonlarında Avrupalıların büyük bir kısmı domatesten korkardı.
Meyvenin takma adı şuydu: zehirli elma çünkü aristokratların onları yedikten sonra hastalanıp öldükleri düşünülüyordu ama işin aslı, zengin Avrupalıların kurşun içeriği yüksek kalaylı tabaklar kullanmasıydı. Domateslerin asiditesi çok yüksek olduğundan, bu özel sofra takımına konulduğunda, meyve tabaktan kurşun sızacak ve kurşun zehirlenmesinden birçok ölümle sonuçlanacaktır. O zamanlar hiç kimse plaka ve zehir arasındaki bu bağlantıyı kurmamıştı; domates suçlu olarak seçildi.
1880 civarında, Napoli'de pizzanın icadı , domates Avrupa'da popülerlik kazandı. Ancak, Andrew F. Smith'in makalesinde detaylandırdığı gibi, yanlış anlaşılan meyvenin İngiltere ve Amerika'da pek popüler olmamasının ardındaki hikayede biraz daha var. Amerika'da Domates: Erken Tarih, Kültür ve Ocak Y. Domates gerçekten kurşun zehirlenmesi için suçlanmadı. Meyve, Kuzey Amerika'da sofraya gelmeden önce, meyve olarak sınıflandırıldı. ölümcül itüzümü zehirli bir aile Solanaceae Tropan alkaloidleri adı verilen toksinler içeren bitkiler.
Gıdaya ilişkin bilinen en eski Avrupa referanslarından biri, İtalyan bitki uzmanı tarafından yapılmıştır. Pietro Andrae Matthioli altın elmayı itüzümü ve adamotu olarak ilk sınıflandıran- afrodizyak olarak bilinen bir yiyecek kategorisi . Adamotu, Eski Ahit'e kadar uzanan bir geçmişe sahiptir; İbranice kelime olarak iki kez başvurulur dudaim kabaca elma sevmek anlamına gelir. (Yaratılış'ta adamotu bir aşk iksiri olarak kullanılır). Matthioli'nin domatesi bir adamotu olarak sınıflandırmasının daha sonra sonuçları oldu. Benzer meyve ve sebzeler gibi solanaceae aile - örneğin patlıcan, domates hem zehirli hem de bir ayartma kaynağı olduğu için gölgeli bir ün kazandı. ( Editörün notu: Bu cümle, Eski Ahit'te atıfta bulunulan şeyin domates değil, adamotu olduğunu netleştirmek için düzenlendi)
Ancak Smith'in araştırmasına göre domatesin gerçekte ne yaptığı John Gerard'ın bitkisel 1597'de tarım işlerinden yoğun olarak yararlanan Dodoens ve Kilit (1553). Smith'e göre, bilgilerin çoğu (başlangıçta yanlış olan) gibi kelimeleri yanlış yazan bir berber-cerrah olan Gerard tarafından çalıntı. likopertikum koleksiyonun aceleye getirilmiş nihai ürününde. Smith, Gerard'dan alıntı yapıyor:
Gerard, 'bütün bitkiyi', 'değerli ve kokuşmuş bir lezzet' olarak değerlendirdi.... Meyve, her erkeğin kınamasına bıraktığı çürüktü. Domates bitkisinin yaprakları ve sapı zehirli iken, meyvesi zehirli değildir.
Gerard'ın domates hakkındaki görüşü, bir yanılgıya dayansa da, Britanya'da ve Britanya'nın Kuzey Amerika kolonilerinde 200 yıldan fazla bir süre hüküm sürdü.
Bu zaman zarfında, domateslerin en iyi, meyvenin Mezoamerika'daki menşe yeri gibi daha sıcak ülkelerde yendiğine inanılıyordu. Domates, MS 700 gibi erken bir tarihte Aztekler tarafından yenildi ve tomatl (adı Nahuatl'da) olarak adlandırıldı ve İngiltere'de 1590'lara kadar yetiştirilmedi. 16. yüzyılın başlarında, Meksika'daki ve Mezoamerika'nın diğer bölgelerindeki keşif gezilerinden dönen İspanyol fatihlerin, tohumları ilk olarak Güney Avrupa'ya tanıttığı düşünülüyordu. Bazı araştırmacılar, Cortez'in tohumları 1519'da süs amaçlı Avrupa'ya getirdiğine inanıyor. 1800'lerin sonlarına kadar serin iklimlerde, domatesler yemekten ziyade bahçelerde sadece süs amaçlı yetiştirildi. Smith devam ediyor:
Kral I. James'in eczacısı ve Kral I. Charles'ın botanikçisi John Parkinson, aşk elmalarının sıcak ülkelerdeki insanlar tarafından 'sıcak midelerin sıcağını ve susuzluğunu soğutmak ve söndürmek için' yenilirken, İngiliz bahçıvanların onları yalnızca merak için yetiştirdiğini duyurdu. ve meyvenin güzelliği için.
İngiliz Kuzey Amerika Kolonilerinde domatesle ilgili bilinen ilk referans, bitki uzmanı William Salmon's dergisinde yayınlandı. Botanik Domatesi Carolinas'a yerleştiren 1710'da basılmıştır. Domates birçok bölgede kabul edilebilir bir yenilebilir meyve haline geldi, ancak Amerika Birleşik Devletleri 18. ve 19. yüzyılın başlarında bu kadar birleşik değildi. Domatesin sözü, çiftçilerden gelen birçok efsane ve soruyla birlikte yavaş yavaş yayıldı. Birçoğu onları nasıl yetiştireceğini biliyordu, ancak yemeğin nasıl pişirileceğini bilmiyordu.
1822'ye gelindiğinde, yerel dergilerde ve gazetelerde yüzlerce domates tarifi çıktı, ancak bitkinin potansiyel zehriyle ilgili korkular ve söylentiler oyalandı. 1830'larda aşk elması New York'ta yetiştirildiğinde yeni bir endişe ortaya çıktı. Boyu üç ila dört inç arasında değişen ve sırtından bir boynuz çıkan Yeşil Domates Solucanı eyalet çapında domates parçalarını ele geçirmeye başladı. Göre Resimli Yıllık Köy İşleri ve Kültivatör Almanak Kaydı (1867) J.J. Thomas, böyle bir solucanla sadece bir fırçanın ölümle sonuçlanabileceğine inanılıyordu. Açıklama tüyler ürpertici:
Bütün bahçelerimizdeki domates, yanlarında eğik beyaz steroller ve sırtının ucunda kıvrık, diken benzeri bir boynuz bulunan çok büyük, kalın gövdeli yeşil bir solucanla musallattır.
Smith'in araştırmasına göre, hatta Ralph Waldo Emerson domates seven solucanların varlığından korktular: Onlar büyük bir korku nesnesiydiler, şu anda zehirli olarak kabul ediliyorlar ve eğer şans eseri üzerine sürünürlerse meyveye zehirli bir nitelik veriyorlardı.
Aynı zaman diliminde, New York'ta Dr. Fuller adında bir adamdan alıntı yapıldı. Siraküza Standardı, bahçesinde beş inçlik bir domates kurdu bulduğunu söyledi. Solucanı bir şişede yakaladı ve avına tükürük attığında çıngıraklı yılan kadar zehirli olduğunu söyledi. Fuller'ın anlatımına göre, deri tükürükle temas ettiğinde hemen şişiyordu. Birkaç saat sonra kurban kendini tutacak ve ölecekti. İnsan varoluşunun yeni bir düşmanıydı, dedi. Şans eseri, Benjamin Walsh adındaki bir entomolog, korkunç domates solucanının bir pireye zarar vermeyeceğini savundu. Thomas devam ediyor:
Artık aşina olduğumuza göre, bu korkular ortadan kalktı ve domatesin yapraklarını yiyen çirkin görünümlü bir solucan olduğunu bilerek bu yaratığa karşı oldukça kayıtsız hale geldik…
Görünüşe göre korku azalmıştı. Tarım toplumlarının yükselişi ile çiftçiler, domatesin kullanımını araştırmaya ve farklı çeşitleri denemeye başladılar. Smith'e göre, 1850'lerde isim domates o kadar saygı görüyordu ki, pazarda diğer bitkileri satmak için kullanılıyordu. 1897'ye gelindiğinde, yenilikçi Joseph Campbell, domateslerin konserve edildiğinde iyi durumda kaldığını ve yoğunlaştırılmış domates çorbasını popüler hale getirdiğini anladı.
Bugün, domatesler dünya çapında sayısız çeşitte tüketiliyor: yadigarı, roma, kiraz domates - birkaç isim. Daha fazla bir buçuk milyar ton domates ticari olarak her yıl üretilmektedir. 2009 yılında sadece Amerika Birleşik Devletleri 3,32 milyar lira üretti taze pazar domatesleri. Ancak bitkinin gece gölgeli geçmişinin bir kısmı, pop kültüründe domatesi takip etmiş gibi görünüyor. 1978 müzikal drama/komedisinde Katil Domates Saldırısı , meyvenin dev kırmızı lekeleri ülkeyi terörize ediyor. Millet kaos içinde. Bu domates saldırısını hiçbir şey durduramaz mı?