Devlet eski bakanlarından, para piyasalarının duayenlerinden (değerli dostum) Yaman Törüner son bir hafta içinde kamuoyunun dikkatine çok önemli bir konu sundu ve hükümetten açıklama istedi ve beklenen açıklama gelmedi ki doğal, Hükümetin bazı üyeleri 'ekmeğini taştan çıkaran Kemal abilerinin çocuklarıyla' ilgili olduğundan öncelikleri böyle sorular olmayabilir! Neyse, uzatmadan, detayları kaçıranlar için aynen Yaman TÖRÜNER'in kendi kaleminden aktarıyorum;
'Merkez Bankası yaklaşık 5 milyar dolarlık döviz aldı ama kur kıpırdamadı. Müdahale, şimdiye kadar yapılan müdahalelerin en yükseği idi. Köşe yazarları tartışıyor: ? Rezervler yeterli mi, değil mi? ? Rezervlerin maliyeti nedir? Hiçbir Merkez Bankası neden bu denli yüksek rezerv tutmuyor?? Kuru yükseltmek için, demek ki döviz
almak çare değil.
Peki neden bugün? Yazıların hiçbirinde şu soruların cevabı yok:
Yılbaşından beri bekleyen Merkez Bankası alım için neden bu günü seçti?
Neden azar azar alım yapılmadı da toptan alım yapıldı?
Neden yaklaşık 5 milyar dolarlık alım yapıldı? Alım miktarı önceden belli miydi?
Alım hangi bankalardan ve hangi miktarlarda yapıldı?
Neden kur artmadı?
Alımdan IMF'nin haberi var mıydı?
Alımdan başka kimlerin haberi vardı?
Yabancılar nasıl oluyor da alımı bekliyorlardı?
Alım hükümete yaranmak için mi yapıldı?
Alım sonrasında, hangi enstrümanların fiyatları arttı?
Bu arada, Ekonomiden Sorumlu Bakan Babacan'ın açıklamaları var:
Bu müdahale bir seviye müdahalesi değildir. Kurdaki aşırı oynaklığı önleme müdahalesidir. (Bu açıklama, tarihin en yüksek tutarlı müdahalesi olmasına rağmen kurun artmamasını, bu işin önceden anlaşmalı olarak yapıldığı ve Bakan'ın da bundan haberdar olduğu izlenimini veriyor.)
Yüksek rezervin bir maliyeti vardır ama her riskten kurtulmanın da bir maliyeti vardır. (Risk nedir? Cari açık mı yoksa, yabancı fonlara verilen bir garanti nedeniyle oluşan bir risk mi?)
Ben eski bir Merkez Bankası Başkanı olarak diyorum ki, bu müdahale bir soruşturma gerektirir. Çünkü:
Böyle bir müdahale, IMF'nin emri olmadan yapılamaz.
Böyle bir müdahale, hükümetin bilgisi olmadan yapılamaz.
Böylesi yüksek ve ani bir müdahalede normal olarak kurlar artar. Çünkü, hiçbir bankanın elinde bu denli yüksek tutarda atıl döviz bulunmaz.
Piyasaya verilen Türk lirası borsaya mı gitmiştir? Bu alımdan sonra borsada hangi kâğıtlar yükselmiş ve bu kâğıtlardaki alımı kim yapmıştır? Dövizi satanla, borsada alım yapan aynı kişi veya bu kişinin ortak çalışan kuruluşları mıdır? Alımları hangi aracı kurum gerçekleştirmiştir?
Kimin isteğiyle? Merkez Bankası faiz düşürmek yerine döviz alma seçeneğini neden ve kimin isteğiyle kullanmıştır? Bu operasyondan kimler kârlı çıkmıştır? *Merkez Bankası, Babacan'ın da açıkladığı gibi döviz fiyatının yükselmesini neden istememektedir? Kime karşı taahhüdü vardır? Döviz alımı gerçekten bir riske karşı ülkenin kendisini korumak için mi, yoksa, sıcak para çıkışı sırasında yabancı fonlarına kur garantisi sağlamak amacıyla mı yapılmıştır? Bunlar sadece benim şüphelerim. Elimde belge filan yok. Ama, bu müdahalenin araştırılması gerekir. '
Yaman Törüner'le uzun uzun son gelişmeleri konuştuk, Yaman Bey ısrar ediyor, bir daha bir daha altını çiziyor; 'Amerika Merkez Bankası dahi dövize müdahalede 2 milyar dolardan fazla alım yapmaz iken Türkiye nasıl 5 milyar dolarlık alım yapıyor, rakam inanılmaz, böylesi yüksek ve ani bir müdahalede normal olarak kurlar artar ama bizde kuru etkilemedi, hayret! En önemlisi bu 5 milyar doları Türkiye'ye kim sattı, para kimin, tekrar ediyorum, dövizi satanla, borsada alım yapan aynı kişi veya bu kişinin ortak çalışan kuruluşları mıdır? Alımları hangi aracı kurum gerçekleştirmiştir? Bu soruların cevabı çok çok önemlidir' diyor, haklı da...
Birkaç hafta sonra görev süresi bitecek olan Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti'nin giderayak bu denli kritik?akıl karıştırıcı bir operasyon yapması ve cevapların meçhulde kalması bir başka tuhaf durum.
5 milyar doları bize kim sattı satışı yapanlara Ankara'dan pardon piyasalardan kim?kimler aracı oldu peki? Soruya sahip çıkın ey vergi veren okur... Cevap tahmininizden öte sarsıcı olabilir... Birileri adına...
Güler Kömürcü / Akşam