Sayılar nicedir kozmik düzenin göstergesi olarak algılanmaktadır. Bu kanı
büyük olasılıkla Babillerin gece-gündüz, ayın dönemleri, yıl içindeki
mevsimler gibi düzenli evrensel döngüleri gözlemlemelerinden gelmektedir.
Birçok kültürde sayılar sembollerle yüklüdür ve Numeroloji bilimi ile sayıların
gelecek üzerindeki etkileri incelenir. Simgesel açıdan bakıldığında, sayılar
miktar bildirmenin ötesinde özelliklere de sahiptir. Eski Yunan matematik üstadı
Pisagor'a göre çift sayılar dişi ve pasifti çünkü iki eşit parçaya bölünebiliyordu;
tek sayılar ise erkek ve aktifti.
0 Sıfır eski Hindistan'da icat edildi. Kesintisiz bir daire sembolü
ile gösterilir ve yokluk ile sonsuzluk anlamını taşırdı. Pisagor'a göre
daire (sıfır) en mükemmel şekil olup herşeyi içine alır ve herşey ondan
yaratılmıştır. İslam dinine göre ise sınırsız ışık ve Kutsal Varlık
anlamına gelir.
1 Bir numara olmak en üstün olmak demektir. Ruhsal açıdan bir,
varoluş öncesi dönemi simgeler. Bunun yanısıra da tüm canlıların geri döneceği
birliği/tekliği sembolize eder. Hem Tanrı hem de bireydir.
2 Birçok kültüre göre dünya zıtlıklar ve ikiliklerden oluşmuştur:
yaşam ve ölüm, aydınlık ve karanlık, erkek ve dişi, cennet ve cehennem
gibi. Diğerleri ise bu zıtlıkları birbirini tamamlayan çiftler olarak değerlendirir:
Çinlilerin Yin ve Yang sembolü gibi. İki hem zıtlığın ve karşıtlığın,
hem de dengenin ve birleşmenin sembolüdür.
3 Bir çok dine göre, üç kutsaldır çünkü içinde 2'yi ve 1'i,
yani yaşam ve deneyimleri barındırır. Üç sayısı doğum-yaşam-ölüm,
beden-zihin-ruh, geçmiş-bugün-gelecek, erkek-kadın-çocuk gibi kavramları
simgeler.
4 Dört karenin sayısıdır; dört element, yani toprak-hava-su-ateş
ile pusulanın dört ana yönünü gösterir. Yerküre ve bütüncüllükle bağdaştırılır.
Ortaçağ Avrupası'nda insan doğası dört mizaç İle sembolize edilirdi: soğukkanlı,
umut besleyici, öfkeli ve melankolik.
5 Dişi sayı olan 2 ile erkek sayı olan 3'ün birleşmesinden oluştuğu
için beş birçok kültürde önem taşır. İnsanın sembolüdür. İnsan vücudunda
baştan açık kollara ve bacaklara doğru uzanan çizgiler bir beşkenar oluşturur.
İnsanın beş ana duyusu vardır. Müslümanlar günde beş kez dua eder ve İslamın
beş ana kuralı vardır.
6 İncil'e göre Tanrı dünyayı altı günde yaratmış ve yedinci gün
dinlenmiştir. Altı dengeyi, sevgiyi, sağlığı ve zarda kazanan atış olmasından
dolayı şansı simgeler.
7 Yedi ilahi güç olan 3 ile yeryüzünün sembolü 4'ün birleşmesinden
oluştuğu için kutsal bir sayıdır. Ayın her dönemi yedi gün sürer ve bir
haftada yedi gün vardır.
Menorah: Musevi şamdanındaki yedi dal haftanın günlerini ve güneş-ay-dünya
ve beş ana gezegeni temsil eder. Üç adet U şeklindeki kol ise bilgeliğin, gücün
ve güzelliğin sembolüdür.
İçsel Daireler: Hint felsefesine göre vücutta yedi det çember
veya chakra vardır. Bunlar bilinç kademelerinin simgeleri olup en altta
fiziksel canlı kalmadan başlayıp en üstte ruhsal aydınlamaya doğru gider.
Yedi Ölümcül Günah: Oburluk, tembellik, şehvet, gurur/kendini beğenmişlik, hiddet, kıskançlık
ve açgözlülüktür.
8 İlk küp sayı (2x2x2) olan sekiz mükemmel sayı olarak kabul
edilir. Çin'de sekiz hayatı yönetilir: 8 aylık bebeğin süt dişleri çıkar;
8 yaşında çocuğun süt dişleri dökülür; 8in iki katında olgunluğa erişir,
64'de (8x8) ise üretme yeteneğini kaybeder. Budistlerin hayat çemberinde Aydınlanmaya
giden sekiz basamağın sembolü olan sekiz adet tutamak vardır.
9 Üçün kendiyle çarpılması ile elde edilen dokuz sayısı kutsal
kabul edilir ve sonsuzluğu, bütünleşmeyi ve doyumu simgeler. Nors tanrısı
Odin, Yggdrasil ağacında dokuz gün ve dokuz gece asılı kalarak insanoğlu için
bilgeliğin gizemini elde etmiştir. Çin'de ise dokuz evrensel kudretin sembolüdür;
dokuz katlı padoga cenneti simgeler.
10 İki elin parmaklarının sayısı olan on, birçok sayısal
sistemin de temelini oluşturur(ondalık gibi). On sayısının İncil'de de önemli
yeri vardır, Tevrat'ta on emir vardır. Bazı teorilere göre, ondalık
sistemde on sayısı birliğe ve bütünleşmeye dönüşün sembolüdür.
12 Erkek sayı olan 3 ile, dişi sayı olan 4'ün çarpılmasıyla
elde edilen 12 hem dünyevi hem de ruhsal düzeni simgeler. 12 adet burç ve bir
yılda 12 ay vardır; gece ve gündüz 12 saattir. Ayrıca yuvarlak masanın 12
şövalyesi, Noel'in 12 günü, Hz.İsa'nın 12 müridi ve İsrail'in 12 kavimi
vardır.
13 Hiristiyan ülkelerinde 13 sayısı uğursuz kabul edilir çünkü
Hz.İsa'nın son yemeğinde 13 kişi vardı. Eski Güney Amerika'da Mayaların
13 cenneti vardı ve Aztek takvimi 13 günlük dönemlerden oluşurdu.
21 Bir vatandaşın oy hakkını elde ettiği yaş olan 21 ( ki birçok
ülkede bu yaş daha erkene alınmıştır) yaşamda önemli bir dönüm noktası
olarak kabul edilir. Yine birçok ülkede 21 yaş alkol satın alma ve tüketme
hakkının elde edildiği yaştır.
40 Bütünselliği simgeleyen bu sayı özellikle İncil'de önem taşır.
Hz.Musa'nın Sinai Dağına gidişi 40 gün sürer, tıpkı Hz.İsa'nın çölde
geçirdiği süre gibi. Nuh'un gemisi de selde 40 gün 40 gece gezinmiştir.
Masallarda 40 gün 40 gece süren düğünler yapılır, 40 harami vardır.
50 Sevincin ve kutlamanın sayısıdır. 7x7 yıllık dönemlerin
bitimi ve yeni bir başlangıcı simgeler.
60 Dakika ve saatin bölünmesini gösterdiğinden zamanla bağdaştırılır.
Eski Mısır'da uzun ömür sembolüdür.
SAYI SİSTEMLERİ
Devanagari
Batı dillerinde çoğunlukla Arap sayıları kullanılır. Bunlar klasik
Hint dili olan Sanskrit'in Devanagari yazı ile yazılmasından türemiştir.
Romen
Romen sayıları yedi adet alfabetik sembolden oluşur: I, V, X, L, C, D ve M
(sırasıyla 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000) . Rakamlar toplayarak ( 6 = V + I =
VI ) veya çıkartarak ( 4 = I in V'den çıkarılması = IV ) oluşturulur. Büyük
sayılar Latinceden gelmektedir. Örneğin C = centum = 100; M = mille = 1,000.
İbranice
İbranicede sayılar harflerden oluşturulur ve sağdan sola doğru yazılır.
Bir sayısı ilk harf olan aleph, 2 sayısı ikinci harf olan veth vs. gibi.
Onuncu harften sonra her harfin değeri onar onar artar.
26.01.2006
Miranda Bruce MITFORD
/ Signs & Symbols (Çeviren: Leyla Browne)