- Çocuğunuza ev adresinizi ve telefon numaranızı öğretin.
- Kaybolursa kime başvurması gerektiğini öğretin.
- Tanımadığı kişilerden sakınması gerektiğini öğretin.
- Çocuğunuzun halka açık yerlerde tuvalete tek başına gitmesine izin vermeyin.
- Arabada yalnız bırakmayın.
- Çocuğunuzun nerede olduğunu, daima bilin.
- Arkadaşlarını ve arkadaşlarının ailelerini tanıyın.
- Aktivitelerine siz de katılın.
- Çocuğunuza, kimlerin evine gidebileceğini açıkça ve çok net söyleyin.
- Size ulaşamadığı takdirde nereye gidebileceğini, hangi komşuda kalabileceğini öğretin.
- Çocuğunuz, biri ile bir arada olmak istemiyorsa, o kişiden rahatsız oluyorsa, nedenini öğrenin.
- Biri çocuğunuza gereğinden fazla ilgi gösteriyorsa, bu duruma dikkat edin.
- Çocuğunuzla cinsellik hakkında konuşun, vücudunun özel yerlerini anlatın.
- İyi dokunma ve kötü dokunma hakkında bilgi verin.
- Biri çocuğunuza istemediği bir şekilde dokunursa, hayır demesini, yardım istemesini öğretin.
- Çocuğunuzun gerçek ya da hayali korku ve endişelerini azımsamayın, dikkate alın.
- Çocuğunuzu dinleyin, izleyin ve etkili bir iletişim kurun.
- Sevginizi ifade edin
- Onu onayladığınızı ve kabul ettiğinizi anlatın
- Sevginizi anlatmak için dokunun, sarılın, öpün
- Çocuğunuzla kaliteli – çocuğun da hoşuna gidecek şekilde – zaman geçirin
- Çocuğunuzun gereksinimlerini göz ardı etmeyin, sağlayabilmek için çaba sarf edin
ÇOCUK;
- İnternette kimseye, adres, telefon, isim, gittiği okulun ismi gibi kişisel bilgi vermemelidir.
- Eğer kendini rahatsız hissedecek herhangi bir olay olursa, derhal ebeveynlere haber vermelidir.
- İnternetten tanıştığı biriyle, ebeveynlerin bilgisi ve izni olmadan asla bir araya gelmemelidir.
- İnternet üzerinde herhangi bir yere veya kişiye, ebeveynlerin bilgisi ve izni olmadan resim veya başka bir dosya göndermemelidir.
- Eğer kendini rahatsız hissettirecek bir mesaj alırsa buna kesinlikle cevap vermemeli ve derhal ebeveynleri bilgilendirmelidir. Böyle bir mesajın alınmış olması kendi kabahati değildir bu iyice benimsetilmelidir.
- İnternete giriş zamanı ve süresi, hangi servislerin ve web sayfalarının ne şekilde kullanılacağı, ebeveyn ve çocuk arasında karşılıklı bir görüşme ile kurallara bağlanmalıdır. Bu kuralların çiğnenmeyeceğine dair çocuktan söz alınmalıdır.
- İnternette en yakın arkadaşı dahil, kimseye şifrelerini vermemelidir.
- İnternetteyken herhangi bir yazılım veya oyun yüklemeden önce mutlaka ebeveynlere danışılmalıdır.
- İnternette hiç bir zaman anonim olunamayacağı anlatılmalı ve kimseye küfür, aşağılayıcı veya hakaret içeren sözlerde bulunulmamalıdır.
- İnternette eğlenceli zaman geçirmenin, yeni şeyler öğrenmek, öğrendiklerini paylaşmak olduğu anlatılmalıdır.
Bilgilerimizi izinsiz erişimlerden korumak için çeşitli yazılımsal çözümler mevcuttur ve bunları kullanmak gereklidir. Ancak bilgilerimizi yazılımsal olarak yüzde yüz korunma garantisi yoktur ve mümkün değildir.
Hayatımızın içine kadar girmiş olan interneti ve dijital ortamı, özellikle çocuklar için normal hayattan farklı görmemek gerekir. Gerçek hayatta başı boş bıraktığımız çocuğun başlına gelebilecek her türlü tehlike, dijital ortamdan da gelebilir. Çünkü gerçek hayat, iyi ve kötü yönleriyle, tamamen dijital ortama taşınmış durumdadır. Bu sebeple, bilgi güvenliği eğitiminin çocuklarımıza artık içgüdüsel bir yaklaşımla verilmesi gerekmektedir. Bunda da en büyük görev ebeveynlerindir.
Nasıl ki bir çocuğa, doğumundan kendi başına sokağa çıkabileceği ana kadar, belli bir süreç içinde sokakta davranış eğitimi ailenin çocuğu koruma içgüdüsüyle veriliyorsa, aynı eğitim yaklaşımı dijital ortam için de geçerli kılınmalıdır.
Aileler bir çocuğu, sokakta yalnız başına bırakmak ile, internet başında yalnız bırakmak arasında bir fark olmadığını bilmeli ve bu bağlamda, bilgi güvenliği eğitiminin çocukların yetiştirilmesinin bir parçası haline gelmesi sağlanmalıdır.
İstismarın da, ihmalin de her türlüsü büyük yaralar açar, büyük izler bırakır. Bir ucu ölüme kadar giderken, diğer ucu fiziksel, duygusal yaralar taşıyan, iletişim sorunu yaşayan, mutsuz, umutsuz erişkinliğe uzanır.
İşte bunu engellemek için, bize katılır mısınız?
Siz de bir çocuk dostu olarak, bizimle birlikte çocuk istismarına dur demek ister misiniz?
Kapı komşunuza, bakkalınıza, okuldaki öğretmeninize, en yakın arkadaşınıza… Çocuk istismarından, ihmalinden, çocuklarımızın güvenliği için neler yapmak gerektiğinden, bizden… bahseder misiniz ?
Çocuk ve bilgi güvenliği için, toplumsal bir hareket oluşturabilmek için neler yapabileceğinizi bize bildirin lütfen. Çevrenize afişler asmak, broşürler dağıtmak, sohbet toplantıları düzenlemek ya da sizin aklınıza gelen başka bir şey…
Bu alanda bir şeyler başarabilecek, toplumda bilinç ve farkındalık oluşturabilecek, çocuklarımızı istismardan koruyabilecek isek bu sizlerin katkısı ve desteği ile olasıdır ancak.
Bu bulgular ve sorunlar cinsel istismarın göstergesi değildir. Ancak cinsel istismarda da görülen ve görüldüğünde olgunun cinsel istismar açısından dikkatle incelenmesini gerektiren durumlardır.
DAVRANIŞSAL SORUNLAR
- Cinselliğe ilişkin her türlü konu ve duruma aşırı ilgi gösterme
- Cinselliğe ilişkin her türlü konudan ve durumdan aşırı kaçınma
- Çökkün duygu durum (depresyon)
- Ağlama ve mızmızlanmanın artması, iştahsızlık, korku gibi bulgularla görülen ciddi anksiyete
- Arkadaşlarından ve ailesinden uzaklaşarak içe kapanma, oyundan kaçma
- Uykuya dalma ya da uykuyu sürdürme güçlüğü, gece korkuları
- Baştan çıkarıcı davranışlar (Çok sık öpmeye çalışma, göğüslere, bacaklara ya da genital bölgeye dokunmaya çalışma, sürtünme, kendi genital bölgesini gösterme)
- Bedeninin kirli ya da zedelenmiş olduğuna değinme
- Genital bölgesinde bir sorun olduğundan korktuğunu belirtme
- Okula gitmeyi reddetme, okul performansında düşüklük
- Davranım sorunları / suça yönelik davranışlar
- Ketum davranma, az konuşma, bir çok yaşantısını gizleme eğilimi
- Resimlerinde, oyunlarında ya da hayallerinde cinsel istismara uğradığını düşündürecek özelliklerin bulunması
- Aşırı saldırganlık
- Özkıyım düşünceleri ya da girişimi
- Yeme bozuklukları
- Tuvalet eğitimini kazanmış bir çocukta altını veya yatağı ıslatma durumu
- Regresif semptomların varlığı (mutizm, infantil davranış, bebek gibi konuşma)
CİNSEL ÖRSELENMEYE ÖZGÜL FİZİKSEL BULGULAR
- Genital travmayı gösteren akut bulgular (kanama, laserasyon, ekimoz gibi)
- Prepubertal veya cinsel olarak inaktif bir çocukta himen ve/veya anüs dilatasyonu
- Himende yapışıklık, sineşi veya düzensizlik
- Himen, anüs veya vajinada skar oluşumu
- Ağız, vajina ya da anüste semen bulunması
- Çocukta cinsel yolla geçen hastalık bulgusu
- Erken pubertal dönemde gebe kalınması
CİNSEL ÖRSELENMEYE ÖZGÜL OLMAYAN FİZİKSEL BULGULAR
- Genital veya anal ağrı
- Yürüme veya oturmada zorluk
- Konstipasyon
- Sık idrar yapma
- İdrar yaparken veya defekasyonda ağrı
- Tekrarlayan özgül olmayan vulvovajinit veya vajinit
- Genital veya perianal bölgede irritasyon ve/veya inflamasyon
- Açıklanamayan tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
Öyküde
· Çocuk ve aile arasında yaralanmanın nedeni açısından tutarsızlık olması
· İlk gelişte verilen öykünün sonradan değiştirilmesi
· Tedaviye başvurmada açıklanamayan gecikmeler
· Yaralanmanın nedeninin açıklanamaması
· Çocuğun hastane hastane dolaştırılması
Özgeçmişte
· İstenmeyen bebek
· Parçalanmış aile
· Anababa ilişkisinde şiddetli sorunlar
· Gazlı, az uyuyan, çok ağlayan bebek
· Hareketli, yaramaz, sakar çocuk.
Çocuğun gözlemlenen ya da yakınılan davranışlarında
· Bedensel, zihinsel ya da duygusal gelişim geriliği
· Sallanma, kendini emme, ısırma davranışları
· Uyku bozukluğu
· Aşırı talepkarlık
· Karşı gelme
· Dürtüsellik, saldırganlık
· İçe dönüklük, ketlenme
· Aşırı uyumlu olma, söz dinleme
· Anababaya aşırı yapışma
· Ayrılığa aldırmama
· Anababa tarafından rahatlatılmayı aramama
· Yaşıt ilişkilerinde sorunlar
· Okul başarısızlığı
· Çökkünlük
· Düşük benlik değeri
· Saplantılar / zorlantılar,
· Korkular
· Histerik öfke patlamaları
· Tehlikeli davranışlar
· Özkıyım düşünceleri ve girişimi
· Madde kullanımı
Ana-babanın davranışlarında
· Anababanın muayenede gergin görünmesi
· Anababanın çocuğu sürekli şikayet etmesi
· Çocuğa isimler ya da lakaplar takması, aşağılaması, aşırı eleştirmesi
· Çocuğa sert davranması, korkutması, tehdit etmesi, örseleyici ceza vermesi
· Çocuğa karşı soğuk ve reddedici olmaları
· Sevgi göstermemeleri
· Çocuğun sorunlarına ve / ya da duygularına ilgisiz olmaları
· Çocuğun alkol ya da madde kullanımına izin vermeleri
· Hayvanlara eziyet etmesine duyarsız kalmaları
· Pornografi izlemesine izin vermeleri
· Yasa dışı davranışlarına duyarsız kalmaları ya da teşvik etmeleri
Fizik Muayenede
· Çocuğun yaşına veya gelişim durumuna uygun olmayan yaralanmalar (ör. yürüme ve tırmanabilme için yaşı çok küçük olan bir çocukta spiral femur kırığı)
· Açıklanamayan veya tekrarlayan iz, çürük veya yanık gibi yaralanmalar
· Çocuğun vücudunda farklı yerlerde ve farklı zamanlara ait çok sayıda ekimozların olması
· Bilateral, simetrik ve geometrik yaralanmalar
· Bir objenin izini gösteren yaralanmalar (kemer, elektrik kordonu, halat, cetvel, parmak izi, diş izi gibi)
· Kalçalar, karın, göğüs, bacakların iç yüzleri, genital bölge veya sırt gibi korunaklı bölgelerde görülen ekimozlar
· Baş-boyun yaralanmaları (İki taraflı orbital ekimoz, subkonjonktival yaralanmalar, ağız içi yaralanmalar gibi)
· Kafa kemiği kırığı, intrakraniyal kanama ve beyin kontüzyonu gibi bulgular ile birlikte olan ciddi kafa travması
· Saçlı deride ekimoz, travmatik alopesi
· Ellerde ve ayaklarda bilateral, simetrik, eldiven çorap tarzı yanıklar veya genital bölgedeki yanıklar
· Yanık lezyonlarının vücudun her yerinde farklı yaşlarda olması
· Şüpheli bir iz gösteren, demerkasyon hattı belirgin yanıklar (ütü, sigara yanığı…)
· Çeşitli uzun kemik bölgelerinde açıklanamayan, değişik iyileşme dönemlerinde olan ve tedavi edilemeyen kırıklar olması
· Uzun kemiklerde metafizer kırıklar olması
· Kosta, skapula, parmak ve vertebra kırıklarının olması
· İntraabdominal organ yaralanmaları, hematom, perforasyon gibi bulgularla birlikte olan ciddi abdominal travma
· Laserasyon, akciğer kontüzyonu, kot kırığı ve toraks içi kanamalar gibi bulgularla birlikte olan ciddi toraks travması
· Zorla yemek yedirmeye çalışmaktan dolayı üst dudak, frenilum ve sert damakta ekimozlar
· Organik nedenlerle açıklanamayan kulak kanalı ve çevresindeki kanama, otore, rinore
İnternetin yaşam, bilim, eğitim, araştırma ve gelişim üzerine pek çok olumlu etkisinin olduğu tartışılamaz.
Ancak bilinçli ve kontrollü kullanılmadığı takdirde, özellikle çocuk yaş grubundaki kullanıcılar için zararlı etkilerinin olacağı da yadsınamaz bir gerçektir.
Üstelik çocuk kullanıcı yaşının 4-5 yaş düzeyine kadar indiği düşünülürse internetin denetimsiz kullanımı halinde olası zararın boyutları daha da artacaktır.
İnternet kullanıcısı olan çocukları bekleyen tehlikenin başında cinsel taciz geliyor.
Henüz cinsel gelişimini tamamlamamış çocukların internet ortamında yaşına uygun olmayan düzeyde cinsel içerikli ya da pornografik malzemelerle karşılaşması, cinsel davranışlarında sapmaya kadar gidebilen ciddi sorunlara yol açabilir.
İnternette çocuğun psiko-sosyal gelişimini etkileyecek şiddeti, gayri-ahlaki davranışları özendirebilecek içeriklerle karşılaşması ve bunlardan etkilenmesi de söz konusu olabilir. Diğer önemli bir sorun, çocuğun internete bağımlılığı, dolayısıyla normal büyüme ve gelişim için gereksinimi olan süreçlerden uzak kalmasıdır, ki bunlar da çocuk istismarının başka boyutlarıdır.
“Bilgi Güvenliği” derken, bilgiye ulaşım sürecinde çocuklarımızın güvenliğini de göz önüne almayı ve internette çocuk güvenliğinin sağlanmasına katkıda bulunmayı hedefledik.
Bu hedefe ulaşmak için;
- Sizlerin, yani ailelerin, bu konuda sorumluluğu olduğunu düşünen erişkinlerin ve hatta çocukların, konu ile ilgili bilgi gereksinimlerinizi karşılamaya ve sorularınızı yanıtlamaya çalışacağız.
- Bütün bu bilgilendirme çabamızın dışında, bir çocuk için, bir genç için (ya da kendisi için) yardım gereksinimi duyanlara da yardım etmeyi, yol göstermeyi ve danışmanlık yapmayı amaçladık.
Gün olur, bu konu kapsamında bir hekimin, bir sosyal hizmet uzmanının ya da bir avukatın rehberliğine ihtiyacınız olabilir.
Biz, çocuklarımız için bir ekip olarak buradayız.
Sorularınızı bekliyoruz.
Sorunlarınız için de yardımcı olmaya hazırız.
Dr. Betül Ulukol
Tansu Günay