Anahtar teslimatlar:
- Dava patlamasının zorluğunu ele almak için Çin, CPL'deki değişiklikte test edilen ve doğrulanan çözümlerin şimdi gösterildiğine dayalı olarak 2019'da iki yıllık pilot programı başlattı.
- Dava patlamasına yanıt olarak yargı kaynaklarından tasarruf etme ihtiyacından hareketle, Çin'in yeni değiştirilen Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, diğerlerinin yanı sıra çevrimiçi davaları teşvik ederek ve arabuluculuğu destekleyerek dava yükünü azaltmayı ve dava prosedürünü basitleştirmeyi amaçlıyor.
- Arabuluculuk (uzlaşma) anlaşmaları için yargı onayına ilişkin değişiklikle Çin, arabuluculuğa tam desteğini sağlıyor. Bununla birlikte, bunun sınır ötesi uzlaştırma anlaşmalarına uygulanıp uygulanamayacağını görmek gerekiyor.
Aralık 2021'de Çin, ÇHC Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda (CPL) değişiklik yaptı. Bu, CPL'nin 1991'de yürürlüğe girmesinden bu yana dördüncü revizyondur.
Yeni değiştirilen CPL, çevrimiçi davaları teşvik ederek, tek yargıç yargılamalarının uygulanabilir kapsamını genişleterek, arabuluculuğu destekleyerek ve ikinci derece davalarının sayısını azaltarak dava yükünü azaltmayı ve dava prosedürünü basitleştirmeyi amaçlamaktadır.
Bu tedbirler, sınır ötesi hukuk davalarında yargının etkinliğini de artıracaktır.
I. CPL neden değiştirildi?
Bu değişiklik, dava patlamasına yanıt olarak yargı kaynaklarından tasarruf etme ihtiyacından kaynaklanmaktadır.
Çin mahkemelerindeki dava patlamasını daha önceki yazımızda tartışmıştık”Çin'in 2021'deki Dava Patlamasına Yakından Bir Bakış”. Bundan önce de bahsetmiştik dava patlaması Çin'de birkaç kez.
Çin mahkemeleri, son on yıldır dava patlamalarıyla boğuşuyor. Bu sorunu çözmek için Ulusal Halk Kongresi, Yüksek Halk Mahkemesine (SPC) 305 yılında ülke genelinde 2019 yerel mahkemede iki yıllık bir pilot program başlatma yetkisi verdi.
Pilot programın anahtar kelimeleri “sadeleştirme” ve “yönlendirme”dir.
(1) Basitleştirme: Her bir davanın prosedürünü basitleştirerek her dava için kullanılan yargı kaynaklarını azaltmak.
(2) Yönlendirme: Daha fazla davayı dava yerine tahkim veya arabuluculuk yoluyla çözerek mahkemelerin iş yükünü azaltmak.
2021 yılına kadar iki yıllık pilot program sona ermişti. Pilot programda test edilen ve doğrulanan çözümler, CPL'de yapılan değişiklikte gösterilmektedir.
SPC'nin Yargıcı He Fan'a (何帆) göre, bu CPL değişikliğinin Çin mevzuatının bir yolunu yansıttığı belirtilmelidir.
Adım 1: SPC ve Danıştay gibi ilgili makamlar, pilot programın taslağını oluşturur.
Adım 2: Yasama organı olan Ulusal Halk Kongresi, ilgili makamlara pilot programı belirli bölgelerde başlatma yetkisi verir;
Adım 3: Pilot programı ilgili yerel makamlar yürütür;
Adım 4: Yasama organı, pilot programın sonuçlarına göre yasayı gözden geçirir veya yapar.
II. CPL nasıl değiştirilir?
1. Çevrimiçi dava, dava masraflarından tasarruf etmek için resmi olarak hukuk davalarının bir parçasıdır.
Değiştirilen CMK'ya göre, tarafların rızasıyla hukuk davası çevrimiçi olarak da açılabilir. Çevrimiçi dava, çevrimdışı dava ile aynı yasal etkiye sahiptir. İşlem hizmeti elektronik olarak çevrimiçi olarak da tamamlanabilir.
Gelecekte, çevrimiçi davanın Çin mahkemelerinde birincil ve hatta varsayılan dava yöntemi haline gelebileceğine, çevrimdışı davanın ise belirli senaryoların veya bireysel gereksinimlerin ihtiyaçlarını karşılamak için ek olarak kullanılacağına inanıyoruz.
2. Hâkimlerin iş yükünü tam olarak kullanmak için tek hâkim yargılamasının uygulanabilir kapsamını genişletmek
Özet usul, olağan usul ve ikinci derece davalar dahil olmak üzere herhangi bir usul kapsamındaki davalar, tek bir yargıç tarafından görülebilir.
Daha önce, Çin'de, yalnızca özet usul kapsamındaki davalar tek bir yargıç tarafından görülebiliyordu, olağan prosedür kapsamındaki davalar ve tüm ikinci derece davaları, üç ila yedi yargıçtan oluşan bir meslek heyeti tarafından görülebiliyordu.
SPC'nin görüşüne göre, birden çok yargıçtan oluşan bir meslektaşlar kuruluyla karşılaştırıldığında, tek yargıçlı yargılama, yargıçların verimliliğini artırabilir.
Şu andan itibaren, karmaşık veya etkili davalar dışında, çoğu dava tek yargıç tarafından görülecek.
3. İkinci derece mahkemelerinin dava yükünü azaltmak için küçük taleplerin temyiz edilemeyeceğini belirlemek
Küçük alacak davaları nihai olarak ilk etapta karara bağlanır. Bu nedenle taraflar temyiz başvurusunda bulunamazlar. Küçük tazminat davaları, ihtilaflı miktarın yerel çalışanların ortalama yıllık maaşının yüzde 50'sinden az olduğu davalardır.
Bundan önce, Çin'deki hukuk davalarının tümü, tarafların bir temyiz başvurusunda bulunabilecekleri ikinci aşamada karara bağlanıyordu.
Bu, Çin'in deneme notu sisteminde büyük bir değişiklik.
4. Dava yükünü azaltmak için arabuluculuğu kapsamlı bir şekilde desteklemek
Taraflar bir arabuluculuk anlaşmasına vardıktan sonra, arabuluculuk anlaşmasının yasal olarak uygulanabilirliğini sağlamak için mahkemeye yargı onayı için başvurabilirler.
Tarafların yerleşim yeri, konunun bulunduğu, arabuluculuk kuruluşunun bulunduğu yer mahkemeleri veya arabuluculuk kuruluşunu arabuluculuğu yapmaya davet eden mahkemeler bu başvuruyu kabul eder.
Daha önce taraflar, arabuluculuk sözleşmesinin teyidi için sadece arabuluculuk kuruluşunun bulunduğu mahkemeye başvurabiliyordu.
Bu değişiklik, tarafların yetkili bir mahkeme bulmasını kolaylaştırmaktadır. Taraflar arabuluculukta ne kadar uygunsa, davaya o kadar az dava açılacaktır.
III. Bizim yorumlarımız
CPL'de yapılan bu değişiklik, Çin mahkemelerinin sınır ötesi hukuk davalarına bakmadaki etkinliğini artırabilir.
1. Çevrimiçi dava, denizaşırı tarafları kolaylaştırır
Çin mahkemelerinde çevrimiçi davaların popülaritesi, denizaşırı tarafların İnternet üzerinden Çin davalarına katılmasına yardımcı olur.
Daha önce, birçok denizaşırı taraf Çin'e seyahat etme konusunda isteksiz olabilir veya salgın hastalıklar veya başka nedenlerle Çin'e gelemeyebilir. Çevrimiçi dava, onlara dikkate değer bir alternatif sunar.
2. Uzlaşma anlaşması onayının sınır ötesi arabuluculuğa uygulanıp uygulanamayacağı
Taraflar, örneğin JAMS yardımıyla Çin dışında bir uzlaşma anlaşmasına varırlarsa, bu arabuluculuk anlaşması mahkeme tarafından yargısal olarak onaylanabilir mi?
Daha önce, cevap hayırdı. Bunun nedeni, yalnızca arabuluculuk kuruluşunun bulunduğu mahkemenin bu başvuruyu kabul edebilmesi ve JAMS gibi yurtdışı arabuluculuk kuruluşlarının Çin'de bulunmamasıdır.
Artık tarafların yerleşim yeri mahkemesi ve dava konusu mahkeme de bu başvuruyu kabul edebilir.
Bu, Çin mahkemelerinin denizaşırı yerleşim anlaşmalarına açık olduğu anlamına mı geliyor?
Neyse, bir sonuca varmak için henüz çok erken. Kilit nokta, JAMS ve diğer denizaşırı arabuluculuk kuruluşlarının CPL kapsamında “yasal olarak kurulmuş arabuluculuk kuruluşları” olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağı sorusunda yatmaktadır.
Cevabınız evet ise, sınır ötesi bir uzlaşma anlaşması, uygulanabilirliğini sağlayan adli onaydan geçebilir. Diğer bir deyişle, Çin, Singapur Arabuluculuk Sözleşmesini henüz onaylamamış olsa da, sınır ötesi sulh anlaşmaları, yargı teyidi üzerine mahkeme kararı olarak uygulanabilir olabilir.
3. Sınır ötesi davalar daha hızlı olabilir mi?
Çin mahkemeleri, sınır ötesi davalara bakarken, muhtemelen çoğu Çin yerel mahkemesinin bu tür davaları ele alma konusunda deneyimsiz olması ve daha fazla zamana ihtiyaç duyması nedeniyle CPL'nin zaman sınırlarına tabi değildir. Ayrıca tarafların sınır ötesi davanın süresini tahmin etmelerini de imkansız kılıyor.
Ancak, değiştirilen CPL verimliliğe değer veriyorsa, bu eğilim yerel mahkemelerin sınır ötesi davaları daha hızlı görmesine yol açacak mı? Bekleyelim ve görelim.