Elmasların varlığı sonsuz sürelidir, ya da en azından öyle derler diyelim. Ancak, ısı ve oksijen yeterli düzeyde verilecek olursa, bir elmas rahatlıkla yanıp kül olabilir.
Elmaslar, tıpkı kömür gibi karbon yapılıdır. Yakılması, kömüre göre biraz daha uzun ve zor bir süreç olsa da, oldukça mümkündür. İşin püf noktası, katı yapıdaki sert elmasın yanmasını sağlamak için yeterli oksijen ve ısının sağlanmasıdır.
Emekli bir kimyager ve Amerikan Kimya Derneği üyesi olan Rick Sachleben konuyla ilgili, “Elması, katı yapısından bir gaz formuna dönüştürebilirseniz rahatlıkla alev almasını sağlayabilirsiniz” demişti.
Isı, Daha Fazla Isı!
Bunu yapmanın en iyi yolu ise ısı vermek, daha fazla ısı vermek… Batı Teksas A&M Üniversitesinde görevli fizikçi Christopher Baird’e göre, normal bir ortamda elmaslar yaklaşık 900 derece santigratlık sıcaklıkta tutuşuyor. Karşılaştırma yapacak olursak, ortalama bir kömür (nispeten yüksek miktarda kolayca salınan gazlar içeren kömür) yaklaşık 667 C de tutuşurken, ahşaplar (türüne bağlı olarak) ortalama 300 C santigrat derecede tutuşur.
Isı verildiğinde bir elmas ilk etapta kırmızı, sonra beyaz şekilde yanar. Isı, elmasın yüzeyi ile hava arasında bir reaksiyon sağlayarak karbonu, renksiz ve kokusuz bir gaz olan karbon monoksite (bir karbon atomu artı bir oksijen atomu) dönüştürür.
Karbon ve karbon monoksit oluşumu için, oksijen ısı üretir; oksijen ile reaksiyona giren karbon monoksit daha fazla ısı üretir; yükselen ısı karbon monoksitin uzaklaşmasına neden olur, bu yüzden daha fazla oksijen ortaya çıkar. Karışık olsa da mükemmel bir döngüdür.
Bununla birlikte, ortaya çıkacak ateş sadece bir parıltıyla kalacaktır. Bir elmasın yüzeyindeki alevin devamlılığını sağlamak, genellikle ekstra bir destek gerektirir: sadece %22’si oksijen olan bir odanın havasından ziyade %100’e yakın bir oksijen oranı gerekir. Oksijen konsantrasyondaki bu artış, tepkimenin kendi kendini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu her şeyi sağlar. Elmastan yükselen karbon monoksit, oksijen varlığında tutuşur ve taşın yüzeyinde “dans eden” bir ateş yaratır.
Saf oksijen (% 100) ateşle bir araya geldiğinde, neredeyse her şeyi yakabilecek bir tepkime gücüne sahiptir.
Amerika Gemological Institute of America’ya (GIA) göre, saf oksijen olmadan da elmasların alevden (az da olsa) hasar alması mümkündür. Tipik olarak, bir ev yandığında ya da bir kuyumcunun ateşe maruz kalan elması, anında yanıp kül olmayacak tabii ki, ancak bunun yerine az da olsa fark edilecek küçük izlere sebep olacaktır.
Karbon oksijenle birlikte yandığında, bu reaksiyon karbondioksit ve su üretir. Bu nedenle saf karbondan oluşan bir elmas, teorik olarak yeterince uzun süre yanarsa tamamen kaybolabilir; bununla birlikte, çoğu elmasın azot gibi en azından bazı “safsızlıkları” bulunur, bu nedenle reaksiyonun bu kadar basit olması olası değildir.