Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde İran halkı, Hasan Rohani’nin adaylığını oy çokluğuyla destekledi. % 50 taneden fazlası onun için oy kullandı.
Ilımlı görüşlere bağlı kalarak, Hassan Rouhani ilk raundda muhafazakar rakiplerini geride bırakarak ikinci tur oylamadan kaçınmayı başardı.
Geçtiğimiz cumartesi günü, İran’ın Yüksek Lideri Ayatollah Seid Ali Khamenei, Rohani’yi makamda onayladı.
Uluslararası olarak tanınan bir uluslararası siyasetçi, Orta Doğu uzmanı, diplomat, eski Iraklı Irak büyükelçisi, Iraklı Çevirmenler, Yazarlar ve Gazeteciler Derneği üyesi, 20 yıldır Saddam’da doğrudan tercüman ve danışman olarak çalışan İran’ın politikası hakkındaki görüşünü paylaştı. Hüseyin, Dr. Abbas Khalaf.
Abbas, sizce İran halkı neden Rohani'ye oy verdi?
- İran halkı, Rouhani'ye gitti, komşu ülkelerle olan ilişkileri normalleştirmek umuduyla, Mahmud Ahmedinejad’ın sert politikasının hatalarını düzeltir. İran'ın ekonomik durumu büyük ölçüde ithalata bağlı ve ihracat neredeyse yarı yarıya azaldı. Önceki cumhurbaşkanının hükmünün bir sonucu olarak İran tamamen izole edildi. Resmi konuşmasında Hassan Rouhani, halkın temel özlemlerini şöyle ifade etti: ekonomik iyileşme, diğer ülkelerle yapıcı işbirliği ve belirttiği gibi “etiğin siyasete geri dönüşü”. Ona göre, İran halkı "iyi bir yaşam istiyor ve yoksulluk ve yolsuzluktan bıktı."
Ancak burada, dedikleri gibi, zaman, Rouanı’nın eylemlerinin ne sözlerle değil, eylemlerde ne olacağını gösterecek.
Rouhani, açılış konuşmasında, bir tevkif, müzakere ve gerginliğin azaltılması için bir kurs ilan etti. Konuşmasının özü, çatışmayı en aza indirmenin temelinin yapıcı bir diyalog olması, yani İran'ın yeni lideri Rouhani'nin kendisini ılımlı bir siyasetçi olarak konumlandırmasıydı. Abbas, buna katılıyor musunuz?
- Bu onun resmi ifadesi ... Bir kurban olarak esnekliğini göstermek istediğini düşünüyorum, kursunun yalnızca Batı ile değil, Arap devletleriyle de yüzleşmeye giden selefinin gidişatından farklı olacağını vurgulamak istiyordu. Rouhani, Amerika ve Batı'nın bu kadar kesin bir açıklamasına rağmen, ABD ve Batı'nın somut vakalar bekleyeceklerini ve İran'ın nükleer programını bırakmaları ve dedikleri gibi diğer ülkelerin içişlerine “müdahale etmeleri” yönünde baskı yapmaya devam edeceğine inanıyorum.
Resmi konuşmasında, yeni İran cumhurbaşkanı nükleer program hakkında hiçbir şey söylemedi ... Sizce, bu kasıtlı olarak yapıldı, bu nedenle İran’ın siyasi yolunun barışçıl, esneklik ve ihtiyatlı olduğunu ya da Rohani’nin İran’ın nükleer programını koruyacağını ve ABD'nin Irak'ı işgalinden bu yana kazanılan tüm jeopolitik avantajlar?
- İran'ın nükleer programını terk etmeyeceğini düşünüyorum, özellikle de bu program ilerlediğinden ve İran nükleer kaynağın eşiğinde olduğu için оружия. Rouhani ve bu konuyu resmi konuşmasında atlasa da, nükleer programın İran'ın bütünlüğünü ve bağımsızlığını korumanın bir garantisi olduğuna, özellikle de Amerikan genişlemesine yol açan nükleer silahlara sahip olmayan acı bir Irak örneğine sahip olduğuna inanıyor. Diplomatik deneyimim göz önüne alındığında, eğer İran bazı konularda taviz verecekse, o zaman bu programın asla olmayacağına inanıyorum. Ve bir başka önemli olan, bu konunun temel noktasını söyleyebiliriz: nükleer program hakkındaki karar Rohani'ye ait değildir, ancak İran sistemi tarafından devletteki ilk kişi olan ve ikinci olan İran İslam Cumhuriyeti'nin en yüksek lideridir.
Abbas, sizce Rohani'nin iktidara gelmesiyle İran'daki İslam devriminin sona erdiğini mi düşünüyorsunuz?
- Gerçek şu ki, İran'da zaten bir manevi İslami sistem çalışıyor ve söylediğim gibi cumhurbaşkanı devletteki ikinci kişi. İnsanların sözü, manevi liderin söylediği şeydir. Bu nedenle, İran’daki İslami dönemin sona ermesi hakkında konuşmak çok aceleci sonuçlardır. İran'da hâlâ bir çatışma olduğunu belirtmek isterim: bir yandan, Amerika Birleşik Devletleri ve Batı'nın ekonomik yaptırımlarla, diğer yandan İran da Beşar Esad'ı destekliyor. Ayrıca, Lübnan'ın güneyindeki Hizbullah partisi İran İslam Devrimi'nin silahlarının ayrılmaz bir parçası ve bu partinin savaşçıları Esad'ın yanında savaşıyor. İran'ın komşu ülkelerle, örneğin Irak ile Basra Körfezi ülkeleriyle ciddi sorunları var.
nedenler?
- Gerçek şu ki İran, İran’daki yılın İslami devrim 1979’in lideri olan Ayetullah Humeyni ideolojisi için özür dileyen bir kişi. Mesela Bahreyn'deki olaylar ... İran, Şii isyancılarının yanında yer aldı ve cumhurbaşkanı olan Rohani Mahmud Ahmedinejad, Bahreyn’in İran’ın bir parçası olduğunu açıkladı. Ayrıca İran, Yemen’de Şiilik yayıyor, İran’ın kuzeyle ilgili sorunları var, çünkü Sudan’daki Şiileri destekliyor, İran, Mısır’da bile Şiiliği yaymaya çalışıyor. Bu nedenle, zamanla Tahran ve Kahire arasındaki diplomatik ilişkiler kesintiye uğradı ve Müslüman Kardeşler'in lideri Mursi'nin iktidara gelmesinden sonra, bu ilişkilere yeniden başlandı. Derhal yüzleşme başladı, çünkü Mısır nüfusunun çoğunluğu Sünni Müslüman.
Aynı zamanda, yeni İran Devlet Başkanı Hassan Rouhani'nin ilk açıklamalarından biri Suriye rejiminin açıkça desteklenmesiydi. Suriye Başbakanı Wael el Halki ile yaptığı görüşmede Rohani, "iki ülkenin dostluğunu hiçbir güçten mahvedemez" dedi.
- İran’dan Beşar Esad rejiminin bu şekilde desteklenmesinin sebebinin Suriye’yi ABD’ye karşı mücadelede bir cephe olarak görmesi olduğunu düşünüyorum. İran kendi topraklarında savaşmak istemiyor. Son zamanlarda Tahran, Suriye'ye 3,5 milyar dolarlık kredi vermişti ve bu İran'ın kendisindeki zor duruma rağmen. İran, Şam’daki iktidar rejiminin sona ermesi halinde, er ya da geç ABD’nin veya teröristlerin rehin alma sırası olacağını anlıyor. Finansal desteğe ek olarak, İran'ın bu bölgede çok güçlü bir askeri kolu var - Beşar Esad birlikleri tarafında savaşan Hazballa partisi.
İran’ın işten çıkarma konseyi başkanı Ayetullah Ekber Hacı Rafsanjani, İran’ın dış politikasında karşılıklı saygı ve güvene dayalı yeni bir dönemin başladığını belirtti. Rohani'nin konuşmasına bakıldığında, ABD'den bile taviz vermeye hazır. Sizce yeni İran'ın Batı ile ilişkileri nasıl olacak?
- ABD ve Batı, mecazi olarak konuşarak İran'ı “küçük bir ateşe” soktu.
Bu ne anlama geliyor?
- Gerçek şu ki, şu anda İran'da çok ciddi sosyal sorunlar var. ABD ve Batı ekonomik yaptırımları sıkılaştırmayı planlıyor ve ardından Irak’taki politikalarını örnek alarak ülkenin kontrolünü ele alacaklar. Batı, Irak'ta kullandıkları aynı seyrin devam etmesini ve eylemlerini BM Şartı'nın 7 bölümünde haklı çıkarılmasını umuyor. Ancak şimdi Çin ve Rusya, İran ile ilgili olarak bu kararı kabul etmediler. Bugün, Washington’un politikacıların dediği gibi uluslararası bir şemsiye yok.
Rohani’nin seçilmesi, Rusya ile ikili işbirliğini nasıl etkileyecek? Rusya-İran ilişkilerinin beklentileri neler? Fikriniz ...
- İran her zaman bu bölgede Rusya için önemli bir ortak olmuştur ve kalır. Eylül ayında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in İran'ı ziyaret etmesi planlanıyor ve nükleer santrallerin inşası da dahil olmak üzere birçok konuda işbirliğinin kurulması umudu var. Tahran, Moskova ile istişarelerde bulundu ve yakın gelecekte İran’da bir nükleer santral inşa edilmesi konusunda bir anlaşma imzalanacak. İran'ın çok az müttefiki var ve ikili ekonomik ilişkilerin gelişmesi için Rusya ile normal ilişkilerin kurulması, ülkedeki birçok sosyal sorunu çözmenin doğru yoludur. İran liderliğinin bunun farkında olduğunu düşünüyorum.
Abbas, sohbetiniz için teşekkürler.