Aynalıkavak Antlaşması (Tenkihnamesi), 21 Mart 1779 Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasında imzalanan bir düzenleme ve ticaret antlaşmasıdır. Küçük Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu, Kırım'ın bağımsızlığını kabul etmek zorunda kalmıştı. Bir süre sonra Rusya yanlısı Şahin Giray Kırım hanı olunca Kırım'da Tatarlar arasında bir ayaklanma çıktı. Osmanlı Devleti Rusya'nın desteklediği Şahin Giray'a karşı Osmanlı yanlısı Selim Giray'ı destekledi. Ayaklanmanın bastırılması üzerine İngiltere ve Fransa'nın arabuluculuğu ile Osmanlı ve Rusya delegeleri bir araya gelerek İstanbul'daki Aynalıkavak Kasrı'nda yeni bir antlaşma imzaladılar.
Bu antlaşmaya göre:
Osmanlı Devleti, Şahin Giray'ın hanlığını tanıyacak; fakat sonraki hanların seçimi için padişahın halife olarak onayı alınacaktı. Akdeniz ve Karadeniz'de, Fransızlarla İngilizlere tanınan ticari haklar Rusya'ya da tanınacaktı.
Kırım'daki Rus kuvvetleri geri çekilecekti. Bu antlaşma ile Kırım'ın bağımsızlığı yeniden onaylanmış oldu.
İmzalayanlar; Petro Rumyantsev- Muhsinzade Mehmed Paşa
· Küçük Kaynarca Antlaşması’yla Azak Kalesi ve çevresi Rusya’ya bırakıldı.
· Eflâk, Boğdan, Besarabya, Gürcistan ve Ege adaları eskiden olduğu gibi Osmanlı Devleti’nde kaldı.
· Kırım Hanlığı, Osmanlı hâkimiyetinden çıkarılarak bağımsız hâle getirildi. Bundan böyle Kırım halkının yalnızca din işlerinde Osmanlı padişahına bağlı kalması kabul edildi.
· Küçük Kaynarca Antlaşması’na göre Osmanlı Devleti, Rus ticaret gemilerinin Boğazlardan serbestçe geçmesine izin verecekti.
· Rusya’ya savaş tazminatı ödeyecek ve Avrupa devletlerine tanıdığı kapitülasyonlardan Rusya’nın da yararlanmasını kabul edecekti.
Önemi;
Bu antlaşma Osmanlı Devleti’nin o güne kadar imzaladığı şartları en ağır antlaşma oldu. Antlaşmayla Karadeniz bir Türk gölü olmaktan çıkarken Ruslar, çok istedikleri Kırım’ı Osmanlı Devleti’nden kopararak ilhak etme yolunda ilk adımı attılar. Ayrıca İstanbul’da devamlı elçi bulundurma ve istedikleri Osmanlı şehirlerinde konsolosluklar açma hakkına kavuştular. Küçük Kaynarca Antlaşması’nda Rusya’ya Osmanlı sınırları içindeki Ortodoks Hristiyan kiliseleri ve cemaati üzerinde genel bir himaye ve müdahale hakkı tanınacağı şeklinde bir madde bulunmamaktadır. Buna rağmen antlaşmanın Rusya tarafından hazırlanarak basılan 1775 tarihli resmî Fransızca tercümesine bu yönde yorumlanabilecek bir madde eklenmiştir. Böylece Ruslar gerçekte olmayan bir maddeye dayanarak Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmaya başlamışlardır. Osmanlı Devleti, Küçük Kaynarca Antlaşması’yla ilk kez tek bir devlet karşısında yenik düştüğünü kabul ederken yine ilk kez savaş tazminatı ödemek zorunda kaldı. Böylece artık büyük devletlerden biri olma özelliğini kaybettiği ve eski gücünden uzaklaşmış olduğu görüldü.