Ernest Hemingway 20. yüzyılın en etkili yazarlarından biridir. Eşsiz personasıyla dünya edebiyatının sayılı yazarları arasına girmeden önce uzun yıllar kısa öykü yazarlığı ve gazetecilik yapan Hemingway, “yazma sanatı” üzerine bir eser kaleme almasa da mektuplarında ve köşe yazılarında mesleğiyle ilgili küçük tüyolara yer verirdi. İşte Hemingway’in yazarken başvurduğu yedi altın kuralı.
1) Başlamak için iyi bir cümle yazın.
Hemingway, yazarken yaşanacak tıkanmaların (writer’s block) önüne geçebilmek için basit bir çözüm bulmuştu.
“Yeni bir hikayeye başladığımda devamını getiremediğim oluyordu. Bu durumda ateşin başına oturur, portakal kabuklarının yanarken çıkardığı mavi ateşi izlerdim. Ayağa dikilip Paris’teki çatıları izler, kendime ‘Endişelenme. Daha önce yazdın, şimdi de yazacaksın. Tek yapman gereken sağlam bir cümle yazmak. Bildiğin en sağlam cümleyi yaz’ derdim. Doğru cümleyi bulduktan sonra oradan devam ederdim. O zamanlar bunu yapmak kolaydı, çünkü bir yerde mutlaka o doğru cümleyi duymuş olurdum. Tasarlayarak, bir şeyleri tanıtmaya çalışıyormuşum gibi yazmaya başlayınca her şeyi bir kenara bırakıp ilk cümleye dönerdim.”
2) Sonrasında ne olacağına karar verdiğiniz anda o günkü çalışmayı bırakın.
Çoğu yazar, bir şeyleri kaleme alırken her gün belli sayıda cümle yazmanız gerektiğini söyler. Hemingway’in bu konuya yaklaşımı ise oldukça farklıydı.
“İyi gittiğini hissettiğin anda, hikayenin devamında olacakları biliyorsan çalışmayı bırak. Bunu her gün yaparsan asla takılı kalmazsın. Bu verebileceğim en değerli tavsiye, aklında bulunsun.”
3) Çalışmazken asla hikayeyi düşünmeyin.
Önceki tavsiyenin devamında Hemingway, yazarlara o günün çalışmasını tamamladığı andan sonra hikayeyi düşünmemelerini salık veriyor. “Böylece bilinçaltın öykünün üzerinde çalışacak, ancak bilinçli olarak onu kafanda taşırsan endişelenmeye başlayacaksın veya beynin daha işe koyulmadan yorulmuş olacak.“
“Bitirdikten sonra düşünmeye devam ederseniz, bir sonraki gün devam etmeye fırsat bulamadan yazdığınız şeyin izini kaybedebilirsiniz. Antrenmanlı olmak şarttır, fiziksel yorgunluk verici şeyler de iyidir; sevişmek gibi. Sonrasında, kafanız boşken, yazdıklarınızı baştan itibaren ve endişelenmeden okumanız gerekiyor. Yazmayı asla bırakmayın, ancak gerektiğinde durmayı da bilin, çalışmazken beyninizin tekrardan dolmasına izin verin.”
4) Tekrar çalışmaya başlamadan önce yazdıklarınızı bir kez daha okuyun.
Hemingway devamlılığı korumak için yazdıklarını her gün en baştan okurdu.
“Okuyunca yazarken yaptığınız yanlışları düzeltir, bıraktığınız yerden devam edersiniz. Eğer yazdıklarınız her gün okunamayacak kadar uzunsa bunu bir haftada yapın.”
5) Duyguları tarif etmeyin, yaratın.
Hemingway gözlemin önemini hiç yadsımadı; fakat ona göre izlemek ve dinlemek yeterli değildi, yaşanan duyguları ve o duyguların nedenlerini de araştırmanız gerektiğini söylüyordu. “Bir hissi ve ona neden olan olayları hakkıyla yansıtabilirseniz okuyucu da aynı şeyleri hissedecektir“, derdi.
“Yazmaya uğraşırken karşılaştığım en büyük zorluk, hissiyatı ve ona neden olan olayları kağıda aktarmaya çalışmaktı. Bir gazete haberi okurken olan olayı görür, olayın güncelliği sayesinde onunla bağ kurabilirsiniz. Kurgu yazarken benzer hislerin bir on yıl sonra da geçerliliğini koruyacağından emin olmalısınız. Şansınız varsa ve yeterince iyiyseniz başarılı olursunuz, ben bunu yapabilmek için çok uğraştım.”
6) Kalem kullanın.
Hemingway köşe yazılarında ve mektuplarında daktilo kullanırdı, daha mühim işlerini ise kalemle yazardı. Esquire dergisi için (daktiloyla) yazdığı bir köşe yazısında şunları söylüyor:
“Yazmaya başlamanın heyecanıyla daktilo kullanabilirsiniz, çünkü öylesi daha kolaydır. Yazmayı öğrenince kağıttaki her şeye; her hisse, mekana ve duyguya hakim olabilmelisiniz. Bunun tek yolu yazdıklarınızın üzerinde çalışmaktır. Kalemle yazarken esere bir okurun gözüyle bakabilme imkanınız üç kat artar: Baştan itibaren okurken, rötuşlar için üstünden geçerken ve tamamlarken. Böylece üç kat daha avantajlı olursunuz. “
7) Lafı uzatmayın.
Hemingway, kendi deyimiyle “daktikolaya hayır demeyi asla öğrenememiş” yazarlardan nefret ederdi.
“Düzyazının temel kuralları, uçuş, fizik ve matematiğinki gibi sabittir.”