Mohsen Fachrisadeh, İran nükleer programının her zaman gölgede kalan babasıydı. İran’ın varlığı – işini bir kenara bırakalım – neredeyse hiç kabul edilmedi. İran Devrim Muhafızları Komutanlığı Tuğgenerali olarak Fachrisadeh, İran’ın ulusal güvenliğinin bilimsel yönlerinde yer aldı ve sonunda İran’ın uranyum zenginleştirme ve malzeme tedarik çabalarının planlanmasını kendi çıkarlarına göre yönettiği Fizik Araştırma Merkezi’ne başkanlık etti.Kanlı provokasyonlara rağmen: Neden İran ile ABD arasında savaş olmayacak?
Nisan 2018’de İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Fachrisadeh’i İran nükleer programının gizli, askeri boyutunun başı olarak çağırdı – İran’ın varlığını yüksek sesle inkar etti. 28 Kasım 2020 Cuma günü, 62 yaşındaki bilim adamı İran’ın başkenti Tahran’dan çok uzak olmayan bir yerde öldürüldü. Kimse onun cinayetinden övgüyle bahsetmedi, ancak İran açıkça İsrail’i ölümünden sorumlu tutuyor.
Öldüğü sırada Fachrisadeh, İran Savunma Bakanlığı’na bağlı Araştırma ve İnovasyon Teşkilatı’nın (aynı zamanda RIO kısaltmasıyla da bilinir) başkanıydı. Bir rapor nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konularında Haziran 2020 yılında ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan (not: sivil ve askeri) Fachrisadeh çift ile teknik faaliyetlerde … eski silah programı bilim adamları dahil etmek” RIO kullandığını söyledi kullanımlarını için yani alakalı [ nükleer] silahlar … kullanmak … böylece çalışmaya devam etme kararı durumunda, nükleer silahlarla ilgili gelecekteki kalkınma çalışmalarına yardımcı olacaklar ”.
İran’ın 2015 yılında çığır açan Kapsamlı Ortak Eylem Planına (JCPOA, daha çok İran Nükleer Anlaşması olarak bilinir) bağlı kalmama kararı ile bağlantılı olarak Sadece zayıf bir şekilde zenginleştirilmiş uranyumun ona bağlı olduğunu görmek ve uranyumu zenginleştirmek için gelişmiş santrifüjlerin kullanılması, Fachrisadeh için bir ölüm cezası imzalamak gibi fiili bir etkiye sahipti.
JCPOA Iran tarafından getirilen kısıtlamalar, akılda bir yıllık sözde “salgın senaryosu” ile tasarlandı. Kısacası, bir yıl, İran’ın tek bir atom bombası yapmak için yeterince zenginleştirilmiş uranyum üretmesi için gereken süredir. İran’ın çalıştırmasına izin verilen santrifüjlerin sayısı ve türleriyle ilgili kısıtlamalara ve izin verilen zenginleştirme derecesine ve depolanabilecek düşük zenginleştirilmiş uranyum miktarına artık uymama kararı alınır alınmaz saat işlemeye başlayacaktı.ABD yaptırımlarının kaldırılmasının ardından Tahran, yabancı şirketlerin geri dönmesini bekliyor
Mayıs 2019’da – ABD Başkanı Donald Trump yönetimindeki ABD’nin JCPOA’dan çekildiğini açıklamasından bir yıl sonra – İran anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerinden geri adım atmaya başladı. Ülke bunu yaparken, bu Anlaşmanın 26. ve 36. Maddeleri kapsamındaki meşru hakkına güvendi ve bu da bir tarafın, diğer tarafın yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda yükümlülüklerini askıya almasına izin verdi. İran, JCPOA çerçevesinde Avrupa’nın tüm ekonomik yükümlülüklerine (yani katılımcı AB ülkeleri) uyulmamasının anlaşmaya uyulmaması için kanıtlanabilir bir başarısızlık olduğu konusunda ısrar ediyor. Ancak sonunda, “patlama dönemi” şimdi birkaç haftaya düştü.
Trump yönetimi için İran’ın JCPOA’ya uymaması bir ikilemdir: ABD’nin 2018’den beri yürürlükte olan yaptırım temelli “maksimum baskı” politikası, İran’ı müzakere masasına geri döndürme ve çıkmaza girme hedefine geldiğinde açıkça işe yaramadı. Yeni, daha kısıtlayıcı bir nükleer anlaşmanın müzakere edilmesi.Trump’ın İran’a saldırmak için iki ayı kaldı ve bunun için bir sebebi olacak
Trump yönetimi, İran’ın gizli nükleer silah hedeflerine sahip olmaya devam ettiğine dair inancını kayda geçirdikten sonra, artık İran’ın kendisine – en azından kendi inancına göre – nükleer silah üretme yetkisi verdiği gerçeğiyle karşı karşıya kaldı. Ve ABD’ye ve onun bölgesel müttefiklerine – özellikle İsrail ve Suudi Arabistan’a – doğrudan tehdit oluşturan bir zaman diliminde. Bu endişe, ABD Başkanı Trump’ın İran’ın nükleer programına karşı askeri seçenekleri düşündüğüne dair son basında çıkan haberlere yol açtı.
İsrail için sorunlar daha da ciddidir. ABD için İran’ın potansiyel nükleer silah kapasitesi edinmesi siyasi bir meydan okumayı temsil ederken, İsrail’de İran’ın nükleer silahında varoluşsal bir tehditten başka bir şey görmüyor. İsrail, bu gibi nedenlerle tarihinde hiçbir zaman yarı güçlü bir şekilde vurmamıştı – bu sadece İran’ın nükleer silah kapasitesi olasılığına karşı çıkma meselesi olsa bile.
ABD ve İsrail’in nükleer silah programının varlığına ilişkin değerlendirmelerinin temelini oluşturan istihbaratın büyük bir kısmı şüpheli kaynaklardan geliyor ve sonuçsuz olsa da, İsrail yine de burada kesinlikle katı bir duruş sergiliyor; aksi takdirde kaynaklara güvenildi. doğrudan alt çekmeceye giderdi.
İsrail, bu pozisyona destek kazanma çabası içinde, İran hakkındaki istihbaratı abarttı ve abarttı – aslında, uydurma. Ülke, bu davranışıyla güvenilirliğini o kadar zayıflattı ki, İsrail’in istihbarat servisinin 2018’in başlarında İran’da çalınan bir nükleer arşivi olduğuna dair raporu, bu iddianın doğruluğu, sahte bir uygulanabilir belgenin belge keşfinin bir parçası olarak ilan edilmesinin ardından kamuoyunun önünde sorgulandı. vardı.ABD’de Yaklaşan Devir: Orta Doğu’da Beklenmedik Olaylar
İsrail’in İran’ın nükleer programına yönelik baskısı pasif olmaktan çok uzaktı. 2009 ve 2010 yıllarında İsrail, Natanz’daki İran santrifüj tesisindeki bilgisayar sistemlerine virüs bulaştırmak için Stuxnet virüsüyle siber saldırı için ABD istihbarat teşkilatlarıyla birlikte çalıştı. Bunu, 2010-2012 yılları arasında dört İranlı nükleer bilim adamını öldüren hedefe yönelik suikastlar programı izledi (beşinci saldırı, İran Atom Enerjisi Kurumu başkanını öldürme hedefini kıl payı kaçırdı).
İsrail istihbaratının, İran’ın nükleer tesislerinde bu yılın ortasında meydana gelen ve İran santrifüjlerinin operasyonunda ciddi hasara neden olan ve durmasına neden olan bir dizi gizemli patlamanın arkasında olduğuna inanılıyor. İsrail henüz Mohsen Fachrisadeh cinayetini taahhüt etmemiş olsa da, bu saldırı mantıksal olarak İsrail’in İran’ın nükleer sanayi kapasitesini baltalamaya yönelik çabalarının bir devamı olarak görülebilir.
Joe Biden – İsrail’in bu konuda aldığı aktif önlemlerle ilgili olarak – dışarıdan başka her şey: O zamanki ABD Başkan Yardımcısı olarak, Stuxnet virüsünün kullanımıyla ilgili kritik toplantılara katıldı. İran’a karşı askeri harekat için Başkan Obama’ya uygulanan baskının tamamen farkındaydı ve İranlı nükleer bilim adamlarının öldürülmesinin bu baskıyı artırmada oynadığı rolü anladı.
Biden’in görev süresi boyunca Ulusal Güvenlik Danışmanı Başkan Yardımcısı olarak görev yapan Jake Sullivan, JCPOA’yı mümkün kılmak için İran’la erken müzakerelerde kilit rol oynadı. Biden, JCPOA’nın, aksi takdirde doğrudan savaşa yol açacak siyasi bir yol için diplomatik bir saptırma olduğunu çok iyi biliyordu. Biden, “salgın senaryosu” için zaman tahminlerinin altında yatan hesaplamalara ve ayrıca İran ordusunun nükleer silahlarla ilgili iddialarıyla ilgili endişeleri hafifletmek için alınan karara çok aşinadır.
Fachrisadeh suikastı, İsrail adına hesaplı bir eylemdir. Bununla birlikte, ölümünün İran’ın nükleer faaliyetleri üzerinde kayda değer bir etkisi yok: yeni nesil İranlı bilim adamları uzun zamandır eğitiliyor ve eğitiliyorlar – ve Fachrisadeh’in 20 yıldan fazla bir süre önce başlattığından çok daha gelişmiş ve olgun bir programda çalışıyorlar.
Bununla birlikte, psikolojik açıdan, İran’ın göbeğinde gün ışığında öldürülmesi, ülkenin Tahran’daki liderliğini şok etti ve İsrail gizli servisinin uzun kolunun neredeyse herkese ulaşabileceğini bir kez daha kanıtladı.
Ancak en kritik etkisi, Başkan seçilen Joe Biden çevresindeki ulusal güvenlik ekibi üzerinde olacak. Biden ve ekibi, JCPOA’ya yeniden giriş planına sahte bir şekilde hizmet etti. Ancak böyle bir adıma ekledikleri önkoşullar – İran öncelikle mevcut anlaşma kapsamındaki tüm koşullara tam olarak uymaya geri dönmeli ve daha da kısıtlayıcı olanı için hemen takip müzakerelerine başlamalıdır. Taahhüt anlaşmaları – yaygın olarak kabul edilemez olarak görülüyor. Gerçekte, Biden’in en yakın danışmanlarından birçoğu – kendi tayin ettiği Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve aynı zamanda atadığı Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan da dahil olmak üzere – Biden’ın Donald Trump’ın kurulduğunu tespit etmekten başka seçeneği olmadığını belirtti. Yaptırımlara devam etmek – “maksimum baskı politikası” oluşturmak.
Ancak İsrail için böyle bir politika kabul edilemez – ABD’nin JCPOA’ya tekrar katılmasında bir gelişme olsa bile. İsrail’in bakış açısından, “maksimum baskı” sadece İran’ı müzakere masasına zorlamakta başarısız olmakla kalmadı, aynı zamanda İran’ı doğrudan nükleer silah üretimini mümkün kılma eşiğine yerleştirdi.
Fachrisadeh suikastı bu bağlamda iki ana amaca hizmet ediyor. Birincisi, İran’ın kararlılığını sertleştiriyor – aksi takdirde nükleer çıkmazı çözme konusunda Biden’a karşı esneklik ortaya çıkabilirdi. İran Yüksek Lideri Ali Hamaney, İranlı bilim adamlarına “şehit Fachrisadeh’in faaliyet gösterdiği her alanda bilimsel ve teknik faaliyetlerini sürdürmesi” talimatını verdi. İran’ın Fachrisadeh suikastından sonra ABD ile bir uzlaşma arayışı içinde olacağı fikri artık saçmadır – açıkça söylemek gerekirse.
Ancak Fachrisadeh suikastının birincil amacı, gelecekteki bir Biden hükümeti tarafından düşünülebilecek politika seçeneklerine ilişkin bir oldu bitmiş yaratmaktır. Nükleer anlaşmaya yeniden giriş muhtemelen büyük bir darbe – İran, Biden ve danışmanlarının talep ettiği birçok ön koşulu asla kabul etmeyecek.
Aynı şekilde, Trump’ın “maksimum baskı” programını sürdürmek artık siyasi olarak uygun bir seçenek değil. Özellikle İran nükleer programının ileri safhası ve bu durumun, ABD açısından bir zamanlar JCPOA’nın meşruiyetini destekleyen bir “salgın senaryosundaki” çok önemli bir fırsat penceresi üzerindeki etkisi göz önüne alındığında. ABD silahlı kuvvetlerinin İran’ın nükleer altyapısına saldırı olasılığı konusunda Trump yönetiminin karşı karşıya kaldığı aynı beklenmedik durumlar, görevdeki ilk gününden itibaren Başkan Biden ile de karşılaşacak. Fachrisadeh’in öldürülmesiyle İsrail, askeri harekatın Biden için tek olası seçenek olarak kalmasını sağlamak için elinden geleni yapıyor.
Konuyla ilgili daha fazla bilgi – Kanlı provokasyonlara rağmen: İran ile ABD arasında neden bir savaş olmayacak?
Scott Ritter, emekli bir Deniz Keşif Görevlisidir. ABD’de Sovyetler Birliği’nde INF Antlaşması’nın gerekliliklerinin uygulanması için müfettiş olarak, İkinci Körfez Savaşı sırasında General Norman Schwarzkopf’un kadrosunda görev yaptı ve ardından 1991-1998 yılları arasında Irak’taki BM’de baş silah müfettişi olarak çalıştı. Ritter şu anda uluslararası güvenlik, askeri ilişkiler, Rusya ve Orta Doğu ve silahların kontrolü ve yayılmasının önlenmesi ile ilgili konularda yazıyor. Onu Twitter’da @RealScottRitter adresinde bulabilirsiniz.