Bronz Çağındaki insanların 3000 yılı aşkın süredir egzotik ithalatı
Asya baharat zerdeçalının yanı sıra soya ve muhtemelen muz cipsleri MÖ 2. bin yıl kadar erken bir tarihte zenginleşti. Bu, Megiddo ve Tel Erani’nin Bronz Çağı yerleşimlerinde yaşayan insanların tartar analizinden ortaya çıkar.
Bu yiyeceğin Güney ve Doğu Asya dışındaki en erken doğrudan kanıtıdır. Bilim adamları, sonuçların, gıda bağlantılı toplumlarda uzun mesafeli ticaretin ne kadar şaşırtıcı derecede erken olduğunu açıkça ortaya koyduğunu söylüyor.
Hindistan Cevizlerinden vanilyalı baklalara – dünyanın her yerinden baharatlar ve yiyecekler bugünlerde süpermarketlerimizin raflarını dolduruyor. Onları Avrupa ve Akdeniz bölgesine getiren uzun mesafeli ticaret, zaten geleneklerden ve buluntulardan bilindiği gibi derin köklere sahiptir.
Ancak mevcut çalışma, kanıtları geçmişe doğru daha da ileri götürüyor. Odak noktası, kültürel gelişimin ve ticaretin erken bir merkezi: Akdeniz, Mısır ve Doğu kültürleri arasında önemli bir köprü olan güney Levant. Tunç Çağı yerleşimleri Megiddo ve Tel Erani’nin kalıntılarında yapılan kazılar, MÖ 2. binyıldaki insanların kültürüne dair ilginç bilgiler sağlamıştır.
Tartarda iz aranıyor
Mevcut çalışmanın bir parçası olarak, Münih’teki Ludwig Maximilians Üniversitesi’nden Philipp Stockhammer liderliğindeki araştırmacılar, o zamanlar insanların orada ne yedikleri sorusunu şimdi araştırdılar.
Bunu yapmak için, amfora veya çöp yığınlarındaki kalıntıları değerlendirmediler – bugünlerde fırça ve macunla savaştığımız bir maddede izler aradılar: tartar. Küçük protein parçaları, yağ molekülleri ve diğer maddeler, en son analiz yöntemleri sayesinde belirli yiyeceklere atanabilen bu malzemede biriktirilir.
Stockhammer, “Diş hijyeni uygulamayan biri, binlerce yıl sonra bize arkeologlara neyle beslendiklerini söylemeye devam edecek” diyor.
Megiddo ve Tel Erani’den toplam 16 iskelet bulgusundan elde edilen tartar analizleri, tahıl ve hurma gibi yöresel ürünlerin o dönemde bölge halkının temel besinleri arasında olduğunu gösterdi.
Araştırmacılar ayrıca Megiddo ve Tel Erani’den alınan numunelerde susam proteinleri buldular. Bu, susamın MÖ 2. binyıla kadar bulunduğunu gösteriyor.
Stockhammer, MÖ Doğu Akdeniz’de temel gıda haline gelmişti ”dedi. Öte yandan, bazı çok daha egzotik buluntular özel bir sürpriz yarattı: Megiddo’dan bir kişide, araştırmacılar tartarda baharat zerdeçal ve soya izlerini buldular ve bir Bronz Çağı’nda muzlardan gelen Tel Erani proteinlerinin sakini.
Uzun mesafeli ticaret şaşırtıcı derecede erken
Bunlar, üretimi Asya’nın uzak bölgelerinde açıkça bulunabilen gıdalardır. Bilim adamları, ilgili bireylerin yaşamlarının bir bölümünü orada geçirdiğini ve dolayısıyla yiyecekleri menşe bölgelerindeki yiyecekleri tükettiğini göz ardı edemezler. Onlara göre, ancak, üç gıdanın Asya’dan uzun mesafeli ticaret yoluyla Levant’a ulaşması çok daha muhtemel görünüyor.
Bilim adamları, buna göre, MÖ 2. binyılda, muhtemelen Güney Asya ve Mezopotamya veya Mısır’dan geçen kapsamlı bir gıda nakliyesi olduğunu söylüyorlar.
Stockhammer, “Tarihin ilk zamanlarında yiyeceklerin uzun mesafelerde değiş tokuş edildiğinde muhteşem olduğunu düşünüyorum” diyor. Şu anda Güney ve Doğu Asya dışında zerdeçal, muz ve soyanın en erken doğrudan kanıtı. Asya’dan gelen bu egzotik ürünler, Akdeniz’e beklenenden birkaç yüzyıl, hatta bazen binlerce yıl önce ulaştı ”diye vurguluyor.
Muz tüketimine yapılan atıf özellikle dikkate değerdir. Bugün muzları Afrika ile ilişkilendirmemize rağmen, meyve aslen MÖ 5. binyıldan beri büyüyen Güneydoğu Asya’dan geliyor. “Analizlerimiz şimdi muzun yayılmasıyla ilgili önemli bilgiler sağlıyor.Stockhammer, daha önce hiçbir arkeolojik veya yazılı kaynak Akdeniz’e bu kadar erken bir yayılmayı önermemişti ”diyor.
Araştırmacılara göre, çabuk bozulan meyveler, bugün hala mevcut olan muz cipslerine benzer şekilde, muhtemelen kurutulmuş bir biçimde alıp satıldı ve tüketildi.
Stockhammer sonuç olarak, “Taş sonuçlarımız erken Akdeniz mutfağının kültürlerarası alışverişle nasıl şekillendiğini yansıtıyor” diyor.
Kaynak: Ludwig-Maximilians-Universität München, makale: PNAS, doi: 10.1073 / pnas.2014956117