Kiji Adasına ayak basarken rehberimiz Vera uyardı: ?Sadece patikadan yürüyün. Otlara basmayın, çünkü burada yılan çok olur.? Yaşamım boyunca doğada sadece iki kez yılan fotoğrafı çekme fırsatım olduğu için 20 ? 25 santim yüksekliğindeki otlara daldım. Şansım yaver gitmedi, yılan-mılan göremedim.
Yerel rehberimizle bir ara baş başa sobet olanağı yakaladım. Sordum; doğal olarak yılan çokmuş. Dedi ki, ?Tatlı su sivrisinek getirir, sivrisinek kurbağa, kurbağa da yılan getirir?. Yılanların zehir durumunu öğrenmek istedim, ?Engerek de var? dedi. Yılda bir-iki zehirli yılan vakası olurmuş. Telefon açtıktan en geç bir saat içinde ilk yardım botu kavuşurmuş. Fena havalarda, gölün dalga yüksekliği 3 metreyi bulduğu için helikopter gelirmiş.
O dedi ya, ?Sinek, kurbağa, yılan?? Ben de ufak tefek ördekleri ekledim. İtalya´da öğrenmiştim. Yılanı bol alanlarda ördek ve kaz beslerler. Her ikisi de yılan yavrusunu severek yermiş. Böylece popülasyon (ukalalık işte, şuna sayı da, nüfus da diyebilirdim) dengede dururmuş. Kiji´de de çok fazla ördek gördük. Otların arasında dolaşıp duruyorlar. Düşündüm; onlar yılanın yavrusuna dadanmışken yılanlar da onların yumurtalarına teşnedir.
Kiji´ye, havaların ve göl trafiğinin müsait olduğu her mevsimin her gününde turist geliyor. Rıhtımda, çoğu el işi özgün hediyelik eşya satan üç dükkan, bir büyük kafe, bir de ayakyolu (hela deyince pis, ayakyolu denince temiz oluyor sanki) var. Hepsi de tomruk, tahta işi. Fakat diğer yapılar gibi eski değil. Çok inceledim; birini hileli gördüm; metal saplama kullanmış çünkü.
Laf sırası gelmişken eklemem gerekir ki, mıhsız, çivisiz ahşap inşaat uygulaması sadece buraya özgü değil; Rusya´nın bu bölgesi ile İskandinavya´nın buraya bakan taraflarında da görülebiliyor. Zaten, Kiji´deki 87 odunsu yapının önemli bir kısmı, 1951´den bu yana bölgedeki diğer köylerden toplanagelmiş ama büyük yapılar yerli ürün. Devlet, Kiji´yi daha o zamanlar açık hava müzesi olarak ilan etmiş. UNESCO da, 1990 senesinde, burasını Dünya Mirası Listesine almış.
Dikkat ederseniz biz de yaylalarımızdaki eski ahşap binalardan çok yararlanırız. Parçalayıp ocağa atarak kelle-paça hazırlarız, mesela? 50 sene evvel yaylalarımız sadece taş ve tahtadan yapılan evlere sahipti. Günümüzde, üç-beş istisna dışında, ne taş biliniyor ne tahta; boşuna aramayın, bulamazsınız etrafta?
SONRAKİ YAZI: GÖRDÜĞÜM KENTLER
YALAN BU KÖY ESSAH
ZİNCİR SİNEKLE BAŞLIYOR: Bilim adamlarının bahsettiği ?Besin Zinciri? burada somutlaşmış. Bu harika görünümlü ada sahilleri sivrisinek için muhteşem koşullara sahip. Kurbağa da bayılıyor sineklere. Avrupa´nın hayran olduğu kurbağa, yılanın iştahını kabartıyor. Ada, yılan dolu. Onun yavrularını ördekler yiyor. İnsanlar da ördeklere sırt çevirmiyor her halde.
BİR TEK KIZ AĞAÇTAN DEĞİL: Evin tüm elemanları ağaç ürünüydü; duvarlar, tavan, çatı, döşeme, masa? Masanın yanındaki kirevit de, tomruktan yekpare oyularak yapılmış. Kireviti göstermek için kızı oturttum. Renk ve ölçü vermiş oldu.
KÖYLÜ KIZININ YÜZÜ KIZARDI: Küçük Kiliseden ayrılırken dikkatimi çekti. Tahta sedire oturup sırtını duvara vermiş, oya gibi bir şeyler yapıyordu Kiji yerlisi tesettürlü kız. ?Fotoğrafını çekebilir miyim?? diye sorunca, ap ak yüzü kızardı, bozardı. Saniyeler sonra, başını belli-belirsiz sallayarak onayladı.
ÇİVİSİZ-MIHSIZ YAPI DETAYI: Yapıların, çatı ve oluklar, hatta menteşeler dahil tamamn ahşaptan, çivisiz, demirsiz, telsiz yapıldığının kanıtı olarak bu prototip detayı hazırlamışlar. Grubumuzda en yakın ilgiyi İnşaat Mühendisi olan Aytaç Durak gösterdi.
GÜMÜŞ AĞACI DESEK: Başka bir isim söylediler ama ben Onega Gölü adalarında çok yetiştirilen bu ağaca (üstte) ?Gümüş? adını verdim. Çünkü işlendikten kısa bir süre sonra gümüş rengini alıp parlıyor. Kilise kubbelerini de her 70 ? 80 yılda bir bununla yeniliyorlar. Gözümle görmeseydim, ağaç olduğuna asla inanmaz, ?Gümüştür?S diye bahse girerdim.