1929’daki borsa iflasından sonra Amerikan ekonomisini sarsan “Büyük Dünya Bunalımı” sanayileşmiş diğer ülkelere de sıçradı ve sadece iki yıl içinde bütün dünyayı sardı. Kriz kapitalist dünya ekonomisini çöküşün eşiğine getirdi. 1929 ve 1931 yılları arasında, dünya ticareti üçte bir oranında azaldı, Amerika’nın ihracatı yüzde 60 ve İngiltere’nin ihracatı yüzde 50 oranında düştü, Amerikan kredileri tükendi ve Almanya borçlarını ödeyemez duruma geldi. Paranın altına çevrilebilmesi üzerine kurulmuş olan parasal sistem çok sertti. Başta Britanya olmak üzere pek çok ülke bu sistemi terk etti.
Büyük Dünya Bunalımı ile her yerde ekonomik faaliyet durmuştu; iflaslar giderek çoğalıyor, işsizlik ürkütücü şekilde artıyordu. Hükümetler üretimi desteklemek ve ulusal geliri korumak için himayeciliğe yöneliyorlardı. Uluslararası sistem çökmüştü, 1933 yılında Londra Konferansı‘nın uğradığı başarısızlıktan sonra herkes, ekonomiye halkın yardımını sağlama formülleri içeren kendi çözümlerini uygulama yoluna gitti.
Büyük Dünya Bunalımı sonrası İsveç sosyal demokrasi modeli veya Amerikan New Deal modeli üzerine önerilen çözümlerin bir kısmı, verimli ve demokratik kurumlarla uyumlu görünüyordu. Ancak durum her yerde aynı değildi. Ocak 1933’ten itibaren Hitler’in başbakanlık koltuğuna oturması, ona Almanya’da ekonomik canlanmayı sağlamak için yeniden silahlanma politikasına ve fetih hayalleri üzerine oturan, aşırı milliyetçi bir diktatörlük rejimi kurma olanağını sağladı. Bu, 1931 yılında Mançurya’yı işgal ederek Uzakdoğu’daki etki çemberini genişletmek arzusunda olan Japonya’nın izlediğine benzer bir stratejiydi.
Büyük Dünya Bunalımı sonucu ekonomiden sonra, politik ve stratejik koşullar da aynı şekilde uluslararası sistemin çöküşünden ve büyük güçler arasında tansiyonun yükselişinden etkilendi. Krizin uzamasıyla birlikte daha da belirginleşen liberal demokrasilerin zayıflığı, Adolf Hitler’in ilhakçı politikası karşısında Fransa’nın ve Büyük Britanya’nın tereddütlü ve yararsız tepkileriyle ortaya çıktı.
Bir önceki yazımız olan 1929 Ekonomik Krizi başlıklı makalemizde kredi faizi, tüketim toplumu ve wall street hakkında bilgiler verilmektedir.