Soru: yıldız sistemleri nelerdir hakkında bilgi verir misiniz ?
Soru: yıldız sistemleri nelerdir hakkında bilgi verir misiniz ?
Cevap: yıldız sistemleri nelerdir
yıldız sistemleri nelerdir
Yıldız sistemi, birbirleri çevresinde dönen, kütleçekim kuvvetiyle birbirlerine bağlı az sayıdaki yıldızdan oluşan sistemdir. Yıldız sistemi (İng. star system) çok sayıda yıldızlardan oluşan yıldız kümesi (İng. star cluster) değildir. Yıldız sistemleri genellikle çift yıldız sistemi ve çoklu yıldız sistemi olarak iki grupta ele alınır.
Çift Yıldız Sistemi
Birbirleri çevresinde dönen, yani birbirlerinin merkezî kütlelerinin yörüngesinde dönen iki yıldızdan oluşur. Son araştırmalar, yıldızların büyük bir çoğunluğunun iki ya da daha fazla yıldızdan oluştuğunu göstermektedir. Çift yıldız ya da çoklu yıldız sistemleri astrofizik için oldukça önemlidir; çünkü yörüngelerinin incelenmesiyle kütleleri öğrenilebilir. Çift yıldızlar optik olarak ya da spektroskopi gibi dolaylı teknikler uygulanarak keşfedilebilirler. Çift yıldız sistemleri kütlelerini değiştirebilirler; bu tek olan yıldızların evrimle ulaşamayacağı bir aşamadır. İlk keşfedilen çift yıldız Sirius’tur. (Fakat Sirius Sistemi’nde üçüncü bir yıldızın olabileceğinden kuşkulanılmaktadır.)
Çoklu Yıldız Sistemi
İki yıldızdan daha fazla sayıda, fakat genellikle 100 ile 1000 yıldız içeren açık yıldız kümelerine oranla daha az sayıda (3, 4, 5, 6) yıldızdan oluşan sistemdir. Çift yıldızlara oranla daha karmaşık bir model oluştururlar.
Yıldızlararası uzaklıklar çok büyüktür. Güneş'ten Proksima Erboğa'ya olan uzaklık 40 trilyon kilometreye denk gelen 4,22 ışıkyılıdır. Bu mesafeyi yürümek yaklaşık 1 milyar yılınızı alırdı. En hızlı uzay sondalarımız bile bu mesafeyi 60 bin yılda aşabilirlerdi. Şu anda güneş sistemini terk etmekte olan 4 uzay sondası vardır; Pioneer 10 ve 11 ile Voyager 1 ve 2; ancak büyük bir ihtimalle önümüzdeki yirmi yıl içerisinde hepsiyle iletişimimizi kaybedeceğiz. İç güneş sisteminden, Alfa Erboğa sistemine kadar adım adım uzaklaşan aşağıdaki çizimler, bu uzaklığın ne kadar büyük olduğunu göstermektedir.
Güneş sistemimizin sınırı ile en yakın yıldız arasında herhangi bir nesne var mıdır? Evet, Plüton'un yörüngesinin hemen dışında kesinlikle birçok küçük gezegen (asteroid) bulunmaktadır. Burası Kuiper Kuşağı olarak adlandırılmakta olup, on binlerce küçük gezegen içeriyor olabilir. Buradaki malzeme büyük bir ihtimalle güneş sisteminin doğumundan kalan artıklardır.
Bir ışıkyıllık daha uzak bir mesafede, etrafımızın buzla kaplı küçük gezegenlerden oluşan büyük bir bulutla çevrili olduğu zannedilmektedir. Çok büyük bir alana saçılmış yüz milyarlarca küçük buz gezegeni var olabilir. Bu bulut, Oort Bulutu olarak adlandırılır ve kuyruklu yıldızların kaynağı olduğuna inanılmaktadır. Arada sırada, bu küçük buz gezegenlerinden bazıları Güneş'e doğru ittirilir. Güneş sistemine girdiklerinde, buz buharlaşmaya başlar ve küçük gezegen kuyruklu yıldıza dönüşür. Kuyruklu yıldızlar genellikle güneş sisteminin dışına geri dönerler. Ancak bazen daha kısa dönemli yörüngelerde kalmaya zorlanıp, güneş sistemi içerisinde kalırlar.
20 Işıkyılı İçerisindeki Yıldızlar
Aşağıdaki, 20 ışıkyılı içerisinde yer aldığı bilinen tüm yıldızların haritasıdır. Bu mesafe içerisinde, tespit edilmiş 109 yıldız ve 8 kahverengi cüceden oluşan toplam 83 yıldız sistemi bulunur. Bu haritanın, basılması daha kolay olabilen negatif sürümü de bulunmaktadır.
Çoklu Yıldız Yörüngeleri
İkili ve çoklu yıldız sistemleri, evrenimizde çok yaygındır. Tüm yıldızların yarısı, iki veya daha çok yıldızdan oluşan sistemlerde yer alır. Bu sayfa, ikili, üçlü ve dörtlü sistemlerdeki yıldızların tipik yörüngelerini gösterir. Burada yer alan benzetimler, yıldızların eşit kütlede olduğu kusursuz yıldız sistemlerini gösterir. Gerçek çoklu sistemler, genellikle, farklı uzaklıklarda bulunan farklı kütlelerdeki yıldızlarla çok daha düzensizdirler.
İkili Yıldız Sistemleri
Solda gösterilen, tipik bir ikili yıldız sistemidir. İki yıldız, ortak bir kütle merkezi etrafında elips biçiminde yörüngeler izlerler. Sağda gösterilen, yıldızların kusursuz dairesel yörüngeler izledikleri ikili yıldız sistemleri için özel bir örnektir.
İkili Yıldız Sistemi Dairesel İkili Yıldız Sistemi
Üçlü Yıldız Sistemleri
Solda gösterilen, tipik bir üçlü yıldız sistemidir. Böyle bir sistemde, çok yakın bir uzaklıkta birbirinin çevresinde dönen iki yıldız ile bunların çevresinde dönen uzak bir üçüncü yıldız bulunur. Sağda gösterilen, alışılmadık tipte bir üçlü sistemdir. Üç yıldız, sekiz biçiminde bir yörüngede gezinirler. Bilgisayar benzetimleri, böyle bir yörüngenin milyarlarca yıl devam edebileceğini göstermiştir. Şimdiye kadar hiç kimse sekiz biçimli yörüngeye sahip üçlü bir yıldız sistemi bulamadı (birkaç gökbilimci bulmayı denedi). Fakat, gökadamızda bir yerlerde böyle bir yörüngeyi takip eden yıldızlar olması mümkündür.
Üçlü Yıldız Sistemi Sekiz Biçimli Yıldız Sistemi
Dörtlü Yıldız Sistemleri
Solda gösterilen, tipik bir dörtlü yıldız sistemidir. Böyle bir sistem, ortak bir kütle merkezi etrafında dönen iki çift ikili yıldız sistemi içerir. Sağda gösterilen, bir diğer tip dörtlü yıldız sistemidir. Burada, birbirlerinin etrafında hızla dönen, çok yakın iki yıldız vardır. Üçüncü bir yıldız, üçlü yıldız sistemlerinde olduğu gibi bu yıldızların etrafında döner. Uzak bir dördüncü yıldız, bu üç yıldızın çevresinde döner.