Sosyologlar aile ve evlilik biçimlerini beş temel kategoriye ayırarak incelerler. Bunlar; eş sayısı, grup ilişkileri, çiftlerin yerleşim yeri, otorite soy ve secere ilişkileridir.
Eş sayısına göre tek eşli ve çok eşli evlilikler söz konusudur (Monogami ve poligami). Erkeğin birden fazla kadınla evliliğine poligini, kadının çok erkekle evliliğine poliandri denir.
Grup ilişkilerine göre endogami(grup içi) ve egzogami (grup dışından) evlenmeler söz konusudur. Egzogami evliliği belirli grupların dışına veya ailenin dışına taşımaktadır. Yani kendi çekirdek ailesinin veya akrabalarının dışında birisiyle evlenmektedir.
Çiftlerin yerleşim yerine göre ise baba tarafı (patrilokalite) ana soyu ve tarafı (matrilokalite) veya bağımsız ev açma (neolokalite) olarak karşımıza çıkar.
Otorite ilişkilerine göre ise koca otoritesinin üstünlüğü (patriyarki) kadın otoritesinin üstünlüğü(matriyarki) ve eşitli (egaliteryan) ilişkileri görüyoruz.
Soy ve secere ilişkilerinde ise evlilik üç şekilde karşımıza çıkar, bunlar baba soyunun üstünlüğü (patriliniyal) ana soyunun üstünlüğü(matriliniyal) ve bilateral yani mirastan her iki tarafın eşit hak almasıdır.