ASKERÎ HÂKİMLER KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI
MADDE 1- 26/10/1963 tarihli ve 357 sayılı Askerî Hâkimler Kanununun 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 12- Askeri hakimlerin rütbe terfii, rütbe kıdemliliği ve kademe ilerlemesi yapmalarını temin edecek yeterlilikleri sicil ile saptanır.
Sicil belgeleri; general-amiral sicil belgesi, subay (asteğmen-albay) sicil belgesi ve mesleki sicil belgesi olmak üzere üç çeşit olup, bu belgelerin kimler için düzenleneceği aşağıda gösterilmiştir. Sicil belgelerinin şekil ve kapsamı ile mesleki sicil notunun belirlenmesinde dikkate alınacak hususlar, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre Millî Savunma Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.
a)General-amiral sicil belgesi; idari sicil üstlerince askeri hakim general-amiraller hakkında düzenlenir.
b)Subay (asteğmen-albay) sicil belgesi; Askeri Adalet İşleri Başkanlığı, Askeri Adalet Teftiş Kurulu Başkanlığı, askeri yargı ile ilgili idari görev kadroları, adli müşavirlik ve disiplin subaylığı kadroları, Askeri Yargıtay Başkanlığı ve Başsavcılığı kadroları ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığı ve Başsavcılığı kadrolarında görevli askeri hakimler ile askeri savcılar hakkında düzenlenir.
c)Mesleki sicil belgesi; askeri mahkeme ve askeri başsavcılıklarda görevli bulunan askeri hakimler hakkında düzenlenir.
Askeri Yargıtay Başkanı, Başsavcısı, İkinci Başkanı, daire başkanları ve üyeleri ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı, Başsavcısı, daire başkanları ve üyeleri hakkında general-amiral sicil belgesi, subay sicil belgesi ve mesleki sicil belgesi; askeri hakim general-amiraller, Askeri Yargıtay Başsavcı yardımcıları ve tetkik hakimleri ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi savcı ve raportörleri hakkında mesleki sicil belgesi düzenlenmez.
Subay sicil belgesini düzenlemeye ve sicil vermeye yetkili idari sicil üstleri şunlardır:
a)Birinci sicil üstü: Askeri Adalet İşleri Başkanlığı, Askeri Adalet Teftiş Kurulu Başkanlığı, askeri yargı ile ilgili idari görev kadrolarında, adli müşavirlik ve disiplin subaylığı kadrolarında bulunanlar için amir durumunda bulunan en az yüzbaşı rütbesindeki subay.
b)İkinci sicil üstü: Kuruluş bağlantısına göre birinci sicil üstünün bir üst görev yerinde bulunan amir.
c)Üçüncü sicil üstü: Kuruluş bağlantısına göre ikinci sicil üstünün bir üst görev yerinde bulunan amir.
Subay sicil belgesi düzenlemeye yetkili sıralı sicil üstlerinin istisnaları şunlardır:
a)Askeri başsavcılar, birlikte çalıştıkları askeri savcıların sicil üstüdür.
b)Adli müşavirler, birlikte çalıştıkları müşavir yardımcılarının ve şube müdürlerinin birinci sicil üstüdür.
c)Askeri Yargıtay Başsavcı yardımcılarının, Askeri Yargıtay Başsavcı Başyardımcısı ve Askeri Yargıtay Başsavcısı; Askeri Yargıtay tetkik hakimlerinin, ilgili Askeri Yargıtay dairesi başkanı ve Askeri Yargıtay Başkanı sıralı sicil üstleridir.
d)Askeri Yüksek İdare Mahkemesi savcılarının, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi raportörlerinin, ilgili Askeri Yüksek İdare Mahkemesi dairesi başkanı ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkam sıralı sicil üstleridir.
e)Askeri Yargıtay Başsavcı Başyardımcısının; Askeri Yargıtay Başsavcısı sicil
üstüdür.
General-amiral sicil belgesi, subay sicil belgesi ve mesleki sicil belgesine ait sicil tam notu ayrı ayrı yüzdür.
Sicil tanzimine esas olan sicil süresi bir terfi yılıdır. Mesleki sicil notunun verilebilmesi için askeri hakimin karar veya işleminin o sicil dönemi içinde verilmiş veya yapılmış olması şart değildir.
General-amiral ve subay sicil belgelerinin düzenlenebilmesi için, sicili düzenlenecek askeri hakimin bir sicil süresi içinde altı ay görev yapması gereklidir. 926 sayılı Kanun hükümlerine göre hizmetten sayılan süreler, görevden ve sicil süresinden sayılır. Sicil üstü, asıl veya vekil olarak o görev yerinde sicili düzenlenecek ile birlikte üç ay süreyle görev yapmadıkça sicil düzenleyemez."
MADDE 2- 357 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Mesleki sicil notunun verilmesi: MADDE 13- Mesleki sicil notları;
a)Askeri mahkemelerde görevli askeri hakimler için Askeri Yargıtay daireleri ve Daireler Kurulunca,
b)Askeri başsavcılıklarda görevli askeri hakimler için Askeri Yargıtay Başsavcılığı ve askeri adalet müfettişlerince,
verilir.
Askeri hakimin askeri mahkemeden askeri başsavcılığa veya askeri başsavcılıktan askeri mahkemeye atanması, atanmadan önceki karar veya işlemleri nedeniyle hakkında mesleki sicil notu verilmesine engel olmaz."
MADDE 3- 357 sayılı Kanunun 15 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "MADDE 15- Askeri hakimlerin birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma işlemleri Askeri Hakimler Kurulunca yapılır.
Birinci sınıfa ayrılabilmek için;
a)Askeri hakimlik mesleğinde oniki yılını doldurmak,
b)Sicil notları toplamının, sicil notu adedine bölünmesi sonucunda, sicil tam notunun %60 ve daha yukarısı olmak,
c)Kınama, kademe ilerlemesinin durdurulması veya derece yükselmesinin
durdurulması cezalarını aynı neviden olmasa bile birden fazla; yer değiştirme cezasını ise hiç
almamış olmak,
d)Affa uğramış olsa bile, mesleğin vakar ve onuruna dokunan veya kişisel haysiyet ve itibarını kıran veya görevle ilgili herhangi bir suçtan hüküm giymemiş bulunmak,
e)Ahlaki gidişleri, mesleki bilgi ve anlayışları, gayret ve çalışkanlıkları, gördükleri işlerin birikmesine sebep olup olmadıkları, çıkardıkları işlerin miktar ve mahiyetleri, göreve bağlılıkları ve devamları, hal kağıtları ve sicil belgeleri, kanun yolu incelemesinden geçen işleri, örnek karar ve mütalâaları ve varsa mesleki eser ve yazıları ile katıldıkları meslek içi ve uzmanlık eğitimleri gözönünde tutularak Askeri Hakimler Kurulunca ilan edilen birinci sınıfa ayrılma ilkelerinde aranan koşulları taşımaları,
gerekir.
Meslekleriyle ilgili lisansüstü öğrenim nedeniyle verilen kıdemler ikinci fıkranın (a) bendinde öngörülen hizmet süresinden sayılır. Ayrıca askeri hakimlik mesleğinden önceki hakimlik ve savcılıkta geçen süre ile adaylığın başlamasından bitimine kadar olan sürenin 9 uncu maddeye göre belirlenen süreyi aşan kısmının tamamı, fiilen avukatlık stajında ve avukatlıkta geçen sürenin üçte ikisi, askerlik hizmetinde ve askeri hakim adaylığına kabul edilmeden Önce muvazzaf subaylıkta geçen sürenin yarısı, birinci sınıfa ayrılmaya esas sürenin hesabında dikkate alınır. Ancak birinci sınıfa ayrılabilmek için her halde askeri hakimlik mesleğinde fiilen altı yıl çalışmak zorunludur.
Herhangi bir şart aranmaksızın kanunla bir üst derecenin aynı kademesine yükseltilenler için ikinci fıkranın (a) bendinde öngörülen süre on yıl olarak uygulanır.
İkinci fıkranın (a) bendinde öngörülen süre, kademe ilerlemesinin durdurulması veya derece yükselmesinin durdurulması cezalarını alanlar için, kademe ilerlemesinin veya derece yükselmesinin durdurulduğu süre kadar uzar.
Birinci sınıfa ayrılma işlemindeki değerlendirme mesleğin müteakip yıllarında da
yapılır.
Birinci sımf olabilmek için, birinci sınıfa ayrılma tarihinden itibaren üç yıl süre ile başarılı görev yapmış ve birinci sınıfa ayrılma niteliklerini yitirmemiş olmak gerekir.
Birinci sınıfa ayrılma ve birinci sımf olma koşul ve yöntemlerine dair ilkeler, bu Kanunda belirtilen esaslar doğrultusunda Askeri Hakimler Kurulunca tespit edilerek Resmi Gazetede yayımlanır."
MADDE 4-357 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 16- Askeri hakim atamaları, bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla Türk Silâhlı Kuvvetleri mensuplarının atanmaları hakkındaki mevzuat dikkate alınarak çıkarılan yönetmelik hükümleri çerçevesinde Askeri Hakimler Kurulu tarafından yapılır ve Resmi Gazetede yayımlanır. Ancak Askeri Adalet İşleri Başkanlığı, Askeri Adalet Teftiş Kurulu Başkanlığı ve Millî Savunma Bakanlığının yargı ile ilgili diğer idari görev kadrolarına atama. Millî Savunma Bakanı tarafından yapılır.
Askeri mahkemeler ve başsavcılıklardaki kadrolar müşterek kadrodur.
Askeri hakimler, muvafakatleri alınmadıkça 4 üncü ve 5 inci dereceli garnizonlarda garnizon hizmet sürelerini tamamlamadan; 1 inci, 2 nci ve 3 üncü dereceli garnizonlarda dört yıldan önce başka bir yere ve göreve atanamazlar. Ancak bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması veya yükselme sebebiyle aynı kadroda kalmaya imkân bulunmaması yahut sıralı hizmet garnizonlarına atanma sırasının gelmesi hallerinde atanmada muvafakat şartı aranmaz.
Atamalarda yukarıdaki fıkraların hükümleri saklı kalmak şartıyla, bu hizmetlerin gereklerine uygun tecrübe, nitelik ve siciller gözönünde tutularak işlem yapılır.
Bu görevlerden birinden diğerine yapılacak atamalar ilgilinin muvafakati veya bulundukları yerde kendi kusurları olmaksızın hakimliğin gerektirdiği şeref ve tarafsızlıkla görev yapamayacakları yahut bulundukları yerlerde kalmaları memuriyetlerinin nüfuz ve itibarını zedeleyici veya işlerin çokluğuna ve çeşidine göre görevde gereken başarıyı göstermedikleri soruşturma ve belgelerle anlaşılmasına yahut kadro ve hizmetin böyle bir atanmayı zorunlu kılması haline bağlıdır.
Askeri Yargıtay Başkanlığına, İkinci Başkanlığına, daire başkanlıklarına, üyeliklerine ve Başsavcılığına seçilen askeri hakimlerin atamaları Millî Savunma Bakanı ve Başbakanın müşterek kararnamesi ile Cumhurbaşkanının onayına sunulur ve Resmi Gazetede yayımlanır. Bunlar, muvafakatleri alınmak şartı ile başka bir göreve atanabilirler.
Adli müşavirliklerde, disiplin subaylıklarında, Askeri Adalet İşleri Başkanlığı kadrolarında ve askeri yargı ile ilgili diğer idari görevlerde bulunan askeri hakimlerin atanmalarında süre ve muvafakat şartı aranmaz."
MADDE 5- 357 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 19- Askeri ağır ceza mahkemesi başkanları ve askeri başsavcıların izinleri Millî Savunma Bakanlığı; askeri ağır ceza mahkemesi ve askeri başsavcılık kadrolarında görevli diğer askeri hakimlerin izinleri ilgisine göre askeri ağır ceza mahkemesi başkam veya askeri başsavcı; askeri ceza mahkemesi kadrosunda görevli askeri hakimlerin izinleri aynı yerdeki en kıdemli askeri ağır ceza mahkemesi başkanı; diğer görevlerde bulunan askeri hakimlerin izinleri ise sicil üstleri tarafından 926 sayılı Kanun hükümlerine göre verilir.
Askeri Yargıtay Kanunu ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun bu konudaki hükümleri saklıdır.
Uluslararası mahkeme veya kuruluşların kadrolarında görev almak isteyen askeri hakimlere verilecek izinler hakkında 926 sayılı Kanunun ek 10 uncu maddesi uygulanır."
MADDE 6- 357 sayılı Kanunun 20 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "MADDE 20- Askeri hakimlerin istifaları, bu Kanundaki özel hükümler saklı kalmak şartıyla subaylar hakkındaki hükümlere göre Millî Savunma Bakanı tarafından kabul edilir."
MADDE 7- 357 sayılı Kanunun 21 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 21- Askeri hakimlerin görev yerleri ve sıfatları ne olursa olsun emeklilik yaş hadleri diğer subaylar gibidir. Askeri hakimlerin kanunlarda belirtilen yükümlülük sürelerini tamamlamaları halinde özel kanununda yazılı belli şartlar içinde emekliliklerini isteme hakları vardır. Emeklilik istemleri Millî Savunma Bakanı tarafından kabul edilir.
926 sayılı Kanunun ek 5 inci ve geçici 30 uncu maddeleri hükümleri askeri hakimler hakkında da uygulanır.
Bu Kanunda belirtilen esaslara göre; meslekten çıkarılma ve askeri hakim olmaya engel suçluluk halleri ve askeri hakim general-amirallere ilişkin olarak 926 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, askeri hakimler rütbelerinin yaş haddine kadar hizmete devam ederler."
MADDE 8- 357 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Askeri Yargıtay Daireler Kuruluna" ibaresi yürürlükten kaldırılmış, ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Soruşturma sırasında alınması gereken kararlar o yerdeki askeri ağır ceza mahkemesi tarafından incelenir ve karara bağlanır."
"Adli müşavirlikler, disiplin subaylıkları, Askeri Adalet İşleri Başkanlığı, Askeri Adalet Teftiş Kurulu, askeri yargı ile ilgili idari görev kadroları ile uluslararası mahkeme veya kuruluşların kadrolarında ve yurtdışı sürekli ve geçici görevlerde bulunan birinci sınıf askeri hakimler, disiplin cezası, soruşturma ve kovuşturma bakımından Askeri Yargıtay üyeleri hakkındaki hükümlere tabidir. Ancak soruşturma yapılması Millî Savunma Bakanının istemine bağlıdır."
MADDE 9- 357 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 29- Askeri hakimlere; sıfat ve görevleri gereklerine uymayan hal ve hareketlerinin tespit edilmesi üzerine durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre, Askeri Hakimler Kurulu tarafından, savunmaları aldırılarak aşağıdaki disiplin cezalarından biri verilebilir:
a)Uyarma cezası; görevde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi olup, aşağıdaki hallerde verilir.
1)Görevde kayıtsızlık ve düzensizlik.
2)Meslektaşlarına, emrindeki personele, görevi nedeniyle muhatap olduğu kişilere veya iş ilişkisi bulunan kişilere karşı kırıcı davranmak.
3)Mazeretsiz olarak göreve geç gelmek ve görevden erken ayrılmak.
4)Kanun, tüzük, yönetmelik, karar ve talimatlarda açık olarak belirtilen konularda işi uzatacak şekilde davranışlarda bulunmak, yazı ve tekitleri zamanında cevaplandırmamak.
5)Nitelik ve ağırlıkları itibarıyla yukarıda belirtilenlerin benzeri eylemlerde
bulunmak.
b)Aylıktan kesme cezası; izinsiz veya kabul edilir mazereti olmaksızın göreve bir veya iki gün gelmeyenlerin aylıklarından her gün için bir günlüğünün kesilmesidir.
c)Kınama cezası; belli bir eylem veya davranışın kusurlu sayıldığının yazı ile bildirilmesi olup, aşağıdaki hallerde verilir.
1)Hizmet içinde ve dışında, resmi sıfatının gerektirdiği saygınlık ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak.
2)Kılık ve kıyafetinde mesleğin gerektirdiği saygınlığı gözetmemek.
3)Meslektaşlarına, emrindeki personele, görevi nedeniyle muhatap olduğu kişilere veya iş ilişkisi bulunan kişilere kötü muamelede bulunmak.
4)Eşinin, reşit olmayan veya kısıtlanmış çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini, onbeş gün içinde bildirmemek.
5)Mevzuat uyarınca Millî Savunma Bakanlığının verdiği talimatı yerine getirmemek, büro ve kalem teşkilatının denetimini ihmal etmek.
6)Görevin, işbirliği ve uyum içerisinde yapılmasını engelleyici tutum ve davranışlarda bulunmak.
7)Devlete ait araç ve gereçleri özel işlerde kullanmak.
8)İzinsiz veya kabul edilir bir mazereti olmaksızın kesintisiz üç gün göreve gelmemek.
9)Nitelik ve ağırlıkları itibarıyla yukarıda belirtilenlerin benzeri eylemlerde bulunmak.
d)Kademe ilerlemesini durdurma cezası; bulunulan kademede, ilerlemenin bir yıl süre ile durdurulması olup, aşağıdaki hallerde verilir.
1)Mazeretsiz olarak göreve geç gelmeyi veya erken ayrılmayı alışkanlık haline getirmek.
2)Ödeme gücünün üstünde borçlanmak suretiyle borçlarını ödeyemez duruma düşmek veya kesinleşmiş borcunu kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak.
3)Belirlenen durum ve sürelerde mal beyanında bulunmamak.
4)İzinsiz veya kabul edilir mazereti olmaksızın kesintisiz dört ila dokuz gün göreve gelmemek.
5)Nitelik ve ağırlıkları itibarıyla yukarıda belirtilen benzeri eylemlerde bulunmak.
e)Derece yükselmesini durdurma cezası; bir üst dereceye yükselmenin iki yıl süre ile durdurulması olup, aşağıdaki hallerde verilir.
1)İzinsiz veya kabul edilir mazereti olmaksızın, bir takvim yılı içinde, toplam onbeş gün göreve gelmemek.
2)Meslek mensuplarına yasaklanmış veya mesleğin gerekleriyle bağdaşmayan kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak.
f)Yer değiştirme cezası; bulunulan garnizonun görev süresi dolmadan en az bir derece altındaki başka bir garnizona o garnizondaki asgari hizmet süresi kadar kalmak üzere atanmak suretiyle görev yerinin değiştirilmesi olup, aşağıdaki hallerde verilir.
1)Kusurlu veya uygunsuz hareket ve ilişkileriyle mesleğin şeref ve nüfuzunu veya şahsi onur ve saygınlığını yitirmek.
2)Yaptıkları işler veya davranışlarıyla görevini doğru ve tarafsız yapamayacağı kanısını uyandırmak.
3)Hatır ve gönüle bakarak veya kişisel duygulara kapılarak görev yaptığı kanisim uyandırmak.
4)Göreve dokunacak surette ve kendi kusurlarından dolayı meslektaşlarıyla geçimsiz ve dirliksiz olmak.
5)Somut deliller elde edilmemiş olsa bile, rüşvet aldığı veya irtikapta bulunduğu kanısını uyandırmak.
6) Doğrudan doğruya veya aracı eliyle hediye istemek ve görev sırasında olmasa dahi çıkar sağlamak amacı ile verilen hediyeyi kabul etmek veya iş sahiplerinden borç istemek veya almak.
g) Meslekten çıkarma cezası; bir daha mesleğe alınmamak üzere göreve son verilmesidir.
Birinci fıkranın (f) bendinin (5) numaralı alt bendinde yazılı hallerden dolayı hangi görevde olursa olsun iki defa, diğer alt bentlerindeki hallerden dolayı üç defa yer değiştirme veya derece yükselmesinin durdurulması cezası almış olmak veya kasten işlenen bir suçtan dolayı altı aydan fazla süreyle hapis cezasına veya affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçlarından veya cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan biri ile mahkum olmak ya da bu suçlardan birinden dolayı hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olmak meslekten çıkarılmayı gerektirir. Ancak, verilen cezanın bu suçlardan birinden dolayı verilmemiş olması ve cezanın ertelenmiş, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesindeki seçenek yaptırımlardan birine çevrilmiş veya yüzseksen günden fazla adli para cezası olması halinde meslekten çıkarma cezası yerine, yer değiştirme cezası verilir.
İkinci fıkra dışında kalan ceza mahkumiyetlerinin ertelenmiş veya Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesindeki seçenek yaptırımlara çevrilmiş olup olmadığına bakılmaksızın suçun niteliğine göre diğer disiplin cezalarından biri verilir.
Hükümlülüğü gerektiren suç, mesleğin şeref ve onurunu bozan veya mesleğe olan genel saygı ve güveni ortadan kaldıran nitelikte görülürse, bu Kanunda daha alt derecede bir disiplin cezası öngörülmemiş olmak kaydıyla, cezamn miktarına ve ertelenmiş veya Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesinde yer alan seçenek yaptırımlardan birine çevrilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, meslekten çıkarma cezası verilir.
Disiplin cezasımn uygulanmasını gerektiren fiil suç teşkil etmese ve hükümlülüğü gerektirmese bile mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte görüldüğü takdirde de meslekten çıkarma cezası verilir."
MADDE 10- 357 sayılı Kanunun mülga 30 uncu maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Disiplin cezalarına ilişkin usul ve esaslar ile yargı yolu:
MADDE 30- Sicilden silinmesi mümkün olan disiplin cezası uygulanmasına neden olmuş bir eylem veya davranışın, üçüncü fıkrada yazılı süreler içinde tekrarlanması veya aynı tür disiplin cezasını gerektiren birden çok eylem veya davranışın bir arada bulunması hallerinde bir derece ağır disiplin cezası verilir.
İlk defa disiplin suçu işleyenlerden geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu olan ve sicilleri, sicil tam notunun %90 ve daha yukarısında olanlar hakkında, meslekten çıkarmayı gerektiren durumlar hariç olmak üzere, verilecek cezalardan bir derece hafif olanı uygulanabilir veya uyanna ve kınama cezalarını gerektiren hallerde disiplin cezası verilmeyebilir.
Meslekten çıkarma ve yer değiştirme cezalarından başka bir disiplin cezası verilen askeri hakimler, uyarma, aylıktan kesme ve kınama cezalarının kesinleşmesinden itibaren dört yıl, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesini durdurma cezalarının kesinleşmesinden itibaren altı yıl geçtikten sonra Askeri Hakimler Kuruluna başvurarak bu disiplin cezalarının silinmesini ve dosyalarından çıkarılmasını İsteyebilirler.
Üçüncü fıkrada yazılı süreler içerisinde, belgelerle kanıtlanan tutum ve davranışları ile meslekteki başarısı, isteği haklı kılacak nitelikte görülürse, disiplin cezasının silinmesine karar verilir ve disiplin cezaları silinerek dosyalarından çıkarılır.
Askeri hakimler hakkında ceza soruşturması veya kovuşturmasına başlanmış olması, aynı olaydan dolayı disiplin soruşturmasını gerektirmeyeceği gibi, ilgilinin mahkum olması veya olmaması ayrıca disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.
Meslekten çıkarma ve yer değiştirme cezalarım gerektiren eylemler hariç olmak üzere, bu Kanuna göre disiplin soruşturmasını gerektiren eylemlerin işlenmesinden itibaren üç yıl geçmiş ise disiplin soruşturması açılamaz. Disiplin cezasını gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıl geçmiş ise disiplin cezası verilemez.
Disiplin cezasını gerektiren eylem, aynı zamanda bir suç teşkil eder ve bu suç için kanunda daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüş olur ve ceza soruşturması veya kovuşturması da açılır ise, altıncı fıkrada belirtilen süre yerine bu süreler uygulanır.
Disiplin cezaları verildikleri tarihte hüküm ifade eder ve derhal uygulanır. Kararlar ilgilinin şahsi dosyasına konulur.
Hakkında disiplin cezası verilenler, kararın tebliğinden itibaren Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde idari yargı yoluna başvurabilir."
MADDE 11- 357 sayılı Kanunun mülga 31 inci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Görevden uzaklaştırma:
MADDE 31- Hakkında soruşturma yapılan askeri hakimin göreve devamının, soruşturmanın selametine yahut yargı erkinin nüfuz ve itibarına zarar vereceğine kanaat getirilirse, Askeri Hakimler Kurulunca geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmasına veya soruşturmanın sonuçlanmasına kadar geçici yetki ile başka bir yerde görevlendirilmesine karar verilebilir.
Yukarıdaki tedbirler, soruşturmanm ve kovuşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.
Görevden uzaklaştırılanlar hakkında bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere 926 sayılı Kanunun açığa alman subaylara ilişkin hükümleri uygulanır. Askeri hakimler ayrıca açığa alınmazlar.
Görevden uzaklaştırma, bir disiplin soruşturması gereği olarak en çok üç ay devam edebilir. İşin niteliğinin gerektirmesi halinde Askeri Hakimler Kurulu tarafından bu süre iki ay daha uzatılabilir. Bu süreler sonunda, hakkında bir karar verilmediği takdirde ilgili göreve başlatılır.
Görevden uzaklaştırma, bir ceza soruştunnası veya kovuşturması gereği olduğu takdirde, Askeri Hakimler Kurulu iki ayı aşmayan süreler içinde ilgilinin durumunu inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir.
Görevden uzaklaştırmaya ilişkin kararlar ilgiliye tebliğ olunur.
Soruşturma sonunda meslekten çıkarma cezası verilmesine veya kovuşturmaya geçilmesine gerek bulunmadığının anlaşılması halinde, görevden uzaklaştırma kararı Askeri Hakimler Kurulu tarafından derhal kaldırılır.
Soruşturma veya yargılama sonunda;
a)Hakkında kovuşturmaya geçilmesine gerek bulunmayan ile kovuşturmaya başlanıp da kovuşturma konusu olan fiil ayrıca meslekten çıkarılma cezası verilmesini gerektirir nitelikte görülmeyenin,
b)Meslekten çıkarılmadan başka bir disiplin cezası verilenin,
c)Beraatine, hakkındaki kamu davasının her ne sebeple olursa olsun ortadan kaldırılmasına veya davanın düşmesine veya kamu davasının reddine veya meslekten çıkarmayı gerektirmeyecek bir ceza ile hükümlülüğüne karar verilenin,
bu kararların kesinleşmesi beklenmeksizin, hakkındaki görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.
Soruşturmaya konu olan eylemlerin göreve devama engel olmadığı hallerde Askeri Hakimler Kurulu tarafından görevden uzaklaştırma veya geçici yetki ile başka bir yerde görevlendirme kararı her zaman kaldırılabilir."
MADDE 12- 357 sayılı Kanunun Üçüncü Kısmının başlığı "Askeri Hakimler Kurulu" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 13- 357 sayılı Kanunun mülga 32 nci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
Kuruluş:
MADDE 32- Mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre Askeri Hakimler Kurulu kurulmuştur.
Askeri Hakimler Kurulu; Millî Savunma Bakam ile Millî Savunma Bakanının teklifi ve Başbakanın onayı ile birinci sınıf askeri hakimler arasından seçilen dört üyeden oluşur.
Askeri Hakimler Kurulunu yönetmek ve temsil etmek üzere Millî Savunma Bakanı, Kurula başkanlık yapar.
Askeri Hakimler Kurulu, kanunlarla verilen görevlerini yerine getirirken ve yetkilerini kullanırken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, mercii veya kişi, Kurula emir ve talimat veremez.
Askeri Hakimler Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ile hakimlik teminatı esaslarını gözeterek adalet, tarafsızlık, doğruluk ve dürüstlük, tutarlılık, eşitlik, ehliyet ve liyakat ilkeleri çerçevesinde görev yapar."
MADDE 14- 357 sayılı Kanunun mülga 33 üncü maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Askeri Hakimler Kurulunun görevleri:
MADDE 33- Askeri Hakimler Kurulunun görevleri şunlardır:
a)Millî Savunma Bakanlığının askeri mahkemelerin yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak.
b)Askeri hakimlerle ilgili;
1)Mesleğe kabul etme,
2)Atama ve nakletme,
3)Yıllık ve mazeret izinleri dışındaki her türlü izinleri verme,
4)Birinci sınıfa ayırma ve birinci sınıf olma,
5)Disiplin cezası verme ve disiplin cezalarını sicilden silme,
6)Görevden uzaklaştırma, işlemlerini yapmak.
c)Yargı yetkisinin kullanımına ilişkin hususlar hariç olmak üzere askeri mahkemede görevli askeri hakimlerin idari görevleri ile delilleri değerlendirme ve suçu niteleme yetkisi hariç olmak üzere askeri savcıların adli görevlerine ilişkin konularda genelge düzenlemek.
d)Askeri hakimlerin nöbet gün ve saatleri ile nöbet tutanların dinlenme haklarına ilişkin esasları belirlemek.
e)Mevcut askeri hakim miktarının kadro ihtiyacını karşılamadığı hallerde ihtiyacın yedek subaylar yoluyla karşılanması için Millî Savunma Bakanlığına teklifte bulunmak.
f)Görev alanına ilişkin yönetmelik ve genelgeleri çıkarmak.
g)Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek.
h) Savaş ve seferberlik halleri ile yurtdışında görevlendirilen birliklerle birlikte hareket edecek ve görev yapacak askeri ağır ceza mahkemeleri, askeri mahkemeler ve askeri savcılar ile bunların kararlarına bakacak itiraz mercilerini belirlemek."
MADDE 15- 357 sayılı Kanunun mülga 34 üncü maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Üyelik süresi, üyelikte boşalma ve üyeliğin sona ermesi:
MADDE 34- Başkan dışındaki Kurul üyelerinin görev süresi dört yıldır. Görev süresi dolan üye yeniden seçilebilir. Bu üyelerin;
a)Askeri hakimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi, çekilmesi, Kurul üyesi olmayı gerektiren görevinden ayrılması veya emekli olması hallerinde kendiliğinden,
b)Kurul üyesi olabilme şartlarından birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi halinde Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğunun, bu durumu tespit eden kararıyla,
üyeliği sona erer.
Kurul üyelerinin hizmet süreleri, tabi oldukları kanun hükümlerine göre hizmetlerinde değerlendirilir."
MADDE 16- 357 sayılı Kanunun mülga 35 inci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Çalışma usulleri:
MADDE 35- Askeri Hakimler Kurulunun gündemi, Başkan tarafından belirlenir ve en az toplantı gününden üç gün önce üyelere bildirilir.
Gündemde değişiklik yapılması, Başkanın talebi üzerine Kurul kararıyla olur.
Kurulun sekretaryası, Askeri Adalet İşleri Başkanlığı tarafından yürütülür. Bu amaçla Askeri Adalet İşleri Başkanlığı bünyesinde yeteri kadar personel görevlendirilir.
Kurul, her yıl Mayıs ve Aralık aylarının ilk haftası toplanır. Ancak, ihtiyaç halinde Başkanın daveti üzerine diğer zamanlarda da toplanabilir.
Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alır. Başkan, en kıdemsizden başlayarak oyları toplar ve en sonunda kendi oyunu kullanır. Disiplin işlemlerinde oyların dağılması halinde ilgilinin en fazla aleyhinde olan oy çoğunluk meydana gelinceye kadar kendisine en yakın olan oya ilave edilir.
Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz.
Kurul üyeleri;
a)İş kendisi ile ilgili ise,
b)İlgilinin, evlilik bağı kalmasa bile karı veya kocası, kan veya kayın hısımlığından üstsoyu veya altsoyu veya onunla evlat edinme bağı veyahut ilgili ile aralarında ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan hısımlığı veya evlilik sona erse dahi ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kayın hısımlığı olursa,
c)Aynı işte tanık olarak dinlenmiş, bilirkişilik, avukatlık, hakimlik veya savcılık yapmış ya da daha önce işin soruşturulması ile görevlendirilmiş ise,
d)İlgili ile aralarında bakılan işe esas olan olaydan önce açılmış bir dava varsa,
Kurul çalışmalarına katılamazlar ve herhangi bir şekilde işe bakamazlar. Bu nedenle
oylarda eşitlik olması halinde Başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır.
Kurulda görüşülen işler tutanağa bağlanır ve tesis edilen işlemler bir kararla tespit
edilir.
Kararlarda;
a)Konunun, varsa iddia ve savunmanın özeti,
b)Kararın ve varsa karşıoyun gerekçesi, j^^^^
c) Karara karşı başvurulabilecek kanun yolları, mercileri ve süresi, gösterilir.
Gerekçeli kararlar, karar tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde yazılır. Kurulun;
a)Askeri hakimlerin özlük ve disiplin işleri hakkında verdiği kararlar kendilerine,
b)Müracaatların sonuçları ise ilgilisine, tebliğ edilir.
Kurulun tüm kararlarına karşı yargı yolu açıktır."
MADDE 17- 357 sayılı Kanunun 38 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 38- Askeri hakimler ve askeri savcılar, duruşma hakimliği ve savcılık görevlerini yaparlarken eşiti adliye hakimlerinin ve savcılarının özel kıyafetini taşırlar. Askeri hakimlere Millî Savunma Bakanlığınca yapılacak mesleki kıyafet, kitap ve bilgisayar yardımı hakkında 2802 sayılı Kanunun 112 nci maddesi hükümleri uygulanır."
MADDE 18- 357 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiştir.
"F) Genelkurmay Başkanlığınca gösterilen lüzum üzerine Millî Savunma Bakanlığınca uygun görülecek yurtdışı sürekli görev yerlerindeki kadrolar. G) Uluslararası mahkeme veya kuruluşların kadroları."
MADDE 19- 357 sayılı Kanunun 40 mcı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 40- Millî Savunma Bakanı, askeri mahkemelerde ve askeri başsavcılıklarda görevli askeri hakimlere asıl görevlerine ek olarak ve üç ayı geçmemek üzere; izin, hastalık veya diğer sebeplerle boş bulunan aynı yerdeki veya başka bir yargı çevresindeki aynı nevi hizmete ait kadro görevini yapmak için geçici yetki verebilir."
MADDE 20- 357 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 13- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan askeri hakimlerin, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma tarihleri, bu Kanun hükümleri dikkate alınarak, kazanılmış hak ve statüleri geriye götürülmeksizin ve geçmişe yönelik mali hak ve yükümlülükler doğurmaksızm yeniden belirlenir."
MADDE 21- 357 sayılı Kanunun;
a)10 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "askeri hakim yardımcılığı veya askeri savcı yardımcılığı görevlerinden" ibaresi "Askeri Hakimler Kurulu tarafından askeri hakim kadrolarından" ve ikinci fıkrasında yer alan "veya askeri savcı yardımcılıkları görevlerine" ibaresi "kadrolarına",
b)Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Milli Savunma Bakanlığınca" ibaresi "Askeri Hakimler Kurulunca" ve ikinci fıkrasında yer alan "Milli Savunma Bakanlığı" ibaresi "Askeri Hakimler Kurulu",
e) Ek 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "teşkilatında görevli bulundukları komutanlığa" ibaresi "Askeri Hakimler Kuruluna", şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 22- 357 sayılı Kanunun;
a)Birinci Kısmında yer alan "Üçüncü Bölüm Adaylık ve Yardımcılık" ibaresi ve 27 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "ile yardımcıları" ibaresi,
b)357 sayılı Kanunun 11 inci, 22 nci ve 26 nci maddeleri,
yürürlükten kaldırılmıştır.j0^Z ^Vv-
MADDE 23- 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun Birinci Kısım başlığı "Askeri suçlar ve cezalar" şeklinde ve 1 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Askeri suçlar ve cezalar hakkında genel hükümler:
MADDE 1- Bu Kanunda özel bir düzenleme bulunmadığı takdirde, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun genel hükümleri, askeri suçlar ve cezalar hakkında da uygulanır.
Bu Kanunun uygulanmasında;
a)Askeri suç: Bu Kanun kapsamında yer alan suçlan,
b)Sırf askeri suç: Bu Kanunda tanımlanan ve ancak askeri şahıslar tarafından fail sıfatıyla işlenebilen suçları,
ifade eder."
MADDE 24- 1632 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 3- Askeri şahıslar; subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, ortaöğretimde bulunanlar ile henüz onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç askeri öğrenci, askeri hizmetlerde bulundukları sürece yedek subay, yedek astsubay ve yedek erbaş ve er, sözleşmeli erbaş ve er, yükümlü erbaş ve erler ile savaş halinde 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 115 inci maddesinde belirtilen yükümlülükleriyle sınırlı olmak üzere Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşunda çalışan sivil personel ve rızası ile Türk Silahlı Kuvvetlerine katılanlardır."
MADDE 25- 1632 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Ceza ve güvenlik tedbirleri ile tutuklama kararlarının infaz şekli:
MADDE 39- Askeri şahıslar hakkında askeri ve adli yargı mahkemeleri tarafından hükmolunan hapis cezaları, bu sıfatlarım korudukları sürece askeri cezaevlerinde İnfaz edilir.
Ancak yükümlü erbaş ve erler hakkında;
a)Asker edilmeden önce işledikleri suçlardan verilen hapis cezaları,
b)Asker edildikten sonra işledikleri suçlardan verilen bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezaları,
Adalet Bakanlığı ceza infaz kurumlannda çektirilir. Koşullu salıverilen veya tahliye edilen yükümlüler, geri kalan askerlik hizmetlerini tamamlamak üzere askeri makamlara teslim edilirler. Bunlar hakkında hükmolunan denetimli serbestlik tedbirlerinden askerlik yükümlülüğü ile bağdaşmayanların yerine getirilmesi, askerlik hizmetlerinin sonuna bırakılır.
Askere alınmadan önce veya askeri yargının görev alanına girenler hariç askerlikleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı, bir yıl ve daha az süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza, kısa süreli hapis cezaları yerine hükmedilen Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (c), (e) ve (f) bentlerinde yazılı tedbirler veya adli para cezasına mahkûm edilen, 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu hükümlerine göre askerlik hizmetini yerine getirenler ile yükümlü erbaş ve erler hakkında verilen ceza ve tedbirlerin yerine getirilmesi askerlik hizmetlerinin sonuna bırakılır.
Haklarında tutuklama kararı verilen askeri şahıslar, bu sıfatlarını korudukları sürece en yakın askeri tutukevine konulurlar. Ancak yükümlü erbaş ve erlerin adli yargıdaki soruşturma ve kovuşturmaları esnasında verilen tutuklama kararlarının infazı, Adalet Bakanlığı ceza infaz kurumlarında yerine getirilir. Bunlar tahliyelerinden sonra geri kalan askerlikleri tamamlattırılmak üzere yeniden askere sevk edilirler.
İnfaz sırasında tutuklu ve hükümlülerin üzerlerinde askerlik kıyafet ve işaretleri bulunmaz."
MADDE 26- 1632 sayılı Kanunun 47 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Erteleme:
MADDE 47- Türk Ceza Kanununun hapis cezasının ertelenmesine ilişkin hükümleri, askeri suçlar hakkında da uygulanır.
Ancak aşağıdaki hallerde hapis cezaları ertelenmez.
a)Sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın üç ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması.
b)Fiilin disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması veya büyük bir zarar meydana getirmesi.
c)Fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi.
d)Daha önce sırf askeri bir suçtan dolayı mahkum olunması."
MADDE 27- 1632 sayılı Kanunun 77 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Disiplin cezasına ilişkin infaz şartlarına uymama:
MADDE 77- Yetkili kişi ve organlar tarafından disiplin cezası ile cezalandırılan askeri şahıslardan disiplin cezasının infaz şartlarını yerine getirmeyenler, dört aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Birinci fıkraya göre verilecek ceza, suç seferberlik halinde işlendiği takdirde yarı oranında, savaş halinde ise bir kat arttırılır.
Birinci fıkrada yazılı fiilin, 66 ila 70 inci maddelerde yazılı suçları oluşturması halinde sadece bu suçlara İlişkin hükümler uygulanır. Ancak bu suçlardan dolayı verilecek ceza altıda bir oranında arttırılır."
MADDE 28- 1632 sayılı Kanunun mülga 149 uncu maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Uyuşturucu veya uyarıcı maddelere ilişkin suçlar:
MADDE 149- Kıt'a, karargâh veya kurumlarda ya da görev esnasında veya görev yerlerinde;
a)Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,
b)Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak,
suçlarını işleyen askeri şahıslar hakkında, Türk Ceza Kanununun bu suçlara ilişkin hükümleri uygulanır."
MADDE 29- 1632 sayılı Kanunun ek 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"EK MADDE 8- Askeri ve adli yargı mahkemeleri tarafından verilen kısa süreli hapis cezaları; 1076 sayılı Kanun hükümlerine göre askerlik hizmetini yerine getiren yükümlüler ile yükümlü erbaş ve erler hakkında Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesinde yazılı tüm seçenek yaptırımlara, diğer askeri şahıslar hakkında ise aym maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerinde yazılı seçenek yaptırımlara çevrilebilir.
Ancak aşağıdaki hallerde kısa süreli hapis cezaları seçenek yaptırımlara çevrilemez:
a)Sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın iki ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması.
b)Fiilin disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması veya büyük bir zarar meydana getirmesi.
c)Fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi. -ı«*f-^
1076 sayılı Kanun hükümlerine göre askerlik hizmetini yerine getirenler ile yükümlü erbaş ve erler hakkında verilen kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımların yerine getirilmesi askerlik hizmetlerinin sonuna bırakılır."
MADDE 30- 1632 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. "EK MADDE 11- 1632 sayılı Kanunda yer alan "ölüm" cezaları "ağırlaştırılmış müebbet hapis" cezasına dönüştürülmüştür."
MADDE 31- 1632 sayılı Kanunun 17 nci maddesi, 20 ila 28 nci maddeleri, 35 inci maddesinin ikinci fıkrası, 40 nci maddesi, 42 ila 44 üncü maddeleri, 130 uncu maddesinin üçüncü fıkrası ve 131 inci maddesinde yer alan "Yok edilen eşya, hayvan ve sairenin değerlerinin ödettirilmesine de hükmolunur." ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 32- 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 1 - Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanacak askeri mahkemeler, askeri birliklerin teşkilat yapıları ve bulundukları yerlerin coğrafi durumu ile mahkemelerin iş yoğunluğu gözönünde tutulmak suretiyle Genelkurmay Başkanlığının ve Askeri Hakimler Kurulunun görüşü alınarak Millî Savunma Bakanlığınca kurulur ve aynı yolla kaldırılır.
Askeri mahkemeler bulundukları il veya ilçenin adıyla anılır. Askeri mahkeme kurulmasına karar verilen il veya ilçede en az bir askeri ağır ceza mahkemesi ve bir askeri ceza mahkemesi kurulur. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde askeri mahkemelerin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.
Genelkurmay Başkanlığının bulunduğu ilde her halde bir askeri ağır ceza mahkemesi ve bir askeri ceza mahkemesi kurulur.
Askeri ceza mahkemesi tek hakimlidir. Askeri ceza mahkemeleri, kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, askeri ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan dava ve işlere bakmakla görevlidir.
Askeri ağır ceza mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur. Bu mahkeme bir başkan ve iki üye ile toplanır. Askeri ağır ceza mahkemeleri, kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, subay ve astsubayların işledikleri suçlara ait davalar ile ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlara ait dava ve işlere bakmakla görevlidir.
Askeri mahkemelerin görevlerinin belirlenmesinde, nitelikli halleri gözetilmeksizin, suçun kanunda yer alan cezasının üst sınırı gözönünde bulundurulur.
Askeri ağır ceza mahkemesi ile askeri ceza mahkemesi arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını Askeri Yargıtay çözümler.
Askeri ağır ceza mahkemesinde görevli üyeler, Askeri Hakimler Kurulu tarafından iş yoğunluğu gözönünde tutulmak suretiyle askeri ceza mahkemesinde de görevlendirilebilir.
Askeri ağır ceza mahkemesinin görevine giren soruşturmalarda, hakim kararı gerektiren her türlü işleme ait kararlar, askeri ceza mahkemesi tarafından verilir.
Askeri mahkemeler ile askeri başsavcılıklardaki askeri hakim sınıfına ilişkin kadrolar, müşterek kadrodur. Bu kadroların kuvvet komutanlıklarına tahsisi, Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça yapılır."
MADDE 33- 353 sayılı Kanunun 2 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Tanımlar:
MADDE 2- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Asker kişi: Subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, ortaöğretimde bulunanlar ile henüz onsekiz yaşım doldurmamış
olanlar hariç askeri öğrenci, askeri hizmetlerde bulundukları sürece yedek subay, yedek astsubay ve yedek erbaş ve er, sözleşmeli erbaş ve er, yükümlü erbaş ve erler ile savaş halinde 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 115 inci maddesinde belirtilen yükümlülükleriyle sınırlı olmak üzere Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşunda çalışan sivil personel ve rızası ile Türk Silahlı Kuvvetlerine katılanları,
b)Askeri mahkeme: İlgili askeri ceza mahkemesini veya askeri ağır ceza
mahkemesini,
c)Bakan: Millî Savunma Bakanını,
d)Bakanlık: Millî Savunma Bakanlığını,
e)En yakın askeri mahkeme;
1)Askeri ceza mahkemesi tarafından verilen kararlar yönünden;
(a)Aynı yerde askeri ağır ceza mahkemesinin tek dairesi varsa;
(aa) Kararına itiraz edilen hakimin askeri ağır ceza mahkemesinin üyesi olmaması halinde, aynı yerdeki askeri ağır ceza mahkemesini,
(bb) Kararma itiraz edilen hakimin askeri ağır ceza mahkemesinin üyesi olmakla beraber, katılımı olmaksızın askeri ağır ceza mahkemesinin teşekkül edebilmesi halinde, kararma itiraz edilen hakim dışındaki üyelerin katılımı ile teşekkül eden aynı yerdeki askeri ağır ceza mahkemesini,
(cc) Kararma itiraz edilen hakimin askeri ağır ceza mahkemesinin üyesi olması ve katılımı olmaksızın askeri ağır ceza mahkemesinin teşekkül edememesi halinde, coğrafi bakımdan en yakın askeri ağır ceza mahkemesini,
(b)Aynı yerde askeri ağır ceza mahkemesinin birden fazla dairesi varsa; nöbetçi daireyi; kararma itiraz edilen hakimin nöbetçi dairenin üyesi olması halinde, numara olarak nöbetçi daireyi izleyen daireyi; nöbetçi daire son numaralı daire ise (1) numaralı daireyi,
2)Askeri ağır ceza mahkemesi tarafından verilen kararlar ile itiraz üzerine ilk defa verilen tutuklama kararları yönünden;
(a)Aynı yerde askeri ağır ceza mahkemesinin tek dairesi varsa, coğrafi bakımdan en yakın askeri ağır ceza mahkemesini,
(b)Aym yerde askeri ağır ceza mahkemesinin birden fazla dairesi varsa; numara olarak kararma itiraz edilen daireyi izleyen daireyi; kararma itiraz edilen daire son numaralı daire ise (1) numaralı daireyi,
f)Komutan: Askeri mahkemelerin bulundukları il veya ilçedeki en büyük kıta komutanı veya askeri kurum amirini,
g)Komutanlık: Askeri mahkemelerin bulundukları il veya ilçedeki en büyük kıta komutanlığı veya askeri kurum amirliğini,
ifade eder."
MADDE 34- 353 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Askeri başsavcılık:
MADDE 6- Askeri mahkeme bulunan her il veya ilçede, o il veya ilçenin adıyla anılan bir askeri başsavcılık kurulur.
Askeri başsavcılıkta, bir askeri başsavcı ve yeteri kadar askeri savcı bulunur.
Askeri savcılar, bulundukları yerdeki askeri mahkemelere adli yönden bağlanan askeri birlik ve kurumun mensupları hakkında yetkilidir.
Askeri başsavcılıklar arasında çıkan yetki uyuşmazlıkları aralarında çözümlenir. Uzlaşma sağlanamaz ise, uyuşmazlığı Bakanlık çözümler."
MADDE 35- 353 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 9- Askeri mahkemeler, asker kişiler tarafından işlenen askeri suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler.
Birinci fıkra kapsamında olsa dahi Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.
Birinci ve ikinci fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 1 inci maddesi ve 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 11 inci maddesinin (D) fıkrası kapsamındaki görevler ile Türkiye Büyük Millet Meclisi veya Bakanlar Kurulu kararları kapsamındaki görevler nedeniyle görev veren ya da bu nitelikteki bir görevi ifa eden asker kişilerin, görevlerini yerine getirirken, görevin niteliğinden doğan veya görevle ilgili olmak şartıyla görevin ifası sırasında işledikleri iddia olunan suçlardan dolayı adli yargının görevine girdiğinden bahisle haklarında soruşturma yapılması Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları için Başbakanın, Jandarma Genel Komutam için İçişleri Bakanının, diğer personel için Millî Savunma Bakanının (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli için İçişleri Bakanının) iznine tabidir.
Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz."
MADDE 36- 353 sayılı Kanunun 12 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"İştirak halinde işlenen suçlar:
MADDE 12- Asker kişilerin askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabi bir suçu asker olmayan kişilerle iştirak halinde işlemesi durumunda yargılama, asker kişiler için askeri yargıda, asker olmayan kişiler için ise adli yargıda yapılır. Bu durum bekletici sorun yapılamaz."
MADDE 37- 353 sayılı Kanunun 15 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Genelkurmay Başkanlığının bulunduğu yerde kurulan askeri mahkemenin özel
yetkisi:
MADDE 15- Kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla;
a)General ve amiral rütbesindeki asker kişinin askeri yargıya tabi suçları,
b)Askeri Ceza Kanununun 55 nci, 56 ncı, 57 nci, 58 inci ve 59 uncu maddeleri ile 148 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde yazılı suçlar,
Genelkurmay Başkanlığının bulunduğu yerde kurulan askeri mahkemede görülür. Bu askeri mahkemenin birden fazla dairesinin bulunması halinde (1) numaralı daire yetkilidir."
MADDE 38- 353 sayılı Kanunun 35 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Millî Savunma Bakanının yetki ve sorumluluğu:
MADDE 35- Bakan, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin görevler hariç olmak üzere askeri hâkim ve askeri savcılar üzerinde gözetim hakkını haizdir. Askeri hâkim ve askeri savcılar idari görevleri yönünden Bakanlığa bağlıdırlar.
Askeri mahkemelerin ve askeri başsavcılıkların personel, bina, malzeme ve her türlü ihtiyacı doğrudan veya Askeri Hakimler Kurulunun teklifi üzerine Bakanlıkça karşılanır.
Bakanlık, birinci ve ikinci fıkradaki görev ve yetkilerini Askeri Adalet İşleri Başkanlığı aracılığıyla yürütür."
MADDE 39- 353 sayılı Kanuna aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir. "Hükmün açıklanmasının geri bırakılması:
EK MADDE 4- 5271 sayılı Kanunun hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, aşağıdaki haller hariç askeri suç ve cezalar hakkında da uygulanır:
a)Sırf askeri bir suçtan dolayı altı ay veya daha fazla süreli hapis cezasına hükmedilmesi.
b)Fiilin disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi yahut birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması veyahut büyük bir zarar meydana getirmesi.
c)Fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi.
EK MADDE 5- 353 sayılı Kanunda ve askeri yargı ile ilgili diğer kanunlarda yer alan "teşkilatında askeri mahkeme kurulan kıta komutanı veya askeri kurum amiri" ibareleri "Komutan" olarak anlaşılır."
MADDE 40- 353 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 3- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte soruşturma veya kovuşturma evresinde bulunan suçlardan doğan istirdat ve tazminat taleplerine ilişkin evrak, genel hükümlere göre takip edilmek üzere ilgili birimlere gönderilir.
GEÇİCİ MADDE 4- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte askeri mahkeme ve savcılıklara tahsis edilmiş bina, malzeme, araç ve gereçler ile teşkilatlarında görevli personel altı ay içinde başka bir işleme gerek kalmaksızın Millî Savunma Bakanlığına devredilir."
MADDE 41- 353 sayılı Kanunun;
a)7 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "askeri savcılıklarda" ibaresi "askeri başsavcılıklarda",
b)36 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan "askeri savcılıkları" ibaresi "askeri başsavcılıkları",
c)49 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "kıdemli hakimi" ibaresi "başkanı" ve ikinci fıkrasında yer alan "askeri savcılığa" ibaresi "askeri başsavcılığa",
ç) 216 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan "askeri savcı" ibaresi "askeri başsavcı",
d)Ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "askeri hakimi" ibaresi "askeri ceza mahkemesi hakimini", "duruşma hakimini" ibaresi "askeri ağır ceza mahkemesi başkanını" ve "askeri savcılığı" ibaresi "askeri başsavcılığı",
şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 42- 353 sayılı Kanunun;
a)197 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "kıdemli" ibaresi ile 244 üncü
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "kıdemli askeri" ibaresi,
b)10 uncu, 16 ncı, 19 uncu, 34 üncü, 104 üncü, 124 üncü ve 144 üncü maddeleri,
yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 43- 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununa 56 ncı maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 56/A maddesi eklenmiştir. "Önleme araması
MADDE 56/A- Tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla usulüne göre verilmiş askeri ceza mahkemesi kararı veya bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde askeri birlik komutanımn veya askeri kurum amirinin veya askeri hakim sınıfı adli müşavirin yazılı emri üzerine, askeri mahallerde askeri hakimler hariç kişilerin üstü, araçları, özel kâğıtları ve eşyası aranır, alınması gereken tedbirler alınır, suç delilleri koruma altına alınarak bu Kanun hükümlerine göre gerekli işlemler yapılır.
Arama talep yazısında, arama için makul sebeplerin oluştuğunun gerekçeleriyle birlikte gösterilmesi gerekir. Arama kararında veya emrinde; aramanın sebebi, konusu ve kapsamı ile yapılacağı yer, zaman ve geçerli olacağı süre belirtilir.
Aramanın sonucu, arama kararı veya emri veren merci veya makama bir tutanakla bildirilir.
Konutta ve yerleşim yerinde ve eklentilerinde önleme araması yapılamaz.
Bir suç işlenmesini veya disiplinsizliğin gerçekleşmesini önlemek veya kişilerin hayatı, vücut bütünlüğü veya malvarlığı bakımından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek amacıyla kışla, konak veya ordugâhta bulunan kıta veya askeri kurumun komutan veya amiri veya bunların verecekleri yazılı emir üzerine diğer askeri makamlar tarafından, askeri hakimler hariç personelin, askeri Öğrencilerin, erbaşların ve erlerin kullanım alanlarında ve askeri Öğrenciler ile erbaş ve erlerin dolap, çanta ve üstünde kontrol yapılabilir.
Asker kişiler de dâhil olmak üzere, askeri mahallere girmek veya çıkmak isteyenler duyarlı kapıdan geçmek zorundadır. Bu kişilerin üstleri, duyarlı kapının ikaz vermesi halinde, metal dedektörle aranır; eşyaları teknik cihazlardan ve güvenlik sistemlerinden geçirilir; aracı, teknik cihazlarla, gerektiğinde el ile kontrol edilir ve aranır. Şüphe halinde veya bu cihazların bulunmadığı yerlerde, herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın, arama ve kontrol elle yapılabilir. Teknik cihazların ikazının sürmesi halinde, bu kişiler ancak elle aramayı kabul ettikleri takdirde askeri mahallere girebilirler. Milletvekilleri, hakimler, Cumhuriyet savcıları, askeri hakimler, avukatlar, mülki idare amirleri ve Sayıştay meslek mensupları ile uluslararası sözleşmelerle yetkileri tanınmış kişi ve kuruluşların temsilcilerinin üstleri ve eşyaları ağır ceza mahkemelerinin görevine giren suçüstü halleri dışında elle aranamaz; aracının, dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümlerinin açılması istenemez.
Beşinci ve altıncı fıkraların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."
MADDE 44- 27/6/1972 tarihli ve 1600 sayılı Askerî Yargıtay Kanununun 6 ncı maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
"Askerî Yargıtay dairesinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararın temyiz yolu ile incelenmesinde Askerî Yargıtay dairesinde duruşmaya katılıp da hükme müessir olacak hukuki işlemlerin yapıldığı oturumda bulunmuş veya karara katılmış olanlar Daireler Kurulunda bulunamazlar.
Askerî Yargıtay dairesinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği direnme kararının temyiz yolu ile incelenmesinde Daireler Kurulu, Askerî Yargıtay dairesinde duruşmaya katılıp da hükme müessir olacak hukuki işlemlerin yapıldığı oturumda bulunmuş veya karara katılmış olanlar haricindeki kanuni engeli olmayan Askerî Yargıtay üyelerinden oluşur. Direnme kararını inceleyen kurulun üye sayısının çift sayılı olması hâlinde üyelik kıdemi en az olan üye kurula katılmaz."
MADDE 45- 1600 sayılı Kanunun 27 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Yargılama usulü:
MADDE 27- Askerî Yargıtay daireleri ile diğer kurullarında ve Başsavcılığında, bu Kanun ile 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununda ve diğer kanunlarda belirtilen yargılama usulleri uygulanır.
Askerî Yargıtay dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak baktıkları davaların duruşmasında iddia makamını teşkil eden Askerî Yargıtay Başsavcılığı, temyiz dilekçesini, beyanını ve varsa lâyihasını ilgili Askerî Yargıtay Daire Başkanlığına gönderir.
Askerî Yargıtay dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak baktıkları davalarda Askerî Yargıtay Başsavcılığınca tebliğname düzenlenmez. Ancak, Başsavcılığın temyiz dilekçesi, beyanı ve varsa lâyihası, ilgili Askerî Yargıtay Daire Başkanlığınca hükmü temyiz etmeleri veya temyiz etmeseler dahi aleyhlerine sonuç doğurabilecek görüş içermesi hâlinde sanık veya müdafi ile katılan veya vekillerine tebliğ olunur. İlgili taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde yazılı olarak cevap verebilir. İlgili Askerî Yargıtay Daire Başkanlığı dosyayı Askerî Yargıtay Başkanlığına gönderir.
İlk derece mahkemesi olarak hüküm veren Askerî Yargıtay dairesi, Daireler Kurulu kararma karşı direnebilir. Direnme üzerine Daireler Kurulunca yeniden verilecek karara uyulması zorunludur.
353 sayılı Kanunda ve diğer kanunlarda açıkça gösterilen hâllerde, Askerî Yargıtay dairesinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararlara karşı itiraz edilebilir. Bu takdirde, temyiz isteminin reddine dair kararlara karşı yapılan itirazların incelenmesi Daireler Kuruluna, bunun dışında kalan tüm kararlar hakkındaki itirazların incelenmesi ise, numara olarak kendisini izleyen daireye; son numaralı daire için birinci daireye aittir.
Cezaların yerine getirilmesi sırasında, hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen şahsî hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran hâller nedeniyle geçirilmiş süreler ile hastanede geçen sürenin cezadan indirilmesine, değişik hükümlerdeki cezaların toplanmasına ve mahkûmiyet hükmünün yorumunda veya çektirilecek cezamn hesabında duraksamaya ilişkin bir karar alınması gerekirse, ilk derece mahkemesi olarak davaya bakan ilgili Askerî Yargıtay dairesinden karar istenir. Bu kararlar duruşma yapılmaksızın verilir.
Karar verilmeden önce Askerî Yargıtay Başsavcısının ve hükümlünün görüşlerini yazılı olarak bildirmeleri istenebilir.
Hükmü veren Askerî Yargıtay dairesi kaldırılmış ise onu numara itibarıyla izleyen daire; son numaralı daire söz konusu ise birinci daire karar verir.
Yukarıdaki fıkralar uyarınca yapılan başvurular cezanın infazını ertelemez. Ancak, ilk derece mahkemesi olarak davaya bakan ilgili Askerî Yargıtay dairesi, olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
Bu kararlara karşı Askerî Yargıtay Başsavcısı ile hükümlü ve varsa müdafi bir hafta içinde itiraz edebilirler.
İtiraz üzerine hükmü veren Askerî Yargıtay dairesini numara itibarıyla izleyen daire; son numaralı daire söz konusu ise birinci daire karar verir."
MADDE 46- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 47-Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.