Ldl kolesterol (Kötü Kolesterol) nedir?
Ldl kolesterol "Kötü Kolesterol" olarak bilinmektedir. ldl kolesterolü açıklamadan önce Kolesterol nedir önce onu öğrenelim. Kolesterol; Normal şartlarda her insanın kanında bulunan ve hücre zarları ile bazı hormonların yapımında kullanılan bir madde olarak tanımlanmaktadır. Büyüme ve gelişmeyi sağlar. Kolesterol büyük oranda insanın vücudunda üretilir, az bir kısmı ise dışarıdan besinler yolu ile alınmaktadır. Kötü kolesterol Ldl, iyi kolesterolse hdl olarak bilinmektedir
Şimdi gelelim kötü kolesterol yani Ldl'yi öğrenmeye. Ldl; Açılımı "low density lipoprotein" dir. Türkçe anlamı düşük yoğunluklu lipoprotein'dir. Karaciğerde üretilen ve kolesterolü kan yoluyla taşıyan moleküler proteinler olarakda tanımlanabilir.
Karaciğerde üretilen çok düşük yoğunluklu lipoprotein metabolizması sonucu oluşur. Ldl (Zararlı Kolesterol)tanecikleri 18-25 nm çapındadır, taşıdığı lipitlerin yanı sıra apolipoprotein B-100 apoE proteinlerini içerir. LDL seviyesi ile kalp hastalıkları arasındaki bağlantıdan dolayı sıkça "kötü" kolesterol olarak anılmaktadır.
Genelde kolesterol terimini duyduğumuzda ilk olarak düşük yoğunluklu lipopretein, yani kötü kolesterol aklımıza gelir. Bunun sebebi, LDL’nin damarlara düzenli olarak kolesterol taşımasıdır.
Kolesterol yükselmesinin nedenleri nedir?
1- Kalıtımsal Faktörler
2- Gıdalar
3- Şişmanlık
4- Stres
Kolesterol yükselmesine hangi hastalıklar yol açmaktadır?
Bazı hastalıklarda kolesterol düzeyi yükselir. Bu hastalıkları ikiye grupta incelenmektedir:
1- Kalıtsal yağ metabolizması hastalıkları: Hipotiroidi, Tiroid bezinin yetersiz çalışması hastalığıdır, Karaciğer hastalıkları ve Nefrit yani Böbreğin mikrobik olmayan iltihabi hastalıkları, şeker hastalığı, şişmalık, bazı ilaçlar bu gruba dahil edilmektedir.
2- Diğer hastalıklar
Normal Ldl kolesterol düzeyleri nelerdir?
130 mg/dl'nin altı istenilen düzeydir.
130-159 mg/dl arası sınırda yüksek’tir.
Yüksek kolesterolün vücuda verdiği zararlar nelerdir?
Kanda aşırı miktarda bulunan kolesterol yavaş yavaş (yıllar içinde) damar duvarında birikir. Bu birikim sonucu o damarda daralma, tıkanma ortaya çıkar. Bu durum bir su borusunda pisliklerin birikmesine benzetilebilir. Kolesterol hangi damarda birikmişse o damarla ilişkili sorunlar ve hastalıklar ortaya çıkar.Kolesterol yüksekliğinde belirti ve bulgular çoğu zaman ani kolesterol yükselmesine bağlı değildir, uzun süreli kolesterol yüksekliğinin damar duvarında kolesterol birikmesine yol açmasının sonucudur.
Yani kolesterolünüz şu andaki değerinin 2-3 katına yükselse ve 3-4 saat yüksek kalsa size bir zararı olmaz. Asıl sorun sizde daha önce uzun süreli kolesterol yüksekliği olmasıdır.Kalbi besleyen damarlarda (koroner arter) kolesterol birikimi bu damarlarda tıkanma ve daralmanın sonucu göğüs ağrısı, kalp krizi ve kalp yetmezliği gibi sorunlara neden olur. Bunların sonucu hasta koroner by pass ameliyatı (cerrahi olarak darlığın ortadan kaldırılması) veya anjiyoplasti (balonla daralmış koroner arterin genişletilmesi) işlemine ihtiyaç duyabilir.
Beyini besleyen boyun damarlarında kolesterol birikimi olması felçlere, konuşma bozukluklarına, dengesiz yürümeye, bilinç kaybına yol açar.Böbrek damarlarında kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliğine yol açabilir.Ana atardamarda (aort) kolesterol birikimi de tehlikelidir. Buradan kopan kolesterol birikintileri daha küçük damarları tıkayarak çok değişik sorunlara yol açabilirler: Bağırsağı besleyen damarları tıkayarak bağırsak ölümüne, göz damarlarını tıkayarak körlüğe, bacak damarlarını tıkayarak kangrene yol açabilirler.
Kolesterol yüksekliğine bağlı sorunlar ortaya çıktığı zaman hasta geç kalmış olabilir; bu nedenle kolesterol yüksekliğini önlemek, yükselmişse düşürmek çok önemlidir.
Kolesterolü düşüren gıdalar hangileridir?
Elma, Havuç, Mısır, Badem, Sarımsak, süt ve çay gibi gıdalar kolesterolün yükselmesinin engellemektedirler.
Kolesterolünüzü kontrol altına tutmak için neler yapabilirsiniz?
1- Kepekli gıdalar tüketin.
2- Az yağlı süt, yoğurt ve peynirleri tercih edin.
3- posa içeriği yüksek olan sebzeler, meyveler, kurubaklagilleri hergün tüketin.
4- Düzenli fiziksel aktivite yapın.
Kolesterol yüksekliğinin zararları nelerdir?
Kolesterol yüksekliği tek başına bir hastalık değildir ancak ciddi sonuçlara neden olabilir. Damar duvarında biriken ve damar sertliğine neden olan kolesterol şu hastalıkların gelişimine neden olabilir:
1- Koroner kalp hastalığı / Kalp krizi (enfiarktüs)
2- inme (beyin damarlarında tıkanıklık)
3- Dolaşım hastalıkları
Kolesterol yüksekliğine bağlı sorunlar ortaya çıktığı zaman geç kalınmış olabilir. Bu nedenle, kan kolesterol düzeyini normal sınırlar içinde tutmak, yükselmişse düşürmek büyük önem taşır. Yüksek olan kan kolesterolünü düşürerek ilerlemekte olan damar sertliğini durdurmak mümkün.
Yüksek kolesterol tedavisi nasıl yapılmaktadır?
Kolesterol tedavisinde öncelikle ilaç kullanmadan öncelikle beslenme alışkanlığınızı değiştirin. İlaç her zaman son tercihiniz olsun. Kendinizin alabileceği önlemleri şöyle sıralayabiliriz:
1- Kızartmalardan kaçınınız.
2- Kırmızı et yerine beyaz et tüketin. Tavuğun derisini çıkartın ve etin üzerindeki yağları ayırın.
3- Kaymak ve yağlı süt yerine yağsız ya da yarı yağlı süt tercih edin.
5- Alışveriş yaparken hazır gıdaların etiketlerini okuyarak, yağ miktarlarına göre alın.
6- Doymuş yağ oranı yüksek olan yiyecekler yerine nişastalı ve lifli besinler tercih edin.
7- Sakatatlardan (karaciğer, böbrek ve beyin gibi) uzak durun.
8- Daha az yumurta ve yumurta kullanılarak hazırlanmış yiyecek tüketin.
9- Daha fazla meyve ve sebze tüketin.
10- Sigara bırakılmalıdır.
11- Kilonuz fazla ise mutlaka kilo vermelisiniz.
12- Haftada, 3 - 5 kez, 30-45 dakika yürüyüş, koşu, yüzme, bisiklete binme gibi sporlar yapılmalıdır.