Kovboyları tanırız biz
Filmlerde, çizgi romanlarda bir çok kovboy gördük. Kimileri aşık oldu, kimileri yanlış yoldayken hatalarını anladı. Red Kit gibi maceradan marecaya atılanı, 3-4 saat süren eski Amerikan filmlerinde ellerinde kementlerle dolaşanı... Nihayet günümüzden bir yazar da İslamiyet ile tanışan bir kovboyu anlattı bize. Yaşar Yeşil'in “Yılan Jack/Vahşi Batı'da Müslüman Kovboy” isimli kitabından bahsediyoruz.
“Yılan Jack”
Osmanlı Devleti zamanları... Savaşta yardım amacıyla deveci olarak Amerika'ya gönderilen Hacı Ali. Yolu Yılan Jack ile kesişir ve olaylar başlar. Amerikan filmlerinden tanıdığımız dinle-imanla pek de alakası olmayan, adam öldürmeyi meslek edinmiş o sert kovboy karakterlerinin İslam ile tanışmasını, bu tanışmanın kovboyun olumlu anlamda nasıl etkilediğini kitapta görmek mümkün.
Osmanlı Amerika'ya savaşta deve gönderdi
Kitabın tek derdi bir kovboy-müslüman karşılaşmasını anlatmak değil. Hacı Ali, Yaşar Yeşil'in roman için tasarladığı bir karakter değil aslında. Gerçekten de Osmanlı tarafından görevlendirildikten sonra Amerika'ya giden elçilerden biri. 1850'lerde, Amerika bir yandan Kızılderililer ile uğraşmakta, diğer yandan ise California'da bulunan altına hücum eden insanları bir düzene sokmak, bölgede güvenliği sağlamak istemektedir. Bu dönemde Meksika ile bazı çatışmalar yaşanır ve hiç beklenmedik bir sorun kendini gösterir: Amerikalıların kullandıkları atlar, çöl iklimine dayanamaz. Dönemin Osmanlı padişahı II. Abdülmecid'den izin alınır ve bir miktar deve satın alınır. II. Abdülmecid, satın alınanlara en iyi cinsten iki deve de hediye katarak, bir gemi ile Amerika'ya gönderir.
Hacı Ali'yi bilir misiniz?
Bu aşamadan sonraki en büyük sıkıntı, develerin beslenmesi ve binilmesi gibi konularda bir bilenden yardım alma gereksinimidir. Osmanlı, bu amaçla da sekiz kişiyi öğretici olarak gönderir. İşte bu sekiz kişiden biri Hacı Ali'dir.
Suriye doğumlu olan ve çok genç yaşta müslüman olup hacca gittiği için “Hacı Ali”, diye anılan elçi, yerleştiği şehirde develeri ile bir posta teşkilatı kurar. Halkın sevgisini kazanır. Amerikalılar'ın “Hi Jolly” dedikleri Hacı Ali'nin mezarı da piramit şeklinde yapılmıştır. Daha da ilginci, bu mezarın bulunduğu yerde, Hacı Ali'nin vefat yıldönümünde her sene bir festival düzenlenmesi.. Belediye başkanının ve halkın yoğun ilgisiyle her sene bir Amerikan şehrinde, Hacı Ali'yi anma şenliklerinin yapıldığını bilmek garip bir duygu, değil mi..
Kovboylar da hidayete erer!
Tekrar kitaba dönecek olursak, Yaşar Yeşil, Hacı Ali ile kendi kurgusu olan roman kahramanı Yılan Jack'i tanıştırdığında, her kovboy macerasında olduğu gibi, Jack'in hayatında da olumsuz giden bir şeyler vardır. Düşmanlar, mücadele ve Amerikan hayatı.. İşin içine İslam girince Yılan Jack bu dinin ahlak anlayışından, ibadetlerinden etkilenir. Yaşar Yeşil, bir kovboy hikayesine biraz farklı bakmayı denemiş. Gerçi “İslam ve Kovboy” konusuna meraklıları daha önce rastlamışlardır. Konuyu çok da dallandırıp budaklandırmayalım, ama rahmetli Raif Cilasun'un kitabını da burada anmak gerek..
Raif Cilasun da Teksas'ta İslam'ı yazmıştı
“Teksas'ta İslam'ın Gücü” yazar Raif Cilasun'un Can Yayınları'ndan çıkan bir kitabı. Kızılderililer'in İslam'ı öğrendiği, bir kasabanın toplu olarak İslam'ı seçtiği bu roman, rahmetlinin kurguda ve kalemde olan başarısının bir örneği. Kitap, o dönemde de çok ses getirmiş ve 1989'da Engin Ardıç, bu romanın eleştirisini içeren “İslam Teksas'ta” isimli bir kitap çıkararak, kitaptaki cümlelerin tahliline kadar incelemiş. Bu incelemenin çok da tarafsız olduğu söylenemez, zira Engin Bey'i en çok şaşırtan şeylerden biri bir kızılderilinin “ben istiyor müslüman olmak” demesi örneğin. İslam'ı sadece beyaz tülbentli kadınlara yakıştıran zihniyetin anlaması ve hazmetmesi zor olsa da, Raif Bey'e vesile ile rahmet dileyelim, “Teksas'ta İslam'ın Gücü”nü gördüğümüz yerde alalım, okuyalım..
İslam ve kovboylar
Evet, İslam ve kovboylar... Aynı kompozisyon içinde işlendiğinde biraz garip gelebilir. Ama bu tanışma zaten Osmanlı döneminde gerçekleşmiş. Yaşar Yeşil'in Bengisu Yayınları'ndan çıkan “Yılan Jack/Vahşi Batı'da Müslüman Kovboy” kitabı da, uzunca bir aradan sonra bu konuyu yeniden ele alıyor. Romanda kızılderililer, kin, nefret, bir kovboyun yalnızlıklarla dolu hayatı derken, işin içine Hacı Ali giriyor, her şey daha farklı seyrediyor. Meraklısına ilginç gelecek bir çalışma olduğu da muhakkak.
Sümeyye Karaarslan, Raif Cilasun'u ve Hacı Ali'yi andıGüncelleme Tarihi: 08 Ocak 2019, 10:14