Lenf Bezi Büyümesi (Baş Boyun Lenfadenopatileri) :
Lenf nodlarının (beze) büyümesi lenfadenopati olarak isimlendirilir. Lenfadenopati sık karşılaşılan bir bulgudur. Lenfadenopatilerin çoğu iyi huyludur. Lenfadenopatiler enfeksiyonların yanı sıra çeşitli kanserlerin seyrinde de ortaya çıkar. Bu nedenle tanıda geç
çok önemlidir.
Belirti ve bulgular:
Lenfadenopatinin büyüklüğü, yeri, süresi, eşlik eden bulgu ve belirtiler önemlidir. Bir cm. altında lenfadenopatinin önemli bir nedene bağlı olmadığı kabul edilir. Boyunda 1,5 cm üzerindeki lenf nodları araştırılmalıdır. Kulak önündeki lenf nodları çoğunlukla enfeksiyona bağlıdır. Lenf nodu hacminin büyük olması kötü huylu hastalık olma olasılığını normal topluma göre 13 kat arttırır. Lenf nodunun ağrılı, hassas ve kızarık olması iltihabi bir olaya işaret eder. Verem ve kötü huylu hastalıklarda lenfadenopati hızlı büyüyüp kapsül gerilimi yaratmadıkça ağrısızdır. İki haftadan kısa süreli lenfadenopatiler çoğunlukla enfeksiyona bağlıdır. İki haftadan uzun öyküde verem, Epstein Barr virusu (EBV) gibi viral enfeksiyonlar, AİDS, kanserler, bağışıklık sistemini ilgilendiren hastalıklar düşünülür. Bir yılı aşan bir öyküde kötü hastalık olasılığı düşüktür. Mesleki öykü (ziraat ve tarımla uğraşanlarda), evde kedi köpek olması (toksoplazma, kedi tırmığı hastalığı vb), yolculuk, ailede verem öyküsü tanı için yol gösterici olabilir. Uzun süreli kullanılan ilaçlar lenfadenopatiye yol açabilir.
Ateş, kilo kaybı, gece terlemeleri gibi, bulgular kanserlerin belirtileri (özellikle LENFOMA) olabilir. Ateş ve yorgunluk viral enfeksiyonların seyrinde de görülmektedir. Son günlerde geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonları, döküntülü hastalıklar, diş ve dişeti rahatsızlıkları lenfadenopatiye yol açmış olabilir. Boyun, çene altı ve kulak çevresi bölge lenf çoğu baş boyun enfeksiyonuna ikincildir. Uzun süreli boyun bölgesi lenfa-denopatilerde verem araştırılır. Ender görülen nazofarenks (yutak) karsinomalarında ilk bulgu boyun bölgesinde taş sertliğinde lenf olabilir. Hodgkin (Lenfoma türü) hastalarında tek bölge lenf nodu tutulumu olabilir. Koltuk altı lenfadenopatiler çoğu olguda enfeksiyona ikincildir. Evde kedi besleniyorsa kedi tırmığı hastalığı olabilir.
BCG aşısı da (verem aşısı) lenfadenite (lenf bezi iltihabı) neden olup, 4 yaşına hatta ender olarak 9-10 yaşma kadar sürebilir. Beraberinde deri döküntülerinin olması kızıl, kızamık, kızamıkçık gibi viral döküntülü enfeksiyonları düşündürürken deri altına kanamaların olması malign (kötü huylu) hastalıklar yönünden araştırmayı gerektirir. Vakalarda fizik muayene ile karaciğer ve dalak büyüklüğüne bakılır. Hastaya yapılacak ilk tetkik periferik kan yayması (kan hücrelerinin şekil ve yapısını değerlendirmek için yapılan kan incelemesi) ve kan sayımıdır. Üst solunum yolu enfeksiyonlarında ya da oro-farenks (ağız yutak) incelemesinde boğazda kızarıklık varsa boğaz kültürü alınır.
Daha önce antibiyotik kullanmış, lenfadenopatisi uzun süredir devam eden hastalar ile; ailede verem öyküsü olan ya da malign bir hastalık kuşkusunda akciğer grafisi çekilir. Ailede verem öyküsü olanlar ile süreğen lenfadenopatilerde tüberkülin (PPD) deri testi yapılır. Süreğen lenfadenopatilerde EBV, CMV, HSV, HIV gibi etkenler araştırılır.
Ultrasonografi ve tomografi Hodgkin hastalığı gibi bir sistemik hastalık düşünüldüğünde, ya da boyunda bazı doğuştan kistlerin ayırıcı tanısına kullanılır.
Tedavi:
Tedavi nedene yöneliktir. Kültürde üretilen bakteriye karşı ya da verem, toksoplazma gibi gösterilmiş özgün ajanlarda antibiyotik verilir. Derin boyun enfeksiyonunda ya da enfekte kistlerin varlığında (enfekte kistik higroma, enfekte tiroglossal kist, enfekte brankial kleft kistlerinde) da antibiyotik başlanmalıdır. Muayene sonunda eşlik eden bulgu yok ve neden bulunamadı ise 2 ya da 3 hafta gözlenir. Bazı merkezler bu arada da antibiyotik önermektedir. 2-3 haftalık gözlem sonunda lenf nodu yeniden değerlendirilir. Değerlendirmede boyutta artış varsa ileri incelemeler yapılırken aynı boyutta sebat ediyorsa bir 2-3 hafta daha izlenir. İzlem sonunda lenf nodu yine aynı boyutta ise ileri araştırmalar yapılır. Lenf nodu kayboldu ise izlemden çıkarılır.