Enflasyon nedir, neden yükselir ve kime zarar verir?
Enflasyon, zamanla satın alma gücü kaybıdır, yani TÜRK LİRANIZ yarın bugün olduğu kadar ileri gitmeyecektir. Genellikle gıda, mobilya, giyim, ulaşım maliyetleri ve oyuncaklar gibi günlük mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişim olarak ifade edilir.
Enflasyona ne sebep olur?
Artan tüketici talebinin sonucu olabilir. Ancak, sınırlı petrol üretimi ve tedarik zinciri sorunları gibi ekonomik koşullarla pek ilgisi olmayan gelişmelere bağlı olarak da enflasyon yükselebilir ve düşebilir.
Enflasyon kötü mü? Duruma göre değişir. Hızlı fiyat artışları sorun yaratır. Ancak ılımlı fiyat artışları daha yüksek ücretlere ve iş büyümesine yol açabilir.
Enflasyon yoksulları nasıl etkiler?
Enflasyon borsayı etkiler mi?
Hızlı enflasyon genellikle hisse senetleri için sorun yaratır. Genel olarak finansal varlıklar, enflasyon patlamaları sırasında tarihsel olarak kötü bir performans sergilerken, evler gibi maddi varlıklar değerlerini daha iyi korudu.
Enflasyonun kaç tipi vardır?
Enflasyonun başlıca iki tipi vardır…
Talep çekişli ve maliyet itişli enflasyon. Politika üretenlerin isabetli karşılığı verebilmeleri için zaman içinde bir noktada hangi enflasyon tipinin gerçekleştiğini anlamaları önemlidir. İki enflasyon tipi çelişkili değildir dolayısıyla ikisinin de aynı anda gerçekleşmesi mümkündür. Önlem alınmazsa enflasyon ücret- sarmalının oluşmasına veya hiperenflasyona bile neden olabilir.
Talep çekişli enflasyon…
Mal ve hizmetler için yapılan harcamalar fiyatları yukarı çektiğinde talep çekişli enflasyon meydana gelir. Başka deyişle, toplam talep, toplam arzdan fazladır. Talep çekişli enflasyonu körükleyen GELİRDİR. O yüzden bunu durdurma çabaları, tüketicinin gelirini düşürülmesini veya tüketiciye harcamak yerine biriktirmesi için daha fazla teşvik verilmesini içermelidir.
Devlet harcamaları, para basarak veya Merkez Bankasının borcu parasallaştırması yöntemiyle finanse ediliyorsa talep çekişli enflasyon, hiperenflasyon haline gelebilir. Tüm hiperenflasyon vakalarında devletin ya da Merkez Bankasının çok fazla para basması durumu mevcuttur. Borcun parasallaştırılması dediğimiz şey, Merkez Bankasının yeni devlet borcu satın alıp, dolaşımdaki para arzını arttırdığı durumuna denmesidir. Borç parasallaştırıldığı zaman devlet, vergileri yükseltmeden veya özel sektöre borçlanmadan harcama yapabilir. Borcun parasallaştırılmasının dezavantajı, aşırı enflasyonist olmasıdır.
Maliyet itişli enflasyon ise…
Girdilerin fiyatları arttığında meydana gelir. İşletmeler çalışmak için hammaddeler, işgücü, enerji ve sermaye satın almak zorundalardır. Bunların fiyatları artarsa üreticilerin yeni çıktı üretme kabiliyetleri azalır. Çünkü üretimin birim maliyeti artmıştır. Üretim maliyetindeki bu artışlar göreceli olarak büyük ve yaygın ise bunun etkisi aynı anda enflasyonu yükseltir. Reel GSYİH’yı düşürür ve işsizlik oranını arttırır.
Enflasyonla kaybetmek…
Enflasyonun düşük gelirliler için daha zor olduğu düşünülür. Düşük gelirliler, yüksek gelirlilere göre varlıklarının daha büyük kısmını nakit olarak tutarlar. Yüksek gelirlilerin de elbette nakitleri vardır fakat varlıklarının büyük kısmını diğer reel ve finansal varlıklarda bulundurma olasılıkları daha fazladır. Yoksullar, enflasyonun bedelini daha ağır öder. Çünkü bu, esas varlıkları olan nakit parayı yok eder. Yüksek gelirliler ise değeri enflasyonla artan varlıklar tutarak enflasyonun etkisinin bir miktarını telafi edebilirler.