Basitçe yavaş nefes anlamına gelen bradipne, tiroid bozuklukları, beyinde sorunlar ve kalp problemleri gibi geniş bir yelpazedeki tıbbi durumlar ile bağlantılı olmuştur. Bu makalede bradipnenin belirtileri ve olası nedenlerini açıklamaya çalışacağız.
Biliyor Muydunuz?
12 ve 50 yaşları arasındaki her sağlıklı birey dakikada 12-20 kez solur.
Bradipne solunum hızının belirgin olarak düştüğü tıbbi bir durumdur. Kişi çok yavaş nefes aldığından solunum hızı alışılmadık bir biçimde düşüktür. Ortalama bir yetişkinin solunum hızı dakikada 12 nefesin altına düştüğünde bu durum, anormal yavaş kabul edilir ve bradipne olarak tarif edilir. Benzer şekilde, 1 yıl yaşına kadar bebekler dakikada yaklaşık 30 ile 60 arasında nefes alırlar. Solunum hızları dakikada 30′ un altına düştüğünde solunum hızı normalden daha yavaş kabul edilir ve altta yatan tıbbi bir durumun işaretidir.
Basitçe açıklamak gerekirse solunum hızı normal aralığın altına düştüğünde bu durum bradipne olarak kabul edilir. Solunum hızındaki anormalliklerin, hipoventilasyonun bir formudur. Bradipnede solunum çabası sağlıklı solunumda gözlemlenenden daha fazladır.
Normal solunum sıklığı yaşa göre değiştiğinden dolayı genel olarak, bradipne aralığı da erişkinlerde ve çocuklarda farklıdır. Yaş aralığı ve dakikadaki solunum aralığı aşağıda verilmiştir.
Yaş grubu Bradipne Aralığı (dakika başına solunum)
0-1 yaş grubu 30′ un altında
1-3 yaş grubu 25 ‘in altında
3-12 yaş grubu 20′ nin altında
12-50 yaş grubu 12′ nin altında
50 ve üzeri yaş 13’ ün altında
Belirtiler:
Sürekli yorgunluk hissi ve bozulmuş solunum (nefes darlığı) bradipnenin sık görülen semptomlarıdır. Kişi genellikle enerji eksikliğinden ve günlük basit işlerin ne kadar yorucu olduğundan şikayetçidir. Baş dönmesi, halsizlik, göğüste rahatsızlık hissi ve bayılacak gibi hissetmek düşük solunum hızının diğer belirtilerdir.
Nedenleri:
Bradipne, lupus ve romatoid artrit gibi bağışıklık sisteminin sağlıklı dokulara saldırdığı inflamatuar durumlara bağlı olabilmektedir. Diğer nedenler aşağıda verilmiştir;
–Hipotiroidi:
Yavaş solunum hızı sıklıkla hipotiroidi hastalığı ile ilişkilendirilmektedir. Hipotiroidi, boyunda bulunan tiroid bezlerinin normalden az miktarda tiroid hormonu üretmesi ile karakterize bir hastalıktır. Tiroid bezinin solunum hızı ve metabolizmanın diğer vücut fonksiyonları üzerinde bir etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Bu nedenle tiroid fonksiyonu ile ilgili herhangi bir sorun, normal solunum frekansını bozabilir. Hipotiroidi gibi tıbbi koşullar solunum hızını düşürebilir ve sonunda nefes darlığına yol açabilir.
–Uyku Apnesi:
Uyku apnesi tanısı alan kişiler de azalmış solunum hızından muzdarip olabilir. Uyku apnesi etkilenen kişide tekrarlayan bradipne atakları olabilen bir uyku solunum bozukluğudur. Hepimizin bildiği gibi, uyku apnesi uykuda solunum durmalarıdır. Uyku sırasında solunum kasları rahatlar sonunda çökerler. Bu da uyku apnesi denen uykuda solunum duraklamalarına sebep olur. Bazı durumlarda ise rahatlamış kaslar hava yollarını daraltır bu da solunumu sığlaştırır. Her iki durumda da solunum hızı, normal aralığın altına düşer.
–Narkotik İlaçların Kötüye Kullanımı:
Bazı narkotik ağrı kesici ilaçlar ruh durumunda iyiliğe neden oldukları için kötüye kullanılırlar. Bu ilaçlar sinir sistemini etkiler ve beynin işleyişini yavaşlatır. Daha spesifik olmak gerekirse, beynin tabanında bulunan solunum merkezi yavaşlar ve buna bağlı olarak solunum hızı yavaşlar. Benzer şekilde, santral sinir sistemini deprese ettiği bilinen alkol aşırı tüketimi, solunum hızında yavaşlamaya neden olabilir.
–Beyin Hastalıkları:
Beyindeki pıhtı ve tümör oluşumu da beynin normal işleyişini etkileyebilir. Bu tür bir beyin hasarı solunum merkezini kontrol eden beynin serebral korteks ve medulla oblangata bölgelerine ulaşan oksijen miktarını azaltabilir. Bu nedenle beyindeki oksijen akışını etkileyen beyin hastalıkları bradipneye neden olabilir. Genellikle yüksek kafa içi basınca sebep olan kafa travmaları da bradipneye neden olabilir.
–Kalp Sorunları:
Azalmış kalp hızı bradipne gelişimine katkıda bulunabilir. Basitçe söylemek gerekirse, kalbin pompalama faaliyeti kesintiye uğradığında bu solunum hızını düşürebilmektedir. Kalp ve akciğerler pulmoner arter ve venler ile bağlantılıdır. Bu nedenle kalbin zayıf işleyişi akciğerleri de etkileyerek solunum sorunlarına yol açabilir. Kalp krizi, konjenital kalp defektleri, konjestif kalp yetmezliği, miyokardit ve benzeri tıbbi durumlar solunum hızını azaltabilmektedir. Açık kalp cerrahisi sonrası solunum hızında değişiklikler görülen hastalar olduğu da bildirilmiştir.
–Hemokromatozis:
Vücudun çeşitli dokularında anormal demir birikimine neden olan hemokromatozis hastalığı da solunum hızını azaltabilir. Bu hastalıkta besinlerle alınan demir emilimi artmıştır. Böylece demir aşırı fazlalığı kalbin çalışmasını etkileyerek bradipneye yol açabilir.
–Elektrolit Dengesizliği:
Kalsiyum, magnezyum, klorür, fosfat, sodyum ve potasyum kalp işleyişinde önemli bir rol oynayan vücudumuzda bulunan elektrolitlerdir. Kalp bu elektrolitleri kalbin düzgün çalışmasını sağlamak için sinyaller göndermek amacıyla kullanır. Bu elektrolit konsantrasyonu dengeli olmadığında normal kalp ritmi bozulabilir. Kalp ritmindeki bu bozulma da bradipneye neden olabilir.
Tedavi altta yatan nedene bağlıdır. Doktor hastanın sağlığını değerlendirir, altta yatan durumu tespit eder ve buna göre tedaviye karar verir. Acil bir durumda ise ilave oksijen bradipneyi rahatlatmak için verilebilir.
Kaynakça:
http://www.buzzle.com/articles/symptoms-and-causes-of-bradypnea.html
Yazar: Tülay Arsoy