Sovyetler Birliği'nin Kırgız Kahramanı: Çolponbay Tüleberdiyev
Bu yazıda İkinci dünya savaşı sırasında Rusya'nın Don nehrinin kıyısında şehit olan Kırgız asker Çolponbay Tüleberdiyev'in unutulmaz kahramanlığından bahsedeceğim.
Kırgızistan'da hem edebiyat hem tarih derslerinde kahramanlık hikayesi anlatılan Çolponbay Tüleberdiyev, 13 Nisan 1922 yılında Çımgent köyünde(şu anda Talas eyaletindeki Çolponbay köyü) dünyaya geldi. Bir çiftçi ailenin çocuğu olan Çolponbay ortaokul 7. sınıftayken okulu bıraktı. Sonradan köydeki kolhozda (eski Sovyetler Birliği’nde tarım üretim kooperatifi) çalıştı.
Henüz 19 yaşındayken, İkinci dünya savaşı sırasında, 1941 yılında SSCB'nin katılmasıyla başlayan Büyük Anavatan Savaşı'na gönderilmek üzere orduya alındı.
Bir yıl boyunca en sıcak noktalarda savaşan Çolponbay Tüleberdiyev, 1942 yılında Rusya'nın Don nehrinin kıyısında Nazi güçlerinden Selyavnoe Vtoroe köyünü korurken kahramanca şehit oldu.
Tüleberdiyev, Rusya'nın Voronej eyaletine bağlı Selyavnoe Vtoroe köyünün yakınlarında düşmanlarına göz açtırmadan ateş yağdırdığı 6 Ağustos gecesinde, 10 gönüllü asker ile birlikte, sandal ile Don nehri üzerinden diğer kıyıdaki tepeye geçer. Ancak, gönüllü askerler açık alanda düşmanın atış noktasına 30 metreden daha fazla yaklaşamaz. Hem ortada sıkışıp kalanları kurtarmak, hem ordunun stratejik bir noktayı ele geçirmesinisağlamak için Çolponbay bir karar alır.
Kızıl Ordu'nun 67. Voronej Cephesi'nin 160. Piyade Tümeni'nin 363. Piyade Alayı'nın askeri Çolponbay Tüleberdiyev, hiçbir emir komuta almadan sürünerek düşman cephesinin 4-5 metrelik bir mesafesine kadar ulaşır. Tüm el bombaları ve cephanesi tükenen Tüleberdiyev sağ omuzundan yaralanır. Buna rağmen kendi gövdesi ile düşmanın atış alanını kapatarak, düşmanın makineli tüfeğini birkaç saniyeliğine de olsa susturmayı başarır. Bu kısa süre ise beraber savaştığı arkadaşlarının, makineli tüfekleri imha ederek stratejik köprü başını ele geçirmesi için yeterliydi.
Çolpon Tüleberdiyev, 10 Ağustos 1942 tarihinde yazılan ordu kararı ile Sovyetler Birliği Kahramanı unvanı ile onurlandırıldı. Sonradan 13 Temmuz 1943 tarihli SSCB Askeri Konseyi'nin kararıyla kahramanın ismi 67. Voronej Cephesi'nin 363.Piyade Alayı'nın 9. Taburu'na verildi.
18 Ağustos 1942'de tabur komiseri Viktor Aslanoviç Muradyan, "Savaş Uyarısı" gazetesine Çolponbay'ın kahramanlığını ayrıntılı olarak anlatan bir yazı yazdı ve 1952'de ise, Çolponbay Tüleberdiyev hakkında bir hikaye kitabı yayımladı.
Kırgız askerin mezarı Selyavnoe köyü yakınlarında şehit olduğu Lısıy tepesinde bulunuyor. 2005 yılında, Voronej bölgesinde yaşayan Kırgızların "Muras" Birliği'nin insiyatifiyle, kahramanın mezarı üzerine bir anıt yapıldı.
Kahramanlığı tüm Sovyete duyurulan Çolpon Tüleberdiyev, hem Voronej'de hem Bişkek'te heykelleri yapılarak ve ismi birçok sokaklara, parklara, okullara verilerek ölümsüzleştirildi. Ayrıca doğduğu Çımgent köyünün ismi Çolponbay olarak değiştirildi.