Marksizm'in anlaşılabilmesi konusunda Marks'ın sadece kendi yazdıklarına yönelinmesinin çok doğru bir yöntem olmadığını buralarda defalarca söylemiştim. Bana göre Marksizm'in anlaşılabilmesi öncelikle güvenilir kaynaklardan Marksizm'in ne olduğuna ilişkin yorumları okumakta yarar var. Sadece böyle bir okumanın da yeterli olmadığını ve bunun bir ezberciliğe yol açabileceğini de eklemeliyim. Önce ( bana göre) Marksizmin ne olduğuna ilişkin yorum-kitaplara yönelinmeli ve sonra Marks'ın kitaplarına başvurmalı. Bir hazırlık olmadan, bir ön bilgiyle donanmadan doğrudan Marks'a yönelmenin istenen yararı gösterebileceği kanısında değilim. Şunu da eklemeliyim: gerçekten ve samimi bir şekilde Marksizmi veya bilimsel sosyalist ideolojiyi öğrenmek isteyenler için en iyi yolun bu konuyu sosyalist partilerde gerçekleştirmek çabasından geçtiğini söyleyebilirim. En iyi ve doğru yöntem bu.
Özgür Şen'in kitabının tanıtımını böyle bir ön bilgiyle yapmak yararlı olacaktır.
Marksizm kendi sonunu getirmekten mutlu olacak tek teorik sistem
Türkiye Komünist Partisi Merkez Komitesi üyesi, yazar Özgür Şenle yeni kitabı Marxın Marksizmi: Tarih ve Devrimi konuştuk. Şen, insanlığın sınıfsız, eşit ve özgür bir toplum kurma yolundaki yürüyüşünün devam ettiğini vurgulayarak Marxın 200. doğum gününde okurla buluşan kitabın Türkiyeli komünistlerin Marx'a gönderdiği bir doğumgünü mesajı olarak algılanmasını istiyor.
Gülay Dinçel
Türkiye Komünist Partisi Merkez Komitesi üyesi, yazar Özgür Şenin Marxın Marksizmi: Tarih ve Devrim adlı kitabı Yazılama Yayınevinden çıkıyor. Yazarın Türkiyeli komünistlerin Marxa gönderdiği bir doğum günü mesajı olarak algılansın dediği kitap, okurla Marxın 200. doğum gününde buluşuyor.
Özgür Şenle kitabı, Marxla marksizmi neden birbirinden ayrı ele alınamayacağını, bitmeyen marksizm olmayan marksizm arayışlarını, marksizmin geleceğini konuştuk.
Marxın Marksizmi: Tarih ve Devrim okuyucuyla buluşuyor. Sadece birincil kaynaklar değil, zorlu bir işe girerek çağdaş marksizm olarak sunulan geniş ve hayli sorunlu literatürün de büyük bir sabırla tarandığını görüyoruz. Malumatfuruşluğa hiç düşmeden, teorik, siyasi derinliğin yanısıra tüm değerlendirmelerinizde entelektüel titizlik ve inceliği hiç elden bırakmamanız da ayrıca etkileyici. Neden Marx kimdir, marksizm nedir?" Neden aslında tek soru olduğunu vurguladığınız bu soruyla başladınız? Öncelikle nazik sözleriniz için teşekkür ederim. Umarım dediklerinizi başarabilmişimdir. Marx'la marksizmin arasına mesafe koyamayışımızın sebebi marksizmin temel bir ilkesinde gizli. Marksizm teori ile siyaset arasında tanımlanan mesafeye karşı çıkarak işe başladığı için Marx'la marksizmi birbirinden ayıramayız. Teori ile siyaset arasında devrimci bir ilişki var. Bu ikisinin arasındaki gerilimli ilişki ancak devrimci bir düzlemde çözülebilir. Marksizmin başardığı tam olarak bu... Marksizm devrimci bir teorik sistem. Marx da bir işçi sınıfı devrimcisi. Ancak devrimci Marx'ın kurucusu olduğu teorik yapı, basitçe işçi sınıfı siyasetinin kuramsal ifadesi değil. Marksizm her iki alanı da kapsayan bir bütün ve bu bütünün içinde teori ve eylem birbirlerinden beslendiği gibi birbirlerine yol gösterir. Siyasi açılımı olmayan bir teori, marksizm açısından yok hükmünde, ama devrimci hareketin basit bir türevi olarak tanımlanan teori de marksizm açısından basbayağı bir karikatür.
HERKESİN MARKSİZME DEĞMESİ KAÇINILMAZ
Derridanın marksizm olmayan marksizm arayışlarına kadar uzanan bir büyük dilemmaya dikkat çekiyorsunuz. Marksizm neden bu kadar vazgeçilmez? Akademiyi, entelektüel olma iddiasındaki geniş çevreleri ideolojik yönelimlerinden bağımsız, marksizmle bir şekilde ilişkilenmeye iten ne? Marksizm bir açıdan vazgeçilmez çünkü marksizm kapitalizmin tek gerçek ve somut alternatifini öneriyor. İçinde yaşadığımız çağ hakkında düşünen herkesin marksizme değmesi bu nedenle kaçınılmaz. Bu durum zorunlu olarak bir karmaşayı da beraberinde getiriyor. Oldukça karmaşık bir ideolojik mücadeleden söz ediyoruz. Bir yanda marksizmi farklı yorumlama iddiasında oldukça geniş bir küme var, diğer yanda ise durmaksızın marksizmle hesaplaşan, ismini vermese dahi onunla uğraşan, bu yolla kapitalizmi aklamaya ve meşrulaştırmaya çalışan başka bir küme. Marksizm her iki kümeyle de aynı anda uğraşmak zorunda. Teorik ve siyasi iddia bunu gerektiriyor. Derrida veya başkaları aslında bu iddianın kendisine karşı çıkıyor. Dertleri şu; bu teorik miras kimseye ait olamaz, böyle bir alan tanımlanamaz diyorlar. Oysa marksizm diye bir şey var. Dolayısıyla marksistler var. Demek ki bu mirasın sahipleri var. Marksizmi tanımlama ve marksizme sahip çıkma mücadelesinden asla vazgeçemeyiz. Sizin de başlangıçta değindiğiniz son derece sorunlu bir toplamın marksizm adına konuşma hakkını elinde tutmasını durup izleyecek değiliz. Siyasi bir hareket olarak komünizmle, marksizmin arasındaki doğal ilişkiyi tekrar tekrar hatırlatmak durumundayız. Burası bizim alanımız...
Marksizm doğası gereği tamamlanmamış bir sistem olması vurgulanıyor kitapta. Ancak bütünlüklü ve iç tutarlılığa sahip olduğunu, bu anlamda parçalara ayrılarak ele alınamayacağını da belirtiyorsunuz. Marksizmi güncel ve güçlü kılan tüm sorulara hazır yanıtlara sahip olması mı yoksa bu tamamlanmamışlık mı? Biraz açabilir misiniz? Marksizm kendi uçlarını açık bıraktığında yalnızca bilginin tamamlanamaz doğasına vurgu yapmaz. Bilgi zaten hepimizin bildiği gibi sürekli genişler. Marksizm bu genişlemenin bir doğrultusu olduğunu söyler ve kendisi için sistematik bir yapı kurar. Bu yapıyı tanımlayabiliriz. Bu yapının iskeletini çıkarabiliriz. Marksizmin pek çok alandaki teorik uygulamalarının işte bu iskeleti gözetmesi gerekir. Marksizmin güncelliği ve gücü genişleyebilmesinden, ama sistematik bir tutarlılığı bozmadan, bütünlüklü bir şekilde genişleyebilmesinden gelir. Evet, sizin de bahsettiğiniz gibi, pek çok konuda hazır yanıtlarımız yok. Ama iyi ki yok ve iyi ki bu yanıtları tekrar tekrar çalışmak zorundayız. Çünkü hazır bir yapı ve sistematiğimiz var ve durmaksızın değişen dünyada her defasında doğru yaklaşımı üretebiliyoruz. Üstelik, en önemlisi, bunu her şeyi izleyen bir noktadan değil, olana bitene müdahale etmek için uğraşan bir noktadan yapıyoruz.
'TEKNOLOJİK MUCİZELERİ' İNSANIN EMEĞİ YARATIYOR
Üretici güçler ile üretim ilişkileri, çelişkili ikili üzerinde geniş bir biçimde duruyorsunuz. Bugünün teknolojik dönüşüm tartışmalarına gelişkin bir üst bakış da sağlayan bir bölüm içeriyor kitap. En güncel haliyle robot teknolojisi, yapay zeka gibi alanlardaki gelişmeler, dijital dönüşümle bugünkü işlerin büyük bölümünü robotlar ya da bilgisayarların yapmasına gibi öngörülere dayanan tartışmalarla bu bağlam arasında nasıl ilişki kuruyorsunuz? Marksizmin hayata yaklaşımının merkezinde insan ve onun emeği durur. Güncel tartışmalardaki temel problem esas yaratıcı güç olarak insan emeğinin göz ardı edilmesi. Teknoloji geliştikçe fetiş karakteri şiddetleniyor. İnsanların konuları anlaması güçleştikçe ipe sapa gelmez fikirler havada uçuşuyor. Verdiğiniz örneklerde, robotu yaratanın yine insan olduğu gerçeği, ya da yapay zeka uygulamalarında arkada koşan yazılımları da insanların yazdığı unutuluyor. Bu mucizeleri insanın emeği yaratıyor. Ama tüm bu mucizeler varolan üretim ilişkilerinin belirlediği koşullarda ortaya çıkıyor. Dolayısıyla bu gelişmelerin hiçbiri varolan ilişkileri değiştiremiyor. Üretim sürecinde yaşanan değişiklikler işin özünü, kurulan sömürü ilişkisini ortadan kaldırmıyor. Teknolojinin kendi başına bu dünyayı daha iyi bir yer yapma gücü yok. Teknoloji bize dünyayı daha iyi bir yer yapmak için maddi altyapıyı sunuyor. Bu potansiyeli yaratıyor. Teknolojik gelişmelere gözümüzü kapatamayız, önemsiz de göremeyiz. Tersine, teknolojik gelişmelerin önemi bize durmaksızın insanlığın büyük çoğunluğunun bugünkü koşullarda yaşamasında bir problem olduğunu hatırlatıyor. İnsanlığın bugün geldiği noktada, daha teknik bir dille ifade edersem, üretici güçlerin bugünkü gelişkinlik düzeyinde, yoksulluk bir saçmalık... Açlık bir saçmalık. Barınma ve ulaşım problemi yaşamamız bir saçmalık. Eğitim ve sağlık hizmetlerine eşit bir şekilde ulaşamayışımız bir saçmalık. İnsanların çalışırken ölmesi bir saçmalık. Tüm bunları çözebilecek durumdayız ve bunun tek koşulu üretim ilişkilerini değiştirmek, kapitalizmi tasfiye etmek. Tüm bu saçmalıkları ortadan kaldırmak mümkünken, bunu değil de, teknolojik gelişimin yalnızca kendisini tartışmaktan daha saçma bir şey olabilir mi... Alın size bir saçmalık daha.
Marksizmin üç düşünsel kaynağı olarak İngiliz ekonomi politiği, Fransız sosyalizmi ve Alman felsefesi görülür. Zaman içinde fazlaca indirgenerek ele alınır hale gelmiş bu yaklaşıma da önemli bir düzeltme yapıyorsunuz. Bu üçlünün gelişkin bir sentezi mi marksizm? Değil elbette. Marksizm bunların toplamı da değil, sentezi de değil. Marksizm hakkında doğru sanılan yanlışları düzeltmenin siyasi bir önemi var. Üstelik bu tek örnek de değil. Diyalektik, emek değer teorisi, kapitalizmin yaşadığı krizler gibi başka başlıklara da değinmeye çalıştım kitapta. Bu ve başka konulara yaklaşımımızın istisnasız hep siyasi sonuçları var. Marksizmde teori ile siyasetin arasındaki ilişkiyi hep aklımızda tutmamız lazım. Bunların hiçbiri salt teorik tartışmalar olarak görülemez. Sizin verdiğiniz örnek için mesela, marksizmin modernizmle ya da burjuva aydınlanması ile girdiği bütünsel ilişkiyi tarif etmenin, bugünkü tartışmalarda alınacak siyasi tutumu belirleyen bir yanı var. Modernleşmenin çelişik karakterini ve marksizmin modernleşmeyle ilişkisini anlamadan ne bugün durmaksızın gericilik üreten kapitalizmi anlamak, ne de bu gericilik karşısında takınılacak doğru siyasi tavrı saptamak mümkün. Marksizm aydınlanmanın iyiyi, doğruyu, güzeli arayışına sahip çıkar. Ama marksizmin bu arayışa verdiği yanıtlar kökten farklıdır.
Marxın 200. doğum yıldönümünde çok anlamlı bir çalışma var önümüzde. Marksizmin geleceğine dair bir mesaj olarak da görülebilir mi bu kitap? Marksizm daha çok yüzyıllar devirebilir. Bu güce sahip bir teorik sistem. Ama devirmesin. Marx da devirmesini hiç istemezdi. Marksizm sınıflı toplumların analizini yapar. Sınıflı toplumlar varlığını sürdürdükçe marksizm de varlığını sürdürür. Ancak marksizmin asıl amacı sınıflı toplumların sonunu getirmektir. Marksizm kendi sonunu getirmekten mutlu olacak tek teorik sistemdir. Marx'ın da en çok kendi kurduğu teorik sistemin yüzlerce yıl daha geçerli olacak olmasından şikayet edeceğine emin olabilirsiniz. Ama bu iş elbette bitecek... İnsanlığın sınıfsız, eşit ve özgür bir toplum kurma yolundaki yürüyüşü devam edecek. Kitap, Türkiyeli komünistlerin bu inançla Marx'a gönderdiği bir doğum günü mesajı olarak algılansın.
ÖZGÜR ŞEN KİMDİR? 1975te Ankarada doğdu. 1996da ODTÜden mezun oldu. 1994 yılında Sos- yalist İktidar Partisine katıldı. 2001 yılından sonra Türkiye Komünist Partisinde görevler üstlendi. Halen Türkiye Komünist Partisi Merkez Komitesi üyesi. Gelenek dergisinde çok sayıda yazısı yayınlandı. soLun çeşitli mecralarda devam eden yayıncılığına yazar ve editör olarak katkı koydu, bir dönem soL Portalın genel yayın yönetmenliğini yaptı. Yine Yazılama Yayınevinden çıkan, Türkiyede Laiklik ve Sol adlı bir kitap çalışması daha var.
Özgür Şen, Marxın kapitalist toplumun çözümleme ve eleştirisinin, toplumsal düşünceler tarihindeki bir dönemden daha fazlası olduğu konusunda ısrar etmekle doğru bir konum almaktadır. Marx günceldir ve içinde bulunduğumuz dünyanın devrimcileri açısından hâlâ çok önemli bir kaynak olmayı sürdürmektedir.
soL Kültür - Kaya Tokmakçıoğlu
21 Şubat 1848 tarihinde Londrada 23 sayfalık bir broşür yayımlanır. Söz konusu kitapçık modern endüstrinin dünyayı kökten değiştirdiğini öne sürer. Modernite, geçmişin tüm önemli uygarlıklarının o güne kadar başardıklarını Mısır piramitleri, Romanın sukemerleri, Gotik katedraller kat be kat aşmıştır. Demiryolu, buharlı gemi, telgraf vd. yenilikler üretici güçleri zincirlerinden olağanüstü bir biçimde kurtarmıştır. Serbest ticaret adına ulusal sınırlar yerle bir edilmiş, fiyatlar aşağı çekilmiş, yaşayan tüm bireyler birbirlerine bağımlı ve gezegen daha kozmopolit bir hale gelmiştir.
En az bunlar kadar önemlisi kapitalizmin eski hiyerarşik yapıları ve Ortaçağdan kalma hurafeleri silip süpürdüğüdür. İnsanlar bundan böyle toplumdaki konumlarını dinin ya da soyun belirlediğine inanmamaktadır. Üretimin, iletişimin ve bölüşümün yeni tarzları aynı zamanda muazzam bir refah yaratmıştır. Tüm bunlarla birlikte bir sorun var olmaya devam etmektedir. Servet eşit bir biçimde dağıtılmamıştır. Nüfusun yaklaşık yüzde onu mülkiyetin neredeyse tamamına sahipken, geri kalan yüzde doksan sadece üretim sürecine katkıda bulunacak yaşam standardına sahiptir. Kentler ve kasabalar sanayileşip, servet tekelleşmeye devam ettikçe ve bununla birlikte zenginler sınıfı daha da zenginleştikçe orta sınıf da işçi sınıfının düzeyine inmeye başlamıştır.
İnsanlık günümüzde küresel, ekonomik sistemin derin bir krizin içinden geçtiğinin farkındadır. Neoliberal mutabakatın ekonomik özgürlükler vaatleri ile sunabileceği hiçbir şey kalmamıştır. Emperyalist hiyerarşinin üst basamaklarında yer alan ülkelerdeki işçilerin ücretleri eriyip yok olmuş, her bir ülkenin işçi sınıfı başka ülkelerin işçi sınıflarıyla derin bir rekabet içine girmiştir. Bu yüzden Büyük Bunalımın gerçekleştirdiği yıkıntıyı deneyimlemiş insanlık bir kere daha Marxın sesine kulak vermeyi önemsemelidir.
Bu arka planı göz önünde bulunduracak olursak Özgür Şenin yakın zamanda raflardaki yerini alan Marxın Marksizmi: Tarih ve Devrimin önemi daha iyi kavranacaktır. Marxın 200. doğum gününde, Manifestonun yayımlanışının 170. yıldönümünde okurla buluşan kitabın şu önermesi tüm metnin anadüşüncesini kapsayan niteliktedir:
İçinde devrim olmayan bir marksizm, kapitalizmi aşma hedefini terk edeceği için aşılamayan bir tarihsel ufuk niteliğini koruyamaz. O zaman marksizm aşılır, aşılan bir marksizm de kaybeder. Bu nedenle marksizm diye bir şey vardır ama içinde devrim olmayan bir marksizm yoktur.[1]
Marx hakkındaki sayısız mit ve düşüncelerinin yanlış yorumlanması, asıl kaynağa dönmemizi, Marxın gerçek anlamıyla neleri savunduğunu ve Şenin kitabının önemini bir kere daha göstermektedir. Marksizm Diye Bir Şey Var başlıklı ilk bölüm Marxın düşüncesinin nasıl geliştiğini ortaya koyarken, onun yaşamının ve düşüncesinin birliğini kuram-eylem diyalektiği bağlamında ele alır. Şen, Marxın dünyayı algılayışı ve onu anlamlandırmasındaki temel kaygının soyut bir entelektüel akıl yürütmeden çok, onu değiştirme isteğinde yattığını sıklıkla vurgular. Elimizde kapitalizme karşı olan ve sosyalizmi arzulayan bir mücadelenin kuramını gözden geçiren bir metin bulunmaktadır:
Marksizm insanı tarihe müdahale etmeye çağıran devrimci teoridir ve insanla çoğalır. Devrimci fikir ve eylemle büyür...[2]
Çeşitli tartışmalar bağlamında Marxın yapıtı (ölümünden bu yana) gündemde olmayan bir husus olarak kabul edildi. Günümüzün sorunlarına yanıt üretmeyen, on dokuzuncu yüzyıl bağlamında bir anlam taşıyan, ideolojik, yöntemsel olarak kusurlu vb. sıfatlarla nitelendi. Yine de, bu tükeniş dönemlerinin her birini, Marxın düşüncelerine olan ilginin yeniden ortaya çıkışı izledi. Her yeni kuşak, mücadele ettiği zor ve genellikle acımasız toplumsal koşulları anlamayı ve değiştirmeyi arzuladığı için marksizm her daim güncel kaldı. Peki, Marxın yapıtıyla ortaya koyduğu kuramın önemli boyutları nelerdi? Ve bu boyutlardan herhangi biri, şu anda içinde yaşadığımız çalkantılı, eşitsiz, şiddet dolu dünyayla çatışılırken nasıl değerli addedilebilmekteydi? Özgür Şen bu noktadan hareketle Marxın günümüzdeki önemini ve ona olan ilgiyi diri tutan etmenleri marksist kuramın anahatlarını irdeleyerek okura sunuyor. Kitabın önemli pasajlarından biri sayılabilecek şu ifade marksizmin neden arkaik bir düşünce sistemi olmadığını ve kapitalizmi nasıl çözümlediğini çok net bir biçimde ortaya koyuyor:
Kapitalizm üretici güçler içindeki sınıflı toplumlara mahsus düzenlemenin, doğrudan üreticinin üretim araçlarıyla ayrılma sürecinin son aşamasıdır. Üretim araçlarıyla emekçinin arasındaki ilişki sınıflı toplumlarda artık başka türlü kurulamaz. Emekçi üretim aracından tamamen kopmuş ve bu anlamda özgürleşmiş, bunun sonucunda ücretli emekçi haline gelmiş, tüm üretim araçları da toplumun küçük bir kesiminin mülkiyetinde toplanmıştır. Üretimin tüm toplumsal karakterine rağmen ortaya çıkan ürün de yine bu kesimin, kapitalistlerin malıdır. Üretici güçlerin gelişimi tarihin gördüğü en yüksek düzeye ulaşmış ancak bununla birlikte hem sömürü en üst düzeye çıkmış, hem de üretici güçlerin gelişimiyle, üretim ilişkileri arasında bir çelişki belirmiştir.[3]
Şene göre marksizm, modern dünyayı kavrayıp değiştirmek açısından diğer herhangi bir kurama göre çok daha nitelikli bir temel sağlamaktadır. Marxın Marksizmi, okuru çağdaş kapitalist toplumun karmaşık gerçekliği hakkında marksist düşünceyi yeniden gözden geçirmeye teşvik ederken, kapitalizmi aşmaya yönelik herhangi bir niteliğe sahip olmayan kuramlarla mücadele etmeye yönelik mükemmel bir altyapı oluşturur. Bunu gerçekleştirirken Marx'ın kuramsal düşüncesinin yapıtaşlarını oluşturan temel, üstyapı, üretici güçler, üretim ilişkileri, üretim tarzı gibi kavramları yeniden ele alır.
Özellikle Kapitalizmin İyi Saklanan Sırları başlıklı dördüncü bölüm kapitalizmin işleyiş biçimindeki zaafları, devrimci darbenin indirilmesi gereken noktaları ortaya koyarken özlü, açık ve doğrudan bir üslup izler. Marxın özellikle Kapital, Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı ve Grundrisse gibi kapitalizmi aşmak için çözümlediği yapıtlarından hareket eden Şen, marksizmin bağrından çıktığı 19. yüzyıl kapitalist toplumuna silahları nasıl doğrulttuğunu ortaya koyar. Kitabın önceki bölümlerinde de altı çizilen diyalektik yöntem, emek-değer teorisi, meta fetişizmi, kapitalizmin krizleri vb. başlıklarda okura ufuk açıcı bir değerlendirme sunar.
Sınıflar mücadelesine, mücadelemize odaklanacak olursak, marksizmin hâlâ güncelliğini koruduğunu rahatlıkla iddia edebiliriz. Marksizm; iktidar, sömürü, üretici güçler, bölüşüm, mülkiyet ilişkileri, işyeri hiyerarşisi vb. gündelik hayatımızı etkileyen pek çok toplumsal olguyu bir bütün olarak ele aldığı için hâlâ günceldir. Marxın ve onu izleyenlerin yapıtını, kapitalizmin nasıl işlediğine ve onun nasıl aşılması gerektiğine dair bir kılavuz olarak ele almalıyız. Öte yandan Özgür Şenin de ileri sürdüğü gibi marksizmin doğası gereği tamamlanmamış bir sistem olduğunu akıldan çıkarmamalıyız.[4] Sınıflı toplumlardaki toplumsal mekanizmaların ne şekilde işlediğini ele alan marksizm, her şeyden önce yaşadığımız dünyayı değiştirmenin yegâne aracı olarak önümüzde durmaya devam etmektedir. Bu bakış açısından hareket edildiğinde, marksizmin daha özgül toplumsal ve tarihsel araştırmaları sürdürmek için de bir zihinsel çerçeve görevi gördüğü yadsınamaz. Ve Şenin de vurguladığı gibi bu çerçeve, bizi daha eşit ve özgür bir dünyaya götürecek mücadelenin kalbinde yatmaktadır.
Sonuç olarak Marxın Marksizmi, kapitalizmi çözümleyen en büyük kuramcının düşünce sistemine özlü ve sade bir giriş niteliğinde bir kitap olma özelliğine sahipken, marksizmin klasik ve ortodoks bir biçimde yorumlanışının seçkin bir örneğini oluşturmaktadır. Özgür Şen, Marxın kapitalist toplumun çözümleme ve eleştirisinin, toplumsal düşünceler tarihindeki bir dönemden daha fazlası olduğu konusunda ısrar etmekle doğru bir konum almaktadır. Marx günceldir ve içinde bulunduğumuz dünyanın devrimcileri açısından hâlâ çok önemli bir kaynak olmayı sürdürmektedir.
[1] Özgür Şen, Marxın Marksizmi: Tarih ve Devrim, Yazılama Yayınevi, Nisan 2018, s. 46.
Özgür Şen: Marksizme göre teorisyen ile siyasetçi, militan ile aydın aynıdır
Marx'ın Marksizmi kitabının yazarı, soL portal yazarları Özgür Şen, Mersin ve Adana'da okuyucularla buluştu. Siyaset ile teori arasındaki ilişkiye değinen Şen, Marksizmin Türkiye'de AKP'nin durduğu yeri anlamak için şart olduğunu belirtti.
Mersin'de Sokak Kitap ve Kahve Evi'nde, Adana'da da Nâzım Hikmet Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilen buluşmada okurlar aynı zamanda güncel ve teorik konulara dair sorularını ilettiler.
Dünyada ve Türkiye'de Marksizme ve sınıf çalışmalarına ilişkin girdilerin sadece akademik alana sıkıştırıldığından söz eden Özgür Şen, siyaset ile teorinin arasında oluşan açıya işaret etti. Marx'ın bu bakımdan durduğu yerin, teorinin ve siyasetin ayrılmaz bütünlüğü açısından tarihsel önemini aktaran Şen, teorisyen ile siyasetçinin, militan ile aydının Marksizm açısından aynı şeye tekabül ettiğini ifade etti.
'MARX'IN MARKSİZMİ' Marksizmin kendi özünde, siyaset ile teorinin arasında bir duvar olmadığını söyleyen Şen, teori alanının ise asıl sahibinin mücadele eden insanlar olduğunu ifade etti. "Bugün Marksizmin önüne ya da arkasına eklenen sıfatların Marksizmin içeriğini boşaltıyor, aslolan Marksizmi, özüyle tarif etmektir yani "Marx'ın Marksizmi" olabilecek en doğru şeydir, Marksizmin adlı adınca ve sadece kendisiyle tarif edilebiliriz" dedi.
Teorinin her dönem güncel olduğunun altını çizen Şen, Marksizm olmaksızın, tarihsel ilerleme olgusunu dikkate almadan, ülkede AKP'nin durduğu yerin anlaşılamayacağını ifade etti. Aydınlanma ve laiklik ya da cumhuriyet gibi olgular bu kavramlar olmaksızın ele alan solun yaptığı tarihsel hataları hatırlattı.
Marksizm veri alınmadan, üretici güçler ve üretim ilişkisi tartışmaları olmaksızın, teknolojiyi ve endüstriyel gelişmeyi kavramak olanaksızdır diyen Özgür Şen, modern dünyada sanayi geliştikçe işçilere gerek kalmayacak tezinin bugün Marksizm olmadan tarif edilmesinin mümkün olmadığını dile getirdi.
Benzer şekilde "Marksizm olmaksızın bugün kapitalizmin yapısal krizini ve bunun Türkiye'deki yansımasını tartışacak olursak konu sadece kur-faiz farkından ele alınır" diyen Şen, teori olmaksızın bugün güncelin de kavranamayacağını dile getirdi.
'TEORİ GÜNCELLİĞİNİ KORUYOR' Sunumun ardından okurların sorularını cevaplaya Şen, "bugün mücadele eden insanlardan ziyade mücadele etmeyen insanlar daha karamsar, mücadele edenler karamsarlığa değil daha umutlu bir tabloya bakıyor, mücadele edenler bu ülkeye bakınca yalnızca karanlığı değil, aynı zamanda umudu da görüyor. Sadece kötüyü değil, ilericiliği, aydınlanmayı, direnen işçileri, ayağa kalkan öğrencileri de görüyor" dedi.
Bu tartışmaların ışığında teorinin aslında daima güncel olduğunu, güncel olanın da insanları kötü gidişatı durdurma ve sosyalizmi kurmak için mücadeleye çağırdığını söyleyen Özgür Şen, bugün dünyayı kurtaracak biricik şeyin Marksizm olduğunu belirtti.
Sitemiz Bir Paylasim
Forum sitesidir Bu nedenle yazı, resim ve diğer materyaller sitemize
kayıtlı üyelerimiz tarafından kontrol edilmeksizin eklenebilmektedir. Bu
nedenden ötürü doğabilecek yasal sorumluluklar yazan kullanıcılara
aittir. Sitemiz hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda yazı ve
materyalleri 48 Saat içerisinde sitemizden
kaldırmaktadır.
Bildirimlerinizi firstname.lastname@example.org adresine
yollayabilirsiniz.