... konulu sunumlar: "ERGENLİK VE GENÇLİK DÖNEMİNDE SIK GÖRÜLEN SAĞLIK SORUNLARI."— Sunum transkripti:
1
ERGENLİK VE GENÇLİK DÖNEMİNDE SIK GÖRÜLEN SAĞLIK SORUNLARI
2
Ergenlerde Sık Görülen Sağlık Sorunları-1 w Meme sorunları ve hastalıkları, w Kızlarda adet döngüsü sorunları, w Cilt problemleri sivilce, terleme bozuklukları, yağlanmalar, kıllanma ile ilgili sorunlar, w Erkeklerde testis (haya), tohum kanalı (spermatik kord) ve torba ile ilgili (skrotal) sorunlar,
3
w Ortopedik sorunlar; duruş (postür) bozukluğu, omurga eğrilikleri (skolyoz, kifoz), diz ağrısı, w Beslenme ile ilgili sorunlar aşırı şişmanlık-obezite aşırı zayıﬂık w Psikolojik sorunlar ve hastalıklar. Ergenlerde Sık Görülen Sağlık Sorunları-2
4
MEME SORUNLARI VE HASTALIKLARI
5
Meme Gelişimi-1 w Ergenlik dönemi, meme gelişiminin olduğu dönemdir. w Meme gelişiminin başlamasına “Telarş” adı verilmektedir. w Kızlarda ergenliğin başlamasının ilk işaretidir. w Meme gelişimi cinsel gelişimin önemli bir parçasıdır.
6
w Meme tomurcuğunun ortaya çıkması 9-10 yaşlarındadır. w Gençlerin %99’unda meme gelişimi 8-13 yaşlar arasında başlar. w Erken meme gelişimi (prematür telarş) meme gelişmesinin 8 yaşından önce başlamasıdır, w Meme gelişiminin 13 yaşına kadar başlamaması ise gecikmiş meme olarak adlandırılır. Meme Gelişimi-2
7
Meme Sorunları ve Hastalıkları w Meme gelişim bozuklukları, w İyi huylu meme hastalıkları, w Fizyolojik olarak gerginlik, w Büyüme ve hassasiyet, w Meme ağrısı, w Meme başı akıntıları, w Meme kanserleri.
8
Memede Gelişim Bozuklukları w Birden fazla yerde meme gelişimi w Birden fazla meme başı (genellikle koltuk veya daha aşağısında) w Memenin hiç gelişmemesi w Meme başının oluşmaması w Tek taraﬂı ya da çift taraﬂı olarak memenin normalden daha fazla büyümesi
9
İyi Huylu Meme Hastalıkları w Memede Büyüme ve Gerginlik w Meme Ağrısı w Memede Kistik (Fibrokistik) Değişiklikler w Fibroadenom: Meme bezlerinin iyi huylu tümörü w Meme Başı Akıntıları w Enfeksiyonlar w Meme Kanseri w Jinekomasti: Erkek ergenlerde memenin iyi huylu büyümesi
10
Adet Döngüsü Sorunları w Adet Öncesi Gerginlik w Düzensiz Adet Kanamaları w Ciltle İlgili Sorunlar Akne Vulgaris Terleme Bozuklukları Kıllanma Bozuklukları
11
Adet Öncesi Gerginlik-1 Duygusal Bulgular w Sinirlilik, w Depresyon, yorgunluk, w Letarji, kızgınlık, w Uykusuzluk ya da aşırı uyku hali, w Kişilik değişiklikleri, anksiyete, w Konsantre olamama, w Ağlama ve sosyal yalnızlık Fiziksel Bulgular w Baş ağrısı, w Bacak ve göğüslerde şişkinlik, w İştah artışı, aşerme, w Karında şişkinlik, w Yorgunluk, w Adale ve eklem ağrıları
12
Adet Öncesi Gerginlik-2 Tedavi 1. Öncelikle eğitim, stresle başa çıkma yollarının öğretilmesi, 2. Düzenli egzersiz (aerobik gibi) yapılması, 3. Vitamin ve mineral desteği (B 6 vitamini, kalsiyum, magnezyum, E vitamini, karbonhidrat desteği), 4. Şikâyetler devam ederse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
13
w Rahmin şekil olarak herhangi bir bozukluğu yoktur. w Hormonların etkisiyle olan kanamadır. w Nedeni, cinsel gelişmenin henüz tamamlanmamış olması ve buna bağlı olarak yumurtlama olayının düzenli olmaması şeklinde açıklanmaktadır. w Ergenlik döneminde sık olarak görülmektedir. w Düzensiz adet kanaması çok fazla ve uzun sürerse, yaşamı tehdit edebilir. Düzensiz Adet Kanamaları
14
Akne Vulgaris (Sivilce)-1 w Görülme oranı kızlar ve erkeklerde eşittir. w Erkeklerde yaşta daha sık görülür ve daha şiddetlidir. w Kızlarda ise yaşlar arasında daha sık görülür, erkeklere göre daha hafif ve uzun sürelidir. w Deride kıl diplerindeki gözeneklerde kalınlaşma olur. Ergenlikte salgılanan hormonların etkisiyle artan yağ bezleri bu gözenekleri tıkar ve akne meydana gelir.
15
w Akneler, mikrobik nedenlerle ortaya çıkmazlar ve kişiden kişiye bulaşmazlar. w Akneler içinde mikropların birikmesi iltihap oluşturabilir. w Mikroplu akneleri sıkmak mikrobun yayılmasına veya iz kalmasına, mikropsuz aknelerin de iltihaplanmasına ve yine iz kalmasına neden olabilir. Akne Vulgaris (Sivilce)-2
16
w Kız ve erkeklerin dış görünüşlerine çok önem verdikleri ergenlik döneminde ortaya çıkan akneler, ergeni psikolojik olarak da etkiler. w Aknesi olan bir ergenin yüzünü günde 1-3 kez suyla ve kuruluk oluşturmayacak bir sabunla yıkaması uygun olur. w Gerektiğinde bir hekime başvurarak akneler için ilaç tedavisi kullanılabilir. Akne Vulgaris (Sivilce)-3
17
Erkek Üreme Organlarının Hastalıkları w İnmemiş Testis: Hayaların Torba İçinde Olmaması w Skrotumda (torbada) Şişlik ve Kitle w Testis Torsiyonu (Hayanın Kıvrılması ) w Torbada Su Toplanması (Hidrosel) w Haya Damarlarının Genişlemesi (Varikosel) w Testis (haya)Tümörleri
18
İnmemiş Testis w Çocuk anne karnında iken testislerin torbaya inmesi gerekir. w İnmemiş testis, testislerin torba içinde olmaması durumudur. w İnmemiş testisler bazen kasık bölgesinde olabilir. w Tedavinin 2 yaş civarında ameliyatla yapılmış olması gerekir. w Beş yaşından önce hormon tedavisi ile de başarı sağlanabilir.
19
İnmemiş Testis
20
Testis Torsiyonu-1 (Hayanın Kıvrılması) w Normalde testisler bir zar tabakası ile sarılıdırlar. w Ancak bu zarın normal yapısının bozulduğu durumlarda, testisler tohum kanalının etrafında kan dolaşımını etkileyecek kadar dönebilir. w Genellikle ani olarak gece başlar. w Ağrı vardır. w Kusma ve bulantı olabilir.
21
Testis Torsiyonu-2 (Hayanın Kıvrılması) w En sık yaş arasında görülür. w Testislerinde ani olarak şişlik ve ağrısı olan her ergen acilen üroloji ya da çocuk cerrahisi uzmanı olan bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. w Testislerin fonksiyonlarını korumak için acil ameliyat yapılmalıdır.
22
Torbada Su Toplanması-1 (Hidrosel) w Testislerin sarılı olduğu zar tabakanın yaprakları arasında normalden fazla miktarda sıvı toplanmasıdır. Nedenleri; Travma, Işın tedavisi (radyoterapi), Verem (tüberküloz) Testis iltihabı (orşit)
23
Torbada Su Toplanması-2 (Hidrosel) w Hidrosel, testislerin kanlanmasını bozarak küçülmesine ve çalışmasının bozulmasına neden olabilir. w Ağrısız ve yumuşaktır, içi sıvı ile dolu (kistik) görünümü vardır. w Hayaların kan dolaşımı bozulmuş ise kitle veya görüntü rahatsızlık veriyorsa cerrahi tedavi önerilir.
24
w Varikosel, testislerin toplar damar kapaklarının yeterince gelişmemiş olması ya da artmış baskı nedeniyle toplar damarların genişlemesidir w Çoğunlukla sol taraftadır. w yaşlarında görülme sıklığı artar. w Varikosel geliştikten sonra yaşam boyu devam etmektedir. w Varikosele bağlı kısırlıktan korunmak, ergenlik döneminde erken tanı ile sağlanabilir. w Tedavisi ameliyattır. Testis Damarlarının Genişlemesi (Varikosel)
25
Testis (Haya) Tümörleri w Genellikle yaşları arasında görülür. w Sert (solid) yapıdadırlar. w Nadir görülür, ancak erken tespit edilmezse ölümcüldür. w İnmemiş testis, testis tümörü riskini kat artırmaktadır. w Ağrısız ve testislerle ilişkili olan her kitle tümör olasılığını düşündürmelidir.
26
Kendi Kendine Testis Muayenesi w Her erkek ayda bir defa testis muayenesi yapmalıdır. w Testis muayenesi için sıcak bir banyo ya da duş sonrası tercih edilmelidir; çünkü sıcak banyo testis üzerindeki deriyi yumuşatacağı için muayene daha iyi yapılabilir.
27
Kendi Kendine Testis Muayenesi Muayene sırasında: 1. Penisi testislerden ayırarak, her iki testis de ayrı ayrı muayene edilir. 2. Testis, baş ve diğer parmaklar arasına alınarak yuvarlanır. Her iki elle bu işlem tekrarlanır. 3. Testislerde ele gelen ya da görülen herhangi bir kitle, şişlik olması ve testislerin büyüklük, şekil ve yoğunluğunda farklılık olması durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
28
ERGENLERDE SIK GÖRÜLEN ORTOPEDİK SORUNLAR
29
Duruş Bozuklukları-1 w İyi bir duruş, kas ve iskelet sisteminin vücudu travmalara karşı en iyi şekilde koruyacak bir denge halidir. w Fiziksel ve duygusal stresler ayakta duruş şeklini olumsuz etkiler. w Hızlı uzama, jinekomasti, erken göğüs gelişimi gibi durumlar ergenlerde duruş bozukluklarına neden olabilir.
30
w Eğitim ve motivasyon (boy aynasında duruşu düzeltme çalışmaları), w Germe egzersizleri, w Kuvvetlendirme egzersizleri, w Düzenli kontroller. İyi Bir Ayakta Duruş Şekli İçin Öneriler;
31
Sırt ve Bel Ağrıları w Ergen Skolyozu: Omurganın kıvrılmasıyla birlikte kamburlaşmasıdır. C veya S harﬂeri şeklinde olabilir. w Ergen Kifozu: Omurganın normal kamburluğunun artmasıdır. En sık göğüs bölgesi omurlarında gözlenir. Vakaların yarısında anormal kamburlaşma (kifoz) bölgesinde ağrı yakınması vardır.
32
Ergenlerde Diz Sorunları-1 w Ergenlerdeki hızlı bacak uzaması, diz bölgesindeki büyüme kıkırdakları ile gerçekleşir. w En sık karşılaşılan sorun büyüme ağrısıdır. w Büyüme ağrısı bacağın büyük kasının bacak iskeletindeki hızlı uzamaya ayak uyduramaması sonucu kemiğe yapışan kirişinin gerilmesi ve mikropsuz iltihabi bir olay meydana getirmesidir.
33
w Dizin bükülmesini gerektiren hareketler ve pozisyonlar; koşma, atlama, futbol, bisiklete binme, halk oyunları bacağın büyük kasının kirişinin gerilimini artırır bu da ağrının artışına sebep olur. Ergenlerde Diz Sorunları-2
34
Düztabanlık w Ayağın uzun kısmının normal kavisli halini kaybedip düzleşmesidir. w Tespiti oldukça basit bir işlemle yapılır. w Ayak tabanı komple ıslatılır ve düz bir zemin üzerindeki bir kağıda ıslatılan ayakla basılır. Çıkan şekilde iç kısımda kavisli bir ayak şeklinin olup olmamasına göre tanı konur. w Şayet düztabanlık varsa Ortopedi uzmanına yönlendirilir. w Sağlıklı ayakkabı tercih edilmelidir.
35
Ergenlikte Beslenme Sorunları w Anoreksiya Nervoza: Yemek Yememe Hastalığı w Bulimiya Nervoza: Yediğini İsteyerek Kusma Hastalığı w Obezite: Aşırı Şişmanlık w Aşırı Zayıﬂık
36
Psikolojik Sorunlar ve Hastalıklar w Ergenlerde fiziksel ve cinsel büyümeye ve psikososyal gelişmeye bağlı sorunlar sık görülür. depresyon, kaygı bozuklukları, şizofreni, kişilik bozuklukları, internet bağımlılığı, davranış bozuklukları, yeme bozuklukları, madde kullanım bozuklukları.
37
“Biz her şeyi gençliğe bırakacağız... Geleceğin ümidi, ışıklı çiçekleri onlardır. Bütün ümidim gençliktedir.” M. Kemal ATATÜRK