Ödül, en önemli motivasyon araçlarından biri. Evde ve iş yerinde sıkça kullanılıyor. Ödülün temel amacı, beklenen davranışların gerçekleşmesini sağlamak. Çocukların ödevlerini yapmasından, çalışanların hedeflerini tutturmasına kadar uzanan geniş bir alanda kullanılıyor.
Peki ödül o kadar masum bir uygulama mı? Dr. Özgür Bolat, '' Beni Ödülle Cezalandırma '' kitabında bir nevi ödülün karanlık yüzünü gösteriyor. Ödülün, çocuklar ve çalışanlar üzerindeki olumsuz etkilerini, yapılmış olan çeşitli araştırmalarla ve deneylerle ortaya koyuyor. Ödüle ulaşma çabasının ve ödül odaklı olmanın etik olmayan davranışlara yönelmeyi de beraberinde getirebileceğine dikkat çekiyor. İş yerinde adaletsiz ödül uygulamalarının çalışanları olumsuz etkilediğini, çatışmaya neden olduğunu ve hatta işten ayrılmaya kadar gittiğini söylüyor. Özellikle çocuk yetiştirmede kullanılan ödül uygulamalarının, çocukların gelişimine olumsuz etkilerini örneklerle anlatıyor. Kitaptan bazı başlıklar şöyle:
- Ödül gerçekten işe yarar mı?
- Ödül başarıyı ve mutluluğu nasıl etkiler?
- Ödül performansı arttır mı?
- Ödül öğrenmeyi nasıl etkiler?
- Ödül etik dışı davranışlar özendirir mi?
- Ödül ilişkileri bozar mı?
- Ödül şirketlerin performansını düşürür mü?
- Aileler neden ödül verir?
- Ödül yerine ne yapmalı?
- Koşulsuz ebeveynliğin prensipleri