Röle Çeviri ya da Dolaylı Çeviri, tercümanlık hizmetlerinin birçok biçiminden biridir. Kusursuz uygulanması, özellikle büyük konferanslarda kullanımını gizler. Röle çeviri kullanılırken, tercüman konuşmacıyı dinler ve mesajı tercüman ekibinin geri kalanı tarafından bilinen bir dile çevirir. Daha sonra tercümanlar, aldıkları mesajı, her bir hedef grup tarafından konuşulan dile çevirir.
Röle Çeviri Ne Zaman Kullanılır?
Genellikle, farklı konferans katılımcıları tarafından birden çok dil konuşulur. Konuşulan başlıca diller genellikle İngilizce, Çince, İspanyolca, Fransızca ve Almancadır. Bu basit gözükür. Ancak, bazı konferanslarda, ender dilleri konuşan katılımcılar olacaktır. Bazen, belirli bir dil çifti için uygun tercüman yoktur. Bu iki senaryoda da, röle çeviri sıklıkla kullanılır.
Örneğin, ABD’de düzenlenen konferanstaki çalışma dilleri Portekizce, Çince ve İngilizcedir. ABD’de Çinceden Portekizceye tercüman bulmak zordur. Fakat her zaman İngilizceden Portekizceye ve İngilizceden Çinceye çeviri yapan tercümanlar olacaktır. Böylece, iki tercüman bir röle ekibi kurabilir.
Çince konuşmacısı konuşmaya başladığında, Çince-İngilizce tercümanı, dili konuşan konferans delegeleri için mesajı İngilizce olarak sunacaktır. İkinci tercüman, Çince konuşan konuşmacı yerine Çince-İngilizce tercümanını dinler. İngilizce çeviriyi dinler ve Portekizce konuşan delegeler için Portekizceye çevirir. Tüm işlem eşzamanlı olarak yapılır.
Açıklamaya bakarsanız, röle çeviri basit bir işlem gibi görünür. Ancak gerçekte, prosedür karmaşıktır. Röle Çevirinin başarılı uygulaması, onun mükemmel senkronizasyonuna dayanır. Ayrıca, röle çevirinin, ses ekipmanı da dâhil olmak üzere özellikle eşzamanlı röle çeviri için gerekli ekipmanın kurulumunda kendi zorlukları vardır.
Röle Çeviri Türleri
Röle çeviri dendiğinde akla gelen ilk şey eşzamanlı çeviridir. Ancak, ardıl röle çeviri yoluyla da yapılabilir. Daha önce bahsedilen örnek (Çince-İngilizce-Portekizce) eşzamanlıdır. Bir örnek verelim.
Taylandlı bir ziyaretçi Madrid’de hastaneye kaldırılır. Hasta İspanyolca bilmiyordur. Ancak tercümanlık servisi mevcuttur. Böylece doktor rahatça İspanyolca konuşabilir ve bu aynı anda İngilizceye çevrilebilir. İngilizceden Tay diline çeviri yapan tercüman daha sonra ifadeyi hasta için Tay diline çevirir. Hasta İspanyolca olarak sunulmadan önce İngilizce olarak sunulacak olan Tay dilinde yanıt verebilir. Birçok konferans organizatörü, artık birçok dilde tercüman bulmaları istendiğinde röle çevirinin değerini anlıyor.
Dillerle ilgili bir veya iki şeyi anlama
Birçok kişi, Fransızca, İngilizce, Almanca, Çince veya İspanyolca gibi dilleri biliyor. Ancak, diller çeşitli kategorilerdedir.
Azınlık grubuna ait diller vardır:
- Azınlık Dili
Bu, bir ülkedeki daha küçük bir grup tarafından kullanılan dil olarak tanımlanır. Azınlık dilinin konuşmacıları ülkenin vatandaşları olabilir, ancak dillerinin bazı kültürel, dini veya etnik özelliklerini korudukları için kendi dillerini konuşurlar. Mesela, Almanca Almanya’daki resmi dildir. Ancak, ülkede Kuzey Frizce, Sater Frisian, Danimarkaca, Romence, Aşağı Sorbça ve Üst Sorbça gibi konuşulan azınlık dilleri de var. Pek çok ülke, her ülkedeki belirli alanlarda konuşulan azınlık dillerini onaylarken, diğer hükümetler azınlık dillerinin kullanımını sıklıkla bastırmaktadır.
- Yerli Dil
Bunlar da bir bakımdan azınlık dilleridir, ancak yerli dil ülkenin etnik grupları tarafından konuşulmaktadır. Bu gruplar dili ya da dilleri, şu anda ülkeyi yönetenlerin gelmesinden önce kullandılar. Mesela, Yeni Zelanda’nın yerli halkı Maoriceyi İngiltere tarafından işgal edilmeden önce konuştular. Amerika Birleşik Devletleri, Navahoca, Batı Apaçicesi, Dakota’ca, Krov Dili, Hoçankça, Çerokice, Yupikçe, O’odham dili, Shoshone dili, Hopi dili , Choctaw dili, Alabamaca, Seminole dili, Krice, Şayence, Chippewa / Ojibwe dili ve Keres dili gibi birçok yerli dile sahiptir.
- Sınırlı Yayınım Dilleri
Sınırlı yayınım dillerine ya da LLD’ ye fazla aşina olmayabilirsiniz. Bu kategorideki diller, ülkenin resmi dili / dilleri olabilir, ancak aynı zamanda yerli veya azınlık dilleri de olabilir. Farklı kılan şey, dilin daha küçük bir grup tarafından konuşulması ve genellikle yabancı dil olarak öğretilmemesidir.
Örneğin Estonca, Estonya’daki resmi dildir ancak nüfusun çoğunluğu İngilizce konuşmaktadır. Laos’ta resmi dil Laocadır, ancak en iyi bilinen azınlık dillerinden biri Hmong dilidir.
Bu terimler önemlidir, çünkü pek çok okul bu dillerin çoğu için programlar sunmaz, bu nedenle bu dilleri konuşan tercümanları bulmak zor olabilir.
Röle Çeviri ve Uygulamalarına Daha Yakından Bakalım
Röle çeviri sürecinin daha başka bir açıklaması ise, röle çeviri iki dil arasında doğrudan tercümanlar bulunmadığında vekil bir dil kullanılmasıdır. Eğer bir konferans için çalışma dilleri, örneğin Arapça, Almanca, İngilizce ise ve etkinlik organizatörü Arapça-Almanca tercüman bulamazsa, başvuru Arapça-İngilizce tercüman ve Almanca-İngilizce tercüman hizmetlerinden yararlanmaktır. Ortak dilin İngilizce olduğunu ve röle çeviride köprü dili olarak adlandırıldığını görebilirsiniz.
Röle çeviri, BM konferansları gibi çok sayıda dilin bulunduğu büyük konferanslara uygulanabilir, ancak ortak diller için doğrudan tercümanlar bulunmadığında daha küçük toplantılarda da kullanılabilir.
İşlem, işaret dili tercümanı için de kullanılabilir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde Amerikan İşaret Dili (ASL) kullanılır. Yabancı bir ülkeden sağır bir kişi ASL’yi bilmiyorsa, hedefe ait işaret dilini veya konuşma diline özgü işaret dilini kullanabilir. Sağır tercümanı daha sonra bunu ASL’ye çevirir ve bu da normal işitmeye sahip bir tercüman tarafından İngilizceye çevrilir.
Bu ek donanım gerektirir. Eş zamanlı konferans çevirilerinde, olağan çeviri kurulumu çeviri kabinlerine yerleştirilmiş tercümanlar için mikrofon, kulaklık ve vericiden oluşur. Konferans katılımcılarına kulaklık ve alıcılar sağlanmıştır. Röle çeviride çeviri konsolu gereklidir. Konsol diğer tercümanlardan ileti alabildiği gibi diğer alıcılara ileti gönderebilmelidir.
Her ne kadar röle çeviri çoklu çalışma dilleri olan uluslararası toplantılar için oldukça etkili olsa da, sürecin kendine has sorunları vardır.
- Doğruluk, röle çeviri konusunda en belirgin problemlerden biridir. Normal durumlarda, orijinalin anlamını tam olarak yakalamak zaten zordur. Bu nedenle, doğruluk, mesajın başka bir dile çevirilme zamanından daha fazla etkilenir. Orijinal mesajın tonunu, çağrışımını ve anlamını kaybetmemek için ” rölelerin ” sayısını sınırlamak önemlidir.
- İletişim gecikmesi, röle çeviri kullanıldığında ortaya çıkabilecek bir başka problemdir. Eşzamanlı çeviride sıklıkla kullanıldığı için, mesaj iletilmeden önce birkaç çeviriyi araştırmaya girerse gecikmeler daha uzun olabilir.
Tarihsel olarak, röle çeviri yeni değildir. Yüzyıllardan beri kullanılmaktadır. Fatihler, tüccarlar ve kâşiflerin daha önce tanımadıkları insanlarla karşılaştıklarında röle çeviri kullandığına dair bir söylenti vardır. Cortez Meksika’yı keşfettiğinde, İspanyolca ve Maya dili, Nahuatl dili ve Totonac arasında röle çeviri yapıldı.
Bugün, Birleşmiş Milletler konferans sırasında bu süreci ve kuruluş altı resmi dilini kullanıyor. 24 resmi dili olan Avrupa Birliği, konferans ve toplantılar yaparken röle çeviriye dayanmaktadır, çünkü her dil çifti için tercüman bulmak zordur. Tam kapsamlı bir AB konferansı düzenliyorsanız, kaç tercümana ihtiyacınız olacağını hayal edin.
Röle çeviri, farklı konferans tercümanlığı konusunda uzun yıllara dayanan deneyime sahip profesyonel tercümanlar tarafından gerçekleştirilir. Çok iyi bir senkronizasyon gerektirdiğinden kolay bir proje değildir.
Kesintisiz çalışmasıyla, kırk yılda bir, Konferans delegelerinin röle çevirinin kullanılmakta olduğunu fark ettikleri görülmektedir. Aslında en çok fark ettikleri, normal eş zamanlı çeviri için bile tipik olan hafif bir gecikmedir.
Başarıyı sağlamak ve iletişimde bir bozulma olmadığını görmek için, yalnızca profesyonel tercümanlar veya doğru tecrübeye ve röle çeviri için gerekli donanıma sahip profesyonel bir çeviri şirketiyle çalışmak çok önemlidir.