Tutsi soykırımındaki açık rolüne rağmen, kötü şöhretli bir radyo istasyonunun Ruandalı finansörü, yaygın bunama hastalığından muzdarip olduğu için Lahey’deki BM mahkemesi tarafından mahkum edilmeyecek.
Onlarca yıldır Felicien Kabuga, uluslararası hukuka göre en ciddi suç olan soykırımla suçlanan en çok aranan kaçaklardan biriydi.
Kapsamlı servetinin ve 28 takma adının kullanılmasının bir sonucu olarak, Bin Tepelerin Özgür Radyo ve Televizyonunu veya doğrudan bağlantılı bir radyo istasyonu olan RTLM’yi finanse etmedeki rolü nedeniyle yargılanma olasılığıyla karşı karşıya kalırken, onlarca yıl boyunca yetkililer tarafından yakalanmaktan kurtulmayı başardı. Ruanda’daki Tutsi katliamına. Katliam, uluslararası toplum tarafından yaygın bir şekilde soykırım olarak kabul edildi.
2020’de, uluslararası hukuk savunucuları, Fransa’da yakalandığında toplu bir rahat nefes aldı – nihayet, Ruanda hava dalgalarında nefret dolu söylemler yansıtmaya yardım eden ve sivilleri katletmek için yüzbinlerce pala ithal eden adam sorumlu tutulacaktı.
Buna rağmen, 100 günlük bir süre içinde meydana gelen soykırımın sorumlularını mahkum etmek için kurulan bir BM mahkemesi, onu yaygın demans nedeniyle mahkumiyet için uygun görmedi.
Uluslararası Ceza Mahkemeleri Kalıntı Mekanizması veya IRMCT Çarşamba günü yayınlanan bir kararda, “Yargılama Dairesi, Bay Kabuga’nın artık davasına anlamlı bir şekilde katılamayacağını tespit etti.”
Kararda, “Yargılamaya devam edilmesi, yapılabilecek her türlü düzenlemeye rağmen, temel haklarını ihlal edecektir” denildi.
Karar, Ruanda Soykırımı’nın belirgin vahşetini sık sık vurgulayan hayatta kalanlar ve soykırım uzmanları için hayal kırıklığı yaratıyor.
Bu neden önemli?
Ruanda Soykırımı’ndan sonra, uluslararası mahkemeler, etkilenen toplumlarda iyileşmeye katkıda bulunabilecek adil yargılamalar sağlayabileceklerine ve ayrıca suçlardan kurtulanlara mahkumiyetlerden bir miktar tatmin sağlayabileceklerine inandılar.
Kabuga gibi figürler mahkum edilmediğinde, etkilenenler – bu davada çoğunlukla Ruanda’daki Tutsi grubu – faillerin suçlarından paçayı sıyırdığını düşünüyor.
Aynı zamanda, mahkemelerin yerel yargıyı etkili bir şekilde değiştirebilme yetenekleri konusunda da şüphe uyandırıyor. Mahkemeler, temel mahkemeden temyiz mahkemelerine kadar yargının farklı düzeylerinin belirli bir anlaşmazlığı çözmeye odaklandığı ve genellikle tek bir binada bulunan yasal kurumlardır.
Savaş suçları ve soykırım mahkemeleri, yerel yargının nesnelliğinin sorgulandığı veya bu tür suçlarla başa çıkma kapasitesinin yetersiz görüldüğü davalarda karar vermek zorunda kalacağı senaryolardan kaçınmak için kurulur. Geçmişte, iğrenç savaş suçluları genellikle askeri mahkemelerde yargılanır veya ani bir şekilde mahkum edilirdi, bu da gelecekteki suçları ve hoşnutsuzlukları devam ettirirdi.
Ukraynalı yetkililer, Şubat 2022’deki topyekun işgalin ardından Rusya’nın ülkede işlediği savaş suçlarını yargılamak için bir mahkeme kurulmasını talep ettiler. IRMCT’nin buna benzer kararları, gerekli mahkumiyetleri verebilir ve hatta yerel makamların meseleleri kendi ellerine almasına yol açabilir.
Ukrayna, savaş suçlarının faillerini gıyaben veya mahkemeye çıkmadan yargılamaya çoktan başladı – çünkü fail olduğu iddia edilenlerin çoğu Ukrayna’da bir iddianame hazırlandığında Rusya’ya kaçıyor – bu, uluslararası hukukta büyük ölçüde hoş karşılanmayan bir uygulama.
Neden Ruanda Soykırımı sırasında oldu?
Kabuga, insanları Tutsi’yi avlamaya ve öldürmeye aktif olarak teşvik eden RTLM radyosunu kurdu ve finanse etti. Akademisyenler ve gazeteciler, RTLM’yi yüzbinlerce insanın katledilmesinde büyük rol oynayan bir haber kaynağı olarak görüyor.
Birçoğu, devam eden saldırı sırasında Ukraynalıları katledilmeye teşvik eden Rus kaynaklarıyla paralellik kuracak.
Ruanda Soykırımı, Ruanda İç Savaşı sırasında 7 Nisan ve 15 Temmuz 1994 tarihleri arasında gerçekleşti. Bu dönemde, Tutsi azınlık etnik grubunun üyeleri ile bazı ılımlı Hutu ve Twa, Hutu milisleri tarafından öldürüldü. Bilim adamlarının tahminlerine göre yaklaşık 500.000 ila 662.000 Tutsi öldürüldü.
Hutu ve Tutsi arasındaki ayrım çoğunlukla sosyaldi – Tutsiler toplumun zengin ve güçlü kesimini, Hutular ise daha düşük, daha fakir kesimi oluşturuyordu.
Ruanda’daki eşitsizlikler büyük ölçüde sömürgeciliğe atfediliyor. Almanya’nın Birinci Dünya Savaşı’ndaki yenilgisinden sonra, Ruanda, Belçika tarafından dolaylı bir yönetim sistemi aracılığıyla yönetilen Milletler Cemiyeti’nin (BM’nin öncüsü) bir mandası haline geldi.
Ruanda’yı kontrol etmek, birçok kaynak sağladığı ve Afrika kıtasındaki birkaç güçlü ulus arasındaki konumu nedeniyle sömürge yöneticileri için avantajlıydı.
Belçikalılar, Tutsi azınlığı üstün gördüler ve liderlik pozisyonları için Tutsileri tercih ettiler. Hutular arasında hoşnutsuzluk büyüdü ve Ruanda Soykırımı sırasında onlardan intikam aldılar.
Kaynak : https://www.euronews.com/2023/06/08/hague-court-releases-rwanda-genocide-suspect-due-to-dementia