1184'tür. Yapılan kazılar, efsanelerin tarihsel temelinin sanıldığından da güçlü olduğunu göstermiştir. Bunu, tarihi hatta arkeolojik kayıtların yetersiz kaldığı uzun bir "Karanlık Çağ" izlemiştir. Yunan kent devletlerinin "Altın Çağı", sekizinci yüzyıldan dördüncü yüzyıla kadar sürmüş ve yine farklı dönemlerden geçmiştir. Arkaik dönem, geleneksel tarih olarak MÖ 776'nın kabul edildiği ilk olimpiyat, Yunan takviminin keyfi başlangıcı olarak tarih kayıtlarına geçmiştir. Yunanın en parlak dönemi beşinci yüzyılda başlamış ve Makedonyalılara teslim olmak zorunda kaldıkları MÖ 338 yılında sona ermiştir. Ondan sonraki işgal döneminde Yunan kemleri, önce Makedonyalılar, sonra Romalılar olmak üzere yabancı hâkimiyeti altında sıkıntı çekmiştir [ECO] [NOMISMA], ECO KKOLOJIk tahrip. liskı V'utıan yönetimlerinin dikkatini daha MÖ altıncı yüzyılın başlarında çekmiştir. Yasa-yapıcı Solon, toprak erozyonuna önlemek için dik yamaçların ekiminin yasaklanmasını önermiş; Peisislratus, ormanların yok olmasını ve aşırı otlatmayı önlemek İçin zeytin ağacı eken çiftçilere ikramiye vermiştir. İki yüz yıl sonra Platon, Atina'da toprağın uğradığı tahribatı şöyle yazmaktadır: "Daha önce elde bulananla karşılaştırılınca şimdi elde kalan, iskeleti çıkmış bir hastaya benziyor bereketli ve yumuşak toprak bütünüyle yok olmuş. (...) Bazı dağlarda, arılara kovan olmak dışında bir işe yaramayacak odundan başka hiçbir şey kalmamış artık. Oysa daha dün oralarda ağaçlar... ve sınırsız otlaklar vardı. Dahası, eskiden çeşmelerin aktığı noktalarda, aziz türbelerinin hâlâ bulunduğu toprak, şimdi artık bu bol kaynakları ve dereleri bağışlamayan Zeus'un her yıl yağdırdığı yağmurlarla zenginleşmişti." 1 Kkoloiik açıdan bakılınca, "tarımın benimsenmesi, insanlık tarihinin en köklü değişiım"dir. İlk yapay yerleşim alanını, ekili kırsal bölgeyi yarattığı için "İlk Geçiş" olarak bilinir. Avrupa, bu süreç içinde. Çin ve Orta Amerika'ya koşut olarak Güneybatı Asya'daki temel gelişmelerin peşinden gelmiştir. Ama sürekli bir besin l'azlası ve buna bağlı olarak nüfus artış potansiyeli; düzenli, hiyerarşik bir toplum yapısı; hem çalışma hem savaş dolayısıyla toplumsal baskıda bir artış: kemlerin, örgütlü ticaretin ve yazılı kültürün ortaya çıkması ve ekolojik felaketler gibi bütün sonuçları da paylaşmıştır. Bunların da ötesinde, insanoğlunun Doğa ile ilişkisi hakkında belirli bir düşünme yöntemi oluşmuştur. Avrupa'da zafer kazanan Yalıudi-lbrıstiyan geleneği. "İlk Geçiş" döneminden türetilmiştir. Yaradılışın diğer unsurları üzerinde. Insan'ın üstünlüğünü vurgular:
"Verimli olun. çoğal m ve dünyayı yeniden doldurun. Klinize ıc.şlım edilinceye kadar dünyanın Inıtün hayvanlarından, havadaki lıütüıı kuşlardan, denizin hin On balıklarından korkun Hareket eden her canlı sizin yeınegimzdır: yeşil otlar hile... Size her şeyi verdim (Tekvin. 9ı. Onun |insan| için meleklerden de küçük hır sevgili yaranım ve seni görkem ve gururla taçlandırdım. Orıu scııiıı ellerinden çıkan işin lıakımi kıldım. Her şeyi onuıı ayaklarının altına serdim... (tlezımırlar. 8} (/.'imciler, efendilerindir, ama dünya insanoğluna verilmiştir (Mramurlar. 1I5)" 1 Bu "isi işmarcı kocakarı dırıltı lan "m reddeden Ibn Vteymun veya Aziz Francesco git) i muhalif düşünürler farklı, küçük bir azınlık olarak kabul edilmelidirler. Rönesans ve Bilimsel Devrim (Bkz. VII. Bölüm) sırasında laik düşüncenin dogması da bu tavrı değiştirmemiştir. "Asıl amaçlar dikkate alındığında insanın" demekledir Francis Baeon. "dünyanın merkezi kabul edilmesi gerekir." Açık uçlu maddi ilerleme dahil, gelişme Aydınlanmanın amaçlarından biridir. Yeni ekonomi bilimi uygulanarak, başka şeylerle birlikle insan da yargılanmıştır. Ama gerçek ekolojistlerin gözünde "ekonomi: maddi açgözlülük, rekabet, hırs. kendini beğenmişlik, bencillik. ileriyi görememek gibi eıı çirkin eğilimlerimizden, yeteneklerimizden bazılarım ön plana çıkarım ıştır" 3 |PAZAR|. Kuşkusuz Aydınlanma döneminde dünya artık "İkinci Geçiş"e doğru gitmekledir. Yenilenebilir botanik ve zoolojik kaynakları sömürme mantığı "doğaya tecavüz" olmaktan çıkıp, yenilenemeyen kaynakların, özellikle kömür ve petrol gibi Fosil yakıtların azgın tüketimine uzanmıştır. Bu aşamada, Avrupa kesinlikle başı çekmiştir. Sanayi devrimi insan sayısının saf ağırlığını, kentlerin yayılıp saçılmasını, relah beklentisini, ııikelim. doğa kirlenmesi ve bitkinlik oranını büyük ölçüde artırmıştır. Daha da önemlisi, ekolojik zarar verme kapasitesini. Solon ve l'laton'un asla düşünemeyecekleri boyutla büyütmüştür. İnsanların, çevre tahribatının etkilerini ciddiye almaları uzun bir zaman almıştır. Kski İmparator Napoléon. 182Fde Si. Helene'deki l.ogwood llouse'da ölüm döşeğinde yalarken, son aşamasındaki hastalığı çok acı veriyordu. Ölüm sonrası açıklamada, ölüm nedeninin karın kanseri olduğu belirtil m işi i. Ama 1840'la, ceset yeniden gömülmek üzere Fransa'ya gönderildiğinde yapılan muayenede, saç köklerinde arsenik kalıntıları görüldü. Böylece ölümün cinayet olabileceği yolundaki ilk kuşkular onaylanmış oluyordu. Ancak yüz yıldan fazla bir süre sonra, yeni bir kuşku ortaya çıktı. On dokuzuncu yüzyılın başlarında, arsenik bileşimleri (kâğıt, kumaş gibi malzemelerde), renk sabitleştirmede kullanılıyordu. Ve l.oııgvuıod Uouse'ta yapılan derin incelemeler, eski imparatorun özel olarak yeniden dekore edilen odasının duvar kâğıtlarında gıiçlü bir arsenik bileşeni bulunduğunu ortaya koydu. Konu hâlâ tartışılmaktadır. Ama Napolfon'un ölümünün, bir cinayetten değil, çevre kirlenmesinden kaynaklanmış olması olasılık dışı değildir 1 (Bkz. s. 810).