"Batı medyası ve egemen otorite arasında hiç bir kavga yok, tam tersine, batı medyasının dili egemen güçlerin dili ile aynı" diyor Robert Fisk. Gazetecilik ve İsrail yeni bir aşk yaşıyor. Kullandıkları ortak dil korku üzerine inşa edilmiş: Türkiye korkusu, Hamas korkusu, cihad korkusu, İslam korkusu, İran korkusu, anti Siyonizm korku... korku, korku, hep korku...
"Hatta daha da ileriye giderek, aslında Pentagon, İsrail ve bir kaç batı iktidarının dikte ettirdiği bir dili kullanıyoruz" diyor Fisk.
Robert Fisk İngiliz gazeteci ve yazar. The Independent'ın yıllarca Ortadoğu muhabirliğini yaptı. "63 yıllık hayatımın 34 yılı homus ve tahin yiyerek geçti" diyerek Ortadoğu'ya olan yakınlığını vurguluyor.
Dil, herkes tarafından günlük hayatı etkileyecek bir sosyal sistem haline getirilemez, o ayrıcalık iktidarı elinde bulunduran güç halkalarına aittir. Bu güce medya da dâhil elbette. Bu nedenle, eğer gazetecilik gerçeği yeniden anlatma ise, kimin dilini kullanır gazeteci? İşte bu soru gazetecilik okullarında önemle irdelenirken, iş pratikte gerçeği anlatmaya gelince başka bir şekil alıyor.
Robert Fisk tam da bu nokta da, resmi açıklamalar ve enformasyonların çoğu kez bir olayı anlatmak için yeterli versiyon olduğunu, bu nedenle de geleneksel gazeteciliğin giderek kan kaybettiğini anlatıyor.
İsrail´in son günlerde gazetecilik dilini nasıl etkilediğine de örnekler veriyor; İsrail, Ermeni sorunu konusunda resmi olarak Türkiye ile aynı dili kullanırken, son Gazze olaylarından sonra aniden dil değiştirdi. Ve Ermeni soykırımından bahseder oldu. Batılı gazeteciler de bu dili kullanır oldular ki, aynı gazeteciler daha önce konuya değinmek bile istemezdi.
Aynı konuda örnekleri çoğaltıyor Fisk ve tarihi suiistimal ediyoruz, diyor. "Gazze´ye götürülen yardımları hangimiz tarihi bandı geriye sararak düşünebildik ve 1948 Berlin ambargosu ile paralellik kurabildik?" diye soruyor. O zaman da, daha üç yıl önce düşmanımız olan halka biz İngilizler ve Amerikalılar havadan yardım için harekete geçtik, yemek ve benzin indirmek için insan kaybı bile verdik, derken tarihe pragmatist yaklaşıma dikkat çekiyor. 1948 yılında hatırlanacağı gibi; Berlin Ruslar tarafından dikenli tellerle - sonra duvar oldu - çevrilmiş ve Berlinliler açlığa mahkûm edilmişti. Tarihi paralellikleri sevmemize rağmen, bu olayı kimseye hatırlatmadık, diyor Fisk. Tarihi nasıl yanlış ve batılı basının işine geldiği kullandığına örnek veriyor.
Gerçeği futbol maçı gibi anlatılamayacağına da değinen Fisk; özellikle Ortadoğu'yu anlatırken sanki haklar ve haksızlıklar, işgal edilen ve işgalciler yokmuş gibi anlatıyoruz, diyor. Örneğin Afganistan´da, Amerika kendi ordusuna verilen zarardan bahsederken, "yabancı güçler" deyimini kullanır. Kim yabancı? Sen mi, Afgan mı? Afganların ülkesini işgal et, sonrada onlara yabancı güçler muamelesi yap. İşte bu Pentagon dili ve biz gazeteciler de bu dili kopya ediyoruz, diyerek ileri gelen büyük medya kuruluşlarını da topa tutuyor. Gazeteciliğin dili, elitin, liderlerin ve askerlerin yarattığı bir dil olarak karşımıza çıkıyor. Olayları ve gerçeği de o dil aracılığı ile anlatırken, aslında okuyucunun bağımsız düşünebilme ve yorumlama şansını elinden alıyoruz, özgür ve demokratik olabilme forumunu kapatıyoruz. "Oysaki okuyucuya, dinleyiciye alternatif anlatımlar sunabilmeli, zaten Afganistan´da veya Irak´ta alternatif hikâyelerin varlığını resmi dilden ayırıp anlatabilirsek, Amerika'nın yenilgisi kaçınılmazdır. Kaldı ki hangi batılı gazeteci buna cesaret edebilir ki?" diye de soruyor Fisk.
Bugün batı gazeteciliği sözcüklerin ve dilin egemenliği altında, artık sözcüklerin ne anlama geldiğini veya neyi sembolize ettiğini araştırmadan kullanıldığına, dikkat çekiyor Fisk. Laptop´umuz da sözcük öneriyor, gramer hatalarını düzeltiyor, artık yöneticilerimiz ile aynı dil kaynağını kullanarak aramızda olması gereken saflaşma ve bağımsızlığı ortadan kaldırdık.
Türkiye basını için de geçerli olan bu gözlemler, tekrar edilen sözcük ve kavramların aslında basında her gün nasılda legitime edildiğini gösteriyor bize. Son günlerde insanların mezhebi, geçmişi, sülalesi üzerine yapılan "tespitler" hiç bir eleştiriye mahal verilmeden manşetlerde aynen tekrarlanıyor. Kullanılan bu dil hangi gazetede yeterince eleştirildi? Tam tersine gazeteler birbirleri ile yarışırcasına ayni dili kullanarak, dilin arkasındaki ayrımcılığı legitime ediyor. Basın, zaten çoktan polarize edilmiş bir ülkeyi, egemen bir dil ile bu polarize olmuşluğa daha da inandırmaya çalışıyor. Başta, Robert Fisk´in kullandığı korku sözcüğü aslında bizim ülkemizin de günlük düşünce sistemini organize eden bir dile temel oluşturduğunu inkâr edebilir miyiz?
Gül Poyraz
Odatv.com