İktisatçı "Merih Celasun'a Saygı Günü"
-Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Prof. Dr. Acemoğlu:
"Türkiye'de demokrasiye atılan adımlar son 15 yılda daha
da hızlandı ama bu kolay bir süreç değil"
"Fransız Devrimi de çok net bir olay ama Fransız Devrimi'nden
sonra Fransa'da demokrasinin istikrara kavuşması 60 yıl sürdü.
Türkiye'de de bu süre çok yavaş olacak"
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT)
Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Türkiye'de demokrasiye atılan adımların son 15 yılda
daha da hızlandığını, ancak bunun kolay bir süreç olmadığını söyledi.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından ekonomi
bilimine önemli katkılarda bulunan Prof. Dr. Merih Celasun'u anmak amacıyla
"Merih Celasun'a Saygı Günü" ve "Merih Celasun Ödülü" töreni düzenlendi.
Bu kapsamda "Bazı Milletler Neden Başarısız Olur" başlıklı bir sunum yapan
Daron Acemoğlu, 18. yüzyılın sonlarına doğru en zengin ile en yoksul milletler
arasındaki farkın 4 ya da 5 kat olduğunu, ancak günümüzde bu farkın 40 katın
üzerine çıktığını ifade etti.
Acemoğlu, bu farkın nelerden kaynaklandığına bakıldığında birçok
araştırmacının farklı şeyler söylediğini, ancak kendi görüşünün, bu farkın
ekonomik kurumlar sayesinde oluştuğu yönünde olduğunu bildirdi.
Bu kurumları kapsayıcı ve dışlayıcı olarak ikiye ayırdığını anlatan
Acemoğlu, bir ulusun yeteneğini en iyi şekilde göstermesini sağlayacak, eşit
şartlar sağlayabilen kurumların kapsayıcı ekonomik kurumlar, bunu sağlamayanların
ise dışlayıcı ekonomik kurumlar olduğunu söyledi.
Acemoğlu, şunları kaydetti:
"Bazı milletler neden başarısız olur- sorusunda en önemli konu siyaset ve
siyasetin önemidir. Elbette ekonomik teşvikleri ve bunların sonucu olarak
kaynakların, yatırımların ve inovasyonun tahsisini belirleyen şey ekonomik
kurumlardır, ancak ekonomik kurumların nasıl işleyeceğini ve bunların nasıl bir
evrim sürecinden geçeceğini belirleyen, siyasi kurumlardır. Dışlayıcı ekonomik
kurumlardan muzdarip olan pek çok toplumda, söz konusu kurumların yok olmamasının
nedeni siyasi gücün, dışlayıcı siyasi kurumlarla hüküm süren elitlerin elinde
toplanmış olmasıdır.
Ortadoğu ve Kuzey Afrika'da yaşanan son olaylar da siyasetin rolünü
göstermektedir. Arap Baharı sadece başladığı yer olan Tunus'u sallamakla kalmadı.
Mısır, Libya ve Yemen'i ve her ne kadar iktidarlar hala direniyorsa da Bahreyn ve
Suriye'yi de sarstı. Bu ülkelerdeki hoşnutsuzluğun kökenleri ekonomik ve
sosyaldir, ancak bunlar siyasi faktörlerce şekillendirilmektedir. Nüfusun geneli
nesillerce baskı altında tutulmuş ve siyasi güçten dışlanmıştır. Mısır'da Tahrir
Meydanı'ndaki protestocular bunu anladı ve işte tam da bu nedenle sadece mevcut
rejimden imtiyaz veya taviz değil köklü siyasi değişim de talep ettiler."
Siyasi hakların elde edilmeden ekonomik hakların elde edilemeyeceğini
savunan Acemoğlu, "İşte bu işin zorluğu da burada yatmaktadır, zira siyaseti
düzeltmenin bir formülü yoktur. Ortadoğu'da ve Kuzey Afrika'da, özellikle Mısır
ve Tunus'taki mücadelelerle bu durum bir kez daha ortaya konmuştur" dedi.
-"Askeri gücün politikadan çıkması çok önemli"-
Türkiye Cumhuriyeti'nde, kuruluşundan bu yana kapsayıcı ve dışlayıcı
kurumların hep bir arada olduğunu dile getiren Acemoğlu, ülkede 20 yüzyılın
başlarında yaşanan modernleşmenin, tabandan gelmediği için kalıcı olamadığını öne
sürdü.
Bunun ise askerin, ekonomi ve siyasetteki rolüyle yakından ilgili olduğunu
vurgulayan Acemoğlu, "Türkiye'de demokrasiye atılan adımlar son 15 yılda daha da
hızlandı ama bu kolay bir süreç değil. Libya'da, Mısır'da, Tunus'da ne kadar zor
olduğundan bahsettik. Fransız Devrimi de çok net bir olay ama Fransız
Devrimi'nden sonra Fransa'da demokrasinin istikrara kavuşması 60 yıl sürdü.
Türkiye'de de bu süre çok yavaş olacak ve bu süre içerisinde bir çok risk var"
diye konuştu.
Türkiye'de askeri gücün politikadan çıkmasının çok önemli olduğunu, ancak
bunun her sorunu çözmekte yeterli olmadığını dile getiren Acemoğlu, Türkiye'nin
demokratikleşmesi sürecinde, sürecin ve risklerin doğru yönetilmesi gerektiğini
sözlerine ekledi.
-"Merih'i öğrencileri ve eserleri unutturmayacaktır"-
TEPAV Direktörü Güven Sak da "Merih Celasun'a Saygı Günü"nün ilkini 2010
yılının Aralık ayında düzenlediklerini hatırlatarak, o toplantıyı daha çok Merih
Celasun'u anmaya ayırdıklarını, ancak bu günlerde artık daha çok faaliyet
gerçekleştireceklerini söyledi.
Sak, "Merih Celasun'a Saygı Günü"nü önümüzdeki yıldan itibaren birkaç güne
yayılacak etkinliklerle icra edeceklerini belirterek, "Bugün ödül alacak çalışma
da bence çok önemli. Türkiye'de tarım sektöründe verimliliğin önemini, etraflıca
baktığımızda daha iyi görebiliriz. Merih hocayı anmanın en iyi yolunu da bu
önemli konuları tartışabileceğimiz daha çok toplantılar düzenlemek olarak
görüyorum" dedi.
Saygı gününe katılan eski Bakanlardan Oltan Sungurlu da Bursa'da Merih
Celasun'la aynı lisede öğrenim gördüklerini ve birçok anılarının bulunduğunu
belirterek, "Merih çok beyefendi bir insandı. Onu tanıdığım için çok gururluyum.
Merih'i unutmak mümkün değil zaten ama onu siz öğrencileri ve eserleri zaten
unutturmayacaktır" diye konuştu.
-Ödül töreni-
Konuşmaların ardından Merih Celasun adına düzenlenen yarışmada ödül alanlar
için düzenlenen ödül törenine geçildi.
Bu yıl ilk kez verilen "Merih Celasun Ödülü", "Türkiye'de Tarım
Sektöründe Verimlilik ve Büyüme" başlıklı çalışmalarıyla Güney California
Üniversitesi'nden Prof. Dr. Ayşe İmrohoroğlu ve Prof. Dr. Selahattin İmrohoroğlu
ile Merkez Bankası'ndan Dr. Murat Üngör'ün oldu.
Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Prof. Dr. Sumru Altuğ, Dr. Hasan Ersel, Prof. Dr.
Ziya Öniş, Prof. Dr. Şevket Pamuk ve Prof. Dr. Dani Rodrik'ten oluşan TEPAV Merih
Celasun Ödülü jürisi, "Celasun Ailesi Özel Ödülü"nün de aynı çalışmaya
verilmesine karar verdi.