23 Ocak 2009 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 27119
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
MADDE 1 – 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi aşağıda belirtilen şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“3) Geri ödenmesi kuvvetle muhtemel bulunmakla beraber, mazur görülecek çeşitli nedenlerle anapara veya faiz ödemelerinin tahsili, vadelerinden veya ödenmesi gereken tarihlerden itibaren otuz günden fazla geciken ancak Üçüncü Grupta sınıflandırılma için gerekli gecikme süresi koşulunu taşımayan veya,”
“(4) Bankanın dâhil olduğu risk grubunu oluşturan gerçek ve tüzel kişilere kullandırılanlar hariç olmak üzere, Kanun’un 49 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir risk grubu teşkil eden gerçek ve tüzel kişilere kullandırılan krediler, bu Yönetmelik uygulamasında risk grubunu oluşturan kişiler itibarıyla ayrı ayrı değerlendirilir.”
MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıda belirtilen şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Bankalar,
a) Standart nitelikli nakdi kredileri toplamının yüzde biri (% 1) ve teminat mektupları, aval ve kefaletleri ile diğer gayrinakdi kredileri toplamının binde ikisi (% 0,2) oranında,
b) Yakın izlemedeki nakdi kredileri toplamının yüzde ikisi (% 2) ve teminat mektupları, aval ve kefaletleri ile diğer gayrinakdi kredileri toplamının binde dördü (% 0,4) oranında
genel karşılık ayırırlar. Bu fıkrada belirtilen oranlar, veriliş tarihinden itibaren beş yıllık süre geçmiş bulunan çek defterlerinin her bir çek yaprağına ilişkin, 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili mevzuattan kaynaklanan ödeme yükümlülükleri için dörtte bir oranında uygulanır. Bu hükmün uygulanmasında standart nitelikli nakdi krediler ve yakın izlemedeki nakdi krediler, “Tasfiye Olunacak Alacaklar Hesabı”, “Tahsili Şüpheli Ücret, Komisyon ve Diğer Alacaklar Hesabı” ve “Zarar Niteliğindeki Krediler ve Diğer Alacaklar Hesabı” dışında bilânço içi hesaplarda izlenen kredileri ve diğer alacakları kapsar.”
MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesi aşağıda belirtilen şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 8 – (1) 4, 5 ve 6 ncı maddeler dikkate alınarak sınıflandırılan krediler veya diğer alacakların;
a) Üçüncü Gruba alındığı tarihten itibaren en az yüzde yirmisi (% 20),
b) Dördüncü Gruba alındığı tarihten itibaren en az yüzde ellisi (% 50),
c) Beşinci Gruba alındığı tarihten itibaren yüzde yüzü (% 100),
oranında özel karşılık ayrılır. Bu fıkrada belirtilen oranlar, Üçüncü, Dördüncü veya Beşinci grupta sınıflandırılan kredileri bulunan kredi müşterilerine verilmiş bulunmakla birlikte veriliş tarihinden itibaren beş yıllık süre geçmiş olan çek defterlerinin her bir çek yaprağına ilişkin, 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili mevzuattan kaynaklanan ödeme yükümlülükleri için dörtte bir oranında uygulanır.
(2) 6 ncı maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen varlıklardan ortaklık payları dışındakilerin;
a) İlgili hesaplarda izlendikleri sürece ayrılmış bulunan değer düşüş karşılığı tutarları;
1) Bu varlıkların Üçüncü, Dördüncü veya Beşinci Grup krediler ve diğer alacaklar içinde sınıflandırılması halinde ayrılması gereken özel karşılıklara ilişkin hesaplara aktarılır;
2) Ayrılması gereken özel karşılık tutarından az ise ilave özel karşılık ayrılır; fazla ise bu karşılık tutarı özel karşılık olarak korunur.
b) Değerlemeye tabi tutulması sonucu ayrılması gereken değer düşüş karşılığı, ayrılması gereken özel karşılık tutarından daha fazla ise özel karşılık daha yüksek olan tutar üzerinden ayrılır. Ortaklık payları ise, doğrudan ortaklığın veya pay sahibi olunan ortaklığa kredi kullandırımının söz konusu olması halinde bahse konu kredi ya da kredilerin, Üçüncü, Dördüncü veya Beşinci Grup krediler ve alacaklar içerisinde sınıflandırma koşullarına göre durumu değerlendirilmek suretiyle belirtilen gruplarda sınıflandırılır. Bu şekilde sınıflandırılan ortaklık payları, ilgili Türkiye Muhasebe Standartlarına göre değer düşüklüğü testine tabi tutularak hesaplanan değerleri üzerinden izlenir. Ancak, Üçüncü, Dördüncü veya Beşinci Grup krediler ve alacaklar içerisinde sınıflandırılan ve ilgili Türkiye Muhasebe Standartlarına göre değer düşüklüğü testine tabi tutulan ortaklık payına ilişkin değer düşüklüğü tespit edilemese dahi bankalarca bahsekonu ortaklık payı için ilgili sınıflandırmada öngörülen oranda olmak üzere özel karşılık ayrılabilir.”
MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.
“Birden fazla kredisi olan müşterilere ilişkin 1/3/2010 tarihine kadarki uygulama
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası 1/3/2010 tarihine kadar aşağıda belirtilen şekilde uygulanır.
a) Birden çok kredisi bulunan kredi müşterisine ait kredilerden herhangi birinin yapılan sınıflandırma gereği donuk alacak olarak kabul edilmesi sebebiyle aynı grupta sınıflandırılan kredilerden ödemelerinde gecikme olmayanlar bankalarca özel karşılık uygulamasına tabi tutulabilir.
b) Donuk alacak haline gelen kredi ve diğer alacakların ödemesi gecikmiş olan kısmının tahsili halinde, diğer krediler ve alacaklar 4 üncü madde çerçevesinde değerlendirilir ve donuk alacak sınıflandırılmasına ilişkin koşulların bulunmaması halinde, en az altı ay süreyle İkinci Grupta izlenmek kaydıyla Birinci Grupta sınıflandırılabilir.”
“Kredilerin ve diğer alacakların yeniden yapılandırılması ve yeni sözleşme koşullarına bağlanmasına ilişkin 1/3/2010 tarihine kadarki uygulama
GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesi 1/3/2010 tarihine kadar aşağıda belirtilen şekilde uygulanır.
a) İkinci Grupta sınıflandırılan krediler ve diğer alacaklar iki defayla sınırlı olmak üzere yeni sözleşme koşullarına bağlanabilir. Yeni sözleşme koşullarına bağlanan krediler ve diğer alacaklar, toplam alacak tutarının yüzde onunun (% 10) geri ödenmiş olması koşuluyla Birinci Grup krediler ve diğer alacaklar içerisinde yeniden sınıflandırılabilir. Yeni sözleşme koşullarına bağlanan ve yeniden sınıflandırma için öngörülen koşulların yerine getirilmesi nedeniyle Birinci Grupta sınıflandırılan krediler ve diğer alacaklardan yeniden İkinci Grupta sınıflandırılan ya da yeni sözleşme koşullarına bağlanan ve yeniden sınıflandırma için öngörülen koşulların yerine getirilmemesi nedeniyle İkinci Grup krediler ve diğer alacaklar içerisinde izlenmeye devam olunan ve ikinci defa yeni sözleşme koşullarına bağlanan krediler ve diğer alacaklar, ancak toplam alacak tutarının yüzde on beşinin (% 15) geri ödenmiş olması koşuluyla Birinci Grup krediler ve diğer alacaklar içerisinde yeniden sınıflandırılabilir. Bu kapsamdaki kredi ve diğer alacakların, ilave kredi kullandırılmak suretiyle ikinci defa yeni sözleşme koşullarına bağlanmaları halinde, söz konusu kredi ve diğer alacaklar toplam alacak tutarının yüzde beşinin (% 5) geri ödenmesine kadar Üçüncü Grupta sınıflandırılır ve sözleşmede öngörülen ödemelerin belirtilen orana tekabül eden kısmının bu grupta sınıflandırma için belirlenen süreler içerisinde gerçekleşmesi koşuluyla bunlar için özel karşılık ayrılması bankaların ihtiyarındadır. Bankalar yeni sözleşme koşullarına bağladıkları kredileri ve diğer alacaklarını, 4 üncü maddede belirtilen sınıflandırma esasları çerçevesinde değerlendirerek ilgisine göre Üçüncü, Dördüncü veya Beşinci Grupta sınıflandırabilirler.
b) 4 üncü maddede belirtilen sınıflandırma esasları kapsamında kredilere ve diğer alacaklara ilişkin olarak bankaya olan ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin geçici likidite sıkıntısından kaynaklanması halinde, borçluya likidite gücü kazandırmak ve banka alacağının tahsilini sağlamak amacıyla gecikmiş faizler de dâhil olmak üzere krediler ve diğer alacaklar, bu maddede belirlenen usul ve esaslara uyulmak kaydıyla, gerektiğinde ilave kredi açılmak suretiyle üç defayla sınırlı olmak üzere yeniden yapılandırılabilir ya da yeni bir itfa planına bağlanabilir. Yeniden yapılandırma, bu Yönetmelik uygulamasında, bir kredi veya alacağın bankaca uygun görülmesi halinde gerektiğinde ilave kredi kullandırımı ya da mevcut kredi ya da alacağın vadesinin uzatılması suretiyle veya bir başka şekilde yeni bir borç ödeme planına bağlanmasını ifade eder. İlave kullandırılan kredi, bu Yönetmelik uygulamasında yeniden yapılandırma uygulamasına taraf olan kredi müşterisinin yeniden yapılandırılan kredisinin izlendiği grupta değerlendirilir.
c) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, geçici likidite sıkıntısı, yükümlülüklerini zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirebilecek ödeme gücüne sahip olan bir kredi borçlusunun normal faaliyetlerden kaynaklanan fon giriş ve çıkışlarının, satış gelirlerinin veya faaliyet gelirlerinin beklenmedik ve geçici bir nedene bağlı olarak dalgalanmasından dolayı düzensiz hale gelmesinden kaynaklanan yönetilebilir bir nakit açığı olarak dikkate alınır.
ç) Yeniden yapılandırılan krediler ve diğer alacaklar,
1) Birinci yeniden yapılandırmada toplam alacak tutarının yüzde beşinin (% 5) geri ödenmiş olması, en az üç ay süreyle izlendikleri grupta takip edilmeleri,
2) İkinci yeniden yapılandırmada toplam alacak tutarının yüzde onunun (% 10) geri ödenmiş olması, en az altı ay süreyle izlendikleri grupta takip edilmeleri,
3) Üçüncü yeniden yapılandırmada toplam alacak tutarının yüzde on beşinin (% 15) geri ödenmiş olması, en az bir yıl süreyle izlendikleri grupta takip edilmeleri
ve ödeme planında öngörülen ödemelerin aksatılmaması kaydıyla “Yenilenen ve İtfa Planına Bağlanan Krediler Hesabı”na aktarılabilir. Bu süre içinde sözkonusu alacaklar için, olması halinde ilave kullandırılan krediler hariç olmak üzere, izlendikleri gruba uygulanan özel karşılık oranlarında karşılık ayrılmasına devam edilir. Yeniden yapılandırma kapsamında ilave kullandırılan krediler, yukarıda belirtilen sürelerde yeniden yapılandırılan krediyle aynı grupta sınıflandırılır. Ancak, bu nitelikteki krediler için izlendikleri gruplar itibarıyla özel karşılık ayrılması bankaların ihtiyarındadır. “Yenilenen ve İtfa Planına Bağlanan Krediler Hesabı”na aktarılan kredi ve diğer alacaklar en az altı ay süreyle İkinci Grupta sınıflandırılır. Bu kapsamdaki krediler ve alacaklar, ödemelerin aksatılmaması kaydıyla belirtilen sürenin sonunda Birinci Grupta yeniden sınıflandırılabilir.
d) Borçlu tarafından, yeniden yapılandırmaya konu kredi ve alacakların en az yarısı tutarında Birinci Grup teminatın bankaya sağlanması halinde, Üçüncü, Dördüncü veya Beşinci grup krediler ve diğer alacakların “Yenilenen ve İtfa Planına Bağlanan Krediler Hesabı”na aktarılmasına ilişkin süreler yarısı oranında uygulanır.
e) Kanunun 49 uncu maddesinde belirtilen bankanın dâhil olduğu risk grubundaki gerçek ve tüzel kişilerden olan krediler ve diğer alacaklar, bu maddede belirtilen esaslar dâhilinde ilave kredi açılmaması kaydıyla yeni bir itfa planına bağlanabilir.”
MADDE 5 – Bu Yönetmelik 1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 6 – Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.