Atatürk, çocukluğuyla ilgili anılarını şöyle anlatır: “Çocukluğumla ilgili ilk hatırladığım şey, okula gitme konusudur. Bundan dolayı annem ve babam arasında şiddetli bir tartışma başladı. Annem, mahalle mektebine, babam ise Şemsi Efendi İlkokuluna gitmemi istiyordu. Sonunda babam işi büyük bir ustalıkla hâlletti. İlk önce mahalle mektebine başladım. Böylece annemin gönlünü yapmış oldu. Birkaç gün sonra mahalle mektebinden çıkarak Şemsi Efendi İlkokuluna kaydoldum.”
Küçük Mustafa tertemiz bir çocuktu. Altın saçlı, mavi gözlü bu çocuğu herkes severdi. Komşuları, “Zübeyde Hanım'ın oğluna bakın, ne temiz giyiniyor.” derdi. Küçük Mustafa'nın en çok sevdiği şey, bahçelerinde bulunan dut ağacına çıkmaktı.
Mahalledeki çocuklar kaydırak ve zıpzıp oynarlar, topaç çevirirlerdi. Mustafa, bunların oyunlarına hiç karışmazdı. Elleri cebinde, başı yukarıda, büyük bir adam gibi onları seyrederdi. Çoğu zaman evlerinin alt katında oturup derslerine çalışırdı. Gayet ağırbaşlı ve terbiyeli bir çocuktu. Yaramaz olmadığı için onu herkes severdi.
Mustafa, okula başladıktan kısa bir süre sonra sağlığı bozulan babasını kaybetti. Bunun üzerine, annesi ve kız kardeşi Makbule ile birlikte, köy hayatı yaşayan dayısının yanına yerleştiler. Mustafa çiftlik hayatından bahsederken de şöyle der:
“Dayım köy hayatı yaşıyordu. Ben de köy hayatına karıştım. Bana tarla bekçiliği gibi görevler veriyordu, ben de bunları severek yapıyordum. Kardeşim Makbule ile birlikte bakla tarlasının ortasındaki bir kulübede oturduğumuzu ve kargaları kovmakla uğraştığımızı unutamam.”
Hacı ANGI
(Kısaltılmıştır.)