Adaptif Radyasyon (Uyumsal Yayılım)
Ansiklopedik Bilgi
Adaptif radyasyon ya da uyumsal yayılım, Latince adaptare=”uyumlandırmak” ve radius=”yaymak” kelimelerinden türetilen bir evrim terminolojisi olup bir dizi yeni adaptif alanları işgalini kolaylaştırabilecek yeni uyumsal stratejiler evrimleştiren türlerin bünyesinde göreli olarak hızlı bir soyun türemesidir. Adaptif radyasyon, yeni türlerin oluşumunda rol oynayan önemli faktörlerden olup ciddi ekolojik varyasyonlara ve fenotipik çeşitliliklere neden olabilir. Bilinen bir örnek olarak jeolojik zamanlardan Pliocene ve Pleistocene esnasında birden fazla domuz türünün aynı dönemlerde birkaç kez evrimi verilebilir. Yaklaşık olarak son 4 milyon yılda literatürde bilindiği üzere 6 domuz türü aynı bölgede birlikte var olmuştur. Evrimsel biyolojide bu durum, simpatrik türleşme olarak bilinir. Evrimleşen bu türlerden pek çoğunda M3 hipsodontu (taç kısmı yüksek dişler) ve kraniyofasyal elaborasyonu (kabartılar, krestler ve uzun dişler) görülür. Bu durum evrimde genellikle daha açık ve otlak alanlara yönelik bir adaptif cevap olarak yorumlanmaktadır. Yine çok bilinen bir başka örnek de Darwin’in çalışmalarıyla tanıdığımız Galapagos Adası’ındaki İsponoz kuşlarından dört farklı türün gaga yapılarının farklı besinleri kullanmaları sonucunda morfolojik değişime uğramasıdır.
Referanslar
Wood, B. A. (2011). Wiley-Blackwell encyclopedia of human evolution. Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell.
Ek Görsel