Mümtaz İdil yazdı...
Hollywood’u ilk kim boyadı?
Kadınların bayıldığı Chanel-5’in mucidi tabii ki...
Genç adam, mutfak tarafından gelen sesi duyunca doğruldu. Gecenin geç saatleriydi ve karısı yanında yatıyordu. O halde bu gürültüyü çıkaran neydi, kimdi?
Sessizce yatağından kalktı ve gürültünün geldiği yöne seyirtti. Gürültünün kaynağını bulunca az kaldı küçük dilini yutacaktı. Bir adam, elinde küçük bir el lambası, yüzünde kar maskesiyle mutfağa bitişik salonda eşyaları karıştırıyordu.
Hırsızdı bu...
Genç adam sessizce hırsıza yaklaştı ve sakin bir şekilde, elinde bir silah da olmadan, “teslim olursan birlikte bir yemeğe gidebiliriz,” dedi.
Hırsızın elindeki el feneri yere düştü ve salonda garip bir çizgi oyunu yarattı. O andan itibaren hırsız artık teslim olmuştu. Şaşkındı ve ne yapacağını bilemiyordu.
Genç adam adeta fısıldar gibi, “Şimdi bana cüzdanını ver,” dedi.
Hırsız hala büyük şaşkınlık içinde denileni yaptı. Cüzdanını uzattı.
Genç adam hırsızı kolundan tuttuğu gibi dış kapıya yöneldi: “Haydi, yemeğe gidiyoruz. Bana bir yemek ısmarlayacaksın.”
Birlikte çıktılar ve genç adam gece kıyafetine aldırmadan açık olan en yakın restrona daldı.
Saat oldukça ilerlemişti, ama ikisinin de iştahı yerindeydi. Şakalaşarak, gülerek birlikte yemek yediler. Hesabı hırsızın cüzdanındaki paradan ödediler. Sonra genç adam evine döndü, hırsızla da vedalaştı.
Bu adam, Hollywood’u “boyayan” ünlü Max Factor’dü...
HOLLYWOOD...
Elbette dudaklar Max Factor tarafından keşfedilmedi. Tarihte, Kleopatra bile, çekiciliğini artırmak için dudaklarını kırmızıya boyardı. Max Factor’un belki de en önemli farkı, dudak boyasına kendi adını vermesi ve onu neredeyse kalıcı kılmasıydı.
Profesyonel kozmetikçiler Factor’ün ürünlerine “maquillage” demeyi yeğlerler. Max Factor, kendi fabrikalarında ürettiği ve ün kazandırdığı ruj, rimel, far gibi makyaj malzemelerini çok basit ve kolay anlaşılır sloganlarla dünyaya tanıtarak haklı bir şöhret edindi ve hala da bu şöhreti sürüyor.
Tipik Max Factor ürünlerinin tanıtım panolarında olağanüstü alımlı yüz çizgileriyle tanrıça gibi bakan güzellerin hemen üstünde “saniyede sür, saatlerce güzel kal” gibi sloganları Max Factor’ün pazarlama yeteneğinden başka bir şey değildi.
Bu neye sebep oldu: Milyonlarca kadının, Max Factor sayesinde aynaya bakma sıkıntısından kurtulmuş olmasına. Öyle ki, Max Factor’ün ürünlerini kullanan kadınlar, bir anda kendilerini tanrıça gibi görmeye başladılar.
Böylelikle Max Factor, 1950’li yıllarda artık şirketinde on bin işçi çalıştıran ve satışları bir yılda yüzde 600 artan kozmetik bir şirket haline gelmişti. Bu sırrın altında, Factor’ün Hollywood ile yakın ilişkisi yatıyordu.
1920’lerde adını duyuran Hollywood, otuz yıl sonra bile romantizmin merkezi olmayı sürdürüyordu.
Max Factor ile birlikte büyük bir piyasa açılmıştı kozmetikçilerin önünde. Hepsinin de tek rüyası vardı: Bu alanda rakipsiz olmak.
Max Factor da rakipsiz olmak isteyen bu fabrikalardan birinin başındaydı. Kimleri güzelleştirmemişti ki... Fay Wray, Lana Turner, Betty Grable, Rita Hayworth, Marlene Dietrich ve daha yüzlercesi...
PAN-CAKE...
Hollywood yıldızları, Max Factor’ün ürettiği “Pan-Cake”(taş pudra) kullanıyordu. Giderek starlar, Max Factor’den aldıkları makyaj malzemelerini evlerine götürüp, dostlarına da tavsiye etmeye başladılar. Sonra da bunlar satışa sunuluyordu. Kimilerine göre o zamandan bu yana üretilmiş en iyi makyaj malzemesiydi Pan-Cake ve 1938 yılında “Vogues of 1938” filminde ilk kez kullanıldı.
Daha sonra, İkinci Dünya Savaşı sırasında Max Factor, Amerikan deniz piyadelerinin kamuflajı için de makyaj geliştirdi.
Factor ailesinin kökeni, Rus imparatorluğundan koparak bağımsız devlet olan Polonya’dan gelmekteydi. Orijinal ismi Maksmillian Faktorowicz’di.
Kendi gibi, ilk ismi Max olan oğul Factor’un babası Max Factor, Çar Nikola’nın sarayında çalışmıştı.
İçgüdüleriyle hareket eden baba Max Factor, Rusya’da açacağı bir peruk ya da kozmetik mağazasının gelecekte iyi iş yapmayacağını sezmişti.
Bu iş için Amerika “biçilmiş kaftandı”...
Bu inatçı ve hırslı göçmen, açlıktan nefesi kokan 4 çocuğuyla birlikte Los Angeles’e yerleşti ve hemen peruk ve parfüm satan bir mağaza açtı.
Kafasındaki tek şey, başarılı ve zengin bir Amerikalı olmaktı. Doğru zamanda doğru yerdeydi. 1911 yılında Hollywood’da ilk film çekimi gerçekleştiğinde, Factor ailesi soluğu stüdyo kapılarında aldı. Genç Max Factor, deliler gibi çalışıyor ve sürekli peruk üretip dağıtıyordu. Bu hızlı çalışma temposu, bir gün attan düşüp, kolunu kırıncaya kadar devam etti. O andan sonra da peruk dağıtım işini bıraktı ve bir kimyager gibi çalışarak, film yıldızlarına makyaj malzemesi üretmeye koyuldu.
1920’li yıllara gelindiğinde oğulları Davis ve Frank makyaj malzemesi işine ağırlıklarını koydular. Davis şirkete genel müdür oldu, Frank ise babasının bir numaralı yardımcısı olarak yeni ürünlerin gelişmesine katkıda bulundu.
1928 yılında, sesli sinema çağının başlamasıyla birlikte, baba Max Factor, siyah-beyaz görüntüye kozmetik ürünlerle yaptığı katkı nedeniyle Oscar ödülüne layık görüldü. Factorların “Pan-Cake” formülü, sinema siyah-beyazdan renkli filme geçtikten sonra, renkli filmler için yeniden hazırlandı ve üretildi.
Büyük bir olasılıkla da bu yeni üretimde oğul Max’ın büyük rolü oldu. Ancak, Rusya’da doğup büyüyen ve orada aldığı eğitimin etkisi altında kalan baba Max, kendi bildiği yöntemlerden bir türlü kopamıyor ve İngiliz renklendirme sistemini de sonradan kazandığından yeterince başarılı olamıyordu. Ama oğul Max tam bir Amerikalıydı.
CHANEL-5’E UZANAN YOL
Güzellik konusunda genç Max’ın ender rastlanan bir yeteneği vardı: Parfüm için yaratılmış bir burun.
Herhangi bir davette, yüzlerce insanın arasında, kimin hangi parfümü kullandığını söyleyebildiği anlatılır.
Onun, pazar araştırmacılığı yeteneğine küçük bir örnektir bu anlatılan.
1938’de baba Max öldüğünde, Max Factor, dışarıda zengin olması, para kazanması için kendisini bekleyen koca bir dünya olduğunu gördü. Max Factor ile birlikte diğer kozmetikçiler, insan vücudunun süslenmek için bekleyen diğer bölümleri olduğunu fark ettiler.
Şimdi arık geriye tek bir şemsiyenin altında bir sanayi kurmak kalıyordu.
Sadece kadına yönelik güzellik değildi konu olan. Örneğin, askerler, makyaj sayesinde çok daha sert ve acımasız bir görünüm kazanabiliyorlardı. Erkekler, parfüm kullandıklarında daha erkeksi olduklarına çoktan ikna olmuşlardı.
1973 yılında Max Factor kozmetik sanayinden elini çektiğinde, şirketini 480 milyon dolara (bugünkü fiyatlarla yaklaşık 3 milyar dolara) sattı. Şirket bugüne kadar birkaç kez el değiştirdi. Sonunda ihale Procter and Gamble şirketinde kaldı.
Procter and Gamble şirketi de, tıpkı Factor ailesi gibi, İngilere’den mum, İrlanda’dan sabun üretmek üzere Amerika’ya gelen göçmen ailelerin kurduğu bir şirketti.
Max Factor’un uzun yaşamı hiçbir skandala karışmadan bitti.
Hollywood gibi bir yerde yaşayıp da, skandallardan uzak yaşamak, bu çevre için alışılmadık bir durumdu. Max Factor bir kez evlendi ve aynı kadınla 37 yıl birlikte oldu.
Max Factor, okullara ve hastanelere bağışlarda bulundu. Bir çok binaya onun adı verildi. Kozmetik tarihiyle yakından ilgilendiğinden, Los Angeles’te bir kozmetik müzesi açıldı. Müzede John Wayne’ın bazı filmlerinde kullandığı takma saçtan tutun da, kadınların dudak boyalarını deneyebilecekleri öpme makinasına kadar bir çok ilginç şeylere rastlamak mümkün.
Sonuçta, Hollywood’un ilk Oscar ödüllü bu kozmetikçisi, kadınlara bir çok “güzellik” aparatı bıraktı.
Boyun ve omuzlara düzgün görünüm sağlayan “sıvı beyazlatıcı”, tırnakları güzelleştiren oje, ilk dudak parlatıcısı, Pan-Cake, kolay silinmeyen ruj, ilk su geçirmez makyaj, dünyada ilk kez kullanılan şeffaf ve renksiz maskarası, takma kirpik yerine geçen rimel...
Özellikle kadınların çok şey borçlu olduğu Max Factor böyle biriydi işte...
Mümtaz İdil
Odatv.com