Türk matematikçi ve astronomi bilgini olarak tanınan Uluğ Bey, Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanıdır. Asıl adı ise Muhammed Taragay’dır. Muhammed Taragay, Timur tarafından sevildiği için bu isimle anılmaktadır. Muhammed Taragay, Timur’un oğlu Şahnur’un büyük evladıdır. Taragay, 1393 yılında Sultaniye kentinde doğmuştur.
Uluğ Bey’in Hayatı
Uluğ Bey 1414 yılının baharında bir sefer düzenledi. Seferin düzenlendiği bölge ise amca Şeyh Ömer’in oğlu Ahmet denetimindeki Fergana’dır. Muhammed Taragay, Semerkant’ta hüküm sürerken vaktini avcılıkla, eğlenceyle ve alimlerle sohbet ederek geçirmiştir. Fakat Muhammed Taragay bu süreçte şeyh, derviş ve mollalarla iyi ilişki kuramamıştır. Hayatının belirli bir süresinde seferler düzenleyen Muhammed Taragay yaşadığı yenilgiler nedeniyle şeyh, derviş ve mollalar tarafından Semerkant’a girdirilmedi. Kendine yardım edenlerin sayesinde Semerkant’ta giren Muhammed Taragay, eğlence ve avcılık yaşamına son vererek ilim çalışmalarına başladı. Muhammed Taragay ilim çalışmaları boyunca ilmi sohbetler, matematik ve astronomi konuları üzerinde durdu. Muhammed Taragay’ın birlikte çalışma yaptığı önemli alimler:
- Kadızade Rumi
- Gıyasettin Cemşid
- Ali Kuşçu
Uluğ Bey’in Çalışmaları
Uluğ Bey, Semerkant yakınlarında rasathane kurulması için çalışmalara başlamıştır. Daha sonra 1429 yılının ekim ayında rasathane kurulumunu tamamlamıştır. Türk matematikçi ve astronomi bilgini olarak tanınan Muhammed Taragay’ın yaptığı çalışmalar:
- Semerkant’ta medrese yaptırmıştır.
- Semerkant’ta rasathane yaptırmıştır.
- 1448 yılında girdiği mücadeleyi kazanmıştır.
- 1449 yılında oğlu tarafından sefer düzenleneceği haberini aldı. Bu haber üzerine harekete geçti.
Muhammed Taragay, Semerkant’ta medrese ve rasathane yaptırmıştır. Medrese ve rasathane yapımında hiçbir masraftan kaçınmamıştır. Gözlemevi yönetimi Bursalı Kadızade Rumi ile Gıyasettin Cemşid’e verilmiştir. Fakat ikisinin vefatı üzerine gözlemevi sorumluluğu Ali Kuşçu’ya kalmıştır. Muhammed Taragay, matematikte ve astronomide önemli bir yere sahiptir.
1449 yılında oğlu tarafından planlanan sefere karşılık vermek istemesi sonucundan Semerkant’tan kaçmıştır. Daha sonra yeniden Semerkant’a dönen Taragay, oğluna teslim olmak istemiştir. Taragay, teslim olduktan sonra hacca gitmek için oğlu ile görüşmüş, izin almıştır. Hacca gitmek için yola çıkan Taragay, çıktığı yolda oğlunun adamları tarafından öldürülmüştür. Timur tarafından sevilen Muhammed Taragay günümüzde başarıyla anılmaktadır.