Tarihte devletin özel şahısların altın ticareti yapmasını ve/veya altın sahibi olmasını yasakladığı, bunu kısıtladığı ya da hapis cezaları, para cezaları ve idari cezalarla yaptırıma bağladığı defalarca olmuştur. Ekonomistler tekrar tekrar altının yasaklanacağı konusunda uyarıda bulunuyor. Ancak böyle bir altın yasağı gerçekten gerçekçi mi?
Altın yasağı ne anlama geliyor?
Altın mülkiyetinin yasaklanması durumunda, özel şahıslar altınlarını (en azından külçe sikke ve külçelerini) sabit bir altın fiyatı üzerinden devlete satmakla yükümlüdür.
Sadece altın takıların ve bazı durumlarda koleksiyon paralarının bulundurulması genellikle yasal olarak düzenlenmiş bir üst sınıra kadar yasaldır.
Buna ek olarak, altın, gümüş ve diğer değerli metallerin ticareti genellikle yasaktır, böylece sikkeler ve külçeler alınıp satılamaz veya sadece özel bir izinle (ticaret) yapılabilir.
Tarihi altın yasakları
Tarihte defalarca, sıradan vatandaşların altın sahibi olması yetkililer tarafından yasaklanmıştır. Altın yasakları sadece otoriter veya totaliter devletler tarafından değil, aynı zamanda yerleşik demokrasilerde de uygulanmıştır.
Erken antik dönemde, altın ve gümüşe ilahi ya da kraliyet sembolizmi atfedildiği için insanlara yasaklanmıştı.
Ancak daha sonra, altın yasakları her zaman kendi para birimini kontrol etmenin ya da devlet maliyesini kontrol altına almanın bir yolu olmuştur: Bu durum Sezar'ın Roma'sında başlamış ve Çin İmparatorluğu'ndan devrimci Fransa'ya kadar devam etmiştir.
20'nci yüzyılda altın yasakları
20. yüzyılda da dünya çapında çok sayıda ülkede altın yasaklarına rastlanmaktadır. Weimar Cumhuriyeti'nde özel altın mülkiyeti 1923 yılında zaten kısıtlanmıştı. Naziler döneminde Almanya ve Avusturya'da sadece özel altın mülkiyeti yasaklanmakla kalmadı, aynı zamanda ticaret yapanların da bazı değerli metallere sahip olması yasaklandı. Alman "Devisenschutzkommandoları" altın, gümüş ve diğer değerli eşyalara el koymak ya da zorunlu olarak satın almak için harekete geçti.
Savaşın ardından galip güçler, 1955 yılına kadar yürürlükte kalacak olan bir altın yasağı getirdiler.
Ancak en bilinenlerinden biri muhtemelen ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt'in ABD'de özel altın mülkiyetini yasadışı ilan ettiği 1933 tarihli Acil Bankacılık Yasası'dır. Roosevelt, ABD'de özel altın sahipliğini yasadışı ilan etti.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle, tüm özel altınların 14 gün içinde 20,67 dolar/ons sabit altın fiyatı üzerinden devlete satılması gerekiyordu.
Ardından 1961 yılında Başkan Eisenhower ABD vatandaşlarının yurtdışında altın sahibi olmalarını yasakladı. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki altın yasağı 1974 yılına kadar kaldırılmadı.
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra altın yasakları birçok ülkede alışılmadık bir şey değildi: 1963'te Hindistan kendi döviz durumunu iyileştirmek amacıyla altın bulundurma yasağı getirdi ve 1966'dan itibaren Büyük Britanya'da birkaç yıl boyunca altın yasağı uygulandı. İngiliz vatandaşları, İngiliz sterlinini korumak için altınlarını İngiltere Merkez Bankası'na teslim etmek zorundaydı.
Altın yasağı yeniden mi geliyor?
Tarihsel olarak, altın yasakları genellikle istikrarsız bir hükümet maliyesini iyileştirmek amacıyla ya da kendi para birimini istikrara kavuşturmak için bir para politikası aracı olarak kullanılmıştır.
Birçok ülke bir kez daha büyük zorluklarla karşı karşıya: Korona salgını ekonomide ve toplumda muazzam kesintilere yol açtı. Ekonomiyi yeniden canlandırmak için ülkeler milyarlarca yatırım yapıyor ve merkez bankaları ucuz para sağlıyor. Sonuç olarak, para arzı giderek daha fazla şişiyor ve bu da uzun vadede enflasyonun artmasına yol açacak.
Ticari bankalar negatif temel faiz oranlarını müşterilerine giderek daha fazla yansıttığından, hesaptaki tasarruflar artmak yerine azalma tehlikesiyle karşı karşıya.
Diğer yatırım biçimlerine olan güvenlerini kaybettiklerinde, güvenli liman olan altına kaçarlar. Aynı şey genel olarak para için de geçerlidir. İnsanlar bir para biriminin istikrarına olan güvenlerini kaybettiklerinde, kazandıkları servetin değerini korumak için altın bir "sığınak para birimi" haline gelir. Çünkü altın güvenli bir liman olarak kabul edilir. Yüzyıllar boyunca değerini korumuştur.
Değerli metallere yönelik bu tür bir kaçışı önlemek için altın yasağı oldukça akla yatkındır. Üstelik bu, nakit yasağının mantıklı bir devamı olacaktır. Son zamanlarda AB, ECB ve IMF tarafından nakit tavanı getirilmesi yönünde defalarca girişimde bulunulmuştur. Ancak eleştirmenler nakit ödemelere getirilen bu tür kısıtlamaların nakit paranın tamamen yasaklanmasına yönelik ilk adım olabileceğinden endişe etmektedir. Bu tür nakit limitleri aynı zamanda altın satın alırken anonimliğe getirilen daha sıkı kısıtlamalarla el ele gitmektedir.
Yasal olarak, Avusturya'da altın yasağının uygulanmasını mümkün kılacak düzenlemeler halihazırda mevcuttur:
Scheidemünzengesetz'e göre, Avusturya Darphanesi sadece "bu federal yasaya uygun olarak madeni ve ticari paraları basma ve [...] dolaşıma sokma" değil, aynı zamanda bunları "geri çekme" yetkisine de sahiptir(Scheidemünzengesetz § 2).
Bu amaçla Merkez Bankası, Kambiyo Kanunu'na göre, "yasal işlem ve eylemleri izne tabi ilan edebilir veya bunları kısmen veya tamamen yasaklayabilir".(Kambiyo Kanunu § 4 (1)). Bu aynı zamanda açıkça altın için de geçerlidir, yani "ince altın ve alaşımlı altın (ham veya yarı malzeme olarak), tedavülden kalkmış veya artık tedavülde olmayan altın sikkeler ve altın teslimine ilişkin talep ve yükümlülükler" (Kambiyo Kanunu§ 1 (1) 5).
Altın yasağına karşı ne konuşuluyor?
Altın yasakları devlet için çoğu zaman kârlı olsa da, tarih bu tür mülkiyet yasaklarının uygulanmasının her zaman çok zor olduğunu da göstermektedir. Birçok vatandaş altınlarını resmi makamlara teslim etmek yerine saklamayı tercih etmiş ve altın ve gümüş ticareti yasaklandığında bile gelişmiştir.
Altın mülkiyetinin yasaklanması sadece anayasal olarak güvence altına alınmış mülkiyet haklarına büyük bir tecavüz olmakla kalmayacak, aynı zamanda böyle bir önlemin uygulanması sert yöntemler gerektirecek ve muhtemelen seçmenler arasında son derece sevimsiz olacaktır.
Bugün devletin vatandaşlarının varlıklarına erişmesi için altın yasağından çok daha etkili yollar var. Aslında, diğer varlık sınıfları - banka hesapları, saklama hesapları ve aynı zamanda gayrimenkul - özel altın rezervlerine kıyasla devlet erişimine çok daha doğrudan maruz kalmaktadır ve bu nedenle devletin zorlayıcı önlemleri için çok daha değerli bir hedeftir.
Bu tür tedbirler, vergilerde basit bir artıştan veya yeni zorunlu vergilerin getirilmesinden, belirli finansal ürünlerin ticaretinin yasaklanmasına ve sürpriz bir para birimi değişikliğine kadar uzanmaktadır.
Fiziki altın: Altın yasağında bile güvende
Altın yasağı olası görünmese bile: Altın satın alarak varlıklarını güvence altına almak isteyen herkes kesinlikle altın sikke ve külçe altın şeklinde fiziki altın satın almalıdır. Ancak bu şekilde bir yasaklama durumunda bile devletin elinden güvenli bir şekilde çekilebilir.
Herhangi bir iz bırakmamak için, anonim olarak altın satın almanız da tavsiye edilir. Avusturya'da şu anda (hala) 9.999 Euro'ya kadar altın ticaretini tamamen anonim olarak yapmak mümkündür, Almanya ve diğer AB ülkelerinde bu anonimlik sınırı zaten önemli ölçüde daha düşüktür.
Altın sayesinde, yüksek değer nispeten küçük bir alanda yoğunlaştırılabilir, bu da sadece saklamayı veya gizlemeyi değil, aynı zamanda taşımayı da nispeten kolaylaştırır.
Ancak altını saklarken, her zaman bir kiralık kasada erişilebilir olmayabileceğini ve yerel bankalarda kimlik tespitinin zorunlu olduğunu unutmayın.
Altın yasağından korkuyorsanız, altınlarınızı evde bir kasada ya da iyi bir yerde saklamak daha güvenlidir. Devlet erişiminden korumak için altını yurtdışında saklamak da mümkündür.
Altın yatırımının değeri söz konusu olduğunda, alıcının özel durumu her zaman önemlidir. Birkaç büyük külçe gibi büyük bir kupür daha uygun maliyetlidir, ancak madeni para ve külçelerdeki daha küçük bir kupür sadece birkaç zulaya bölünmekle kalmaz, aynı zamanda en kötüsü en kötüye giderse bireysel olarak tekrar paraya dönüştürülebilir.