Finlandiya'da Çıplak Girmenin Normal Olduğu Saunayla İlgili İlginç Bilgiler
sauna, fin kültürünün vazgeçilmez bir parçasıdır
muhtelif ülkelerde benzerleri mevcut olsa da saunayı (kelimenin kendisi fince zaten) bu kadar içselleştiren ve yaygın olarak kullanan başka toplum yoktur. bizdeki hamam kültürünün daha ileri boyutu olarak düşünmemiz mümkündür. 5,3 milyon nüfuslu finlandiya'da toplam 3 milyon sauna olduğu tahmin ediliyor. genelde her müstakil evde mevcut olduğu gibi, her apartmanda, spor salonunda, işyerinde en az bir adet umumi sauna bulunur. ülkede cumhurbaşkanının resmi bir saunası bile vardır. hatta ve hatta finlandiya'da bazı diplomatik görüşmeler saunada gerçekleştirilmiştir.
saunanın tarihine gelecek olursak
finlandiya'daki en eski saunanın milattan önce 2000'li yıllara dayandığı biliniyor. diğer ülkelerin sauna ile tanışması ise ironik bir olayla olur. 1936 yılında nazi olimpiyatları olarak da bilinen, almanların 89 madalya ile birinci olduğu, jesse owens isimli amerikan siyahi atletin damgasını vurduğu berlin yaz olimpiyatları öncesinde, hitler çok büyük ve geniş imkanlara sahip bir olimpiyat köyü kurulması talimatını verir. olimpiyat köyü fikri, birkaç olimpiyattır kullanımdadır zaten. tabii gerçek amaç, aryan ırkın üstünlüğünü ispat etmek ve dünyaya sahte bir barışsever almanya imajı çizmektir. olimpiyat köyüne de "village of peace" (barış köyü) adı verilir. olimpiyatlara katılan finli sporcular sauna talebinde bulunur ve bu dilekleri kabul edilir. nitekim, olimpiyat köyüne kurulan saunayı diğer ülke sporcuları da hayatlarında büyük ihtimalle ilk defa deneyimlerler. finlandiya'da huzurun, dinginliğin, rahatlamanın sembolü olan sauna, nefretin, ırkçılığın yükselişte olduğu bir ortam ve zamanda dünyayla buluşur ve sevilir. böylelikle dünya sauna ile resmen tanışmış olur ve sauna kültürü 20. yy ortasından itibaren gitgide yaygınlaşır.
saunanın ilk dizaynına gelecek olursak
ilkçağlarda finlilerin "savu sauna" diye tabir ettikleri, taşlardan kurulu bir oda, ateş yakılarak iyice ısıtılıyor (ki bu işlem yarım gün sürüyor) ve sonrasında içerideki duman tahliye ediliyordu. taşlar sıcağı uzun süre muhafaza ediyor, insanlar da tahtaların üzerinde dinleniyorlardı. aynı sistem günümüzde de mevcut, şöyle ki: oda elektrikli ısıtıcılarla 80-100 dereceye kadar ısıtılıyor. tabi içeride kızgın taşlar yine mevcut, bir miktar da su var. bu su üstünüze dökmek için bulunmuyor. suyu (karışımını bilmiyorum açıkçası) taşlara vurduğunuzda, ki bunlara fince loyly deniyor (fincede y, ü olarak okunur). bir buhar hüzmesi ortaya çıkıyor. içerisi hem ısınıyor hem de mistik bir ortam oluyor böyle.
finlandiya'da sauna kullanacaklara tavsiyeler
- iş arkadaşınız sizi bir aktivite olarak saunaya davet edebilir. bu onlar için normal bir durum, şaşırmayın.
- finler saunaya anadan üryan giriyorlar ve bu onlara göre utanılmaması gereken bir eylem. eğer siz de öyle yapmazsanız bu kabalık sayılır. ancak sessiz ve kibar insanlar oldukları için bunu doğrudan size ifade etmezler.
- saunayı düzenli kullanmıyorsanız, 20 dakikadan uzun süre kalmak gibi bir hata yapmayın. ortam sıcaklığı en az 70 derece, dolayısıyla uzun süre kalırsanız ertesi gün burun kanaması gibi olağandışı durumlar yaşayabilirsiniz. kalp rahatsızlığınız varsa zaten girmeyin derim.
- saunadan sonra dışarıya çıplak çıkmayı veya buzlu suya atlamayı teklif ederlerse, hemen reddetmeyin. çünkü vücut o sıcaklıkla, soğuk suya girdiğini hissetmiyor bile bir süre. bu konuda ciddiyim.