Ortak liderlik; okullarda öğretmenlere (ve öğrencilere) resmi olmayan rolleri de dahil olmak üzere uzmanlık sağlamak ve onların bu uzmanlıklarını paylaşmaları için koşullar oluşturmakla ilgilidir. Okul ve yerel bağlamı anlamak ve okul topluluğunda zengin etkileşimler gerçekleştirmek için somut fırsatlar sunmak, bu yolculuğun iki önemli başarı faktörüdür.
Paylaşılan liderlik yaklaşımının bir okula faydalı olması için; en önemlisi, tüm okulun bulunduğu çevreyi göz önünde bulunduran misyonuyla ilgili açık ve anlaşılır bir vizyon belirlenmesi gerekmektedir. Mümkün olan her durumda, bir okul topluluğunun tüm üyeleri tarafından misyon üzerinde çalışılmalı ve aynı zamanda bu misyon herkesle paylaşılmalıdır.
Vizyon ve misyonu günlük bazda uygulamak söz konusu olduğunda; okul topluluğunun tüm üyelerine ilham vermeyi ve onları motive etmeyi hatırlamak, örgün ve yaygın eğitim personelini içerecek şekilde liderlere sahip olmak önemlidir. Etkili bir yol, okul vizyonunu ve misyonunu destekleyen başarılar elde etmek üzere kolektif kapasiteyi geliştirmektir.
Soru şudur: Bunu nasıl yapabilirsiniz? Bunun bir yolu; tüm okul bağlamıyla ilgili bulguları, öğretmenlerin birbirleriyle işbirliği yapma şekilleriyle birlikte gözden geçirmek ve birleştirmektir. Okul bağlamıyla ilgili bulguların toplanması ile öğretmenler arasındaki somut ve yapılandırılmış işbirliğinin birleştirilmesinin çoğu zaman başarılı bir yaklaşım olduğu kanıtlanmıştır.
Okullardaki öğrenciler kimlerdir? Onları çevreleyen ortam (aile, yerel topluluk) nasıldır? İhtiyaçlar, güçlü yanlar, zorluklar ve fırsatlar nelerdir? Hangi eğitim ve öğrenim uygulamaları en uygunudur? Bu tür pedagojik seçeneklerin etkisi hakkında ne biliyoruz? Bu seçenekler nasıl denenir ve belirli bir okul üzerindeki etkileri nasıl anlaşılır? İlk adım; bu soruları toplamak ve gözden geçirmektir. Birçok öğretmenin girdi sağlaması gereklidir, aksi takdirde tek bir öğretmen veya lider için çok fazla işin olması büyük bir sorumluluktur. Birden fazla öğretmenden girdi elde etmek ise, bunu besleyen bir dizi uzmanlığa imkan sağlar, böylece daha fazla kişi verileri analiz edebilir, yorumlayabilir ve fikirlerini paylaşabilir. Herkesin önerilen eylemler için bir anlaşmaya varabilmesi için, bunları tartışmak üzere yapılandırılmış toplantılar yapmak ve fırsatlara sahip olmak önemlidir.
Paylaşılan liderlik, yalnızca eylemlerden ziyade işbirliği ve etkileşimlere odaklanmalıdır. Etkileşimlerin amacı, okuldaki tüm üyeler için liderliği ortaya çıkarmak, desteklemek ve teşvik etmektir. Öğretmenlerin yetkinliklerini ve işbirlikçi becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmanın yolları vardır. Örneğin geçici çalışma grupları, tematik ekipler veya proje grupları gibi. Odak; birbirine bağlı çalışma, yani iyi hazırlanmış, organize edilmiş, odaklanmış ve etkili işbirliği olmalıdır, böylece herkes etkili bir şekilde işbirliği yapabilir.
Patricia Wastiau, European Schoolnet Araştırma ve İnnovasyondan sorumlu Baş Danışman
eTwinning Okullarından iyi uygulama örnekleri:
Aşağıdaki uygulamalar, sadece gösterge niteliğindedir ve tüm okulların izlemesi gereken belirli bir model öngörmemektedir, ancak araştırmak için ilham verici ve ilginçtirler.
İtalya’nın Piacenza şehrinde yer alan ve okul öncesi ile iki ilköğretim okulundan oluşan Direzione Didattica Ottavo Circolo adlı okul; çeşitlilik içeren bir öğrenci nüfusuna hitap etmektedir. Okul müdürünü, başkan yardımcısını ve personel temsilcilerini içeren liderlik ekibi; çeşitli öğrenme ihtiyaçları olan öğrencileri dahil etmeye ve desteklemeye odaklanarak öğrencilerin ihtiyaçlarını, olası eylemlerini ve öğretmenlerin ve personelin mesleki gelişimini tanımlamak için bir veri toplama ve bulgulardan faydalanma sürecini hayata geçirdi.
Bu karar alma süreci, adem-i merkeziyetçidir ve öğretmenlerin organize ve iyi yapılandırılmış bir mekanizma ile okul hedeflerine katkıda bulunmaları, onları etkilemeleri ve tasarlamaları için somut fırsatlar sunmaktadır. Bu mekanizma, personelin okul uygulamalarının gözden geçirilmesi, analizi ve haritalandırılması üzerinde tam olarak çalıştığı okul liderliği tarafından ortaya konan açık bir süreci içermektedir. Okul, bölgesel fonlardan gelen özel bir bütçe de alan okulun pedagojik öncelikleri üzerinde anlaşmak için bulgular toplar ve birbirine danışır.
Liderlik ekibi ve personeli, sektör (konu, yaş grubu, özel ihtiyaçlar vb.) bazında çalışma gruplarına ayrılmıştır. Her çalışma grubu; okulun misyon ve vizyonunu gerçekleştirmek için en etkili uygulamaların neler olduğunu, en etkili aktiviteleri ve bunların okul vizyonuyla nasıl uyumlu hale getirileceğini analiz etmeleri istenen bir araştırma yürütür.
Bu analiz, birkaç adımda yürütülür:
- Her çalışma grubu, ilgili belgeleri, öğrencilerin başarılarını, ihtiyaçlarını, aktiviteleri ve belirli sorunları çözmek için uygulanan eğitimleri gözden geçirir.
- Her çalışma grubu, okul için önemli alanları listeler ve hangi eylem ve aktivitelerin öğrenci merkezli yaklaşımı desteklediğini kontrol eder.
- Son olarak, her çalışma grubu toplanan verilere dayanarak okul için önemli alanları bir liste halinde ortaya koyar.
Liderlik ekibi; tüm çalışma gruplarının sonuçlarını toplar ve bir çalışma planı önerir. Bu plan, herkesin danışabilmesi ve tartışabilmesi için çalışma gruplarının (örneğin öğretmenler ve eğitim personeli) önüne getirilir. Öğretmenler, planı diğer öğretmenlerin girdilerine ve geri bildirimlerine göre kapsama alabilmek için çeşitli alanlardaki görevleri ve eylemleri tartışırlar. Yıl boyunca, öğretmenler; tüm okul personeli tarafından onaylandıktan ve uygulandıktan sonra üzerinde anlaşmaya varılmış olan çalışma planını teşvik etmek ve uygulamak için komitelerde çalışırlar.
Fransa’nın Trappes bölgesinde yer alan Lycée des Métiers Louis Blériot adlı meslek okulunda; okul personeli ve liderlik ekibi, öğrencilerin akademik başarılarını artırmak ve okul bırakma oranlarını düşürmek için yakın bir şekilde çalışmaktadır. Okul, öğretmenlerin öncülük etmeye davet edildiği bir eylem planı geliştirir. Öğretmenler, teknik becerilerine ve ilgi alanlarına göre, okul planlarını gerçekleştirmek amacıyla, eylem planındaki bir alanı yönetme fırsatına sahip olur.
Ortak liderlik uygulamalarını destekleyen organizasyon ve yapılar açısından; Ottavo Circolo'ya benzer şekilde, Lycée des Métiers Louis Blériot yönetim komiteleri ve kurullar aracılığıyla organize edilmiştir. Eğitim personeli, öğretim komitelerine ve karar alma süreçlerine katılır ve aktif rol alır. Komiteler, okulda karar alma sürecinin resmi okul liderleriyle birlikte işletildiği yönetim kuruludur. Komiteler sabit değildir, öğretmenlerin önerilerine ve program ihtiyaçlarına göre oluşturulur. Öğretmenler, adayları ve komitede tartışılacak konuları önerebilirler. Öğretmenler ve okul personeli komitelere katılmaya, uzmanlık ve bilgi düzeyinde katkıda bulunmaya teşvik edilir. Her komite, bir eylem planı veya belirli faaliyetler önerir, bunlar daha sonra müdür ve liderlik ekibi tarafından incelenir. Okul müdürü, karar verme süreci ve okuldaki liderlik konusunda yasal sorumluluğu taşır. Eğitim kadrosuna tamamen güvendiği açık bir şekilde görülür. Aktif tartışmayı, komitelere ve projelere katılımı teşvik eder. Bu da, öğrencilerin öğrenmede ilerleme kaydetmesini sağlayacak şekilde, her seviyeden öğretmenin bilgi ve becerilerine katkıda bulunmalarını sağlar.