insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) Nedir ?
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) uykuya dalmak ve uykuda kalmanın zor olduğu yaygın bir uyku bozukluğudur. insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) yaayan kişiler yeniden uyumada da güçlük çekerler ve uyuduklarında da çok erken uyanırlar. Uyandığında hala yorgun hissedebilirler. Uykusuzluk sadece enerji düzeyini ve ruh halini değil aynı zamanda sağlığı, iş performansını ve yaşam kalitesini de bozar.
Ne kadar uykunun yeterli olacağı kişiden kişiye değişir, ancak genelde her yetişkinin 8 ile 10 saat uykuya ihtiyacı vardır.
Bazen, birçok yetişkin günler veya haftalarca süren kısa süreli (akut) uykusuzluk yaşar. Bu durum genellikle stres veya travmatik bir olayın sonucudur. Ancak bazı kişilerde bir ay veya daha uzun süren uzun süreli (kronik) uykusuzluk görülür. Uykusuzluk birincil sorun olabilir veya diğer tıbbi durumlar veya ilaçlar ile ilişkili de olabilir.
Günlük alışkanlıklarınızdaki basit değişiklikler genellikle insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) çözmede yardımcı olabilir.
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) Belirtileri
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) belirtileri arasında şunlar olabilir:
Geceleri uykuya dalmakta zorluk
Gece boyunca aralıklarla uyanmak
Çok erken uyanmak
Bir gece uykusundan sonra iyi dinlenmiş hissetmeme
Gündüz yorgunluğu ya da uyuklama
Sinirlilik, depresyon veya anksiyete
Dikkatli olma, görevlere odaklanma veya hatırlama zorluğu
Artan hatalar veya kazalar
Uyku hakkında devam eden endişeler
Ne Zaman Doktora Görünmelisiniz ?
Uykusuzluk, gün içindenormal işleyişinizi zorlaştırırsa, uyku probleminizin nedenini ve nasıl tedavi edilebileceğini belirlemek için doktorunuza başvurmanız gerekir. Doktorunuz insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) olabileceğini düşünürse, özel testler için bir uyku merkezine yönlendirilebilirsiniz.
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) Nedenleri
Uykusuzluk birincil sorun olabilir veya diğer koşullarla ilişkili olabilir.
Kronik uykusuzluk genellikle stresin, yaşam olaylarının veya uykuyu bozan alışkanlıkların bir sonucudur. Altta yatan nedeni tedavi etmek insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) mağduriyetinizi giderebilir, ancak bazen bu durum yıllarca sürebilir.
Kronik uykusuzluğun yaygın nedenleri şunlardır:
Stres : İş, okul, sağlık, finans veya aile ile ilgili endişeleriniz, geceleri zihninizi aktif tutabilir ve bu da uykuyu zorlaştırır. Stresli yaşam olayları ya da travma – sevilen birinin ölümü ya da hastalığı, boşanma ya da iş kaybı gibi durumlar da- insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) döngüsüne yol açabilir.
Seyahat veya iş programı : Sirkadiyen ritimleriniz uyku-uyanıklık döngüsü, metabolizma ve vücut ısısı gibi şeylere rehberlik eden dahili bir saat gibi davranır. Vücudunuzun sirkadiyen ritimlerini bozmak uykusuzluğa yol açabilir. Nedenleri arasında, birden çok zaman dilimi boyunca seyahat etmekten kaynaklanan jet gecikmesi, geç veya erken vardiyalı çalışma veya sıklıkla değişen vardiyalar yer alır.
Kötü uyku alışkanlıkları : Kötü uyku alışkanlıkları arasında düzensiz bir yatma programı, yatmadan önce harekete geçirici aktiviteler, rahatsız edici bir uyku ortamı ve yatağınızda çalışmak, yemek yemek ya da TV izlemek sayılabilir.Bilgisayarlar, televizyonlar, video oyunları, akıllı telefonlar veya diğer ekranlar yatmadan hemen önce uyku döngüsünü etkileyebilir.
Akşamları çok geç yemek yemek : Yatmadan önce hafif bir atıştırmalık iyi bir şeydir, ama çok fazla yemek, yatmadan önce fiziksel olarak rahatsızlık hissetmenize neden olabilir. Birçok insanda mide ekşimesi, asit salgısı ve yemekten sonra mideden yemek borusuna geri yiyecek akışı yaşar, bu da uyumayı engelleyebilir.
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ), tıbbi durumlar veya bazı ilaçların kullanımı ile de ilişkili olabilir. Tıbbi durumu tedavi etmek uykuyu düzeltmeye yardımcı olabilir, ancak tıbbi durum iyileştikten sonra uykusuzluk yine devam edebilir.
Uykusuzluğun diğer yaygın nedenleri şunlardır:
Ruh sağlığı bozuklukları : Travma sonrası stres bozukluğu gibi anksiyete bozuklukları, uykunuzu bozabilir. Çok erken uyanma depresyon belirtisi olabilir. Uykusuzluk genellikle diğer ruh sağlığı bozuklukları ile de ortaya çıkar.
İlaçlar : Birçok reçeteli ilaç, bazı antidepresanlar, astım veya kan basıncı ilaçları uykuya müdahale edebilir. Bazı ağrı kesici ilaçlar, alerji ve soğuk ilaçlar ve kilo kaybı ürünleri gibi reçetesiz satılan birçok ilaç, uykuyu bozabilecek kafein ve diğer uyarıcıları içerir.
Tıbbi durumlar : Uykusuzluk ile bağlantılı durumların örnekleri arasında kronik ağrı, kanser, diyabet, kalp hastalığı, astım, gastroözofageal reflü hastalığı, aşırı aktif tiroid, Parkinson hastalığı ve Alzheimer hastalığı sayılabilir.
Uyku ile ilgili diğer bozukluklar : Uyku apnesi, gece boyunca periyodik olarak nefes almayı durdurmanıza ve uykunuzu kesmenize neden olur. Huzursuz bacak sendromu bacaklarınızda hoş olmayan duyumlara neden olur ve hareket ettirmek için neredeyse karşı konulamaz bir istek uyandırır, bu da uykuya dalmanızı engelleyebilir.
Kafein, nikotin ve alkol : Kahve, çay, kola ve diğer kafeinli içecekler uyarıcıdır. Bunları öğleden sonra ya da akşamları içmek, gece uykuya dalmanızı engelleyebilir. Tütün ürünlerindeki nikotin, uykuya müdahale edebilecek başka bir uyarıcıdır. Alkol uykuya dalmanıza yardımcı olabilir, ancak uykunun daha derin aşamalarını önler ve gecenin ortasında genellikle uyanmaya neden olur.
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) Teşhisi
Durumunuza bağlı olarak, insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) tanısı ve nedenini arama aşağıdakileri içerebilir:
Fiziksel test : Uykusuzluk nedeni bilinmiyorsa, doktorunuz uykusuzluk ile ilgili olabilecek tıbbi sorun ve belirtileri aramak için bir fizik muayene yapabilir. Bazen, tiroid problemlerini veya kötü uyku ile ilişkili olabilecek diğer durumları kontrol etmek için bir kan testi yapılabilir.
Uyku alışkanlıkları incelemesi : Uyku ile ilgili sorularınızı sormanın yanı sıra, doktorunuz uyku-uyanıklık düzeninizi ve gündüz uyku durumunuzu belirlemek için bir anket yapmak isteyebilir. Ayrıca birkaç hafta boyunca bir uyku günlüğü tutmanız da istenebilir.
Uyku çalışması : Uykusuzluğunuzun nedeni net değilse veya uyku apnesi veya huzursuz bacak sendromu gibi başka bir uyku bozukluğuna ilişkin belirtileriniz varsa, bir uyku merkezinde bir gece geçirmeniz gerekebilir. Beyin dalgaları, nefes alma, kalp atışı, göz hareketleri ve vücut hareketleri de dahil olmak üzere, uyurken çeşitli vücut aktivitelerini izlemek ve kaydetmek için testler yapılır.
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) Tedavisi
Uyku alışkanlıklarınızı değiştirmek ve stres, tıbbi durumlar veya ilaçlar gibi uykusuzluk ile ilişkili olabilecek sorunları ele almak, birçok kişinin sağlıklı uyku düzenine dönmesini sağlayabilir. Bu önlemler işe yaramazsa, doktorunuz rahatlama ve uykuyu iyileştirmeye yardımcı olmak için bilişsel davranışçı terapiyi, ilaçları veya her ikisini de önerebilir.
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) için Bilişsel Davranışçı Terapi
insomnia ( Uykusuzluk Problemi ) için bilişsel davranışçı terapi, uykusuzluk problemine yakalanmış kişiler için ilk tedavi yöntemi olarak önerilen, olumsuz düşünceleri ve eylemleri kontrol etmenize veya ortadan kaldırmanıza yardımcı olabilecek bir tedavi yöntemidir. Tipik olarakbu tedavi yöntemi uyku ilaçlarına eşit, hatta daha etkilidir.
Bilişsel Davranışçı Terapinin bilişsel kısmı, uyku yeteneğinizi etkileyen inançları tanımayı ve değiştirmeyi öğretir. Sizi uyanık tutan olumsuz düşünceleri ve endişeleri kontrol etmenize veya ortadan kaldırmanıza yardımcı olabilir. Ayrıca uyuyamayacak kadar endişe duyduğunuz zamanlarda ortaya çıkacak döngüyü ortadan kaldırmayı da içerebilir.
Bilişsel Davranışçı Terapinin davranışsal kısmı iyi uyku alışkanlıkları geliştirmenize ve iyi uyumanızı önleyen davranışlardan kaçınmanıza yardımcı olur. Stratejiler şunları içerir:
Uyarıcı kontrol tedavisi : Bu yöntem, zihninizde uyumaya karşı koyan koşulların ortadan kaldırılmasına yardımcı olur. Örneğin, tutarlı bir yatma vakti ve uyanma saati ayarlamak ve uyuşmazlıkları önlemek için yöntem geliştirebilirsiniz. Yatağı ise sadece uyku ve cinsellik için kullanmalısınız ve 20 dakika içinde uyuyamazsanız yatak odasından çıkmalısınız.
Uyku kısıtlaması : Bu tedavi yatakta geçirdiğiniz zamanı azaltır ve gündüz uykusundan alıkoyar, bu da kısmi uyku yoksunluğuna neden olur ve sizi bir sonraki gece daha da yorgun kılar. Uykunuz düzeldikten sonra, yatakta geçen zaman yavaş yavaş artar.
Işık tedavisi : Çok erken uyuyup erken uyanırsanız, iç saatinizi geri çekmek için ışığı kullanabilirsiniz. Örneğin biyolojik saatinizin uyanık kalması gerektiği zamanlarda ışığa maruz kalmalı ve uyumanız gerektiği zamanlarda da ortamı olabildiğince ışıktan arındırmalısınız
Reçeteli İlaçlar
Reçeteli uyku hapları uykuya dalmanıza, uykuda kalmanıza veya her ikisine birden yardımcı olabilir. Doktorlar genellikle birkaç haftadan uzun bir süre boyunca reçeteli uyku haplarına başvurmayı önermezler, ancak birçok ilaç uzun süreli kullanım için onaylanır.
Örnekler şunları içerir:
Eszopiclone (Lunesta)
Ramelteon (Rozerem)
Zaleplon (Sonata)
Zolpidem (Ambien, Edluar, İntermezzo, Zolpimist)
Reçeteli uyku hapları, gündüz sersemliklerine neden olmak ve düşme riskini arttırmak gibi yan etkilere sahip olabilir veya alışkanlık yaratabilir, bu nedenle doktorunuzla bu ilaçlar ve diğer olası yan etkiler hakkında konuşun.