3Torna tezgahının çeşitleri Yatay Torna TezgahlarıDikey Torna TezgahlarıFener milinin x ekseni etrafında dönme hareketi yaptığı tezgahlardır.Kesicinin bağlandığı spot ve araba x ekseni doğrultusunda hareket eder.Fener milinin y ekseni etrafında dönme hareketi yaptığı tezgahlardır.Kesicinin bağlandığı spot ve araba y ekseni doğrultusunda hareket eder.Özellikle büyük çaplı ağır parçaların işlenmesinde kullanılır.
11Torna tezgahına ait temel elemanlar 1- Torna AynasıTorna tezgahında iş parçasını bağlamak için kullanılan makine elemanlarına ayna denir.Üniversal aynalar: Klasik torna tezgahlarında kullanılan temel elemanlardır. Genellikle üç ayaklıdır ve sıkma anahtarı ile açılıp veya sıkıldığında ayaklar aynı anda hareket ederler.Dört ayaklı aynalar: Genellikle prizmatik parçaların bağlanmasında kullanılan aynalardır. Sıkma ayakları birbirinden bağımsız hareket ederler.Fırdöndü aynaları: Her iki tarafına punta deliği açılmış silindirik parçaların tornalanmasında kullanılır.
12a - Üniversal üç ayaklı torna aynası(Dış ayaklı) Üniversal üç ayaklı aynaa - Üniversal üç ayaklı torna aynası(Dış ayaklı)b – İç torna ayaklarıc – Ayna anahtarıd - Üniversal üç ayaklı torna aynası(İç ayaklı)
15a- Düz kuyruklu fırdöndü Fırdöndü tipleri(a)(b)(c)a- Düz kuyruklu fırdöndüb- Kıvrık kuyruklu fırdöndüc- İki parçalı fırdöndü
162- Fener miliAra dişliler vasıtasıyla torna aynası ile motor arasındaki bağlantıyı sağlayan makine elemanıdır.Fener mili fener kutusu içerisinde rulmanlar vasıtasıyla yataklanmış ve üzerinde çeşitli iletim oranlarına sahip silindirik dişliler bulundurur.
17Fener miliHız kutusunun dış görünüşüHız kutusunun iç görünüşü
183- Gezer puntaGezer punta torna tezgahının kayıtları üzerinde hareket edebilen ve uzun parçaların bağlanmasında kullanılan yardımcı bir elemandır.Gezer puntanın gerisinde olan silindirik kol döndürülmek suretiyle uç kısımda yer alan punta ileri veya geri hareket ettirilebilir.İstenilen punta boyu ayarlandıktan sonra bağlama köprüsü vasıtasıyla gezer punta torna tezgahının kayıtlarına sabitlenir. Ayrıca tespitleme kolu kullanılarak ta silindirik kolun dönmesi engellenmiş olur
204- Gezer tabla (Araba)Torna arabası kısaca kesici takımı taşıyan aksam olarak tanımlanabilir. Torna tezgahının kayıtları üzerine oturtulmuştur ve bu kayıtlar üzerinde sağa sola hareket edebilmektedir.SiperDikey hareket koluKramayer dişliYatay hareket kolu
215- SiperAraba üzerine yerleştirilmiş ve çevresinde dönebilen aparat siper olarak adlandırılır.Döner kalemlikPabuçlu kalemlikKaterin kalemliğe bağlanışı
22Tornada İş Parçası Bağlama Teknikleri Üniversal üç ayaklı ayna ileFırdöndü aynası ile
23Dört ayaklı ayna ile iş parçası bağlama Ayaklar sıkma esnasında aynı anda hareket etmedikleri için dört ayaklı aynada iş parçasını merkezde bağlamak zordur. Bunun için yardımcı ölçme ve kontrol aparatları gerekmektedir.Komparatör kullanarakMihengir kullanarak
25Gezer Yatak Sabit Yatak Yataklar ile iş parçası bağlama Uzun boylu küçük ve büyük çaplı iş parçalarının bağlanmasında salınımı engellemek amacıyla yataklar kullanılır. Bununla birlikte ağır parçalarda punta uçlarına gelen yükü azaltmak için de kullanılır.Gezer YatakSabit Yatak
26Ft Fr Fc FB FB F Tornada Kullanılan Kesici Takımlar Ft = İlerleme KuvvetiFc = Asıl Kesme KuvvetiFB = Bileşke KuvvetFr = Radyal KuvvetF = Talaş Kaldırma Kuvveti
27MalzemeBoşluk açısıKama açısıTalaş açısıOtomat çelikleri, sert kırdöküm, sert pirinç6-10075-8400-50Kopma mukavemeti 700MPa yüksek malzemelerde, çelik döküm6-8068-70o140Krom nikel çelikleri, kopma mukavemeti 800MPa civarında olan malzemeler8062-67015-200Bakır, yumuşak bronz, Alüminyum malzemeler50-60015-250
33Kesme hızını etkileyen faktörler Tornalamada Kesme Hızı ve İlerlemeKesme Hızı: Kesicinin iş çevresinde bir dakikada metre cinsinden aldığı yoldur.Kesme hızını etkileyen faktörlerKesilen malzemenin cinsiKullanılan kesici takımın cinsiTorna tezgahının gücü ve kapasitesiİlerleme miktarıTalaş derinliğiİşleme cinsi
34Tornalamada Kesme Hızı Hesabı V= kesme hızı(m/dak)d= İş parçasının çapı(mm)N= Devir sayısı(dev/dak)
36İlerlemeyi etkileyen faktörler Tornalamada İlerleme Hesabıİlerleme:Kesici takımın iş parçasının bir tam devrinde almış olduğu yol olarak tanımlanabilir.İlerlemeyi etkileyen faktörlerTalaş derinliğiİş parçası malzemesinin cinsiKesme hızıTorna tezgahının gücü ve kapasitesi
37S0 a s Tornalamada İlerleme Hesabı s = İlerleme(mm) a = Talaş derinliği(mm)S0 = Talaş kesiti(mm2)asS0
38Tornada Punta Deliği Açmak Uzun boylu ve büyük çaplı iş parçaların işlenmesi sırasında meydana gelebilecek sarsılma ve salınım hareketlerini engellemek amacıyla iş parçalarına punta deliği açılır.Punta deliği açmak için genellikle üç farklı punta matkabı kullanılır.
39Tornada Punta Deliği Açmada işlem sırası 1- Punta deliği açılacak olan iş parçası öncelikle alın tornalama işlemi ile yüzeyi düzeltilir.2- Punta matkabı mandirene takılır ve mandren de gezer puntaya takılır.
403- Gezer punta iş parçası boyuna bağlı olarak kaydırılır ve iş parçasının alın yüzeyine yaklaştırılır.4- Gezer puntanın sabitleme kolu kullanılarak gezer punta torna kayıtlarına sabitlenir.5- İş parçası mümkün olduğu kadar kısa bağlanmalı ve yüksek devir seçilmelidir.6- Tezgah çalıştırıldıktan sonra gezer puntanın gerisindeki ilerletme tekeri çevrilmek suretiyle delme işlemine geçilir.7- Kesici punta matkabının parça içerisinde ilerleme miktarı parça çapına göre değişebilir.
41Q U İ Z 1- Kesme Hızını etkileyen faktörler nelerdir 2- kesici takımın punta ekseninden aşağıda bağlanmasının etkileri nelerdir3-Üç ayaklı üniversal ayna ile dört ayaklı torna aynası arsındaki farklılıkları ve birbirine göre üstün yanlarını yazınız