Makalede Neler Var ?
Stomatitis Papulosa
Hayvanlarda Stomatitis Hastalığı Sebepleri ve risk faktörleri
Hayvanlarda Stomatitis Hastalığı Bulaşıcı sığır stomatitis papulosa iyi huylu viral bir hastalıktır. Özellikle burun ucunda, dudaklarda, diş eti kıvrımında, dilde ve damakta görülen, hızla yayılıcı veya aşındırıcı eğilimli ağız lezyonlarıyla kendini gösterir. Daha çok genç hayvanları etkileyen ve insana da bulaşabilen bir hastalıktır.
DNA’sı yalancı sığır çiçek hastalığı virüsüyle akraba Parapoxvirus cinsinden bir virüsün yol açtığı bu hastalığa dünyanın bütün kıtalarında ve her yaştan hayvanda rastlanmıştır. Yine de genç hayvanlar hastalığa daha hassas konumdadır ve bu hastalıkla beraber mukoza hastalığı gibi başka enfeksiyonlar da birlikte seyredebilir. Avrupa’da oldukça yaygın olup, kimi bölgelerde buzağıların % 30’u bu hastalığa yakalanabilir. Hastalık hayvanın bağışıklık sisteminin çökmesinin ardından ortaya çıkar.
Hayvanlarda Stomatitis Hastalığı Belirtileri
Virüsün 2-5 gün süren kuluçka döneminin ardından, hayvanın burun ucunda, burun kanatlarında ve dudaklarında küçük kızarıklıklar ve ağız mukozasında çizgi halinde kırmızı lekeler görülür (foto 11.1). Hafif ateş olabildiği gibi, ateş normal de olabilir. Hastalığın daha sonraki evrelerinde hafif salya salgılama ve geçici iştahsızlık görülür. Kızarıklıklar yerini yassı kabarcıklara veya yaklaşık 1,5 mm kalınlıkta ve birkaç santimetre çapında gri-sarı veya kahverengi kabartılara (foto 11.2) bırakır. Kabartıların yüzeyi pütürlü, taneli veya çatlaktır. Doku bozulmasına ve nekrozun yaygınlaşmasına bağlı olarak, kabartıların boyutu birkaç günde iyice genişler (foto 11.3). Ortaya çıkmasından 6-13 gün sonra, lezyon kendi dışına doğru yayılma eğilimine girer (foto 11.4).
Merkezdeki kazeöz (peynirsi) nekrotik kitleler bulundukları yüzeyden kendiliklerinden kopmadıkları gibi, yerlerinden kolayca sökülemezler. Bu kitlelerin çevresinde yangılı bir çember oluşur; çemberin iç tarafı kirli beyaz veya gri-sarı bir halkayla sınırlıdır. Hastalığın iyileşme süreci 12. veya 15. günde başlar ve lezyonlar kaybolur. Ancak, hastalığa bağlı komplikasyonlar hastalığın başlamasından 3-4 hafta sonra ortadan kalkar. Bununla birlikte, belirtilerin yeniden ortaya çıkması da beklenebilir.
Ender olsa da, daha yaşlı hayvanların böğürlerinde, karınlarında, işkembe duvarında (foto 11.6), erkeklerin testis torbalarında ve penis başında, dişilerin meme başlarında (foto 11.5) deri kalınlaşmasıyla birlikte görülen kabarcıklı lezyonlar görülebilir.
Hayvanlarda Stomatitis Hastalığı Kontrol altına alınması
Laboratuarın koyacağı teşhis, virüsün doğrudan elektronik mikroskopla görülmesine bağlıdır. Hastalığa karşı alınacak en iyi önlem hayvanların birbirine çok yakın olmasından kaçınmaktır.Ayrıca, hastalığın baş göstermesi halinde, bu hastalıkla birlikte seyredebilecek tüm hastalıkların, başta mukoza hastalığı olmak üzere, araştırılması gereklidir. Bu hastalığa karşı Fransa’da piyasaya sürülmüş hiçbir aşı yoktur.
Hastalığın hiçbir tedavisi bulunmamaktadır; hayvan hastalandıktan yaklaşık 15 gün sonra kendiliğinden iyileşir.
Foto 11.1: Burun ucu, üst dudak ve damakta kırmızı kabarcıklar.
Foto 11.2: Hastalığın başlangıcına özgü karakteristik kabarcıklı lezyonlar.
Foto 11.3: Dil üzerinde yüzeysel ülserler; bunların bazıları yalancı zarla kaplanmış.
Foto 11.4: Dilin alt yüzeyinde geniş çaplı kabarcıklı lezyonlar.
Foto 11.5: Meme başında kabarcıklı lezyonlar.
Foto 11.6: Yemek borusunda ülser (ok işareti).
Foto 11.7: Virüs Rumen papillalarını tutabilir.