KBH ile akut böbrek hasarı (ABH) birlikte olabilir. Sıklıkla zaten hasarlı böbreklerin üzerinde akut bir hasar gelişir. Buna ‘’crash’’ diyebiliriz.
Belirtiler
Geriye dönüp baktığınızda, kedinizin bazı hastalık belirtilerini bir süredir gösterdiğini anlarsınız: Çok su içmeye başlamıştır, idrar miktarı artmış, iştahı azalmış ve zayıflamıştır. Bunun aksine, ABH aniden gelir. Kediniz çok halsizleşir, yemeden kesilir ve kusar. İdrarı artabilir ya da hiç olmayabilir. İdrar yapmıyorsa bu acil bir durumdur ve hemen veterinere baş vurmalıdır.
Klinik Tablo
ABH gelişen kedilerin kan değerleri çok yüksektir. Kreatinin sıklıkla 10 mg/dL’nin üzerindedir, bazen bunun iki katına ulaşır. Metabolik asidoz vardır. Tanı sırasında serum kalsiyum değerleri düşüktür ama tedaviyle giderek artar, hatta çok yükselebilir. KBH’lı kedilerin aksine, en azından başlangıçta kansızlık (anemi) yoktur. İdrar miktarının azalmasıyla serum potasyum düzeyi tehlikeli düzeyler ulaşabilir.
Bu kedilerde ultrasonografi, ABH hakkında ışık tutabilir. KBH’lı kedilerin böbrekleri küçülmüş iken ABH büyümüştür.
Pre-renal, Intrensek ve Post-renal ABH
Sorunun yerine göre ABH üçe ayrılır:
- Pre-renal (böbreklerden ‘’önce’’): Bu, genellikle böbreklere kan akımın bozulduğu durumlarda olur. Düşük kan basıncı (hipotansiyon), ağrı kesiciler ve ACE inhibitörleri olarak adlandırılan ilaçlarla gelişebilir. Sorun ortadan kaldırılınca sıklıkla böbrek işlevi düzelir.
- İntensek (‘’böbrekte’’): Sorun böbrektedir. Olası nedenler arasında enfeksiyonlar, toksinler veya glomerülonefrit sayılabilir. Nedene bağlı olarak tedavisi en zor olan ABH’dır.
- Post-renal (böbrekten ‘’sonra’’): Sorun, alt idrar yollarındadır. Sıklıkla böbrek taşları ile idrar yollarının tıkanması ve zararlı atık maddelerin kanda birikmesi ile klinik tablo gelişir. Sorun giderilirse tam iyileşme mümkündür.
ABH’nın Nedenleri
Olası nedenler şöyle sıralanabilir:
- Zambak ya da antifriz gibi zehirli maddeler (toksinler)
- İdrar yollarında enfeksiyonlar, böbrekte kan pıhtıları, böbrek taşları veya idrar akımını engelleyen tıkanıklıklar
- Belirli ilaçlar (örneğin ağrı kesici ve romatizma ilacı olarak kullanılan meloksikam etken maddesi içeren ilaçlar)
- Böbrek enfeksiyonları (piyelonefrit)
Zambak
Birçok zambak türü kediler için çok toksiktir. Kedinin zambak yapraklarını çiğnemesi bile gerekmez, az miktarda polene sürtünüp o bölgeyi daha sonra yaladığında bile ABH gelişebilir. Yapmanız gereken, EVİNİZDE ZAMBAK BULUNDURMAMAKTIR. Kediniz zambak yerse, hemen veterinere götürün. Etkin bir tedaviyle hayatı kurtulabilir.
Antifriz (Etilen Glikol)
Ne yazık ki tadını sevdiklerinden dolayı antifriz, kediler için yaygın bir akut böbrek hasarı nedenidir. Bazen kedi iyileşir gibi olur ama yeniden hastalanır. Bu nedenle, iyi görünse bile mümkün olan en erken dönemde veterinere götürmelidir. Erken tedavi kedinizin yaşama şansını arttıracaktır.
Böbrek Taşları ve Tıkanıklıklar
Böbrek taşları, idrarı böbrekten mesaneye taşıyan idrar yoluna (üreter) düşer ve tıkarsa akut böbrek hasarına neden olabilir. İdrarla atılması gereken atık maddeler böbreklerde birikir ve kana geri karışır. Tanı ultrasonografi ile konur.
Böbrek Enfeksiyonu (Piyelonefrit)
Akut böbrek enfeksiyonu olan kedilerde akut böbrek hasarı gelişebilir. Bazen enfeksiyonun tedavisi ile böbrek hasarı tamamen düzelir. Damar içi sıvı verilmesi gerekebilir. Uzun süreli antibiyotik tedavisi şarttır. İdrar tetkiki ve kandaki akyuvar (lökosit) sayısı enfeksiyonun varlığı hakkında ipucu sağlar.
Meloksikam gibi Ağrı Kesici ve Romatizma İlaçları
Hem damar içi uygulama hem de ağızdan alınabilir hap şeklinde veteriner formları olan bir ilaçtır. Damar içi şekli genellikle cerrahi sonrası ağrı kesici olarak, hap formu ise artritli kedilerde kullanılır. Bazı kedilerde doz-bağımlı olarak akut veya kronik böbrek hasarına neden olabilir.
Tedaviler
Toksinlerle gelişen ABH, genellikle birkaç gün hastaneye yatırma ve damar içi sıvı uygulamasıyla tedavi edilir. Bu sırada potasyum yüksekliği, metabolik asidoz gibi sorunlar için ek tedaviler yapılır. Kedinizin tek bir gün tedavi edilmesini kabul etmeyin, birçok kedinin birkaç gün tedavi edilmesi gerekir.
Böbrek taşları olan kedilerde taşın cinsi genellikle kalsiyum okzalattır. Bu diyetle eritilemez. Bu nedenle damar içi sıvı uygulaması ve idrar söktürücüler (diüretik) ile taşların düşmesine çalışılır.
Bazen idrar yollarını tıkayan strüvit kristalleridir. Bu durumda da hastaneye yatış, damar içi sıvı tedavisi ve bazen cerrahi girişim gerekir. Akut tablo düzeldikten sonra strüvit kristallerinin oluşmaması için diyet değişikliği yapılmalıdır.
ABH’nın tedavisi zor olmakla birlikte, kedi ilk krizi atlatırsa, böbrek işlevinin çoğunu veya tamamını geri kazanır. Ancak bazı kedilerde sekel kalır ve KBH sürecine girerler.