

Yarık Damak Dudak
Yarık dudak ve yarık damak nasıl oluşur?
Rahim içindeki hayatta gelişme sırasında bir dönemde hepimizde yarık dudak ve yarık damak vardı. Normalde, üst dudak ve damağı oluşturan dokular orta hatta karşı karşıya gelerek birleşirler. Bu birleşme hattı burnun altında üst dudağın üzerinde ve damağın ortasında soluk bir çizgi halinde görülür. Yarık damak ve dudağı olan bebekte bu birleşme sağlanamamıştır.
Damağın birleşmesi neden sağlanamaz?
Genellikle bu olayın nedeni bilinmez. Bu problem yaklaşık 600 bebekte bir görülür.
Irk ve cinsiyetin rolü azdır. En fazla Asyalılarda, daha az beyaz ırkta, en az da zencilerde görülür. Kızlarda erkeklere göre daha sıktır.
Bazı ailelerde, birden fazla bireyde görülebilir. Bu nedenle kalıtımın da rolü olabilir. Bazen ortamdaki teratojen denilen maddeler sorumlu olabilir. Ancak yarık damak-dudağı olan bebeklerin çoğunda aile bireylerinde bu durum yoktur ve herhangi bir teratojene maruz kalmamışlardır. Yarık damak-dudağı olan bebeklerin küçük bir bölümünde başka anormallikler de olabilir.
Bu durumda bizim bir kusurumuz var mı?
Hayır. Yarık damak-dudağın nedenini çoğunlukla bulamayız. Ailesel olsa bile bu sizin kusurunuz değildir. Hepimiz çocuklarımızda veya torunlarımızda kendini gösterebilen anormal genler taşırız.
?imdi ne olacak?
Yarık damak ve dudak çocuğunuz için tehlikeli değildir. Yarık onarımının zamanlaması hekim ve aile tarafından birlikte kararlaştırılmalıdır. Ameliyat, doğru yaş ve ağırlığa ulaştıktan sonra, genel sağlığı ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa yapılır.
Ameliyat genellikle birkaç seansta yapılır. Aileler genellikle hemen görünen dudak yarığının kapatılmasını isterler, ama bu bebek 10 haftalık olduktan sonra veya 5 kg ağırlığa ulaştıktan sonra yapılır. Daha sonra da damak yarığı karşı karşıya getirilebilir. Ameliyat yapılıncaya kadar çocuğun beslenmesi ve bazı sesleri çıkartmayı öğrenebilmesi için suni damak işlevini yerine getirebilecek bir protez kullanılabilir.
Bebeğim nasıl emebilir?
Sadece yarık dudağı olan bebekler rahatça emebilirler. Sadece damak yarığı olanlar, eğer yarık darsa emebilirler. Hem dudak, hem de damak yarığı olanlar nadiren kendileri emebilirler; fakat anne sütü veya mama yumuşak bir plastik biberonla, biberon ağzı + şeklinde kesilerek verilebilir. Biberon ağzının bu şekilde kesilmesi mamanın bebeğin rahatça yutabileceği bir hızda akmasını sağlar. Emmeyi kolaylaştırmak için özel cihaz ve protezler de kullanılabilir.
Bebeğim nasıl konuşacak?
Bebeğinizde sadece yarık damak varsa, konuşmayı öğrenmekte bir sorunu olmaması gerekir. Eğer damakta yarık varsa konuşmayı öğrenmesi normalden biraz daha fazla zaman alabilir.
Bebeğimin başka ne tür sorunları olabilir?
Yarık damağı olan bebeklerde diğer çocuklara göre daha sık kulak iltihabı görülür. Damakta yarık olması bebeğinizin orta kulağına sıvıların ve mikropların daha kolay girmesine olanak verir. Birçok çocukta bu nedenle kulak-burun-boğaz doktoru tarafından yapılması gereken özel ameliyatlar vardır. Kulak zarına tüp konarak sıvının boşaltılması ve enfeksiyonun durdurulması gerekebilir. Yarık damağı olan çocukların kulakları periyodik olarak kontrol edilmelidir.
Çocuğunuzun aynı zamanda fiş hekimi tarafından da kontrol edilmesi gerekir; çünkü yarık damak-dudağı olan çocuklarda daha sık diş çürüğü ve diğer diş sorunları görülebilir. Flor tedavisi, dişlerin fırçalanması ve dikkatli diş bakımı yararlı olabilir.
Doğal olarak çocuğunuzun sosyal gelişmesi için de endişe duyabilirsiniz. Yarık damak-dudağı olan çocuklar aileden ve arkadaşlarından ayrı durabilir. Çocuğunuzu sevmek, onu kucaklamak ve onunla konuşmak için yeterli zamanı ayırmalısınız. Daha sonraki yıllarda, çocuğunuz büyüyünce ve yeni arkadaşlar edinmeye başlayınca evinizi güvenli bir yer haline getirmelisiniz. Eğer sosyal gelişme veya arkadaş edinme konusunda endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşunuz. Bir psikolog veya psikiyatrist ile konuşmanız gerekebilir.
Çocuğuma kim yardımcı olacaktır?
Yarık damak-dudak tanısı konur konmaz doktorunuz sizi çocuğunuza yardımcı olacak bir ekibe gönderecektir. Bu ekipte plastik cerrahi, konuşma eğitimcisi (konuşma sorunları olanlar için), odyolog (işitme sorunları için), diş hekimi ve ortodontist, kulak-burun-boğaz doktoru ve psikolog bulunabilir.
Eğer yarık doğumdan önce ultrason ile saptanmışsa, bu konunun uzmanı olan bir ekibin varlığını önceden bilmek sizi rahatlatabilir. Damak-dudak onarımı geçirmiş başka ailelerle de tanışmak yararlı olabilir.
Sonraki çocuklarımda aynı sorun olacak mıdır?
Olabilir, eğer ailede başka fertlerde de varsa bu olasılık daha da yükselecektir. Bu sorunun görüldüğü birey sayısı arttıkça yeni çocuklarda görülme riski de artacaktır. Bu konuyu doktorunuzla konuşunuz; bir genetik uzmanı ile görüşmeniz gerekebilir.