Gerçekten dürüst müsünüz? Gerçekten mi? Bu sorunun cevabını Zürih Üniversitesinin bilim insanlarına ve onların geliştirdiği deneye dahil olarak vermek ister misiniz?
Zürih Üniversitesi bilim insanları bu deneyde, "tDCS" adında manyetik sensörler kullanıyorlar. Bu yöntemle doğrudan beyin hücrelerini maniple ederek, beynin sağ ön lobunda bulunan "dorsolateral kortex" bölgesindeki "riskli ve ahlaki kararlar verme" merkezini tetkik edip, yalancı olup olmadığımız belirleyebiliyorlar. Evet, Zürih Üniversitesinde bilim insanlarının tam da yaptıkları bu. Aslında deney, geleneksel yalan makinelerinden farklı olarak kan basıncı ve nabıza odaklanmıyor. Tamamen beyin dalgalarını kullanıyor.
Bu testte deneklere zar attırılarak, ne kadar dürüst olabilecekleri ölçümleniyor. Her zar atışından önce, bir bilgisayar deneklere gelen hangi zarın en çok para kazandıracağını söylüyor. Beyne manyetik sensörlerin uygulanmadığı denemede, 10 atış yaptırılıyor ve maksimum kazanç potansiyeli de yaklaşık 90 dolar olarak deneklere bildiriliyor. Yani deney, yalan söylemeye son derece açık ve teşvik edici bir temele oturtulmuş. Bu deneyde deneklerin yüzde 60'ı attıkları zarı yalan olarak beyan etmişler.
Öte yandan aynı deney, beyne manyetik sinyaller gönderilerek uygulandığında kontrol edildiklerinin bilincinde olan denekler, stres yaşayarak doğru söylemeyi tercih etmişler. Oran neredeyse yüzde 15 miktarında değişmiş. Kısaca beyin, kontrol altında olduğunu hissettiğinde doğru söyleme olasılığı artabiliyor. Bunun sonucu olarak bilim insanları beynin söylediği yalanın karşılığını hemen alamaması olasılığı, söylenenin kontrol edilebilir ya da riskli bir durumun var olabileceğini anlaması durumunda, deneklerin daha az yalan söylediğini saptadılar.
Bu araştırmanın sonunda, kontrol mekanizmasının ortamı kontrol etmesi sebebiyle 90 dolar kazanabilmek için yaşanan ahlaki çatışma, aslında kazanma olgusunu riske etmeye değmediğine işaret ediyor.