BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI TARİHİ (1914-1918) 1-2 TK.
İhtiyar kıtanın savaş meydanlarına ilk defa olarak genç Amerikanın ordularını da sürükledi; kara ya da sarı derili koloni askerlerini de soktu. Orduların çarpışmasındaki olayların akışı çok feci ve kesin sonuçlu olduğu için, çatışmanın öteki cephelerini çağdaşların gözünde silikleştirdi. Bununla birlikte bu askeri olayların anlamını ve önemini kavramak için, bunları savaşın sonuna etki yapan bütün öteki elemanların içine oturtmak gerekir. Diplomasi kuvvet dengesini değiştirmeye çalıştı; tarafsız devletlerden bazılarını çatışmaya sürüklemeyi başardı; her an karşıdaki düşmanın savaş azmini yokladı, böylece kamuoyunda bir gevşeme, düşmanın cephe birliğinde bir çatlak bulmağa çalıştı. Şüphesiz bu durumların çoğunda diplomat, askerin sadece yardımcısı idi; savaş alanında kazanılan sonuçları kendi çıkarına kullandı; fakat çatışmanın geçirdiği değişiklikler dışındaki sadece diplomatik bir olay; Amerika Birleşik Devletlerinin, müdahalesi, harbingidişini değiştirddi. Döğüşen tarafların kendi maddi kaynakların son haddine kadar işletmek ve düşmanınkini tahrip etmek için gösterdikleri çabalar, mücadelenin sonucu üzerinde ekonomik kuvvetlerin önemli bir rol oynamasına yok açtı. Nihayet iç politika olayları askeri durum üzerine durmadan etki yaptı: savaş halindeki devletlerden her birinin başlıca düşüncesi manevi bütünlüğü korumaktı. Yalnız Rusya bir iç buhrana sürüklenmişti; Avusturya - Macaristan İmparatorluğu içindeki ulusal azınlıkların kurtuluş mücadeleleri, sonuçta rol aynayan önemli faktörlerden biri oldu. İşte bu kitabın amacı bütün bu olayların karşılıklı tepkilerini göstermeğe çalışmaktadır.
Bu savaşı anlamak için, çatışmanın çeşitli cephelerini göstermek yeter mi?