Yeni ILO raporu, yaklaşan küresel bakım krizini önlemek için bakım ekonomisine yatırımların ikiye katlanması gerektiğini söylüyor.
Politikalardaki kapsamlı değişiklikler, artan bakım ihtiyacını ele almalı ve kadınlar ile erkeklerin bakım sorumlulukları arasındaki büyük farkı gidermelidir. Rakamlar, ücretsiz bakım işine harcan sürenin dörtte üçten fazlasını kadınların yaptığını gösteriyor.
Rapora göre, 2030 yılına kadar eğitim, sağlık ve sosyal çalışmaya yapılacak yatırımlar ikiye katlanırsa 269 milyon yeni iş yaratılabilir.
“İnsan yakışır işin geleceği için bakım çalışması ve bakım işleri” başlıklı rapora göre, 2015 yılında, 0.8 milyarı 6 yaş altında olan 15 yaşın altında 1.9 milyar çocuk ile 200 milyon yaşlı olmak üzere, 2.1 milyar insan bakıma ihtiyaç duyuyordu. 2030 yılına kadar bu sayının, 100 milyonu yaşlılar olmak üzere 200 milyon kadar artacağı tahmin ediliyor.
Raporun başyazarı Laura Addati: “Çekirdek aile ve tek reisli hanelerin küresel çapta ön plana çıkması ve bazı ülkelerde kadın istihdamındaki büyüme, bakım işçilerine talebi artırıyor. Uygun biçimde ele alınmazsa, bakım hizmetinin sağlanmasında ve kalitesinde mevcut eksiklikler (/açıklar) ağır ve sürdürülemez küresel bakım krizi doğuracak ve çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini artıracaktır” dedi.
Dünyanın çalışma çağındaki nüfusunun üçte ikisini temsil eden 64 ülkeden toplanan verilere göre, her gün 16.4 milyar saat ücretsiz bakım işinde harcanıyor; bu da, 2 milyar kişinin hiç ücret almadan her gün 8 saat çalışmasına eşdeğerdir. Bu hizmetlerin değeri saatlik asgari ücret esasıyla ölçüldüğünde, küresel GSH’nin %9’una, veya 11 trilyon ABD Dolarına (2011 yılı satın alma gücü paritesine göre) karşılık geliyor.
Ücretsiz bakım çalışmasının yükünü kadınlar taşıyor
Rapora göre, toplam ücretsiz bakım çalışması süresinin %76,2’si kadınlara ait, yani erkeklerin yaptığının üç mislinden daha fazla.
Bazı ülkelerde son 20 yılda erkeklerin ücretsiz bakım çalışmasına katkısı artmıştır. Ancak, bu verileri sağlayan 23 ülkede, ücretsiz bakım sorumluluklarına vakfedilen zaman bakımından cinsiyet eşitsizliği, son 20 yılda sadece günde 7 dakika azalmıştır.
ILO’nun Toplumsal Cinsiyet, Eşitlik ve Çeşitlilik ve ILOAIDS Şubesi’nin Yöneticisi Shauna Olney’ye göre, “Bu hızla giderse, bu ülkelerde ücretsiz bakım çalışmasında cinsiyet eşitsizliğinin giderilmesi 210 yıl sürecektir. Bu değişikliklerin oldukça düşük hızda olması, son 20 yılda ücretsiz bakımın büyüklüğü ve paylaşımını ele alan geçmiş ve şimdiki politikaların etkinliği konusunda kuşku yaratıyor.”
Rapora göre, ücretsiz bakım çalışması, kadınların işgücü piyasasına girmesi, kalması ve ilerlemesinin önündeki ana engeldir. 2018 yılında, 606 milyon kadın ücretsiz bakım çalışması nedeniyle işgücü piyasasına katılamadığını söylüyor. Aynı nedenlerle işgücünde yer alamadığını söyleyen erkek sayısı ise yalnız 41 milyon.
2017 yılına ait ILO-Gallup raporuna göre, dünya genelinde, işgücü piyasasında olmayanlar dahil kadınların çoğunluğu ücretli işlerde çalışmayı tercih ediyor; ve erkekler de aynı görüşte. Rapor göre ayrıca, hem kadınlar hem de erkekler tarafından ifade edilen, ücretli işlerde çalışan kadınlar için en büyük zorluklar iş-aile dengesi ve uygun fiyatlı bakım hizmetinin olmayışıdır. Olney, “bu durum, bakım politikaları, hizmetleri ve altyapısına evrensel erişim yoluyla çok sayıda kadının ücretli istihdama dahil edilebileceğini ortaya koyuyor” yorumunu yaptı.
Bakıma yapılan harcamaların artırılmasına ihtiyaç var
Rapor, bakım çalışmasında doğru yolun seçilmesini savunuyor; böylece, 2030 yılına kadar 475 milyon iş, yani 2015’teki iş sayısına ek olarak 269 milyon iş yaratılacaktır. Bu da, bakım hizmetlerine yapılan toplam kamu ve özel harcamaların 18,4 trilyon ABD Doları veya tahmin edilen toplam GSH’nin %18,3’ü olacağına işaret ediyor. Böyle bir yatırım, ülkelerin, 2030 yılına kadar Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin dördündeki alt hedeflere ulaşmasına imkan tanıyacaktır: SKH 3 (Sağlıklı Bireyler), SKH 4 (Nitelikli Eğitim), SKH 5 (Toplumsal Cinsiyet Eşitliği) ve SKH 8 (İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme).
Rapor ayrıca, çoğu bakım işçisinin kadın, sıklıkla göçmen olduğunu ve kayıtdışı ekonomide, kötü koşullarda ve düşük ücretle çalıştığını gösteriyor.
Addati sonuç olarak: “Bakım çalışmasına yönelik doğru yol, ücretsiz bakım çalışmasını tanıma, azaltma ve yeniden dağıtma; evsel ve göçmen işçiler dahil olmak üzere bakım işçileri için insana yakışır işlerin başarılması anlamına geliyor. Bakım işçilerinin düşük iş kalitesi, bakım çalışmasının düşük kaliteli olmasına yol açıyor. Raporumuz bakım, makroekonomi, sosyal koruma, işgücü ve göç politikalarında kapsamlı değişiklikler yapılması için çağrı yapıyor” yorumunu yaptı.
Diğer temel bulgular:
- Altı yaşın altında çocuğu olan anneler, en yüksek “istihdam cezası”na maruz kalıyor; onların yalnız %47,6’sı çalışıyor;
- Ücretsiz bakımcılar aynı zamanda “iş kalitesi cezası”yla karşı karşıya kalıyor. Altı yaş altında çocuğu olmak, kadınlar için haftada 1 saate yakın ücretli çalışma kaybı, erkekler içinse haftada 18 dakika ücretli çalışma artışı anlamına geliyor;
- Bakım sorumlulukları olan kadınların, diğer kadınlar ve erkeklere göre, serbest meslek sahibi olma, kayıtdışı ekonomide çalışma olasılığı daha yüksek ve sosyal güvenliğe katkıda bulunma olasılığı daha düşüktür;
- Ücretli ve ücretsiz bakım çalışmasında cinsiyet bölümüne ilişkin tutumlar değişiyor, ancak toplumlarda “ekmeği erkek getirir” aile modeli oldukça yerleşik olarak duruyor, bunun yanı sıra kadınların ailede bakıcı rolü de başat olmaya devam ediyor;
- 2016 itibarıyla, verilerin mevcut olduğu 184 ülkenin yalnız %42’si 183 No.lu ILO Analığın Korunması Sözleşmesi’nde belirtilen ücretli analık izni asgari standartlarını karşılıyor;
- Aynı yıl itibarıyla, verilerin mevcut olduğu 184 ülkenin yalnız %39’u, babalar için yasal izin hükmüne (ücretli veya ücretsiz) sahip değildir;
- 2015 yılında dünya genelinde, 3 yaş altı çocukların erken çocukluk eğitimine brüt katılım oranları sadece %18,3’tür ve 3-6 yaş çocuklar için ancak %57’ye ulaşmıştır;
- Afrika, Latin Amerika ve Asya ülkelerinin çoğunda uzun süreli bakım hizmeti hemen hemen yoktur.
Temel mesajlar ve bulgular: Bakım Çalışması ve Bakım İşleri Temel Bulgular