Mata Hari
- Önem : Egzotik bir dansçı ve 1. Dünya Savaşı sırasında Almanlar adına casusluk yapan bir fahişe
- Doğum : 1876
- Ölüm : 1917
Asıl adı Margaretha Zelle olan Mata Hari, egzotik bir dansçı ve 1. Dünya Savaşı sırasında Almanlar adına casusluk yapan bir fahişeydi. Hayatı ve casusluk kariyeri ile büyük üne kavuşan Hari, kitaplara ve filmlere ilham kaynağı oldu. Hollanda vatandaşı olan Hari on altı yaşındayken okul müdürü ile ilişkisi olduğu için okuldan uzaklaştırıldı. On sekiz yaşında Hollandalı bir askerle evlendi. Onunla birlikte günümüzde Endonezya olan, o zamanlar Hollanda sömürgesi Dutch East Indies’e gitti. Adam kötü bir eşti. Hari’ye frengi bulaştırdı ve birkaç yıl sonra boşandılar. Avrupa’ya dönen Hari 1903 yılında Paris’e gitti. Burada gece kulüplerinde dans etmeye başladı ve Mata Hari takma adını kullanmaya başladı. Egzotik kostümleri ve striptiz hareketleri, Endonezya danslarından esinlendi. Bu dönemde Fransız seçkinlerinden Mata Hari’ye aşık olan pek çok kişi vardı. Bunların arasında önde gelen iş adamları ve askerler de bulunuyordu.
1.Dünya Savaşı başladığında Mata Hari artık Avrupa çapında tanınan bir kadındı. Kıtanın her yerinde dans etmekteydi. Savaş patlak verdiğinde Berlin’deydi. Tarafsız kalan Hollanda’nın vatandaşı olarak Avrupa’nın savaşan güçleri arasında özgürce seyahat etme hakkına sahipti. Savaş boyunca Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve İspanya’ya gitti. Tutuklanmasından yüz yıl sonra bile onun yaşadıkları ile ilgili pek çok ayrıntı hala belirsizliğini korumaktadır. Hem Alman hem de Fransız güçlerinden ona aşık olan rütbeli subaylar vardı. Göründüğü kadarıyla her iki taraf için de ajanlık yapmışsa da gerçekten de önemli sırlar öğrenip öğrenmediği belirsizdir. 1917 yılında Fransızlar adını casus olarak geçtiği bir Alman mesajını deşifre edince Şubat ayında tutuklandı. Hızla yargılandı ve ölüme mahkum edildi. 15 Ekim sabahı son gösterisini yaptı. Onu kurşuna dizecek olan bölüğe öpücük gönderdi ve gözlerinin bağlanmasını reddetti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Hafız Osman
Aklam-ı sitede (hat sanatında kullanılan 6 yazı şekli) devir açan bir hattat olarak kabul edilen Hafız Osman, Haseki Sultan Camii müezzini Ali Efendi’nin oğlu olarak dünyaya geldi ve küçük yaşta hafız oldu. Hat sanatına merak saldı ve bu alanda eğitim aldı. Bu konuda oldukça istekli olan Hafız Osman, on sekiz gibi genç bir yaşta icazet aldı. Sonradan Şeyh Hamdullah üslubunu öğrenmek için dönemin en iyi hocalarından olan Nefeszade Seyyid İsmail Efendi'ye yeniden öğrenci oldu. Şeyh Hamdullah’ın eserlerini incelemeye başladı ve onun sarayda bulunan eserlerini taklit ederek bu alandaki yetkinliğini daha da artırdı. Mısır, Edirne ve Bursa gibi pek çok yerde bulundu. Sultan ll. Mustafa'ya hüsn-i hat muallimi tayin edildi. Şehzadeliği süresince lll. Ahmed'e de hat hocalığı yaptı. Ölümünden 3-4 yıl kadar önce felç geçirmiş olsa bile eserlerinde bozulma bulunmamaktadır.
-
Ahmet Hamdi Tanpınar
Ahmet Hamdi Tanpınar romanlarında da çokça adını geçirdiği İstanbul Şehzadebaşı’nda doğdu. Babası Hüseyin Fikri Efendi annesi Trabzonlu Kansızzâdeler’den deniz yüzbaşısı Ahmed Bey’in kızı Nesibe Bahriye Hanım’dır. Mızrakçıoğulları veya Müftîzâdeler diye bilinen aile aslen Batum’ludur. Ahmet Hamdi Tanpınar liseye kadar çeşitli okullarda eğitim gördü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ni bitirdi. Yahya Kemal Beyatlı’nın öğrencisi olan Tanpınar Yahya Kemal’den hayatının geri kalanında birçok alanda etkilendi
-
Cemel Vakası
Üçüncü halife Hz. Osman’ın isyancılar tarafından şehit edilmesi üzerine Medine’de bulunan ashap Hz. Ali'yi halifeliğe getirdi. Hz. Ali’yi bekleyen en önemli mesele Hz. Osman’ın katillerini bulup cezalandırmaktı, ancak ortada belirli bir katil yerine, “Osman’ı hepimiz öldürdük” diyen bir isyancı topluluk mevcuttu ve şehre hakim olan bu asilerle hemen başa çıkılamayacağı açıktı. Hz. Aişe, ise hilafetinin son dönemlerinde Hz. Osman’ı çeşitli vesilelerle tenkit etmiş ve halifenin şehri terk etmemesi ricasına rağmen isyan başladıktan sonra hac için Mekke’ye gitmişti. Haccını tamamlayarak Medine’ye dönmek üzere yola çıkan, fakat Hz. Osman’ın şehit edilip yerine Hz. Ali’nin halife seçildiğini öğrenen Hz.Aişe geri döndü ve Mekke’de halka hitaben Hz. Osman’ın mazlum olarak öldürüldüğü yolundaki meşhur konuşmasını yaptı. Medine’den uzaklaşan Emevi ailesi mensupları da Mekke’ye gelerek Hz. Aişe’ye katıldığı gibi bir çok önemli isim Hz. Aişe’nin safında yer aldı. Mekke’den yola çıktığı zaman yanında 3000 dolayında kuvveti olan Hz. Aişe ve beraberindekiler Basra önlerine gelince Basralıları kendi taraflarına çekmek için ileri gelenlerine mektuplar yazıldı.
-
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu organı halinde teşekkül eden meclis Türk demokrasi tarihinin en önemli dönüm noktasını oluşturdu. Bu meclisin kurulmasının tarihî çerçevesi, I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından itibaren başladı. Meclis-i Meb‘ûsan’ın tatil edilmesi üzerine ülkeyi işgallerden kurtarmak amacıyla Müdâfaa-i Hukuk ve Redd-i İlhak cemiyetlerini kuran ve kongreler düzenleyen halk güçleri, milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının sağlayacağını belirterek hemen seçimlerin yapılmasını ve meclisin açılmasını istedi. Türkiye Büyük Millet Meclisi bütün halk kesimlerini temsil eden bir meclisti. Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin öncelikli amacı Mîsâk-ı Millî ile çizilen sınırlar içindeki yurt topraklarını işgalden, hilâfet ve saltanatı düşman baskısından kurtarmaktı. Ayrıca yurt topraklarının bir daha işgale uğramaması için önlem alınması zorunluydu. 18 Kasım 1920’de yayımlanan bildiride Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin asıl amacının millî hudutlar dahilinde ülkenin bağımsızlığını sağlamak, hilâfet ve saltanat makamını esaretten kurtarmak diye vurgulanıyordu.
-
Ridaniye Muharebesi
Memlük Sultanlığı’nın sonunu hazırlayan ve Mısır’ın Osmanlılar’ın elinden geçmesine yol açan savaş, Kahire önlerinde Ridaniye denilen mevkide meydana geldiği için bu adla anılır. Mercidabık’taki ağır yenilginin ardından Memlükler’in ikinci direnişinin kırıldığı Ridaniye Savaşı, Osmanlılar’ın Kahire’ye girip Mısır üzerinde hakimiyet kurmalarını sağladı.. Mercidabık Savaşı’ndan sonra başa geçen Tomanbay, Halep’e ardından Dımaşk’a ulaşan Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim’in Kahire’ye yürüme ihtimaline karşı süratle asker toplamaya ve şehir önlerinde müdafaa hattı oluşturmaya karar verdi. Ancak Yavuz Sultan Selim Memlük direnişinin kırılmasını sağlayınca Kahire yolunun açıldığına kanaat getirerek buraya yürüme kararını verdi. Gazze’ye gelen padişah Kahire’ye kadar olan güzergahta konaklama yerlerini tespit etmek amacıyla kılavuzlar gönderdi. Tomanbay’a da bir elçi heyeti göndererek Osmanlı hakimiyetini kabul etmesi halinde Mısır’ın idaresinin kendisine bırakılacağını ve seferden vazgeçileceğini bildirdiyse de Memlük emirleri buna karşı çıkarak Osmanlı elçilerini katlettiler. Osmanlı ordusu Birketülhac mevkine ulaştığında asker mevcudu 20.000 olarak tespit edilmişti. Bunu haber alan Tomanbay da 20.000 askerle yola çıktı ve ulaştıkları yerde hendekler açarak ve buralara toplar gizleyerek bir savunma hattı oluşturdu. Osmanlı tarafı ise Memlükler’in bu planlarını esirlerden ve casuslardan haber aldığı için Osmanlı ordusu, doğrudan müdafaa hattına saldırmayıp yandan dolaşarak Memlükler’i şaşırtma planı yaptı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun