Kanoing - Kano Sporu - Kano Sporu Nedir - Kanoing Nasıl Yaılır - Kano Kuralları - Kano Cezaları
Kano Nedir?
Kürek çekmek hiç bu kadar zevkli olmamıştı. Doğal su kanallarından geçerken saçlarınıza ağaç dalları değecek, su bitkileri ve sazlıklar kanonuzun hızını kesecek.
Kano, genellikle göllerde ve debisi çok yüksek olmayan akarsularda yapılan bir doğa sporu çeşididir. Yalnız şu ayrımı hemen belirtelim ki, bizim burada anlatmaya çalıştığımız kano sporu profesyonel kano sporundandan farklı. Profesyonel kanolar genillikle tek kişiliktir ve debisi yüksek hırçın akarsularda kullanılır. Burada amaç doğayla girilen mücadeleden galip çıkabilmektir. Bizim bahsettiğimiz kanolar "kızılderili tipi kano" diye adlandırılan, günümüzdeki profesyonel kanolara ilham kaynağı olmuş, çoğunlukla 3 kişi tarafından kullanılan gezi tipi kanolardır. Profesyonel kanoları kullanmak için belirli bir süre ve nitelikte eğitim almış olmak gerekliyken kızılderili tipi kanoları kullanmak için böyle bir eğitime ihtiyacınız olmayacak.
Kullanılan Malzemeler
Her iki ucu da sivri ve hafif kayıklar olan kanolar, bu sporun başlıca malzemesidir. Kanolar, kullanılış amaçlarına göre ahşap, iskelet üzerine geçirilmiş çadır bezi, alüminyum ve fiberglastan yapılırlar. Boyları, ağırlıkları ve derinlikleri değişir. Kanoların "Kayak" (Eskimo Kanosu) ve "Kanada" (Canadien - C) olmak üzere iki temel biçimi vardır.
Kano Yarışmaları
Kano sporu;
A - Kano Yarışları
B - Kano Slalom Yarışları
Olmak üzere iki ayrı dalda yapılır.
Bayrak yarışları ve Raftingi de kano yarışmalarına dahil edebiliriz.
A - Kano Yarışları:
Sürat ve maraton olmak üzere ikiye ayrılan kano yarışları, durgun sularda 500 m, 1000 m ve 10.000 m'lik uzunluklarda, maraton ise 20.000 m'de yapılır. Yarış alanı, suyun üzerinde bulunan bayraklı şamandıralarla belirlenir. 500 m ve 1000 m'lik yarışlarda yarış yolunun düz olmasına rağmen, 10.000 m yarışlarda parkur, kırmızı ve beyaz renkli bayraklarla belirlenmiş dönemeçlerden oluşur. Yarışın başlangıç ve bitiş çizgileri iki kırmızı bayrakla belirlenir. Olimpik yarışlarda suyun derinliği en az 3 m olmalıdır.
Kano yarışlarında kullanılan kanoların boyları, sınıflarına göre değişir. Kullanılan bir başka önemli malzeme küreklerdir. Bir sürat sporu olan kano sporunun kürekleri, yüksek sürat sağlayacak biçimde tahtadan yapılır. Küreklerin en büyük özelliği hafif olmalarıdır. Kürek plakası suyun içine rahatça girebilmesi için kaşık şeklinde yapılmıştır.
Kano yarışlarında, sporcuların giymeleri ya da takmaları gereken özel şeyler yoktur. Ancak, olimpik yarışlarda sporcuların formalarında, ulusal renkleri ya da armaları taşımaları gerekir. Formaların üzerinde beyaz zemin üzerine siyahla yazılmış çıkış numaraları bulunur. Kanoların üzerinde ise 18 x 20 cm boyutlarında sarı plakalar üzerine siyahla yazılmış kano numaraları vardır. Tek kişilik kanolarla yapılan ferdi yarışların dışında iki, dört ve yedi kişilik kanolarla takım halinde de yarışmalar yapılır. Olimpik yarışlar, bir ülke yalnızca bir takım ile katılabilir. Eleme ve final yarışlarına dokuzdan fazla kano katılamaz.
Çıkış yerleri kura ile belli olan kanolar, burunları çıkış çizgisinin üzerinde olacak biçimde sıralanırlar. Çıkış hakeminin "hazır" komutu vermesinden 2 sn sonra ateşlenen tabanca "çık" komutu anlamını taşı ve yarış başlar. 2 sn'lik süre içinde (hazır komutu) küreği suya değdiren yarışmacı hatalı çıkış yapmış olur. Bu durumda yarış tekrar başlatılır. İkinci kez de aynı hata yapılırsa, kim olduğuna bakılmaksızın yarıştan diskalifiye edilir. Çıkıştan sonra ilk 15 m içinde küreği kırılan yarışmacı olursa, bütün kanocular geri çağrılarak, kürek değiştirilir ve yarış tekrar başlatılır.
Kano sporcuları, yarışlara kurallara uygun olarak, önceden belirlenmiş boyutlarda kanolarla katılmak zorundadır. Kano yarışlarında her tekne için en kısa boy; sürat ve maraton teknelerinde ise en az ağırlık sınırlaması vardır. Kısa mesafeli (500 m ve 1000 m) yarışlarda, bir kanocunun, bir başka kanonun kulvarından (izinden) gitmesi kuralları aykırıdır. Fakat 1000 m'nin üzerindeki yarışlarda bu kural geçerli değildir. Kanoların birbirlerine 5 m'den fazla yaklaşmaları yasaktır. Öndeki rakibini geçmeye çalışan bir kano, geçişini düzgün ve açık olarak, rakibine değmeden yapmalıdır. Geçilen kano da yön değiştirerek geçeni engellememelidir. Yarışın bitiminde bütün kanolar kendi kulvarlarına geçerler. Kano, bitiş bayrakları arasından geçtiği anda yarışı bitirmiş olur. Yarışın bitiminde yarış hakemi, kural dışı bir hareket olmamışsa beyaz, olmuşsa kırmızı bayrak kaldırır.
Yarışma kurallarına uymayan ya da dürüst yarışmayan kanocular yarış dışı bırakılırlar. Devrilen kanolar yarıştan elenirler. Yarışmayı bitiren kanocuların değerlendirmeleri, yarışı bitirme önceliğine bakılarak yapılır.
Yarışmalarda bir başhakem, düzenleme kurulu, yarışma sekreteri, başlatıcı (starter), sıralayıcı (alinyör) izleme ve karar hakemleri, dönüş hakemleri, zaman hakemleri, ölçüm görevlileri, duyurucu ve basın görevlisi bulunur.
Başhakem, düzenleme kurulundan ya da diğer görevlilerden seçilir. Görevi anlaşmazlıkları çözümlemek ve diskalifiye kararını vermektir.
Yarışma kurulunun kararlarına karşı yapılan başvuruları inceleyen "Yüksek Denetleme Kurulu" vardır. Yedi üyeden oluşan bu kurula, Uluslararası Kano Federasyonu'nun başkanı ya da önde gelen bir üyesi başkanlık yapar. Kano yarışmalarında bir alt dal olarak bayrak yarışları da yapılır.
Bayrak Yarışları:
Bir takım yarışması olan bayrak yarışmaları düz bir parkurda yapılır. Bayrak yarışlarında bir takımın bütün kanoları, aynı renkte olmalı ya da aynı numaraları taşımalıdırlar.
Yarışacak olan kano, kendisine sırasını verecek olan kanonun başı, değiştirme çizgisini geçtikten sonra çıkış yapmalıdır. Her sporcu yarışmanın ancak bir bölümünde kürek çekebilir.
B- Kano Slalom Yarışları:
Yarışmacıların yeteneklerinin ölçüldüğü kano slalom, zor koşullar altında doğal ve yapayengellerden geçirilerek yapılan bir yarıştır.
Kano slalom yarışları, 800 m uzunlukta, en az 40 cm derinlikte ve suyun akış hızının her noktada 2 m olduğu dönemeçli bir parkurda yapılır. Parkur boyunca, suyun üzerinde bir çift direkten oluşmuş, genişliği 1,2 m olan 30 tane kapı bulunur. Parkuru oluşturan doğal ve yapay engeller: 1) Akıntı, 2) Ters akıntı, 3) Hızlı akıntı, 4) Kayalar, 5) Köprü altı geçitleri, 6) Bentler ve setlerdir.
Kano slalom yarışlarında kullanılan kanoların boyutları da sınıflarına göre sınırlı tutulurlar. Kanolar batmamak için hafif ve gerektiğinde yarışmacının rahatça çıkabileceği şekildedir. Teknelerin içine suyun girmesini önlemek amacıyla, kanocunun belden aşağısının gireceği bölüm dışında teknenin üstünü örtecek biçimde plastik bulunur.
Kürekler sağlam ve hafif olmak koşuluyla her türlü malzemeden yapılabilirler.
Zor şartlar altında yapılan kano slalom yarışlarında, yarışmacılar, gelebilecek tehlikelere karşı, şişme can yelekleri ve koruyucu başlıklar takarlar. Üşümeyi önleyecek biçimde su geçirmez anoraklar giyerler. Kanocuların sırtında ve göğsünde çıkış numaraları bulunur. C2 sınıfında (2 kişilik kanolarda) ise yalnızca öndeki kanocunun üzerinde çıkış numarası bulunur.
Bireysel takım halinde yapılan "kano slalom" yarışlarında her takım üç kanodan oluşur.
Yarışların belli bir süresi yoktur. Parkurun bitiş işaretlerini geçen yarışmacı, yarışı tamamlamış olur.
Yarış başlamadan önce, yarış parkuru görevliler tarafından kontrol edilir ve her yarışmacı parkurda bir deneme yapar. Yarışların başlaması kano hız yarışlarında olduğu gibidir. "Çık" komutu ile yarışın başlamasından sonra; bireysel yarışlarda parkur her yarışmacı tarafından genellikle iki kez, takım yarışlarında ise bir kez geçilir. Bireysel yarışlarda kanocular, parkurda tek tek yarışırlar. Kapılardan geçiş, belirtilen yönde olmalıdır. Yarışmacı, bu kapılardan kanosu ve küreğini dokundurmadan geçmek zorundadır. Kendisinden sonra yarışa başlayan bir başka yarışmacı tarafından geçilmek istenen kanonun, arkadan gelene yol vermesi gerekir.
Küreği kırılan ya da düşüren yarışmacı, yanında bulunan yedek küreğini kullanır.
Kano slalom yarışları, zamana karşı yapılan bir mücadeledir. Bireysel yarışmalarda değerlendirme, yarışmacının çıkış çizgisinden bitiş çizgisine kadar geçen süre ile almış olduğu cezaların toplamına bakılarak yapılır. Takım yarışmalarında bütün bunlara "takım geçiti"nde yapılan hatalar da eklenir. Yarışçılara tanınan iki tur yarışma hakkından sonra, hangi turda daha iyi derece yapmış ise o tur değerlendirmeye alınır. Eşitlik durumlarında, yarışmacının diğer turda yapmış olduğu dereceler değerlendirilir.
Kano slalom yarışlarında, sayıları 3 - 7 arasında değişen uzmanlardan oluşan bir kurul bulunur. Görevi yarışları denetlemek olan bu kurul, gerektiğinde yarışmacıları, yarış dışında bırakma yetkisini de sahiptir. Bunun dışında görevli olarak; bir başhakem, çıkış hakemi, bitiş hakemi, bölüm hakemleri, geçit hakemleri, yarışma düzenleme kurulu üyeleri, slalom yöneticisi, teknik görevli, sal görevlisi, kano sınıflandırma görevlisi, zaman tutucular, kayıt bölümü başkanı ve yardımcıları, parkur gözetmeni, ilk yardım ve kurtarma görevlisi, telefon ve telsiz görevlisi bulunur.
Bir yarışmacının kanosundan düşmesi, onun o turdan diskalifiye olmasına neden olur. Takım yarışmalarında da bir yarışmacı kanosundan düşerse, takımın tümü diskalifiye edilir. Bitiş çizgisini baş aşağı geçmek hatalıdır ve yarış bitmiş sayılmaz.
Yarış sırasında, kapılara dokunulması ya da yanlış bir geçiş yapılması hatadır ve hatanın cinsine göre süreye, ceza olarak eklenir.
Cezalar
1. Kano ile kapı direklerinden birine içeriden değmek: 10 sn. ceza,
2. Kano ile kapı direklerinden ikisine birden değmek: 20 sn. ceza,
3. Kano ile kapı direğine dışarıdan değdikten sonra, kapıdan düzgün olarak geçmek: 20 sn. ceza,
4. Kapı direklerine birini kasıtlı olarak yana itmek: 50 sn. ceza,
5. Kapı direklerine dışarıdan değdikten sonra da hatalı geçiş yapmak: 50 sn. ceza,
6. Kapı içinde iken "Eskimo dönüşü" (suyun altından tam dönüş) yapmak: 50 sn. ceza,
7. Renklerde belirtilen geçiş yönüne zıt olarak geçiş (kanocular bir kapıdan, kapı direklerinden kırmızı beyaz olana sol taraflarında kalacak biçimde geçmelidirler): 50 sn. ceza,
8. Geçilmesi gerekli olan bir kapıdan geçmeden yarışı sürdürmek: (geçilmeyen her kapı için): 50 sn. ceza,
9. Kanocunun vücudu, kapı çizgisini geçmiş olmasına rağmen gire çıkarak, tekrar geçmeye çalışmak: 50 sn. ceza,
10. Kapıları sıralara uymadan geçmek ve bir kapıyı geçmeden gitmek: İçinden geçilmeyen kapı için 50 sn, sırasız olarak geçilen her kapı için: 50 sn. ceza.
Yarışmacı, sıraya uymadan kapıları geçmiş, daha sonra içinden geçmediği kapılardan geçmek için geri dönüp geçişlerini yapmışsa, sıraya uymadan geçtiği kapılar için ceza almaz.
Cezalar, geçit hakemleri tarafından numaralanmış kırmızı ya da sarı yuvarlak tabelalar kullanılarak belirtilir.
Kurallara uymayan, dışarıdan yardım alan ve kural dışı davranışlarda bulunan yarışmacılar diskalifiye edilir