Theresa May için bu hafta Brexit hiç olmadığı kadar acılı olacak.
Geçtiğimiz birkaç ay içinde, Başbakan, İngiltere’nin gelecekteki ticaret ilişkisine orta bir yol bulmaya çalıştı ve AB tarafından ortaya konan iki ihtimalden birinden kaçınmayı denedi.
Brüksel uzun süredir İngiltere’nin Kanada tarzı uzak bir serbest ticaret anlaşmasını kabul etmesi gerektiğini savundu.Daha yakın bağların olduğu Avrupa Ekonomik Alanı bunun alternatifi olarak sunuluyor.
Ancak geçtiğimiz hafta Salzburg’da AB Mayıs ayında ortaya konan Chequers planının ihtimal dışı olduğunu bildirdi.Bu plana göre İngiltere ürünler için ortak pazarda geçerli olan ancak hizmet sektörünü kapsamayan bir birliktelik kuracak.
Anlaşma birkaç hafta içinde sağlanmalı ve Theresa May yeni bir plan yapmak durumunda.
Bazı sert muhafazakarlar onu “B planına” geçmeye ve Kanada tarzı anlaşmayı kendi merkezi politikası olarak benimsemeye çağırıyor. Muhafazakar Milletvekili Jacob Rees-Mogg, bunun AB, Parlamentosunun ve kamuoyunun desteğini kazanacağını söyledi.
Ancak diğer Muhafazakârlar, bunun İngiltere’yi tek pazar ve gümrük birliğinden tamamen alacağını ve görünmez bir Kuzey İrlanda sınırına olan ihtiyacı karşılamayacağını savunuyorlar. Ayrıca imalat sektörü için gerekli olan tedarik zincirlerini kirleteceğine inanıyorlar.
Bayan May, bunu başarmak için AB’den Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda arasında İrlanda Denizi’nde düşük görünürlükli bir gümrük sınırını kabul etmek için baskı altında bulunuyor. Bununla birlikte, Demokratik Birlik yanlısı parti ve birçok Muhafazakar, bunun Birleşik Krallık’ın anayasal ve toprak bütünlüğüne yönelik bir tehdit olduğuna inanmaktadır.
Belki de Salzburg’dan sonraki en büyük endişe, Bayan May’ın, DUP’ı (Democratic Unionist Party) bir anlaşmaya varmayı kolaylaştıracak temel silahlardan birini kaybetmiş olmasıdır.
RTE’den Tony Connelly’nin de söylediği gibi, Chequers planının önemi, sendikaya geri çekilmenin gerekmeyeceğine dair güvence vererek Başbakana koruma sağlamasıydı.Bunun nedeni, “Planın gelecekteki ticaret ilişkilerini, kara sınırında veya İrlanda Denizi’nde gümrük veya düzenleyici kontrol ihtiyacını ortadan kaldıracak maddeleri kapsamasıydı.”
Bayan May’in partisini ve hükümetini birleştirecek bir yol bulup bulamayacağı belli değil. Salzburg’un ardından gelen kanallar arası homurdanmalar ve yaklaşan Conservative Conference işleri daha da zorlaştırıyor.
50.Madde anlaşması ve ardından başarılı bir Avam Kamarası oylamasının ardından düzenli bir Brexit hala en muhtemel olasılık. İngiltere ve AB, derinlerde bir anlaşma yapmak ve devam etmek istiyor. Ancak geçtiğimiz birkaç gün içinde diğer sonuçların (anlaşmasız ayrılık ya da ikinci referandum) beklentileri artmıştı.
Brexit, Britanya’yı küresel bir hizmet santraline dönüştürmeyi başaramayacaktır, çünkü ödüllü ticaret ekonomistlerinin yaptığı araştırmaya göre coğrafya faktörü , mallarda olduğu gibi, finans, perakende ve diğer hizmetlerde ticaret yapmakta oldukça önemli bir faktör.
Penn State Üniversitesi ve Yale Üniversitesi’nden profesörler olan Jonathan Eaton ve Samuel Kortum, ulaştırma maliyetlerinin hizmet ticaretinde ciddi bir ağırlığı olmamasına rağmen, hizmet ihracatı ve ithalat hacminin mal ticareti gibi uzaklığa duyarlı olduğunu ortaya koydu.
Alıcı ve satıcı arasındaki mesafenin ikiye katlanması ticaret hacmini kabaca yarıya indiriyor.Britanya ile AB arasında mesafeler daha az hassas olmasına rağmen araya konacak ticaret bariyerlerinin pek çok fırsatı yok edeceği görüşü hakim.
AB üyelik referandumu öncesinde, İngiltere hükümetinin ekonomik değerlendirmeleri, mal ticaretinin hizmet ticaretinden daha fazla etkilendiğini tespit etti.