Bitirmem malesef uzun zaman aldı. Adı üstünde Ceasar'ın Galya savaşında yaşadıkları anlatılıyor. Ordu yönetimi, arazi kullanımının nasıl olması gerektğiyle ilgili cok güzel ayrıntılara yer veriyor.
Açıkcası savaş ufakta olsa büyükte olsa bir an için bile ciddiyetsizliği affetmediğini görüyoruz. Ceasar her seferinde soğukkanlığıyla istihbarat ve arazi araştırmaları ve doğru manevralarıyla sonuca ulaşmayı gerçekten iyi biliyor.
Okuması zor bir kitap olsa da girdiği büyük komutanlarla savaşlar size cok keyif verecek. Britanya seferi ve Vercingetorix bölümleri gerçekten harikaydı.
Kitabın içinde yer alan çizimler ise zihninizde yer alanları cok güzel yansıtıyor.
Daha fazla uzatmadan biraz az okunmuş bu kitap umarım tüm 1000kitap okuyucuları tarafından kitaplıklarındaki yeri alacaktır.
Gallia Savaşı, MÖ 58 - MÖ 50 yılları arasında Sezar önderliğinde Roma'nın Galya'ya karşı başlattığı seferleri anlatıyor. Galya bölgesi günümüzde Fransa, Belçika ve İtalya'nın kuzey kesimlerini kapsıyor. Seferin yapıldığı tarihlerde Galya bölgesi birçok klana bölünmüş durumda ve tek bir devletleri yok. Sezar, bu kitabı Roma'da politikadaki rakiplerine savaşın gerekliliğini anlatmak için yazmış çünkü Sezar'ın rakipleri Galya Savaşları'nı hazineye zarar olarak göstermek istiyorlardı. Sezar kitabı üçüncü şahıs ağzından anlatım tekniğiyle yazmış. Yani Sezar'ın kendi düşüncelerini okuyoruz ama başkası Sezar'ı anlatıyormuş gibi bir izlenim var.
Kitapta Sezar'ın stratejik dehasına sık sık tanık oluyoruz ki bunda kitabı Sezar'ın yazmasının da etkisi elbette büyük :) Savaş hakkında genel izlenimlerimi kısaca anlatayım:
- Sezar, ordusunu çok kolay bölebiliyor ve mobilize edebiliyor. Roma ordusu piyadeleriyle (lejyonlar) ünlüdür ama Sezar süvarilerden yararlanmasını da çok iyi biliyor. Roma ordusu bu sayede hem piyadesini koruyor hem de hızlı hareket edebiliyordu. - Sezar, Galya kabile liderlerine karşı kendisine ihanet etmedikleri sürece merhametli davranıyor ama ihanetleri de en ağır şekilde cezalandırmayı çok iyi biliyor. - Roma ordusu, hiç bilmedikleri topraklarda bile istihbarat faaliyetlerini sıkı tutmayı başarmış. Bunda Sezar'ın Galyalı liderlerle iyi geçinmesi de etkili olmuş. - Sezar genel olarak risk almayı seviyor ama bu riskleri istihbarata dayanarak alıyor ve bu sayede de başarılı oluyor. - MÖ 52 yılında tüm savaşın dönüm noktası, Alesia Muharebesi gerçekleşiyor. Sezar'ın stratejik bir deha olduğunu kanıtlayan bir muharebe bu. Sezar, Vercingetorix önderliğindeki (Vercingetorix, Galyalıları bir araya getirmeyi başaran belki de tek lider) Galya ordusunu Alesia'ya kadar takip ediyor. Vercingetorix ve ordusu Alesia'ya sığınıyor ve destek birlikler gelene kadar savunmaya çekiliyor. Galyalılara gelecek desteğin çok büyük olduğunu öğrenen Sezar, hemen ordusuna tüm Alesia'nın çevresine sağlam bir tahkimat kurdurtuyor. Yani Roma, savunma savaşında saldıran konumundayken birden kendisi savunan taraf oluyor. Tahkimatı Alesia'nın tüm çevresine kurdurduğu için Alesia halkı ve Galya ordusu dışarı çıkamıyor ve kıtlık çekmeye başlıyorlar. Gelen destek kuvvetleri de Sezar, kurdurduğu bu tahkimat sayesinde alt ediyor ve Vercingetorix de sonunda teslim oluyor. - Bu savaştan sonra Sezar İtalya'ya dönme niyetindeydi ama Galler tekrar isyana kalkışıyor. Yaptıkları bunca savaştan sonra bu sefer birlik olup isyan etmek yerine Sezar'ın ordusunu da bölebilmek amacıyla kabile kabile isyan ediyorlar ama bunda da başarısız oluyorlar.
Son olarak, kitap elbette objektif bir bakış açısıyla yazılmamış. Ama zamanın Avrupa halklarını tanımada, dönemin savaş tarihini anlamada çok önemli bir eser olduğunu düşünüyorum.
Eserin orjinal adı, Commentarii de Bello Gallico'dur. Kitabın latince çok güzel belagat ve anlatım tarzına sahip olduğu söylenegelmiştir. Önemli bir tarihsel kaynak olarak kabul edilir. Eser sekiz cilttir, yedi cilt Caesar tarafından yazılmış, biri ise Caesar'ın ölümünden sonra Vibius Pansa tarafından yazılıp esere eklenmiştir.
Eserde Caesar'ın stratejik dehası gözler önüne serilmiştir. Kendi dönemi için propaganda olarak kabul edebileceğimiz yüceltici bir anlatım söz konusudur. Caesar, özellikle askerlerinin cesaretinden çokça bahsetmiştir, gururlu bir şekilde kendisine bağlı askerlerin kahramanlıklarını anlatmıştır. Savaşın bir sanat olduğu izlenimi uyandırmaktadır, tüm faktörlerin hesaba katıldığı bir mücadeledir; istihkam, hava şartları, savaşın yapıldığı alan, teçhizat, gıda, mühimmat, diplomasi, casusluk, moral... Kısacası her türlü etken hesaba katılır, hataya yer yoktur. Eser, Caeser tarafından anlatılır fakat Ceaser kendisinden "O" diye bahsetmektedir. Bu genel olarak huyudur, Caesar; "Ben şöyle düşünüyorum" demez...."Caesar şöyle düşünüyor" der. Büyüksün Caesar!
Kitap değerli bir eser, latince orjinalinin anlatımının da çok takdir edildiğini söylemiştim. Tabi ben bu anlatıma maalesef şahit olamadım. Ayrıca eserin önsözünde "eserin Yunanca aslından tercüme edildiği" yazmaktadır. Yunanca aslından? ibaresi tuhaftır. Eserin aslı Latincedir. Çeviri ile alakalı bir şey demek istemiyorum, kitaba verilen puandan anlaşılabilir. Profesyonel bir çalışma yapacaksanız, Türkçe çevirisini önermiyorum.
*Bello Gallico'nun Hamit Dereli tarafından 1955 yılında tercüme edilen bir versiyonu bulunmaktadır. Ferit Ragıp Tuncor Arşiv ve Dokümantasyon Kütüphanesi'nde 5678 demirbaş numarası ile kayıtlıdır, araştırmak isteyenler bu çeviriye de bakabilirler.
Ayrıca, Doğubatı yayınevinden çıkan, Samet Özgüler tarafından çevirilmiş bir başka versiyonu da bulunmaktadır.
Caesar'ın Galya'da savaşlarla geçen dokuz yılını üçüncü şahıs ağzından anlatım tekniği ile aktardığı eseridir. Bu eserinde Jül Sezar, Roma egemenliğine karşı çıkan yerel ordularla savaşarak geçirdiği dokuz yıl boyunca yaptığı savaşları ve yaşadığı entrikaları tasvir eder. Eserde Sezar'ın kastettiği "Galya" bazen Provincia Narbonensis hariç günümüz Fransa ve Belçikasının tamamı ve İsviçresinin bir kısmını kapsar. Bazı durumlarda bahsettiği Galya, Manş Denizi'nden Lugdunum'a kadar uzanan ve Romalıların Galya olarak adlandırdıkları Kelt topraklarıdır. Kitap 1. esasen mö 58 yılındaki 'Helvetler Savaşı' ile ilgili olmakla beraber tamamen bu konudan bahsetmez. Bu kitapta Sezar, Galya ve Helvetlere karşı yürütülen faaliyetlerden bahseder. Sonraki kitaplar sırasıyla Venetler, Akuitanlar, Germenik halklar ve Bretonlara karşı yapılan savaşlardan; Sezar'ın Britanyayı işgalinden; Galya Ayaklanmasından mağlup edilmesinden bahseder. Harekatlar genellikle yaz sonunda erzak ikmali ve kalelerin inşaa edilmesiyle başlar ve yıl sonunda Jül Sezar'ın kış karargahına dönmesi ile sona erer. Sayıları zaman zaman sekize ulaşan Roma Lejyonlarından oluşan bir orduya komuta etmiştir. Acelece oluşturulmuş ve yaklaşık 100.000 kişiden oluştuğu iddia edilen düzensiz kabile orduları ile mücadele etmiştir. Savaşların pek çoğu aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu binlerce kabile mensubunun Roma süvarileri tarafından kovalanması ile sona ermiştir. Örneğin bozguna uğrattığı kabilelerden birinin 53,000 mensubunu hemen köle olarak satmıştır. Harekatın ikinci yılının ardından düşman kabilelerin pek çoğu mağlup edilmiş ve Galya bir dereceye kadar Roma kontrolü altına girmiştir. Bu açıdan bakınca ne eyalete ne de Roma'nın kendine karşı bir tehdit kalmamıştır. Kitap aynı zamanda Roma tarihinin en pahalı seferlerinden birisinin gerekliliğini sorgulayan Sezar'ın politik rakiplerine karşı bir cevap verme niyeti taşır. Sebeplerin pek çoğu abartılmıştır. Bu duruma kuzeybatı Galya'da savaşırken Britanyalı paralı askerlerin yerel kabilelere yardım ettiğini iddia etmesi örnek olarak verilebilir. Kitap yüzyıllar boyunca kibar ve düzgün Latincesi ile övgüler toplamıştır. Tıpkı yunanca öğrenen öğrencilerin yardımcı kitabı Xenophon'un Anabasis adlı eseri gibi Latince öğrenmek isteyenlerin asıl yardımcı kitabı olmuştur; ilginç bir tesadüf olarak her iki kitap da askeri bir maceranın üçüncü şahıs ağzıyla anlatıldığı eserlerdir. Aynı zamanda kitap pek çok coğrafi ve tarihi bilgi içerir. Dikkat çekici bazı başlıklar arasında Kelt kostümleri, Kelt dini, Galyalılar ve Germen kabileleri arasında bir karşılaştırma sayılabilir. İç Savaş öncesinde gerilen Pompeius ile arasına da değinen Caesar efsane Legion XIII Gemina ile Rubicon'u geçerek fitili ateşler. Caesar ayrıca efsane Gal kumandan Vercingetorix'i de teslim almış ve Roma'ya getirmiştir. Bu, tanrısal unvan olan Caesar cognomenini onun ne kadar hak ettiğine delalettir.
Roma imparatoru jül sezar tarafından yazılan bu yapıt 8 kısa kitaptan oluşuyor her kitabı bir sene arayla yazan sezar o dönemin gallia lılar arasındaki iç savaştan ve coğrafi özellilerinden bahsediyor gallia lıların bağımsızlıklarına olan düşkünlükleri onları daima romalılara karşı isyana sürüklüyor tarih severler için güzel bir yapıt ve bunun yanında kitabın sezar tarafından yazılması ayrı bir hava kattıyor
Kitap, Gaius Julius Caesar'in Galya seferindeyken kendi yazdigi anilarindan olusuyor. En nihayetinde unlu Kelt komutani Vercingetorix'in teslim olmasiyla savas sona eriyor. Bundan sonra Caesar kisisel dusmanlariyla diplomatik ve sonrasinda askeri savasa tutusuyor.
Ayrica vercingetorix'in teslim olusu ressam Lionel Royel tarafindan resmedilmistir. Kitaptaki tasvire fevkalade uymaktadir.
"Ölümsüz tanrılar işledikleri cinayetler için cezalandırmak istedikleri kişilere geçici bir mutluluk sağlayabilirlerdi. Bunu talihlerini aniden değişip daha fazla acı çekmeleri için yaparlardı. Onları uzun zaman cezasız bırakırlardı."
Galler kendilerinin Dis denilen bir babadan doğduklarına inanırlar. Bu sebepten zamanı, günlerin değil gecelerin sayısıyla ölçerler. Doğum günleri, aylar ve yılların başlangıçları, gündüzü geceden sonra başlatarak hesaplanır. Diğer milletlerden farklı olarak, oğullarının yetişip askerlik yapacak yaşa gelinceye kadar insanların önünde kendilerine yaklaşmasına izin vermezler. Erkek çocuklarının, çocukluk çağında iken herkese açık bir yerde babanın gözü önünde oturması ayıp sayılır.Erkekler evlenirken, kendi mallarından hesap ederek karılarından drahoma olarak aldıkları paraya denk bir para ayır ve drahomaya katarlar.Bütün bu paranın hesabı birlikte tutulur ve faizi biriktirilir. Birisi öldükten sonra hayatta kalan her iki kısmı geçmiş yılların gelirini alır. Erkekler, karıları ile çocukların üzerinde ölüm, dirim hakkına sahiptirler
Gallialıların tamamı Dis ismi verilen bir tanrısal babadan doğduklarına inanırlar ve bunu da Uruidlerden öğrendiklerini söylerler. 2. Bu nedenle günleri gecelerin sayısına göre ölçerler. Doğum günleri, aylar ve yılların başlangıçları, gündüzü geceden sonra başlatarak hesaplanır
Fakat ne olursa olsun birçok neden Sezar'ı bu savaşa teşvik ediyordu: Roma elçilerinin haksız yere tutuklanmaları, teslim olduktan sonra ayaklanmaları, rehineler verdikten sonra isyan etmeleri ve çok sayıda kabilenin birlik olması. Ayrıca bu bölge ihmal edilecek olursa, diğer kabilelerin de aynı bağımsızlığı hak ettikleri sanısına düşmeleri korkusu bu hareketi zaruri kılıyordu.Sezar, bütün Gallia'nın isyana hazır olduğunu, kabilelerin düşünmeden ve çabucak ayaklanabildiklerini biliyordu. Keza bütün insanların yaratılış itibariyle bağımsızlığa düşkün olduklarını ve esaretten nefret ettiklerini de unutmuyordu
Publius Sextus Baculus, birçok yara almış ve artık ayakta duramaz hale gelmişti. Geri kalanlar hızla yoruluyor, arka saflardakiler savaşmayı bırakıp geri çekiliyor ve mızrak atışlarından kaçınıyorlardı. Düşman alçak yerlerdeki cepheden yukarı tırmanmaya ara vermiyor, her bir kanattan baskı kuruyordu. Caesar durumun kritik olduğunu gördü fakat gönderebileceği hiçbir yardımcı birlik yoktu. En arka saflardan bir askerin kalkanını alıp birinci safa ilerledi. Centuriolara isimleriyle seslenip diğer askerleri de cesaretlendirdikten sonra sancakları doğrultmalarını ve kılıçlarını daha kolay kullanabilmeleri için manipulusları genişletmelerini emretti. Onun gelişiyle askerler umutlandı; cesaretlerini tekrar kazandılar. Her bir asker bu kadar zor durumda dahi imperatorun gözü önünde enerjiyle savaşmak istediği için, düşman saldırıları biraz da olsa engellendi
Askerlerimiz bu kadar kısa bir mesafede düşmanların görüş mesafesinde kalmaya cüret etmelerine tahammül edemedikleri için, sabırsızlıkla savaş işaretinin verilmesini bekliyorlardı. Ancak Caesar, ister istemez zaferin ne kadar büyük bir kayıp ve ne kadar çok cesur adamının ölümüne mal olacağını belirterek, cesaretleriyle kendi haysiyetleri uğruna hiçbir tehlikeye girmekten tereddüt etmemeye azmetmiş kişilerin hayatlarını kendi selametinden daha üstün tutmazsa, kendisinin bu büyük haksızlıktan ötürü mahkum edilmesi gerektiğini belirtti
Namusunu en uzun sürdüren kişiler, halk arasında en yüksek övgüye layık olanlardır. Kimi bunun endamı, kimi de gücü kudreti ve kasları güçlendirdiğini düşünür. Bu doğrultuda, yirmi yaşından önce bir kadınla ilişkiye girmenin en utanç verici şey olduğunu düşünürler.