Koronavirüsler RNA virüsleri olup, solunum yolu hastalıkları yapan bir virüs türüdür. Bu virüsler, solunum yoluna geldikleri anda, hücre içine girerler. İnsan DNA zincirine uyum sağlayabilmek için önce kendisinin bir DNA kopyasını oluşturur. Hücre içinde protein üreten ribozomlar, bu virüs DNA'sının şifreleri ile, koronavirüs RNA'sı imal ederler. Hücre içinde belirli sayılara eriştikten sonra, hücre parçalanır ve yeni virüsler, çevredeki hücreleri istila ederler.
Bu safhada uygulanabilecek "test" moleküler testler olup, burundan alınan sürüntü örneğinde virüslerin tespitine dayanır.
Burada uygulanan işlem: "Reverse Transcription-Polymerase Chain Reaction" (RT-PCR)'dir. Alınan sıvıda, virüs RNA'sı varsa bu RNA defalarca tekrarlanan bir zincirleme reaksiyon ile virüs RNA'sını tespit edilebilecek seviyelere çoğaltır. Kullanılan sistemlerden; Abbot: 5 dakikada, Mesa Biotech: 30 dakikada, Cepheid: 45 dakikada sonuç verir. Bu sistemlerde, yalancı pozitiflik, nadirdir.
Virüs, hücre içi çoğalma işlemleri (replication) muayyen seviyeye gelip, vücut bu istilayı fark edince, bazı tepkiler gösterir.
1- Ateş çıkar: Ateş sayesinde içinde virüs bulunan hücrelerin yaşamları zorlaşır ve hücre yasayabilmek için protein (virüs) imalatını durdurur.
2- Virüsün civar dokulara yayılmasını önleyebilmek için burun, salgısını arttırır. Akıntı ile hücre dışına çıkmış virüsler dışarı atılmaya çalışılır. Bu savunma sistemlerinin başarılı olamaması sonucu, solunum yolu istilası başlarsa, öksürük başlar ve bu yolla virüsler dışarı atılmaya çalışılır.
3- Ateşin çıkması ile vücutta antikor yapımı baslar. Bu sebeple her türlü ateş düşürme işlemi, vücudu yanıltacak; vücut "tehdit ortadan kalktı" zannederek, bağışıklığı durduracaktır.
4- Bağışıklığın oluşması ile vücudun savunma sistemleri, içinde virüs olan hücreleri imha ederler ve adale ağrıları ortaya çıkar. Eğer virüs istilası akciğerlere kadar ilerlemiş ise, aynı şekilde, solunum hücrelerinde de yıkım olur ve hastalarda hayati tehlike oluşur. Ancak bu safhada, kortizonlu ilaçlarla bağışıklığın baskılanması gerekir. Yoksa, ilk grip arazları varken, kortizonlu spreylerin verilmesi, hastalığın akciğerlere inmesini kolaylaştırırlar.
Bu safhada yapılan testler serolojik testler olup, kandaki oluşan antikorları tespite yararlar. Bu yüzden, erken safhada yapılırlarsa, yalancı negatif sonuç (-) verirler.
Burada kullanılan teknik ELISA (Enzym-Linked, Immunological Assey) olup, virüse karşı vücudun ürettiği antikorları tespit eder. Bu testler, 10-15 dakikada sonuç verirler. Bu testin doğru sonuç verebilmesi için, vücutta antikor oluşumu için belirli bir zamanın geçmesi şarttır. Bu yüzden hastalık arazları çok belirgin olduğu halde, ilk günlerde moleküler testler yerine bu serolojik testlerin yapılması hatalı sonuçlar verir.
Tespit edilen IgM, hastalığın mevcudiyetini gösterir. Hastalığın ilerleyen safhalarında tespit edilen IgG, hastalığın geçirilmiş olduğunu gösterir.
Ateş, halsizlik, kuru öksürük, adale ağrıları, burun tıkanıklığı, boğaz ağrıları, ishal arazları olanlara, ilk günlerde moleküler testler, ilerleyen safhalarda serolojik testlerin yapılması gerekir.
Türkiye'de uygulanan moleküler (PCR) testler 1-2 günde sonuç verirler. Salgının başladığı ilk günlerde 500.000 test kitinin ABD'ye gönderilmesi büyük sıkıntılara ve hastalıklı şahısların izolasyonunda zorluklara sebep olmuştur.
AŞI: Covid-19 virüsünün izolasyonu için, Afrika "Yeşil maymun" böbrek hücrelerinden yapılan vero doku kültürleri kullanılır. Buradan elde edilen virüsler atlara verilerek, antikor elde edilir. Bu bir AŞI DEĞİLDİR! Pasif bağışıklık sağlayan bir üründür. Aradaki fark tetanos serumu ile tetanos aşısındaki fark gibidir.
Aşı diyebilmek için virüsün zayıflatılmış bir şeklinin insanlara verilmesi ile antikor oluşumunun sağlanması gerekir.
Pasif antikorlar, hayati tehlikenin olduğu durumlarda, zaman kazanabilmek için kullanılabilen bir usuldür.
Covid-19'un farklı alt grupları vardır. Bunların mevcut olmalarının "mutasyon" ile bir ilgisi yoktur. Türkiye'de görülen tipler; Kuveyt ve Orta Avrupa'da görülen tiplere yakındırlar.