Sibirya'daki Ay Tutulmasını Gösterdiğini İddia Eden Video Gerçek Değil!
İddia
Bu videoda, Alaska ile Rusya arasından Güneş tutulmasının nasıl gözüktüğü görülmektedir. Muhteşem, öyle değil mi?
Gerçek mi?
Gerçek Ne?
Video, Tiktok'taki bilgisayarla grafik üretme (CGI/VFX) sanatçısı "aleksey__nz" tarafından üretilmiştir (sonradan kullanıcı adını "laryloo" olarak değiştirmiştir). Video, gerçeği hiçbir şekilde yansıtmamaktadır.
İddianın Kökeni
Video, ilk olarak TikTok üzerinden paylaşıldıktan sonra, birçok sosyal medya hesabı tarafından tekrar paylaşılarak popüler hâle getirilmiştir. Aynı ismin daha önce yaptığı ve bilimsel dezenformasyona neden olan çalışmalar, Malumatfuruş tarafından bir Twitter zincirinde paylaşılmış paylaşılmıştır.
Bilgiler
Bu video, bu konuda yapılan CGI çalışmaları arasında hatalı olduğu en bariz olanı olabilir. Her ne kadar olan olay astronomi bilgisiyle açık bir şekilde çürütülse de, fotoğrafçılık deneyimi olan birisi tarafından da sezgisel olarak hatalı olduğu fark edilebilir.
Bu Videonun Yanlış Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Astronomik Açıklama
Ay'ın gökyüzündeki büyüklüğü, onun Dünya'ya olan uzaklığı ve gerçek çapıyla alakalıdır. Ay'ın Dünya'ya ortalama uzaklığı 384,000 kilometre ve yarıçapı 1,737 kilometredir. Bu da onu gökyüzünde yaklaşım yarım derecelik bir boyutta görmemiz anlamına gelir. Zaman zaman yakınlaşıp uzaklaşsa da bu miktar, profesyonel bir gözün bile fark edebileceği düzeyde değildir.
Dünya'nın yarıçapının 6,371 kilometre olduğunu hesaba katacak olursak, Dünya'nın farklı bir konumundan Ay'a bakmanın, Ay'ın büyüklüğünü fark edilebilir bir miktarda değiştirmeyeceğini görürüz. Çünkü bu değer 384,000 kilometrenin yanında çok küçüktür.
Bir diğer hata da Ay'ın gökyüzündeki hareketinin bu kadar hızlı olması durumudur. Gök cisimlerinin gökyüzündeki hareketi, aslında Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hareketiyle ilişkilidir. Bir yıldız bulunduğu konuma, yaklaşık 24 saat sonra tekrar gelir (360 derecelik bir dönüş). Ay gibi yakın gök cisimleri, kendi yörünge hareketlerinden dolayı, 24 saatten biraz daha farklı bir saatte aynı noktaya ulaşır. Bu sapma günde yaklaşık 13 derecedir. Bu da yaklaşık 50 dakikalık bir sapmaya karşılık gelir. Yani gökyüzündeki tam hareketini tamamlaması yaklaşık 23 saat sürer şeklinde de yorumlayabiliriz. Oysa ki videoda bu saniyeler sürüyor. Böyle bir durumda Ay'ın yörünge hızı o kadar büyüktür ki yörüngede kalması mümkün olamaz.
Keza bu hareket, Dünya'nın her yerinden yaklaşık olarak aynı görünür. Çünkü olay Dünya'nın dönüşüyle alakalıdır. Sadece gökyüzündeki konumu değişiklik gösterebilir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Buna ek olarak Ay'ın gökyüzünde ve kendi etrafında yaptığı absürt dönüşten de anlaşılacağı üzere, yakınımızdaki (ama görünmeyen) bir cismin etrafında yörünge hareketi yaparken Dünya'ya inanılmaz bir biçimde yaklaşıyor. Bu tür bir gelgit kuvvetinin neden olacağı şeyler bir yana, bu şekilde bir üçlü sistemin olmayacağını da biliyoruz.
Video Açıklaması
Videoda en rahatsız edici durum, görüntüdeki hareketliliktir. Bazı telefoto lensler ile Ay'a bu denli olmasa da epey bir yaklaşabilmek mümkündür. Fakat bu kadar yakınlaşma durumunda, el titremesini bırakıp, sabit bir tripoda esen bir rüzgar bile belirgin bir titreşim yaratır. Ay'ın bu hızlı hareketini takip edebilmek için yapılacak bir hareket ise bu kadar yumuşak (yapay) olmayan bir titreşime neden olacaktır. Hiç kuşkusuz bu da yapay olarak kurgu sırasında videoya eklenebilirdi.
Aynı şekilde videoda ses olarak bas bir sesin geldiği duyulmakta. Genelde bu tür içeriklerde bir gerilim hissiyatı katmak için bu yapılmaktadır. Benzer şekilde tutulma başlangıç ve bitişininde de bir ses değişimi duyuluyor. Bu da videoyla ilişkilendirilecek bir hissiyat yaratmak için sonradan verilmiş gibi görünüyor. Bu tür dezenformasyonlara neden olan içeriklerde, böyle efektler yaygın olarak görülüyor, çünkü içgüdüsel olarak inandırıcılığı da artırmakta ve benzer amaçlarla sinema endüstrisinde sıkça kullanılmaktadır.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 6
- 6
- 3
- 2
- 1
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/12/2023 05:16:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12985
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> Felsefe> Bilgi Felsefesi (Epistemoloji)> Şüphecilik (Skeptisizm)> Sahtebilim> Fiziksel Bilim Safsataları> Astronomi ve Uzay Bilimleri Safsataları
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Gözlemci Haberciliği> Gerçeklik Analizi Araştırmaları
- Video Dünya Tutarlılık İspat Yükü Sibirya Gerçek Factchecking Doğruluk Payı Teyit Mitler Ve Gerçekler Mit Mitler Veri Kanıt İspat Araştırma Gazetecilik Yörünge