Yoga felsefesine göre gıdalar üç bölüme ayırmıştır.
Bunlar; Tamasik, Rajasik, ve Sattvik gıdalardır. Genel olarak Tamasik ve Rajasik gıdalar tercih edilmemelidir zira bunlar, fiziksel, mental ve duygusal dengeyi bozmaktadır. Sattvik gıdalar ise enerji, yaratıcılık ve düşünce temizliği verir. Bunların günlük yaşantıda uygulanmasında zorluklar çekiliyorsa gıda dengesi yapmanın faydaları vardır.
Tamasik gıdalar
- Bayat, az veya fazla olgunlaşmış gıdalar
- Tüm etler, mantar ve sirke
- Donmuş veya konserve gıdalar
- Fazla pişmiş veya tekrar ısıtılmış gıdalar
- Uyuşturucular ve alkol
Rajasik gıdalar
- Ekşi, acı veya asitli gıdalar
- Kahve, çay, soğan, sarımsak ve yumurta
- Çikolata, beyaz şeker, beyaz un
- Sert baharatlar ve acı biber
Sattvik gıdalar
- Taze meyve ve sebzeler
- Süt, tereyağı, kuru fasulye gibi bakliyatlar ve bal
- Tam hububat
- Taze meyve ve sebze suları
- Temiz ve taze su
Vejetaryenlik
Artık toplumumuz vejetaryenlik hakkında bilgi sahibi oldu, bu nedenle pek çok ortamda, vejetaryen olanlara acaip insanlar gibi bakılmıyor ama hala daha tam tanımlamlar yapılmış değil gibi, burada çok özetle genel vejetaryenlik kavramını vermeye çalışalım.
Öncelikle şu konuda anlaşalım, vejetaryen olmak veya olmamak tamamen kişisel bir tercihtir. Vejetaryenseniz veya değilseniz neticeleri sizi ilgilendirir, bu nedenle ben vejetayenim diye böbürlenip olmayanları küçümsemek veya et yiyen olup da vejetaryenleri garip kişiler olarak tanımlamanın manası yok. Her ikisi de kişinin kendi seçimi.
Yoga metinleri vejetaryen beslenmeyi önerir, bunun arkasında bilimsel ve yogaya göre ahlaki değerler bulunmaktadır.
Yoga felsefesi bir din olmadığı için vejetaryen olmak ve olmamanın günah gibi yargısal neticeleri yoktur.
Basitçe Vejetaryenlik çeşitleri
Veganlar: Hayvansal kaynaklı hiç bir ürün (et, balık, tavuk, yumurta, süt, peynir) yemezler. Beslenmeleri tahıl, meyve, sebze, baklagiller, tohumlar ve fındık-fıstık bazlıdır.
Lakto-Ovo Vejetaryenler: Et yemezler. Süt ürünleri ve yumurtayı kullanırlar.
Lakto Vejetaryenler: Et, balık ve yumurta yemezler. Süt ürünlerini içeren vegan beslenmedir.
Ovo Vejetaryenler: Et, balık, süt ürünleri yemezler. Yumurta içeren vegan beslenmedir.
Pesko Vejetaryenler: Et ve tavuk yemezler. Balık, süt ürünleri ve yumurta yerler.Balık satvik gıdadır.
Yarı Vejetaryenler: Sadece kırmızı et yemezler.
Meyve ile beslenenler (fruitarianlar): Sadece botanik olarak meyve grubuna giren sebze ve meyvelerle beslenirler. Tüketilerek tohumlarını yayan bitkileri kullanırlar.
Bazı besinlerin önemi
Bakliyat, hububat kombinasyonları ve soya ürünleri protein ihtiyacını karşılamakla beraber, zihin ve bedene negatif tesirler vermez. Ayrıca, tuzlu ve acılı olmayan kuru yemişler özellikle badem protein açısından tavsiye edilir.
Süt ve süt ürünleri Sattvik olarak tanımlanmıştır zira bu gıdalar, kolay sindirilebilir ve sistemde rahatsızlık vermezler. Yoga geleneğinde süt bir gıda olarak kabul edilir ve yavaş tüketilmesi önerilir.
Buğday: Beslenmemizde önemli yeri olan buğday, B vitamini ve mineraller yönünden çok zengindir. Ne yazık ki, un yapımı sırasında buğday taneleri kabuklarından ayrılıp, beyazlaştırılırken atılan kabuklarda bulunan en önemli değerler kabuklarla beraber atılırlar. Böylece vitamin ve mineraller yitirilmiş olur. Bu nedenle, yemeklerimizde kullandığımız, ve beyazlaştırıldığı için, göze daha hoş görünen “beyaz un” vücudumuzda başta kabızlık olmak üzere, diş çürümeleri ve dolaşım bozuklukları gibi aksamalara neden olmaktadır. Buğday unu ile hazırlanan tatlı, hamur işi ve diğer yemeklerin hazmı kolaydır.
Çavdar: Vitamin ve mineral yönünden buğday kadar zengin olan cavdarın, protein değeri daha yüksektir. Çavdardan elde edilen, çavdar unu daha ziyade ekmek yapımında kullanılır.
Maya ezmesi: Tad verici özelliğinden dolayı, tuz gibi ve hatta tuzun yerine kullanılabilir. Fakat yemekler ile beraber pişmez,sonradan ilave edilir. Çünkü pişirildiği taktirde, içerdiği tüm B vitaminini kaybeder. Maya ezmesinin bir diğer özelliği ise sinir ve deri vitamini olmasıdır.
Tam pirinç: Diğer adı çeltik olan natürel pirinç, işleme girip beyazlatılmadan önceki hali ile daha sağlığa daha faydalı bir besindir.
Tabii şeker: Şeker de un ve pirinç gibi, beyazlaştırılırken ham maddesinde bulunan tüm besin değerlerini yitirmektedir. Vitamin ve minerallerden yoksun olan beyaz şeker, beyaz şeker, damar tıkanıklıklarına, diş çürümelerine ve şeker hastalığına, sebep olabilmektedir. Şeker yarine tabii şeker, bal veya pekmez kullanılması, vücut sağlığı, açısından faydalıdır. Kalitesiz bal bal almamaya dikkat edilmelidir. Çünkü kalitesiz ballar %40 oranında şeker ihtiva etmektedir.
Sebze suyu: Başta havuç, kereviz ve prasa olmak üzere, çeşitli sebzelerden kolayca hazırlanabilir. Tercihe göre yarım kilo hebze doğranarak haşlanır, süzülür, sebzeler ya ezilerek süzgeçten geçirilir ve sebze suyuna katılır, ya da, haşlanmış sebze olarak ayrıca kullanılır.
Soya unu: Soya fasulyesinin öğütülmesi ile elde edilen soya unu, çok az miktarda olmak şartı ile yemeklere sos olarak katılabilir. Böylece yumurtada bulunan, protein ve vitamin telafi edilmiş olur, vücuda yumurta yolu ile alınan kolesterol oranı azaltılır, çünkü bir çorba kaşığı soya ununda bulunan besin değeri, bir yumurtada bulunana eşdeğerdir.
Süzme yoğurt: Yoğurdun, bir tülbent içine konulup, asılarak 5-6 saat süzülmesi ile hazırlanır. Süzme işlemi boyunca, bir kada toplayacağınız sıvı hazmı kolaylaştırıcı bir içecek olarak kullanılabilir
Yağlar hakkında: Sağlığımız için önemli oldukları kadar, kararında kullanıldıklarında faydalıdırlar. Başta rafine edilmemiş yağlar olarak, zeytinyağı, mısır yağı ve ayçiçek yağı tercih edilmelidir.