Böbrek naklinin riski ve başarısız olma yolları neler? Bir böbrek donörünün ve donörün ailesinin potansiyel böbrek nakli komplikasyonlarından korkmaları ve endişe duymaları oldukça normaldir. Bazıları bu nedenle bağış yapma konusunda isteksizdir ancak her büyük ameliyatta olduğu gibi doğal bir tepkidir. Potansiyel vericiler daima bu korkulara dair nakil ekibi ile konuşmalıdır. Canlı donör ile nakil ekibi arasındaki tüm görüşmeler ve tıbbi test sonuçları her zaman saklı tutulacaktır.
Böbrek naklinin riski
Hem laparoskopik hem de açık böbrek ameliyatının farklı faydaları ve riskleri var.
Ameliyat, donör için diğer büyük ameliyatlarla aynı riski taşıyor. Ameliyat sonrası komplikasyonların çoğu küçüktür ve sadece hastanede biraz daha uzun yatmaya sebep olur. Böbrek ameliyatı ile ilişkili riskler arasında şunlar var:
- Ağrı: Ameliyattan sonra duyulan ağrı için ilaç verilir.
- Enfeksiyon: Eğer enfeksiyon olursa iyileşme sürecini geciktirebilir veya yara izi veya diğer sorunlara neden olabilir. Cerrahi insizyon sonucu yara enfekte olursa, antibiyotiklerle tedavi edilir. Bu antibiyotikler bakteriyel enfeksiyonlarla savaşan güçlü ilaçlardır.
- Akciğer iltihaplanması: Ameliyat, pnömoni (zatürre) riskini artırır (bakteri veya virüsün neden olduğu akciğer iltihabı). İyileşme süreniz boyunca sizden öksürmeniz ve derin nefes almanız istenecektir. Derin nefes almak ve öksürmek havayı akciğerlerin altına kadar iter, akciğerlerin genişlemesine ve pnömoni riskinin azalmasına yardımcı olur.
- Böbrek hasarı: Cerrahi işlem sırasında böbreğin hasar görmesi olasılığı vardır. Bu riski en aza indirmek için her türlü çaba gösterilecektir.
- Kanın pıhtılaşması: Ameliyattan sonra mümkün olan en kısa sürede hareket etmeniz teşvik edilir. Zira kan dolaşımını uyarır ve kan pıhtılarını önlemeye yardımcı olur.
- Akciğer çökmesi: Böbrek akciğere yakındır ve ameliyat sırasında plevra (akciğerin etrafındaki boşluk) yanlışlıkla açılabilir. Böyle olursa akciğer çökebilir. Doktorlar daha sonra akciğeri genişletmek için göğse bir tüp yerleştirirler.
- İdrar yolu enfeksiyonu: Mesane veya böbrek enfeksiyonudur. Antibiyotiklerle tedavi edilebilir.
- Anesteziye alerjik reaksiyon: Anestezikler ağrıyı önleyen ilaçlardır. Böbrek nakli öncesi değerlendirme sürecinde nakil ekibi alerjilerinizi belirlemeye çalışır. Anesteziye alerjik bir reaksiyonunuz varsa doktor bu sorunu düzeltmek için derhal harekete geçer.
- Ölüm riski: Herhangi bir büyük ameliyatta her zaman ölüm riski vardır. Bununla birlikte canlı böbrek vericileri için ameliyatta ölüm riski çok düşük. Canlı donörün ameliyat için yeterince sağlıklı olduğundan emin olmak için nakil öncesi test ve değerlendirme yapılıyor. 80.000'den fazla canlı böbrek vericisi üzerinde yapılan bir çalışma ile ameliyatta ölüm oranı 10.000 donör başına 3,1 çıktı. Bu oran son 15 yılda değişmedi.
Nakledilen böbrek ortalama 15 ila 20 yıl çalışır.
Böbrek naklinin başarısız olma nedenleri
Herkes sadece böbrek naklinin başarı oranlarından bahseder. Böbrek nakli başarısız olduğunda neler olur bundan nadiren bahsedilir. Nakedilen böbreklerin %97'si birinci ayın sonunda çalışmaya devam ediyor. %93'ü bir yılın sonunda hala çalışıyor ve %83'ü 3 yılın sonunda işlev göstermeyi sürdürüyor. Nakilden sonraki onuncu yılda böbreğin çalışma ihtimali %54'tür. Bunlar oldukça iyi oranlardır.
Böbrek nakil işlemlerinde ameliyatın risklerinden, böbreğin çalışmama ihtimalinden ve sonsuza dek çalışmayacağı gerçeğinden bahsedilir. Ancak kimse nakili bir yılın ardından başarısız olan %7'lik kısımda olacağını düşünmez. Ya da 3 yılın ardından böbreklerini kaybeden %17'lik kısıma girmeyeceklerini düşünür. Ancak birilerinin bu insanlar arasında olması gerektiği unutulmamalıdır.
Her yıl böbrek nakillerinin %20'sinden fazlası yeniden nakildir.
Böbrek naklinin başarısız olmasına yol açan birçok neden var:
Pıhtı
Bu durum genellikle nakledilen böbreğe giden kan damarlarına pıhtı geldiğinde ve böbreğin kan akışı durduğunda olur. Bu risk en çok ameliyattan sonra kısa bir süre vardır.
Sıvı toplanması
Böbrek çevresinde sıvı toplanması durumunda tedavi edilmezse oluşan basınçtan böbrek hasar görür.
Enfeksiyon
Böbrekte enfeksiyon olması özellikle erkenden tespit edilmez ve tedavi uygulanmazsa böbrekte kalıcı sorunlara neden olur.
İlaçların yan etkisi
Bazı ilaçlar böbrekler için zararlı olabilir.
Donör böbrekteki sorunlar
Nakil cerrahları size sadece çalışacağına inandıkları bir böbreği nakledecektir, ancak bazen donör böbrekte bilinmeyen sorunlar olabilir ve böbrek asla iyi çalışmaz. Böbrek asla iyi çalışmazsa uzun süre dayanması mümkün değildir.
Reddetme (Uymama)
Bazı insanlar böbreğin reddedilmesini engelleyen ilaçları almayı bırakır veya dozları kaçırır. Reddetmeyi engelleyici ilaç, vücudunuzun böbreği "yabancı bir nesne" olarak tanımasını önler. İlaç kanınızda yeterince olmazsa vücudunuz böbreği "görür" ve saldırmaya başlar. Böbreğinize zarar verir ve sizi yeniden diyalize döndürebilir. Böbrek alan kişi randevularını, laboratuvar testlerini veya diğer tedavileri kaçırırsa reddetme sorunları söz konusu olabilir.
Tekrarlayan hastalıklar
Çok yaygın olmasa da, orijinal böbreklerinize zarar veren hastalığın geri gelmesi ve nakledilen böbreğe zarar vermesi mümkündür.
Akut reddetme
Nakil ameliyatından hemen sonra meydana gelen akut reddetme şu anda oldukça nadirleşti, ancak her zaman olabilir.
Kronik reddetme
Böbrek nakillerinin başarısız olmasının en yaygın nedeni budur. Vücudun birçok nedenden dolayı bağışıklık sistemi üzerinden böbreğinize yaptığı uzun süreli hasarın sonucudur.
Nakil hastalarının böbrek naklinin başarısız olması üzerinde hiçbir kontrolü olmadığını söylemek mümkün. Ancak nakil hastalarının ilaçlarını almak ve tedavilerini reçete edildiği gibi takip etmek, kendilerini iyi hissetmedikleri zaman nakil hastanesini aramak ve aksi takdirde mümkün olduğunca sağlıklı kalmak noktasında kontrolleri var. Çoğu insan böbreklerine iyi bakmayı dener ancak böbrek yine de çalışmayı bırakabilir.