Araştırmacılar şimdi birçok tıbbi merkezlerde, üniversite hastanelerinde ve diğer kurumlarda akut miyeloid löseminin (AML) nedenlerini, tanı, destekleyici bakımını ve tedavisini inceliyorlar.
Lösemi Genetiği
Bilim adamları normal kemik iliği hücrelerindeki DNA’daki değişikliklerin lösemi hücrelerine nasıl dönüşebileceğini anlamada büyük ilerleme kaydediyor. Bazı kromozomal translokasyonlar veya genellikle AML’de ortaya çıkan diğer değişikliklerle ilgili genlerin (DNA bölgelerinin) daha iyi anlaşılması, bu hücrelerin neden anormal hale geldiğine dair bilgiler sağlar. Araştırmacılar bu değişikliklerin daha fazlasını buldukça, birçok AML türü olduğu açıkça ortaya çıkıyor. Bunların her biri, löseminin nasıl ilerleyeceğini ve hangi tedavilerin en yararlı olabileceğini etkileyen farklı gen değişikliklerine sahip olabilir. Doktorlar şimdi bir kişinin bakış açısını belirlemelerine yardımcı olmak için bu değişiklikleri nasıl kullanacaklarını ve daha fazla veya daha az yoğun tedavi alıp almayacağını öğreniyorlar.
Gelecekte, bu bilgiler AML’ye karşı daha yeni hedeflenmiş tedavilerin geliştirilmesine yardımcı olmak için de kullanılabilir.
Tedaviden Sonra Löseminin Vücutta Kalıp Kalmadığını Test Etmek
AML hücrelerindeki DNA değişikliklerini anlamadaki ilerleme, tedaviden sonra kalan en düşük miktarda lösemi tespit etmek için çok hassas testler sağladı (çok az sayıda lösemi hücresi mevcut olsa bile) rutin kemik iliği testlerinde bulunabiliyor.
Örneğin, polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi, bir genin yer değiştirmesine veya yeniden düzenlenmesine dayanan bir numunedeki çok küçük sayıdaki AML hücrelerini tanımlayabilir. Bir PCR testi, tedavinin AML hücrelerini nasıl yok ettiğini belirlemede yararlı olabilir.
Doktorlar, minimal kalıntı hastanın üzerinde ne gibi bir etkiye sahip olduğunu ve bunun daha ileri veya yoğun tedaviye olan ihtiyacı nasıl etkilediğini belirlemeye çalışıyor.
AML Tedavisi
AML tedavisinde daha etkili ve daha güvenli tedaviler bulmak için birçok çalışma yapılmaktadır.
Kemoterapi
Araştırmacılar kemoterapi (kemo) ilaçlarının en etkili kombinasyonunu bulmaya çalışırken, yine de istenmeyen yan etkilerden kaçınmak istiyorlar. Bu, mevcut tedavilerden daha az yararlanacak yaşlı hastalarda özellikle önemlidir.
Araştırmacılar AML’de kullanılmak üzere birçok yeni kemoterapi ilaç araştırıyor:
AML İçin Kullanılan Kemoterapi İlaçları
- Sapacitabine, nükleozid analog olarak bilinen ve AML’li yaşlı hastalar için bir tedavi seçeneği vaadinde bulunan bir ilaç türü.
- Laroküsin, alkilleyici ajan olarak bilinen bir çeşit kemoterapi ilaç olup AML’li yaşlı erişkinlerde de bir seçenek olarak test edilmektedir.
- Tipifarnib, bir farnesil transferaz inhibitörü olarak bilinen daha yeni bir ilaç türü, aynı zamanda erken çalışmalar konusunda umudunu gösterdi. Bu ve benzeri ilaçlar artık daha büyük klinik araştırmalarda test ediliyor.
- Bortezomib (Velcade®), bir proteazom inhibitörü olarak bilinen bir ilaç türüdür. Çoklu miyeloma ve belirli lenfoma tiplerinin tedavisinde yardımcı olur. Yeni bir çalışma, bu ilacın AML için kemoterapi ya ilavesi umut verici sonuçlar verdi.
Kemoterapinin etkinliği bazı durumlarda sınırlı olabilir, çünkü lösemi hücreleri zamanla kendine dirençli hale gelir. Araştırmacılar şimdi kemoterapi ile birlikte diğer ilaçları kullanarak bu direnci önlemek veya tersine çevirmek için yollar arıyorlar. Ayrıca, kemoterapi ile yeni ilaç çeşitlerini bir araya getirerek bunun daha iyi çalışıp çalışmayacağını araştırmak istiyorlar.
Akut Promiyelositik Lösemi (APL)
APL’li hastaların çoğunda ATRA ve kemoterapi ile tedavi edilir. Son yıllardaki araştırmalar, ATRA’nın arsenik trioksit ile kombine edilmesinin en azından çoğu hasta için iyi olduğunu göstermiştir. Kemoterapi ilaçları alamayan hastalar için bu kombinasyon daha önce kullanılmıştı. Artık daha fazla hasta, kemoterapinin bazı yan etkilerinden kaçınmalarına izin vererek, ilk tedavi olarak ATRA artı arsenik alabilir.
Kök hücre nakilleri
Araştırmacılar kök hücre nakillerini etkililiklerini arttırmak, komplikasyonları azaltmak ve hangi hastaların bu tedaviden yararlanacaklarını belirlemek için rafine etmeye devam ediyor. Otolog, allojenik ve mini nakiller en iyi ne zaman kullanılabileceğini tam olarak belirlemeye yardımcı olmak için birçok çalışma yapılmaktadır.
Hedeflenen tedaviler
Kemoterapi ilaçları birçok AML hastasına yardımcı olabilir, ancak bu ilaçlar her zaman hastalığı iyileştirmemektedir. AML’de görülen bazı genetik değişikliklere spesifik saldırı düzenleyen yeni hedefli ilaçlar geliştirilmektedir. Bu ilaçlar standart kemoterapi ilaçlarından farklı çalışır.
AML’li 3 kişiden 1 kişide, lösemi hücreleri FLT3 geninde bir mutasyona sahiptir. FLT3 inhibitörleri olarak adlandırılan, midostaurin (Rydapt) gibi yeni ilaçlar, bu gen değişimi ile hedef hücrelerdir. Bu ilaç artık AML’nin FLT3 mutasyonuna sahip kişileri tedavi etmek için kemoterapi ile birlikte kullanımı onaylanmıştır. Quizartinib gibi diğer ilaçlar, özellikle kemoterapi ile kombine edildiğinde, erken çalışmalarında AML’ye karşı aktivite göstermiştir. Ancak şimdiye kadar bu diğer ilaçlar sadece klinik araştırmalarda mevcuttur.
C-KIT genindeki değişiklikler bazı AML vakalarında da önemli görünmektedir. Dasatinib (Sprycel) gibi bu geni hedef alan ilaçlar zaten diğer lösemi tiplerine karşı kullanılıyor ve şu anda AML’ye karşı araştırılıyor.
AML hücrelerindeki diğer değişiklikleri hedef alan birçok yeni ilaç şimdi de inceleniyor. Örnekler şunlardır:
- Vorinostat (Zolinza) ve panobinostat (Farydak) gibi histon deasetilaz (HDAC) inhibitörleri,
- Polo benzeri kinaz (Plk) önleyicileri, örneğin volasertib
- Aurora kinaz inhibitörleri, örneğin AZD1152
İmmünoterapi Nedir?
İmmünoterapinin amacı, kanser hücrelerini savuşturmak veya yok etmek için vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmektir.
Monoklonal antikorlar: Bunlar, kanser hücrelerinin yüzeyindeki maddeler gibi belirli hedeflere yapışmak üzere tasarlanmış bağışıklık sistemi proteinlerinin (antikorların) insan yapımı versiyonlarıdır. Bazıları kanser hücrelerine karşı vücudun bağışıklık tepkisini arttırarak çalışır. Diğerleri, kendilerine bağlı radyoaktif kimyasallara veya hücre zehirlerine sahiptir. Hastaya enjekte edildiklerinde, bu antikorlar, radyoaktivite veya zehri direkt olarak onları öldüren kanser hücrelerine getiren bir yer belirleme cihazı gibi hareket eder. Monoklonal antikorlar çoğunlukla lenfoma tedavisinde kullanılır, ancak lösemilerde kullanımı daha sınırlıdır.
Gemtuzumab ozogamisin (Mylotarg), hücre zehiri takılı bir monoklonal antikordur. Bir zamanlar yaşlı hastalarda AML’nin tedavisi için onay verildi, ancak çalışmalar uzun vadede çok yararlı görünmediğini keşfedince piyasadan çekildi. Bununla birlikte, son yıllarda bazı hastalarda klinik araştırmalarda yine boy gösteriliyor.
Aşı tedavisi: Bilim adamları, aşılar kullanarak lösemi hücrelerine karşı bağışıklık tepkisini artırma yollarını araştırıyor. Örneğin, bir aşıda, belirli beyaz kan hücrelerinin türleri (bağışıklık sisteminin hücreleri) hastanın kanından alınır ve Wilms ‘tümör 1 proteini (WT1) adı verilen birçok AML hücresinde bulunan bir proteine maruz bırakılır. Bu hücreler daha sonra bir damara infüzyon yoluyla hastaya verilir (IV). Vücutta, bu hücreler lösemiye saldıracak diğer bağışıklık sistemi hücrelerine yardım eder. Bu aşı ile ilgili erken bir çalışma ümit verici sonuçlar verdi, ancak yararlı olup olmayacağını görmek için daha fazla araştırma gerekiyor. Diğer aşılar da incelenmektedir.