Asmat, kendi yolunda mükemmel bir yer. İhtiyacın olabilecek her şey burada. Karides, yengeç, balık ve istiridyelerle dolu. Ormanda yaban domuzu, tüylü, opossum benzeri kuskus ve devekuşu benzeri cassowary vardır. Ve özü dövülerek beyaz nişastaya dönüştürülebilen ve Oğlak böceğinin larvalarına ev sahipliği yapan sago palmiyesi, her ikisi de önemli besin kaynaklarıdır. Nehirler gezilebilir otoyollardır. 15 fit uzunluğundaki timsahlar kıyılarında sinsi sinsi dolaşıyor ve simsiyah iguanalar kökünden sökülmüş ağaçların üzerinde güneşleniyor. Parlak kırmızı-yeşil papağan sürüleri var. Beş inçlik gagaları ve mavi boyunları olan boynuzgagalar.Bu bir alıntıdır Savage Harvest: A Tale of Cannibals, Sömürgecilik ve Michael Rockefeller'in Trajik İlkel Sanat Arayışı, Carl Hoffman . Telif hakkı (c) 2014, Carl Hoffman'a aittir. HarperCollins Publishers'ın bir baskısı olan William Morrow tarafından 18 Mart 2014'te yayınlanacak. İzin alınarak yeniden basılmıştır.
Ve okyanuslar, dağlar, çamur ve orman tarafından herkesin bildiğinden daha uzun süre duvarlarla çevrilmiş erkek ve kadınlardan doğan sırlar, ruhlar, yasalar ve gelenekler.
50 yıl öncesine kadar burada tekerlek yoktu. Çelik veya demir yok, kağıt bile yok. Hala tek bir yol veya otomobil yok. 10.000 mil karelik alanda sadece bir uçak pisti var ve ana Agats şehrinin dışında tek bir baz istasyonu yok. Arafura Denizi'nin 15 metrelik gelgitleri güneybatı Yeni Gine kıyılarını sular altında bırakırken, suyun nerede başladığını ve toprağın nerede bittiğini bilmek zor, her gün bu düz bataklığa kayan ve büyük nehirlere karşı sertçe iten görünmez bir şişlik. İç kısımlara uzanan saten, diz boyu çamur ve mangrov bataklıkları dünyası, büyük bir hidroponik teraryum.
Dalgalar çarptığında ve 30 metrelik uzun teknemiz yuvarlandığında, gelen gelgitlerin ve taşan suyun çalkantılı bir yeri olan Betsj Nehri'nin ağzını geçiyorduk. Sürünerek ilerledim, plastik bir muşambanın altına uzandım ve körü körüne spor çantamda uydu telefonumu tutan Ziploc çantayı aradım ve cebime koydum. Telefonu getirmek istememiştim ama son anda, bir telefon görüşmesi yokken ölmenin ne kadar aptalca olacağını düşünmüştüm. Michael Rockefeller 1961'de katamaranı tam bu noktada ters döndüğünde bir radyosu olsaydı, asla ortadan kaybolmayacaktı.
Rockefeller ailesi (üstte: Michael sağda duruyor).(Keystone / Hulton Arşivi / Getty Images)
Michael Rockefeller'ın Yeni Gine'ye yaptığı seyahatler sonunda onu ünlü ailesinin ulaşamayacağı kadar uzağa götürdü.(AP Resimleri)
Sauer, sömürge yetkililerinin 1958 baskınında öldürdüğü Samut'un oğludur - Rockefeller'ı tuzağa düşürecek olayların başlangıcıdır.(Carl Hoffman)
Kaybolmasının ardından gemiler, helikopterler ve uçaklar Asmat bölgesinin bataklıklarını aramak için seferber edildi.(Eliot Elisofon / Time Life Pictures / Getty Images)
Pirien köyünün eski muhtarı Kokai, Rockefeller'ın ortadan kaybolmasından önceki ve sonraki olayları canlı bir şekilde hatırladı, ancak bu konuda hiçbir şey bilmediğini iddia etti.(Carl Hoffman)
Genellikle ruhları uzak tutmak için bir yastık olarak kullanılan bir Asmat atalarının kafatasının alt çenesi, kafa avı yapanların kafataslarından farklı olarak sağlamdır.(Branly Wharf Müzesi / Scala / Sanat Kaynağı, NY)
Pirien'de Kokai, geleneksel Asmat teçhizatını kullanır: Kuskus kürkü kafa bandı, burun kemiği süsü, tüylü çanta ve bir yay ve oklar.(Carl Hoffman)
Aile albümü: Otsjanep ve Pirien'den erkekler, Michael Rockefeller'in 1961'de bölgede çektiği fotoğrafların kopyalarını inceliyor.(Carl Hoffman)
Michael'ın babası Nelson, basının karşısına çıktı.(Fotoğraf: Eliot Elisofon//Time Life Pictures/Getty Images)
Arafura Denizi'nde (arkadan): yazarın tekne pilotu Wilem; Wilem'in asistanı Manu; ve yazarın tercümanı Amates.(Carl Hoffman)
Pirien'de: Yazar, eski başkan Kokai'nin aile üyeleriyle (yazarın arkasında, çizgili gömlekli) diz çöker (ortada).(Carl Hoffman)
Gelenek canlandı: Pirien ve Jisar'daki köylüler yeni binanın çatısını tamamlıyor oyun , ya da erkek evi, hükümet onların inşa etmelerine izin verdi.(Carl Hoffman)
Rockefeller en çok Asmat halkının ata kutuplarından etkilenmişti. bisj — bir ölümün intikamının henüz alınmadığına dair ayrıntılı, cinsel açıdan müstehcen işaretler.(© Metropolitan Museum of Art / Art Resource, NY)
23 yaşındaydı, New York Valisi Nelson Rockefeller'ın ayrıcalıklı oğluydu, kendisini temiz bir öğrenciden sakallı fotoğrafçı ve sanat koleksiyoncusuna dönüştüren hayatının macerasına yedi ay kala. Bir an bizim teknemiz gibi onun teknesi dalgalar tarafından savruluyordu ve bir an sonra o ve Hollandalı arkadaşı devrilmiş bir tekneye tutunuyorlardı. Ve sonra Rockefeller kıyıya yüzdü ve ortadan kayboldu. Gemiler, uçaklar, helikopterler ve kıyılarda ve orman bataklıklarında sinsi sinsi dolaşan binlerce yerlinin katıldığı iki haftalık aramaya rağmen hiçbir izine rastlanmadı. Başına bu kadar basit, banal bir şeyin gelmesi, başımıza gelenleri daha da gerçek hissettiriyordu. Önsezili bir müzik olmazdı. Kötü bir dalga ve ben hiçliğin ortasında bir tekneye tutunuyor olurdum.
Michael'ın ölümünün resmi nedeni boğulmaktı, ancak uzun zamandır çok sayıda söylenti vardı. Kaçırılmış ve tutsak edilmişti. Yerli olmuştu ve ormanda saklanıyordu. Köpekbalıkları tarafından tüketilmişti. Sadece yerel Asmat kelle avcıları tarafından öldürülmek ve yenmek için kıyıya ulaşmıştı. Hikaye büyümüş, efsanevi hale gelmişti. 1980'lerde Leonard Nimoy'un ev sahipliğinde onun hakkında Broadway dışı bir oyun, bir roman, bir rock şarkısı, hatta bir televizyon programı vardı.
Michael'ın o zamanlar Hollanda Yeni Gine olarak adlandırılan yere ilk seyahatinde bir fotoğrafını gördüğümden beri bu hikaye beni büyülemişti. İçinde diz çöküyor, 35 milimetrelik kamerasını yerlilerin yakın gözleri altında tutuyor. Büyük Baliem Vadisi'nin yaylalarında bir belgesel film üzerinde çalışıyordu. Bu film, ölü kuşlar , sürekli ritüel savaşla uğraşan, ancak temasa geçilmiş, taş devri kültürünün çığır açan bir etnografik incelemesiydi. Dağlar, sis, bağıran, çığlık atan ve mızrak, yay ve okla birbirlerine saldıran çıplak adamlar, çarpıcı biçimde farklı dünyalardan insanlar arasındaki tüm temas fikri gibi beni büyülemiş ve büyülemişti. 20'li yaşlarımda oraya gitmeye çalıştım ama genç bütçem için çok pahalıydı, bu yüzden kısa bir süreliğine Borneo'da kaldım.
O fotoğrafa bakarak, Michael'ın ne gördüğünü ve hissettiğini merak ederek, ona gerçekten ne olduğunu merak ederek, gizemi çözüp çözemeyeceğimi merak ederek saatler harcadım. Kaçırılmış olması ya da kaçmış olması bir anlam ifade etmiyordu. Boğulsaydı, o kadardı. Yüzdürme yardımcılarına bağlı olması dışında. Köpekbalıklarına gelince, bu sularda insanlara nadiren saldırdılar ve ondan hiçbir iz bulunamadı. Bu da, eğer yüzerken ölmediyse, daha fazlası olması gerektiği anlamına geliyordu.
Bir çarpışma, devasa bir yanlış anlama olmalıydı. Asmat halkı kana bulanmış savaşçılardı, ancak Hollandalı sömürge yetkilileri ve misyonerler, Michael kaybolduğunda neredeyse on yıldır bölgedeydi ve Asmat asla bir beyazı öldürmemişti. Eğer öldürülmüş olsaydı, bu, Kolomb'un Yeni Dünya'ya ilk kez yelken açmasından bu yana Batılılar ve Diğerleri arasında sürmekte olan bir çatışmanın kalbini vurdu. Dünyanın bu uzak köşesinde Rockefeller'ların, güçlerinin ve paralarının aciz olduğunu, hiçbir şey bulamadıklarını inandırıcı buldum. Bu nasıl mümkün oldu?
Hollanda sömürge arşivlerini ve Hollandalı misyonerlerin kayıtlarını karıştırmaya başladım ve hayal ettiğimden daha fazlasını buldum. Gemiler, uçaklar ve helikopterler eve gittikten sonra bir dizi yeni soruşturma yapıldı. Hollanda hükümeti, sahadaki Asmat konuşan misyonerler ve Katolik Kilisesi yetkilileri tarafından davayı tartışan sayfalarca raporlar, kablolar ve mektuplar vardı ve bunların çoğu hiçbir zaman kamuya açıklanmamıştı. Bu soruşturmaların kilit katılımcıları olan adamlar 50 yıl boyunca sessiz kaldılar, ancak hala hayattaydılar ve sonunda konuşmaya istekliydiler.
***
20 Şubat 1957'de, Asmat'taki en büyük mezradan 6.000 kat daha büyük bir beton ve çelik şehrinde, Nelson Rockefeller dünyayı yeni bir görme şekliyle tanıştırdı. 49 yaşında, dik çeneli ve hırslı, Standard Oil'in kurucusu John D. Rockefeller'ın torunuydu. Gazetenin ön sayfasında duyurulan Nelson'ın doğumu sırasında, New York Times John D., 900 milyon dolar olarak tahmin edilen servetiyle dünyanın en zengin adamıydı. İki yıl içinde Nelson, New York valisi olacaktı. 1960 yılında cumhurbaşkanlığı için aday olacaktı. 1974'te Amerika Birleşik Devletleri başkan yardımcısı olacaktı.
15 West 54th Street'te, annesi Abby Aldrich Rockefeller'ın bulunmasına yardım ettiği Modern Sanat Müzesi'nin hemen köşesinde, zarif bir şekilde kıvrımlı cumbalı pencereleri olan, aileye ait, dört katlı bir konakta misafirler saat 8'de gelmeye başladı: 30:00 Ertesi gün halka açılacak olan İlkel Sanat Müzesi'nin ilk sergisini müjdeleyen özel bir resepsiyona. Kutladıkları şeyler çok uzaklardan geldi. Paskalya Adası'ndan oyulmuş bir kürek. Nijerya'dan bir tahta maskenin uzun, abartılı yüzü. Meksika'dan Kolomb öncesi Aztek ve Maya taş figürleri. Bu nesnelerin çevresinde etnografik dioramalar, Afrika kulübeleri, kanoları ve balık ağları tasvirleri yoktu. Beyaz duvarlara karşı ray aydınlatmasıyla aydınlatılan, sade beyaz silindirlerin ve küplerin üzerinde durdular. Sanat eseri olarak görülmeliydiler.
Nelson, New York aşiret modasının yüksekliğinde giyinmişti: siyah kravat. Konuklar kanepeleri ısırıp şarap yudumlarken, onlara yeni müzesinin dünyada türünün ilk örneği olduğunu ve yalnızca ilkel sanata adandığını söyledi. İlkel sanatı ayrı bir kategori olarak kurmak istemiyoruz, dedi, daha çok, onu tüm eksik çeşitliliğiyle, insan sanatlarının zaten bildiği şeylerle bütünleştirmek. Amacımız her zaman, dünyanın diğer sanat müzelerinde sergilenen eserlerle aynı kalitede nadir bulunan olağanüstü güzellikteki nesneleri seçip, herkesin onlardan en iyi şekilde yararlanabilmesi için sergilemek olacaktır.
Michael Rockefeller o gece sadece 18 yaşındaydı ve olayın onun için sahip olduğu gücü hayal etmek kolay. Babasının yeni müzeyle gurur duyması, nesnelerin egzotik güzelliği ve çekiciliği, onlara hayran olan New York seçkinlerinin kreması. Michael uzun boylu ve inceydi, traşlıydı ve babası gibi kare çeneliydi, kalın, siyah çerçeveli gözlüklüydü. Manhattan'daki aile konağında ve Westchester County'deki Rockefeller malikanesinde iki kız kardeşi ve iki erkek kardeşiyle birlikte büyümüştü. Abby Rockefeller'ın Nelson'a yaptığı gibi, Nelson da Michael'a yaptı, onu diğer çocukların beyzbolda okudukları gibi sanatta eğitti ve Cumartesi öğleden sonraları onu sanat tüccarlarına götürdü. İkiz kardeşi Mary, babalarının sanatını yeniden düzenlemesini izlemeyi ne kadar sevdiklerini hatırladı.
Harvard'daki dört yılının sonuna yaklaşırken, Michael, bir arkadaşının sözleriyle, sessiz, sanatsal bir ruhtu. Ve o yırtılmıştı. Babası, oğlunun kendisi gibi olmasını, aile şirketlerinden birinde, bankacılıkta veya finansta kariyer yapmasını ve bir yandan da sanatsal tutkularını şımartmasını bekliyordu. Michael, Harvard'dan B.A. ile birincilikle mezun oldu. Tarihte ve ekonomide, ama o başka bir şey için can atıyordu. Bir yaz boyunca babasının Venezüella'daki çiftliğinde çalışarak, 1957'de Japonya'yı ziyaret ederek çok seyahat etmişti ve etrafı sadece sanatla değil, ilkel sanatla da çevriliydi. Ve ilkel sanat koleksiyoncusu babasını, kaynağına gidip güçlü vali ve başkan adayının hayal ettiğinden daha derine dalmaktan daha gururlu hale nasıl getirebilirdi?
Harvard'da, üzerinde çalışmaya başlayan film yapımcısı Robert Gardner ile tanıştı. ölü kuşlar , ve ses mühendisi olarak imza attı. Antropoloji alanında Harvard yüksek lisans öğrencisi olan Karl Heider, 1961 film gezisinde onunla bir çadırı paylaştığını söyledi. Akşamları Heider, takımın en zengin üyesinin çoraplarını ördüğünü görünce şaşırdı.
Ama Michael da hırslıydı. Heider bana, Michael'ın babasının onu müzesinin yönetim kuruluna koyduğunu söyledi ve Michael, daha önce yapılmamış bir şey yapmak ve New York'a büyük bir koleksiyon getirmek istediğini söyledi. Asmat'ta kısa süre önce saha çalışmasına başlayan Hollanda Ulusal Etnoloji Müzesi müdür yardımcısı Adrian Gerbrands ile zaten yazışmıştı. Bölge, avcı-toplayıcı olarak yaşayan ve buna rağmen şaşırtıcı güzellikte oymalar üreten insanlara ev sahipliği yapıyordu. Heider, Asmat'ın bariz bir seçim olduğunu söyledi.
Michael, Mayıs ayı ortasındaki çekimler sırasında oraya bir keşif gezisi yaptı. Sadece 1950'lerin ortalarında birkaç Hollandalı misyoner ve hükümet yetkilisi Asmat'ı sakinleştirmeye başladı, ancak 1961'de bile çoğu Batılı görmemişti ve köyler arası savaş ve kelle avcılığı yaygındı. Şimdi burası vahşi ve daha önce gördüğümden daha uzak bir ülke, diye yazdı Michael. Birçok yönden, o zamanlar Asmat dünyası, Batı'nın tüm tabularının ayna görüntüsüydü. Bazı bölgelerde erkekler birbirleriyle seks yaptı. Zaman zaman eşleri paylaştılar. Bağlanma ritüellerinde bazen birbirlerinin idrarını içtiler. Komşularını öldürdüler, insan kafaları avladılar ve insan eti yediler.
Bununla birlikte, vahşi değillerdi, ancak bir 747'yi uçurmak için gerekli tüm beyin gücüne ve el becerisine sahip, biyolojik olarak modern insanlardı, o kadar karmaşık bir dili vardı ki 17 zaman vardı, izole edilmiş evreni ağaçlar, okyanus, nehir ve bataklık tüm deneyimlerini oluşturuyordu. . Onlar, bir ruhlar dünyasında yaşayan saf geçim avcı-toplayıcılardı - rattanda, mangrov ve sago ağaçlarında, girdaplarda, kendi parmaklarında ve burunlarında ruhlar. Her köylü onları görebilir, onlarla konuşabilirdi. Onların dünyası vardı ve ataların denizlerin ötesindeki, Safan olarak bilinen krallığı ve arada bir dünya vardı ve hepsi eşit derecede gerçekti. ölüm yok sadece olmuş ; hastalık bile ruhların eline geçmiştir, çünkü ölünün ruhları yaşayanları kıskanır ve oyalanmak ve fitne çıkarmak isterdi. Asmat, birinin diğerini dengelediği, aşırılıkların, yaşam ve ölümün ikili bir dünyasında yaşadı. Hastalık ve ölüm ancak özenle hazırlanmış kutsal şölenler, törenler ve karşılıklı şiddet yoluyla, bu ataları Safan'a, denizin ötesindeki topraklara geri götürerek yatıştırarak kontrol altında tutulabilirdi.
Taşsız bir ülkede uzman ağaç oymacılığı yapan Asmatlar, süslü kalkanlar, kürekler, davullar, kanolar ve ata direkleri olarak adlandırılan bisj , bir ata ruhunu somutlaştıran. Bisj direkleri, timsahlar, peygamberdeveleri ve kafa avcılığının diğer sembolleriyle iç içe yığılmış adamların 20 fit yüksekliğindeki başyapıtlarıydı. Kutuplar akıldan çıkmayan, etkileyici, canlıydı ve her biri bir atasının adını taşıyordu. Oymalar, ölülerin ve yaşayanların, ölümlerinin unutulmadığının, intikam alma sorumluluğunun hâlâ hayatta olduğunun anma işaretleriydi.
Asmat Kültür Bölgesi Haritası(Guilbert Gates)
Asmatlar kendilerini ağaçlarda gördüler - tıpkı bir adamın ayakları, bacakları, kolları ve bir başı olduğu gibi, kökleri, dalları ve bir meyvesi olan ve tepesinde bir tohum olan sago ağacı da öyle. Sago ağacının meyvesi yeni ağaçları beslediği gibi, insanların meyvesi, başları da gençleri besledi. Hepsi, ağabeyin küçüğü öldürmesi ve genç bir adamın kasıklarına dayaması için kandırdığı Asmat yaratılış mitlerinden biri olan, dünyadaki ilk kardeşlerin hikayesinin bir versiyonunu biliyorlardı. Kafatası, kurbanın adını alıp kendisi olurken bile, inisiyenin büyümesini besler. Erkeklerin nasıl kelle avlanacağını ve bir insan vücudunu nasıl keseceklerini ve bu kafatasını erkeklerden yeni adamlar yapmak ve hayatın dünyaya akmasını sağlamak için nasıl kullanacaklarını bu hikaye aracılığıyla öğrendiler.
Bisj direğinin tamamlanması genellikle yeni bir baskın turunu ortaya çıkardı; intikam alındı ve denge yeniden sağlandı, yeni kafalar elde edildi - erkek çocukların büyümesini besleyecek yeni tohumlar - ve kurbanların kanları direğe bulaştı. Direkteki ruh tamamlandı. Köylüler daha sonra seks yaptılar ve kutuplar sago tarlalarında çürümeye bırakıldı, sago gübreledi ve döngü tamamlandı.
Asmatların görebildikleri somut dolaysızlığın dışındaki herhangi bir şey o ruh dünyasından gelmek zorundaydı - tek anlaşılır açıklama buydu. bir uçak opndettaji -ruhların üzerinden geçen bir kano. Beyaz adamlar denizin ötesindeki diyardan geldiler, ruhların yaşadığı yerle aynı yer ve süper varlıklar da öyle olmalı.
Michael bu diyara yalnız bir maceracı olarak girmedi; O bir Rockefeller'dı, İlkel Sanat Müzesi'nin mütevelli heyetinden bahsetmiyorum bile. Gezici ekibi, diğerlerinin yanı sıra, Hollanda Yeni Gine Yerli İşleri Departmanından kendisine atanan bir hükümet antropoloğu olan Gerbrands ve René Wassing'i içeriyordu.
Michael'ın Asmat'a yaptığı ilk geziden alan notları ve yazdığı mektuplar, koleksiyonculuğuyla ilgili derinleşen bir ciddiyet ortaya koyuyor. İkinci keşif gezisinden önce hedeflerini ortaya koydu; araştırma konuları; üslup çeşitliliği için kriter. Kitaplar üretmek ve Asmat sanatının gelmiş geçmiş en büyük sergisini düzenlemek istiyordu.
Michael Ekim 1961'de Asmat'a döndü. Wassing tekrar ona katıldı ve Agats'ta Hollandalı bir devriye subayını kendisine ev yapımı katamaranını satması için zorladı. Asmatların bağımlı hale geldiği. O ve Wassing, iki Asmat genci eşliğinde üç hafta boyunca 13 köyü ziyaret etti.
Michael gittiği her yerde ve miktarda toplandı, davullara, kaselere, bambu boynuzlara, mızraklara, küreklere, kalkanlara yüklendi. En çok bisj direklerinden etkilendi. İroni duygusu olmadan şöyle yazmıştı: Bu, Batı ticaretçiliğinin Asmat sanatına tecavüzü için bana dokunulmaz görünen bir tür nesneydi. Güneydeki Omadesep köyünde ilk gezisinde dörtlü bir set satın almıştı; şimdi, 1976'da kapatıldıktan sonra İlkel Sanat Müzesi'nin koleksiyonlarını içine alan Metropolitan Sanat Müzesi'nin Michael C. Rockefeller Kanadı'nda duruyorlar.