Saç follikülünün yaşam döngüsü; büyüme fazı (anajen), dinlenme fazı (katajen) ve uyku hali fazı (telojen) olarak üç aşamadır. Büyüme fazında saçları renklendirmek için pigment üretilerek kullanılır. Büyüme fazının uzunluğu İki yıl ile sekiz yıl arasındadır, bu süre genlerinize ve belirli hormonların seviyesine göre değişir. Follikül, anajen fazı bitirmek için emir aldığında, saç üretmeyi durdurur ve telojen faz için hazırlık yapmaya başlar. Telojen faza geçince anajen faza geri dönmesi için 6-18 ay gerekmektedir.
Başınızdaki her saç aslında beyaz renkle başlar ve melanin adı verilen doğal bir pigmentle renklendirilir. Saçlarınız büyüdükçe, melanositler (melanin üreten hücreler) her bir saç köküne sorunsuz şekilde renk katan melanini transfer eder. Yaşlandıkça, melanosit aktivitesi yavaşlar ve sonunda durur ve saçlar da daha az pigment içerir. Genetik, hormonlar ve çevresel kirleticiler grileşme sürecini hızlandırabilmesine rağmen, 30 yaşından sonra her on yılda griye dönüşme şansınızı % 10- 20 artıracaktır.
Dermatolog Dr. Marie Jhin’ e göre (San Fransisko Premier Dermatoloji Kliniği başkanı) Grileşmeyi (saç ağarmasını) arttıran durumlar:
Stres – Nature Medicine, New York Üniversitesi’ndeki fareler üzerinde yapılan bir araştırmada stresin saç folliküllerindeki kök hücreleri tamamen tüketebileceği sonucuna vardı, bu da saç rengini etkilemektedir.
Tıbbi durum – Tiroid hastalığı veya hipofiz bezi sorunları, gri saçların başlangıcını tetikleyebilir. Veya, yukarıdaki çalışmadaki gibi, alopesi, saç dökülmesi veya vitiligo gibi koşulları tetikleyen saç folikülleri ile ilgili sorunlar.
Kendi bağışıklık hücrelerimizin bedenimize saldırdığı otoimmün hastalıklarda eğer saç hücrelerimize saldırı varsa saçlar ağarabiliyor.
Vitamin eksikliği – B12 vitamini eksikliği saçların beyazlamasına neden olabilmektedir. Vejetaryen veya vegan olmak, Crohn hastalığına yakalanma, gastrik bypass ameliyatı geçirme gibi durumlarda saçların erken beyazladığı görülmüştür. Bazı ilaçlar veya doğum kontrol ilaçları veya anemi de saç beyazlamasında sorumlu tutulmaktadır.
Nikotin – Sigara içenlerin hem saçlarına hem de ciltlerine zarar vermektedir, saç folliküllerini etkilemektedir.
Güneş eksikliği – Saç foliküllerinde D vitamini de bulunduğu için, sadece “güneş ışığı vitamini” yeterli olmadığı takdirde, saçınızın pigmentasyonunu kaybetmeye başlayabilecektir.
Dr. Jhin bu faktörlerin saç renginiz üzerinde genlerinizden daha fazla etkisi olduğunu iddia ediyor. O nedenle, “Saçlarınızın erken gri tonuna geldiğini fark ederseniz ve ailenizde erken saç beyazlaması yoksa, tiroidinizin iyi olup olmadığını, vitamin seviyelerinin iyi olup olmadığını ve aneminizin olup olmadığını kontrol etmek için doktorunuzu görmelisiniz.” demektedir.
Ne yediğiniz saçlarınızın ağarmasını etkileyebilir:
Güçlü bir antioksidan enzim olan Katalaz pek çok bitki ve hayvan hücresinde bulunur, saçların ağarmasına neden olan hidrojen peroksidi parçalar. Hidrojen peroksit hücrelerimizin çalışması sırasında ortaya çıkan bir atıktır. Normalde yine hücrelerimiz tarafından üretilen katalaz enzimi bu hidrojen peroksidi parçalayarak zararsız hale getirmektedir. Ancak yaşlandıkça vücudumuz daha az katalaz üretir. Parçalanamayan hidrojen peroksit de saç follikülllerinde birikerek beyazlamasına hatta dökülmesine neden olmaktadır. Sarımsak, soğan, karnabahar, brokoli, lahana gibi katalaz içeren besinlerle vücudumuzda katalazı arttırabiliriz, böylece ağarmış saçlar renklenebilir.
Bakır ve Çinko: Saç renk mineralleri
Ceviz bakırdan zengindir – 1 fincan ceviz günlük ihtiyacın %93’ ünü karşılar. Bakır melanin üretimi için şarttır.
Dana ciğeri*, nohut, kakao, badem, susam, kaju, kuşkonmaz, ıspanak, keçi peyniri, avokado ve lahana da bol miktarda bakır içerir (1,2).
Çinko kaynakları: Kuzu eti, kabak çekirdeği, nohut, kakao, kaju, yoğurt, kefir, mantar, ıspanak, karides. (2)
Çeviri: Prof. Dr. Nazan Uysal Harzadın
Sağlıklı Yaşıyoruz Danışma Kurulu üyesi
(*) Merada otlanan dana ciğeri yenmelidir.
Kaynaklar:
1) http://articles.mercola.com/…/…/03/premature-gray-hair.aspx…
2) https://draxe.com/foods-high-in-zinc/