GECE ALT ISLATMA (ENÜREZİS NOKTÜRNA)
Doğuştan ya da kazanılmış santral sinir sistemi problemi olmayan 5 yaşın üzerindeki çocuklarda istemsiz olarak gece uykuda altını ıslatma Enürezis Noktürna olarak tanımlanır. Çocukluk çağının en sık üriner sistem problemlerinden biridir.
Alt ıslatma Basit ve Komplike olarak iki gruba ayrılır. Basit alt ıslatmada gece yatağa idrar kaçırma dışında herhangi bir belirti yoktur. Komlike alt ıslatmada ise gece idrar kaçırma dışında gündüzleri ani sıkışma hissi, sık idrara gitme, gündüz de idrar kaçırma ve kronik kabızlık gibi bulgular eşik eder.
Eğer doğumdan itibaren gece idrar kontrolü hiç sağlanamadıysa bu Primer Enürezis, 6 aydan uzun süreli kuru dönemden sonra tekrar başladıysa bu Sekonder Enürezis olarak tanımlanır.
Çocuklar Neden Alt Islatır?
Daha sık görülen Basit alt ıslatmada genetik faktörler, uyanma bozuklukları, hormonal faktörler ve mesane (idrar kesesi) ile ilgili faktörler sorumludur. Çocukluk döneminde hem anne hem babasında alt ıslatma problemi olan bir çocukta da bu sorunun görülme sıklığı %77 iken tek ebeveynde alt ıslatma olan bir çocukta bu sıklık %46 dır.
-Uyanma Bozuklukları: Alt ıslatma problemi olan çocukların aileleri genelde çocuklarının zor uyandığından bahsederler. Fakat yapılan çalışmalar göstermiştir ki bu çocukların uyku derinliği diğer çocuklardan farklı değildir. Bu çocukların çoğu idrarını yaptıktan sonra uyanır. Fakat bu çocuklarda asıl problem idrar kesesinin dolduğunu algılamamalarıdır. Bu gelişimsel bir gecikmedir ve bu durum yaşla birlikte düzelir.
-İdrar kesesi kapasitesinin düşük olması: Normalde gece artması gereken idrar kesesi kapasitesi alt ıslatan çocuklarda düşük bulunmuştur. Ayrıca bu çocukların bir kısmında idrar kesesi kasında istemsiz kasılmalar olduğu saptanmıştır.
-Gece artan idrar miktarı: İdrar üretiminin düzenlenmesinden sorumlu Antidiüretik hormon (ADH) adı verilen hormonun yetersiz üretimi alt ıslatmaya sebep olabilir.
-İdrar yolu enfeksiyonları: Bu çocuklarda sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma gibi problemler de eşlik edebilir.
-Şeker Hastalığı: Özellikle sekonder tipte muhakkak araştırılmalı.
-Şekersiz Şeker Hastalığı: Diabetes İnsiputus adı verilen bu hastalıkta idrar üretimini kontrol eden hormonun eksikliği söz konusudur.
-İdrar yollarının anatomik sorunları
-Hipertiroidi
-Uyku apnesi sendromu
-Psikolojik nedenler
-Genetik nedenler
Tedavi Yöntemleri Nelerdir:
1. Destekleyici Tedavi :
• Akşam yatmadan iki saat önce sıvı alımı kısıtlanmalı
• Kabızlık problemi varsa çözülmeli
• Gün içerisinde 2-3 saatte bir düzenli tuvalete gitmesi sağlanmalı. Tuvalette uygun pozisyonda oturması ve ayaklarının yere basması sağlanmalı. Gerekirse ayaklarının altına basamak konmalı.
• Uykudan önce tuvalete gitmeli. Uyuduktan 2 saat sonra uyandırılarak idrar yapması sağlanmalı.
• Bez kesinlikle bağlanmamalı
• İdrar kaçırma sonrası üst değiştirme, temizlenme ve çarşaf değişimine çocuk aktif olarak katılmalı
• Ceza verilmemeli
• Motivasyonu arttırmak için ıslak ve kuru geceler takvime not edilebilir.
2. Alarm Tedavisi:
Özellikle uyanma sorunu olan çocuklarda etkili bir tedavidir. Çocuk idrar kaçırdığında alarm çalar ve o saatlerde uyanmaya alıştırır. Ailenin de uyumunu gerektiren ve başarısına karar vermek için en az 6-8 hafta uygulanması gereken bir yöntemdir. Cevap alınırsa 6 ay tedaviye devam edilmelidir.
3. İlaç Tedavisi:
Gece idrar miktarını azaltan birtakım ilaçlar kullanılabilir. Muhakkak doktor kontrolünde ve kullanım kurallarına uyarak kullanılmalıdır.
Dr.Bilge Ateş
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı