İmam (namazda) Allah Subhâne ve Teâlâ'yı yüceltme ve O'nun adının geçtiği âyet okuduğu zaman şehâdet parmağımı kaldırıp hafif bir sesle: Subhâneke (seni tüm noksan sıfatlardan tenzîh ederim) veya Subhânekellahumme (seni tüm noksan sıfatlardan tenzîh ederim Allahım) demem doğru mudur?
Allah Teâlâ en güzel bir şekilde mükâfatınızı versin.
Hamd, yalnızca Allah'adır.
Birincisi:
Özellikle nâfile namaz kılan kimsenin içerisinde tesbih geçen bir âyeti okuduğunda 'Subhânallah" demesi, içerisinde Allah Teâlâ'dan bir istek geçen âyeti okuduğunda Allah Teâlâ'dan istemesi, içerisinde Allah Teâlâ'ya sığınmanın geçtiği bir âyeti okduğunda Allah Teâlâ'ya sığınması müstehaptır.
Nitekim Huzeyfe'den -Allah ondan râzı olsun- rivâyet olunduğuna göre o şöyle demiştir:
(( صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ قَالَ: فَافْتَتَحَ الْبَقَرَةَ ... " فذكر الحديث إلى أن قَالَ : وَكَانَ إِذَا مَرَّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ سَأَلَ، وَإِذَا مَرَّ بِآيَةٍ فِيهَا عَذَابٌ تَعَوَّذَ، وَإِذَا مَرَّ بِآيَةٍ فِيهَا تَنْزِيهٌ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ سَبَّحَ.)) [ رواه مسلم وأحمد واللفظ له].
"Bir gece Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- ile beraber namaz kıldım. Bakara sûresini okuyarak başladı... Ardından hadisi zikrederek şöyle dedi:
(Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-) rahmet âyeti okuduğunda Allah'tan rahmet istiyor, sığınma âyeti okuduğunda Allah'a sığınıyor ve Allah'ı tenzîh içeren âyeti okuduğunda Allah -azze ve celle-'yi tesbih ediyordu." (Müslim; hadis no: 772. Ahmed; hadis no: 22750. Lafız Ahmed'e âittir.)
"Tuhfetu'l-Ahvezî" kitabının yazarı hadisin şerhinde şöyle demiştir:
"Değerli âlim Abdulhak "el-Lumeât" adlı kitabında şöyle demiştir:
Görünen o ki hâdise namaz sırasında olmuştur.Bu hâdise, bizce nâfile ibâdetlerde olabileceğine yorumlanır.
Dedim ki:
Nitekim daha önce de öğrendiğin gibi Müslim'in şu rivâyetinde böyle vuku bulmuştur:
"Bir gece Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- ile beraber namaz kıldım..."
Bu hadis, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in rahmet âyeti okuduğunda durup Allah'ın rahmetini istemesi, yine azap âyetini okuduğunda Allah'a sığınması, gece namazında iken vuku bulduğuna açık bir delildir."
İlmî Araştırmalar ve Dâimî Fetvâ Komitesi âlimlerine:
"İmamlardan birisi cehrî (açıktan okunan) namazda Allah Teâlâ'nın:
(( وَقُلْ رَبِّي ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا )) [ سورة الإسراء من الآية: 24 ]
"Ve de ki: Rabbi! O ikisi, beni küçükken yetiştirdikleri gibi, sen de onlara merhamet et." (İsrâ Sûresi: 24)
Âyetini okuduktan sonra, aynı tertil ve tilâvet sesiyle şöyle demektedir.
(( رَبِّي ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا ))
Bu davranışın hükmü nedir?"
Diye sorulmuş, bunun üzerine komite şöyle cevap vermiştir:
"Eğer kıraat farz namazda ise, sünnet olan; bunun terk edilmesidir. Çünkü bildiğimiz kadarıyla Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'den böyle bir şey nakledilmemiştir. Fakat kıraat, gece kılınan teheccüd namazı gibi nâfile namazda ise, Kur'an okuyan kimsenin rahmet âyeti geçtiğinde durup Allah'ın rahmetini istemesi, azap âyeti geçtiğinde Allah'a sığınması ve tesbih âyeti geçtiğinde Allah'ı tesbih etmesi müstehaptır." (İlmî Araştırmalar ve Dâimî Fetvâ Komitesi Fetvâları; c: 5, s: 309-310)
Bu konuda (85481) nolu sorunun cevabına bakabilirsiniz.
İkincisi:
Namazda Allah yüceltilirken ve tesbih edilirken şehâdet parmağını kaldırmaya gelince, bunun bir dayanağının olduğunu bilmiyoruz.Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'den gelen namazla ilgili fiillerde böyle bir şeye de rastlamadık.Sahâbeden hiç kimsenin de böyle yaptığına rastlamadık. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'den ve ashâbından bilinmeyen (gelmeyen), özellikle de temeli delile ve Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e ittibâya dayanan namaz gibi bir ibâdetin yapılması meşrû olamaz.
Nitekim Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
(( صَلـوُّا كَمـَا رَأَيْـتمُوُنيِ أُصَـلِّي.)) [ رواه البخاري ومسلم ]
"Beni nasıl namaz kılıyorken gördüyseniz öyle namaz kılın (namazı, benim kıldığım şekilde kılın)." (Buhârî ve Müslim)
Değerli âlim Abdurrahman es-Suheym'e:
"Namazda Kur'an âyetleri okurken 'Allah' lafzı celâli geçtiğinde şehâdet parmağını kaldırdığına dâir Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'den bir şey gelmiş midir?
Diye sorulmuş, bunun üzerine o şöyle cevap vermiştir:
"Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in, namazın içinde teşehhüdden başka yerde şehâdet parmağıyla işâret ettiğini bilmiyorum.
Yine Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Cuma hutbesinde şehâdet parmağıyla işâret ederdi.
İmam Müslim, Husayn'dan, o da Umâre b. Rueybe'den -Allah ondan râzı olsun- rivâyet olunduğuna göre o, Bişr b. Mervân'ı[1] minberin üzerinde duâ ederken ellerini kaldırmış halde görünce şöyle dedi:
(( قَبَّحَ اللَّهُ هَاتَيْنِ الْيَدَيْنِ، لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يَزِيدُ عَلَى أَنْ يَقُولَ بِيَدِهِ هَكَذَا : وَأَشَارَ بِإِصْبَعِهِ الْمُسَبِّحَةِ.)) [ رواه مسلم ]
"Allah bu elleri kahretsin (kurutsun)! Andolsun ki ben, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'i minberin üzerinde (hutbe okurken) gördüm.Eliyle şundan -şehâdet parmağına işâret ederek- bir şey ziyâde etmezdi." (Müslim; hadis no: 874)
Ebu Dâvud'un rivâyeti ise şöyledir:
لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ مَا يَزِيدُ عَلَى هَذِهِ يَعْنِى السَّبَّابَةَ الَّتِى تَلِى الإِبْهَامَ.)) [ رواه أبو داود ]
"Andolsun ki ben, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'i minberin üzerinde (hutbe okurken) gördüm. Şuna -yani baş parmağın takip eden şehâdet parmağını kast ederek- bir şey ziyâde etmezdi." (Ebu Dâvud)
Yine Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'den gelen hadiste -Sahih-i Müslim'de Huzeyfe'nin -Allah ondan râzı olsun- hadisinde geçtiği üzere- O, namaz kılarken tesbih âyetine uğradığında tesbih getirmiş, Rahmet âyetine uğradığında Allah'ın rahmetini istemiş ve azap âyetine uğradığında da Allah'a sığınmıştır."
Değerli âlim Abdurrahman es-Suheym'in fetvâsının linki:
Allah Teâlâ en iyi bilendir.