

ÖZET
Diliçi Çeviri ve Mehmed Raufun Eylül Romanında Yaptığı Diliçi Çevirisi Üzerine
Enfel DOĞAN
Özet: Çeviri genellikle bir metni bir dilden başka bir dile aktarma, çevirme, tercüme şeklinde tarif edilmektedir. Buna göre çeviri diller arasında yapılan bir eylemdir. Ancak edebiyat ve kültür hayatımızda dili eskimiş eserlerin sadeleştirilerek yayımlanmaları da bir nevi çeviridir ve çevri biliminde diliçi çeviri terimiyle adlandırılır. Bilinmeyen, anlaşılmayan kelimelerin gözden geçirilerek yenileriyle değiştirilmelerinin yanı sıra, eserin üslubunda birtakım değişiklikler yapılması da diliçi çeviri kapsamındadır.
Bir yazarın kendi yazdığı eseri diliçi çeviriye tâbi tutması çok sık karşılaşılan bir durum değilse de edebiyat tarihimizde örneklerine rastlanmaktadır. Özellikle Halid Ziya Uşaklıgil Cumhuriyetten sonra, geçmiş yıllarda yazdığı eserlerinden bazılarında önemli oranda sadeleştirmeler yapmıştır. Uşaklıgil ile aynı edebî akıma mensup olan Mehmed Rauf da -Halid Ziyadan daha önce- ünlü eseri Eylülün eski harfli üçüncü baskısında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu makalede, Eylülün 1901 tarihli birinci baskısıyla 1925 tarihli üçüncü baskısı karşılaştırılarak Mehmed Raufun yaptığı ve yeni Türk edebiyatındaki bilinen bu ilk sadeleştirme örnekleri ve ölçütleri tespit edilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Diliçi çeviri, Sadeleştirme, Üslup, Mehmed Rauf, Eylül