Bilim adamları termonükleer süpernovadan ilk defa X-ray ışınları yakaladı
Görünüşe göre bir grup bilim adamı ilk defa tip 1a süpernovadan gelen X-ray ışını tespit etti.
Gökbilimciler tip 1a süpernovalara karşı oldukça düşkündür. İki yıldızlı bir sistemdeki beyaz cüce yıldızın termonükleer patlama geçirmesi ile oluşan bu süpernovalar, oldukça spesifik bir parlaklıkla yanıyor. Bu parlama ise bilim adamlarına süpernovaların dünyadan ne kadar uzak olduğu konusunda bir bilgi veriyor ve böylelikle evrenin haritasının çizilmesinde katkıda bulunuyor.
Fakat birkaç yıl önce bilim adamları ilginç optik imzalara sahip tip 1a süpernovalar keşfetti ve bu süpernovaların bir çeşit yoğun materyal ile çevrelendiğini iddia etmeye başladı.
Bu tür yoğun bir materyal normalde tip 2 adı verilen farklı bir süpernovada bulunuyor ve devasa yıldızlar kütle kaybetmeye başladıktan sonra oluşuyor. Bu kaybolan kütle yıldızın etrafında kümeleniyor ve yıldız çöktüğünde patlama bu yoğun metalleri bir şok dalgasıyla süpersonik hızda dışarı doğru itiyor ve bir X-ray yağmuru oluşturuyor. Dolayısıyla sıklıkla tip 2 süpernovalardan gelen ışınları gözlemliyoruz, fakat daha önce hiç tip 1a'da böyle bir şey ile karşılaşılmadı.
Bir ekip Chandra X-ray Observatory'de 2012ca isimli süpernovayı seyrettiğinde ise olay yerinden X-ray fotonlarının geldiğini keşfetti.
University of Chicago'dan Vikram Dwarkadas ise "Daha önce etrafında materyal olan tip 1a'ların benzer bir yüksek yoğunluğa sahip olduğu düşünülse de hiç X-ray gözlemlenmemişti." ifadesini kullandı.
Bilim adamlarının bulduğu X-ray fotonları ise oldukça küçük. İlk gözlemde sadece 33 foton sayılırken, 200 gün sonra ise 10 adet daha görüldü.
"Bu kesinlikle tip 1a süpernovasından gelen yıldız çevresi materyal ve oldukça yoğun gözüküyor. Görünüşe göre yoğunluğu bizim tahmin ettiğimiz yoğunluktan bir milyon kat daha fazla."
Yukarıda da yazdığım üzere beyaz cücelerin çökmeden önce kütle kaybetmediği düşünülüyordu. Bu durumdaki mantıklı açıklama materyallerin sistemdeki bir diğer yıldızdan geldiği yönünde olsa da bu ölçümdeki kütle çok çok fazla.
"Birçok büyük kütleli yıldızlar dahi bu kadar yüksek kütle kaybı oranına sahip değil. Bu keşif bizi bir kez daha bu ilginç süpernovaların oluşumu hakkında soru işaretlerine boğuyor."
Bu anormalliklerden gelen X-ray ve radyo sinyalleri üzerinde yapılacak çalışmalar ise süpernovaların nasıl oluştuğuna dair bilgimizi arttırmak için bir gereklilik.