Zihin Kuramı: Çocuklar 6-7 Yaşına Kadar Başkalarının Yanlış İnançlara Sahip Olduğunu Anlamıyor
Yeni gelişim psikolojisi çalışması, 4 yaşından küçük çocukların zihin teorisine sahip olduğunu öne süren onlarca yıllık araştırmayı alt üst etti.
Zihin teorisine sahip olmak, bir başkasının yanlış bir inanca sahip olma yeteneği de dahil olmak üzere, başkalarının nasıl düşündüğünü anlamak anlamına gelir.
Yanlış inançlar içeren ünlü bir zihin kuramı deneyinde çocuklar, Maxi adlı bir karakterin, annesinin ve bir çikolatanın yer aldığı sahneleri izlerler. Maxi çikolatayı mavi bir kutuya yerleştiriyor ve sonra çıkıyor. Maxi’den habersiz, annesi ortaya çıkar ve çikolatayı mavi kutudan yeşil kutuya taşır. Maxi’nin annesi gittikten sonra Maxi geri döner ve çocuğa Maxi’nin çikolatayı nerede arayacağı sorulur.
4 yaşına kadar çocuklar doğru cevap verebilirler: Maxi mavi kutuya bakacaktır.
Ama küçük çocuklar, Maxi annesinin çikolatayı hareket ettirdiğini görmediği için, onun hâlâ mavi kutuda olduğuna inandığını gerçekten anlıyor mu?
Arizona Eyalet Üniversitesi’nde psikoloji doçenti olan William Fabricius’a göre cevap hayır. On yıldan fazla bir süredir Fabricius ve işbirlikçileri yeni deneyler yaptılar ve aynı zamanda toplu olarak çocukların 6 veya 7 yaşına gelene kadar yanlış inançları anlamadıklarını gösteren önceki deneyleri analiz ettiler. Bu eser yayımlanacak Çocuk Gelişimi Araştırmaları Derneği’nin Monografileri 28 Eylül’de.
Makalenin baş yazarı Fabricius, “Küçük çocukların zihin hakkında ne anladığını ve dolayısıyla başkalarının nasıl düşündüğünü abarttığımızda, onlardan sosyal davranış veya okuldaki performans açısından çok fazla şey bekleyebiliriz” dedi.
Çikolatayı saklamak için üç yer
Araştırma ekibinin, çocukların Maxi’nin yanlış inancı hakkında gerçekte ne anladığını test etmelerinin ilk yollarından biri, çikolatanın üçüncü bir olası yerini eklemekti.
Bu deneylerde mavi kutu, yeşil kutu ve kırmızı kutu bulunmaktadır. Maxi çikolatasını tekrar mavi kutuya yerleştirir. Annesi çikolatayı tekrar yeşil kutuya koyar.
Küçük çocuklara Maxi’nin çikolatayı nerede arayacağı sorulduğunda, zamanın %50’sinde mavi kutuya, %50’sinde kırmızı kutuya cevap verirler.
Fabricius, “Yalnızca iki yer olduğunda, 4 ve 5 yaşındaki çocuklar, Maxi’nin çikolatanın yeri hakkında yanlış bir inanca sahip olduğunu tam olarak anlamadan doğru yanıt verebilir” dedi. “Üçüncü bir yer eklemek, iki boş yer arasında şans eseri tahmin etmelerine neden oluyor. Küçük çocuklar, Maxi’nin düşünce süreçlerini anlamadan iki seçenekli yanlış inanç görevini geçebildiklerinden, bu deney zihin teorisini test etmez.”
Çocukların çikolatanın üç olası yeri olduğunda yaptıkları rastgele seçimler, onların görme ve bilme konusundaki temel anlayışlarına güvendiklerini gösteriyor. Bu araştırma ekibi bu sürece “algısal erişim akıl yürütmesi” adını verdi.
Çocuklar, algısal erişim muhakemesini şu şekilde kullanırlar:
- Görmek bilmeye yol açar
- Bir şeyi göremeyen insanlar onun hakkında hiçbir şey bilmiyorlar
- Bilmeyen insanlar her zaman yanlış olanı yapacaklardır.
Bu kurallara göre 4 ve 5 yaşındaki çocuklar Maxi döndüğünde çikolatanın yeşil kutuda olduğunu göremediğini, dolayısıyla çikolatanın yeşil kutuda olduğunu bilmediğini düşünür. Bu nedenle çocuklar, Maxi’nin yanlış seçim yapacağını ve boş bir yere bakacağını düşünür.
Yalnızca bir boş konum (mavi kutu) olduğunda, çocuklar varsayılan olarak doğru yanıt verir. İki boş yer olduğunda (mavi ve kırmızı kutular) tahmin ederler.
Maxi’nin gerçek bir inancı olduğunda ve annesi çikolatayı yalnız bıraktığında ne olur?
Araştırma ekibinin, küçük çocukların başkalarının düşünceleri hakkında ne anladığını test etmenin bir başka yolu da çikolatanın Maxi’nin koyduğu yerde kalmasını sağlamaktı. Maxi döndüğünde, çikolatanın nerede olduğuna dair gerçek bir inancı vardır.
Bu deneyde Maxi yine çikolatayı mavi kutuya koyar ve çıkar. Bu sefer Maxi’nin annesi içeri girdiğinde çikolatayı olduğu yerde bırakır.
Sadece iki seçenekle (mavi ve yeşil kutular) bile küçük çocuklar gerçek inanç görevinde başarısız olurlar. Maxi’nin yanlış seçim yapacağına yanlış cevap verirler ve yeşil kutuya bakarlar.
“Algısal erişim muhakemesi kullanıcıları, mevcut duruma bağlı olarak olgunlaşmamış bir bilme kavramına sahiptir ve insanların durumlar arasında kalıcı olan hatıraları olduğunu henüz anlamıyorlar. Maxi’nin çikolatayı mavi kutuya koyduğunu hatırlayabileceğini anlamıyorlar,” dedi Fabricius. “Bu deney dizisinden elde edilen kanıtlar, çocukların 6 veya 7 yaşına kadar zihinsel temsili anlamadıkları konusunda tutarlıdır.”
Okul öncesi çocuklar için algısal erişim muhakemesi ne anlama geliyor?
Küçük çocukların doğru veya yanlış inançları anlamadıkları ve bunun yerine algısal erişim muhakemesine dayandıkları bulgusu, onlara nasıl öğretildikleriyle alakalıdır.
ASU’nun Çocuk Çalışmaları Laboratuvarı (CSL) direktörü ve Monograph makalesinin ortak yazarı Anne Kupfer, “Zihin teorisi ile bir çocuğun paylaşma, sosyal olarak uygun olma ve problem çözme ve planlama yeteneği arasında güçlü ilişkiler var” dedi. .
CSL, araştırma bulgularını uygulamaya koymak için gelişim psikolojisi fakültesi ile ortaktır ve Monograph makalesinden elde edilen bulguları okul öncesi müfredatına uygulamıştır.
Kupfer, “Eğitimcilerin, bir çocuğun nasıl hissettiğini, nasıl düşündüğünü ya da ne istediğini, herkesin hissettiği, düşündüğü ya da istediği gibi olmayabileceğini en sonunda hangi yaşta fark edebileceğini bilmeleri önemlidir” dedi.
Bir oyuncağı paylaşmak, CSL personelinin küçük çocukların algısal erişim akıl yürütmesini nasıl kullandıklarından yararlanmalarını gerektiren yaygın bir durumdur. Kupfer, bir çocuğun oyuncak istediği, ancak başka bir sınıf arkadaşının onunla oynadığı bir senaryoyu anlattı. Çocuk oyuncağı alır ve oyuncağı tutmaktan mutlu oldukları için herkesin mutlu olduğunu düşünürler. Ancak oyuncağını yeni kaybeden çocuk ağlamaya başlar ve oyuncağı alan çocuğun kafası karışır.
Kupfer, “İşte burada biz devreye giriyoruz. Bu durumda, çocukların algısal erişim akıl yürütmesinden ne anladıklarına dayalı olarak neler olduğunu ve rol model yanıtlarını anlatıyoruz” dedi. “Ağlayan çocuğa, ‘Üzgün olduğunu görebiliyorum ve Johnny’nin oyuncağı senden aldığını görebiliyorum. Bu yüzden mi üzgünsün?’ Daha sonra rol model oluyoruz ve ağlayan çocuktan Johnny’ye oyuncaklarını aldığı için neden üzgün olduklarını anlatmasını istiyoruz. Sonra Johnny’ye üzgün çocuğun yüzüne bakmasını ve ‘Sana az önce üzgün olduğunu söyledi. Neden üzgün?’ Johnny o zaman ‘Çünkü oyuncağını aldım’ diye cevap verebilir.”
Bu örnek, eğitimcilerin çocukların başkalarının zihinsel temsillerini öğrenmelerine nasıl yardımcı olabileceğini göstermektedir. Oyuncağı alan çocuk neden mutlu hissettiğini anlamaya başlar, ancak diğer çocuk değil – zihin teorisine sahip olmanın öncüsü.
Referans: “Perceptual Access Reasoning (PAR) inDeveloping a Representational Theory of Mind” 28 Eylül 2021, Çocuk Gelişimi Araştırmaları Derneği’nin Monografileri.
DOI: 10.1111 / mono.12432
Araştırma ekibi, Fabricius ve Kupfer’e ek olarak, ASU’dan psikoloji doktorası ile mezun olan ve şu anda California Üniversitesi, Davis’te bulunan Christopher Gonzales’ten; Tempe Üniversitesi’nden Annelise Pesch; Texas Eyalet Üniversitesi’nden Amy Weimer; California Eyalet Üniversitesi, Sacramento’dan John Pugliese; STARS, Student Therapy, Inc.’den Kathleen Carroll; Girne Okul Bölgesi’nden Rebecca Bolnick; ASU Psikoloji Bölümü’nden Nancy Eisenberg; ve T. Denny Sanford Sosyal ve Aile Dinamikleri Okulu’ndan Tracy Spinrad.
.
Gelişmelerden zamanında haberdar olmak için Google News’te Bilim Portal’a ABONE OLUN