Amerika'nın Güney Dakota eyaleti, Rushmore Dağı'ndaki dev başkan büstleriyle ünlü. 1927 yılında dağın granit bir yamacına oyulan Washington, Jefferson, Lincoln ve Roosevelt büstleri tam 18 metre yükseklikte ve kilometrelerce uzaktan görülebiliyor.
Hikayeye göre, bölgede yaşayan kızılderili Lakotaların kabile reisi "Dik Duran Ayı" büstleri gördüğünde çok etkilenmiş ve "Beyazların kahramanları varsa bizim de var!" demiş. Dik Duran Ayı, Korşak Julkofsi adlı bir yontucu bulmuş ve Rushmore dağı yakınlarında 2000 metre yüksekliğindeki bir zirveye Lakotaların en ünlü reisi Crazy Horse-Çılgın At'ın heykelini yapmasını istemiş. Çılgın At Anıtı adıyla bilinen proje böyle başladı ve yontucunun ölümüne ve aradan 20 yıl geçmesine rağmen hala devam ediyor.
19'uncu yüzyılda yaşayan Çılgın At, kabilesinin otlaklarını korumak için, beyazların şimdi Güney Dakota adıyla bilinen bölgeye yerleşmelerini önlemeye çalışmıştı. O zamanlar kızılderililer "Amerika kıtasının batı bölgelerine beyazların yerleşmesini engelleyen pis vahşiler" olarak görülüyordu ve Federal hükümet süvari birliklerini bu sorunu kökünden çözmekle görevlendirmişti. Yıllarca Amerian askerlerine karşı savaşan Çılgın At'ı tarih kitaplarına geçiren olay ise 1876 yılında meydana geldi. Çılgın At, başka bir Lakota kahramanı, Reis "Oturan Ayı"yla birlikte, bölgeyi kızılderili musibetinden temizlemek için gönderilmiş General George Custer'a saldırdı ve emrindeki askerleriyle birlikte ortadan kaldırdı. Kızılderililere karşı kazandığı zaferlerle halkın sevgilisi haline gelmiş General Custer'in bir avuç vahşiye yenilerek askerleriyle birlikte katledilmesi ülkede şok yarattı.
Yontucu Korşak Julkofsi'nin dul eşi Ruth, anıta hayranlığını şöyle dile getiriyor: "Dünya'nın en büyük anıtı. Kabile reisi Çılgın At'ı, atı üzerinde gösteriyor. Başkan büstleri gibi dağın yamacına değil zirvesine oyuluyor. Kabartma değil üç boyutlu bir heykel. Sol eliyle eski Lakota mezarlarını işaret ediyor ve "atalarımın gömülü olduğu yerler benim topraklarımdır" diyor." Polonya asıllı heykeltraş Korşak Julkofski dağdaki çalımalarına 1947 yılında başlamış. Heykelin kaba krokisini hazırlarken aylarca dağda çadırda yaşamış. İlk kazmayı vurduğunda cebinde sadece 174 Dolar varmış. Lakotalar yoksul bir kabile olduğundan anıt için para bulamamışlar. Anıtla ilgili masrafların çoğu hala kişisel bağışlar ve dağı ziyaret edenlerin katkısıyla karşılanıyor. Dağdaki tesislerde, Lakotalar, ziyaretçilere anıtla ilgili bilgi veriyor, müzikleri ve geleneksel danslarıyla ziyaretçileri eğlendiriyorlar. Rushmore Dağı'ndaki kabartma başkan büstlerinin 18 metre yüksekliğinde olduğunu söylemiştik. Halbuki Çılgın At'ın sadece başı 30 metre yükseklikte. Göz bebeklerinin çapı ise 2 buçuk metre. Anıt tamamlandığında toplam yüksekiliği 170 metreyi geçecek. Ruth, eşinin üstlendiği aldığı günü çok iyi hatırlıyor: "13 yaşındaydım. Lakota Reisi Ayaktaki Ayı okulumuza gelip resim öğretmenimiz Korçak Julkofski'yle görüştü. Çok heyecanlanmıştık. Çünkü ilk kez bir kızıderili görüyorduk. Daha sonra birçok kez okulu ziyaret edip proje hakkında bilgi vermiş, Lakotaları anlatmıştı." Ruth daha sonra öğretmeniyle evlenmiş ve kocası 75 yaşında ölünceye kadar dağdaki atölyede yaşamışlar. 10 çocukları olmuş ve hepsi yıllarca anıt üzerinde çalışmışlar. Bunlardan Casimir Julkofski, Çılgın At'ın sadece başını tamamlamak için üç yıl çalıştıklarını söylüyor: "Reisin yüzü üzerinde çalışırken çok dikkatli davranmak zorundaydık. Kaba taşların yüzde 90'nını elle temizledik. Taşın çatlama ihtimali bizi çok korkuttu. Gövdesinin o kadar ayrıntılı olması gerekmiyor ancak yüzüne çok özen gösterdik.."
Julkofski'lerin çocukları anıt üzerinde çalışırken üçüncü kuşak görevi devralmaya hazırlanıyor. Casimir'in usta bir dağcı olan kızı, Çılgın At'ın yüzünü parlatırken, başka bir kardeşi, dinamit fitili yerleştiren babasına yardımcı oluyor. Anıt tamamlandığında, 2000 metre yükseklikte, başı bulutlara değen Çılgın At'ı kilometrelerce uzaktan görmek mümkün olacak. Julkovski ailesi dağın eteklerine, Lakotalar için bir hastane ve üniversite de inşa etmeyi planlıyor. Ancak proje ne zaman tamamlanacak kimse bilmiyor.