Dövmeler, dünya genelinde karmaşık ve sorunlu bir tarihe sahiptir. Bir zamanlar önemli bir kutsal ve kültürel ifade biçimi olan dövmeler, modernizm ve sömürgeciliğin ortaya çıkmasıyla aşağılanmıştır. Hiçbir ülke, bu sanat formunu icat etme iddiasında bulunamaz. Antik Yunan çömlekleri, dövmeli Trakyalıları tasvir ederken, 61 dövmeyle süslenmiş 5.300 yıllık mumyalanmış bir beden İtalya’nın dağlarında keşfedildi. Soğukta korunan bedeni bulunduğu için halk arasında “Ötzi Buz Adamı” olarak bilinen bu mumya, dövmelerin en eski somut kanıtıdır.
Daha sonra Alaska, Moğolistan, Grönland, Mısır, Çin, Sudan, Rusya ve Filipinler de dahil olmak üzere 49 farklı yerde mumyalar ve kalıntılar bulunmuştur.
Ancak, 1400’lü yıllarda dövmeler, Avrupa sömürgecilerini “vahşi” yerli halktan ayıran bir yol haline geldi. Bugün, dövmelerin çekiciliği ve kınanması hala devam ederken, ünlülerden The Rock ve Rihanna, dövmeleri bir ifade biçimi olarak kullanırken toplumun arzu edilmeyenleri, cinayetlerde yaygın olarak kullanılan ünlü “gözyaşı” dövmesiyle çete bağlantılarını veya suçlarını belirtmek için kullanmaktadır.Japonya’da ise dövmelerin tarihi hem benzer hem de benzersizdir. Dünyanın geri kalanında olduğu gibi, modernleşme başladıkça derin anlamını yitirmiş ve suçlu bir imaj kazanmıştır. 19. yüzyılın sonlarında Japonya, dövme yapmayı ülke genelinde yasakladı. Ve dövmeler sıklıkla suçlulukla ilişkilendirilirken, bu bağlantı Japonya’da daha da belirgin hale geldi – bu, suçluları cezalandırmanın ve sürekli olarak işaretlemenin bir yoluydu. Bugün herhangi bir Japon onsenine (hamam), otele veya spor salonuna girin ve muhtemelen dövme gösterme yasağı olan işaretlerle karşılaşacaksınız. Yakuza olarak bilinen, tam beden dövmeleri ile ünlü Japon mafyasıyla ilişkilendirildikleri için, tüm otellerin ve hamamların %56’sı dövmeli ziyaretçilere hizmet vermekten kaçınmaktadır.
İrezumi ve Wabori Arasındaki Fark
Irezumi, Japonca’da dövme anlamına gelir, ancak 5.000 yıl öncesine dayanan geleneksel Japon dövme tarzı Wabori olarak bilinir. Bu cesur ve son derece görsel tarz, Alaska’nın Yerli Inupiat halkının desen tabanlı tarzındaki belirsizlikten yoksundur. Bunun yerine genellikle doğa, savaş, mitoloji ve erotik sahneleri betimleyen karmaşık resimsel dövmeler içerir. Bu sahneler, Ukiyo-e adlı Japon sanat türünden alınmıştır (Yüzen Dünya Resimleri). Diğer popüler seçenekler arasında kabuki oyuncuları veya yokai olarak bilinen mitolojik yaratıklar, Japon ejderhası veya Oni gibi kırmızı bir org benzeri şeytan yer alır, ki bunları bugün emoji klavyenizde bulabilirsiniz.
Samuraylar ve Wa’nın Erkekleri
Eski Japonya’da erkekler genellikle kabilelere özgü tasarımlar ve koruma sembolleriyle yüzlerini ve vücutlarını süslüyorlardı. Bazı metinler, samurayların savaş alanlarında kendilerini tanımak için dövmeler kullandıklarını öne sürer – modern köpek etiketi denilebilecek tarihi bir eşdeğer. Hokkaido bölgesinde yaşayan Ainu gibi yerli kabileler arasında başka dövme geleneği de vardı ve bunlar kozmetik, dini ve sosyal amaçlar için kullanılırdı. İlginç bir şekilde, bu genellikle cinsel olgunluğun belirlenmesinde kadınlar arasında yaygın bir faaliyetti. Ancak Çinliler, Japonya’ya “Wa” ve halkını “barbarlar” olarak adlandıranlar, vücut süslemelerine karşıydılar. Konfüçyüs doktrinlerinde, “birinin bedenini korumak Tanrı’yı korumaktır” şeklinde bir iddiada bulunmuştu.
1614 yılında Japon şogun Tokugawa Ieyasu, bu ifadeyi Japonya genelinde yaygın olan Irezumi uygulamasını eleştirmek için kullandı.
Bir Elit Etkinlik
Japonya’nın Edo Dönemi (1603-1867), Irezumi’nin altın çağıydı. Ancak bu dönemde, samuray elit, nüfus üzerinde sıkı bir hiyerarşik kontrol uyguladı ve bunu sağlamanın yollarından biri, alt sınıfların Irezumi’ye katılmasını yasaklamaktı. Irezumi’nin suçla ilişkilendirilmesine karşı isyan edenler arasında, beden sanatını ruhsal koruma ve hatta aşk ifadesi olarak kullanan sıradan vatandaşlar da vardı. Buna karşılık, diğerleri ise Tokugawa şogunluğunun askeri diktatörlüğüne karşı isyan simgesi haline getirdi. Yasağın başarısız olduğu kanıtlandığında yeni bir kontrol yöntemi uygulanmaya başlandı: Bokkei politikası. Bu politika gereği, tüm suçlular cezalandırma amacıyla dövme ile işaretlenmeliydi. Küçük suçlular, fahişeler ve Yakuza üyeleri, saygın topluma yeniden entegrasyonlarını engellemek için işaretlenirdi. Kullanılan semboller, suçlunun suçuna, bölgeye veya cezalandırıcı kişinin keyfine göre değişirdi ve bir kolun etrafında basit bir çizgiden alına “kanji” (Çin karakteri) şekline kadar çeşitlilik gösterirdi. Bu işaretleme politikası 200 yıldan uzun bir süre boyunca devam etti ve bu süre zarfında Irezumi, yalnızca Bokkei’ye isyan eden Yakuza arasında popüler olan bir uygulama haline geldi. Yakuza, boyunlarından dirseklerine ve dizlerine kadar uzanan Ukiyo-e dövmeleriyle bedenlerini süsleyerek Bokkei’ye karşı isyan ettiler.
Meiji Restorasyonu Sırasında
1872 yılında Bokkei sonunda iptal edildi ve yerine Japonya’da dövme konusunda ulusal bir yasak geldi. Tokugawa Şogunluğu’nun çöküşünü takiben, Japonya dünyayla ticarete açılmaya başladı (bu olayı eğlenceli ancak tamamen tarihi doğruluğa sahip olmayan “Son Samuray” filmi aracılığıyla tanıyabilirsiniz). Ancak, 200 yıldan fazla bir süredir izole bir durumda olan ülke, komşularının uzun zamandır benimsediği buhar gücü, teller ve gelişmiş askeri silahlar gibi modern teknolojilerden yoksundu. Modernliğini vurgulamak amacıyla, Japon hükümeti Irezumi ve tüm dövme türlerini şiddetle yasakladı. Bu yasak, Ainu gibi marjinalleşmiş topluluklara aşırı oranda yönlendirilerek, insanları Japon imparatorluğunda aynılaştırmayı hedefledi. Ancak Burakumi denilen ayrımcılığa uğramış bir grup olan Yakuza, gizlice Irezumi uygulamaya devam etti.
İkinci Dünya Savaşı
II. Dünya Savaşı ile birlikte, saygın vatandaşlar bile silahlı kuvvetlere istenmeyen görünmek ve askere alımdan kaçınmak için vücutlarına Irezumi ile dövme yaptırmak gibi bir talep patlaması yaşandı. Ve Japonya’nın teslimiyetinin ardından, binlerce Batılı asker Japonya’ya gönderildi ve Irezumi’nin sanatsal yetenek ve karmaşıklığından büyülendi. Meiji hükümeti, yabancıları dövme yasağından muaf tuttu ve onların taleplerini karşılamak için Yokohama, Kobe ve Nagazaki’de Irezumi sanatçılarının zanaatlerini icra etmelerine izin verdi, ama bunu isteksizce yaptı.
Sonunda, 1948’de, dövmeye karşı olan yasak kaldırıldı. Yerine hükümet, “tıbbi uygulamalar” olarak adlandırdığı şeyi lisanslı bir doktor dışında hiçbir kişinin yapmasını yasaklayan Tıp Uygulayıcıları Kanunu’nu yürürlüğe koydu – hükümetin dövme yapmayı da buna dahil ettiği bir terimdi. Ancak, özellikle 1960’ların Yakuza filmlerinin ortaya çıkması ile stigmatizasyon korundu ve Irezumi daha da fazla suçlu faaliyetle ilişkilendirildi.
Günümüz
2014 yılında, Japonya’da tahminen 3.000 dövme sanatçısı çalışırken, bu rakam 1990’da 200’deydi. Geçmişte Yakuza arasında popüler olan Irezumi’nin toplumdaki stigmaları azalırken, turistler, yöneticiler, ünlüler ve yaratıcı kişiler arasında giderek daha çok ilgi görmeye başladı. Ancak 2020 yılında 32 yaşındaki Taiki adlı bir adam, üç müşterisine dövme yapması nedeniyle 1.400 dolar ceza aldı. Ancak tarihte ilk kez, Japonya Yüksek Mahkemesi dövme yapmayı bir sanat olarak kabul etti ve bu şekilde yüzyıllardır ilk kez dövme yapmayı yasallaştırdı. Bu durum, dövmenin Japonya’nın en şaşırtıcı sanatsal ve kültürel ifade biçimlerinden biri olarak değer görmesini onurlandırdı.