Sadece $50 milyar ile Lehman Brothers’ı kurtarabilirlerdi. Yapmadılar. Daha sonra, finans sistemini kurtarmak için $10 trilyon harcadılar. Bundan sonra, kimse büyük bir finans kurumunun batmasına göz yumamaz. Lehman efsanesinde kaybeden devlet, kazanan Wall Street oldu.
1980’deki finans krizinde çok sayıda finansçı cezaevini boylamıştı. Bu krizin ve sahtekarlığın büyüklüğü, 1980’e göre 10 kat daha fazla olmasına rağmen, Madoff ve Stanford dışında kimse hapse girmedi. Lehman’dan ve krizden çıkartılacak ders: ‘götürebildiğin kadar götür; çöküş yaşandığında nasıl olsa hepsi yanına kar kalacak’. Aslında, devletlerin ve merkez bankalarının patlayan balona yönelik politikaları, yeni balonlar yaratma konusunda daha fazla kişiyi motive etti.
G-20 toplantısı ve benzer organizasyonlarda yapılan açıklamaları gülerek izliyorum. Türev enstrümanlar ve menkul kıymetleştirme konularında alınması gereken sayısız önlem varken, finans sisteminin modernizasyonu üst yöneticilerin (CEO) maaş kesintilerine indirgendi. Böyle bir şey mümkün olsaydı, finans kurumlarının balon yaratma isteği kalmazdı. Finans profesyonelleri, herhangi bir mekana ait değillerdir. Her zaman için onlara sahip çıkacak, rahat imkanlar sağlayacak bir ülke bulabilirler. Bunun için ücretlerin kesilmesi konusunda, global bir konsensüsün sağlanması mümkün değildir.
Dünyanın en büyük yatırımcısı olarak kabul edilen Warren Buffett, Wall Street’teki finansçıları şu örnekle anlatıyor: ‘Wall Street gönüllü olarak karlı bir alanı bırakmaz. Ünlü bir finansçı, türev enstrümanlar konusunda yaptığı konuşmanın son bölümünde, benzetme amaçlı olarak, uyuşturucunun kötülüklerinden bahsetti. Konuşmasını bitirdi. Sorunuz var mı diye sordu. Zeki bir yatırım bankacısı gülerek, peki iğneleri kim yapacak diye sordu‘.
Türev enstrümanlar finansın iğneleridir. Finansçılar bu iğneyi yapmaya devam edeceklerdir. Finans profesyonellerinin, son derece karlı olan ‘türev enstrüman’ ve ‘menkul kıymetleştirme’ piyasalarından vazgeçmeleri imkansızdır. Devletlerin ve merkez bankalarının, basit düzenlemelerle bunu engelleyebileceklerini sanmıyorum. Aynen Kral Canute gibi, merkez bankacıları ve finans bakanları, bu akıntının önünde duramazlar.