Mumyalarla İlgili 7 Efsane
CT taraması gibi teknolojik gelişmeler sayesinde mumyalar hakkında artık daha fazla bilgiye sahibiz. Yine de garip efsane ve çağlar öncesine ait söylentiler mumyaların gizemine gizem katmaya devam ediyor. Aşağıda bu efsanelerin yedi tanesine erişebilirsiniz:
1 Mumyalar hastalıkları tedavi edebilir
18. yüzyıla kadar ve zaman zaman daha sonrasında da vücut parçalarından ilaç yapıldığı gerçeğine tanık olunabilir. Mumya ve mumyalamada kullanılan mumlara atıfta bulunan Farsça “mumia” kelimesinden türeyen mumyalar, çeşitli rahatsızlıkları iyileştirmen ilaçların yapımında kullanılan, sıvılar içinde çözülebilen toz hâline getirilerek satılırdı. Doğa filozofları Robert Boyle ve Francis Bacon mumya tozunu, kanamayı durduran ve yaraları iyileştiren toz olarak tanıttılar. Ne var ki günümüzde bunun için yara bantları ve bandajlar kullanılıyor.
2 Mumyalar yakıt olarak kullanıldı
19. yüzyıla ait bazı Amerikan gazeteleri, Mısır demiryolu sisteminin, diğer yanıcı kaynakların bulunmadığı iddiasıyla mumyaları lokomotifler için yakıt olarak kullandığını bildirdi. Kahire'den İskenderiye'ye giden bir trene binen Mark Twain, 1869 tarihli The Innocents Abroad adlı kitabında, “lokomotifler için kullandıkları yakıt üç bin yıllık mumyalardan oluşuyor,” diye yazdı. Gerçekte, Mısır’ın İngiltere ile olan ilişkileri sayesinde, demiryolu yakıtı için mumya yakma fikri gereksiz kılındı. Chris Elliott 2017 tarihli makalesinde şöyle yazdı: “Demiryolunun rayları ve lokomotifleri Britanya'da üretilip ithal ediliyordu ve yakıt kaynağı Mısır mumyaları değil, İngiliz kömürüydü.”
3 Mumyalar kâğıt yapımında kullanılıyordu
19. yüzyıldan önce Mısır’a seyahat eden Avrupalı gezginler, mumyaların sargılarının kâğıt yapımında kullanıldığını iddia eden hikâyelerle geri dönüyordu. Elliott bu hikâyelerin gerçek olmadığını, bazı tüccarların açgözlü olmasından kaynaklandığını belirtti. Ancak “mumya kâğıdı” efsanesi ölmedi. Kâğıt yapımının tarihi üzerine yazılmış, 1876 tarihli bir kitap Syracuse gazetesinin, ithal edilen mumya sargılarından oluşan stoklara basıldığını iddia etti. Gazete, “Mısır’dan bezler. Gazetemiz artık firavunlar şehrinden ithal edilen bezlerden üretilen kâğıda basılıyor. Bu parçalar Marcellus Falls'un kıdemli kâğıt üreticisi Bay G. W. Ryan tarafından ithal edildi ve kendisi İngiliz ve Fransız bezleri kadar iyi olduklarını düşünüyor.”
Daha sonraki bulgular Kuzeydoğu ABD'deki üreticilerin mumya kâğıdı ürettiklerini iddia etti ancak bu duruma dair kesin kanıt bulunamadı.
4 Mumyalar onları rahatsız eden insanları lanetler
Louisa May Alcott da dahil olmak üzere, 19. yüzyıla ait bazı romancılar, sonsuza kadar uyumayı reddeden intikamcı mumyalar hakkında hikâyeler yazdı. Ancak lanetli hikâyeler arkeolog Howard Carter’ın 1922'de Kral Tutankhamun'un mezarını açmasıyla yaygınlaşmaya ve ilgi görmeye başladı. Bu olaydan sonra Carter’ın meslektaşları nedeni açıklanamayan kötü olaylarla karşılaşmaya başladı. Söylentilere göre Tut’un altın maskesinin üzerinde yer alan kobraya benzer bir yılan Carter’ın gezisinde bulunan kanaryayı yedi. Kazıyı finanse eden Lord Carnarvon ise sahadayken sivrisinek ısırması sonucu hayatını kaybetti. Carter’ın arkadaşı Bruce Ingham’ın evi yandı. Carter’ın kendisi ve mezarın açıldığı gün orada bulunan, Lord Carnarvon’ın kızı Evelyn’e bir şey olmadı. Demek ki mumyanın laneti herkese aynı ölçüde işlemiyor.
5 Titanik bir mumya yüzünden battı
Titanik battıktan kısa süre sonra felaketin asıl nedeninin bir mumya olduğu söylentisi etrafta dolanmaya başladı. Söylentilere göre bir grup İngiliz adam, Mısırlı bir rahibe ait olan tabutu aldıktan sonra gizemli ya da korkunç bir şekilde öldü. Tabut Londra’ya ulaştı ve Amerikalı bir arkeolog onu satın alıp New York’a göndermek üzere Titanik’e koydu. Mumyanın laneti geminin batmasına neden oldu ama tabut kazadan kurtuldu ve birkaç gizemli olay sonucu kendini Biritish Museum’da buldu.
Tabii ki de bu söylentinin yanlışlığı, Titanik’in kargo listesine bakılarak kolayca kanıtlanabilir. Snopes'e göre, lanetli mumya hikâyesi, tanınmış bir gazeteci olan W.T. Stead tarafından gemi batmadan önce kurgulandı. Ancak insanlar Stead gemi battığında öldüğünden bu hikâyeyi doğrudan Titanik ile bağdaştırdılar.
6 Mumyalardan kaliteli gübre üretilir
Eski Mısırlılar birçok hayvanı tanrılara adamak için mumyaladı ve mezarlara koydu. 1888'de Mısırlı bir çiftçi, mumyalanmış binlerce kediyi bulunduran eski bir nekropolü keşfetti ve bu kedilerden yaklaşık yüz seksen bin tanesini İngiltere'ye gönderildi. Bazıları açık artırmada satıldı, bir tanesi British Museum’da bulunuyor. Geri kalanı onları gübre olarak satan Liverpool guano satıcısının eline düştü. Bazı mumyaların gübre olarak kullanıldığı doğru olsa da bu, hepsinin tarih boyunca gübre olarak kullanıldığı anlamına gelmiyor.
7 Mumya yemek insana özel güçler kazandırır
İngiltere’yi 1660’tan 1685’e kadar yöneten II. Charles firavunların güçlerini almak için yüzüne pudra hâline getirilmiş mumya sürerdi. Kral ayrıca insan kafataslarından yapılma pudrayı kullanmasıyla tanınırdı. Bazen bu tozları suya karıştırarak içerdi. Birçok Avrupalı, mumyaların eski bilgeliğe sahip olduğuna ve onları tüketerek bilgeliğin tüketiciye iletileceğine inanıyordu.
Çeviren: Aslı İdil Kaynar
(Mentalfloss)