Akışkanın akışını kesmek veya serbest bırakmak, isteğe göre ayarlamak üzere iki yatak arasında hareket eden kapak vanadır.
Vanalar genellikle akışkan basıncının önem arz ettiği sistemlerde, basıncın yükselmesi halinde sistemden dışarıya akışkan tahliye ederek basıncı düşüren ya da acil bir durumda akışkan iletişimini kesen emniyet araçlarıdır. Günümüz vanaları sadece akışı değil, debiyi, basıncı, akışkanların yönünü, gazları, çamurları, boru hattından geçen kuru materyalleri, kanal ve benzeri geçiş yollarını kontrol edebilmektedir. Vanalar her türlü çapta, her türlü malzemeden olabilmektedir. Çok karmaşık soğutma sitemlerini kontrol eden veya bir nükleer santralde kullanılan egzotik bir alaşımdan yapılmış olabilirler.
Vanalar, gazlardan yüksek korozif etkiye sahip kimyasallara, buhara, aşındırıcı çamur, toksik gazlara ve radyoaktif malzemelere kadar tüm akışkanları kontrol edebilirler. Çok düşük kriyojenik sıcaklıklardan ergimiş metal sıcaklarına, vakum basınçlarından yüzlerce barlık yüksek basınç şartları altında çalışabilirler. Vana, boru çaplarına, sistemin sekline ve sistem basıncına göre sekli ve ismi değişikli gösterir. Birçok vana çeşitleri mevcuttur.