Fiziksel Aktivite ve Diyabet Klinik Uygulama Rehberi Nasıl Olmalıdır?
Anahtar Mesajlar Nelerdir?
- Orta seviyeden yüksek seviyeye kadar fiziksel aktivite ve kardiyorespiratuar fitness,diyabetli veya diyabetsiz erkek ve kadınlarda ciddi derecede daha düşük morbidite ve mortaliteyle ilişkilidir.
- Diyabetli kişiler yürümekten daha şiddetli fiziksel aktivite programına başlamadan önce,egzersiz tipleriyle ilişkili yaşanabilecek olumsuz olaylara karşı bireyi riske atabilecek koşullar bakımından değerlendirilmelidir.
- Tip 2 diyabetli kişilerde denetimli yapılan egzersiz programları özellikle; glisemik kontrolün gelişimi, antihiperglisemik ajanlar ve insüline ihtiyacın azalmasının yanı sıra mütevazı fakat devamlı kilo kaybında etkilidir.
- Diyabetli hastalar için ideal olan;hem aerobik hem de dirençli egzersizleri optimal düzeyde yapmaktır.Haftalık en az 150 dakika aerobik egzersizin yanına haftalık en az 2 seans dirençli egzersizler eklenmesi önerilmektedir.
Egzersizlerle İlgili Notlar
- Aerobik egzersizde örneğin;yürüme,bisiklet veya jogging’de büyük kas gruplarını içeren devamlı-ritmik hareketler tek seferde en az 10 dakika sürmelidir.
- Diyabetli kişilerde egzersiz,tedavi planının anahtar parçası olarak reçete edilmeli ve kişi egzersize teşvik edilmelidir.
- Kardiyopulmoner hastalığı olan veya yaşlı diyabetli kişilerde sıcaklık yüksek risk anlamı taşıdığı için egzersiz serin ortamda yapılmalıdır.
- Çoğu diyabet hastası için aerobik ve dirençli egzersizler tavsiye edilir.Aşırı kilolu ve yaşlı hastalarda yürüyüş en popülerdir.Yürürken ağrıyla mücadele edenlerde(osteoartrit gibi) semirecumbent bisiklet alternatif olabilir.Dirençli egzersizler ancak haftada 2 veya 3 kez yapılırsa aerobik egzersizi tamamlayabilir.
- Düşük fitness düzeyi olan sedanter kişilerde egzersiz miktarı kademeli arttırılmalı,günde 5-10 dakika kadar az sürelerle başlanmalıdır.
- Sosyal desteğe sahip olmak(arkadaş veya partner)özellikle kadınlarda düzenli fiziksel aktiviteyi kolaylaştırır.Tip 1 diyabetli gençlerde fiziksel aktivite uyum seviyeleri,yapılandırılmış programlar aracılığıyla arttırılabilir ve bunlar pedometre,mesajlaşma,sosyal medya ve egzersiz eğitmenlerini içerebilir.
Aerobik Egzersiz Önerileri
Dirençli Egzersiz Önerileri
- Öneriler
- Diyabetli kişiler haftanın ardışık 2 gün olmadan en az 3 günü, orta-şiddetli yoğunlukta haftalık en az 150 dakika egzersiz yapmalıdır.
- Yaşlılar dahil diyabetli kişiler haftada en az 2 tercihen 3 kez dirençli egzersizleri aerobik egzersize ek olarak yapmalı.Bu noktada egzersiz uzmanının talimatı ve periyodik denetimi olmalıdır.
- Diyabetli kişiler belirli fiziksel aktivite hedeflerini belirlemeli,bu kişilerin beklentileri karşılanmalıdır.Fiziksel aktivite bariyerleri(Hava durumu,başka sözler verme) aşılmalıdır. Bunları aşmada strateji geliştirip fiziksel aktivite kayıtları tutulmalıdır.
- Kalifiye eğitmenler tarafından denetlenen yapılandırılmış egzersiz programları olmalıdır.Tip 2 diyabetli insanlarda glisemik kontrol,kardiyovasküler hastalık risk faktörleri,fiziksel uygunluk geliştirilmelidir.
- Olası kardiyovasküler hastalık veya mikrovasküler komplikasyonları olan diyabetlilerde tempolu yürüyüşten daha şiddetli yapılacak egzersizlerde tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.Değerlendirmede özgeçmiş,fiziksel muayene (fundoskopik muayene,ayak muayenesi,nöropati taraması), İstirahat EKG’si ve EKG stres testi yer almalıdır.
Referans
Ronald J. Sigal, Marni J. Armstrong CEP, Pam Colby, Glen P. Kenny, Ronald C. Plotnikoff, Sonja M. Reichert, Michael C. Riddell. Clinical Practice Guidelines ,Physical Activity and Diabetes Canadian Diabetes Association Clinical Practice Guidelines Expert Committee
Özet
Kanada Diyabet Derneği Klinik Uygulama Kılavuz Komitesi tarafından derlenen rehberden hazırlanan bu çalışmada diyabetli kişilerde fiziksel aktiviteyle ilgili öneriler yer almaktadır.