Mustafa ÖZTÜRK
"Allah göktedir. Allah'ın her yerde olduğuna inanan ise kafirdir, tövbeye davet edilmelidir, tövbe etmezse öldürülmelidir." diyen meşhur mezhep imamı Ahmed bin Hanbel'in düşündürdükleri...
Bizlerin ittifak ettiği ve hiçbirimizin farklı düşünmediği konu Allah tasavvurudur değil mi? Hiçbir şeyde buluşamasak o konuda buluşuruz değil mi?
Şimdi bu "hiç değişmez" dediğiniz hükme bakalım:
el Reddü alel Cehmiyye adlı esere bakın. Bu bahsettiğim kitap basılıdır, dediklerimin yazıp yazmadığını kontrol edebilirsiniz. Orada Ehl-i Sünnet'in görüşünün "Allah'ın her yerde olduğuna inanan kafirdir, tövbeye davet edilmelidir, tövbe etmezse öldürülmelidir." olduğunu görürsünüz. "Niye diye sorarsanız" diyor, Resul-ü Ekrem'den gelen onlarca hadis var, mesela biri meşhur cariye hadisi, "kızım Allah nerededir" diye sorunca gelen "göktedir" cevabı... Onlarca da ayet var, mesela "göktekinin sizi yerin dibine geçirmeyeceğine dair bir garantiniz mi var" ayeti... İşte ayet apaçık "gökte" diyorsa, "her yerdedir" demek kimin haddine diyor. Anlıyoruz ki hicrî 250'li yıllarda ehli sünnet olarak yaşasaydık Allah'ın gökte olduğunu düşünecektik.
Aradan 300 sene geçiyor, Fahreddin Razi adında bir alim geliyor ki o da Ehl-i Sünnet'in önde gelen alimlerinden. O ne diyor biliyor musunuz? "Allah'a "gökte" demek onu cisimleştirmektir, o yüzden "her yerde" demek gerekir" diyor.
Şimdi, sadece 300 yılda aynı mezhebin içinde bile Allah tasavvuru gibi esaslı bir anlayış bile tam tersine dönebiliyorsa, herhangi bir mezhebi kabulümüzü "bu mutlak doğrudur" diye dayatma ihtimalimiz kalıyor mu?
Metodolojik olarak eleştirebilir ve "bakın ben o ayeti öyle yorumlamadım, gerekçelerim de şunlar" diyebilirsiniz ama bir ayeti sizden farklı yorumlayan birine "sen batılın peşindesin, Kur'an'ı çarpıtıyorsun" deyip imanını ölçmeye hakkınız yoktur.
Tasavvurlardaki çarpıcı değişim ise sorun değildir. Önemli olan, gökte veya her yerde olarak inandığınız Allah'ın size ne yaptırıp sizi ne kadar iyi/ahlâklı birine dönüştürebildiğidir.