AYVALIK
John Berger "Buluştuğumuz Yer Burası" adlı kitabında; Lizbon, Cenevre, Krakow ve Madrid gibi dünya kentlerinden söz eder. Abidin Parıltı kitapla ilgili yazısında şöyle demiş: "Berger'den bir kere daha anlıyoruz ki kentler anıların, arzuların, tatların, bir dilin ve yaşantının bütün işaretlerinin bir araya geldiği yerlerdir. Anlıyoruz ki kentler sadece ekonomik ve ticari olanın takas yeri değildir. Onlar arzuların, anıların ve bilumum insani değerlerin de takas yerleridir. Aynı zamanda geçmiş, bugün ve geleceğin de takas edildiği, iç içe geçtiği yerlerdir."
|İlk defa 1987 yılında tanıştığım ve son olarak 2008'de gittiğim Ayvalık'a, |
12 yıl aradan sonra tekrar kavuşmanın mutluğu.
GENEL BİLGİLER
|Tarihte çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış olan Ayvalık'ın genel görünüm haritası (solda), |
Pîrî Reis tarafından 500 yıl önce hazırlanan Kitâb-ı Bahriye adlı kitapta yer alan harita (sağda).
AYVALIK SOKAKLARINDAN
|Atatürk Bulvarı'ndaki yürüyüşten birkaç fotoğraf. |
Cunda'ya deniz yolu ile gitmek isterseniz motorlar buradan (ortadaki fotoğraf) hareket ediyor!
|Ayvalık'ın merkezi Cumhuriyet Meydanı ve meydandaki Atatürk anıtı.|
Hacettepe Üniversitesi Kimya Bölümü'nü kazanmış bir gençtim. İngilizce hazırlık sınıfının bittiği yılın yazında (1987, 19 yaşındaydım) Ayvalık'a ilk defa gittim. Sonraki yıllarda defalarca gittim. Bu gidişler genellikle yaz aylarında oldu. Bu defa bir ilki yaşadım ve sonbaharda, ekim ayında gittim bu güzel sahil kentine. Sayılı günlerde şunu yaşayarak anladım; Ayvalık'a gitmenin mevsimi yok!
Ayvalık'a ilk gittiğimde lezzet keşiflerimden biri Güler Tatlıhanesi olmuştu. Damla sakızlı ve zeytinyağlı kurabiyesi meşhur, adı Ayvalık ile özdeşlemiş olan lor tatlısı da. Bu gidişimde de, ne zaman Ayvalık sokaklarında yürüyüş yapsam, rotama mutlaka bir şekilde burayı ekledim ve lezzet molası verdim.
|Ayvalık'ın lezzet duraklarından biri olan Güler Tatlıhanesi 1942'den beri hizmet veriyor.|
|Her biri ayrı güzel; lor tatlısı, peynir tatlısı ve tel kadayıf.|
Ayvalık'taki sonbahar günlerimde ilk ziyaret ettiğim tarihi yapı Ayvalık Panagia Phaneromeni Ayazması oldu. Sözcük olarak ayazma farklı anlamlara sahip. Soğuk su kaynağı (su pınarı) anlamında da kullanılıyor, çardak ve serinlenilen yer anlamında da. Anadolu'daki ayazma adı verilen yerler, yaygın olarak soğuk/serin yer olarak bilinmektedir. Ayvalık'taki ayazma ise Ortadoks Hristiyanlarca kutsal sayılan su kaynaklarından biri.
|Başında Ayvalık Atatürk Anadolu Lisesi'nin olduğu Barbaros Caddesi'nde |
kısa bir yürüyüş ile Ayvalık Ayazması'na ulaşabilirsiniz.
|Ayazmanın bahçesindeki çeşmede Türkçe, İngilizce ve Yunanca yazılı olan cümle etkileyici: |
Sadece yüzünü değil, günahlarını da yıka.
Ayvalık'ın tarihi sokaklarından birinde yer alan ve Faneromeni Kilisesi olarak da bilinen yapının alınlık kısmında 1890 yazıyor. Bazı kaynaklarda yapının ilk olarak kilise olarak yapıldığı yazıyor. Ben, harabeye dönmüş bu tarihi yapıyı Ayvalık'a kazandıran projede kullanılan adı dikkate alıyorum ve kısaca Ayvalık Ayazması diyorum.
|Tarihin parçalarını yok olmaktan kurtaran ve onları kentlere kazandıranlara minnet duyuyorum.|
İlber Ortaylı bir yazısında bu yapı ile ilgili şunları yazmış: Bir müddet evvel 1850’lerde zamanın Rum sakinleri tarafından bulunan ve 1890’da bugünkü neoklasik görünümüyle inşa edilen Panayia Faneromani, Meryem Ana’nın adını taşıyan, yeniden doğuşu temsil eden ve buradaki şifalı suya izafeten bölgede o zaman hem Hıristiyanların hem de Müslümanların ziyaret ettikleri, hastalıklara ve sıkıntılara karşı şifa atfettikleri bir merkezidir. 1850’lerde bir Rus kızının gördüğü rüya üzerine keşfedilip yapılan bu binanın 1867’den beri yapılan bir havuzla biriken suyun kullanıldığı biliniyor.
Balıkesir Müzesi’nin 2011 yılında, Prof. Dr. Ömer Özyiğit danışmanlığında ayazmada yaptığı kazılar sonucunda, 1867 ve 1890 ayazmalarının havuzları bulunmuş. Prof. Dr. Ömer Özyiğit ve ekibi, yapının rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerini hazırlamışlar. Proje, Bursa Anıtlar Kurulu’nca bir yıl sonra 2012’de onaylanmış. Restorasyon için gerekli maddi destek Ayvalık Belediyesi'nin önderliğinde 2016'da başlatılmış. İki Ayvalıklı kuzen olan Muhtar Kent ve Şerif Kaynar'ın önderliğinde ve Ayvalık'a inanmış kişilerin destekleriyle proje finanse edilmiş ve Ayvalık Ayazması 2018 yılında törenle ziyarete açılmış.
|Ayvalık Ayazması (pazartesi hariç) her gün 10-17 arası ücretsiz gezilebilir.|
|Ayvalık Turizm Danışma Bürosu'na uğramayı, broşür ve harita almayı unutmayın!|
|Adım adım Ayvalık sokakları...|
|Ayvalık, yeşil ve mavinin buluşma noktalarından biri.|
|Ayvalık Belediyesi'nin tarihi binası, Şeytan Sofrası dolmuş durağı ve eski zeytinyağı |
fabrikalarından birinin bacası. Ayvalık'ta bunun gibi birkaç tane eski zeytinyağı fabrika bacası var.
Ben bunları kent anıtı olarak niteliyorum.
|İlk Kurşun Şehitleri Anıtı.|
|Ayvalık sokakları sürprizlerle dolu. Bu bazen bir şiir, bazen de nereden karşınıza çıkacağı belli |
olmayan kediler oluyor. Sakin bir sokakta yürürken, aralık duran bir pencereden gelen
radyo sesi ise ayrı bir keyif katıyor yaşadığım zamana.
|Ayvalık sokaklarında sadece kediler değil, köpekler de huzur içinde yaşıyor.|
|Eski bir Ortodoks Hristiyan kilisesinden dönüştürülmüş olan Saatli Cami. |
Adını eski çan kulesindeki saatten alıyor.
| Ayvalık Taksiyarhis Anıt Müzesi'nin dış mimarisi oldukça sade bir görümüne sahip.|
Yapı çevresini saran sütunlar ilk görüşte dikkat çekiyor.
|İçeriye girmeden önce yapının çevresinde bir tur atın. Yapının arkasına doğru yürürken, müzedeki görevli size "giriş o tarafta değil, önde" diye seslenirse, durmayın, keşfe devam edin!|
Günümüzde müze olan kilisenin iç kısmı, dışındaki sadelikle tezat oluşturacak şekilde etkileyici. Tavan ve duvarlar freskler, oyma ve süslemelerle dolu. Altın rengi oymalarla kaplı sütunların desteklediği iç kısım İsa, Aziz Pavlus ve Petrus'un göz alıcı freskleriyle tamamlanmış.
Bizim coğrafyada hep böyle oluyor; tarihi eserler, yapılar önce harabe haline gelene kadar vandallar tarafından tahrip ediliyor. İlgili kurumlar da bunu yıllarca seyrediyor. Neyse ki bir zaman sonra, birilerinin aklı ve vicdanı artık buna tahammül edemiyor ve yapı/eser uzun ve pahalı bir süreçten sonra yaşama döndürülüyor. Ayvalık Taksiyarhis Anıt Müzesi bu süreci yaşamış yapılardan sadece biri.
|Yaşadığı süreç nedeniyle yapının içi orijinal durumunu koruyamamış. |
Yine de bu hali ile bile kesinlikle görülmeye değer.
|Ayvalık Taksiyarhis Anıt Müzesi konum bilgisi şurada!|
|Ayvalık Taksiyarhis Anıt Müzesi pazartesi dışında her gün açık, giriş ücreti 10 TL.|
AYVALIK EVLERİ ve KAPILARI
|Ege kokusunun hissedildiği, detayların incelikle yapıya işlendiği |
Ayvalık neoklasik mimarisinin kaynağı hakkında kesin bilgi yok.
|Tarihi Ayvalık evlerinin zenginliğini ve güzelliğini keşfetmek için |
labirent benzeri dar Ayvalık sokaklarında keyifle kaybolmak yeterli.
|Kapılar, kemerli görünümleri ve işçilikleriyle, basit ve sade yapılara ihtişam katıyor.|
|Her biri ayrı güzel olan Ayvalık kapıları.|
Ayvalık evlerinin kapılarında, yıllara göre farklılık gösteren dört çeşit kemer motifi kullanılmış. (Kaynak: Ayvalık'ı Gezerken, 7. Baskı, Temmuz 2004, Ahmet Yorulmaz / Dünya Kitapları)
|Kapılarda kullanılmış olan kemer motiflerine örnekler.|
|Daha çok 1876-1902 yılları arasında tercih edilmiş kemer motifi örnekleri.|
|Kaderine terk edilmiş Ayvalık evleri insanı üzüyor.|
|Hastası olduklarımdan; eski, yaşanmışlıkları olan kapı tokmakları, halkaları.|
|Koruma amacı ile boya yapılırken, metal parçaların dokusuna zarar verilmemeli. |
Esasında eline fırça alan herkes bunu yapmamalı, yapamamalı!
|Her birini uzun uzun seyrettiğim yaşanmışlıklar...|
|Cıvıl cıvıl renkler!|
|Sanki bir ressamın paleti!|
|Şeytan Sofrası, Ayvalık.|
|Baba kız Ayvalık manzaralı fotoğrafımız olsun!|
CUNDA (ALİBEY ADASI)
|Kişisel tarihimin en güzel günlerinden birini, |
17 Ekim 2020 Cumartesi günü güzel kızım ile Cunda'da yaşadım.
|Ayvalık Adaları Tabiat Parkı'ndaki Kırmızıkuyu Caddesi üzerinde tesisler var.|
|Müthiş manzara için en iyi nokta burası! (video)|
|Cunda sokaklarından...|
Duvardaki yazılarda rakının etkisi ile çok sayıda Türkçe hatası yapılmıştır! 😃
|Ayvalık sokaklarında olduğu gibi Cunda'nın sokaklarında da çok sayıda kedi var.|
|Tiyatro sevdalısı kızımdan kısa bir oyun; hayret!|
|Cunda kapıları...|
|Sarımsak taşının estetik ile buluşması.|
|Her köşebaşında ayrı bir detay, ayrı bir renk.|
|Renkler, tonlar, detaylar...|
|Hayat Caddesi 1. Geçidi'ni geçerken!|
|Kapı tokmakları ve tutamaçları Cunda kapılarına ayrı bir güzellik katıyor.|
|Yapılış yılı 1894 olan bu bina 2003'te restore edilmiş.|
|Metin Altıok Evde Yoklar adlı şiirinde şöyle der: Ne zaman bir dosta gitsem, evde yoklar.|
|Dilerim birisi bu güzel evin yok olmasına izin vermez!|
CUNDA RAHMİ M. KOÇ MÜZESİ
|Cunda Taksiyarhis Kilisesi'nin Temmuz 2005'deki halinden iki anı.|
|En son harabe halinde gördüğüm kiliseyi bu durumda görmek beni çok mutlu etti.|
|Müzenin girişinde yapının tarihi ve restorasyon çalışması hakkında bilgi var.|
|Cunda Taksiyarhis Rahmi M. Koç Müzesi; Taksiyarhis Kilisesi'nin geniş kapsamlı |
ve titiz bir restorasyonu sonrası ülkemize kazandırılan dünya çapında bir müze olmuş.
|Cunda Taksiyarhis Rahmi M. Koç Müzesi.|
|Zamanın, vandalların ve kurumların ilgisizliğine rağmen, kilisenin kendini kurtarabilmiş bölümleri orijinal hali ile korunmuş (sol baştaki fotoğrafta kubbe tavandaki bölüm gibi).|
|Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı bünyesindeki müzeyi, |
her yıl 100 bini aşkın kişi ziyaret ediyor.
|Eski fotoğraf makineleri, bisikletler ve cam bir yüzey ile kaplanmış kilisenin alt kısmı.|
|Eski bir hassas terazi ve ilaç yapımında kullanılan kimyasallar Kimyager Sümer'in ilgisini çekti.|
|Minyatürler.|
|Farklı malzemelerden yapılmış oyuncaklar.|
|Dr. Erol Gümüşyazıcı'yı tanıdığım için çok mutlu oldum. |
Eserleri, hekimliği ve anısı önünde saygı ile eğiliyorum.
SEVİM VE NECDET KENT KİTAPLIĞIMüzeden çıktıktan sonra Cunda sokaklarında keyifli bir yürüyüş yaparak, yaklaşık 400 m uzaklıktaki Sevim ve Necdet Kent Kitaplığı'na gittik. Cunda'ya hâkim bir tepede bulunan kitaplık, eskiden burada olan Agios Yannis Kilisesi'nin günümüze kadar ayakta kalabilmiş şapelinin restorasyonu ile oluşturulmuş.
|Şu an kitaplık olarak kullanılan Agios Yannis Kilisesi'nin şapelinden kalanlar.|
|Kitaplık bahçesinden Cunda ve adalar manzarası.|
|Panagia (Panaya) Kilisesi kalıntısı.|
ANILAR...
|Haziran 2008, Ayvalık.|
|Temmuz 2005 - Ekim 2020, Tuzla sahili, Ayvalık, yıllardır tam şuradaydık!|
Ahmet Telli'nin "Çocuksun Sen" adlı şiirinden: "Çocuksun sen ve bu Dünya sana göre değil."
|Ömrümün kalanında Ayvalık ile aramda uzun aralar olmamasını diliyorum.|
MOLALAR
|Dekorasyonu, küçük bir müzeyi andıran ortamı ile Cafe Caramel mola vermek için iyi bir seçenek.|
|Cafe Caramel'den lezzet önerilerim; çilekli irmik tatlısı ve damla sakızlı muhallebi.|
|Ayvalık sokaklarında bir başka lezzet molasını, Macaron Muhallebicisi'nde verebilirsiniz.|
|Macaron Muhalebicisi, Ayvalık.|
|"K" ile değil, "c" ile!|
|Şeytanın Kahvesi bir aile işletmesi. Adını dedelerinin lakabından alan kahvenin içindeki |
nesneler ve duvarlardaki fotoğraflar size zamanda yolculuk yaptırıyor.
|Çayı da, yeşil (olgunlaşmamış) üzümden yapılan koruk suyu da güzel.|
|İyi hazırlanmış deniz ürünleri, hızlı servis ve uygun fiyat Papalina Balık Evi'nde! |
Buradan çıktıktan sonra az ilerideki Açelya Cafe'de balık üzerine çay içmek şart!
|Ayvalık'taki son akşamımızda kapanışı, Aşkın Tost Evi'nde Ayvalık tostu ile yaptık.|
|Olmazsa olmazlardan; Cunda'daki Taş Kahve'de mola!|
|O gerçekten lokma tatlısının imparatoru. Cunda'daki klasik lezzetlerden biri burada!|
|Özgün Zeytin internet üzerinden de satış yapıyor.|
|Benim Ayvalık'tan ayrı kaldığım yıllarda (2018'de), Özgün Zeytin'in kurucusu Halil Amca ölmüş.|
|Lacivert Otel, Ayvalık.|
|Lacivert Otel'in her yanı ayrı bir detayla süslü.|
|Sol baştaki fotoğrafta kızımın odasının, ortadaki fotoğrafta benim odamın manzarası görünüyor.|
Birden çok ömür yaşama şansım olsa, birini sadece bu balkonda yaşamak isterdim.