Sedef hastalığı, ya da psoriasis, zaman zaman eklemleri etkileyen, kızarıklığa, pullanmaya, ağrıya ve şişmeye neden olan iltihaplı bir cilt rahatsızlığıdır. Yaşam boyunca değişen derecelerde kendini gösterebilir ve bulaşıcı değildir. Çocuklarda ve yaşlılarda da kendini gösterebilmesine rağmen, esas olarak 15 ile 35 yaşları arasında ortaya çıkar.
Sedef Hastalığı Nedir? Psoriasis Nedir?
Diğer adıyla psoriasis bağışıklık sisteminde, özellikle T lenfositlerde başlar. Bu hücreler düzgün şekilde aktive edilmez ve farklı hücresel tepkilere neden olur, örneğin: kan damarlarının çoğalması ve genişlemesi gibi.
Normalde insanlarda epidermal hücre döngüsü 30 gün boyunca gerçekleşir. Ancak sedef hastalarında 4 gün sürer. Bu durum hücrelerin yüzeyde birikmelerine; kaşıntı veya ağrıya neden olan kalın, pul pul ve kırmızımsı cilt lekelerinin ortaya çıkmasına neden olur.
Sedef hastalığı neden olur bilinmemektedir. Kısmen genetik yapı ile belirlenen bir hastalık olduğunu biliyoruz. Bu hastalığa yatkın insanlarda psoriasisin başlangıcını tetikleyebilecek çeşitli çevresel faktörler de vardır, örneğin: bazı enfeksiyonlar (bademcik iltihabı), duygusal stres, bazı ilaçlar, travma vb.
Bu hastalık bir enfeksiyon değildir, bu yüzden bulaşıcı değildir.
Genellikle belirli genetik faktörleri içeren bir hastalık olduğundan, bu rahatsızlığın gelişme olasılığının daha yüksek olduğu aileler vardır. Her halükarda, bir çocuğun psoriasis riskini kesin olarak bilmek veya hesaplamak mümkün değildir.
Deride görülen ve hayatı tehdit etmeyen iyi huylu bir hastalıktır. Bazen kaşıntılı olabilir ve daha az sıklıkla ağrılı olabilir. En önemlisi, genellikle hastaların yaşam kalitesini etkiler, özellikle de en görünür ve / veya yayılmış formlarda bazen önemli psikolojik etkilere sebep olabilir.
Genellikle kronik olan bir hastalıktır. Her hasta, tamamen öngörülemeyen kendi seyrini takip eder. Yayılma ve yoğunlukta az miktarda değişiklik olan stabil kronik rahatsızlığı olan hastalar olabildiği gibi, değişken yoğunluktaki akut yayılmaların eklendiği kararsız rahatsızlığı olanlar da vardır.
Güneşin iltihap önleyici etkileri vardır, bu nedenle genellikle sedefe iyi gelir ve bazen rahatsızlığı ortadan kaldırabilir. Yine de, durumu iyi olmayan ve tersine daha da kötüye gidebilecek olan küçük bir insan grubu var. Güneş yanığı da etkilenen bölgede psoriasisin görünümünü tetikleyebileceğinden, yanıklardan kaçınmak için güneşin orta derecede alınması gerekir.
Sedef Hastalığı Çeşitleri
Rahatsızlık aynı kişide bile farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Genel olarak; çok farklı boyutlarda, daha az ya da daha kalın beyaz pulları olan kırmızımsı plaklar vardır. En yaygın yerler dirsekler, dizler ve kafa derisi olmasına rağmen, tırnaklar, ellerin avuç içi ve ayak tabanları, vücut kıvrımları veya cinsel organlar dahil olmak üzere vücudun herhangi bir yerinde görülebilir. Bazen sedef hastalığında kırmızımsı plaklar üzerinde püstüller (enfekte olmamış iltihaplı sivilce) olabilir. Vücuttaki yaygınlığı da hastalar arasında çok farklıdır; çoğu durumda, lokal ve hafif (%70) ve daha az sıklıkla orta (%20) veya çok kapsamlıdır (%10).
Genellikle bademcik iltihabı olan gençlerde, çoğunlukla gövde ve ekstremitelerde küçük plakların ortaya çıkması ile karakterize olan “damla” veya guttat sedef hastalığı adı verilen bir türü vardır. Çoğunlukla hastalığın başlangıç şekli olabilir.
Kütanöz sedef hastalığının yaklaşık %10’unda eklem semptomları (ağrı, eklem iltihabı [parmaklar, bilekler, dirsekler vb.]) olabilir. Bu semptomlar kütanöz sedef hastalığından önce ortaya çıkabilir veya bazı durumlarda hastalığın tek belirtisidir.
Sedef Hastalığı Tedavisi
Sedef hastalığı tedavisi için hem topikal hem de sistemik olmak üzere çeşitli yöntemler mevcuttur. Dermatolog, hastaya, psoriasisin tipine, yerleşimine ve yayılışına bağlı olarak hasta için en uygun tedaviyi seçecektir.
Psoriasis tedavilerinin psoriatik plakları yok ettiğini ancak, hastalığı kalıcı olarak iyileştirmediğini unutmamak önemlidir. Bu, tedavinin kesilmesinden sonra kronik psoriasis vakalarında, sedef hastalığının büyük olasılıkla bir süre sonra tekrar gelişeceği anlamına gelir.
Otoimmün hastalıklardan biri olan Haşimato Nedir? Haşimato Hastalığı Nedir? yazımızı okumak için lütfen yazı başlığına tıklayın!
Daha fazlası için SAĞLIK101.COM‘u takipte kalın!