25 Nisan 2014 Cuma
Geçen bölümümüzde (buradan ulaşabilirsiniz) Plaza Nueva ve Paseo de Los Tristes çevresinden bahsetmiştim. Bu bölümde ise öncelikle, Plaza Nueva'nın dibinden başlayan, Aşağı Albayzin’in en hareketli sokağı Calle Elvira (Elvira Sokağı)’yı anlatmaya başlayacağım, sonra da içlere doğru çıkacağız.
|Elvira Sokağı'nın girişi|
|sokağın sonunda yer alan Elvira Kapısı|
|La Cuesta de Caldereria|
|San Gregorio Kilisesi ve Meydancığı|
Sokağın devamından San Gregorio yokuşu başlar. Hemen sol taraftaki malikane, büyük Flamenko şarkıcısı Enrique Morente’nin doğduğu evdir. Kısmet olur da sağa sapıp Calle del Beso’yu bulursanız, orası sizi 16.yy’dan kalma, asil Porras ailesine ait Casa de Porras’a çıkarır. Şimdi ise üniversiteye ait çeşitli kursların verildiği bir kültür merkezi işlevi görmektedir. Zaten Granada'nın katoliklerce fethi bir nevi zengin azınlıkları kovma açısından cumhuriyetle birlikte yaşanan rum ve ermeni nüfusun sürülmesi ya da öldürülmesi sürecini andırıyor. Bu sebeple, bir çok saray ya da saraycık, fetihten sonra oralara el koyanların aile ismiyle anılıyor. Casa de Porras'ın hemen yakınında ise pek kimsenin bilmediği Placeta de Carvajales meydancığı yer alır. Burada turistlerden ziyade, kendinden başka kimseye bir zararı olmayan alkolikler, esrarkeşler ve köpekler bulunur. Harika bir Elhamra sarayı manzarası vardır.
|Meşhur flamenkocu Enrique Morente'nin doğduğu ev|
|Placeta de Carvejales|
|Casa de Porras|
|San Miguel Bajo Meydanı|
Toledo stilinde inşa edilmiş gotik kapısı görülmeye değerdir. Manastır ise sırtını Dar Al-Horra’ya dayamıştır. Nazari sultanı Muley Hacen (ya da Mulhacen) gönlünü onbeşlik hristiyan güzeline kaptırınca, karısı Ayşe için bu sarayı yaptırmış. Ama Ayşe’de sarayda boş durmamış, bir gün tüm vücuduna kocasına hıncını şiir biçiminde yazdırmış ve çırıl çıplak at üstünde Granada’yı dolaşmış. Bitmeyen restorasyon halinde olduğundan, öve öve bitirilemeyen Elhamra sarayının benzeri bahçesi ve avlusunu göremedim.
|Dar al Horra'ya çıkan sokak|
Yine bu civarda bahsedilebilecek diğer bir yer de her tür hipinin harman olduğu halk arasında Huerta Carlos olarak bilinen, Elhamra sarayı manzaralı küçük parktır. Kendisi küçük olsa da işlevi büyük olan bu park, Granada’da adım başına en çok hippinin, gitarın, rastanın ve zıvananın düştüğü yerdir. Ben ömrümde bu kadar cins adamı daha başka bir yerde görmedim. Top, portakal çevireninden, tek tekerli bisiklet sürenine, ateş dansı yapanından, ip üstünde yürüyenine, arkadan yaklaşıp enseye Van Damme misali tekme atarak aslında merhabalaşanlara ve daha bir çok pek anlam veremediğim hobiye sahip insanlardan olma tam bir sirk. Arabı, afrikalısı genelde darbuka ve cembe çalar, flamenko öğrenme gazıyla eline gitarı kapıp gelen saf sarışın avrupalısı kenarda bir yerde takılır, ama orada burada o anda bir araya gelen kişiler birbirini tanımasa da bir jam session tutturur.
Çalamayanlar Orkestrası olarak nitelendirebileceğim, şekil ve enstrüman yönünden tam olan, üyeleri her an değişen bu grubun ben daha ortak bir melodi tutturabildiğine şahit olamadım. Bir de ilk kez
burada gördüğüm bir enstrümandan bahsedeyim. Büyük çöp bidonu ters
çevrilmiş, ortası delinerek bir ip geçirilmiş ve ip de bir ucu bidona monte
edilmiş bir çubuğa tutturulmuş. Bu şekilde bir nevi kontrabas icat edilmiş.
Albayzin mahallesine önümüzdeki yazıyla birlikte son verip, çingene mahallesi Sacromonte ve yahudi mahallesi Realejo ile gezi rehberimize devam edeceğiz.
|Huerta Carlos|
Albayzin mahallesine önümüzdeki yazıyla birlikte son verip, çingene mahallesi Sacromonte ve yahudi mahallesi Realejo ile gezi rehberimize devam edeceğiz.
23 Nisan 2014 Çarşamba
Yıllar önce Scorsese'ye "yeni yüzyılın Scorsese'si kim?" diye sorduklarında, Wes Anderson cevabını vermişti. Ben açıkçası tıpkı Scorsese gibi şiddete olan zaafı yüzünden Tarantino ya da çok karakterli hikaye anlatımındaki kabiliyeti yüzünden Paul Thomas Anderson cevabını beklerdim. Wes Anderson seçeneğini ilk ona bile koymazdım.
Fakat tüm o 70'lerin sakallılar çetesinde olduğu gibi ( Lucas, Spielberg, Coppola) Scorsese'nin de en büyük hüneri, hikaye anlatabilme kabiliyetinden geliyor. Formunda bir Spielberg'i saymazsak bana göre şu anda "yaşayan en kabiliyetli hikaye anlatıcısı" O. Scorsese, bu kabiliyetini Goodfellas ve Casino ile o kadar yukarı taşımıştı ki, kendisi bile bu dinamik-çoklu anlatımı yeni çektiği filmlerle(Ör: Son filmi Wolf of Wall Street) geliştirememiş, bir nevi tekrara düşmüştü. İşin kötü tarafı, yetenekli yeni kuşak yönetmenler dahi, ne zaman bol karakterli bir hikayeyi çekmeye kalksa, Scorsese'nin bu anlatım tekniğinin üstüne tek bir taş koymadan kopyalamaya kalkmışlardır (Örnek: David O. Russel.American Hustle)
İşte Martin Scorsese'nin, W. Anderson'da yıllar önce farkettiği ve kendisiyle paralellik kurduğu cevher tam olarak buradan çıkıyor. Dinamik ve yenilikçi hikaye anlatımında. İlk videomuz, filmi izlemeyenlere saygıdan dolayı, filme ait kısa bir fragman olarak geliyor. Dileyenler devamını netten bulabilir. Bu sahnede, kahramanımız Gustave, işe yeni başlayacak Lobby Boy'u sınava tabi tutarken, bir yandan da çocuğa oteli tanıtıyor (dolaylı olarak da bize). Aşağıda ise Casino filminin açılış sahnesini var.
Anlatım tarzı olarak herhangi bir paralellik olmasa da,* iki sahnedeki dinamik kurgu,** mekanı bize hızla gösterirken (birinde otel diğerinde casino) aynı anda birçok karakterin tanıtılması ve tüm bunlar yapılırken bir an bile hikayenin sıkıcılaşmaması bence iki yönetmenin en önemli ortak noktaları.
*(ikisi de açılış sahnesi olsa da, birinde birinci ağızdan, diğerinde ise dış sesli bir anlatım var)
** (birçok yönetmenin yarım saatte anlatabileceği konuyu çok zorlanmadan 2-3 dakikada kotarabilme becerisi)
Not: Bu hafta beleş defter yönünden çok bereketli geçti. Altyazı dergisinin festival için verdiği şahane hediye "seyir defterine" ilk notumuzu alıyoruz. Grand Budapest Hotel. Tam Puan. Pek zevkliymiş.
Wes Anderson'un rengarenk filminden bir gün sonra ise Suvla şarapları ve Sekizistanbul'un ortaklaşa organize ettiği tadıma gittik.Yenilikçi şef Maksut Aşkar'ın bahara özel hazırladığı bu enfes menüye Suvla'nın şarapları eşlik edecekti. Bundan iki ay önce Yeni Lokanta'da tattığım Kınalı Yapıncak adlı beyazlarını o kadar beğenmiştim ki kısa sürede Suvla'nın bütün beyazlarına dadandım. Süpermarketlerde denk gelmesem de Sıraselviler'deki La Cave ve Cihangir Parkı'nın hemen yanındaki Suvla mağazasında bu ürünleri bulabilmek mümkün. Cihangir'deki Suvla mağazasını tavsiye ederim. Kasadaki beyefendi gayet güler yüzlü ve bilgili. Ayrıca dilediğiniz beyazın soğuğunu alıp eve gider gitmez içebilirsiniz. Benim gibi sabırsızlar için harika bir hizmet.
Mekan, son derece ferah. Tavanı yüksek ve masalar arası boşluk bir hayli fazla. Bar bölümü bir çok restoranın masalı bölümünden bile geniş ve rahat. Mutfak bölümü şeffaf. Şef Maksut ve ekibini anbean izleyebiliyorsunuz. Garsonlar diğer tüm fine dining restoranlarında olduğu gibi süper kahramanların bir tık altı. Genç, güzel (veya yakışıklı), bilgili ve ilgili. Tüm sorularınıza tatminkar yanıt veriyorlar. Mekan, tıpkı Yeni Lokanta gibi Yeni Anadolu mutfağı akımının takipçilerinden. Bu da demek oluyor ki, bugün bildiğimiz yemeklerin ters yüz edilmiş versiyonlarını bolca deneyeceğiz. Önümüze koyulan menüye göz attığımda tahminimde yanılmadığımı anlıyorum. İzmir kumru, çerkez tavuğu, kuskus gibi birçok tanıdık tabakta nasıl bir sürpriz yapacaklar şimdiden meraklanıyorum.
Açılışı Suvla Sur Rose 2012 ile yapıyoruz. Yan masadakinin kadehi hüpürdetip, bir tane daha istemesi gözümden kaçmıyor. Eşimi dürterek "Galiba şarap sınırsız. İç içebildiğin kadar" diyorum. Balıkesir'de büyümüş memur çocuğu şarap tadımına gelirse olacağı bu. Küçükken düğünlerde dağıtılan beleş kolalar (veya gazozlar) aklıma geliyor. Daha birini bitirmeden diğer şişelere göz dikerdik. Artık yedinci sekizinci şişede pipetle üfleyip kolayı köpürdetir, sonra da asiti kaçmış sıvıyı bir dikimde bitirirdik. Bu hızla içersem garsondan pipet isteyip, kendi köpüklü rozemi icat edebilirim. Keyfimiz gıcır. Henüz yemekler de önümüze gelmediğinden bardak bardak içmeye devam ediyoruz. Bu oburluğumuz, tadımın ileriki saatlerinde başımıza bela olacak. Şimdiden gevşiyorum. Birazdan dilim dönmemeye başlar. Bu arada rozenin içimi kolay ve ferahlatıcı. Burunda çiçeksi ve meyvemsi kokular çağrıştırıyor. Beğendim.
|roze|
|muhammara|
|sürreal kumru|
|bıldırcın yumurtalı humus|
|bakalarios|
|çerkez ördeği|
|kısır|
Taze otlu ve kavrulmuş çam fıstıklı çifte kavrulmuş pancarlı kuskus risotto. Bunu geçtiğimiz aylarda uğradığımızda bonfilenin yanında garnitür olarak yemiştik. Fakat farklı aromasıyla garnitür sıfatından çok fazlasını hak ediyor. Normalde isminde taşıdığı gerilim yüzünden kuskusa karşı ön yargılıyımdır Fakat şefimiz bunu paramparça ediyor. Darısı kapuskanın başına. Kim bilir bir gün de yengeçli kapuskayla şansını dener.
|kuskus|
|kuzu|
Tadımdan önce masalarımıza koyulan şarap defterimizi açıyoruz. Ne de olsa festivalden defter doldurmaya alışığız. İlk notumuzu alalım. Şarap adı: Suvla Sır. Rekolte: Off çok üşeniyorum. Kafam bir dünya. Maksut Şef masamıza geliyor. Nasılsınız? Beğendiniz mi? diye soruyor bana.
|Beleş efter haftasının ikinci vurgunu|
Sağ gözüm bir yana sol gözüm başka bir yana bakarken dilim dönmüyor. Eşim imdadıma yetişerek
"Ellerinize sağlık. Bayıldık" diyor.
Güç bela masadan kalkarak evin yolunu tutuyorum. Allahtan Çukurcuma- Sekiz İstanbul arası iki dakika.
|Soldan sağa:Şef Maksut, süpersonik garsonlar, şeffaf mutfak|
18 Nisan 2014 Cuma
Bu yazıda buzuki ile cümbüşün kırması diye tabir edeceğim yeni bir enstrüman olan buzüşü tanıtacağım. Ne zamandır aklımda böyle bir enstrüman fikri vardı, Unkapanı’ndaki Zeynel Abidin Cümbüş dükkanındakiler ilgi göstermeyince, ben de kendi başımın çaresine baktım.
Esasında yaptığım işin adına tam icat denmese de, ben de Milliyet gazetesinin 15 Şubat 1931 tarihli baskısına çok imrendiğimden, ona atıfta bulunarak yukarıdaki başlığı koydum.
Nereden çıktı bu zamazingo? sorusuna söyle cevap vereyim. Uzun zamandır rebetiko müziği ile ilgileniyordum. Aynı zamanda cümbüşün de sesini pek sevdiğimden, acaba cümbüşü bir şekilde rebetikonun içine nasıl katarım diye düşünerek böyle bir işe giriştim. Esasında buzuki, sazın ‘bozuk’ sesli olmasından ötürü bu isimle anılmış. Cümbüş de bana biraz udun ‘bozuk’ sesli hali gibi gelirdi. Bu yüzden rebetiko müziğinin havasına iyi gideceğini düşündüm.
Esasında tanıtıcı bir yazı yazma gibi bir şey düşünmemiştim, Okan ‘yazsana oğlum’ diyince eyvallah dedik. Madem yazacağız o zaman bari şunun altını doldurmak lazım. Enstrüman hem Türk hem Yunan işi olduğundan bir çokkültürlülük derim, halkların kardeşliğinden dem vururum, sentez derim, meyhaneci yorgo, komşu tasula diyerek nostalji yapıp duygularınıza oynarım. Ama bunlara lüzum yok. Olay basit, iki sevdiğim enstrümanı bir araya nasıl getiririm diye düşündüm bu ortaya çıktı.
|Zeynel Abidin'in bir başka icadı 'Kibar'|
Esasında cümbüşün kendisi de az çok bu mantıkla ortaya çıkmış bir enstrüman. Mucidi Zeynel Abidin Bey, zamanın rüzgarına kendini kaptırmış, müzikte batılılaşma furyasının olduğu cumhuriyetin ilk yıllarında coşgun, ahenk vs gibi enstrümanlar icat etmiş. Ama voliyi boyun kısmının değiştirilip alaturka ya da alafranga müzik çalınabildiği cümbüşle vurmuş. Geleneksel bir enstrüman olmadığından ve ucuza mal edildiğinden, belli bir coğrafyaya ya da gruba mensup olmamış, eline her alan kendi tarzına uydurmuş. Bu sebeple Trakya’da klarnet ve darbukanın yanına eklenmiş, İstanbul’da meyhanelerin; Urfa, Adıyaman’da sıra gecelerinin yıldızı olmuş. Aram Tigran, Ara Dinkciyan ve Yervant Bostancı gibi aslen udi olan Ermeni müzisyenler de cümbüşü sıklıkla kullanmış.
|Mari ye kafanı, mari ye beynini|
|Ağzında sigarasıyla cümbüşçü red kit bayram|
|Roza Eskenazi, Aghapios Tomboulis ve Dimitris Semsis bir arada.|
Benim yaptığım ise sadece cümbüş gövdesine, perdesiz ud benzeri sap yerine, buzuki sapı eklemek oldu. Sağolsun bir yunan arkadaşım enstrümanı bu hale getirdi. Böylelikle hem cümbüşün tınısına sahip oldum, hem de enstrümanı buzuki gibi çalabiliyorum. 'Ya her şey iyi güzel, uğraşmışsın, kafana göre birşeyler icat etmişsin de şu isim ne kardeşim, allah aşkına, başka bir şey bulamadın mı?' diye düşünenler çıkacaktır. Hak veririm, ama şunu da derim. Bir kere, klişeleri severim. İki enstrümanı birleştirmişsem, ismini de ikisinin isminden bir araya getirmeyi tercih ederim. Hem ayrıca, insan, içi temizse temizi görür, pisse de pisi görür. Ama eğer içinde hem temizlik hem de pislik varsa, kafasına göre neyi nasıl isterse onu öyle görür. Takdir sizin.
Son olarak da, buzüş ile eşlik ettiğim Mangiko şarkısının videosunu sizinle paylaşayım, tam olsun.