Kuzey Işıkları: Doğanın Görsel Şöleni
Kuzey ışıkları, güneşte yaşanan patlamalar ile uzayda sürüklenen yüklü parçacıkların Dünya manyetik alanına ulaşması sonunda meydana gelen foton etkileridir. Birden fazla şekilde ve renkte ortaya çıkan kuzey ışıkları aslen doğal fenomenlerdir. Yüklü parçacılar manyetik alanda oksijen atomları etkisi ile fotonlar halinde farklı renkler yayar. Özellikle geceleri net biçimde gözlemlenen ışıklar, kuzey kutbu ülkelerinden seyredilir. Bu ışıklar büyüleyici ve muhteşem bir şov yaratırlar. Eylül ayı ortası ile birlikte artan manyetik etkileşimler ile birlikte Kuzey kutbu ülkelerinde gözlemlenirler.
İçerikler
- Kuzey Işıkları ne zaman görülür?
- Kuzey Işıkları hangi ülkede bulunur?
- Kuzey Işıkları nasıl oluşur?
- Kuzey Işıklarının renkleri nelerdir?
- Kuzey Işıklarının Özellikleri
- Kuzey Işıkları en iyi nerede gözlemlenir?
- Kuzey Işıkları hangi element çeşitlerine sahiptir?
- Kuzey Işıkları hangi katmanda bulunur?
- Farklı şekillerdeki Kuzey Işıkları nelerdir?
- Hangi gezegenlerde Kuzey Işıkları oluşur?
- Kuzey Işıkları gündüz oluşur mu?
Kuzey Işıkları ne zaman görülür?
Kuzey ışıklarının gözlem zamanı, 23 Eylül ile 21 Mart arasındaki günlerdir. Onları net görebilmek için belirli şartların oluşması gerekir. Gökyüzü ne kadar açık olursa ışıklar o kadar net şekilde gözlemlenir Bu açıdan Eylül ve Mart ayları gerekli koşulları sağlar. Diğer yandan hava ne kadar karanlık ise ışıkların gözlemi o kadar kaliteli şekilde gerçekleşir.
Bir diğer ismiyle kutup ışıkları, Kuzey ve Güney Kutbunda görülen ışımalardır. Buna bağlı olarak uygun bir isim ile ifade edilirler.
Kuzey Işıkları hangi ülkede bulunur?
Kuzey ışıklarının ülkeleri, İzlanda, Grönland, Kanada, Alaska, Sibirya, Norveç olarak bilinirler. Bu ülkelerde kuzey ışıklarının oluşumu gözlemlenir. Işıkların her alandan izlenme kaliteleri aynı düzeyde değildir. Belili şehirlerden çok daha net biçimde gözlemlenirler. Net gözlem sağlanan alanları alt başlıklar altından öğrenebilirsiniz.
Kuzey Işıkları nasıl oluşur?
Kuzey ışıklarının oluşumu, güneş patlamaları sonunda uzaya yayılan yüklü parçacıkların bir süre sonra dünyaya varmaları ile meydana gelir. Dünyanın çevresinde ise koruyucu görevi yapan manyetik bir kalkan yer alır. Güneş patlaması ardından koparak gelen bu yüklü parçacıklar manyetik alan ile etkileşime girdiklerinde, bir reaksiyon meydana gelir. Bu reaksiyonun yansımaları sırasında oluşanlar ise kuzey ışıklarıdır.
Kuzey Işıklarının renkleri nelerdir?
Kuzey ışıklarına ait renkler şu şekilde sıralanırlar:
- Yeşil,
- Pembe,
- Kırmızı,
- Mavi,
- Sarı,
Bu renk yansımaları ile oluşan kuzey ışıkları ağırlıklı olarak yeşil renk ile gözlemlenir. Sarı, kırmızı ve pembe renkli kuzey ışıkları ise yeşil renk oluşumu ardından daha nadir koşullarda gözlemlenir. Mavi oluşumlar ise gözlemlenmesi en zor olan ışıklardır.
Kuzey Işıklarının Özellikleri
Kuzey ışıklarının nitelikleri şu şekilde sıralanırlar:
- İsimlerini, mitolojide şafak tanrıçası olan Aurora Borealis’ten alırlar.
- Dünya manyetik alanı ile güneşten gelen yüklü parçacıkların etkileşimleri sonunda ortaya çıkan doğal ışıldamalar diğer bir ifade ile doğal fenomenlerdir.
- Yay, bulut, çizgi, daire şekillerinde gözlemlenirler.
- Orta çağda tanrıdan gelen işaretler olarak kabul edilmişlerdir.
- 1619 yılında ilk kez Galileo Galilei tarafından tarif edilmişlerdir.
- Kuzey ışığı, farklı iyon yapılarına sahip olduğundan farklı renkleri alır.
- Renkleri, Oksijen ve Nitrojen atomları temelli ortaya çıkar.
- 30 bin sene öncesinde Cro-Magnon diğer bir ifade ile erken homosapienlerin mağara duvarlarına çizdikleri bilgilerden biri Kuzey Işıklarıdır. Bu ışıklar çizimler ile ayrıntılı şekilde anlatılmıştır.
- Kuzey ışıkları sadece dünyada değil diğer gezegenlerde de görülürler. Cassini uzay gemisi yolculuğu sırasında çektiği fotoğraflar ile bunu kanıtlamıştır.
Kuzey Işıkları en iyi nerede gözlemlenir?
Kuzey ışıklarının en iyi görüldüğü yerler şu şekilde sıralanır:
- Svalbard, Norveç,
- Jukkasjarvi, İsveç,
- Kanada’nın kuzey bölgesi,
- Kakslauttanen, Norveç,
- Reykjavik, İzlanda,
Bu alanlarda bu mucizevi oluşumunu izlemek mümkündür.
Kuzey Işıkları hangi element çeşitlerine sahiptir?
Kuzey ışıklarının element türleri, oksijen atomu, nitrojen molekülü ve nitrojen atomlarıdır. Kuzey ışıklarının yeşil renkte görülen yapıları, oksijen molekülleri, kırmızı renkleri oksijen atomları, mor ve mor ötesi renkleri nitrojen atomları, mavi renk ise nitrojen moleküllerinden oluşur.
Kuzey ışıkları, dünya atmosferindeki atomlar ile yüksek hızlı enerji parçacıklarının milden fazla yükseklikte etkileşime girmeleri ile oluşur. Yüksek hıza sahip parçacıklar ise elektronlar ve güneş rüzgarları ile sürüklenen uzay kaynaklı elemanlardır. Yeşil, kırmızı, mavi ve mor renklerin her biri bilimsel olarak açıklanabilecek etkileşimler sonunda oluşur.
Kuzey Işıkları hangi katmanda bulunur?
Kuzey ışıklarının yer aldığı katman, Termosfer olarak bilinir. İyonosfer alanında meydana gelen element temelli etkileşimlerin sonucunda termosfer katmanında kuzey ışıkları gözlemlenir.
Sıcaklığı 1000 ila 1650 santigrat arasında değişen termosfer katmanı, gazların iyonlara ayrışmış olduğu bir alandır. Haberleşme sinyallerinin ve dalgalarının en iyi iletildiği bu katman aynı zamanda kuzey ışıklarının yer aldığı bölgedir. Termosfer atmosferin 4. Katmanıdır. Manyetik bir alandır ve güneşten gelen yüklü parçacıkların etkilerini taşır.
Farklı şekillerdeki Kuzey Işıkları nelerdir?
Farklı formlarda kuzey ışıkları şu şekilde sıralanırlar:
Ark Şekli: Gökkuşağını andıran kuzey ışıklarıdır. Parçacıklar ile manyetik etkileşim aktivitelerinin daha sakin olduğu dönemlerde ortaya çıkarlar. Yüksek enlemlerde oluşan tipik yapılardır. Kuzeyden doğuya ve kuzeyden batıya uzanarak devam eden yeşil, pembe renkteki ark formlu ışıklardır.
Şerit Şekil: Kıvrımlı hatlara sahip olan şerit formunda ışıklardır. Bu şeritler yavaş veya orta hızda hareket ederler. Etkileşim yoğunluğunun artması halinde dans ediyormuş gibi gözlemlenen ışıklardır. Mavi ve yeşil tonlarında sıklıkla gözlemlenirler.
Sütun Şekli: Uzaya doğru yükselen renkli sütunlardır. Gözlem sırasında etkili bir hız uyandırırlar. Auroral aktivitenin en yüksek noktada olduğunu ifade eden kuzey ışıklarıdır. Sık sık artan renk parlaklıkları, aşırı hareketlilik sütun kuzey ışıklarında oluşur. Düşük jeomanyetik enlemlerde ortaya çıkar ve yoğunlukla nadir kırmızı, mori pembe renkleri yansıtırlar.
Bu oluşum şekillerinin her birinin gözlemi fark hisleri uyandırır. Sütun formunda uzay ile dünya bağlantısının düşünülen kadar uzak olmadığı ve güneş etkileşimlerine, manyetik etkilere ne kadar açık bir konumda olunduğu fark edilir.
Hangi gezegenlerde Kuzey Işıkları oluşur?
Kuzey ışıkların ortaya çıktığı gezegenler şu şekilde sıralanırlar:
- Jüpiter,
- Satürn,
- Uranüs,
- Neptün,
Bu gezegenlerde Dünya’da olduğu şekilde kuzey yıldızları oluşur. Birçok oluşumun fotoğrafı ise Hubble Uzay Teleskopu ile çekilerek arşiv altına alınır. Bu gezegenlerin tümü Dünya gibi br manyetik alana sahiptir. Bu manyetik alan ile etkileşime geçen güneşten kopmuş ve uzayda savrulan yüklü parçacıklar, gezegenlerde kutup ışıklarını yaratır.
Bu kuzey ışıklarının renkleri ve şekilleri ise Dünyadakinden daha farklıdır. Çünkü her bir gezegenin atmosfer özellikleri ve içerdikleri gazlar farklı yapılara sahiptir. Satürn üzerinde oluşan ve güney ışıkları adı verilen, kuzey ışıklarının benzer oluşumu, bir çember şeklinde net, pembe ve daha UV niteliklerde bir ışık topluluğudur.
Kuzey Işıkları gündüz oluşur mu?
Kuzey ışıklarının gündüz oluşması mümkündür. Güneşten gelen parçacıkların oksijen molekülleri ile çarpışması sonunda, günüz döneminde kuzey ışıkları oluşur. Bu dönede aynı şekilde mavi, mor ve yeşil tonlar ışıklar ortaya çıkar. Gündüz döneminde ışıkların sadece gözlemi yapılamazken aslında orada var oldukları bilinir.
Dünya çevresinde yer alan manyetik alan gözle görülemez. Bu alanda enerji kazanan moleküllerin yaydığı fotonlar yani kuzey ışıkları, gündüz oluşabilirler fakat gündüz ışında sönük kaldıkları için gözlemlenemezler. Bu kapsamda, gözlemlerin Alaska, Kanada ve Norveç seyahatlerinde gece koşullarında yapılması önerilir.