Kızıl ile Kara
Henri Beyle Stendhal
Can Yayınları
556
Geniş okur kitlesi, ünlü Fransız yazarı "Stendhal"i, iki büyük romanın, "Kızıl ile Kara" ve "Parma Manastırı"nın yazarı olarak tanır. Yaşadığı ve yazdığı dönemde büyük bir ilgisizlikle karşılaşan yazar, bugün Fransız ve dünya yazınının değişmez, tartışılmaz büyüklerinden biridir. Yaşadığı dönemde, kurulu düzenin dinsiz, ahlaksız ve tehlikeli bir düşmanı olarak nitelenen Stendhal, çağdaşlarından çok değişik bir yazardır. Anlatımında süsten, abartıdan sürekli olarak kaçınmıştır. Yurttaşlık Yasasının kuru, yalın, kesin anlatımını, bütün anlatımlardan üstün tutmuştur. Her şeyden önce açıklığı, yalınlığı, doğruluğu, kısacası gerçeği aradığı için seçer bu yolu. Dünyanın en iyi on romanından biri sayılan "Kızıl ile Kara", özellikle "Ataç"ın çevirisiyle her zaman sevilen hayranlıkla okunan bir başyapıttır.
Stendhal'in ilk romanı olma özelliğini taşıyan bu eser, 1827 yılında yazılmıştır. Yazar, eserinde yalnızca karmaşık karakter analizleri yapmak istemez aynı zamanda Fransa'da dönemin davranış biçimini de gözler önüne sermek ister. İki kuzenin birbirlerine karşı duydukları imkânsız aşk, çağın sınıf farkı düşüncesi ve dramatik bir sır nedeniyle ızdıraplı bir hâl almıştır. Yazarın, bu eseri hakkında aşağıda kendi ağzından verilen düşünceleri şöyledir:
Çağımızdan söz ederken, ileride okuyacağımız öykünün başlıca kişilerinden ikisinin portresini çizmiş bulunuyoruz. Bu öyküde yergi niteliğini taşımak gibi bir tehlike gösteren yirmi sayfa bile yoktur; yazar başka bir yol tutmuştur; çünkü çağımız asık yüzlüdür, öfkelidir; yazara da söyledim ya benzerleri arasındaki en iyileri gibi en geç altı ayda unutulacak olan bir kitapçığı yayımlarken bile, bu yüzyıla karşı ihtiyatlı davranmak gerekir.
Bu böyle oladursun, "Trois Ouartiers" adlı tiyatro oyununu yazanlara gösterilen hoşgörüden birazının da bize gösterilmesini diliyoruz. Seyircilere bir ayna tutmuşlardır bunlar. Bu aynanın önünden çirkin insanlar da geçtiyse suç onların mı? Bir ayna kimden yanadır ki?