Bir araştırmaya göre, iklim değişikliği ve amansız ormansızlaşma tarafından yoğun baskı altında olan Amazon yağmur ormanları toparlanma kapasitesini kaybediyor. Orman, geri dönüşü olmayan bir şekilde savana dönüşebilir ve bu bölge ve dünya için korkunç sonuçlar doğurabilir.
Araştırmacılar, sonuçların, Amazon'un sözde bir "devrilme noktasına" daha önce tahmin edilenden daha hızlı yaklaşabileceği anlamına geldiği konusunda uyardı.
25 yıllık uydu verilerini analiz eden araştırmacılar, Amazon'un genel sağlığın önemli bir göstergesi olan kuraklık ve yangın gibi şoklara karşı dayanıklılığını ilk kez ölçtüler.
Nature Climate Change'de bildirdiklerine göre, dünyanın yağmur ormanlarının yarısına ev sahipliği yapan Amazon havzasının dayanıklılığının dörtte üçünden fazlası azaldı.
Exeter Üniversitesi Küresel Sistemler Enstitüsü müdürü ortak yazar Tim Lenton, AFP'ye verdiği demeçte, yıkım veya kuraklıktan en çok etkilenen bölgelerde, ormanın geri dönme yeteneği yaklaşık yarı yarıya azaldığını belirtti.
Bir röportajda, "Dayanıklılık ölçütümüz, insan faaliyetlerine daha yakın yerlerde ve en kuru yerlerde iki kattan fazla değişti" dedi.
İklim modelleri, ortalama olarak Dünya yüzeyini sanayi öncesi seviyelerin 1,1 santigrat derece üzerinde ısıtan küresel ısınmanın, Amazon'u geri dönüşü olmayan kuru savan benzeri bir duruma itebileceğini öne sürdü.
Karbon kirliliği azalmadan devam ederse, bazı modellere göre bu senaryo yüzyılın ortasına kadar gerçekleşebilir.
Lenton, "Ama tabii ki sorun sadece iklim değişikliği değil, insanlar ormanı kesmek veya yakmakla meşgul, bu da ikinci bir baskı noktası" dedi. "Bu iki şey etkileşime giriyor, bu yüzden geçişin daha erken olabileceğine dair endişeler var."
Amazon'un yanı sıra, Grönland ve Batı Antarktika'daki buz tabakaları, CO2 ve metan yüklü Sibirya permafrostu, Güney Asya'daki muson yağmurları, mercan kayalığı ekosistemleri ve Atlantik okyanus akıntısı, dünyayı kökten değiştirebilecek devrilme noktalarına karşı savunmasızdır.
Brezilya'da ormansızlaşma, aşırı sağcı Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun 2019'da göreve başlamasından bu yana arttı ve geçen yıl 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Bilim insanları yakın zamanda, Brezilya'nın yağmur ormanlarının - Amazon havzasının toplamının yüzde 60'ının - bir CO2 "kaynağına" geçtiğini ve son on yılda atmosfere, emdiğinden yüzde 20 daha fazla sera gazı saldığını bildirdi.
Dünya CO2 emisyonlarını azaltmak için mücadele ederken, dünya çapındaki karasal ekosistemler çok önemli bir müttefik olmuştur. Küresel olarak bitki örtüsü ve toprak, 1960’tan beri, emisyonlar yarı yarıya artmasına rağmen, karbon kirliliğinin yaklaşık yüzde 30'unu sürekli olarak emdi.
Amazon'un bu durumu, Güney Amerika'da ve tüm dünyada büyük ölçüde yıkıcı olacaktır.
Yağmur ormanlarında depolanan yaklaşık 90 milyar ton CO2 atmosfere salınabilir ve küresel sıcaklıkları daha da hızlı yükseltebilir.
Lenton, bölgesel olarak "sorun olan sadece ormanlar değil" dedi. "Amazon'dan gelen yağmurun geri dönüşümünü kaybederseniz, ülkenin tarım merkezi olan Brezilya'nın merkezinde zincirleme etkiler elde edersiniz."
Ne yazık ki, yeni bulgular aynı yöne işaret eden verileri sıralıyor.
Almanya'daki Potsdam İklim Etkisi Araştırma Enstitüsü'nde profesör olan ortak yazar Niklas Boers, "Birçok araştırmacı bir devrilme noktasına ulaşılabileceğini teorileştirdi" dedi. "Çalışmamız, bu eşiğe yaklaştığımıza dair hayati ampirik kanıtlar sağlıyor."
Exeter Üniversitesi'nden Lenton, Boers ve baş yazar Chris Boulton, yağmur ormanlarının dayanıklılığındaki değişimi değerlendirmek için biri biyokütleyi, ölçen uydu veri setini analiz etti.
Boers, "Çok fazla esneklik kaybedilirse, geri dönüş kaçınılmaz hale gelebilir" dedi.