Savaşın ilk günlerinden itibaren, Alman istilasının başlangıcından sonra, çocukların sorunları vardı. Ebeveynlerini kaybeden yetim çocuklar orman yollarında dolaştı. Belarus'un Polotsk semtinde bu kadar aç ve vahşi çocuk vardı. 1941'in sonunda Polotsk'ta böyle bir yabancı okul öğretmeni olduğu için birbirimize geçmeye başladılar, ona ulaşmalıyız.
Savaştan önce, Mikhail Stepanovich Forinko Polotsk'te bir yetimhanenin müdürü olarak çalıştı. Pedagoji teknik okulundan mezun oldu ve Vitebsk Pedagoji Enstitüsü'nün matematik bölümünde yazışmalarla çalıştı. Savaşın ilk günlerinde öne çıktı. Etrafım sarıldı. Orman yollarında zaten Almanlar tarafından işgal edilmiş olan Polotsk'e doğru yola koyulmaya başladı. Geceleri Mikhail Stepanovich evinin camını çaldı. Eşi Maria Borisovna ve çocukları, on yaşında Gena ve altı yaşında Nina ile tanıştı.
Bir aydan fazla bir süredir, Maria Borisovna, yapabildiği gibi, kocasına sarsıntı için tedavi etti. Baş ağrısı çeken o da aklında ne olduğunu söyledi. Yıkılan köylerden geçerken, çocukların yetim kaldığını gördü. Mihaylo Stepanoviç, Polotsk'te bir yetimhane açmaya karar verdi. “Sadece yetimlerin toplanmasına izin verilecekse, aşağılanmaya, sormaya hazırım” - dedi
Mihail Stepanoviç kentin soyucusuna gitti. İfadesini alarak eğildi, ifadesini çizdi. Forinko, boş bir binayı yetimhane olarak teslim etmeyi, en azından yetersiz yiyecek rasyonlarını ayırmayı istedi. Daha birçok gün, bazen aşırıya kaçan, burgomaster resepsiyonuna gitti. Mikhail Stepanoviç'in kabineyi onlardan uçup atmak için koştuğu, kağıtları imzalamaya ikna ettiği bir durum vardı. Sonra işgal makamlarını sadakatlerine ikna etmek zorunda kaldı. Sonunda Polotsk'te bir yetimhane açma izni aldı. Mikhail Stepanovich ve karısı kendilerini kazıdılar, harap binanın duvarlarını yıkadılar. Yatak odalarındaki bebek karyolası yerine samanı yayarlar.
Polotsk'ta bir yetimhanenin açıldığı haberi ilçeye hızla yayılmaya başladı. Mihail Stepanoviç tüm yetimleri - sakinleri getiren çocukları ve gençleri aldı.
Şehirde duyuruların yayınlanmasına rağmen: “Yahudileri barındırmak için sakinler infaz edilecek” dedi. Mikhail Stepanovich, hayatını tehlikeye attı, Yahudi çocukları yetimhanede mucizevi bir şekilde başka isimler yazarak kaçtı.
Çingene bir aileden bir çocuk da burada ortaya çıktı - akrabaları idam edilmek üzere götürüldüğünde çalılıklara saklandı. Şimdi Çingene Mishka, ancak Almanların geçip geçtiğini görüyor, hemen tavan arasına yerleştirilmiş, çuvalın içine tırmandı.
... Birkaç yıl önce Polotsk'a ilk geldiğimde Mikhail Stepanovich'in karısı Maria Borisovna Forinko'yu (şimdi öldü), kızı Nina Mikhailovna'yı ve o yetimhane Margarita Ivanovna Yatsunova ve Ninel Klepatskaya'nın öğrencilerini bulmayı başardım. -Voronovu. Birlikte yetimhanenin bulunduğu eski binaya geldik. Yosun kaplı duvarlar, leylak burçlar, nehre pitoresk bir iniş. Sessizlik.
- Yetimhane nasıl hayatta kaldı? - Maria Borisovna Forinko sordu. Şehirde yaşayanların çoğunun kendi bahçeleri vardı. Almanların evden eve gittikleri, malzemeleri seçtikleri gerçeğine rağmen, kadınlar yetimlere patates ve lahana getirdiler. Başka bir şey daha gördük: Mikhail Stepanovich'le tanışan komşular, ondan sonra sempatik bir şekilde başlarını salladı: “Şu anda çocuklarımızı nasıl besleyeceğimizi bilmiyoruz, ama yabancıları toplar.”
“Çok çalışmak zorunda kaldık” dedi Ninel Klepatskaya - Voronova. - Yaşlı adamlar yakacak odun için ormana gitti. Yazın başlamasıyla birlikte ormanda mantarlar, meyveler, şifalı otlar ve kökler topladık. Birçoğu hastaydı. Maria Borisovna Forinko bize bitkisel kaynaşmalar uyguladı. Elbette herhangi bir ilacımız yoktu.
Gün geçtikçe yaşadıkları korkuları hatırlıyorlar.
Geçerken, Alman askerleri makineli tüfeklerin ağızlıklarını oynayan çocuklar yönünde çevirerek kendilerinden keyif aldılar. Yüksek sesle bağırdılar: “Demet!” Ve çocuklar korkudan dağılmış olarak görünce güldüler.
Yetimhanede partizanların ve yeraltı savaşçılarının tutuklanmalarını öğrendiler. Şehrin eteklerinde, geceleri çekimin yapıldığı tanksavar bir hendek vardı - Almanlar, onlara direnmeye çalıştıklarından şüphelenilen herkesi vurdu. Öyle bir durumda, yetimler birbirlerinden bir parça ekmek çekerek küçük, küstahça hayvanlara benzer hale gelebilirdi. Fakat öyle olmadılar. Onlardan önce Üstat örneği vardı. Mihail Stepanoviç tutuklanan yeraltı işçilerinin çocuklarını kurtardı ve onlara başka adlar ve soyadlar verdi. Yetimhanenin çocukları, idam partizanlarının çocuklarını kurtararak hayatını tehlikeye attığını anlamıştı. Ne kadar küçük olursa olsun, kimse burada sırlar olduğunu söylemesine izin vermedi.
Açlıktan ölmek üzere olan çocuklar kendilerini merhamet gösterme yeteneğine sahiplerdi. Yakalanan Kızıl Ordu askerlerine yardım etmeye başladılar.
Margarita Ivanovna Yatsunova şunları söyledi:
- Bir zamanlar Kızıl Ordu mahkumlarının köprüyü restore etmek için nehre nasıl sürüldüğünü gördük. Çok yorgunlardı, ancak dayanabiliyorlardı. Kendi aramızda anlaştık - onlara ekmek, patates bırakacağız. Ne yaptın Nehir etrafında oynamaya karar verdiler, birbirlerine taş attılar, savaş esirlerinin çalıştığı yere daha da yaklaştılar. Ve farkedilmez bir şekilde, yapraklara veya ekmek parçalarına sarılmış patates attılar.
Ormanda, odun toplarken, üç erkek yetimhane çocuğu çalılıklarda bir ses duydu. Birileri onları aradı. Böylece, tutsak kaçmayı başaran yaralı tanker Nikolai Vanyushin ile tanıştılar. Terkedilmiş bir kulübede saklanıyordu. Çocuklar ona yiyecek giymeye başladı. Yakında, Mikhail Stepanovich sık sık devamsızlıklarını fark etti ve yaralı tankçıdan bahsetti. Ormana gitmelerini yasakladı. Eski pantolonunu ve ceketini alarak, Mikhail Stepanovich tayin edilen yerde bir tankçı buldu ve onu bir yetimhaneye getirdi. Kolya Vanyushin gençti, küçük boylu. Detdomovtsy'de kaydedildi.
Margarita Yatsunova, “Akşamlarımızı hatırlıyorum” dedi. - Samanda karanlıkta oturuyoruz. Ülserler tarafından kötü beslenmeden rahatsız oluyoruz, hemen hemen herkes iltihaplanıyor - kollarda, bacaklarda, sırtta. Bir zamanlar okunan kitapları birbirimize ihanet ediyoruz, her şeyin Kızıl Ordu savaşçılarının gelmesiyle sona erdiği, bizi özgürleştirdiği bazı hikayeler icat ettik. Yavaşça şarkılar söyledi. Her zaman cephede ne olduğunu bilmiyorduk. Ama şimdi bile, o günleri hatırladığımda Zafere inandığımız şeye hayret ediyorum. Her nasılsa tavan arasını atlayarak, her köşeye bakarak, Mikhail Stepanovich aniden bir el bombası gördü. Sık sık ormana giden yaşlıları topladı. “El bombasını getirenlere söyle?” Hala yetimhanede var mı silâh? ”Çocukların tavan arasına bir tabanca ve mühimmat getirdiği ve birkaç el bombası getirdiği ve sakladığı ortaya çıktı. Balıkçılar köyü yakınlarında savaşan yerde bulunan silahlar. “Yetimhanenin tamamını mahvettiğinizi anlamıyor musunuz?” Çocuklar Polotsk civarında köylerin yandığını biliyorlardı. Partizanlara verilen ekmek için Almanlar evleri insanlarla birlikte yaktılar. Ve işte tavan arası silahlarda ... Geceleri, Mikhail Stepanovich bir tabanca, el bombası, nehre mühimmat attı. Çocuklar ayrıca Rybaki köyü yakınlarında bir önbellek kurduğunu da söylediler: Yakınlarda bulunan tüfekler, el bombaları ve makineli tüfek toplayıp gömdüler.
Eski öğrencisi sayesinde, Mikhail Stepanovich Polotsk yeraltı işçileriyle ilişkilendirildi. Partizan tugayına silahların önbelleği hakkında bilgi aktarmasını istedi. Ve daha sonra öğrendiği gibi, partizanlar yetimhanenin çukurda sakladığı her şeyi aldılar.
1943 sonbaharının sonlarında Mikhail Stepanovich, Alman komutanının öğrencileri için korkunç bir kader hazırladığını öğrendi. Bağış yapan çocuklar hastanelere ulaştırılacak. Çocukların kanı, Alman subaylarının ve askerlerinin yaralarını iyileştirmeye yardımcı olacaktır. Maria Borisovna Forinko şunları söyledi: “Kocamla ben bunu duyduğumda ağlıyorduk. Yetimhanelerin çoğu zayıfladı. Bağışta hayatta kalamazlar. Mikhail Stepanovich, eski öğrencisi aracılığıyla, yeraltı işçilerine bir not verdi: “Yetimhaneyi kurtarmaya yardım et.” Kısa süre sonra Polotsk askeri komutanı, kocasını aradı ve yetimhanenin derlenmesini istedi, kimin hasta olduğunu belirtin. faşist infaz
Yeraltı, Chapaev Tugayı'na bir irtibat subayı gönderdi. Ortaklaşa çocuklar için bir kurtarma planı geliştirdi. Bir kez daha Polotsk askeri komutanı olarak görünen Mikhail Stepanovich, her zamanki gibi, gizlice eğilerek, öğrenciler arasında çok hasta ve zayıf çocuğun olduğu hakkında konuşmaya başladı. Cam yerine kontrplakta boğulacak hiçbir şey yok. Çocukları köye götürmeliyiz. Orada yiyecek bulmak daha kolay, açık havada güçlenecekler. Ayrıca bir yetimhaneyi taşıyabileceğiniz bir yer var. Belchitsy köyünde birçok boş ev var.
Yetimhane müdürünün yeraltı işçileriyle birlikte icat ettiği plan işe yaradı. Askeri komutan, Forinko'nun raporunu dinledikten sonra önerisini kabul etti: aslında ihtiyatlı davranmaya değer. Köyde çocuklar sağlıklarını iyileştirecekler. Böylece, Üçüncü Reich hastanelerine daha fazla bağışçı gönderilebilir. Yayınlanan Polotsk komutanı Belchitsy köyüne seyahat etmek için pasoları attı. Mikhail Stepanovich Forinko Polotsk yeraltı çalışanlarını bu konuda derhal bilgilendirdi. Ona partizanlarla iletişim kurmasında yardımcı olacak Belchitsa köyü sahibi Elena Muchanko'nun adresini verdi. Bu arada Polotsk'tan bir irtibat subayı, Belchitsy köyü yakınlarında işletilen Chapaev Partizan Tugayı'na gitti.
Bu zamana kadar Polotsk yetimhanesinde, yönetmen Forinko vesayeti altında yaklaşık iki yüz yetti. Aralık ayının sonunda 1943, yetimhane yola çıktı. Çocuklar kızağa yerleştirildi, yaşlılar yürüyordu. Mikhail Stepanovich ve karısı, savaştan önce kendi yaptıkları evlerini, edinilen malları bıraktılar. Çocuk Gena ve Nina da yanlarına aldı.
Belchitsy'de yetimhaneler birkaç kulübede bulunmaktadır. Forinko, öğrencilerinden sokakta daha az görünmelerini istedi. Belchitsy köyü partizanlarla mücadelede bir karakol olarak kabul edildi.
Bunker inşa edildi, topçu ve harç pilleri vardı. Her nasılsa, dikkatli olmak için, Mikhail Stepanovich Forinko tutarlı bir partizan tugay olan Elena Muchanko'yu çağırdı. Birkaç gün sonra, tugay komutanlığının yetimhaneyi kurtarmak için bir plan geliştirdiğini söyledi. Hazır olmalıyız. Bu arada, köyde yetimhanenin çocuklarının yakında Almanya'ya götürüleceğine dair söylentileri yaymak.
Düşmanın arkasındaki kaç kişi, kendileri için bilinmeyen yetimleri kurtarmak için hayatlarını tehlikeye atacak. Bir partizan telsiz operatörü anakaraya bir radyogram iletti: “Partizan operasyonunu desteklemek için uçak bekliyoruz”. Şubat 18 1944 oldu. Geceleri Mikhail Stepanovich çocukları büyüttü: “Partizanlar için gidiyoruz!”. Margarita İvanovna Yatsunova, “Memnun kaldık ve kafamız karıştı” diye hatırladı. Mikhail Stepanovich hızla dağıldı: büyük çocuklar bebekleri taşıyacak. Derin karda tökezleyerek ormana gittik. Birden köyün üzerinde iki uçak belirdi. Çekimler köyün uzak ucunda duyuldu. Yaşlı genç yetimhaneler yayılan sütunumuz boyunca yürüdüler: kimsenin geride kalmamasını, kaybolmamasını sağladılar. ”
Yetimleri kurtarmak için, Chapaev Tugayı'nın gerillaları bir askeri operasyon hazırladı. Belirlenen saatte, uçaklar alçak bir uçuşla köyün üzerinde uçtu, Alman askerleri ve polisler sığınaklara saklandı. Köyün bir ucunda, Alman direklerine ulaşan partizanlar ateş açtı. O sırada, köyün diğer ucunda, Forinko, öğrencilerini ormana götürdü. Margarita İvanovna Yatsunova, “Mikhail Stepanovich çığlık atmamamız veya ses çıkarmamamız için bizi uyardı” dedi. - Frost. Derin kar Sıkıştık, düştük. Yorgunum, kollarımda bebeğim. Karın içine düştüm, ama kalkamıyorum, gücüm yok. Sonra partizanlar ormandan atladı ve bizi almaya başladı. Ormanda kızaklar vardı. Hatırlıyorum: bizi soğutulmuş olan partizanlardan biri, şapkasını, eldivenlerini ve kısa kürk mantoyu çıkardı - küçük olanları kapladı. Kendisi hafif kaldı. ”Otuz kızak, çocukları partizan bölgesine götürdü. Yetimhaneyi kurtarma operasyonuna yüzden fazla partizan katıldı.
Çocuklar, Yemelyaniki köyüne getirildi. “Akraba olarak karşılandık,” dedi MI Yatsunova. - Sakinleri süt getirdi, yiyecekleri olan domuzları getirdi. Mutlu günler gelmiş gibi görünüyordu. Partizanlar bir konser verdiler. Yere oturduk ve güldük. "
Ancak kısa süre sonra çocuklar köyde “ablukanın devam ettiğini” söyleyerek endişeyle nasıl olduklarını duydular. İzci tüccarları, partizan bölgesinin çevresindeki Alman birliklerinin bağlı olduğunu bildirdi. Yaklaşan savaşlar için hazırlanan tugay komutanlığı da yetimhanenin kaderi konusunda endişeliydi. Anakaraya bir radyogram gönderildi: “Lütfen uçakları gönderin. Çocukları almalıyız. " Ve cevabı şuydu: "Havaalanını hazırla." Savaş zamanında, her şey yeterli olmadığında, yetimhaneyi kurtarmak için iki uçak tahsis edildi. Gerillalar donmuş gölü temizledi. Tüm teknik standartların aksine, uçak buz üzerine inecek. Yetimhanenin yöneticisi MS Forinko, en zayıf ve hasta çocukları seçer. İlk uçuşlara gidecekler. Kendisi ve ailesi, partizan kampından son uçakla uçacaklar. Bu onun kararıydı.
O günlerde, Moskova kameramanları bu partizan tugayındaydı. Hikaye için kalan görüntüleri yakaladılar. Kahramanca görünen, yakışıklı, iyi huylu bir gülümsemeyle Pilot Alexander Mamkin, çocukların ellerini tutar ve onları kokpitte tutar. Genellikle geceleri uçuyordu ama gündüz uçuşlar vardı. Pilotlar Mamkin ve Kuznetsov, 7-8 çocuğunu aldı. Güneş sıcaktı. Uçaklar erimiş buzdan zorlukla yükseldi.
... O gün, pilot Mamkin, gemideki 9 çocuğunu kabul etti. Bunların arasında Galina Tishchenko da vardı. Daha sonra hatırladı: “Hava açıktı. Birdenbire bir Alman uçağının üzerimizde olduğunu gördük. Bir makineli tüfekle bize ateş etti. Pilot kokpitten alevler patladı. Görünüşe göre, zaten ön cepheyi uçurduk. Uçağımız hızla düşmeye başladı. Keskin zımba. İndi. Açılmaya başladık. Büyükler çocukları uçaktan çekiyorlardı. Savaşçılar koştu. Benzin deposu patlarken, pilot Mamkina'ya zar zor taşındı. İki gün sonra, Alexander Mamkin öldü. Ciddi şekilde yaralandığından uçağı son çabayla yerleştirdi. Bizi kurtardı. ”
Partizan köyünde 18 detdomovtsev ayrıldı. Her gün Mikhail Stepanovich ile birlikte, havaalanına gittiler. Ancak daha fazla uçak yoktu. Forinko, suçlu bir şekilde başını aşağı indirerek aileye döndü. Diğer çocukları yolladım, fakat kendi çocuklarımı yönetmedim.
Başkaları ne kadar zor günler geçirdiğini bilmiyordu. Daha yakındaki cannonade. Partizan bölgesini çevreleyen Almanlar her tarafta savaşıyor. Köyleri işgal ederek sakinleri evlere sürükler ve kendilerine ateş yakarlar.
Gerillalar ateş halkasının atılımında. Arabaların arkasında - yaralı, yaşlı insanlar, çocuklar ...
Çocukların hafızasında bu korkunç günlerin birkaç dağınık resmi kaldı:
- Yangın, ağaçların üstünü kesecek şekildedir. Ağlıyor, yaralı inliyor. Bacakları kırık Partizan: "Bana bir silah ver!"
Ninel Klepatskaya-Voronova: “Sessizlik olur olmaz, Mikhail Stepanovich, elimi tutup şöyle dedi: Hadi gidip adamları arayalım.” Dedi. Birlikte karanlıkta ormanda yürüdük ve bağırdı: “Çocuklar, buradayım! Bana gel! ”Korkmuş çocuklar çalılardan sürünmeye, etrafımızda toplanmaya başladı. Yırtık pırtık giysilerin içinde durdu, toprakla lekelendi ve yüzü aydınlandı: çocuklar vardı. Ama burada çekimleri ve Almanca konuşmaları duyduk. Yakalandık. ”
Mihail Stepanoviç ve yetimhane çocukları bir toplama kampına sürüklendi. Forinko soğuktu, zayıfladı, ayağa kalkamadı. Adamlar onunla yemek parçalarını paylaştı.
Maria Borisovna Forinko, kızı Nina ve yetimhanenin diğer kızlarıyla birlikte, insanlarla birlikte yakmaya hazırlandıkları köye girdiler. Kurulları ile dövülerek evler. Ama sonra partizanlar geldi. Serbest kalanlar.
Polotsk'un kurtarılmasından sonra, Forinko ailesi bir araya geldi. Mikhail Stepanovich yıllarca okulda öğretmenlik yaptı.