George Stephenson, 09 Haziran 1781 tarihinde Newcastle şehrinin Northumberland kasabasında dünyaya gelmiştir. İşçi sınıfı aileden Robert ve Mabel’in ikinci çocukları olarak doğmuştur. Annesi ve babası okur yazar değildir ve George’u okula gönderecek kadar paraları yoktur. Bununla birlikte, George eğitim almak istiyor ve işten sonraki zamanlarını okumak ve yazmak için harcamıştır.
17 yaşındayken, Newburn’daki Water Row tüneline kömür madencisi olarak işe girmiştir. Daha sonra Newcastle bölgesindeki çeşitli tünellerde ray fren görevlisi olarak da çalışmıştır. Mükemmel bir mühendis olarak ün kazanan High Pit, 1811 yılında George’un Killingworth’de pompalama motorunu tamir etme yeteneğinden etkilenmiştir. Özellikle buharla yönlendirilen mühendislikte uzman olmuştur. Bilgisini, teorik bilim yerine, deneme yanılma yoluyla öğrenerek, pratik yapmaya borçluydu.
1818 yılında deney yapma arzusuyla bir maden için güvenlik lambası geliştirmiştir. O zamanlar, birçok patlamaya ve yangına açık alevler sebep olmuştu ve sonuç olarak Royal Toplum örgütü, başarılı bir lamba için büyük bir ödül önermiştir. George, Sir Humphrey Davy ile aynı saatte güvenlik lambasının versiyonunu icat etmiştir. Davy Stephenson’un fikrini kopyaladığına ikna olmuştur. George ilk etapta bu icadın kendisine ait olduğunu jüriye inandıramadı. Eğitimsiz ve işçi sınıfından olan George’a jüri önyargılı yaklaşmıştır. Daha sonra Davy’nin teknik detayları açıklayamaması üzerine icadın kopyalandığı anlaşılmış ve George’nin icadın mucidi olduğu kesinlik kazanmıştır.
Yerel bir araştırma da Stephenson’u suçlamıştır ve George’un ürettiği lamba ülkenin kuzeydoğu bölgesinde, Davy’ninürettiği ise ülkenin geri kalanında kullanılmıştır. 1833 yılında bir jürinin taahhüt etmesi durumunda Stephenson’un lambanın icadında eşit bir paya sahip olduğunun tespit edilmesini kararlaştırmıştır. Stephenson, gerçek bir buhar motorunu tasarlayan ilk kişi olmamıştır. Stephenson bu başlangıç tasarımlarını iyileştirmeyi başarmış ve çok miktarda kömür kullanarak iyileltirmeleri gerçekleştirmiştir. 1814 yılında ilk motorunu geliştirmiştir. 1820 yılında Stephenson, hayvan gücünü kullanmayan ve buhar üzerinde çalışan ilk demir yolunu kurmuştur. Hat, Hetton kollektöründen Sunderland’a kadar uzanmaktadır.
Ardından bu demiryollarını Locomotion, Stockton, Darlington takip etmiştir. 25 kilometrelik demiryolu, buharlı demiryollarında önemli bir gelişmedir. Locomotion, 8 ton kömür ve un taşıyarak bu ağırlıkta bir defada 24 kilometre hıza ulaşarak o dönemin şartlarında rekor kırmıştır. Bu hattın yapımında kullanılan ölçülerde dünya standart ölçüsü olarak kabul edilmiştir.
Stephenson, Darlington’daki buhar motorlarının gücünü sergiledikten sonra Liverpool ve Manchester şehirlerini birbirine bağlayan daha iddialı bir plan geliştirmiştir. Demiryolunun kullanıcıları Manchester’da üretilen bir malın Liverpool limanına taşınmasının daha kolay olmasını savunuyorlardı. Potansiyel olarak çok kârlı bir proje olacaktı. Parlamento tarafından engellendikten sonra proje devam ettirilmiş ve Stephenson inşaatın denetlenmesinden sorumlu olmuştur. Erken buhar motorlarının kısıtlı gücü nedeniyle Stephenson demiryolunu olabildiğince düz tutmaya çalışmıştır. Bu nedenle yeni hat birçok köprü, viyadük ve tünellere ihtiyaç duymuştur. Ayrıca, demiryolunu köprü üzerinden geçirmek için de ekstra iş gücü ve maliyet gerekecekti.
1829 yılında tamamlanma aşamasına yaklaşan Liverpool ve Manchester Demiryolları için en iyi tren tasarımı için bir yarışma düzenlenmiştir. George’un ‘Roket’ ismini verdiği tren tasarımı yarışmayı kazanmıştır. Tren saatte 30 kilometre hıza ulaşabiliyordu. 1830 yılında Manchester ve Liverpool demiryolu büyük bir coşku ile açılmıştır. Bu heyecan verici yeni teknolojiyi görmek için kalabalıklar oluşmuştur. Hatta mevcut Başbakan Wellington Dükü de törende hazır bulunmuştur. Stephenson, demiryollarının gücüne büyük bir inanç duymuş ve onların gelişmesinde önemli bir figür olmuştur.
Manchester ve Liverpool büyük şehirleri arasındaki bu iki hat, gerçekten demiryolu çağının başlangıcıdır. Bu, hızlı demiryolu inşaasına ve Birleşik Krallıkta ve daha sonraları dünyaya aktarmayı dönüştüren bir döneme yol açmıştır. Günler süren yolculuklar birkaç saat içinde tamamlanabiliyordu. Demiryolu, yeni endüstriyel çağda ayrılmaz bir unsur haline gelmiştir. George, bireysel demiryollarının yakında birleşip ulusal ve küresel standart haline gelecek ortak bir ölçüt üzerinde ısrar etmesini sağlayacak ilklerden biridir.
George, üç kez evlenmiştir. Ülkede ‘Demiryolları’nın Babası’ olarak anılmaktadır ve dolaylı olarak İngiltere’yi ve sonra dünyanın geri kalanını saran sanayi devriminin hızlandırılmasında önemli bir rol oynamıştır. 12 Ağustos 1848 tarihinde ölmüştür.
Yazar: Osman Uçar