Adım 3: Çocuğunuza günlük durumlarda yardım etmek
Otizmli çocuklar (OSB), bilgiyi farklı şekilde işlerler. Bu, onların farklı veya beklenmedik tepkiler vermelerine neden olur. Bunu nasıl ele alabilirsiniz?
Otizm çocuklarda birçok farklı şekilde kendini gösterebilir. Bununla birlikte, çocuğunuzla başa çıkmada size yardımcı olacak bazı genel ipuçları sunabileceğimiz konular bulunmaktadır.
Örneğin şunları düşünebilirsiniz:
- Yapı sağlama;
- Çocuğunuzun aşırı veya az hassasiyetini dikkate alma;
- Açıkça iletişim kurma;
- Tempoyu ayarlama;
- Çocuğunuzun davranış ve duygularını alt yazı olarak belirleme.
Yapı sağlama
Otizmli birçok çocuk, beyinlerinin farklı çalışma şekli nedeniyle üzerlerine gelen bilgi seliyle karşı karşıya kalırlar. Bu, önemli bilgileri filtrelemekte, bilgiyi düzenlemekte ve anlamlandırmakta zorluk yaşamalarına neden olur.
Yapılandırma sağlamak, çocuğunuzun dünyayı daha net ve düzenli hale getirmesine yardımcı olur. Bu, çocuğun hayal kırıklığı ve öfke gibi duygular yaşamasını önleyebilir. Yapılandırma sağlamanın yolları arasında şunlar yer alır:
Zamanı netleştirmek
Planlama panosu, hangi aktivitelerin ne zaman ve hangi sırayla gerçekleştirileceğini belirlemeye yardımcı olabilir. Öncelikle çocuğunuzun planlama panosunu nasıl en iyi anlayabileceğini bulun. Örneğin: Piktogramlar, resimler veya çizimler kullanmalı mısınız? Ve: Hangi aktiviteler için resim kullanmalı veya kullanmamalısınız? Ne kadar ayrıntılı yapmalısınız?
Sabit aktiviteleri sabit yerlerde gerçekleştirme
Çocuğunuz neyin beklendiğini anlamak istiyor. Sabit aktivitelerin sabit yerlerde gerçekleşmesi ile ona yardımcı olabilirsiniz. Örneğin:
- Öğün saatleri her zaman masada
- Yatmadan önce hikâye okuma her zaman yatakta
- Dişleri her zaman banyoda fırçalama
Geçişleri netleştirme
Etkinlik bittiğinde bir saat veya alarm, sinyal vererek yardımcı olabilir. Böylece çocuk neyin beklediğini bilir. Bu, yeni bir etkinliğe geçmesini daha kolay hale getirir. Bu etkinlikten sonra ne olacağını da söylerseniz, çocuğunuz için geçiş daha da kolay olacaktır. Örneğin: Alarm çaldığında yemek yiyeceğiz.
İpucu: Bunun için bir zamanlayıcı da kullanabilirsiniz. Bu, çocuğunuzun kolayca ne kadar süre kaldığını görebileceği özel bir saattir. Bu sayılarla olmak zorunda değil, renklerle de olabilir.
Rutinler
Rutinler, belirli bir şekilde yaptığınız etkinliklerdir. Örneğin yatmadan önce kitap okuyup sonra şarkı söylersiniz. Rutinler, çocuğunuzun neler olacağını anlamasına yardımcı olabilir. Bu da huzur verir.
Daha fazla bilgi için yapılandırma konusunda geef me de 5 (veya 'temel 5') web sitesine bakabilirsiniz: https://www.geefmede5.nl
Çocuğunuzun duyusal profilini dikkate almak
Bir duyusal profille ne kastedildiği, çocuğunuzun çevresel uyaranlara nasıl tepki verdiği şeklindedir. Bu, görme, işitme, hissetme, tatma, koklama ve kendi vücudu üzerinde denge ve kontrol deneyimi gibi unsurları içerir. Örneğin kas gücü. Bu ayrıca duyusal işleme veya duyusal entegrasyon olarak da bilinir.
Otizmli bazı çocuklar uyarıcılara aşırı hassastır ve örneğin süpermarket veya parti gibi kalabalık yerlerde büyük zorluklar yaşarlar. Ayrıca köpek havlaması veya bebek ağlaması gibi seslere de hassas olabilirler.
Örnek bir süpermarket gezisi:
Çocuğunuz otizmli ve süpermarket gezisinden stresli oluyor. Çocuğunuzun bu durumu daha kolay hale getirmek için ne yapabilirsiniz? Çocuğunuzun uyarıcılardan etkilenmesine yardımcı olabilir veya belirli uyarıcılardan kaçınmaya çalışabilirsiniz. Aşağıda, bunu nasıl yapabileceğinizi açıklıyoruz.
- Uyarıcılara yardımcı olmak için:
- Mağazada ne yapacağınızı (hangi mağazaya gideceğiniz, kaç tane alışveriş yapacağınız vb.) çocuğunuza açıklayarak çocuğunuzu hazırlamak.
- Çocuğunuzu ne yapabileceği konusunda hazırlayarak kendi kendine yapabileceği şeyleri belirtmek (örneğin alışveriş arabasını itmek veya alışveriş arabasında oturmak).
- Çocuğunuzun sakin kalmasına yardımcı olmak. Örneğin, sevdiği pelüş oyuncak veya emzik vererek.
- Çocuğunuzun stresli olduğunu fark ettiğinizde, hislerinin farkında olarak çocuğunuza rehberlik etmek. Örneğin: 'Mağaza çok kalabalık olduğunda hoşlanmıyorsun, değil mi?'
- Belirli uyarıcılardan kaçınma:
- Çocuğunuzu süpermarkete götürmeyi bırakabilirsiniz veya sadece sessiz zamanlarda veya sadece bir şey almanız gerektiğinde götürebilirsiniz.
Diğer çocuklar daha az hassas olabilir ve aslında uyarıcılara ihtiyaç duyabilirler. Bu nedenle, örneğin hareket ihtiyacı olan çocuğa zaman zaman birlikte trambolinde zıplayarak, güreş yaparak veya sarılarak yardımcı olabilirsiniz.
Duyusal işleme / entegrasyon hakkında daha fazla bilgi için lütfen https://www.nssi.nl adresine başvurun..
Açıkça iletişim kurma
Otizmli çocuklar genellikle iletişimde net ve özlü olduğunuzda daha hızlı anlarlar. Ancak nasıl net ve özlü iletişim kurulur? İşte bazı ipuçları.
Soru sormak yerine komut verin
Çocuğunuzdan bir görev istediğinizde, soru sormak yerine bir komut verin. Örneğin: Çocuğunuzun ceketini asmak istiyorsunuz. Bu durumda "Hadi ceketini asmaya git" demek yerine "Ceketini asmak için git" gibi bir komut verin.
Mesajınızı tarafsız bir tonla iletmek
Otizmli çocuklar genellikle bilgiyi ayrı parçalar halinde işlerler. Bilgileri bir araya getirmekte zorlanırlar. Ayrıca birçok çocuk duygulara karşı hassastır. Bu nedenle, mesajınızı tarafsız bir tonla iletmek önemlidir.
Bu uygulamada ne anlama geliyor? Örneğin, öfkeli bir ses kullandığınızda, çocuğunuzun söylediklerinizi dinlemesi zor olabilir. ‘Öfkeli ses’ mesajınızdan ayrı olarak işlenir. Çocuğunuz aslında ne söylemek istediğinizi duymaz ve duygusal yük nedeniyle üzülür.
İfadelerden veya alaycılıktan kaçının
Bazı durumlarda, otizmli çocuklar bilgiyi çok harfiyen anlayabilirler. Bu, söylemleri anlamalarını zorlaştırabilir. Örneğin 'mahallede yürüyüş yapmak' gibi bir deyimi düşünebilirsiniz. Alaycı bir yorum da kafa karıştırıcı olabilir. Örneğin, 'harika bir iş çıkardın' dediğinizde, aslında çocuğunuzun büyük bir karışıklık yarattığını kastettiğinizde.
Tempoyu ayarlama
Küçük çocuklar ve özellikle otizm özellikleri taşıyan çocuklar genellikle bilgiyi işlemek için çok zaman gerektirirler. Yetişkinlerle çocuklar arasındaki hız farkı her durumda çok büyüktür. Kendi hızınızı yavaşlatmaya ve 'işlem zamanı' eklemeye çalışın. Bu, çocuğunuzun ne demek istediğinizi düşünmek için zaman ayırabileceği anlardır.
Çocuğunuzun bilgiyi daha yavaş işlediğini nasıl anlarsınız?
- Eğer çocuğunuz sorularınıza veya isteklerinize düzenli olarak cevap vermiyorsa, biraz sonra gerçekte sizi duyduğunu fark edeceksiniz.
- Çocuğunuz sorularınıza veya isteklerinize hemen reddedici bir cevap veriyorsa, bu durumda "hayır" yerine "bunu işlemek için zamanım var" anlamına gelir.
Çocuğunuzun davranış ve duygularını alt yazı olarak belirleme
Çocuğunuzun davranış ve hislerini açıkça ifade ederek, çocuğunuzun davranış ve hislerine daha iyi hâkim olmasına yardımcı olabilirsiniz. Bunu nasıl yaparsınız?
Örneğin: çocuğunuzla hayvanat bahçesine geldiniz. Çok sayıda tanımadık çocuklar olduğu için çocuğunuzun rahatsız olduğunu görebilirsiniz. Ardından çocuğunuzun tepkisini isimlendiriyorsunuz: "Bu biraz şaşırtıcı, bir sürü yeni çocuk var." Daha sonra çocuğunuza bunu işlemesi için zaman veriyorsunuz: "İlk önce salıncakta oynayalım, alışana kadar.
Adım 4: (Profesyonel) yardım almak