Stanley Kubrick; (26 Temmuz 1928 – 7 Mart 1999) dramatik görsel stili, detaylara gösterdiği titiz dikkati ve bağımsız, çoğu zaman alaycı veya kötümser bakış açılı filmleri ile tanımlanan Amerikalı sinema yönetmeni ve yazarıdır. Bir gurbetçi olan Kubrick, her zaman tartışılan filmlerini araştırma, yazma, fotoğraflama ve düzenleme konusundaki özenli yaklaşımıyla tanındığı kadar İngiliz kırsalında kendi tercih ettiği yaşam tarzı ile tanınmıyordu. Bu yazımızda Stanley Kubrick kimdir sorusuna değineceğiz.
Hayatının Erken Dönemi ve Filmleri
Kubrick; Bronx’ta satranca ve fotoğrafçılığa ilgi duyan bir doktorun oğlu olarak büyüdü. Zeki ama sıkılmış olan Kubrick, fakir bir öğrenciydi ancak kendini okuduğu lisenin fotoğrafçısı rolüne adadı. 16 yaşındayken Look dergisine (ABD Başbakanı Franklin D. Roosevelt’in ölümünü anlatan başlıklar tarafından çevrelenmiş bir gazete satıcısını gösteren) etkileyici bir fotoğraf sattı. Kubrick, çalışmalarına başladıktan kısa bir süre sonra New York Şehir Koleji’nde çalışmalarını iptal etti, böylece 17 yaşında Look ekibine katılabildi ve dört yıldan fazla bir süre foto muhabirliği yaparak ülkeyi gezdi. Ayrıca New York’taki Modern Sanat Müzesi’nde retrospektif film gösterimlerinin bir müdavimi haline geldi. Kubrick Look’u bıraktı, Columbia Üniversitesi’ndeki dersleri incelemeye başladı, hırslı bir okuyucu oldu ve tam zamanlı film yapımına başladı.
Birkaç belgesel yönetmenliğinin ardından ilk kurgu filmi, ultra düşük bütçeli bir savaş filmi olan Fear and Desire‘ın (1953) yapımını finanse etmeleri için babasını ve amcasını ikna etti. Kubrick daha sonra yine düşük bütçeli bir çaba için finansmanı bir araya getirdi; boksla ilgili bir noir romantizm filmi: Killer’s Kiss (1955). Bu noktada Harris-Kubrick Productions’ı kurmak için yapımcı James B. Harris ile güçlerini birleştirdi. Killer’s Kiss’in saygın yorumlarıyla cesaretlendirilen United Artists, Kubrick’e bir sonraki filmi için Sterling Hayden, Marie Windsor, Vince Edwards ve Elisha Cook, Jr. da dahil olmak üzere kaliteli bir B-film destekleyici oyuncu kadrosuna sahip olmak için yeterli parayı verdi.
Kubrick, kariyeri boyunca filmlerinin her yönüyle ilgili detaylara üretim, tasarım, kurgu ve sinematografiye kadar uygulamalı bir yaklaşım benimsedi. Ne yazık ki Kubrick, Payhs of Glory filmine kâr katılımı için maaşını feragat etmişti ancak filmin mükemmelliğine rağmen gişede istenilen sonuçlar alınmamıştı.
Kubrick, Spartacus’ün (1960) çekimlerini yeni kovulan Anthony Mann’den devralarak yönetmenliği kabul etti. İlk projesi Lolita (1962), Vladimir Nabokov’un aşk ve lâyete dair tartışmalı bir incelemesinin film versiyonudur. Konusuyla (özellikle de Katolik Birlik Cemiyeti ile) kendi başına büyük tartışmalara yol açmasına rağmen, Lolita bir gişe rekoru kırdı.
Kubrick, önümüzdeki dört yılını senaryoda onunla birlikte çalışan Arthur C. Clarke’ın kısa öyküsüne dayanan bir metafizik bilim-kurgu destanı olan 2001: A Space Odyssey‘nin (1968) yapımı ile geçirdi. Kubrick, filmin öneminin dili ve aklı aşacağını umduğunu söyledi. Kubrick’in atmosferi, karakteri ve hikâyeyi zenginleştirmek için güçlü bir müzik uygulaması, film yapımının bir imzasıydı.
1970’lerin Filmleri
Kubrick’in bir sonraki filmi 1971’de A Clockwork Orange’dı. Filmi, İngiltere’nin çok uzak olmayan bir geleceğinde yer alan ve aynı adı taşıyan 1963 tarihli Anthony Burgess’in romanından uyarladı.
Bir sonraki projesi için Kubrick, Stephen King’in güncellenmiş gotik korku romanı The Shining’in haklarını aldı. Jack Nicholson; izole bir otelin kış bekçisi olan, gittikçe dengesizleşen ve sonunda karısına ve küçük oğluna saldıran bir yazarı oynadı. The Shining, 20. yüzyılın en iyi korku filmlerinden biri olarak kabul edildi.
Son filmleri
Kubrick’in bir sonraki filminin ortaya çıkması yedi yıl sürdü. Vietnam Savaşı sırasında çekilen Full Metal Jacket (1987), ABD Deniz Kuvvetleri’inin temel eğitimler sırasında savaşmaya gönderilirken öldürme makineleri olarak verimli bir şekilde çalışabilmeleri için, tabiri caizse, insanlıktan çıkarılmalarıyla başlar. 1990’ların ortalarında Kubrick, Steven Spielberg’in sonunda A.I .: Yapay Zeka (2001) olarak yönlendireceği bir senaryo üzerinde çalışmaya başladı. Kubrick çekimi özel efekt teknolojisinin yetersizliğinden dolayı erteledi. Bunun yerine dikkatini, ölümünden sadece birkaç ay sonra yayınlanan, son filmi olan Eyes Wide Shut (1999) adlı başka bir projeye yöneltmiştir.
Kariyeri neredeyse yarım yüzyıla yayılmış olmasına rağmen, Kubrick sadece 13 uzun metrajlı film yaptı. Yine de o, bir usta yönetmen ve en üstün görsel stilisti olarak hatırlanıyor.
Kubrick, bazen çalışması çok zor olabilen mükemmeliyetçi biriydi. Kubrick’in filmlerine giren her ayrıntıyla yakından ilgilenen titiz katılımı, ona “kontrol manyağı” olarak ün kazandırdı ama aynı zamanda yaptığı her filme silinmez imzasını bırakmasını garantiledi.