Kitaplar | Yazarlar | İlmihal | Sohbetler | Hutbeler
İhtikârın Mahiyeti ve Hükümleri
83- İhtikarın lûgat anlamı, azalsın ve kıymetlensin diye bir malı saklamaktır. Din deyiminde ise: "İnsanların ve evcil hayvanların yiyecek ve içecekleri olan maddeleri ucuz yerlerden alıp kıymetleri yükselsin diye kırk gün bekletmektir." Böyle yapan kimseye "Muhtekir" denir.
İhtikarın kırk gün ile bağlanması, dünyaca yapılacak ceza bakımındandır. Yoksa bir gün bile ihtikare meydan veren kimse günahkar olup ahiret azabına hak kazanır.
84- Bir beldeye dışardan gelecek malları, şehirde serbest satılmaması için şehir dışında karşılayarak satın almak da bir nevi ihtikârdır.
85- İhtikâr, tarifinden de anlaşıldığı gibi, İmam Azam'a göre yalnız yenecek ve içilecek maddelerde olur. Fakat İmam Muhammed'e göre, elbiselik mallarda da ihtikâr olur. İmam Ebû Yusuf'a göre de, topluma zarar veren her hangi bir maddede ihtikâr olur. Altın, gümüş, demir ve diğer maddeler gibi...
86- İhtikarın hükümlerine gelince: Topluma zararlı olan bir ihtikâr, tahrimen mekruhtur. Yüce Allah katında sorumluluğu gerektirir.
İihtikârın sonu iflastır. İhtikâr yapan, kendi adi yararı için toplumu zarara ve sıkıntıya sokuyor. Bunun sonucu olarak da toplumun hayatına kasdetmiş oluyor. Onun için yetkili idareci, ihtikâr mallarını satmasına hüküm verebilir. Eğer satmaz da karşı çıkarsa, uygun şekilde cezalandırılır ve o mallar ihtikârcının adına satılır.
87- İhtikar zamanında yetkili olan idareci eşyaya kıymet koyabilir. Şöyle ki: İdareci veya yetkili kıldığı kimse, bir zaruret görülmedikçe, ticaret mallarına kıymet biçemez. Bu durumda mallara "Fiat koymak" mekruhtur. Çünkü ticaretin gelişmesine engel olabilir. Bir hadis-i şerifde buyurulmuştur: "Gerçekte kıymet takdir buyuran, daraltan, genişleten ve rızık veren Yüce Allah'dır." Fakat bu malların sahihleri aşırı giderlerse ve böylece en az iki kat fiyatla satmaya başlarlarsa, idareci veya yetkili kılacağı kimse, bu konuda bilgi sahiblerinin fikirlerini alarak mallara fiyat koyabilir. Bunda bir sakınca yoktur. Hatta İmam Malik'e göre, kıtlık yıllarında fiatları belirlemek, vali bulunan zat üzerine vacib olur; İsterse fiatlarda bir aşırılık bulunmasın.
88- Bir kimse, kendi arazisinin ürünlerini hapsetmekle ihtikâr yapmış sayılmaz. Çünkü bu ürünler kendisinin katıksız bir hakkıdır. Buna toplumun hakkı girmez. Bir kimse, kendi arazisini ekmeyebilir. Bunun için ürününü de satmayabilir. Ancak kıtlık ve pahalılık zamanını beklediği için günaha girer. Çünkü müslümanlar için kötü bir niyette bulunmuş olur.
89- Başka bir memleketten kendi memleketine getirmiş olduğu bir malı hapseden kimse, İmam Azam'a göre ihtikâr yapmış sayılmaz. Çünkü toplumun hakkı, bulundukları memleketten veya o memleketin çevresinden toplanan mallarda olur. Bununla beraber dış memleketlerden getirilen malları satmak müstahabdır. Bunları hapsetmekte kerahet bulunur.
İmam Ebû Yusuf'a göre, bu kimse de ihtikâr yapmış sayılır. Bunun hakkında muhtekir işlemi uygulanır. İmam Muhammed'e göre ise, adete uygun olarak dışardan getirilen malları hapsetmek (bekletmek) mekruhtur. Fakat adete aykırı olarak pek uzak yerlerden getirilen malları bekletmek mekruh değildir. Çünkü bunlarda toplumun hakkı bulunmaz.
Sonuç: İhtikârda hayır yoktur. Bu, şefkat ve merhamet duygularına aykırıdır. İnsanlık ve hayırseverlik duygularına karşı olduğundan bundan kaçınmalıdır.
Eserin yazarı: Ömer Nasuhi Bilmen Eser: Büyük islam ilmihali
Büyük islam ilmihali
- Önsöz
- Takdim
- İtikat
- Taharet
- Namaz
- Oruç
- Zekat
- Hac
- Kurban ve Av
- Kerahet ve İstihsan
- Bazı Dinî Deyimler
- Her Müslüman İçin Öğretme ve Öğrenmenin Gerekliliği
- İslâmda Va'zın ve Öğüt Vermenin Önemi
- Mukaddesata Hürmet ve Saygı
- Din ve Muamelâtta Sözleri Kabul Edilecek ve Edilmeyecekler
- İslâmda Aile ve Akrabalık İlişkileri
- İslâmda Kazancın (Kesbin) Önemi
- Çeşitli Kazanç Yollarının Üstünlük Dereceleri
- Alış-Verişin Çeşitleri ve Kâr (Kazanç) Mikdarı
- İhtikârın Mahiyeti ve Hükümleri
- Ribanın Mahiyeti ve Nevileri
- İstikraz (Ödünç Alma) Meseleleri
- İslâmda Yapılması Yasak Şeyler
- Yenip İçilmesi Helâl Olan ve Olmayan Şeyler
- Yiyip İçme Mikdarı ve Bunların Edebleri
- Giyilmesi ve Kullanılması Gerekli ve Caiz Olup Olmayan Şeyler
- Lukataların (Buluntu Malların) Mahiyeti ve Hükümleri
- İslamda Eğlence ve Yarışmaların Hükmü
- İslamda İnsanların Hayat ve Organ Dokunulmazlığı
- Hayvanlara Yumuşak Davranmanın Gereği
- İslâmda Maddî ve Manevî Temizlik
- İslam ahlakı
- Siyer-i Enbiya
- Bu Eserin Başlıca Kaynakları