Saç biti, cildi istila edebilen, insanların kafasında yaşayarak, kanlarıyla beslenen küçük parazitik böceklerdir. Saç biti yoğun kaşıntıya neden olabilir. En sık çocukları etkileyen saç biti, genellikle bir kişinin saçından diğerinin saçına sıçrayarak bulaşır. Saç biti istilası, kirli ve hijyen eksikliği olan ortamın belirtisinden kaynaklı değildir. Saç biti bakteriyel hastalıklar veya virüs taşımaz.
Saç biti dışında vücut biti ve kasık biti olmak üzere iki bit türü daha bulunmaktadır.
Bitler kendi kendine kirlilik nedenli oluşan varlıklar değillerdir. Bulaş yolu kafadan kafaya geçmesiyle oluşur. Kafanızda yaklaşık olarak maksimum 24 saat hayatta kalabilirler ve bundan dolayı istilaların çoğu direkt olarak kafanıza olan temastan kaynaklanır. Yakın temas bu noktada önemli bir anahtardır. Arkadas, aile üyesi veya komşu ile olan yakın temasınızdan kaynaklı bulaşmış olabilir. Saç biti çok bulaşıcıdır. Yakın vücut teması ve paylaşılan giysi, şapka, saç fırçaları ve taraklar gibi kişisel eşyalar aracılığıyla kişiden kişiye bulaşabilirler.
Saç bitleri sürünerek hareket ederler, zıplayamaz veya uçamazlar. Bir kişiden diğerine baş bitinin bulaşması, genellikle kalabalık alanlarda ya da aile içinde gerçekleşen bir durumdur. Bu temas genellikle çocuklar arasında kafa kafaya temas şeklinde olur.
Bitler bir kişiden diğerine şu etkenlerle yayılabilir:
-Şapkalar ve eşarplar
-Fırçalar ve taraklar
-Saç aksesuarları
-Kulaklıklar
-Yastıklar, havlular ve döşemeler
-Birlikte depolanan giysiler arasında dolaylı aktarım da olabilir. Aynı bölgede tutulan veya saklanan şapkalar, eşarplar, şallar, atkılar, kulaklıklar, bitlerin bulaşmasını sağlayabilir.
Ayrıca kedi ve köpek gibi evcil hayvanların bitlerin yayılmasında bir rolü yoktur.
Saç biti genellikle küçük çocuklarda ve okul çağındaki çocuklarda görülmektedir. Çocuğunuzun saçının ya da evinizin ne kadar temiz olduğu, çocukların ve ailelerin nerede yaşadığı, oynadığı veya çalıştığı risk açısından önemli değildir.
Bitler en yaygın şu şekillerde bulaşmaktadır:
- Çocuklar için okul ortamı
- Başkalarına çok yakın oturmak, durmak
- Aynı yatakta uyumak
- Tarakları, fırçaları, şapkaları veya havluları paylaşmak
Saç bitinin en yaygın belirtisi kaşıntıdır. Özellikle geceleri kaşıntı çok kötü hal alabilir. Bitler veya yumurtaları genellikle saçta, kulakların arkasında veya boyunda görülmektedir ancak bazı durumlarda bitler kaş ve kirpiklerde bile görülebilir.
Kafa derisinde bulunan bitlerin yumurtalarına sirke denmektedir. Sirkeler kahverengimsi ya da beyaz görünümde olabilirler ve saç üzerinden küçük de olsa görünürler.
Saç sirkeleri, kafanızda bir şeyin kaşındırdığını ya da yürüdüğünü hissettirebilir. Bu noktada birinin biti olduğunu anlamak için canlı olan biti bulmak zorundasınız. Saçlarınızı özel bir ince dişli tarak (tespit tarağı) ile tarayarak bulabilirsiniz. Bu tip taraklar genellikle eczanelerde veya büyük marketlerde bulunmaktadır.
Bitlerin bıraktığı yumurtalar genellikle görülebilir şekildedir. Bu sayede çocuğunuzun doktoru kolay bir şekilde teşhis koyabilir.
Saçtaki bitin bulunması için belirli yönergeler bulunmaktadır. Bu yönergelerde, bir saç kremiyle ıslatılmış ve yağlanmış saçın üzerinden bitin aranması önerilir. Doktorunuz bit bulunan hastanın saçını ince dişli tarak yardımıyla saç derinizden saç ucuna kadar dikkatli biçimde arayacaktır.
Doktorunuz saçınızda bulunan bit yumurtaları yani sirkeleri de arayacaktır. Bunu bulmak için odun ışığı olarak adlandırılan ve mavimsi olarak sirkelerin görünümünü sağlayacak bir ışık kullanabilirler. Fakat sirkenin bulunması aktif bir bit istilasının bulunduğunu doğrulamamaktadır.
Canlı bir sirkenin hayatta kalabilmesi için kafa derisine olabildiğinde yakın konumda olması gereklidir. Yaklaşık olarak kafa derisinden 6 milimetre daha uzakta bulunan sirkeler, ya boş ya da ölü olabilir. Bazı durumlarda sirkelerin canlı olup olmadığını incelemek amacıyla mikroskop altında gözlemlenebilirler. Canlı bir sirke bulunmadığı takdirde korkacak bir durum bulunmamaktadır çünkü muhtemelen önceki bir istiladan kalmışlardır ve tedavi edilmeleri gerekli değildir.
Tedavi, hastanın semptomlarına, yaşına, genel sağlık durumuna ve durumun şiddetine bağlı olarak planlanacaktır.
Bit varlığı tedavi edilebilir bir durumdur. Tedavi, çocuğunuzun saçına ilaçlı krem veya şampuan uygulamayı içermektedir. Birçok saç biti ilacı reçetesiz olarak satılmaktadır. Reçetesiz ilaçların hastada işe yaramadığı durumlarda, doktorunuz reçeteli bir ilaç yazabilir.
Çocuğunuz için hangi krem veya şampuanın en iyisi olacağı konusunda doktorunuzla konuşun. Aynı anda iki farklı tedavi yöntemi kullanmayın. Bir tedavinin işe yaramadığı durumda, farklı bir tedaviyi kullanmaya başlayın veya tavsiye için doktorunuzla görüşün.
İlaçlı krem veya şampuanın yanı sıra tedavi ve tavsiyeler şunları içermektedir:
Çocuklar saç biti için gerçekleştirilecek ilk tedavilerinin ertesi günü okula veya kreşe geri dönebilirler.
Reçetesiz alınanlar
Reçeteli bit ilaçları
Saç derinize kimyasal tedavilerin değmesini istemiyorsanız, çeşitli alternatif seçenekleri evde deneyebilirsiniz. Fakat bunu doktorunuza danışmadan yapmamanız önerilir. Eğer bit yoğunluğunuz ve verdiği hasar çok fazla değilse kendi başınıza uygulayabileceğiniz tedaviler bulunmaktadır.
Aşağıdakileri yaparak saç bitini önlemeye yardımcı olabilirsiniz:
Bazı bit tedavisi ilaçları reçetesiz olarak alınabilecek ilaçlardır. Ancak bit varlığından emin değilseniz veya evde gerçekleştirdiğiniz bit tedavisi işe yaramadıysa, doktorunuz ile görüşmeniz gerekmektedir.