Helyum
Helyum (O) , kimyasal element , atıl gaz Grup 18 ( soy gazlar ) arasında periyodik tablo . İkinci en hafif element (yalnızca hidrojen daha hafiftir), helyum -268.9 °C'de (-452 °F) sıvı hale gelen renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır. Helyumun kaynama ve donma noktaları, bilinen herhangi bir maddeninkinden daha düşüktür. Helyum, normal atmosfer basıncında yeterli soğutma ile katılaştırılamayan tek elementtir; katı formuna dönüştürmek için 1 K (-272 °C veya -458 °F) sıcaklıkta 25 atmosferlik basınç uygulamak gerekir.
helyum Helyumun özellikleri. Ansiklopedi Britannica, Inc.
|atomik numara||iki|
|atom ağırlığı||4.002602|
|erime noktası||Yok|
|kaynama noktası||-268,9 °C (-452 °F)|
|yoğunluk (1 atm, 0 °C)||0.1785 gram / litre|
|paslanma durumu||0|
|elektron düzenlenişi||1 s iki|
Tarih
Helyum, dünyayı çevreleyen gazlı atmosferde keşfedildi. Güneş Güneş kromosferinin spektrumunda parlak sarı bir çizgi tespit eden Fransız gökbilimci Pierre Janssen tarafından tutulma 1868'de; bu çizginin başlangıçta sodyum elementini temsil ettiği varsayılmıştır. Aynı yıl İngiliz gökbilimci Joseph Norman Lockyer, güneş tayfında bilinen D'ye karşılık gelmeyen sarı bir çizgi gözlemledi.1ve Dikisodyum çizgileri ve bu yüzden ona D adını verdi.3hat. Lockyer, D'nin3çizgiye Güneş'te bilinmeyen bir element neden oldu Dünya ; o ve kimyager Edward Frankland, Yunanca güneş kelimesini kullandılar, helios , öğeyi adlandırırken. İngiliz kimyager Sir William Ramsay, 1895'te Dünya'da helyumun varlığını keşfetti. Ramsay, uranyum içeren mineral kleveitten bir numune aldı ve numuneyi ısıtarak üretilen gazı araştırdıktan sonra, helyumun yüzeyinde benzersiz bir parlak sarı çizgi buldu. spektrum D ile eşleşti3Güneş'in tayfında gözlenen çizgi; yeni helyum elementi böylece kesin olarak tanımlandı. 1903'te Ramsay ve Frederick Soddy, helyumun radyoaktif maddelerin kendiliğinden parçalanmasının bir ürünü olduğunu daha da belirlediler.
Bolluk ve izotoplar
Helyum teşkil Evrenin kütlesinin yaklaşık yüzde 23'ünü oluşturur ve bu nedenle kozmosta hidrojenden sonra bolluk açısından ikinci sıradadır. Helyum, hidrojenden sentezlendiği yıldızlarda yoğunlaşmıştır. nükleer füzyon . Helyum Dünya'da oluşsa da atmosfer sadece 200.000'de 1 kısım (yüzde 0.0005) ve radyoaktif minerallerde küçük miktarlarda meydana gelir, meteorik Demir Amerika Birleşik Devletleri'nde (özellikle Texas, New Mexico'da) doğal gazlarda bir bileşen olarak (yüzde 7,6'ya kadar) büyük miktarlarda helyum bulunur. kansas , Oklahoma , Arizona ve Utah). Cezayir, Avustralya, Polonya'da daha küçük malzemeler bulundu. Katar , ve Rusya. Sıradan hava Milyonda yaklaşık 5 parça helyum içerir ve Dünya'nın kabuğu milyarda sadece 8 parçadır.
Her helyumun çekirdeği atom iki tane içerir protonlar , ancak, tüm öğelerde olduğu gibi, izotoplar helyum vardır. Helyumun bilinen izotopları bir ila altı nötron içerir, bu nedenle kütle numaraları üç ila sekiz arasında değişir. Bu altı izotoptan yalnızca kütle numarası üç olanlar (helyum-3 veya3He) ve dört ( helyum-4 , veya4O) kararlıdır; diğerleri radyoaktiftir, çok hızlı bir şekilde diğer maddelere bozunurlar. Dünya'da bulunan helyum, bir ilkel bileşen, ancak radyoaktif bozunma ile oluşturulmuştur. Daha ağır radyoaktif maddelerin çekirdeklerinden fırlatılan alfa parçacıkları, izotop helyum-4. Helyum atmosferde büyük miktarlarda birikmez çünkü Dünya'nın Yerçekimi uzaya kademeli kaçışını önlemek için yeterli değildir. İzotopun izi helyum-3 Nadir hidrojen-3 izotopunun ( trityum ) negatif beta bozunmasına atfedilebilir. Helyum-4, kararlı izotopların açık ara en boludur: helyum-4 atomları, atmosferik helyumda yaklaşık 700.000:1 ve bazı helyum taşıyan minerallerde yaklaşık 7.000.000:1 helyum-3'ün atomlarından fazladır.
Özellikleri
Helyum-4, iki sıvı formda benzersizdir. Normal sıvı forma helyum I denir ve kendi sıcaklığından daha yüksek sıcaklıklarda bulunur. kaynama noktası 4,21 K (−268,9 °C) ila yaklaşık 2,18 K (−271 °C) arasındadır. 2.18 K'nin altında, helyum-4'ün termal iletkenliği, helyum-4'ünkinden 1.000 kat daha fazla olur. bakır . Bu sıvı formu, normal sıvı helyum I'den ayırt etmek için helyum II olarak adlandırılır. Helyum II, süperakışkanlık adı verilen özelliği sergiler: viskozitesi veya akışa karşı direnci o kadar düşüktür ki ölçülememiştir. Bu sıvı, dokunduğu herhangi bir maddenin yüzeyine ince bir film halinde yayılır ve bu film yerçekimi kuvvetine karşı bile sürtünmeden akar. Buna karşılık, daha az bol olan helyum-3, ikisi süper akışkan olan üç ayırt edilebilir sıvı faz oluşturur. Helyum-4'teki aşırı akışkanlık, 1930'ların ortalarında Rus fizikçi Pyotr Leonidovich Kapitsa tarafından keşfedildi ve helyum-3'teki aynı fenomen ilk olarak Douglas D. Osheroff tarafından gözlemlendi, David M. Lee ve 1972'de Amerika Birleşik Devletleri'nden Robert C. Richardson.
helyum-3'ün faz diyagramı Helyum-3'ün faz diyagramı, izotopun hangi durumlarının kararlı olduğunu gösterir. Ansiklopedi Britannica, Inc.
İki izotop helyum-3 ve helyum-4'ün sıvı bir karışımı, yaklaşık 0,8 K (−272,4 °C veya −458.2 °F) altındaki sıcaklıklarda iki katmana ayrılır. Bir katman pratik olarak saf helyum-3'tür; diğeri çoğunlukla helyum-4'tür, ancak elde edilen en düşük sıcaklıklarda bile yaklaşık yüzde 6 helyum-3'ü tutar. Helyum-3'ün helyum-4'te çözünmesine, 0,01 K kadar düşük sıcaklıklara ulaşabilen ve günlerce korunabilen kriyostatların (çok düşük sıcaklıkların üretimi için cihazlar) yapımında kullanılan bir soğutma etkisi eşlik eder. -273,14 °C veya -459,65 °F).
Üretim ve kullanımlar
Helyum gazı (yüzde 98.2 saf), diğer bileşenleri düşük sıcaklıklarda ve yüksek basınçlarda sıvılaştırarak doğal gazdan izole edilir. Soğutulmuş, aktif kömür üzerinde diğer gazların adsorpsiyonu yüzde 99,995 saf helyum verir. Bir miktar helyum, büyük ölçekte havanın sıvılaştırılmasından sağlanır; 1.000 ton (900 metrik ton) havadan elde edilebilen helyum miktarı, oda sıcaklığında ve normal atmosfer basıncında ölçüldüğünde yaklaşık 112 fit küptür (3.17 metreküp).
Helyum, inert gaz atmosferi olarak kullanılır. kaynak gibi metaller alüminyum ; içinde roket tahrik (sıvı hidrojen sıcaklığında sadece helyum hala bir gaz olduğundan, yakıt tanklarını, özellikle sıvı hidrojen tanklarını basınçlandırmak için); meteorolojide (enstrüman taşıma için bir kaldırma gazı olarak balonlar ); içinde kriyojenik (soğutucu olarak, çünkü sıvı helyum en soğuk maddedir); ve yüksek basınçlı solunum operasyonlarında (karışık oksijen , özellikle kan dolaşımındaki düşük çözünürlüğü nedeniyle tüplü dalış ve keson işlerinde olduğu gibi). Meteoritler ve kayalar, bir tarihleme aracı olarak helyum içeriği için analiz edildi.
Paylaş: