Aşure ritüeli nasıl ortaya çıktı?
Aşure, Arapça söyleniş biçimiyle Aşura yine Arapça bir kelime olan "aşara" yani 10 kelimesinden türetilmiştir. Kelime Sâmî dillerinde yani Arapça, İbranice, Aramice'de ortak kullanılan bir kelimedir.
Aşure ritüeli tarihi ve mitsel anlatımlarda yine ortak bir kurtuluş ve bu sebeple şükran gününü hatırlatır bize. En yaygın olarak bilinen hikaye Nuh Peygamberin, ailesi ve gemisine aldığı hayvanların büyük tufandan kurtulduğu gün gemide bulunan tahılları bir araya getirerek bir şükran, teşekkür niteliğinde aşure kaynatılması olarak bilinir. Gemide nohut, buğday, fasulye, kuru üzüm gibi ürünler vardır, aşure onlarla yapılmıştır.
Nuh Tufanından kurtuluş olayını bize hatırlatan bu anlatı dışında Âdem'in işlediği günâhtan sonra tövbesinin kabul edilmesi, İdris'in yaşarken göğe yükseltilmesi, İbrahim'in ateşte yanmaması, Yakup'un oğlu Yusuf'a kavuşması, Eyyub'un hastalıklarından kurtulması, Musa'nın Kızıldeniz'den geçip İsrailoğulları'nı Firavun'dan kurtarması, Yunus'un balığın karnından çıkması, İsa'nın doğumu ve ölümden kurtarılıp göğe yükseltilmesi de şükran niteliğinde oruç tutmaya ve aş, yemek kaynatmaya, pişirmeye vesiledir.
Aşure kavramının bu olaylarla da bir bağı vardır. Bu kurtuluş ve şükran olaylarının son halkası ise Kerbela Olayı ile ilgilidir. Hz. İmam Hüseyin ve beraberindeki 72 kişi hicri 61'de Muharrem'in onuncu gününde Miladi 10 Ekim, 680'de Kerbelâ'da Yezid'in ordusunca katledilmiştir. Bu katliamdan ehlibeyt geleneğini hem genetik olarak yani soy açısından hem ilim irfan açısından devam ettirebilecek bir imam, Hz. Muhammed'in 2. kuşak torunu, yani Hz Muhammed'in torunlarından Hz. Hüseyin'in küçük oğlu İmam Zeynel Abidin kurtulmuştur. Zeynel Abidin kurtuldu, yani Ehlibeyt kurtuldu, yani Hz. Muhammed'in yolunu devam ettirecek özne kurtuldu diye aşure kaynatılmaktadır.