Sosyolojide Yöntem ve Araştırma Teknikleri
Sosyolojide Yöntem ve Araştırma Teknikleri
İçindekiler
- 1 Sosyolojide Yöntem ve Araştırma Teknikleri
- 2 Sosyolojide Yöntem
- 3 Sosyolojide Araştırma Teknikleri
Sosyolojik araştırmalarda bilimsel araştırma ilkeleri:
- Nesnellik
- Bilmediği varsayma ilkesi
- Somutluk ilkesi
- Açık-Seçiklik ilkesi
- Konunun sınırlandırılması ilkesi
- Nedensellik ilkesi
Sosyolojide Yöntem
-
Tümdengelim (Dedüksiyon)
Genelden özele ulaşan akıl yürütme biçimidir. Toplumsal olgular hakkındaki genel bir yargıya dayanılarak, somut oluşumlar (toplumsal olaylar) hakkında da bir yargıya ulaşılır. Örneğin: “Savaş ve bunalım dönemlerinde anomaliler yaşanır.” genel yargısından hareketle, 2. Dünya Savaşı yıllarında Avrupa’da bazı anomalilerin yaşandığı sonucu çıkartılabilir.
-
Tümevarım (Endüksiyon)
Tümevarım yönteminde olaylar gözlemlenerek elde edilen önermelerden hareketle genel bir yargıya ulaşılır. İlk örneğini Fransız sosyolog E. Durkheim “İntihar” adlı çalışmasında vermiştir. Durkheim yaptığı gözlemlere intihar olayını “Bireysel faktörlere değil, toplumsal faktörlere dayalı, toplumsal bir olaydır.” yargısına ulaşmıştır.
-
Birleştirici Yöntem
Toplum karmaşık ilişkiler ve olayların oluşturduğu bir sistemdir. Dolayısıyla toplumsal olayların farklı bilimler tarafından araştırılan farklı yönleri vardır. İşte bu farklı bilimler tarafından ortaya konulan bilgi ve bulguların birlikli bir yapı içerisinde, birleştirilerek ele alınması birleştirici yöntemi oluşturur.
Örneğin:
Çarpık kentleşme olayı coğrafi, ekonomik, siyasi v.b. boyutları da bulunan bir olaydır. Sosyolog bu olayı araştırırken bu bilimlerin ortaya koyduğu bilgilerden yararlanır.
Sosyolojide Araştırma Teknikleri
1. Gözlem:
- Sosyal olay ve grupların doğal ortamlarında izlenip kaydedilmesine dayalı bir yöntemdir.
a. Doğal Gözlem:
- Ortama katılmadan ve müdahale etmeden olayın izlenmesi ve kaydedilmesidir. Örneğin: Miting yapan insanların izlenmesi ve kaydedilmesi…
b. Katılımlı Gözlem
- Sosyologun araştırdığı grubun içerisine katılarak belirli bir süre onların içinde yaşayarak gerçekleştirdiği gözlemdir. Örneğin: Bir ilkel kabilenin yaşamını ve yapısını kabileye katılarak gözlemleme…
2. Görüşme (Mülakat):
Belirli bir konuyla ilgili kişi ve uzmanlarla önceden hazırlanan sorular çerçevesinde yüz yüze görüşerek bilgi toplanmasıdır.
3. Anket:
Belirli bir konu (örneğin seçimler) ile ilgili toplumun veya belirli bir grubun tutumlarını öğrenmek için soru formlarıyla uygulanan bir veri toplama tekniğidir. Sosyal bilimlerde survey denilen tekniğin özel bir şeklidir.
Örneklem Alma: Araştırmanın konusunu oluşturan tüm topluluk, grup veya bireylere ulaşmak çoğu kez imkansızdır. Bu durumda sosyolog, araştırması için temsil edici nitelik ve sayıda örnek üzerinde çalışmasını yapar. Buna “örneklem alma” denir. Örneklem almada, seçilen örneklerin grubun genelini yansıtacak nitelikte sayısal yeterlilikte olması önemlidir. (Bakın: Sosyoloji 2011 LYS Sınav soruları soru 2)
4. Monografi:
Belirli bir grubun veya olayın seçilen az sayıdaki örnek üzerinde derinlemesine incelenmesidir. Ör/ İşçi ailesini daha iyi tanımak için seçilen bir ya da birkaç ailenin derinlemesine araştırılması…
4.Sosyometri:
Sosyal grupların iç yapılarını ve grup dinamiklerini tanımak için kullanılan bir tekniktir. Sosyometri özellikle grupların iç dinamiklerini ve grup içi ilişkileri, gruptaki lideri ortaya çıkartmak amacıyla kullanılır.
5.İstatistiksel Teknikler:
Sosyal olay ve tutumlarla ilgili diğer tekniklerle elde edilen verilerin sayısal olarak ifade edilmesi, sunulması (grafikler halinde) ve yorumlanması için kullanılan tekniklerdir.