Putin’in asıl savaşı Rusya’da olacak
Columbia Üniversitesi'nde Sovyet Sonrası Rus Dış Politikası profesörü ve Zayıf Güçlü Adam: Putin’in Gücünün Sınırları kitabının yazarı Timothy Frye, Foreign Affairs dergisine Ukrayna’nın işgalinin Rusya içindeki muhtemel sonuçlarına yönelik bir analiz yazdı.
Putin’in yerine Erdoğan’ı koyarak okuyabileceğiniz makale Türkiye için de geçerli noktalara işaret ediyor:
"Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in en büyük iddiası, Soğuk Savaş sonrası çalkantılı yılların ardından ülkesinin istikrarını yeniden tesis etmiş olmaktı. Ancak bu hafta Ukrayna'da kapsamlı bir işgal başlatarak bu istikrarı riske attı. Rusya'nın birbiriyle çatışan çıkarlarını dengeleyerek düzen ve kontrolü sağlamak için hiçbir zaman kolay olmamıştı. Ancak halkı bölebilecek ve bazı Rus seçkinlerinin ceplerini sıkıştırabilecek bir çatışmanın ardından bunu yapmak daha da zor olacak.
Putin neredeyse 20 yıl boyunca, tüm otokratların karşı karşıya olduğu ikili tehdidi ustaca dengeledi: Diğer elitlerden gelebilecek darbeler ve kitlelerden gelen protestolar. Bu yüzyılın ilk on yılında büyüyen bir ekonomi, onun gücünü pekiştirmesine izin verdi ve 2014'te Kırım'ı başarılı bir şekilde ilhak etmesi, Rus tarihindeki yerini sağladı. Putin, seçimleri ve kamuoyunu manipüle edebilirken, bir yandan kitlelerin yaşam standartlarını iyileştiriyor, bir yandan da yandaşlarına rant dağıtabilir ve yüksek halk onayının tadını çıkarabiliyordu.
Yine de Kırım'daki başarısının sıcak parıltısı sönerken, Putin yönetimini meşrulaştıracak bir anlatı bulmakta zorlanmaya başladı.. On yıllık yavaş ekonomik büyüme, Covid salgınına acemi ve kötü bir yanıt, yolsuzluk ve halk arasında Putin yorgunluğu, Rusya'yı yönetme araçlarını köreltti.
Foreign Affairs'in Mayıs/Haziran 2021 sayısında tartıştığım gibi, Putin bu nedenle iktidardaki hakimiyetini sürdürmek için güvenlik servislerine daha fazla güvenmeye başladı; bu, içeride daha fazla baskıyı gerektiren ve yurtdışında daha fazla çatışma riskini artıran tehlikeli bir tablo ortaya çıkardı. Ukrayna'nın işgali, Putin'i saldırganlığını teşvik eden üniformalı adamlara daha bağımlı hale getirerek, bu işbirliğini güçlendiriyor.
Rusya içinde, Putin'in güvenlik hizmetlerine daha fazla güvenmesi, siyasi muhalefete yönelik muamelede en belirgin şekilde görünüyor. Muhalefet lideri Alexei Navalny, yaklaşık 10 yıl boyunca, güvenlik servislerindeki güçlü isimlerin yolsuzluğunu ifşa etti. Şimdi örgütü paramparça olurken o hapiste oturuyor. Rus makamları, siyasi muhalefeti etkili bir şekilde susturarak, suistimal ve yolsuzluk hakkında rapor veren sivil toplum kuruluşlarını ve medya kuruluşlarını da hedef aldı.
Dış politikada da güvenlik servislerinin yükselişi damgasını vurdu. Pek çok siyasi ve ekonomik elit Ukrayna'da savaş ihtimaline inanmadıklarını dile getirse de, Putin'in yakın çevresinin sert adamları Batı'ya karşı en şahin olmak için birbirleriyle yarıştı. Bu danışmanlar grubu, Ukrayna'daki savaşın itici gücü oldu.
Ancak sorunlarını çözmek için eli silahlı büyük adamlara başvurmanın bir bedeli vardır. Güvenlik servislerine güvenmek, Rusya'nın köklü sosyal ve ekonomik sorunlarını çözmek için çok az şey yapacaktır. Aksine, muhtemelen durumu daha da kötüleştirecektir. Putin hâlâ darbeler ve halk isyanları gibi ikili tehditlerle karşı karşıya kalacak, ancak onları yönetme araçları (Rusya'nın Ukrayna'da nüfuz sahibi olma araçları gibi) daha açık ve daha tek boyutlu hale gelecek.
Bazı Ruslar Putin'in Ukrayna'yı işgal etmesini memnuniyetle karşılayacaktır, ancak Kremlin'in Kırım'ı kansız bir şekilde ilhak etmesinden sonra elde ettiği popülerlik artışının tekrarlanması olası görünmüyor. Kamuoyu araştırmaları, Rus halkının Putin'in Ukrayna'nın "gerçek bir ülke" olmadığı görüşünü paylaşmadığını gösteriyor.
Son on yılda yapılan anketler, tutarlı bir şekilde, Rusların kabaca yüzde 80'inin Ukrayna'yı bağımsız bir devlet olarak tanıdığını ve sadece yüzde 20'sinin bir tür birleşmeyi tercih ettiğini gösteriyor. Rusların Ukrayna'da arkadaşlarına, tanıdıklarına ve ailelere yönelik şiddete nasıl tepki vereceğini tahmin etmek zor.
Uzun bir savaş ve Ukrayna'nın zorlu bir işgali, Kremlin'e yönelik halk desteğini azaltabilir. Rus kamuoyu uzun zamandır kayıplara karşı hassastı. Mayıs 2014'te, doğu Ukrayna'da çatışmalar sıcakken, Rusların sadece yüzde 31'i "askerlerin gönderilmesi gibi doğrudan askeri çözüm" yöntemini destekledi. Rusya'nın Suriye'ye müdahalesine yönelik halk desteği de benzer şekilde mütevazı ve Kremlin oradaki kayıpları sınırlamak için büyük çaba sarf etti. İkinci Dünya Savaşı'nın mirası Putin için her iki sonuç doğuruyor: Savaş onma kullanabileceği bir milliyetçi şevk kaynağı sağlıyor, ancak aynı zamanda savaşın maliyetine dair derin bir toplumsal farkındalık sağlıyor.
Kremlin, Ukrayna'daki hikayenin kendi versiyonunu anlatmak için devlet medyasına güvenebilir, ancak kamuoyunu etkili bir şekilde şekillendirmek için alternatif bilgi kaynaklarını bugüne kadar olduğundan daha agresif bir şekilde sansürlemesi gerekecek. Birçok Rus'un Ukrayna'da arkadaşları ve ailesi olması, Rusya'nın iyi eğitimli ve medyadan anlayan halkı bu görevi daha da zorlaştıracak. Rus yetkililerin 1.800'den fazla göstericiyi tutuklamasından sonra Perşembe günü Moskova'da düzenlenenler gibi daha fazla savaş karşıtı protesto olası değil. Ancak halk desteğinde de büyük bir artış olmayacak.
Putin bir otokrat, bu yüzden iktidarda kalmak için halkın onayına ihtiyacı yok. Ancak protestoları geri püskürtmek için baskıya, sansüre ve yıldırmaya bel bağlamak zorunda olan bir diktatör olarak yönetmektense, halkıın ihtiyaçlarını karşılayan popüler bir otokrat olarak yönetmek daha kolaydır.
Ayrıca Putin, halk onun hakkında ne düşünürse düşünsün, yakın çevresinden gelen tehditler konusunda endişelenmeli. Rus lider, Rusya'nın seçkinlerinin çatışan çıkarlarını yönetmede dikkat çekici bir şekilde ustaydı, ancak Ukrayna'daki savaş bu dengeleme eylemini daha da zorlaştırabilir. Devlet bankaları ve enerji sektöründeki müttefikleri ile birlikte Putin'in yakın çevresinin üyeleri, yolsuzluk, yavaş büyüme ve ekonomik izolasyonun getirdiği statükodan en çok yararlanan kesim.
Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupalı müttefikleriyle karşı karşıya gelmek, yalnızca onların değerini artırmak ve statülerini yükseltmekle kalmaz, aynı zamanda onlara doğrudan ekonomik kazanımlar da sağlar. Rusya uzmanı Alexander Gabuev'in belirttiği gibi, Putin'in savaş kabinesindeki birçok yetkilinin çocukları devlete ait firmalarda kazançlı pozisyonlara sahipler.
Bununla birlikte, diğer ekonomik seçkinler, Rusya Kalesi etrafında inşa edilmiş bir ekonomi konusunda daha az hevesli. İstila gününde Putin ve iş dünyası liderleri arasında yapılan bir toplantıda, Rusya'nın en büyük iş lobisi grubunun başkanı Alexander Shokhin gözle görülür bir gerginlik içinde olduğu görüldü. Shokhin, Rusya cumhurbaşkanına "Rusya'nın dünya ekonomisinin bir parçası olduğunu ve öyle kalacağını mümkün olduğunca göstermek için her şey yapılmalı" dedi.
Putin, Shokhin ve diğer iş dünyası liderlerine Kremlin'in ekonomik istikrarsızlığa neden olmayacağına dair güvence verdi. Rus borsasının Rusya'nın Ukrayna'yı işgali haberleriyle tarihin neredeyse en düşük seviyelerine düşmesini izleyenler için soğuk bir rahatlık şüphesiz.
Rusya'da büyük servete giden yolun Kremlin ile iyi ilişkilerden geçtiği düşünüldüğünde, iş dünyası seçkinlerinin Putin'i terk etmesi pek olası değil. Ancak Ukrayna'daki çatışma, özellikle ABD ve Avrupa yaptırımları bazılarına diğerlerinden daha fazla zarar vereceğinden, Rus liderinin tüm yandaşlarını mutlu etmesini zorlaştıracak.
Yaptırımlar ayrıca daha geniş ekonomik belirsizliği körükleyecek ve potansiyel olarak Putin'in en önemli başarılarından birini silecektir. Ancak Rus ekonomisine verilen asıl zarar, yaptırımlardan çok, ekonomik modernleşmeye, yolsuzluğu azaltma çabalarına ve daha fazla rekabete direnen bir koalisyonun iktidara yerleşmesinden gelecek. Ukrayna'daki savaş, Rusya ekonomisini 21. yüzyıla taşımak isteyenler ile istemeyenler arasındaki uçurumu genişletecek.
Son olarak, savaşın kendisi Rusya'nın iç istikrarını tehdit edebilir. Tıpkı her savaş planının düşmanla ilk temasta çökmesi gibi, politik manevralara yönelik hiçbir çaba da gerçeklikle ilk temastan sağ çıkamaz. Olaylar geliştikçe, Çin, Almanya ve Türkiye hükümetlerinin ve Rusya, Ukrayna ve Avrupa'nın geri kalanının halklarının tepkilerini tahmin etmek zor olacak.
Putin, Ukrayna'daki kamuoyunu defalarca yanlış okudu ve muhtemelen Batı'nın tepkisinin canlılığı karşısında şaşırdı. Yakında daha fazla sürpriz olabilir. En büyük başarısının Rusya'daki günlük yaşama öngörülebilirlik getirmek olduğunu iddia eden bir lider için bu, en hafif tabirle rahatsız edici olmalı.
Bunların hiçbiri Putin hükümetinin yaklaşmakta olan düşüşünü veya Rusya'da otokrasinin sonunu işaret etmiyor. Ülkelerinin güvenlik hizmetlerini kontrol eden otoriter liderler çok daha zorlu zorluklara göğüs gerdiler. Ancak Putin'in akıllıca bir havuç ve sopa karışımıyla yönetmeye ilişkin eski oyun kitabı artık geçerli değil. Güvenlik güçlerinin sert adamlarına payını veren Putin, şimdi hem kendisinin hem de onların savunduğu savaşın sonuçlarını savuşturmak zorunda."