

George Orwell
Vikipedi, özgür ansiklopedi
George Orwell, asıl adı ile Eric Arthur Blair (25 Haziran
1903 21 Ocak 1950), 20. yüzyıl İngiliz edebiyatının önde gelen
kalemleri arasındadır. Bin Dokuz Yüz Seksen Dört adlı romanı
ve bu romanda yarattığı Big Brother (Büyük Birader) kavramı
ile tanınır.
Orwell'ın hayatı, sonradan yazılarını etkileyecek olan deneyimlerle
doludur. Eton Koleji'nden mezun olduktan sonra, o sırada bir
İngiliz sömürgesi olan Burma'da bulunmuş; kısa süreliğine adanın
polis teşkilatında görev yapmıştır. Bu memuriyet döneminde şahit
olduğu acımasız uygulamalar, emperyalizme karşı geliştirdiği
derin öfkeye katkıda bulunmuştur.
Gençlik döneminde Fransa'da bulunmuş, türlü mesleklerde çalışmış,
para sıkıntısı gerek yazarlığa başlamadan önce, gerekse ilk
yapıtlarını kaleme aldığı yıllarda yakasını bırakmamıştır.
İlk yapıtları
Orwell'ın ilk romanı, otobiyografik olup olmadığı halen tartışma
konusu olan Paris ve Londra'da Beş Parasız dır. 1933 yılında
yayınlanmış olan bu eserde olaylar, ismi asla zikredilmeyen
bir karakterin ağzından aktarılmaktadır. Eserin kahramanı Paris'te
İngilizce kursu vermek üzere bulunan, öğrencilerinin dersleri
türlü bahanelerle bırakmasından sonra ise işsiz ve meteliksiz
kalan genç bir adamdır. Günler boyunca açlık çeken, sokakta
sabahlayan, sonunda önce otel mutfağında, ardından da bir restoranın
bulaşıkhanesinde iş bulan baş karakter, sonunda zihinsel engelli
bir çocuğun eğitmenliğini üstlenerek Londra'ya gider.
Ne var ki talihsizlik ve yokluk, burada da peşini bırakmaz.
İşvereni olan ailenin tatile çıktığını öğrenir, onların dönüşünü
yersiz yurtsuz bir serseri olarak, yollarda aç bilaç taban teperek,
güçsüzlere ayrılmış yatakhanelerde sabahlayarak geçirmeye zorlanır.
Avrupa'nın iki büyük başkentini toplumun en alt basamağındaki
bir kişinin gözünden betimleyen eserden sonra Burma Günleri
(1934) ve pek fazla beğenilmeyen Papazın Kızı (1935) gelir.
Orwell'ın edebi hayatındaki ikinci kilometre taşı, daha sonra
kaleme alacağı Daralma ile pek çok ortak noktası bulunan Keep
the Aspidistra Flying (Zambak Solmasın) adlı romandır. Orwell
bu eserde kendisinin de bir parçası olduğu, dar gelirli ortadireğin
yaşantısına ayna tutar; bu sınıfa mensup olanların hayatını
adım adım kurutup manasızlaştıran, umutlarını ve hayallerini
teker teker öldüren geçim derdine ve tekdüzeliğe isyan eder.
1937 yılında Orwell maden işçilerinin hayatına dair bir araştırma
olan Wigan Pier Yolu nu kaleme alır. Ne var ki yazıları, bu
tarihten sonra bir süreliğine kesintiye uğrayacaktır; çünkü
güneyde, İspanya'da savaş davulları çalınmaya başlanmıştır.
İspanya İç Savaşı ve Orwell
Orwell, İspanya'da darbe girişiminde bulunan, Hitler ile
Mussolini'nin de desteğini alan Franco'ya karşı çarpışacak gönüllülere
katılarak İspanya'ya gider. Savaşa dair anılarını daha sonra
Katalonya'ya Selam adlı eserinde aktaracaktır.
Orwell gördükleri karşısında çok etkilenir: Darbecilerle çatışan
devrimci organizasyonlar, özellikle de sosyalistler ve anarko-sosyalistler
İspanya'da yepyeni bir düzen kurmuş gibidir. Fuhuş ortadan kaldırılmış,
dilenciler sokaklardan çekilmiştir. Piyasadaki pek çok mal ihtiyaç
sahiplerine parasız dağıtılmaktadır. Yeni sistem sosyal hayatın
her detayını etkilemektedir: Artık hiç kimse senyör gibi, karşıdaki
kişinin üstün olduğunu ima eden sözcükleri telaffuz etmemektedir
ve bahşiş bırakmak yasaktır.
Orwell cepheye gider, bir keskin nişancının attığı mermiyle
gırtlağından vurulur. Ölümden kılpayı kurtularak cephe gerisine
gönderilir ve İspanya'ya ilk geldiğinde gördüğü düzenin tamamen
ortadan kaldırılmış olduğuna tanık olur. Kanaatine göre bu durum
sadece İspanyol burjuvazisinin değil, Avrupa'da zamansız bir
devrim hareketinin başlamasını tehlikeli bulan Stalin'in de
eseridir.
Kısa bir süre sonra Sovyetler Birliği ile yakın bağları bulunan
İspanyol Komünist Partisi bir siyasi temizlik hareketine girişir.
P.O.U.M (Marxist Birlik Partisi) yasadışı ilan edilir, yabancı
uyruklu çoğu asker silah arkadaşlarınca tutuklanır veya -Orwell
gibi-ülkeyi terketmek zorunda kalır.
Aspidistra
1930'lar İngilteresinde 'sınıf atlama özlemini'ni bir kara
mizah ile eleştirmektedir. Aspidistra, sınıf atlama özentisi
içindeki dar gelirlilerin bir statü simgesi olarak gördükleri,
evlerinden eksik etmedikleri çiçeksiz bir zambak türüdür. Bir
reklam ajansında metin yazarlığı yapan Gordon Comstock, kapitalizmin
yutturmacası olarak gördüğü reklamcılıktan nefret eder, orta
sınıfın boğucu yaşamından kaçarak şairliğe soyunur. Bu uğurda
sevgilisinden ayrılmayı bile göze alır; ama romanın beklenmedik
sonunu yine sevgilisi yaratmaktadır.
Hayvan Çiftliği
İspanya'daki "ihanete uğramış devrim" tablosu Orwell'ı derinden
sarmıştır. Ancak en meşhur yapıtları olan Hayvanlar Çiftliği'nin
ve 1984'ün sırf Stalin'i yermek için kaleme alındığını iddia
etmek mevzuyu haddinden fazla basitleştirmek olacaktır. Orwell
yazarlığa başladığı günlerdeki çizgisinden sapmış değildir:
Nasıl ki ilk eserleri kendi tecrübelerinden izler taşıyor, ancak
her toplumu ve çağı ilgilendiren meseleleri de işliyorsa savaş
sonrası yapıtları da yalnızca Franco'nun, Hitler'in, Stalin'in
dünyasını değil, bu despotları yaratan hırsları ve budalalığı
da taşlamaktadır.
Hayvanlar Çiftliği bir devrimin trajedisidir. Bu modern fabl,
kesilmekten, kırkılmaktan, sağılmaktan, dövülmekten gına getirerek
zalim sahiplerine karşı ayaklanan Manor Çiftliği hayvanlarının
hikayesidir. Karakterler son derece sade ve güçlüdür: Kinik
eşek Benjamin, fedakar at Boxer, akılsız kısrak Mollie, hatta
serçeleri tüm hayvanların kardeş olduğunu söyleyerek pençeleri
arasına çekmeyi deneyen kedi bile akıllarda kolayca yer edinen,
çok canlı kişiliklerdir.
Hayvanlar, çiftliği geri almayı deneyen insanlara karşı yiğitçe
çarpışır, gövdelerini mermilere siper eder; el sahibi olmadıkları
halde çiftliğin zor işlerinin üstesinden gelmeyi, hatta bir
değirmen inşa etmeyi bile başarırlar. Ne yazık ki zaferleri,
yöneticiliğe soyunup gitgide 'insanlaşan' domuzların hırsları
ve entrikaları tarafından gölgelenmeye mahkumdur.
Son yılları
Orwell'ın ömrü, henüz kırk altı yaşındayken noktalanmıştır.
Hayvan Çiftliğinden sonra geniş çaplı bir üne kavuşsa ve maddi
sıkıntıları sona erse de yoksulluk günlerinde tutulduğu tüberküloz
hastalığı, hayatının son döneminin büyük bölümünü hastanelerde
geçirmesine yol açmıştır.
İkinci Dünya Savaşı boyunca Observer gazetesinde çalışmıştır.
1945 yılında eşini başarısız bir ameliyat sonrasında kaybetmiş,
ölümünden kısa bir süre önce yeniden evlenmiştir.
21 Ocak 1950 tarihinde Londra'da hayata veda etmiş, ardında
on adet kitap ve sayısız makale bırakmıştır.
BERTRAND RUSSELL
"Çok genç yasta bile yigit ve yürekli olan George Orwell,
(1903-1950) önce döneminin ve ülkesinin toplumsal düzenine karsi
çikti. Rus devrimine inandi. Troçki'ye hayrandi. Ancak, Ispanya
savasi sirasinda Stalinistlerin Troçkistlere karsi tutumu, umutlarini
yikti. Bu durumu ve hastaligi, Orwell'i 1984'ün mutlak umutsuzluguna
götürdü. Orwell, yapisi geregi karamsar ya da siyaset tutkunu
degildi. Ilgi alanlari çok genisti; daha az acili bir dönemde
yasasaydi yasamaktan mutluluk duyardi. Ama çagimiza siyaset
egemendir. Orwell, hayati boyunca gerçeklere bagli kalmis, en
aci dersleri bile ögrenmekten vazgeçmemistir. Ama umudunu yitirmistir.
Orwell'in çagimizin peygamberi olmasini engelleyen de bu olmustur.
Belki de, dünyanin bugünkü durumunda umutla gerçegi birlestirmek
olanaksizdir. Durum buysa, tüm peygamberler yalanci peygamberlerdir.
Orwell gibi kisiler bence, günümüz dünyasinda gerekli olanin
yarisini, ama ancak yarisini ortaya koymuslardir. Öteki yariyi
hâlâ aramaktayiz."
ALINTILAR
"En kötü düşmanımız sinir sistemimizdir."
"Bilinçleninceye kadar başkaldırmayacaklar, başkaldırmazlarsa
da hiçbir zaman bilinçlenmeyecekler."
"İnsanın içine giremezler. İnsan olarak kalmanın bir değer taşıdığını
içinde gerçekten hissediyorsan, somut bir sonuç elde etmesen
bile, onları yenmişsin demektir."
"Azınlıkta olmak, bu azınlık tek bir kişiden oluşmuş bile olsa,
insanın deli olması demek değildir."
"Belki de insan sevilmekten çok anlaşılmayı istiyordu."
"İktidar acı çektirmek ve küçük düşürmek demektir."
"Gerçekte her şey ne kadar basitti! Yalnızca teslim ol, gerisini
düşünme! Ne kadar çabalarsan çabala, seni sürekli geriye akan
bir akıntıya karşı yüzmek ve sonra geri dönüp akıntıyla birlikte
yüzmeye karar vermek gibi bir şeydi bu. Sizin tutumunuzdan başka
değişen bir şey yoktu. Olması kararlaştırılan şey, nasıl olsa
olacaktı...
Edebiyat - 30.07.2006 - 03:41
http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=3219
Orwell romanı yazdığı 1949 yılında, İkinci Dünya Savaşı sonrasının
getirdiği tedirginlik ve belirsizlik ortamında, yaklaşık kırk
yıl sonrasının dünyasını kurgulamış.
Bin Dokuz Yüz Seksen Dörtteki dünyada sadece üç devlet var;
bütün topraklar bu üç devlet tarafından paylaşılmış. Topraklar
o kadar büyük ki sınırlar belirsiz.
Romanın kahramanı Winston Smith artık Okyanusya adlı devlet
içindeki Londrada yaşayan ve Doğrubakta (Açılımıyla: Doğruluk
Bakanlığı. Geçmişin sürekli yeniden yazılıp gerçeklerin değiştirildiği;
diğer bakanlıklar gibi adının tezatı bir bakanlık.) çalışan,
otuz dokuz yaşında, yalnız bir adam. Bin Dokuz Yüz Seksen Dört
Okyanusyasında toplumsal hayat üçe parçalanmış: İç Parti üyeleri,
Dış Parti üyeleri (Winston da onlardan biri.) ve Proleterler.
İç Parti üyelerinin başında, günümüz "BBG"lerine esin veren
Büyük Birader (Big Brother) var. Her caddede, her sokakta, apartmanların
her katında O'nun resimleri mevcut. Dimdik bakan gözlerinin
altında da şu yazıyor: BÜYÜK BİRADERİN GÖZÜ SENDE.
Dış Parti üyeleri, bakanlıklarda çalışan memurlar. Parti tarafından
sürekli denetim altında tutuluyorlar. Hepsinin evinde sürekli
gözlendikleri bir Tele ekran var. Parti aleyhine kuşku uyandıracak
en ufak hareketleri, hatta yüz ifadeleri bile bir 'yok kişi'
olmalarına sebep olabiliyor.
Kitabın öyküsünü anlatmayı, değerlendirme sırasında tekrara
kaçmamak için burada bırakıyorum. İkisini bir saç örgüsü şeklinde
birlikte ele alacağım.
Kitabı okumaya başlamadan önce, kafamda, kitapta 'özel hayat'
konusunun işlenmiş olduğu fikri vardı. Arka kapağını ve önsözünü
okuduğumda ise romanla ilintili olarak başka iki noktaya dikkat
çekilmiş olduğunu gördüm:
-" Orwell ... Büyük Rus Devrimine inandı. Troçkiye hayrandı.
Ancak ...Stalinistlerin Troçkistlere karşı tutumu, umutlarını
yıktı."
-"...dilin gerilemesi, düşüncenin de gerilemesidir... Orwell'a
göre özgürlük yazıyla ilintilidir ve özgürlüğü yok etmek isteyen
bürokratlar kötü konuşur, ...anlamın kaybolduğu cümlelere sığınırlar."
Değerlendirmemi bu üç nokta üzerinden yapmayı uygun buldum.
Romanda ağırlıklı olduğunu düşündüğüm sırayla:
Önce ilk husus: "Siyasi Düzen eleştirisi"
Kitapta öykü, genel yaşantıya dair fikir edinmemizden sonra;
W.S.'nin, bir şeylerin yanlış gittiğine, yaşamın böyle olmaması
gerektiğine dair düşüncelerinin yoğunlaşması ile ivme kazanıyor.
Çocukların anne babalarını ihbar etmeye teşvik edildiği bir
casusluk ortamında, kimseyle konuşmamak hayatta kalmanın en
temel şartı iken Winston gördüğü bir rüyanın peşine takılarak
kaderini hiç tanımadığı kişilerin eline teslim ediyor.
Doğrusu yorum yazabilmek için kitabın sonuna dair ipucu vermeyi
göze almak zorundayım. Evet, Winston rüyasının peşinde İç Partinin
eline düşüyor. Sonrasında bana göre öykünün en heyecanlı ve
aynı zamanda en bulanık kısmı başlıyor. Okur olarak maddeci
ve baskıcı bir dünya modeliyle karşı karşıya olduğumuzu sanırken
yine baskıcı ama bu kez aksine metafizik bir dünya ile burun
buruna geliyoruz. Dış Parti üyelerinin haberdar olmadığı üstün
güçlerle donanmış, rüyalara hükmeden, düşünceleri okuyan, görünmez
olabilen İç parti üyelerinin tasarımı, fiziksel işkenceler yanı
sıra düşünsel işkencelerle de, itiraf etmek değil değişmek
zorunda bırakılan Winston sonunda sığınacak bir tek düşüncesi
bile kalmayarak, tüm varlığıyla teslim oluyor. Yeni dünyada,
gerçekten, kaçacak yer yok.
Her yazarın irdelediği kendine özgü temel konuları, çözümünü
aradığı sorular(ı) vardır. Bana göre Orwell'ın, bir diğer ünlü
romanı Hayvanlar Çiftliğini de düşünerek, temel sorunu veya
temel sorunlarından hiç değilse biri: İktidar. Ama romandaki
gibi "çiftdüşün" bir iktidar.
Yazarın romanda iç içe anlamlar kullandığını düşünüyorum. Dış
anlamda Rus Devrim süreci eleştirisi veya geleceğin dünyasına
dair, geçmişin düş kırıklıkları üzerine inşa edilmiş bir tür
vasiyet mevcutken, yani toplumdaki iktidar söz konusu iken,
iç anlamda yazar başka, evrensel bir umutsuzluğa işaret etmek
istiyor: İnsanı kendine yenik düşüren, bireydeki iktidar.
Daha olaylar başlamadan çok önce, satın alarak yazısız yasaları
deldiği ilk nesne, günlüğünün başında en kötü düşmanımız
sinir sistemimizdir diye düşünüyordu Winston. Ama sonra "somut
gerçekleri işkenceyle sizden sökerler. Ama amaç yaşamak değil,
insan kalmaksa, bunun ne önemi olabilir? Duygularını değiştiremezler,
siz kendiniz isteseniz bile değiştiremezsiniz onları. Gönlünüzün
derinliğine, işleyişini sizin bile bilmediğiniz o yere el uzatamazlar."
diyor... ve yanılıyordu: "Sonunda parti iki kere ikinin beş
ettiğini duyuracak ve insan da buna inanmak zorunda kalacaktı."
İnsan kendine yenilirse her şeye de yenilir. Biri sizin bile
düşünmekten köşe bucak kaçtığınız için bilmediğiniz hayattaki
size özel en büyük korkuyu biliyorsa ve bunu size karşı kullanma
imkanına sahipse ve dahi kullanacaksa ve gerçekliği algılayışınıza
güvenemeyecek hale geldiyseniz neye tutunabilirsiniz?
"Gerçek insan aklında yaratılır, başka yerde yoktur, benliğini
değiştirmelisin" diyor OBrien; Winstonun gerçek anlamda "ruhsal
yakınlık duyduğu ve güvenerek yanıldığı" tek insan. Peki nedir
bireyde hüküm süren iktidar?
Cevaba dair işareti, ilk önce, Winstonun, Partiye karşı varolduğu
söylenen Kardeşlik Örgütünün lideri Emmanuel Goldsteinın yazdığını
sandığı "Kitap"ı okurken rastladığı "Gerçekte iktidar, ancak
karşıtların uzlaştırılması yoluyla sonsuza dek elde tutulabilir."
cümlesinden alıyoruz. Tanrı gibi mi?
Ve çok geçmeden kitap bunu doğruluyor. Yakalanmış ve işkencelere
maruz kalma süreci başlamış Winstona: "Tanrı iktidardır. Bizler
iktidarın rahipleriyiz" diyor OBrien. Ve bu yüzden olsa gerek:
"Parti asla yenilmez." Bu noktada, yakın temayı işleyen Franz
Kafkanın Ceza Sömürgesi, William Goldingin Sineklerin Tanrısını
da hatırlıyorum.
İkinci husus: Özel hayat
Tam, 'Tüm yarışma biçimleri keşfedildi.' düşüncesine kapıldığım
bir anda, tuhaf bir zamanlamayla malum zamane yarışmalarının
fikir babalarının romandan çekip çıkarıp ekranlarımıza ve dolayısıyla
hayatımıza taşıdıkları, dokunulmazlığı her daim tartışılan
konu. Winstonın, proleterlerin semtinde, kendisinden; basıldıklarında
ne kadar da küçük diye düşündüğü, küçük pembe şekerlere
benzeyen mercan parçasıyla; üzerinde çaydanlığın fokur fokur
kaynadığı ocağı; iki kişilik karyolası; şöminesi; kitaplığıyla
hayatın "yaşanmaya değer düzeyde" olduğu "eski günler"e ait
bir oda kiraladığı Bay Charrington, "Özel hayat, " demişti,
"çok değerli bir şeydir." Oda kiraladığı ve sonradan gizli 'Düşünce
Polisi çıkan Bay Charrington.
Ve üçüncü husus : Dil-düşünce bağlantısı
Önsözde bununla ilgili yazılanları okuduğumda romanın bu konuda
derinleşeceğini ummuştum. Romanda söz konusu kavrama karşılık
gelen durum, Yenikonuş adlı bir çok kelimeden yoksun, yeni
bir dilin icat edilmiş olması. Amaç, ileride, örneğin: Özgürlük
kelimesinin ortadan kalkmasıyla, insanların alternatiflerden
tamamen habersiz bir hale gelmelerini sağlamak ve eylem güçlerini
ellerinden almak.
Bu konular başlı başına bir romanın ekseni olabilirlerdi. Üstelik
romanda, hem yeni bir dünya düzeninin kuruluşu gibi komplike
bir iş, hem de belli bir gerilimde tutulma zorunluluğu içeren,
doğal olarak bir öykü var. Bu bakımdan romanın tüm özellikleriyle
daha derinlemesine üretilmiş, daha detaylı işlenmiş olmasını
tercih ederdim. Belki Orwell uzun romanlardan hoşlanmıyordu
veya parlak bir düşünceyi yeterince derin işlemek sabrını göstermedi.
Romanda hissettiğim birkaç başka kusurdan ilki: Winstonun 'Kitap'ı
okurken en kritik yerde, "İşte burada temel gize ulaşmış bulunuyoruz.
Gördüğümüz gibi, Partinin ve özellikle İç Partinin gizemi 'Çiftdüşün'
de yatmaktadır. Ama bunun da derininde gerçek amaç bulunur.
/.../Bu da..." cümlesinde okumayı kesmesi. Herhalde hiç, hele
ki Winstonun durumundaki bir kimse, ani ve acil bir şey olmadıkça,
en önemli, en heyecanlı yerde okumayı kesmez ve önemsemezlik
etmez. Yazarın tercihini kurgudan kullanması yüzünden, mantıksal
bir hatayı göze aldığını düşünüyorum. Yine Winstonın sık sık
annesinin ve kardeşinin ölümünü anlatışı da kopuk kopuk. Romanda
bu hatıralarla sağlam bir bağlantı kurulamıyor, hatıralara yeterli
bir işlevsellik kazandırılamıyor. Havada kalıyor.
Romanı okumamış olup severek okuyacaklara, her ne kadar çocuk
kitabı olarak tanınmış da olsa bunun haksız (Klasik bir deyişle:
Hem çocuklara hem romana) olduğunu düşündüğüm "Sofinin Dünyası"nı
da tavsiye ederim.
Yazımı romandan yapacağım iki alıntıyla bitirmek istiyorum.
"Bir tele ekran görüş alanı içinde ya da genel bir yerde, düşüncelerini
serbest akışına bırakmak hiç doğru değildi./.../ Yüzünüze uygunsuz
bir anlatım vermek (örneğin, bir zafer açıklanırken şaşkın bir
tavır takınmak ) ceza gerektirecek bir suçtu."
Ve diğeri:
"Onu (Kitap) ben yazdım. Doğrusunu söylemek gerekirse, yazılmasında
katkım oldu. Hiçbir kitap bireysel olarak yazılmaz, bilirsin.
OBrien.
Kitap: Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, George Orwell, Çevirmen: Nuran
Akgören, Can yayınları


Bin Dokuz Yüz Seksen Dört,
http://tr.wikipedia.org/
Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, George Orwell tarafından kaleme alınmış
alegorik bir politik romandır. Hikayesi distopik bir dünyada geçer.
Anti-Ütopya romanlarının ünlülerindendir. Özellikle kitapta tanımlanan
Big Brother (Büyük Birader) kavramı günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır.
http://www.vaylo.org/p y
Roman, Avrupa'daki Son Adam (The Last Man in Europe) ismiyle yazılmıştır.
Fakat ABD ve Birleşik Krallık'taki yayımcısı, ki roman bu iki ülkede
aynı anda satışa sunulmuştur, pazarlama meseleleri nedeniyle romanın
adını Bin Dokuz Yüz Seksen Dört`e (Nineteen Eighty-Four) çevirmiştir.
Roman ilk kez 8 Haziran 1949'da basılmıştır.
Romanın anti-ütopik dünyasında, totaliter bir merkezi tek Parti'nin
yönetiminde korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayatı
manipüle edilmektedir. Roman daha sonra ünlenecek, Büyük Birader
ve Düşünce Polisi gibi kavramları içermektedir. 20. yüzyılın en
etkili romanlarından biri olmasının yanı sıra satış anlamında da
çok başarılı olmuştur.
Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya isimli romanıyla birlikte, Bin
Dokuz Yüz Seksen Dört İngiliz edebiyatının ilk ve en ünlü anti-ütopik
edebi eserlerindendir. Bin Dokuz Yüz Seksen Dört ve içerdiği terminoloji
mahremiyet tartışmalarında sıklıkla ortaya atılmış ve kalıplaşmıştır.
Kitap birçok farklı dile çevrilmiştir. Türkiye'de Can Yayınları
tarafından Türkçe olarak basılmaktadır.
Bu roman aynı zamanda 1984 yılında beyaz perdeye uyarlanmıştır.
ütopya Ve Distopya..............
a<7h3>
Daha iyi bir toplum yaratmak için verilen çabaları tanımlama
amacıyla kullanılan bir terim olan ütopya, gelecekte var olabilecek
hayali bir şehri, ülkeyi veya dünyayı belirli bir kavram dâhilinde
tarif eder. Köken olarak Yunanca "yok/olmayan" anlamındaki ou
ve "yer, toprak, ülke" anlamındaki topos sözcüklerinden türemiş
olan kelimenin kullanımı, İngiliz hümanist düşünür Thomas More'un
1516'da yazdığı Ütopya isimli kitabıyla yaygınlaştı. İçeriği ekonomik,
siyasi, tarihi, dini veya teknolojik olabilen ütopya, roman türüne
has ayrıntılarla geliştirilmiş, sistemli ve genellikle gerçekçi
bir hayaldir. Tersi ise fenadır.
Distopya
Kötümser bir bakışla hayal edilen veya tasarlanan toplum düzenlerinin
veya karanlık gelecek tablolarının adıysa: Distopya... Karşı ütopya,
ters ütopya veya anti ütopya olarak da adlandırılan bu kavram,
ütopyanın antitezi olarak adlandırılabilir. Ütopya cennetse distopya
cehennem. Ütopya tatlı rüyaysa distopya kâbus. Ütopya bahçeyse Distopya
bataklık. Ütopya gün ışığıysa distopya gecenin körü
Genellikle otoriter veya totaliter bir hükümet gibi sindirici, zalim
ve ağır bir sosyal kontrol mekanizması üzerine şekillenen distopya
kurgusu, günümüzde ütopyaya göre çok daha popüler. Ütopya klasik
ve sıkıcı bir türken, distopya popüler kültürün yeni fetişi konumunda.
Son dönem filmler, kitaplar, çizgi romanlar arasında sayısız distopya
örneği var. Bunun nedeni açık; ütopyanın gayet iç sıkıcı, distopyanın
ise son derece zevkli bir seyri var. Bu durum biraz da Gündüz Vassafın
Cehenneme Övgü kitabında altını çizdiği gibi, insanoğlunun cennete
gitmek istemesine rağmen cennetten çok cehennemi merak ediyor olması
gerçeğine benziyor. Distopyanın kendisi çok daha korkunç olsa da,
okuması çok daha zevkli
Yazın tarihindeki en önemli kabul edilen iki distopya kurgusu, iki
ayrı İngiliz yazara ait: Bin Dokuz Yüz Seksen Dört (George Orwell)
ve Cesur Yeni Dünya (Aldous Huxley)... Cesur Yeni Dünya adını
Shakespearenin bir oyunundaki replikten, 1984 ise 1948de yazılmış
olmasından alıyor.
Disiplin Toplumundan Kontrol Toplumuna:
Foucault insanlığın dönüşümünün Disiplin Toplumundan Kontrol
Toplumuna doğru geliştiğini öne sürer.
Disiplin Toplumuna hapishane, tımarhane, okul, fabrika gibi disiplin
kurumları işlerlik kazandırır. Bu denetleyici ve yönlendirici kurumlar
sayesinde toplumun düzene uyumu sağlanır. Kontrol Toplumundaysa
durum farklıdır. Mekanizma biraz daha karmaşıktır. Kontrol Toplumu
dışarıdan bir gücün dayatmasıyla değil, vatandaşların beyinlerine
aşılanan, öznelerde içselleştirilen, farklı bir sistemdir. Görüntüde
daha demokratik, özünde son derece baskıcı bir yaklaşımdır bu da.
Disiplin Toplumundan Kontrol Toplumuna geçişte düzenleyici kurumlar
insanların kendisine dönüşmeye başlar. İnsan herhangi bir zorlayıcı
dışsal otoriteye gerek kalmadan kendiliğinden bir tür hapishaneye
dönüşür. Eylemlerini kendiliğinden bir özdenetimle kontrol altına
alır.
Foucaultnun Disiplin Toplumundan Kontrol Toplumuna geçiş tarifini
Bin Dokuz Yüz Seksen Dört ortamından Cesur Yeni Dünya düzenine
geçiş olarak okuyabiliriz.
Büyük Biradere ne gerek var?
Neil Postman, Televizyon: Öldüren Eğlence kitabının önsözünde
söz konusu iki distopyayı zekice karşılaştırır ve Orwellin değil,
Huxleyin kehanetinin gerçekleştiğini iddia eder:
Orwellin uyarısı, dıştan dayatılan bir baskının bize boyun eğdireceği
yönündedir. Huxleyin görüşüne göre ise insanları özerklikleri,
olgunlukları ve tarihlerinden yoksun bırakmak için Büyük Biradere
gerek yoktur. Huxleye göre insanlar süreç içinde üzerlerindeki
baskıdan hoşlanmaya, düşünme yetilerini dumura uğratan teknolojileri
yüceltmeye başlayacaklardır. Orwell kitapları yasaklayacak olanlardan
korkuyordu. Huxleyin korkusu ise kitapları yasaklamaya gerek duyulmayacağı,
çünkü artık kitap okumak isteyecek kimsenin kalmayacağı şeklindeydi.
Orwell bizi enformasyonsuz bırakacak olanlardan, Huxley pasifliğe
ve egoizme sürükleyecek kadar enformasyon yağmuruna tutacak olanlardan
korkuyordu. Orwell hakikatin bizden gizlenmesinden, Huxley hakikatin
umursamazlık denizinde boğulmasından korkuyordu.
Gerçekten de Huxley Cesur Yeni Dünyanın önsözünde geleceğin totaliter
devletinde kölelerin köleliklerini sevdiği için zor kullanılmadan
yönetilecekleri bir devlet olduğunu yazar ve köleliği sevdirmek
gazete yayıncıları ve okul öğretmenlerine verilmiş bir görevdir
diye ekler.
Özellikle gelişmiş ülkelerde, bazı konularda resmen modern köle
durumunda olmasına rağmen cool takılan çağın insanı yenidünya
düzenine adeta cool köle olmaktadır. Zekice kurgulanmış sınırların
içine hapsedilmiş özgürlüklerin tadını çıkarır cool köleler.
Orwell (asıl adı Eric Arthur Blairdir bu arada) 1984 romanında
insanların acı çekerek denetlenişini anlatıyordu. Huxleyin Cesur
Yeni Dünyasında ise denetleme insanları hazza boğarak gerçekleştiriliyordu.
Orwell bizi nefret ettiğimiz şeylerin mahvetmesinden korkarken Huxley
bizi sevdiğimiz şeylerin, bizi bu güzel havaların, mahvedeceğinden
korkuyordu ve Orwell daha estetik, derin ve sosyolojik olmasına
rağmen Huxleyin kehaneti doğru çıktı.
George Orwell: Sömürge polisi, sosyalist, muhbir
http://www.urundergisi.com/
Asıl ününü Hayvan Çiftliği ve Bin Dokuz Yüz Seksen Dört adlı
kitaplarıyla yapan George Orwell yüz yaşında. Tanınmış yazar George
Orwell, gençliğinde sömürge polisiydi. Daha sonra yazar ve sosyalist
oldu. Yaşamının son demlerinde ise İngiliz ve Amerikan gizli servislerinin
muhbiriydi. İngiltere'den Hindistan'a, Birmanya'dan İspanya'ya uzanan
bir serüvenin, polislikten sosyalizme, oradan muhbirliğe keskin
dönüşler yapmış, politika ve edebiyatı iç içe yaşamış öznesi olan
George Orwell'i yakından tanıyalım isterseniz.
I. Yaşam Öyküsü
Asıl adı Eric Arthur Blair olan George Orwell, Hindistan sömürge
yönetiminde görevli bir İngiliz ailenin çocuğu olarak 1903 yılında
Hindistan'da doğdu. Büyükbabası Hindistan sömürge ordusunda görev
yaptıktan sonra rahipliğe geçen bir kişiydi. Anne tarafından büyükbabası
ise o dönemde yine Hindistan sömürge yönetiminin bir parçası olan
Birmanya'da önce kereste ticaretiyle uğraşmış, daha sonra kendisine
bir çiftlik kurarak çeltik üretimi yapmıştı.
Dededen babadan sömürge yerleşimcisi bir geçmişe sahip olan George
Orwell, eğitimini İngiltere'de tamamladıktan sonra Hindistan imparatorluk
Polisi'nde bölge müfettiş yardımcısı oldu. 1922-1928 yılları arasında
bu sıfatla Birmanya'da polislik yaptı. Kendi anlatımına göre, bu
görevi sırasında sömürgeciliğin ve emperyalizmin kötü şeyler olduğu
düşüncesine vardı; yaptığı işten utanmaya başladı ve mümkün olduğu
kadar kısa bir sürede görevden ayrılması gerektiğine karar verdi.
Ne var ki, Orwell, kuramsal olarak sömürgecilikten nefret ederken
bile, pratikte, sömürge yönetimine karşı koyarak günlük görevi sırasında
kendisine ister istemez zorluk çıkaran yerli halka karşı öfke duymaktan
kendisini alamadığını da açık kalplilikle belirtiyordu.
Orwell, 1928 yılında polislikten istifa etti. Zaten çocukluğundan
beri yazar olmak istiyordu. Artık ekmeğini yazar olarak kazanma
vakti gelmişti. Londra'nın yoksul kesiminde kendisine ucuz bir oda
tuttu. Yoksul ve toplum dışına itilmiş insanlar arasına karıştı.
Paris'te bulaşıkçılık yaptı. Bu dönemdeki gözlemlerini dile getiren
ilk kitabı Down and Out in Paris and London (Paris ve Londra'da
Perperişan) 1933'te yayınlandı. Ertesi yıl ilk romanı Birmanya Günleri
(Burmese Days) çıktı. Yavaş yavaş kendine özgü bir sosyalizmi benimseyen
Orwell, bununla birlikte, İngiltere'deki örgütlü sosyalist hareketten
uzak duruyor ve bu hareketi sert bir dille eleştiriyordu. Ocak 1937'de
Cumhuriyetçiler safında İspanya iç savaşına katılarak kralcı faşistlere
karşı savaştı. Farklı görüşlerdeki Cumhuriyetçiler arasında çıkan
çatışmada komünistlere karşı tavır aldı. İçinde bulunduğu grup yasadışı
ilan edilince Haziran 1937'de İspanya'dan ayrılarak Fransa üzerinden
İngiltere'ye döndü. İspanya deneyimini anlatan Katalonya'ya Selam
(Homage to Catalonia) adlı eseri 1938'de yayınlandı. Bu kitabıyla,
zaten hep uzak durduğu geleneksel sol çevrelerden kesin olarak koptu
ve siyasal alanda açıkça komünizm düşmanı bir çizgiye geldi.
Orwell, İkinci Dünya Savaşı başlayınca İngiliz yayın kuruluşu BBC'nin
Hindistan yayınları bölümünün başına getirildi. Savaş ortamını fırsat
bilerek İngiliz sömürge yönetimine son vermek için bağımsızlık savaşımını
yoğunlaştıran Hindistan yurtseverlerine karşı, İngiltere adına propaganda
yürüttü. Daha sonraları belirttiğine göre, "bozguncu" olarak tanımladığı
gruplara karşı canla başla savaşım verirken Hindistan'a yönelik
propagandayı yine de kendince "makul sınırlar içinde" tutmaya çalışıyordu.
Almanya, İtalya ve Japonya'dan oluşan faşist mihver devletleri ile
İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği'nden
oluşan müttefikler cephesi arasındaki savaşın en yoğun biçimde devam
ettiği bir sırada -1943 yılının Kasım ayında- Orwell, Hayvanlar
Çiftliği'ni yazmaya koyuldu. Komünizmin insanlık için en büyük tehdit
kaynağı olduğunu düşünüyordu. İleride kitabın Ukrayna dilindeki
baskısına yazdığı önsözde (Mart 1947) belirteceği gibi, "son on
yıldan beri Sovyet efsanesinin yıkılması gerektiğine inanıyordu"
ve "İspanya'dan döndükten sonra Sovyet efsanesini herkesin kolayca
anlayabileceği ve başka dillere kolayca çevrilebilecek bir öyküyle
teşhir etmeyi düşünmüştü".
Kitabını hemen yayınlatmak isteyen Orwell, bu isteğine anında ulaşamadı.
Çünkü, faşizme karşı savaş devam ediyordu ve kitabın komünistleri
rencide ederek Sovyetler Birliği ile kurulmuş olan cepheye zarar
vereceğinden korkan yayıncılar başlangıçta kitabı yayınlamayı reddettiler.
Kitap ancak İkinci Dünya Savaşının sona erdiği, Soğuk Savaşın ilk
belirtilerinin ortaya çıktığı, ABD ve İngiltere'nin Sovyetler Birliği
ile ilişkilerinin bozulmaya yüz tuttuğu bir sırada, Ağustos 1945'te
yayınlandı. Soğuk Savaş havası yerleştikçe kitap büyük bir başarı
kazandı ve art arda dünyanın çeşitli dillerine çevrildi. (Bu arada,
kitabın Halide Edib Adıvar tarafından yapılan ilk Türkçe çevirisi
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1954 yılında yayınlandı).
Kitap Orwell'e dünya çapında ün ve büyük servet kazandırdı. İngiliz
ve Amerikan gizli servisleriyle ilişkiye giren Orwell, onlara tehlikeli
eğilimler taşıdığını düşündüğü muhalif aydınların bir listesini
sundu. Hayvan Çiftliği ve ardından yazdığı Bin Dokuz Yüz Seksen
Dört kitabı ile bu kitaplardan yararlanılarak yapılan filmler, Soğuk
Savaş'ın kültür alanındaki en büyük operasyonlarından biri olarak
Amerikan Merkezî İstihbarat Teşkilatı CIA'nın desteğiyle bütün dünyaya
dağıtıldı. George Orwell, 21 Ocak 1950'de öldü.
II. Dünya Görüşü
Şimdi de, George Orwell'in Hayvan Çiftliği romanına ve bu romanın
yazılışına ilişkin açıklamalarına bakalım. Romanın öğelerinden ve
açıklamalardaki ipuçlarından yararlanarak yazarın dünya görüşünü
saptayabilir, belki yaşamındaki keskin dönüşleri bile bir ölçüde
anlayabiliriz.
Hayvanizm
Hayvan Çiftliği'nde bir hayvan devriminin öyküsünü anlatır. İngiltere'de
Jones adlı bir beyin çiftliğinde yaşayan bütün hayvanlar, ihtiyar
Major adındaki zeki ve saygın bir domuzun Hayvanizm adlı öğretisinden
etkilenerek birleşirler ve isyan ederler. Hayvanizm ilkelerine göre,
insanlar sömürücüdür; ürün vermeden yiyen tek yaratık onlardır.
Halide Edib'in Türkçesi ile aktarıyorum: "İnsan süt vermez, yumurtlamaz,
tavşan tutabilecek kadar hızlı koşamaz, hayvan gibi çift sürmeye
takati yoktur. Fakat gene de insan bütün hayvanların hakimidir.
Hayvanları o çalıştırır, onları ancak açlıktan ölmeyecek kadar doyurur,
gerisini kendisine saklar. Yeri süren bizim emeğimiz, toprağa bereket
veren bizim gübremizdir, fakat bütün bunlara rağmen, hiçbirimizin,
sırtımızdaki deriden başka bir şeyimiz yoktur. ... İnsanı ortadan
kaldırın, emeğimizin mahsulü bizim olur, bir gecede hür ve zengin
oluruz. ... İnsan size insanlarla hayvanların menfaati müşterektir,
birinin refahı ötekinin refahına bağlıdır derse kulak vermeyin.
Hepsi yalandır. İnsan, kendininkinden başka hiç bir mahlukun menfaatini
gözetmez. Hayvanlar arasında tam bir birlik, mücadelede tam bir
beraberlik olmalıdır. Bütün insanlar düşman, bütün hayvanlar yoldaştır.
... İnsanın bütün âdetleri kötüdür. Bütün bunların fevkinde [üzerinde]
olan şey, hiçbir hayvanın kendi cinsine zulmetmemek mecburiyetidir.
Zayıf veya kavi [güçlü], zeki veya aptal, hepimiz kardeşiz. Hiçbir
hayvan başka bir hayvanı öldüremez. Bütün hayvanlar müsavidir [eşittir]."
Devrimden Sonra
İsyan başarıya ulaşır, hayvan devrimi gerçekleşir. Sömürücü insanların
mülkiyetindeki çiftliği ele geçiren hayvanlar, başlangıçta hayvan
devriminin ilkelerine uygun bir eşitlik toplumu kurarak özgürlüğe
kavuşurlar. Ancak bir süre sonra hayvanlar arasında bir kutuplaşma
ve kastlaşma meydana gelir. Devrimin önderliğini yapan az sayıdaki
zeki domuz, çoğunluğu oluşturan, güçlü kuvvetli ama aptal hayvanları
aldatmaya ve sömürmeye başlarlar. Devrim ilkelerine adım adım ihanet
ederler. Başka çiftlikleri elinde tutan insanlarla işbirliğine girişirler
ve insanların düzeninden çok daha acımasız ve kötü bir düzen kurarlar.
Kısacası, sömürücü insanlara karşı devrim yapan hayvan toplumunun bütün çabaları
boşa gitmiş, gelen gideni aratmış, iyi niyetle başlayan yeni bir
toplum kurma düşü bir kâbusla sona ermiştir. Ütopyanın vardığı yer
karşı-ütopya olmuştur. Yeryüzü cennetini kurmak isteyenler tastamam
bir cehennem yaratmışlardır. Öyküde verilen mesaj apaçıktır: Başka
bir dünyanın mümkün olduğunu düşünmek, özgürlük ve eşitlik peşinde
koşmak, düzeni değiştirmek istemek, direnmek, savaşım vermek boşunadır.
Mevcut düzenden başka bir düzen kurmak mümkün değildir. Ortaklaşa
eylemle yeni bir dünya kuramayız. Devrim anlamsızdır. Efendiler
ve köleler, sömürücüler ve sömürülenler, yönetenler ve yönetilenler
hep olacaktır-bundan kaçış yoktur.
Esin Kaynağı
George Orwell, öyküsünün esin kaynağını şöyle açıklar: Günlerden
bir gün, küçücük bir çocuğun koca bir atı daracık bir patika boyunca
sürdüğünü görmüştür. Çocuk taş çatlasa on yaşındadır. At ne zaman
geri dönmeye kalksa çocuk elindeki kırbaçla onu istediği yöne götürmektedir.
"Bu sahneyi görünce, birden anladım ki, şayet hayvanlar güçlerinin
bilincinde olsalardı, bizler onları asla yönetemezdik; insanlar
hayvanları tıpkı zenginlerin proletaryayı sömürdüğü gibi sömürüyorlardı."
Elitizm
Raymond Williams, bu noktada Orwell'in proletaryayı hayvanlara
benzetmesindeki hıza dikkat çekerek, bu mecazla yoksul emekçileri
hayvanlar gibi güçlü ama bilinçsiz sayan bir anlayışın dışa vurulduğunu
belirtir. Hayvanlar nasıl güçlü ama bilinçsizse; yoksullar da aynı
şekilde güçlü ama bilinçsizdir. Güçlerinin bilincine varamayacakları
için hayvanlar da, emekçiler de sömürülmeye mahkûmdur. Hayvanlar
nasıl bilinçlenemezse, emekçiler de bilinçlenemez ve dolayısıyla
gerçek bir devrim imkânsızdır.
Emekçileri, yoksulları, sade insanları, sokaktakileri insan saymama
yaklaşımı, Orwell'in çocukluk ve okul yıllarında edindiği bir niteliktir.
Bir efendi, bir sömürgeci olarak yetiştirilmesinin sonucudur: "Çocukluğumun
ilk yıllarında, benimkine benzer bütün ailelerin çocuklarının hemen
hepsi gibi, ben de 'sade' insanları neredeyse insan-altı bir tür
sayardım." Aynı şekilde, okul yıllarında "işçi sınıfına mensup kişilerin
insan olduğuna ilişkin hiçbir kavram edinmemiştim. Uzaktan baktığımda
onlara acırdım, ama ne zaman onların yakınına gelsem, yine onlardan
nefret eder, yine onları küçük görürdüm."
Sömürge polisliğinden utanmaya başladığı, emperyalizmin kötü bir
şey olduğu bilincine vardığı yıllardaki duygu ve düşüncelerini anlatırken
ise şöyle diyordu: "Sadece emperyalizmden değil insanın insanı kullaştırmasının
her biçiminden kaçmak zorunda olduğumu hissettim. Ezilenlerin arasına
karışmak, onlardan biri olmak ve onları ezenlere karşı onlarla aynı
tarafta olmak istedim. ... Bu şekilde düşüncelerim İngiliz işçi
sınıfına doğru yönelmeye başladı. İşçi sınıfının farkına gerçekten
ilk kez varıyordum ve başlangıçta bunun tek bir nedeni vardı: Onların
sayesinde kafamda bir benzerlik kurabiliyordum. Birmanya'da Birmanyalılar
nasıl adaletsizliğin simgesel kurbanları rolünde idiyseler, İngiltere'de
de işçiler adaletsizliğin simgesel kurbanları rolünde idiler."
Görüldüğü gibi, Orwell'in zihniyet dünyasında, ideolojik ve siyasal
tutumu bir kutuptan öbür kutba kayarken bile, değişmeyen bir öğe
vardır. Sömürge halkları, İngiliz emekçileri, hayvanlar-bunların
hepsi acı çeken kurbanlardır, ama hepsi bilinçsizdir ve bilinçlenme
yeteneğinden yoksundur. Düz kurbanlardır hepsi, kendilerini kurtarmaktan
acizdirler; onlara sadece acınır.
Sömürücülerin Söylemi
Bu zihniyet dünyasında bireyler, gruplar, sınıflar ve halklar
akılcı/akılcılıktan yoksun, bilinçli/bilinçsiz, uygar/vahşi, özgür
ruhlu/köle ruhlu, yönetmeye layık/yönetilmeye mahkum olarak ikiye
bölünür. Mülk sahipleri ile mülksüzler arasındaki sosyo-ekonomik
bölünmenin çeşitli düzlemlerde dışa vurumu olan bu ideolojik söylem,
dünya çapında proletarya sorunu ile sömürge sorununu yaratmış olan
ve bu sorunları çözme yeteneğinden yoksun bulunan burjuva uygarlığının
ürünüdür.
Hem kendi ülkesinin emekçilerini sömüren, hem başka ülkelerin halklarını
sömürgeleştiren bu uygarlığın tarihin son sözü olduğu anlayışını
dayatma işlevini gören bu söylem, insan eyleminin güçsüzlüğü dogmasını
yayar ve gelecek konusunda karamsarlığı pekiştirir. Umudun değil,
umutsuzluğun savunuculuğunu yapar. Aijaz Ahmad'ın vurguladığı gibi,
Orwell'de bu umutsuzluk bir saplantı halindedir. Bu saplantının
temel öğesi, insanların hep birbirlerine ihanet ettiği ve edeceği
varsayımıdır.
Özel bir nedene veya koşula bağlı olmadan, insanın yapısal bir özelliği
olarak sunulan bu öğe, Hayvan Çiftliği'nde öykünün temelinde yer
alır. Öyküde aydınları simgeleyen domuzlar, devrim ilkelerine ihanet
ederler ve halk kitlelerini simgeleyen öbür hayvanları, atları,
koyunları, tavukları vb. sömürmeye başlarlar. Bu olgu, metinde yazınsal
bir gereklilik olarak ortaya çıkmaz, ideolojik bir önyargı olarak
metne dışarıdan dayatılır. Hayvanizm öğretisinin kurucusu ihtiyar
Major saygın bir domuz olarak betimlenirken devrimi saptırarak eski
düzenden daha kötü bir diktatörlük kuran Napoleon'un niçin böyle
bir kötülük yaptığını yazınsal metnin kendi iç gelişiminden anlamak
mümkün olmaz. Napoleon'un ihaneti, yazarın metne dıştan bir müdahalesinden
ibarettir. Bu müdahalenin halk kitlelerini aydınlara karşı şartlandırmayı
amaçlayan ideolojik işlevi açıktır. Orwell, BBC'de çalışırken nasıl
Hindistan yurtseverlerini "bozguncu" olarak karalayan propaganda
kampanyalarını yürüttüyse, Hayvan Çiftliği'nde de aynı şeyi yapmış
olur. Orwell, sömürücü ideolojisini metnin yazınsal gerçekliğini
örseleme pahasına Hayvan Çiftliği'ne dayatır.
Yazarın insanların ortaklaşa eylemi konusunda umutsuzluk aşılama
işlevini yerine getirmek amacıyla yarattığı bir başka karakter,
Benjamin adlı eşektir. Benjamin, inançsızlığın simgesidir, toplumda
hiçbir şeyin değişmeyeceğinden, gelenin gideni aratacağından emindir
ve öykünün sonunda, inançlı, çalışkan ve özverili kahraman arkadaşı
Boxer adlı at değil, kendisi haklı çıkar.
Bu örneklerden de anlaşılabileceği gibi, Hayvan Çiftliği'ne damgasını
vuran söylem, bir direniş ve özgürlük söylemi değil, özgürlük ve
eşitlik savaşımının anlamsız olduğu söylemidir. George Orwell, kitabında,
eşitlik, özgürlük, dayanışma değerlerini, insanların ortak eylemleriyle
kendi geleceklerini belirleyebilecekleri inancına dayalı özgüven
duygusunu yok eder. İnsanlara umut değil, karamsarlık veren bir
söylem geliştirir. Sömürüye karşı ayaklanmanın anlamsız olduğunu;
bağımsızlık, özgürlük ve eşitlik için savaşımın sömürücü yönetimlerden
bile daha kötü sonuçlar doğuracağı mesajını verir. Edebiyat ve toplum
ilişkisi, sanat ve siyaset ilişkisi açısından bakıldığında, Hayvan
Çiftliği'nden yükselen ses, sömürü düzenlerini korumaya çalışan
kapitalistlerin ve emperyalistlerin sesidir.
KAYNAKLAR
Ahmad, Aijaz (1992), In Theory: Classes, Nations, Literatures. London:
Verso.
Cesaire, Aime (1950-2000), Discourse on Colonialism. New York: Monthly
Review Press.
Orwell, George (1954-1990), Hayvan Çiftliği. İstanbul: Milli Eğitim
Bakanlığı Yayınları.
Orwell, George (1958), The Road to Wigan Pier. New York: Harcourt.
Orwell, George (1968), Collected Essays, Journalism and Letters
of George Orwell.
Four volumes, edited by Sonia Orwell and Ian Angus. New York: Harcourt.
Saunders, Frances Stonor (1999), The Cultural Cold War. New York:
The New Press.
Williams, Raymond (1971), George Orwell. New York: The Viking Press