-
tolkien evrenindeki *en kallavi elemanlar olan valar'ın konuştuğu orjinal dil. quenya ile, sindarin ile, khuzdul ile, black speech ile, westron ile, kısacası hiçbir dille alakası yoktur. özellikle elf'lerin kulağına epey bir rahatsız edici gelir. abartılı uzun kelimeler barındırır ve fonetik olarak babil veya sümer dillerini andırır biraz. örnek olarak telperion ve laurelin ağaçlarının ismi bu dilde sırasıyla ibrinidilpathanezel ve tulukhedelgorus'tur. çoğu vala'nın ismi de valarin dilinden gelmektedir ve quenya'ya çevrilmiştir. mesela manwe'nin asıl ismi mânawenûz, ulmo'nunki ullubôz, aule'ninki azûlêz, orome'ninki arômêz ve tulkas'ınki tulukhastâz'dır. çoğul eki olarak -um kullanılır. mesela aratar'ı belirten sözcük mâchanumâz'dır. (tekili: mâchanâz). neredeyse tüm özel isimlerin -z ile bittiği gözden kaçmaz. ayrıca bu dilde, arda'nın melkor tarafından zarar görmüş şekline (ingilizce: arda marred) atharaphelun dusamanudan, dagor dagorath sonrası reset atılarak yeniden tertemiz olacak arda'ya (ingilizce: arda unmarred) atharaphelun amanaisal denir.