ELEKTRONİK ATIKLAR DA GERİ DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR - ELEKTRONİK GERİ DÖNÜŞÜMÜ
Teknolojik cihazların bile geri dönüştürüldüğünü biliyor muydunuz? Eğer eski ömrünün sonuna gelmiş teknolojik aletleriniz varsa bu yazıda size yararlı olacak şeyler olabilir. Elektronik atık nedir? Elektronik cihazlar nasıl geri dönüştürülür? Elektronik cihazların geri dönüşümün faydaları nelerdir? BT nedir? BT geri dönüşümünde neden profesyonellerden yardım alınmalı? Bu soruların hepsini bu yazımızda yanıtladık. Hep beraber inceleyelim.
Elektronik Atık nedir?
Elektronik atık veya e-atık, istenmeyen, çalışmayan veya eskimiş ve kullanım ömürlerinin sonuna gelmiş elektronik ürünler için kullanılan bir terimdir. Teknoloji bu kadar bir hızlı bir şekilde ilerlediğinden, birçok elektronik cihaz maalesef birkaç yıl kullanıldıktan sonra atılır ve e-atık oluşmuş olur. E-atık kategorisine giren ürünler olarak bilgisayarlar, televizyonlar, monitörler, cep telefonları, PDA'lar, VCR'ler, CD oynatıcılar, faks makineleri ve yazıcıları örnek verebiliriz.
Adım Adım E-Atık Geri Dönüşüm Süreci
Elektronik atıkların geri dönüşümü genellikle zorlu bir faaliyettir. Bunun nedeni, e-hurdaların karmaşık olması ve metaller, plastikler ve cam gibi çeşitli maddelerden üretilmesidir. Bu elektroniğin süreci genellikle değişiklik gösterse de genel olarak bir süreç vardır.
1 - Toplama ve Taşıma
Bu, e-atık geri dönüşümünün ilk aşamasıdır. Burada, geri dönüştürücüler belirli yerlere toplama kutuları yerleştirir. Bu kutular dolduğunda, geri dönüştürücüler e-atıkları geri dönüşüm tesislerine taşır.
2 - Parçalama ve Sınıflandırma
Topladıktan ve taşıdıktan sonra, bir sonraki adım e-atıkları parçalamak ve ayırmaktır. Ayırmanın başarısı parçalamaya dayanır. İşte bu nedenle bu aşamada verimlilik çok önemlidir. Parçalama, uygun bir ayırma için e-atığın daha küçük parçalara bölünmesi aşamasıdır. Ellerin kullanımıyla parçalanan bu elektronik malzemeler ardından manüel olarak sökülür. Bundan sonra malzemeler; ana malzemeler ve bileşenler olarak sınıflandırılır. Daha sonra bu öğeler çeşitli kategorilere ayrılır. Tipik olarak, bu kategoriler, oldukları gibi yeniden kullanabileceğiniz ve daha fazla geri dönüştürme işlemi gerektiren öğeleri içerir.Her durumda, e-atıklar genellikle manüel olarak sınıflandırılırken, floresan ışık, piller, UPS pilleri ve toner kartuşları gibi bileşenler elle ezilmemeli veya parçalanmamalıdır.
3 - Toz Emme
Küçük atık parçacıkları, konveyör bant üzerinde bir çalkalama işlemiyle sorunsuz bir şekilde yayılır. Sorunsuz bir şekilde yayılan e-atık parçaları daha da fazla parçalanır. Bu noktada, toz çevreye uyumlu bir şekilde çekilir ve atılır. Bu şekilde bozulma olmaz.
4 - Manyetik Ayırma
Bundan sonra, güçlü bir tepe mıknatısı, çelik ve demiri diğer atıklardan ayırmanıza yardımcı olur. Bu şekilde, çelik atık akışından başarıyla geri dönüştürülür.
Bununla birlikte, devre kartı, bakır ve alüminyumu diğer atık parçacıklarından ayırmak için bazen bazı mekanik işlemler gerekebilir.
5 - Suyla Ayırma
Bundan sonra, camı plastikten ayırmak için suyla ayırma teknolojisi kullanılır.
Daha sonra cam içeren parçaları pillerin, röntgen tüplerinin ve yeni CRT'lerin üretiminde kullanmak için ilgili tesislere gönderebilirsiniz.
6 - Atık Akışının Arıtılması
Bir sonraki adım, atık akışını daha da saflaştırmak için plastiklerden kalan metalleri bulmak ve çıkarmaktır.
7 - Geri Dönüştürülmüş Malzemelerin Satışa Hazırlanması
Son aşama, geri dönüştürülmüş malzemeleri satışa hazırlamaktır. Burada, malzemeler yeni elektronik aletlerin üretimi için ham madde olarak satışa hazırlanır.
Elektronik Atıkların Geri Dönüşümünün Faydaları
Environmental Science & Technology Dergisi tarafından 2019 yılında yayınlanan bir rapora göre, yeni bir elektronik cihaz üretimini için doğal kaynaklardan maden çıkarmak, e-atıkları geri kazanmaktan 13 kat daha maliyetli. Platin, bakır ve paladyum gibi maddeleri elde etmek sadece onları kazıp işlemeyi değil, aynı zamanda büyük miktarlarda su ve enerji kullanımını da gerektirir. Geri dönüştürülmüş ürünlerden malzemelerin kullanımına ve daha az doğal kaynak bağımlılığına dayanan döngüsel ekonomi kavramı burada devreye giriyor.
Elektronik aletlerin geri dönüşümü sadece çevrenin kalitesini artırmakla kalmaz, bunun yanında başka faydalar da sağlar. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), doğru şekilde geri dönüştürülen bu öğelerin yılda 62,5 milyar doların üzerinde fırsatlar yaratabileceğini ve dünya çapında milyonlarca yeni iş yaratabileceğini düşünüyor. Bunu göz önünde bulundurarak, arasında TohumX'in de bulunduğu birçok kuruluş , e-atık mevzuatı olan ülkelerde küresel geri dönüşümü %30'a ve %50'ye çıkarmak için kendilerine bir hedef belirlemiştir.
BT Nedir?
BT olarak kısalttığımız bu terimin açılımı ''Bilişim Teknolojisi''dir. Daha da açacak olursak her çeşit veri ve bilginin toplanmasında, bunların işlenmesinde ve depolanmasında, ağ sistemleri aracılığıyla bir yerden bir yere aktarılıp en son kullanıcıların hizmetlerine sunulmasında kullanılan iletişim teknolojileri ve bilgisayarlar dahil tüm bu teknolojileri çevreleyen bir bütünün ismidir.
Neden BT Geri Dönüşümünü Benimsemelisiniz?
İlk olarak, herhangi bir e-atığın geri dönüştürülmesi, çöp sahasının toksik atıklarını uzak tutmak ve çevreye başka faydalar sağlamak için gereklidir. Bu geri dönüştürülmüş elektronik ekipmandan çıkarılan değerli metaller, yeni ürünler üretmek, kirliliği azaltmak, enerji tasarrufu sağlamak ve daha fazla ham madde için maden talebini azaltarak dünyanın doğal kaynaklarını korumak için verimli bir şekilde kullanılabilir.
Dünya çapında her yıl milyonlarca eskimiş bilgisayar atılıyor. Hızla büyüyen teknolojilerle, kullanıcılar sık sık kullandıkları teknolojik aletleri değiştiriyor ve bu nedenle bilgisayar atık dağları giderek büyüyor. Bilmelisiniz ki bilgisayarlar diğer sıradan atıklar gibi çöpe atılmamalıdır. 'E-atık' olarak değerlendirilmelerinin bir nedeni var. Bilgisayar atıkları toksik maddeler içerirler. Bu nedenle uygun tekniklerle imha edilmelidir.
Biliyor muydunuz: Ortalama bir bilgisayar yaklaşık 100 zehirli kimyasal içerir. Kadmiyum, Kurşun ve Arsenik bunların arasındadır ve çöp alanlarına atılırsa su kaynağına çok kolay sızabilirler.
Mevcut oranda, Dünya üzerinde geri dönüşümün yılda 606 milyon ton CO2 tasarrufu sağlaması bekleniyor ve bu 168 milyon arabayı yoldan çıkarmaya eşdeğer.
İşletmeler Neden BT Ekipmanlarının Atılmasında Profesyonellerden Yardım Almalı?
Elektronik cihazlarınız (özellikle bilgisayarlar), işletmeniz ve müşterileriniz hakkında bol miktarda veriye sahip olabilir. Yalnızca bilgisayarınızdaki görünür verileri silmek ve atmak, verileri tamamen silmenize yardımcı olmayabilir. İşletmeler, müşterilerinin veya tüketicilerinin verilerini mutlaka güvence altına almak zorundadır. BT cihazlarınızı veya ekipmanınızı geri dönüştürmek veya atmak için güvenilir ve profesyonel yöntemler seçmenizin bir başka nedeni de budur.
Türkiye'de ve dünyada TohumX gibi çok sayıda BT imha şirketi bilgisayar geri dönüşümünü yönetmektedir. Onlara ulaşmak, cihazların içindeki verilerin doğru normlara göre imha edilmesini sağlamak için ideal bir alternatif olabilir. Ayrıca, bu şirketlerden veri imhası için bir rapor veya kanıt sertifikası bile alabilirsiniz.
Sonuç olarak, siz ve işiniz de bu döngünün bir parçasısınız ve daha iyi bir çevreye doğru bir tavır almalı, sizin ve tesisinizdeki atılmış elektronik ekipmanı işlemek için en önemli adımlardan biri olarak BT geri dönüşümünü benimsemelisiniz.