KARANLIKTAKİLER GÖZÜKMEZ
J. Mario Simmel’in soluk soluğa okunan politik/gerilim türünden düş ürünü olduğunu söylediği bir roman Karanlıktakiler Gözükmez.
İşten atılan, intihar etmek üzere olan ilaç bağımlısı bir televizyon programcısına gelen telefon. Öldüğü sanılan Nazi subayı babanın yıllar sonra üvey bir kardeşle onu karşılaması ve 1943’te Tahran’da yapılan bir anlaşmanın görüntüleri, ortalıkta cirit atan gizli servis elemanları… Eldeki görüntülerin gerçek olup olmadığı konusu gündeme gelir. Tanık aranır, bulunur da. Ancak tanıkların da ortadan kaldırılması gerekmektedir.
“…Tekrar ediyorum: Filmin gerçek olduğunu kanıtlayacak tanıklar derhal ortadan kaldırılacaktır! Filmin sahteliğini mümkünse çok iyi kanıtlayacak tanıklara ise ivedi olarak gerek vardır.” (s.s. 347-348)
Ancak “13 Mayıs 1984 Pazar günü Bölünmüş Dünya: Gerçek mi değil mi? adlı belgesel filmin birinci bölümü beş kıtanın elli sekiz ülkesinde aynı saatte“ (s.642) yayımlanır
SÜPER GÜÇLER ANLAŞIRSA
Simmel’in Karanlıktakiler Gözükmez Amerika ve Rusya arasındaki gizli anlaşmadan söz etmektedir. 1 Aralık 1943 yılında Tahran’da iki süper güç arasında yapılan anlaşma ve bunu dünya kamuoyuna duyurma çabaları yapıtın ana eksenini oluşturmaktadır.
Yapıt, Tahran’da iki süper güç arasında yapılan anlaşmayı dünyadaki gelişmeler doğrultusunda değerlendirmektedir. Örneğin, Amerika’nın hiçbir şeye sesini çıkarmadığı Doğu Avrupa’daki şekillenmeyi bu anlaşmaya bağlamaktadır, yapıt. Çekoslavakya konusunda şöyle denilmektedir:
“Ülkenin bir bölümünü 1946 yılında Ruslar zorla aldı. Sosyalist olmayan gruplar arasındaki çatışmalar, komünistlerin iki yıl sonra darbe yapmasını sağladı. (…) Stalin’in isteği üzerine ülkenin tanınmış birçok komünisti suçlandı ve dava sonucu ölüme mahkum edildi. Binlerce kişi de öldürüldü. Peki Amerikalılar ne yaptı? Ağızlarını açtılar mı? Yardım ettiler mi? Hayır. Peki niçin? Çünkü Tahran’da böyle kararlaştırdıkları için!” (s.106)
YILDIZ SAVAŞLARI
Uzay gelecekte süper güçlerin bir hesaplaşma alanı olacaktır. Yıldız savaşları artık filmlerde değil gerçekte olacaktır. Yapıt, uzayın da yeryüzü gibi gelecekte barışa hizmet etmesini savlamaktadır, karşıt görüşleri de vererek. Örneğin, Viyana Tuna Kulesi…
“Reagan uzay silahlandırın diye emretti değil mi? ‘Geleceğin savaş cephesi’ diyor uzaya. On yıl sonra içinde insanların yaşadığı uzay istasyonları olacak. (…) Bu uzay istasyonları bir kuruldu mu, yaklaşan düşman füzelerini ışınlarla yok edecek silahlarla donatılacak. Ruslar da benzeri şeyleri planlıyorlarmış.” (s.286)
TARİHİ YAPILAR
Yapıt, gerilimli güncel ilgi çeken konunun yanı sıra okura kimi tarihi yerlerle ilgili yeri geldikçe bilgiler de vermektedir. Bu ise okura anlatılan konunun daha inandırıcı olmasını sağlamaktadır.
“Viyana Tuna Kulesi, uluslar arası bahçecilik fuarı nedeniyle 1964 yılında açılmıştı. 252 metreyle kentin en yüksek yapısıdır.Çok hızlı iki asansör, ziyaretçileri 45 saniyede 165 metredeki ana platforma çıkarır…” (s.356)
J.Mario Simmel, Karanlıktakiler Gözükmez politik/gerilim türünün iyi örneklerinden birisidir.
* J.Mario Simmel, Karanlıktakiler Gözükmez, (Almancadan çeviren Ahmet Arpad), 2. Basım: Şubat 2009, Everest Yayınları, İstanbul