Stagflasyonun basit tanımı, durgun ekonomi ile fiyat enflasyonunun birleşmesidir.Bir başka deyişle, ekonomi zayıflarken fiyatların yükselmesidir.Stagflasyon terimi 1970’lerin enflasyon döneminde ortaya çıkmıştır.Normal koşullar altında enflasyonun satın alma talebini artırması beklenebilir.Bu bir çok para politikası yöneten kuruluşun, genel olarak yüksek enflasyon dönemlerinde faiz oranlarını artırmasının sebebidir.Bu yöntem ekonomiyi soğutmaya ve enflasyonun kontrol dışı kalmasını önlemeye yardımcı olur.
Öncelikle enflasyonun birincil sebebinin para arzında ki artış olduğu bilinmelidir.Dolayısıyla, faiz oranlarını azaltmak, bir ayağınızla gaz pedalına basarken ( para arzını arttırmak) diğer ayağınızla ( artan faiz oranlarını durdurmaya çalışmak ) frenlemeye çalışmaya benzemektedir.Ancak bu yöntem ekonomiye yardımcı olmaz.
Unutmayın ki, normal koşullar altında artan enflasyon eşittir yeni paranın her geçen gün arttığı ekonomidir.
Stagflasyonun en büyük sorunu, faiz oranlarını yükseltmenin normal yöntemlerinin duruma yardımcı olmamasıdır. Yüksek ekonomik faaliyete sahip olduğu zamanlarda yardımcı olmasının tek nedeni, “para hızını” ya da el değiştirme hızını yavaşlatmasıdır.
-1970’lerde Stagflasyon
1970’lerde aynı anda sıradışı bir şekilde enflasyon ve durgunluk görüldü.Bu nedenle durumun açıklanabilmesi için yeni bir kelime olan ”stagflasyon” teriminin icra edilmesi gerekmiştir.
Stagflasyonda yaşananlar, sistemde bol miktarda likidite olması ve fiyatların hızla artması nedeniyle insanların para kazanamamasıdır (fiyat enflasyonu).
Petrol fiyatındaki hızlı fiyat artışları birçok işletmenin kârsız hale gelmesine neden olmuştur, böylece işçileri işten çıkarmalar başlamış oldu.Para arzında bir artış olmasına rağmen işsizlik arttıkça ekonomide bozulmalar başladı. Buna karşılık, ekonomi zayıf olduğunda, FED tarafından yönetilen standart tip çözüm ekonomiyi canlandırmak için faiz oranlarını düşürmektir. Maalesef oranları düşürerek ekonomiyi harekete geçirmek, aynı zamanda oranları yükseltmek suretiyle enflasyonla mücadele etmek olanaksızdır.Bir noktada problemle yüzleşmek zorunda kalındı; para arzını azaltmak ve ekonomiyi sağlam bir temele oturtma zorunluluğu doğmuş oldu.
Sonunda stagflasyon, yani fiyat enflasyonu, yüksek işsizlik ve felaket bir ekonomi oluştu. FED para arzını kesti, petrol fiyatları ılımlı hale getirildi ve ekonomi ayakları üzerinde durabildi.
Kaynakça:
https://inflationdata.com/articles/2008/11/19/stagflation-what-is-it/
Yazar: Merve Karaca