Rekreasyon Yönetimi, İnsanlar ihtiyaçlarını karşılamak için mal ve hizmet üretmeye çalışmaktadırlar. İhtiyaçlar ise genel anlamda, çok çeşitli olmalarının yanı sıra tekrarlanırlar ve neredeyse sonsuzdurlar. Bununla birlikte bir ihtiyacın tatmininden sonra yeni bir ihtiyaç doğmaktadır. Yeme, içme, barınma gibi temel ihtiyaçlar karşılansa bile insanların toplum tarafından kabul görme, kendini ispat etme gibi üst düzey ihtiyaçları ortaya çıkmaktadır. Tüm bu ihtiyaçların tatmini için mal ve hizmet üretme amacıyla bir takım örgütler kurulur.
Örgütlerin oluşması ise üretim faktörlerinin uygun bir bileşiminin oluşturulmasına bağlıdır.
Üretim faktörleri emek, sermaye, doğal kaynaklar ve girişimdir. Girişimci, üretim faktörlerini sağlar ve
bunlara işlerlik kazandırmak için yönetimi oluşturur. Bu bağlamda iki kişinin olduğu yerde bile yönetim kavramından bahsedilebilir.
Üretim faktörleri emek, sermaye, doğal kaynaklar ve girişimdir.
Yönetim farklı disiplinler tarafından, çeşitli şekillerde tanımlanmaktadır. İktisatçılara göre yönetim,
üretim faktörlerinden biri olarak kabul edilmektedir ve ihtiyaçların karşılanması için üretimde bulunma zorunluluğu bulunmaktadır. Yönetim bilimi ile uğraşanlar yönetimi; bir otorite sistemi olarak kabul etmektedir ve organizasyonu, otorite ilişkisi ile birbirine bağlı olan, yöneten ve yönetilenler grubu şeklinde sınıflamışlardır. Sosyologlara göre yönetim ise bir sınıf ve saygınlık sistemidir.
Yönetim çok boyutlu bir kavram niteliği taşımaktadır (Koçel, 2010). Farklı disiplinlerin yaptığı
tanımların ve bakış açılarının ortak noktası, yönetimin belli amaçları diğer kişilerin çabaları ile
gerçekleştirmek olduğu şeklindedir. Daha geniş bir tanım ile “yönetim”, bir kuruluşta hedeflere ulaşma yolunda yapılan çalışmaların düzenlenmesidir. Bu durumda, bir veya daha fazla amacın varlığı ve bunlara ulaşmanın söz konusu olduğu durumlarda yönetimin varlığından söz edilmektedir.
Yönetim; belirli bir takım amaçlara ulaşmak için başta insan kaynakları olmak üzere, parasal
kaynakları, donanımı, demirbaşları, hammaddeleri, yardımcı malzemeleri ve zamanı, birbiriyle uyumlu, verimli ve etkin kullanabilecek şekilde kararlar alma ve uygulatma süreçleri toplamıdır. Bir başka tanıma göre yönetim; belirlenen amaçlara ulaşmak için gerekli olan kaynakların etkili ve verimli bir şekilde kullanıldığı bir sistemdir (Schermerhorn, 1996).
Yönetim; toplumsal ihtiyaçların bir bölümünü karşılamak üzere kurulan bir organizasyonda, önceden
belirlenmiş amaçları gerçekleştirecek işleri yapmak için bir araya getirilen insan gücünü ve diğer
kaynakları örgütleyip eşgüdümleyerek eyleme geçme sürecidir. İki veya daha fazla insanın belirli bir
amacı gerçekleştirmek için bir araya geldiği her yerde yönetim olayı mevcuttur Bununla birlikte yönetim; aile, işletme gibi en küçükten, devlet ve uluslararası örgütler gibi en büyük örgütler kadar herkes için geçerli ve gerekli bir işlevdir.
Yönetimi bir süreç olarak algılama eğilimine göre yönetim; “bir grup insanı, belirlenmiş amaçlara
doğru yöneltme, aralarındaki işbirliği ile koordinasyonu sağlama çabalarının bütününü içeren bir süreçtir” şeklinde ifade edilebilir. Süreç olarak yönetim kavramı, başkaları vasıtası ile iş görme ve önceden belirlenen hedeflere ulaşmanın söz konusu olduğu her durum için kullanılmaktadır.Yönetim sürecinin özellikleri şu şekilde belirtilebilir (Eren, 2003);
Rekreasyon Yönetim Sürecinin Özellikleri
- Yönetim, amaçları gerçekleştirmeye yönelik, rasyonel bir süreçtir.
- Yönetim, beşerî ve maddi kaynakları serbestçe kullanabilme yetkisini gerekli kılmaktadır ve bu
kaynaklar arasında optimum bir uyumu gerektirir.
- Yönetim, sosyal ve grupsal bir süreçtir. Bununla birlikte her insanın bilgi, yetenek ve tecrübesi
doğrultusunda en iyi yapacağı işleri yapmasını ve uzmanlaşmasını gerekli kılar.
- Yönetim, yönetici ve yönetilenler arasında ahenk, uyum ve haberleşmeyi gerektirmektedir ve
yöneticilerin otorite kurmasını zorunlu kılar.
- Yönetim, zamanın ekonomik ve dikkatli şekilde kullanılmasını gerektirir.
Yönetim en basit tanımla, belirli amaçları başkalarının çabaları ile gerçekleştirmek şeklinde ifade edilir.
Yönetim, örgütlerin amaçlarına etkin ve verimli ulaşabilmeleri bakımından zorunlu bir işlevdir.
Yönetim kavramına ilişkin diğer bir önemli yaklaşım ise yönetim sürecinin, yönetim fonksiyonları
açısından incelenmesi şeklindedir. İstenilen sonuçlara ulaşılması için yönetimi gerçekleştirecek kişi veya gruplar, öncelikle amaçlar ve bu amaçlara ulaştıracak yollar ve araçları analiz etmelidir (planlama). İlerleyen adımda kaynaklar bir yapı ve düzen içinde gruplanır ve düzenlenir (örgütleme). Daha sonra insanlar kurulmuş düzen içinde harekete geçirilir (yürütme) ve son olarak işlerin, yönteme, düzene ve amaçlara uygun bir şekilde yapılıp yapılmadığı denetlenir (kontrol). Belirtilen bu dört işlev, yönetim fonksiyonları olarak adlandırılmaktadır ve her yönetim sürecinde bu dört unsurun az veya çok mutlaka olması gerekmektedir (Ülgen ve Mirze, 2006).
Ruhsal ve bedensel yenilenme amacı ta!ıyan, aynı zamanda bireyin sosyal, kültürel, ekonomik ve
fizyolojik olanaklarına bağlı boş zaman kullanımlarını içeren aktiviteler olarak tanımlanan rekreasyon
faaliyetlerinde yönetim, belirtilen yönetim fonksiyonları bağlamında benzer şekilde düşünülebilir.
Rekreasyon yönetimi, yönetim fonksiyonları açısından en basit haliyle boş zaman değerlendirmeyle
ilgili etkinliklerin planlaması, organizasyonu, yönlendirilmesi, koordinasyonu ve denetimi şeklinde ifade edilebilir.
Amaçların etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesi ve belirli bir topluluğun işbirliğini sağlamak
için gerekli olan yönetim, toplumsal yaşamla birlikte ortaya çıkmıştır ve evrensel bir süreçtir. Bununla
birlikte rekreasyonel faaliyetler, bütün insanlar için ortak bir lisan oluşturmaktadır ve rekreasyon
yönetimi her yaştaki ve cinsteki insanın katılımına imkân vermektedir.
Rekreasyonel etkinlikler; planlanmış olarak veya plansız olarak gerçekleştirilmekte; organize veya
organize olmamış mekânlarda yapılabilmektedir. Bu bağlamda rekreasyonel etkinliklerin esnek yapısı ön plana çıkmaktadır. Ancak kurumsal olarak düşünüldüğünde, rekreasyon faaliyetlerinin detaylı bir şekilde planlanarak yürütülmesi gerekmektedir.
Özellikle kentsel alandaki gençlerin boş zaman ve oyun etkinliklerine katılma tercihleri, yerel ve
merkezi hükümetler açısından planlama yapmada büyük önem taşımakta ve kentsel alan yaşamını
anlamaya geniş bir perspektif sağlamaktadır.
Rekreasyon yönetimi yönetim fonksiyonları açısından, boş zaman değerlendirmeyle ilgili etkinliklerin planlaması, organizasyonu, yönlendirilmesi, koordinasyonu ve denetimi şeklinde ifade edilebilir.
Rekreasyon yönetiminde etkin ve başarılı olmak için bazı yönetim ilkelerinin belirlenmesi
gerekmektedir. Rekreasyon yönetiminin ilkeleri şu şekilde sıralanabilir;
Rekreasyon Yönetimi İlkeleri
Karar ve Amaçlar: Örgütün hedef ve amaçları açıkça belirlenmelidir. Örneğin bir rekreasyon etkinliği yapılması düşünülüyorsa bu etkinliğin kar amaçlı olup olmadığının, hedef kitlesinin ne olduğunun, katılımcılara nasıl bir tatmin duygusu yaşatılması hedeflendiğinin önceden belirlenmesi gerekmektedir.
Tek Başkan: Her rekreasyon sisteminde genellikle tek bir tepe yöneticisi tercih edilmelidir.
Pozisyonların Tanımlanması: Rekreasyon sisteminde yer alan her çalışan kendi görev sorumluluk ve yetkilerinden oluşan pozisyon sınırlarını açıkça bilmelidir.
Yönerge Bütünlüğü: Her çalışan kendi işine yönelik olarak aldığı emirleri kimden aldığını ve ya kime verdiğini ve denetimi kimin yaptığını veya kimi denetlediğini açıkça bilmelidir.
Çalışmaların Süreçlere Uygunluğu: Tüm birimler, uygulama için oluşturulan standartlara ve
kılavuzlara uygun olarak çalışmalıdırlar (Köktaş, 2004).
Rekreasyon yönetiminde, katılımcıların ilgisi, yaşı, cinsiyeti, yer ve mekân, yetenek ve beceriler,
zaman, amaç, grubun büyüklüğü ve organizasyon şekli gibi pek çok faktör dikkate alınmalıdır (Hacıoğlu ve ark., 2003).
Rekreasyon faaliyetlerinin yönetimi, bireysel bazda yapılan yönetim ve topluluk bazında yapılan
yönetim olarak iki şekilde ele alınabilir;
Bireysel Bazda Yapılan Yönetim; bireyin kendisi ile ilgili olan bir faaliyeti kendi düşüncesini ve
iradesini kullanarak yönetmesidir. Bir insan günlük yaşamında çok farklı olaylarla karşılaşır ve her
durumda karar vermek zorundadır. Örneğin, bir öğrencinin derse girip girmeme gibi kararları aslında,
farkında olmaksızın yerine getirdiği bir yönetim olayıdır. Buna benzer olarak birey, boş zamanını nasıl
değerlendireceği konusunda kendini bir yönetim içerisinde bulur (Hacıoğlu ve ark., 2003).
Topluluk Bazında Yapılan Yönetim; topluluk bazında yapılan yönetimde kurum veya kuruluşlar
rekreasyon faaliyetlerini katılımcılar için yönetmektedirler. Bu bağlamda rekreasyon faaliyetlerini
yöneten bu kurum ve kuruluşlar üç ana grupta incelenebilir. Kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör
kuruluşları ve kar amacı gütmeyen (gönüllü) kuruluşlar.
Bu bölümde açıklanan rekreasyon yönetimi, daha çok topluluk bazında yapılan yönetimi ifade
etmektedir.