CIA Kirli İşler Dairesi’nin İlk İcraatı: Gladio Örgütleri
Örtülü eylemlerin onayı, müşterek olarak Dışişleri ve Savunma Bakanları‘na verildi. ABD bünyesinde daha önce oluşturulan Özel İşlemler Grubu (SPG) yerine bu işlevi daha etkin yerine getirecek yeni bir bölüm kuruldu: Politik Eşgüdüm Dairesi (The Office of Policy Coordination-OPC). OPC her ne kadar CIA’ya bağlı ise de daire başkanı, Dışişleri Bakanı tarafından atanıyordu; faaliyetlerini yürütmek için Savunma Bakanlığı‘nın desteğine ihtiyacı vardı.
George Kennan’ın düzenlemesiyle Beyaz Saray, CIA Başkanı‘nı aşarak örtülü operasyon kararı verebilecekti. 1952’de, CIA’nın ilk birimi olan Özel Operasyonlar Dairesi (OSO) OPC’yle birleştirildi. CIA’nın kirli işleri bu bölüm tarafından yürütüldü.
OPC’nin Batı Avrupa’daki ilk faaliyeti, 1948’deki İtalyan seçimlerine müdahale etmek oldu. Komünistlerin iktidara gelmesini önlemek için yoğun bir dizi örtülü operasyon düzenleyen .CIA, antikomünist aydınları bir araya getirdi, parayla besledi.
Bunlar için Paris’te, “Kültürel Özgürlük Kongresi” düzenledi, ‘Encounter’ adlı dergiyi yayımladı, İtalya’daki seçimlerde komünistlerin önünü kesmede başarılı olan CIA, İngiliz gizli servisi SİS ile birlikte düzenledikleri Arnavutluk’taki Komünist Parti yönetimini devirme operasyonunda başarıya ulaşamadı.
1990’da İtalya’da savcı Felice Casson’un çabalarıyla ortaya çıkarılan ve bütün Avrupa ülkelerinde varlığı saptanan Gladio örgütlenmesi işte bu yıllarda kuruldu. ABD yönetimi, Sovyet Kızılordusu’nun Avrupa’yı işgal edeceği varsayımıyla, NATO üyesi bütün ülkelerde ve bu pakta üye olmayan Avrupa ülkelerinde, gizli Kontrgerilla örgütleri kurdu. Bu örgütlenmenin iki ayağı vardı. Yerüstünde özel komando birlikleri, yer altında ‘vatansever’lerden oluşan ve kural olarak hiçbir yasaya bağlı olmayan, köylere kadar inen gizli örgütlenme. 1952’de Gladio örgütlenmesi tamamlanmıştı.
CIA, bu dönemde, Nazi’lerin gizli polis örgütü olan, Gestapo’nun özel savaş deneyimi ve kadrolarını da devraldı. Hitler’in Genelkurmay İstihbarat Örgütü’nün Sovyetler Birliği Birimi Başkanı Reinhard Gehlen ve ekibi, 1945’ten itibaren ABD için çalışmaya başladı. Gehlen ve gizli ajanlarının ÖSS ile bağlantısını kuran ise, daha sonra ABD Dışişleri Bakanı olan Dr. Henry Kissinger’di. CIA, Nazi Generali Gehlen’in elinde serpildi. Savaş suçlusu Gehlen ve ekibi savaş sonrası yeniden kurulan Alman Gizli Servisi’nin de (BND) çekirdeğini oluşturdu.
Örtülü eylemler, Beyaz Saray tarafından Sovyetler’in Avrupa’daki etkisini sınırlamak için gündeme getirilmişti; ancak CIA’yı ilk kez soruşturan Senato Komitesi’nin Başkanı Frank Church’e göre, CIA’nın operasyonları esas olarak Üçüncü Dünya’daki “küçük ve zayıf ülkeleri” hedef almıştı.
ABD, Özel Savaş‘ı iki ayaklı olarak sürdürüyordu: Birinci ayak; komünist partilere karşı merkez ve demokratik sol partileri desteklemek, medyayı ABD çıkarları doğrultusunda yönlendirmek, her alanda antikomünist grupları örgütlemekti. İkinci ayak ise, 1950’de Kore’de ABD’yi dize getiren gerilla savaşına karşı Kontrgerilla Harekâtı‘nın yürütülmesiydi.
“Kirli İşler” kısa bir süre içinde ABD’nin en önemli faaliyeti haline geldi. CIA hakkında en aydınlatıcı kitaplardan birini yazan John Prados, Başkan’ın Gizli Savaşları: 2. Dünya Savaşı‘ndan Beri ABD ve Pentagon’un Örtülü Operasyonları adlı eserinde, CIA’nın “Kirli İşler Dairesi” OPC’nin füze hızıyla gelişmesini şöyle saptıyor:
“1949’da OPC’nin bütçesi 4,7 milyon dolardı; 1952’de 82 milyon dolara çıktı; personel sayısı aynı 3 yılda 302’den 2 812’ye, istasyon sayısı 7’den 47’ye çıktı.”
1952’de, CIA içinde yeni bir düzenleme yapıldı. Örtülü operasyonları yürüten bölüm, bir başkan yardımcısı kanalıyla CIA Başkanı‘na bağlandı. Bugün de süren yeni yapılanmaya göre CIA iki ana bölüme ayrıldı: istihbarat ve Operasyon Başkanlıkları. Bunların başına da birer CIA Başkan Yardımcısı getirildi. OPC ve OSO’nun birleştirildiği Operasyon Başkanlığı‘na kamuflaj için Planlama Başkanlığı (Directorate of Plans) adı konuldu. Amerika’da halk arasında Operasyon Başkanlığı “Gizli Servis” olarak geçiyor. Gizli Servis’in ilk başkanı, bugün Kürt sorununda ABD politikasını çizen Frank Wisner Jr.’nin babası Frank Wisner oldu. Operasyon Başkanları, genellikle bir süre sonra CIA’nın da Başkanı oluyor. George Bush örneğinde olduğu gibi, ABD Başkanı bile…
1952’de Gizli Servis, CIA’nın bütçesinin yüzde 74’ünü alıyor, personelinin beşte üçünü istihdam ediyordu. Reagan yönetimi döneminde ABD’nin istihbarat örgütlerinin bütçesi 20 milyar dolara varmıştı. Bu paranın yüzde 80’i örtülü operasyonlar için kullanılıyordu. Örtülü operasyonların büyük çoğunluğu ise psikolojik savaş operasyonlarıydı. ABD’li anti-emperyalist bilim adamı Michael Parenti, 1995 yılında kaleme aldığı İmparatorluğa Karşı kitabında, ABD istihbarat örgütlerinin yıllık harcamasının 35-50 milyar dolar arasında tahmin edildiğini aktarıyor. Bugün de aynı yapı sürüyor.
(Gelecek yazı: CIA-5)