DE LEON - DELEON
Yakub Peygamberin eşi Lea’dan dördüncü oğlu Yehuda (Yeuda) adını taşır. Yeuda ‘övgüden kaynaklanan bir ifade’dir (Yaratılış, 29:35). Ancak Tevrat’ta belirtildiği gibi (Yaratılış, 49:9) babası Yakub yaşamının son günlerinde oğullarını kutsarken Yehuda için ‘aslan’ ifadesini kullanır. Çoğu zaman Yehuda veya kısaltılmış şekliyle Yuda ile aslanın İbranice çevirisi Arie veya İspanyolca karşılığı Leon bir ön isim tamlaması formatında beraberce kullanılır. Daha ileriki dönemlerde soyadı olarak ‘Leon soyundan’ anlamıyla ‘Deleon’ olarak rastlanır.
Leon sözcüğünün ilk bakışta çağrıştırdığı iki yerleşim merkezinden biri İspanya’nın Kastilya ve León Özerk Bölgesinin il merkezlerinden León kentidir. Leonlu Mois olarak anılan ünlü Kabala bilgini Mois ben Şem Tov’un doğum yeri olan bu şehirde Yahudi toplumunun varlığı 10. yüzyıla kadar uzanır. Şehrin Yahudi mahallesi halen La Misericordia adını taşıyan cadde ve etrafıdır.
Diğeri Fransa’nın güneydoğusunda, varlığı antik zamanlara dayanan ve daha önce Lugdunum olarak anılan Lyon şehridir. Bu bölgede 13. yüzyılın ortasına kadar rahat bir yaşam sürdüren Yahudiler 1250 yılında kenti terke zorlanmış, bir süre sonra geri gelmişlerse de 1420 yılında tekrar ayrılmak mecburiyetinde kalmışlardı. Yahudilerin bir kez daha dönmeleri ise 1760 yılına rastlar.
Bu iki kentten ayrılan bazı ailelerin ‘Leondan’ veya ‘Lyondan’ anlamında ‘De Leon (Deleon)’ soyadını benimsemiş olmaları muhtemeldir.
Kaynaklar: https://fr.wikipedia.org/wiki/Histoire_des_Juifs_%C3%A0_Lyon; Lacave, 58; Hatfutsot/ID. 179299. Rav David Sevi 16 Kasım 2020 tarihli ileti.
MARÇEL(L)I
Beit Hatfutsot Marcello soyadı konusunda Latince kökenli Marcus ile ilinti kurar.
İtalya’nın kısmi özerklik tanınmış yirmi bölgesinden biri, merkezi Ancona olan Marche’dır. Bağcılık ve zeytincilikle uğraşan Yahudi toplumlarının eskiden beri yaşadığı Ancona, Pesaro, Barki, Rekanati gibi kentlerin bulunduğu bölgeye 1492’den sonra değişik dönemlerde İspanya’dan, Portekiz’den, Sicilya ve Napoli krallıklarından göç edenler de yerleşmiştir. Ancak 1555’te başlayan olaylar ve engizisyon baskısı ile 1569’deYahudiler yöreyi terk ederek çoğu Osmanlı topraklarına yerleşmişlerdi.
Marçelli soyadının bu ailelerin benimsediği nostaljik bir duygudan esinlenmiş olması mümkündür.
Kaynaklar: Hatfutsot/ID.144286; www.j-italy.org/marche-2/.
PARİENTE
Beit Hatfutsot ise Fas’ın kuzeyinde ‘Parietina’ kentiyle ilinti belirtir. Diğer taraftan sözlük anlamı ‘akraba’ olup aile içi bir ilişkiyi tanımlamak için kullanılan bir takma adın daha sonra soyadına dönüşmüş olması muhtemeldir.
Kaynaklar: Hatfutsot/ID.247426.
ROTHBART
Almanca sözlük anlamı ‘kırmızı sakal’ olup fiziki bir özelliğe işaret eden bir lakaptır. Daha sonra soyadı olarak benimsenmiştir.
Kaynaklar. Menk, 633.
SADOK
Sadok, ‘dürüst’ anlamına gelen ‘tsadik’ sözcüğünden üretilmiştir. TaNaH’ın birçok kitabında rastlanan Tsadok (Sadoc, Sadok) adı, Krallar David (Davut) ve Şlomo (Süleyman) dönemlerinde Koen Gadol görevini üstlenmiş kişileri işaret eder.
Kaynaklar: Smith’s, 593; Rav David Sevi’nin 19 Ağustos 2019 tarihli iletisi.
SURASKİ
Aşkenaz toplumda rastlanan Suraski soyadının kaynağı, Belarus ve Ukrayna’da pazar ve fuarlarıyla ünlü Suraz adlı kasabalardır.
İstanbul’da 1895 yılında tesis edilmiş ‘S. Suraski Mahdumları’ firması Sultanhamam Caddesinde kumaş ve konfeksiyon konusunda ünlü bir ticarethane idi. Hazır giyim piyasasının öncülerinden Abdullah Kigılı ‘Bir Marka Yaratmak’ başlıklı kitabında ticari yaşamında bu firmanın başarısından aldığı örneklerden bahseder.
Kaynaklar: Guggenheimer, 757.