CGTN / Yi Xin
21 Haziran'da, Xinjiang'a karşı 'en kapsamlı' eylem olduğu iddia edilen 'Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası (UFLPA)' Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) yürürlüğe girdi. Çinli şirketlerin kara listeye alınması, ekonomik yaptırımlar ve vize kısıtlamalarının getirilmesi gibi önceki idari hamlelerin aksine, yasa, malların 'zorla çalıştırma' ile üretilmediğini kanıtlamak için ithalatçılardan 'açık ve ikna edici kanıt' talep etme konusunda bir adım daha ileri gitti.
Batı'daki tüm aldatmacalara rağmen, 'zorla çalıştırma' asla asıl sorun değildi. Bir insan hakları yasası olarak gizlenen yasa, Çin sanayisini küresel pazarlardan çıkarmak ve Çin'in gelişimini kontrol altına almak için kullanılan bir araçtan başka bir şey değildi.
Ülke için en büyük tarımsal ve endüstriyel güç merkezlerinden biri olan Xinjiang, küresel üretimin sırasıyla beşte birini, dörtte birini ve yüzde 40'ından fazlasını oluşturan önde gelen pamuk, domates sosu ve polisilikon üreticisidir. UFLPA, yukarıdaki üç ürünü 'kısıtlama için yüksek öncelikli sektörler' olarak tanımlayarak, Xinjiang'ın endüstriyel rekabet gücünü ve en önemlisi, şu anda dünyanın en büyüğü olan Çin'in fotovoltaik endüstrisini durdurmak için bir kısıtlama düzenliyor.
ABD, ÇİN'İ KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRLERİNDEN DIŞLAMAYA ÇALIŞIYOR
Yeni yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte ABD ekonomik ayrışmanın minyatür bir versiyonunu deniyor. Şüpheli 'zorla çalıştırma' veya 'soykırım' etiketleri, yalnızca Xinjiang'ın ekonomik canlılığını zedelemek için değil, aynı zamanda Çin'in küresel tedarik zincirlerinden tamamen dışlanması için üretiliyor, önceki yönetimin gümrüğe yönelik başarısız politikalarının ardından yeni bir 'bağımsızlık' yöntemi.
Elbette, böyle bir hareket piyasalar arasında dalgalanmalar yaratacaktır. Ancak günün sonunda, ABD, Çin'i değil, kendisini acı bir bedel öderken bulacaktır. Her şeyden önce, Çin taviz vermeyecektir. Yıllar geçtikçe Çin, haksız yaptırımlara, müdahalelere karşı koymak için etkili bir yasal alet çantası geliştirdi; bunun en belirgin örneği Haziran 2021'de kabul edilen “Yabancılara Karşı Yaptırım Yasası”dır.
Bazı şirketler tedarik zincirlerinden Xinjiang’ın izlerini silmeye çalışırken, en son istedikleri şey Çinli tüketiciler tarafından 'sert' ve 'düşmanca' olarak algılanmak. Xinjiang pamuğuna ait boykotlarına tüketici öfkesi nedeniyle, birkaç çok uluslu hazır giyim markasının satışları ve pazar payları Çin'de düşüş yaşadı. İlgili yasal riskler ve satışlar üzerindeki potansiyel etki, yabancı işletmeleri ABD düzenlemelerine tek taraflı anlaşmalarından caydırabilir.
ÇİN 120'DEN FAZLA ÜLKE VE BÖLGENİN EN BÜYÜK TİCARET ORTAĞI
İkincisi, yasa ABD iş dünyasına herkesten daha fazla zarar verecek. Yasaya göre, 'Xinjiang'da veya UFLPA Varlık Listesindeki bir kuruluş tarafından tamamen veya kısmen çıkarılan veya üretilen malların, istisna verilmediği sürece ABD'den ithal edilmesi yasaktır'. UFLPA tarafından zorunlu kılınan ABD gümrük denetimine tabi olan işlemlerin, yasanın yürürlüğe girmesinden sonra, önceden 1 milyon dolardan daha az iken, 11,5 milyon dolara yükseleceği tahmin ediliyor. Artan yaptırım iş yükü, uyumluluk ve lojistik maliyetlerle birleştiğinde, küçük ve orta ölçekli Amerikan şirketlerini kaos ve dehşet içinde bırakacak. Bazı araştırmacılar, dünya çapında bir milyon işletmenin etkileneceğine inanıyor.
Yasa, Covid-19, Ukrayna, azalmayan enflasyon ve tedarik zinciri kesintilerinin bir arada olduğu ekonomik beklentileri daha da azaltacağından Biden yönetimi için de iyiye işaret değil. Tıpkı Trump'ın gümrük zamlarıyla sonuçlandığı gibi, ABD'deki işletmeler ve tüketiciler de yükü taşıyacak.
Son olarak, Xinjiang'ı şirketlerden kesme fikri imkânsız değilse de etkisiz olacaktır. Çin'in 120'den fazla ülke ve bölgenin en büyük ticaret ortağı olmasıyla birlikte, Xinjianguzun süredir dünyanın dört bir yanından üreticilerle derinden bütünleşmiştir. ABD Ticaret Temsilcisi Katherine Tai'in kabul ettiği gibi, ABD güneş paneli üreticisi olarak Çin'e yüzde 85 oranında bağımlı ve tedarik zinciri Xinjiang’dan geçiyor.
Basitçe söylemek gerekirse ABD, UFLPA'yı empoze ederek, modern üretimin nasıl çalıştığı göz önüne alındığında neredeyse imkânsız bir görev olan ispat yükümlülüğünü ithalatçıların üzerine bindirdi. UFLPA, 'zorla çalıştırmayı' caydırmak yerine, hâlihazırda problemli olan küresel tedarik zincirlerine yalnızca daha fazla sorun ekleyecek ve Amerikan halkı ile dünya halklarının üzerindeki yükü artıracaktır.