Port Jefferson, New York’ta doğup büyüyen Chiang, Brown Üniversitesi’nden bilgisayar bilimi diplomasına sahiptir. Onu Arrival filmi ile tanımış, dilimize çevrilen iki kitabını alarak diğer dahiyane öykülerini okumuştuk.
Chiang, “Bu hikayenin ilham kaynağı bir arkadaşıyla yaptığı bir konuşma sırasında geldi” diyor ve ekliyor: “Babil Kulesi efsanesinin İbranice okulunda öğretildiği versiyonundan bahsettiğinde. Sadece Eski Ahit hesabını biliyordum ve bu benim üzerimde hiçbir zaman büyük bir etki bırakmamıştı. Ancak tam uzunlukta versiyonda kule o kadar uzun ki tırmanması bir yıl alıyor; Bir adam ölümüne düştüğünde kimse yas tutmaz, ancak bir tuğla düştüğünde tepedeki işçiler ağlarlar çünkü onun yerini alması bir yıl sürer.
“Sanırım hikaye anlatıcısı projenin ahlakını sorguluyordu. Ancak benim için masal, Magritte’nin Pireneler’deki Kalesini anımsatan, gökyüzündeki fantastik bir şehrin görüntülerini çağrıştırdı. Böyle bir şeyi hayal eden kişinin küstahlığına, gevezeliğine şaşırdım. “Okuyucular, bu hikayenin ilkel bir dünya görüşünden bilim-kurgusal a geçiş hakkında yorum yaptılar. Hikayenin bu yönünü yazarken fark etmediğimi itiraf etmeliyim. (Belki de kaç tane bilimsel yasayı çiğnediğimin farkında olduğum için; Babillilerin kendileri bu hikayeyi tamamen fantezi olarak kabul edecek kadar fizik ve astronomi biliyorlardı.) Hikaye hakkında bilim kurgu olduğunu düşündüğüm şey, Tanrı’nın varlığına dair aldığı rasyonalist konumdu. Tanrı’nın var olduğuna inanıyorsanız, evreni inancınızı destekleyecek şekilde kolayca yorumlayabilirsiniz. Ancak evrenin tamamen mekanik olduğuna inanıyorsanız, bu görüş için de bol miktarda kanıt bulabilirsiniz.” TED Chiang
Şinar ovasının karşısına döşenecek kule olsaydı, bir ucundan diğer ucuna yürümek iki günlük bir yolculuk olurdu. Kule ayakta dururken, bir adam yüksüz yürürse tabanından zirvesine tırmanmak tam bir buçuk ay sürer. Ancak çok az insan kuleye boş ellerle tırmanır; Çoğu erkeğin hızı, arkalarından çektikleri tuğla arabasıyla çok yavaşlar. Bir tuğlanın bir arabaya yüklendiği gün ile kulenin bir parçasını oluşturmak için çıkarıldığı gün arasında dört ay geçer. Hillalum bütün hayatını Elam’da geçirmişti ve Babil’i yalnızca Elam’ın bakırının alıcısı olarak tanıyordu. Bakır külçeler, Karun’dan Aşağı Denize giden ve Fırat’a giden teknelerde taşındı. Hillalum ve diğer madenciler, bir tüccarın yüklü yük karavanıyla birlikte karadan seyahat ettiler. Yayladan, ovalardan, kanallar ve barajlarla ayrılmış yeşil alanlara inen tozlu bir yol boyunca yürüdüler. Hiçbiri kuleyi daha önce görmemişti. Hala fersah fersah uzaktayken görünür hale geldi: keten teli kadar ince, parıldayan havada sallanan, Babil’in kendisi olan çamur kabuğundan yükselen bir çizgi. Yaklaştıkça, kabuk güçlü surlara dönüştü, ama gördükleri tek şey kuleydi. Bakışlarını nehir ovasının seviyesine indirdiklerinde, kulenin şehir dışında yaptığı işaretleri gördüler; Fırat’ın kendisi artık tuğlalara kil sağlamak için kazılmış geniş, batık bir yatağın dibinden akıyordu. Şehrin güneyinde, artık yanmayan sıra sıra fırınlar görülüyordu.
Şehir kapılarına yaklaştıklarında kule, Hillalum’un hayal ettiği her şeyden daha büyük görünüyordu: etrafında bütün bir tapınak kadar büyük olması gereken tek bir sütun, ancak o kadar yükseğe çıktı ki görünmezliğe doğru küçüldü. Hepsi başları geriye eğik, güneşte gözlerini kısarak yürüdüler. Hillalum’un arkadaşı Nanni, huşu içinde onu dirseğiyle dürttü. “Buna tırmanacak mıyız? Zirveye mi?” “Kazmaya gidiyorum. Bu … doğal görünmüyor.” Madenciler, başka bir karavanın ayrıldığı batı duvarındaki merkezi kapıya ulaştılar. Duvarın sağladığı dar gölge şeridine doğru ilerlerken, ustabaşı Beli, kapı kulelerinin tepesinde duran kapı bekçilerine bağırdı. “Biz Elam ülkesinden çağrılan madencileriz.” Kapı bekçileri çok sevindi. Biri geri döndü, “Cennetin kasasını kazacak olan siz misiniz?” “Öyleyiz.” Bütün şehir kutlama yapıyordu. Festival sekiz gün önce, tuğlaların sonuncusu yola gönderildiğinde başlamıştı ve iki gün daha sürecekti. Her gün ve gece şehir sevindi, dans etti, ziyafet çekti. Tuğlac ustalarıyla birlikte, bacakları kuleye tırmanmaktan kaslarla bağlanmış adamlar olan araba çekicileriydi. Her sabah bir mürettebat yükselişine başladı; Dört gün boyunca tırmandılar, yüklerini bir sonraki elcikler ekibine aktardılar ve beşincide boş arabalarla şehre döndüler. Bu tür ekiplerden oluşan bir zincir, kulenin tepesine kadar yol açtı, ancak yalnızca en dipteki şehirle kutlandı. Kulede yaşayanlar için, daha önce bir şölenin tüm sütunu uzatmasına izin verecek kadar şarap ve et gönderilmişti. Akşam Hillalum ve diğer Elamlı madenciler, yiyecek yüklü uzun bir masanın önünde kil taburelerin üzerine oturdular, birçoğu arasında şehir meydanına yerleştirilmiş bir masa. Madenciler çekicilerle konuşarak kuleyi sordular. Nanni, “Biri bana kulenin tepesinde çalışan duvar ustalarının bir tuğla düşürüldüğünde feryat edip saçlarını yırttıklarını, çünkü değiştirilmesinin dört ay süreceğini, ancak bir adam ölümüne düştüğünde kimsenin farkına varmayacağını söyledi. Bu doğru mu?” En konuşkan çekicilerden biri olan Lugatum başını salladı. “Hayır, bu sadece bir hikaye. Kuleye çıkan sürekli bir tuğla kervanı var; Her gün binlerce tuğla zirveye ulaşıyor. Tek bir tuğlanın kaybı, duvarcılar için hiçbir şey ifade etmez.” Onlara doğru eğildi. “Ancak, bir erkeğin hayatından daha değerli oldukları bir şey var: bir mala.” “Neden mala?” “Bir duvarcı malasını düşürürse, yenisi ortaya çıkana kadar hiçbir iş yapamaz. Aylarca yediği yemeği kazanamaz, bu yüzden borca girmesi gerekir. Bir malanın kaybı çok fazla ağlamaya neden olur. Ama bir adam düşerse ve malası kalırsa, erkekler gizlice rahatlar. Bir sonraki malasını düşürecek olan, fazladan olanı alabilir ve borca girmeden çalışmaya devam edebilir.” Hillalum dehşete düştü ve çılgınca bir an için madencilerin kaç kazma getirdiğini saymaya çalıştı. Sonra fark etti. “Bu doğru olamaz. Neden yedek malalar getirmediniz? Ağırlıkları, oraya çıkan tüm tuğlalara karşı hiçbir şey olmazdı. Ve elbette, bir erkeğin kaybı, en üstte tuğla döşeme konusunda yetenekli fazladan bir adamı olmadığı sürece ciddi bir gecikme anlamına gelir. Böyle bir adam olmadan, bir başkasının alttan tırmanmasını beklemek zorundalar.” Tüm çekiciler kahkahalarla kükredi. “Bunu kandıramayız,” dedi Lugatum çok eğlenerek.
Hillalum’a döndü. “Festival bittikten sonra tırmanışa başlayacak mısın?” Hillalum bir kase biradan içti. “evet. Batılı bir ülkeden madencilerin bize katılacağını duydum ama onları görmedim. Onları tanıyor musun?”Evet, Mısır denen bir ülkeden geliyorlar, ama sizin gibi maden çıkarmıyorlar. Taş taşıyorlar.” “Elam’da da taş kazıyoruz,” dedi Nanni, ağzı domuz eti dolu. “Yaptıkları gibi değil. Granit kestiler.”Granit mi?” Kireçtaşı ve kaymaktaşı Elam’da çıkarıldı, ancak granit değil. “Emin misin?”Mısır’a seyahat eden tüccarlar, büyük blokları olan kireçtaşı ve granitten inşa edilmiş taş zigguratları ve tapınakları olduğunu söylüyorlar. Ve granitten dev heykeller oyuyorlar.” “Ama granitin çalışması çok zor.” Lugatum omuz silkti. “Onlar için değil. Kraliyet mimarları, bu tür taş işçilerinin cennetin kasasına ulaştığınızda faydalı olabileceğine inanıyor.” Hillalum başını salladı. Bu doğru olabilir. Neye ihtiyaç duyacaklarını kim bilebilirdi? “Onları gördün mü?”Hayır, henüz burada değiller ama birkaç gün içinde bekleniyorlar. Bayram bitmeden gelmeyebilirler ama o zaman siz Elamlılar tek başınıza yükseleceksiniz.” “Bize eşlik edeceksin, değil mi?”Evet, ama sadece ilk dört gün için. O zaman geri dönmeliyiz, siz şanslı olanlar devam ederken.” “Neden bizi şanslı buluyorsun?” “Zirveye tırmanmayı çok istiyorum. Bir keresinde daha yüksek ekiplerle çekildim ve on iki günlük tırmanış yüksekliğine ulaştım, ama bu şimdiye kadar gittiğim kadar yüksek. Çok daha yükseğe çıkacaksın.” Lugatum hüzünle gülümsedi. “Seni kıskanıyorum, cennetin tonozuna dokunacaksın.” Cennetin kasasına dokunmak için. Kazmalarla açmak için. Hillalum bu fikre karşı tedirgin hissetti. “Kıskançlık için bir sebep yok —” diye başladı. “Doğru,” dedi Nanni. “İşimiz bittiğinde, bütün insanlar cennetin tonozuna dokunacak.” Ertesi sabah Hillalum kuleyi görmeye gitti. Onu çevreleyen dev avluda durdu. Bir tarafta, kendi başına görülürse etkileyici olacak bir tapınak vardı, ancak kulenin yanında fark edilmeden duruyordu. Onun tüm sağlamlığını hissedebiliyordu. Tüm masallara göre kule, hiçbir zigguratın sahip olmadığı güçlü bir güce sahip olacak şekilde inşa edildi; Sonuna kadar fırınlanmış tuğladan yapılmışken, sıradan zigguratlar sadece güneşte kurutulmuş kerpiçti ve sadece cephe için fırınlanmış tuğlaya sahipti. Tuğlalar, ateşlenen kilin içine batırılmış ve tuğlaların kendileri kadar güçlü bir bağ oluşturmak için sertleştirilen bir bitüm harcı içine yerleştirildi. Kulenin tabanı sıradan bir zigguratın ilk iki platformuna benziyordu. Bir tarafında yaklaşık iki yüz arşın, kırk arşın yüksekliğinde, güney yüzüne karşı üçlü merdivenli dev bir kare platform duruyordu. Bu ilk platformun üzerine yığılmış başka bir seviyeydi, yalnızca merkez tarafından ulaşılan daha küçük bir platformdu
17 sayfalık bu öyküyü okumak ve içindeki müthiş felsefeyi anlayıp çözmek isterseniz ingilizce Aslı’nın tamamı şu adreste: TIK TIK
Türkçe okumak isterseniz otomatik çeviri yaptırabilirsiniz.
Hayli zamandır burada bir şey paylaşmaya vaktim olmadı, malum sosyal medya kanalları yuvamızı ihmal ettiriyor, bunun için özür dilerim. Peki neden şimdi? Korkunç deprem felaketinin dördüncü gününde bu öykü o kadar sık aklıma geldi ki, bu baskıya dayanamadım! Tembelliğimi yendim ve işte karşınız çıkmış bulunuyorum. Bence #babilkulesi film olmayı Arrival’dan önce hak ediyordu fakat kapitalizmin işine gelmez, din olgusunu güç niteliğinde algılayanların hiç işine gelmez. Demek ki Babil Kulesinin filmini izlemek yakınlarda mümkün görünmüyor. Diğer yandan 2023 yılıyla birlikte geldiğini hissettiğim, hatta irkildiğim yeni bir şey(!) var. Belki hala dünyamız (ben) için bir frekans artışı söz konusu, ümit var. Ne dersiniz?
en derin sevgilerimle
Yorum Yapılmamış