BICEP2 isimli proje üzerinde çalışan Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden uzmanlar tarafından açıklanan keşfin, Güney Kutbu'ndaki bir teleskop yardımıyla yapıldığı belirtiliyor.
Araştırmayı yapan ekibin lideri John Kovac, “Bu sinyalin saptanması, kozmolojinin en önemli amaçlarından biriydi” diyor.
Araştırma çerçevesinde teleskop, galaksinin dışında, çok az ekstra galaktik materyalin bulunduğu bir bölge hedeflendi. Arkaplandaki kozmik mikrodalganın gözlemlenmesiyle, küçük dalgalanmalar, evrenin başlangıç aşamasıyla ilgili ipuçları verdi.
* * *
Güneş Sistemi dışında dev bir gezegen keşfedildi
Jüpiter'in 11 katı büyüklüğündeki HD 106906 b, dev kütlesi ve bağlı bulunduğu yıldıza olan büyük uzaklık nedeniyle gezegen oluşum teorilerini alt üst etti.
ABD'deki Arizona Üniversitesi'nden bilim adamlarının liderliğinde çalışan uluslararası ekibin yaptığı araştırma, Güneş Sistemi dışında yer alan dev bir gezegenin varlığını ortaya çıkardı.
"HD 106906 b" adı verilen gezegen, Dünya'ya 299 ışık yılı mesafedeki Crux Takımyıldızı'nda yer alan HD 106906 yıldızının etrafında dönüyor. Kütlesi, Güneş Sistemi'ndeki en büyük gezegen olan Jüpiter'in 11 katı büyüklüğündeki HD 106906 b, dev yapısı ve bağlı bulunduğu yıldızla arasındaki çok büyük mesafe nedeniyle bilim dünyasında şaşkınlık yarattı.
Arizona Üniversitesi'nin internet sitesinde yayımlanan yazıda, gezegenin bağlı bulunduğu yıldızla arasındaki mesafenin, Dünya'nın Güneş'e ortalama uzaklığının 650 katı olmasının gezegen oluşumlarına ilişkin teorileri alt üst ettiği vurgulandı.
Bundan 4,5 milyar yıl önce oluşan Dünya ile kıyaslandığında 13 milyon yıl önce oluşmuş genç bir gezegen olan HD 106906 b, oluşum aşamasındaki ısısının bir kısmını hala muhafaza ediyor. Bu nedenle 1500 santigrat derecelik bir yüzey sıcaklığına sahip olan gezegen, etrafına gözle görülemeyen kızıl ötesi ışık saçıyor.
Gezegenin varlığını Şili'deki Atacama Çölü'nde bulunan Magellan Teleskobu üzerine yerleştirilen termal kızıl ötesi kameralar yardımıyla keşfeden bilim ekibi, gezegenin bağlı bulunduğu yıldızla birlikte hareket ettiğini ise Hubble Uzay Teleskobu'nun 8 yıl önce, başka bir araştırma programı için elde ettiği verileri inceleyerek teyit etti. Megallan Teleskobu üzerindeki "Folded-port InfraRed Echelette (FIRE)" spektrografı sayesinde keşfettikleri gök cisminin doğası ve yapısı hakkında detaylı bilgiye ulaşan araştırmacılar, böylece HD 106906 b'nin bir yıldızın yörüngesinde dönen bir gezegen olduğunu bilimsel olarak ortaya koydu.
HD 106906 b mevcut teorileri alt üst etti
Bilim dünyasında kabul gören teorilerden birine göre, Dünya gibi, bağlı bulunduğu yıldızın yakınında yer alan yıldızlar, oluşum halindeki bir yıldızın çevresindeki, başlangıç diski olarak adlandırılan, disk biçimindeki toz ve gaz bulutu içinde oluşan küçük asteroit benzeri yapıların bir araya gelmesiyle oluşuyor. Ancak bu teori, çok ağır işleyen bir süreç gerektirmesi nedeniyle, HD 106906 b gibi çok genç, bağlı bulunduğu yıldızdan çok uzakta ve dev yapıdaki bir gezegenin nasıl oluştuğunu açıklamaya yetmiyor.
Diğer teori ise dev gezegenlerin, başlangıç diskini oluşturan materyalin direkt olarak çökmesi durumunda hızla oluşabileceğini öngörüyor. Ancak başlangıç disklerinin dış alanındaki kütlelerinin HD 106906 b gibi bir gezegeni oluşturacak bir büyüklüğe erişmesinin çok zor olması nedeniyle bu da söz konusu dev kütleli gezegenin oluşumunu açıklamak için yeterli görülmüyor.
Bilim ekibinin başı Arizona Üniversitesi Astronomi Bölümü yüksek lisans öğrencisi Vanessa Bailey, yaptıkları keşfin, gezegen ve yıldız oluşumlarına ilişkin bilinen hiçbir modelin gözlemlenen bu sistemi açıklayamaması nedeniyle özel bir önem taşıdığının altını çizdi.
http://dunya.milliyet.com.tr/gunes-sistemi-disinda-dev-bir/dunya/detay/1803776/default.htm
*
BİR YILDIZ BİR KARADELİKLE KARŞILAŞTIĞINDA...
UZAYIN GİZEMLİ SESİ
NASA tarafından muhtelif misyonlar için gönderilen Voyager ve benzeri uzay sondaları yoluyla kayda geçirilmiş seslerden oluşan ilginç bir derleme...
Orijinal arkaplan haritası 2 Mikron Tüm Gökyüzü Araştırması (2MASS) adlı kızılötesi astronomi çalışmasından alındı. Henry Draper Kataloğu'nda yer alan yıldızlar da görüntünün üzerine bindirildi.
Kara deliklerin maddenin en yoğun hali olduğu düşünülüyor ve ikili yıldız sistemlerinde ve küre şeklindeki yıldız kümeleri, galaksiler ve kuazarların merkezinde bulunduklarına dair dolaylı kanıt bulunuyor.
Paris Astrofizik Enstitüsü'nden Alain Riazuelo, "Bu bir kara deliğe doğru gittiğinizde ne göreceğinizi gösteriyor. Bu bilgisayarla oluşturulmuş görüntü, böyle bir durumda her şeyin ne kadar tuhaf görüneceğini ortaya koyuyor" diyor.
(DIŞ HABERLER / GAZETEPORT)
Dünyaya uzaydan mı geldiler?
Araştırmanın başında yer alan Bill Bottke, altın, platin, palladyum ve diğer "siderofil" adı verilen elementlerin (demirle birlikte bulunma eğilimi gösteren, atomik özelliği nedeniyle diğer elementlerle kimyasal bileşimler yapmaya elverişli olmayan nabit metal halinde elementler) demirle kuvvetli çekim gücü bulunduğunu ve demiri Dünya, Ay ve Mars’ın çekirdeğine doğru takip etmiş olmaları, böylece bu metallerin bu gezegenlerin manto ve kabuğunda seyrek kalmış olması gerektiğini belirtti.
Ancak değerli metallerin bu gök cisimlerinin üst katmanlarında da önemli miktarda bulunduğunu söyleyen Bottke, "Bu elementlerin bolluğu şaşırtıcı.
İnsanlar merak ediyor, bu nasıl olabilir diye. Yıllardır bunu tartışıyorlar" dedi.
Bottke ve meslektaşlarının teorisine göre, siderofiller, çekirdeğin oluşumundan hemen sonra, tam bir gezegen boyutuna ulaşmış gök cisimlerinden daha küçük gezegensilerle çarpışarak, yeniden Dünya’ya enjekte oldular.
Bu bombardımanın yaklaşık 4,5 milyar yıl önce, güneş sisteminin gezegen oluşumunun sonlarına doğru meydana geldiğini belirten araştırmacılar, bunun, Mars boyutunda bir gök cismiyle çarpışmayla on milyonlarca yıl süreçte ve çarpışma sonucu Dünya’dan kopan bir parçanın da Ay’ı ortaya çıkarmış olabileceğini kaydettiler.
* * *
Uzayda şaşırtıcı görüntü
16.12.2010 - 10:48
Uzaydaki 'kırmızı baloncuğu' Hubble Uzay Teleskopu görüntüledi.
NASA'nın Hubble Uzay Teleskopu tarafından yakalanan ve uzayda dev bir kırmızı baloncuğu andıran bu görüntü, dört yüzyıl önce meydana gelen muazzam bir süpernovaya (enerjisi biten Büyük Yıldızların şiddetle patlaması durumu) ait.
Patlama sonucu bir süpernovadan kaynaklanan materyalle oluşan ince tabaka bir baloncuğu andırıyor. Dünya'dan yaklaşık 160 bin ışık yılı uzaklıktaki küçük bir galaksi olan Büyük Magellanic Bulut'taki güçlü bir patlamanın ardından oluşmuş. Patlama sonucu püsküren gazlarla oluşan bu 'baloncuğa' SNR B0509-67.5 ya da kısaca SNR 0509 deniyor.
Baloncuk görünümlü oluşum, 23 ışık yılı genişliğinde ve saatte 11 milyon kilometreden fazla hızla genişliyor. Baloncuğa neden olan süpernovanın adı ise Type 1a.
(DIŞ HABERLER / GAZETEPORT)
* * *
Kainatın evrimindeki kayıp halka bulundu
07.01.2011 - 00:36
Astronomlar, Büyük Patlama'nın ardından Büyük Patlama'dan sonra kainatın evriminde 'kayıp halkayı' bulduklarını öne sürdü.
Bilim insanları yıllardır uzayın 'karanlık çağlarına' (13.7 milyar yıl önceki Büyük Patlama ile ilk yıldızların oluşumu arasındaki dönem) dair bilgi sahibi değildi.
Ama Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, büyük bir kara delikten yayılan bir ışığı yakaladı ve bunu evrenin tarihinin bilinmeyen kısmına ışık tutacağını düşünüyorlar.
Bilim insanları, ilk yıldızların kalıntılarını ve Güneş'ten 25 kat daha büyük patlayan bir yıldızın patlamasına ait kanıtları keşfetti.
Cambridge Astronomi Enstitüsü'nden Profesör Max Pettini, bu gazların keşfinin evrinin oluşumunu anlamaya yardımcı olacağına inanıyor.
Pettini, "Gökcisminden yayılan ışığı kullanarak Karanlık Çağlar'a bakabildik. Işık o yöndeki her gaz bulutunun ölçülebileceği bir arka perde sağlıyor. Bulutta küçük miktarlarda elementler olduğunu keşfettik. Bunlar boyut olarak, bugünkü normal yıldızlardakilerden çok farklı. En dikkat çekici olan, karbon demir oranının Güneş'te ölçülenden 35 kat daha büyük olması. Bileşim, Güneş'ten 25 kat daha büyük olan ve esas olarak sadece hidrojen ve helyumdan meydana gelen bir yıldızdan yayılan gaz olduğu sonucunu çıkarmamızı sağlıyor. Aslında bu bize evrenin ilk zamanlarına giden kayıp bir halkayı sağlayan bir fosil kalıntı" diye konuştu.
California Teknoloji Enstitüsü ile bir araya gelen Cambridge bilim insanları, dünyanın en büyük teleskoplarını kullanarak bu araştırmayı gerçekleştirdi.
(DIŞ HABERLER / GAZETEPORT)
* * *