Kan şekeri ile iradenin ilişkisi
Yayınlanma Tarihi: 07.06.2015
Okunma Sayısı: 23922
Bir önceki yazıda bahsettiğimiz araştırma*, irade kullanması gereken bir iş yapan (örneğin duygularını veya düşüncelerini kontrol etmek) kişilerin hemen sonraki benzer bir eylemde daha başarısız olduğunu göstermişti. Araştırmacılar, iradenin bir havuz gibi çalıştığını, bu havuzdaki enerji azaldığında, bu gibi eylemleri yapmanın zorlaştığını iddia etmişlerdi. Peki, irade bir havuz gibi çalışıyorsa, bu enerji havuzunu boşaltan başka şeyler de kendimizi kontrol etmemizi zorlaştırır mı?
M. T. Gailliot ve arkadaşlarının yaptığı bir araştırmaya göre, evet. Bu araştırmada, dört ayrı deneyde katılımcılardan art arda, irade gerektiren iki görev yapmaları istenmiş (ör. dikkat gerektiren bir iş yapma, duygularını kontrol etmeye çalışma, bir bulmacayı çözme). Araştırmacılar, bu iki görev arasında katılımcıların kan şekerini ölçmüşler. Sonuçlar, arada ölçülen kan şekeri daha düşük olan katılımcıların ikinci görevde daha başarısız olduklarını veya daha çabuk pes ettiklerini göstermiş!
Üstelik araştırmacılar bunun üzerine üç deney daha yapmışlar. Yine iki, irade gerektiren görev arasında (ör. zor bir düşünceyle başa çıkma, bir sınava girme, dikkat gerektiren bir iş yapma, bir bulmaca çözme ve hatta bir başkasına yardım etmeyi kabul etme) bazı katılımcılara şekerli, bazı katılımcılara ise besin değeri olmayan, tatlandırıcılı bir limonata vermişler. Şekerli içeceği tüketen katılımcıların ikinci görevde diğerlerine göre daha başarılı/olumlu olduğunu görmüşler. Yani tükenen havuz, glikozla telafi edildiğinde normal performans görülmüş!
Bunlar, hem iradenin sınırlı bir havuz gibi işlediği fikrini destekliyor, hem de bu havuzdaki eksikliğin (en azından kısmen) glikoz tarafından telafi edilebildiğini gösteriyorlar. Her ne kadar iradenin kuvvetini belirleyen tek şeyin kanımızdaki glikoz seviyesi olduğunu veya irade gerektiren her işin her insanı aynı şekilde etkilediğini düşünmek yanlış olsa da, kan şekeri seviyesinin burada belirleyici olan etkenlerden biri olduğunu bilmeliyiz. Ayrıca bedenimiz için glikozun tek kaynağının şekerli besinler olmadığını, diğer besinlerin de kan şekerini artırabildiğini de hatırlamalıyız. Dolayısıyla zor, irade ve dikkat gerektiren bir işe girişirken, kan şekerimizin daha yüksek olduğu bir zamanı seçmekte fayda var.
Peki, iradenin üzerinde başka nelerin etkisi bulunur? İrademizi genel olarak daha güçlü hale getirmemiz mümkün mü? Başka nasıl davranışlar irade havuzunu tüketir? Bunları gelecekteki yazılarımızda tartışacağız!
Kaynaklar:
Baumeister, R. F. (2014). Self-regulation, ego depletion, and inhibition. Neuropsychologia, 65, 313 – 319.
Gailliot, M. T., Baumeister, R. F., DeWall, C. N., Maner, J. K., Plant, E. A.,Tice, D. M., et al. (2007). Self-control relies on glucose as a limited energy source: willpower is more than a metaphor. Journal of Personality and Social Psychology, 92, 325–336.
Etiketler
Onay Bekleyenler 0
Yorumlar 0