“Polis arabası geliyor anne, acele et, kaç! Yakalanma lütfen n’olur”. Bir zamanlar Güney Afrika’nın her mahallesinde çocukların sesinden duyulan bu sözler, Miriam Makeba’nın “Khawuleza” şarkısının da sözleridir.
Johannesburg kentinde 4 Mart 1932 tarihinde doğan Makeba, Güney Afrika’nın demokratik bir seçimle iktidara gelen ilk devlet başkanı Nelson Mandela gibi, ülkesinin insan hakları savunucularından biri olarak tanındı. Irkçı yönetime muhalif bir belgesel filmde oynayan ve Mandela’ya destek veren sanatçı, devrimci düşünceleri nedeniyle 1960 yılında ülkesinde tehlikeli ilan edilerek pasaportu iptal edildi. Vatandaşlıktan çıkartıldığı ülkesine ancak 30 yıl sonra dönebildi.
Bir caz sanatçısı olarak adını duyuran Makeba, kariyerinin ilerleyen yıllarında birçok farklı müzik türünü barındıran “world music” (dünya müziği) alanında eserler üretmeye başladı. Amerikalı şarkıcı ve besteciler Harry Belafonte ve Paul Simon’ın yanı sıra, ilk kocası olan Güney Afrikalı trompetçi Hugh Masekela ile sahneye çıkan Makeba, gençlik yıllarında büyük bir hayran kitlesine ulaştı. 1956 yılında “Pata Pata” şarkısını yazan ve yayınlayan ünlü şarkıcı, 1966 yılında An Evening with Harry Belafonte and Miriam Makeba albümü ile Grammy ödülü alan ilk Afrikalı sanatçı oldu.
Amerikan halkının Makeba’ya gösterdiği ilgi, sanatçının 1968 yılında radikal siyahi eylemci Stokely Carmichael ile evlenmesi üzerine tersine döndü. Makeba’nın ülkedeki konserleri ve albüm anlaşmaları kısa sürede iptal edildi. Afrika’ya dönen ve Gine’de yaşamaya başlayan Makeba, müzik çalışmalarına ve konserlere devam etti. Gine hükümeti, sanatçıdan BM Genel Kurulu’na temsilci olarak katılmasını istedi. Genel Kurul’a iki kez seslenen Makeba, apartheid rejimine karşı görüşlerini dile getirdi.
Hayatı boyunca 30’dan fazla albüm yaptı. 90’ların başında cezaevinden çıkan Nelson Mandela, Makeba’yı, apartheid sonrası Güney Afrika’ya dönmeye ikna etti.
Bütün hayatını insan hakları ve ırkçılığa karşı mücadele ile geçiren “Afrika Ana” lakaplı Miriam Makeba, 10 Kasım 2008’de, bir konser sırasında hayatını kaybetti.