Loading
Namazla ilgili çeşitli sorular
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 1!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 2!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 3!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 4!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 5!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 6!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 7!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 8!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 9!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 10!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 11!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 12!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 13!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 14!
Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız - 15!
Sual: Namaz çeşitleri nelerdir?
CEVAP
Namazlar farz, vacip ve nafile olmak üzere üçe ayrılır. Bunlardan;
1- Farz namazlar: Beş vakit namazın farzları, Cuma namazının iki rekat farzı ve cenaze namazı, farz namazlardır. (Cenaze namazı farz-ı kifayedir.)
2- Vacip namazlar: Vitir namazı, bayram namazları, adak olan namaz ve başlanıp yarıda kalan nafile namazlardır. Kazaya kalan vitir namazını da, kaza etmek vaciptir.
3- Nafile namazlar: Beş vakit namazın sünnetleri, teravih namazı ve sevap kazanmak niyeti ile kılınan teheccüd, tehıyyat-ül-mescid, işrak, duha, evvabin, istihare, tesbih namazları gibi namazlar, nafile namazlardır. Yani kılınması emir değildir. Farz ve vacip olan namazlardan, borcu olmayan bir kimsenin, nafile ibadetlerine de sevap verilir.
Namaza giderken
Sual: Namaz kılmaya gittiğim zaman, benimle oturan insanlara, gelin namaz kılalım demiyorum. Bu durumda günahım var mıdır?
CEVAP
Size günah olmaz. Namaz kılmaya giderken, ben namaz kılmaya gidiyorum derseniz, iyi olur. Onlara namazı hatırlatmış olursunuz. Bak bu genç kılıyor, biz de kılsak diye düşünen çıkabilir. Yani bir çeşit emr-i maruf olur, iyi olur. Namaza düşman olanlara ise söylenmez. Hatta onlardan namaz kıldığımızı gizlemek lazımdır.
Cünüp olduğunu bilmeden
Sual: Farkında olmadan cünüp olarak namaz kılan, haram işlemiş olur mu?
CEVAP
Bilmeyince günah olmaz. Eğer hiç farkına varmasaydı, namazı bile sahih olurdu. Allahü teâlâ gücümüzün yetmediği işleri, emirleri teklif etmez.
Çalar saat
Sual: Allahü ekber sesi çıkaran saatleri sabah namazına uyanmak için kullanmak caiz mi?
CEVAP
Çalar saat kullanmalıdır.
İhtiyaç varsa
Sual: İhtiyaçsız, sabah Maliki, öğle Şafii’ye göre namaz kılmak caiz mi?
CEVAP
Bir ihtiyaç olunca caiz olur.
Namazda kastedilen kol
Sual: Namazda bütün kol, iki uzuv mu?
CEVAP
Evet.
Fildişi tarakla
Sual: Maliki’de, fildişi tarakla, namaz kılmak caiz mi?
CEVAP
Evet.
Yan tarafa alsa
Sual: Yol üstüne durup namaz kılanın önünden geçmemek için, onu tutup, bir metre yan tarafa alsak, bu kimsenin namazı bozulur mu?
CEVAP
Hayır.
Farzı nafile olarak yapmak
Sual: (Farzı nafile olarak yapmak, müekked sünnetleri yapmaktan daha çok sevap olur) buyuruluyor. Bu hangi ibadetlerde olur?
CEVAP
Namaz ve hacda olur. Mesela, nafile hac yapmak, umre yapmaktan daha sevaptır. Öğleyi yalnız kılıp son sünneti kılacağı sırada yanında cemaatle namaz kılınmaya başlansa, hemen cemaate uyup onlarla öğleyi nafile olarak kılmak, öğlenin ilk ve son sünnetinden daha sevaptır.
Tekrar kılmak
Sual: Farzı nafile olarak yapmak, sünnetten evla olduğuna göre, farzı tekrar kılmakta mahzur var mı?
CEVAP
Farz tekrar kılınmaz. Ancak, farz kılarken sünnetlerinden birini terk etmişse veya mekruh işlemişse o zaman caiz olur. Bir de, hazır cemaat varsa onlara uyarak nafile kılmak caizdir.
Sünnet olanı değiştirmek
Sual: Namazda otururken, sünnet diye, kıbleye dönmesi için, sol ayağı da, sağ ayak gibi dikmek bid'at olur mu?
CEVAP
Evet, bid’at olur.
Farzdan sonra
Sual: Yetişilemezse, yatsının ilk sünneti, farzdan sonra kılınır mı?
CEVAP
Evet.
Abdestsiz olduğunu hatırlayan
Sual: Kendini abdestli zannedip akşam namazın farzını kılsa, sünneti kılarken abdestsiz olduğunu hatırlasa, farzı tekrar kılması gerekir mi?
CEVAP
Abdest alıp farzı tekrar kılar. Vakit çıktıktan sonra hatırlarsa kaza eder.
Namazın içindeki sünnetler
Sual: Namaz içindeki sünnetlerden biri terk edilince, mesela başı açık namaz kılanın, o namazı iade etmesinin hükmü nedir?
CEVAP
Gerekmez. O namazı iade etmek, sünnettir. İade etmese de olur. Yanlışlıkla terk edilirse mahzuru olmaz.
Sabah namazlarını kaçıran
Sual: Sabah namazlarını kaçıran ne yapmalıdır?
CEVAP
Erken yatmalı ve çalar saat kullanmalı. Ayrıca her zaman şu üç şeye mani olan her şeyi terk edip üç şeye sarılmalı:
1- Namazları vaktinde kılmaya,
2- Haramlardan sakınmaya,
3- Helal lokma yemeye.
İbadetten sevap beklenir
Sual: S. Ebediyye’de orucun Allahın emri olduğuna inanmak ve sevab bekleyerek tutmak lazım olduğu bildiriliyor. Oruç gibi, namaz için de, aynı şekilde sevab beklemek lazım mıdır?
CEVAP
Elbette sevab beklemek lazımdır. Zekât da öyle, hac da öyledir.
Dört rekât niyetiyle
Sual: Dört rekât niyetiyle bir nafile namaza başlayıp, herhangi bir sebeple iki kılıp selam verilirse, kılmadığımız iki rekât üzerimize vacib mi olur?
CEVAP
Evet.
Peygamberlere kıldırdığı namaz
Sual: Peygamber efendimiz miraca çıkmadan namaz farz edilmemişti. Kudüs'te bütün Peygamberlere kıldırdığı namaz nafile mi idi?
CEVAP
Evet.
Eda niyetiyle kaza
Sual: Eda niyetiyle kaza, kaza niyetiyle eda caiz midir?
CEVAP
Eda niyetiyle kılınan bir namaz, vakti girmemişse, nafile olur. Vakti çıktıktan sonra kılınmış ise, kaza olur. Mesela, (Bugünkü öğle namazını eda etmeye) diye niyet eden, vakti çıkmış ise öğleyi kaza etmiş olur. Öğle vakti çıktı zannederek, (Bugünkü öğleyi kaza etmeye) diye niyet edip namaz kılarsa, vakit çıkmadığı anlaşılınca, öğleyi eda etmiş olur; fakat geçmiş öğle namazını kazaya niyet ederek kıldığı namaz, o günün öğle namazının yerine geçmez; çünkü bugünün namazına diye niyet etmemiştir.
Erkeğin buluğa ermesi
Sual: Erkek çocuklar buluğa kaç yaşında ulaşır? Buluğa ulaşmadığı müddetçe dini emirlerle yükümlü olmaz mı?
CEVAP
12 yaşından itibaren buluğa ulaşır. Eğer 15 ini doldurduğu halde, hâlâ buluğa ermemişse, ermiş kabul edilir, dini emirleri yapmakla yükümlü olur.
Sevabı gönderilir
Sual: Ölü veya diri için namaz kılmak, oruç tutmak ve ona bu sevabı yollamak caiz olur mu?
CEVAP
Namazın, orucun sevabı ona gönderilir; fakat onun için namaz kılınmaz, oruç tutulmaz.
Küçük çocuk ve abdest
Sual: Küçük çocuk Kur'an-ı kerimi abdestsiz tutabilir mi, namaz kılabilir mi?
CEVAP
Tutabilir. Usulen olsun abdesti öğretmeli, teyemmümü öğretmeli. Namaz kılacaksan teyemmüm et demeli, abdestsiz kılsa da olur, fakat namaz için abdestin lüzumunu öğrenmeli. Abdestsiz kılınamayacağını bilmeli.
Yeni iman eden
Sual: Kâfirken müslüman olan, kâfirken kılmadığı namaz ve tutmadığı oruç borçlarını kaza eder mi?
CEVAP
İman edenin namaz ve oruç borcu olmaz; çünkü o kâfir iken ona namaz kılmak ve oruç tutmak farz değildi. Diğer ibadetler de, zekât ve hac da böyledir.
İçki içen de namaz kılmalı
Sual: İçki içen birinin, içkinin 40 gün vücuttan çıkmayacağını ve 40 gün ibadetlerinin kabul olmayacağını düşünerek, namazı bırakması doğru olur mu?
CEVAP
Doğru olmaz. Çok yanlış olur. Namazı bırakmak çok büyük günahtır. İçki vücuttan kırk gün çıkmaz diye bir şey yok. Kur'an-ı kerimde sarhoş iken kılmayın deniliyor, okuduğunu anlarsa kılması lazım. Ayıkken kılması lazımdır. Derhal namaza başlamalı. Ne günah işlenirse işlensin namaz terk edilmemeli. İçki içenin namazı sahihtir, yani borç ödenmiş olur; ama büyük sevablara kavuşamaz.
Evde namaz kılmak
Sual: (Namazlarınızın bir kısmını evde kılın ve evlerinizi kabre çevirmeyin) hadisine uyarak, ara sıra namazlarımızı evde kılıyor, camiye, cemaate gitmiyoruz. Uygun mudur?
CEVAP
Hadis-i şeriften kendi anladığımıza göre amel etmemiz caiz olmaz. İmam uygunsa, evde kılmak uygun olmaz. Evlerde kaza ve nafile kılarak evleri ibadetsiz geçen kabir haline getirmemeli. İmam-ı Münziri hazretleri buyuruyor ki:
(Evlerinizi kabre çevirmeyin) hadis-i şerifi, evlerinizi namaz kılmamakla, kabirlere benzetmeyin demektir; çünkü kabristanda namaz kılmak caiz değildir.
Yatsının ilk ve son sünneti
Sual: Yatsı namazının ilk ve son sünnetiyle alakalı bir hadis-i şerif var mıdır?
CEVAP
Hazret-i İbni Ömer’in, (Resulullah ile beraber, yatsı namazından sonra iki rekat namaz kıldık) diye bildirdiği hadis-i şerifi, yatsının son sünnetini, Hazret-i Abdullah ibni Mugaffelin rivayet ettiği, (Her ezan ve ikamet arasında namaz vardır) hadis-i şerifi de, yatsının ilk sünnetini göstermektedir. (Buhari)
Tembelliğin ilacı
Sual: Tembellikten, boş şeylerden nasıl kurtulabiliriz?
CEVAP
Tembelliğin ilacı, çalışkanlarla konuşmak, tembel, uyuşuk kimselerden kaçınmak, Allahü teâlâdan hayâ etmek lazım geldiğini ve azabının şiddetli olduğunu düşünmek ve namazları vaktinde kılmaktır. Namaza önem veren tembellikten kurtulur.
Haramdan kaçmayan
Sual: İçki içmek ve kumar oynamak gibi bir haramdan kaçmak mı daha sevap, yoksa namaz kılmak, oruç tutmak mı daha sevaptır? Yani bir kimse içki içiyorsa, kumar oynuyorsa, fakat namazlarını da kılıyorsa ahirette kârlı mı çıkar zararlı mı?
CEVAP
Zararlı çıkar. Çünkü haramdan kaçmanın sevabı, farzları yapmanın sevabından daha fazladır.
Sahibinin rızası olmayan yerde
Sual: Rızasız olarak zorla bir kimsenin evinde, bahçesinde namaz kılmak caiz midir?
CEVAP
Gasp edilen yerde namaz kılmak caiz ise de mekruhtur. Yani namaz borcu ödenmiş olursa da, namaz kılmakla hasıl olacak büyük sevaptan mahrum kalınır. Midesinde, elbisesinde azıcık haram bulunan kimsenin de namazı mekruh olur.
Müekked sünnetler kılınamamışsa
Sual: Müekked sünnetlerin vaktin farzlarından sonra da kılınabileceği, gayri müekked sünnetlerin ise kılınamayacağı doğru mudur?
CEVAP
Yanlıştır. Doğrusu şöyledir:
Öğlenin, müekked sünnet olan ilk sünneti, farzdan önce kılınamamışsa, farzdan sonra kılınır. Sabahın çok faziletli olan müekked sünneti, farzdan önce kılınmamışsa, farzdan sonra kılınmaz. Çünkü sabah namazının farzından sonra nafile kılınmaz. Sünnetler de nafiledir.
İkindinin sünneti, farzdan önce kılınamamışsa farzdan sonra kılınmaz. Çünkü akşama kadar kerahet vaktidir. Kerahet vaktinde sünnet, nafile kılınmaz. Yatsının ilk sünneti, gayr-i müekked olmasına rağmen, farzdan sonra kılınabilir. Çünkü yatsıdan sonra kerahet vakti yoktur. Sabaha kadar kılınabilir. Bu hususlar bütün fıkıh kitaplarında, mesela Redd-ül-muhtar’da yazılıdır.
Müstehab daha sevap olur mu?
Sual: Namaz kitabında, abdest alırken dişleri misvak ile temizlemek müstehaptır denirken, abdestin sünnetleri bahsinde ise, misvak önemli sünnet deniyor. Burada bir çelişki yok mu? Bunun gibi namaz kılarken rüku ve secdelerde tesbihleri üçer kere okumak sünnet, 5,7,9 gibi fazla okumak ise müstehaptır deniyor. Fazla okuyunca sevabı niye azalıyor ki?
CEVAP
Abdest alırken dişleri temizlemek, fırçalamak sünnettir. Bunu misvak ile yapmak müstehabdır, daha iyidir. Yani misvak kullanılınca hem sünnet yerine geliyor hem müstehab, parmakla veya diş fırçası ile dişler temizlenirse sadece sünnet yerine gelir. Bu sünnet misvakla yapılınca ayrıca müstehab sevabı da alınıyor.
Rüku ve secdelerde üçer defa tesbih çekmek sünnet, daha fazla çekince ayrıca müstehab sevabı da alınıyor.
Bunun gibi, namazda selam verirken, iki omuzuna bakmak sünnet, dikkatle bakmak ise müstehabdır.
Namaz içinde niyet
Sual: Namaz içinde, başka mezhebi taklide niyet etmek caiz mi?
CEVAP
Hayır.
Namazı kazaya bırakmamak için
Sual: Namaz vakti çıkmaya yakın, semavi özür olmadan eli kanayan, Maliki'yi taklit edip namaz kılabilir mi?
CEVAP
Namazı kazaya bırakmak haramdır. Namazı kazaya bırakmamak için taklit caizdir.
Haram işleyenden uzaklaşmalı
Sual: Tam İlmihal’de, (Parmağında altın yüzük takılı kimsenin bulunduğu sofraya oturmamalı ve birinci safta, böyle birisi yanında namaz kılmayıp, arka safa kaçmalı. Başka haramları kullananlardan da böyle uzaklaşmalı) deniyor. Bid'at sahibi olmak da bu hükme dâhil midir?
CEVAP
Evet.
Namaz kıldığından şüphe etmek
Sual: Namazı kılıp kılmadığından emin olamayan kimse ne yapmalı?
CEVAP
Namazı kıldığından şüphe eden kimse, vakit çıkmadıysa, o namazı tekrar kılar. Vakit çıktıysa artık kılması gerekmez.
Haram elbiseyle namaz
Sual: Bir erkeğin yanında çalınmış elbise ve ipek varsa, bunlarla namaz kılmak caiz olmadığı için namazını kazaya mı bırakması gerekir?
CEVAP
Namaz kazaya bırakılmaz. Özürsüz namazı kazaya bırakmak büyük günah olur. İpek elbiseyle namazını kılar. İbni Âbidin hazretleri buyuruyor ki:
İpek ve gasp edilmiş, çalınmış elbiseyle namaz kılmak tahrimen mekruhtur. Hiçbir şey bulamayan bir erkeğin, yalnız ipek bulunca, ipek elbiseyle namaz kılması lazım olur. (Redd-ül-muhtar)
Kamet okunduktan sonra
Sual: Peygamber efendimiz, (Farz namaz için kamet okununca, artık başka namaz kılınmaz) buyurunca, oradakiler, “Ya Resulallah, sabahın iki rekât sünneti de mi kılınmaz” diye sorduklarında, (Evet, sabahın iki rekât sünneti de kılınmaz) buyurduğu bildiriliyor. Kamet okunduktan sonra niye namaz kılınmaz?
CEVAP
Âlimler bu hadis-i şerifi şöyle açıklıyorlar:
Cemaatle farz namaz kılınırken sünnet kılmaya başlanmaz, hemen cemaate uyup farz kılınır demektir. Onun için cemaate geç gelen, sünnete hemen başlamamalı, farzı kıldıktan sonra o sünneti kılmalıdır. Ancak bundan sabah namazının sünneti ile ikindinin sünneti hariçtir. Sabah namazının kuvvetli sünneti farzdan sonra kılınmayacağı için, mümkünse, farza yetişebileceğini iyi anladığı takdirde, caminin girişinde cemaatten ayrı bir yerde kılmalı. Buna da imkân yoksa bir direk arkasında kılınabilir. Cemaatin arasında kılınmaz.
Kaza namazı olan Şafii
Sual: Şafii mezhebinde kazası olanın sünnet kılması harammış. Şafii âlimleri nasıl olur da namaz kılmaya haram diyebiliyorlar? Bu kadar mantıksızlık olur mu?
CEVAP
Bazı deyimler, tabirler vardır, bir şey söylenir başka şey anlaşılır. Mesela soba yanıyor denir, maksat içindeki odun yanıyor demektir, yoksa demir sobanın kendisi değil. Şafii âlimlerinin ve diğer mezhep âlimlerinin, kaza namazı varken sünnetle iştigal etmeye haram demeleri de böyledir. Haram olan sünnet kılmak değildir, farzı tehir etmektir. Sünnet olsun, nafile olsun namazla meşgul olmak sevaptır, ancak farz borcunu tehir etmek haramdır. Onun için sünnet kılmak haramdır deniyor. Sünnet kılınınca farz tehir edildiği için sünnet kılmak haramdır deniyor. Yoksa bizzat sünnet kılmak haramdır denmiyor.
Bu konuya örnek vermek için Tergib-us-salat kitabındaki iki hadis-i şerifi bildirelim:
(Bir namazı, vakti çıktıktan sonra kılan, 80 hukbe Cehennemde kalacaktır.)
(İki farz namazı bir araya getirmek, büyük günahtır.)
Birinci hadis-i şerifte, sanki namaz kılmak veya kazasını kılmanın cezası Cehennemde 80 hukbe kalmak olarak bildiriliyor. Burada namaz kılmak, kaza namazı kılmak günahtır denmiyor. Namazı özürsüz kazaya bırakmak günahtır deniyor.
İkinci hadis-i şerif de böyledir. Diyelim mazeretsiz öğle namazının farzını kılmayıp ikindi ile beraber kılmak büyük günahtır deniyor. Bu ne demek? Öğleyi mazeretsiz ikindi vaktine bırakmak büyük günahtır deniyor. Kaza etmekle bile günah affolmuyor. Ayrıca istiğfar etmek gerekir.
Namazda esnemek
Sual: Namazda esnerken ağzımızı elin içi ile mi yoksa dışı ile mi kapatmalıyız?
CEVAP
Ağzı açarak esnemek mekruhtur. Esnemeye mani olmak için, alt dudağı dişlerin arasına sıkıştırmalıdır. Esnemeye mani olunamazsa, ayakta sağ elin, diğer rükünlerde ve namaz dışında sol elin dışı ile, ağzı örtmek gerekir.
Tenin birbirine değmesi
Sual: Namazda, bacakların çıplak olarak, birbirine değmemesi için, eteğin altına mutlaka iç çamaşırı giymek gerekir mi?
CEVAP
Hayır, gerekmez. Değmesinin mahzuru olmaz.
Sabah namazına uyanabilmek için
Sual: Genelde sabah namazına kalkamayanın ne yapması gerekir?
CEVAP
Namaza uyandırıcı bir tedbir almak gerekir. Mesela erken yatmalı ve çalar saati kurmalıdır. Bu tedbirleri aldıktan sonra, Kevser suresini okuyup, (Ya Rabbi, sabah namazına vaktinde kalkmamı ihsan et) diye dua etmelidir. (Cennet Yolu İlmihali)
Kâbe’de kadın erkek cemaatli namaz
Sual: Kâbe’de erkek kadınla yan yana cemaatle namaz kılabilir mi?
CEVAP
Kılabilir. Bu Kâbe’ye mahsus istisna bir durumdur. (Dürr-ül-muhtar)
Uyuyanı namaza kaldırmak
Sual: Kaldığımız yerde uyuyanları namaza kaldırmak gerekir mi?
CEVAP
Memnun olacak kimseyi kaldırmak sünnettir. Beni kaldır diye tembih etmişse, kaldırmak farz olur. Memnun olmayanları kaldırmak gerekmez.
Dizlerini sert yere koyamamak
Sual: Dizlerinde ağrı olan bir kimse, dizlerini sert yere koyamıyorsa, namaz kılarken dizlerinin altına yumuşak bir şey, mesela sünger koyabilir mi?
CEVAP
Mazeret olduğu için mahzuru olmaz.
Erkeklerin tülbentle namazı
Sual: Arap ülkelerinde, erkekler başlarına beyaz tülbent bağlıyorlar. Tülbendi, agel denilen bağ ile tutturuyorlar. Bununla namaz kılmak caiz midir?
CEVAP
Arap ülkeleri çok sıcak yerlerdir. Beyaz renk güneş ışığını yansıtır. Belki de onun için başlarına tülbent takıyorlardır, üstelik ince ve hafiftir. Bununla da namaz kılmak caizdir.
Sert yatakta namaz
Sual: Somya veya sert yatak üzerinde, namaz kılmak caiz midir?
CEVAP
Evet, caizdir.
Pantolonla namaz
Sual: Kadın, pantolonla namaz kılabilir mi?
CEVAP
Örtünün dar olması veya bol olsa da, herhangi bir avret yerine yapışıp, uzvun belli olması, namaza zarar vermez, fakat böyle başkalarına karşı örtülmüş olmaz. (S. Ebediyye)
Pantolon erkek kıyafetidir. Kadın giyemezse de, herhangi bir sebeple giyilmişse, pantolon üstüne bir etek giyerek kılmak uygun olur.
Seccadeyi açık bırakmak
Sual: Namazdan sonra seccadenin açık kalması caiz midir, kapatmak veya kenarını kıvırmak gerekir mi?
CEVAP
Açık kalması caizdir, kapatmak veya kenarını kıvırmak gerekmez. Tozlanmasın, kirlenmesin diye kaldırmak iyi olur.
Farz namazı sebepsiz iade etmek
Sual: Bir farz namazı sebepsiz iade etmekte mahzur var mıdır?
CEVAP
Eda edilen bir namazı sebepsiz iade etmek, hadis-i şerifle men olunmuştur. İade etmek yerine, ilk kazaya kalmış bir farz namazı kaza etmelidir. Yahut, farz namazda şüpheli bir durum varsa, (Vaktine yetişip de kılamadığım son … namazına) diye niyet ederek kılınabilir. Böyle kılınca, farz sahih olmadıysa, bu namaz farzın yerine; sahih olmuşsa, kaza namazı yerine geçer.
Farz terk edilmişse, iade etmek farz olur. Vacib terk edilerek mekruh işlenmişse, o namazı iade etmek vacib olur. Sünnet terk edilerek mekruh işlenmişse, o namazı iade etmek sünnet olur, vacib olmaz.
Kurulanmadan namaza durmak
Sual: Acele ile abdest alıp, kurulanmadan namaza durmak caiz midir?
CEVAP
Kurulanmadan namaza durmak caizdir. Şafii’de, kurulanmamak daha iyidir.
Yaradan ve çıbandan çıkan kan
Sual: Namaz kıldıktan sonra yarasından veya çıbanından kan çıktığını gören kimsenin, kıldığı namazı iade etmesi gerekir mi?
CEVAP
Eğer selam verince hemen bakıp, damlamış olduğunu görürse, namazını iade eder. Selamdan birkaç dakika sonra bakıp görürse, namazını abdestli kılmış sayılır.
Böyle akan yarası olan kimsenin Maliki mezhebini taklit etmesi iyi olur. Çünkü, Maliki’de yarasından kan çıksa da, abdesti bozulmuş olmaz. Kan, namazda iken çamaşırına bulaşsa da, Maliki’de necaset namaza mani olmaz.
Namazını ve orucunu bozan
Sual: Nafile namaz kılarken veya nafile oruç tutarken bir mazeretle veya mazeretsiz namazını veya orucunu bozan kimsenin, bunları kaza etmesi gerekir mi?
CEVAP
Bozulan nafile namazları tekrar kılmak, bozulan nafile oruçları da tekrar tutmak vacibdir. Çünkü, nafileye başlanınca, bunu tamamlamak vacib olur. (Uyun-ül-besair)
Uykudan uyandırmak
Sual: Namazı kerahat vaktine veya kazaya kalacaksa, o kimseyi uykudan uyandırmamak günah olur mu?
CEVAP
Fitneye sebep olacaksa, uyandırmamak günah olmaz. Fitneye sebep olmayacaksa, uyandırmamak mekruh olur. Eğer söz vermişse, o zaman uyandırmamak haram olur.
Namaz kılıyor mu?
Sual: Bir kimsenin namaz kılıp kılmadığını takip etmek, araştırmak suizan olur mu?
CEVAP
Sebepsiz takip, suizan olur. Önemli bir sebep için olursa, mesela onunla evlenmek gerekiyorsa, o zaman caiz olur.
Peygamberimiz kıldığı için kılmak
Sual: Namaza dururken, (Peygamber efendimiz bu namazı kıldığı için ben de kılıyorum) demek uygun olur mu?
CEVAP
Evet, çok iyi olur. İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
(Bu farzı Peygamber efendimiz kıldı, ben de kılıyorum) diye niyet edilirse, farzı yapmak sevabından başka, tâbi olmak sevabı da ayrıca hâsıl olur. (3/87)
Hayırlı işlere sağdan başlanır
Sual: Namaz kılarken, yanıma gel anlamında, arkamızdan birisi sırtımıza dokunuyor. Onun yanına giderken önce sağ adımı mı atmak gerekir?
CEVAP
Evet, hayırlı işlere sağdan başlanır.
Bunlar büyük sevaplara kavuşamazlar
Sual: İslam Ahlakı kitabındaki hadis-i şerifte buyuruluyor ki:
1. kat gökteki melekler yalancıların,
2. kattakiler, kalbi namazda dünya işiyle meşgul olanların,
3. kattakiler, namazını beğenenlerin,
4. kattakiler, kibredenlerin,
5. kattakiler, haset edenlerin,
6. kattakiler, merhametsizlerin,
7. kattaki melekler ise, tamahkârların namazını geçirmeyip geri döndürürler.
Peki, bu namazlar sahih olmuyor mu?
CEVAP
Sahih olur, yani namaz borcundan kurtulmuş olurlar. Namazını geçirmezler demek, o namaz için vaat edilen büyük sevablara kavuşamazlar demektir.
Namaz kılındığını gizlemek
Sual: Namaz kıldığımızı saklamamız caiz midir?
CEVAP
Evet, gerekiyorsa gizli kılınır.
Uyanmak için tedbir
Sual: Namaz vakti girdikten sonra, tedbir almadan uyuyup namazı kaçırmak haram mıdır?
CEVAP
Vakit girdikten sonra uyuyup namazı kaçırmak, haram değilse de, tahrimen mekruhtur. Birisine tembih ederek veya çalar saat kurarak uyanmayı temin edince mekruh olmaz. Vakit girdikten sonra, kılmadan uyumak özür olmaz. Bunun, vakit çıkmadan uyanması için tedbir alması farz, vakit girmeden uyuyanın tedbir alması ise, müstehabdır. (S. Ebediyye)
Korku namazı
Sual: Korku namazı nasıl kılınır?
CEVAP
Bir tehlike anında veya düşman saldırınca, cemaat iki gruba ayrılır, imamın arkasında, farz namazı nöbetleşe kılarlar. İki rekâtlı bir namazın ilk rekâtını veya dört rekâtlı bir namazın ilk iki rekâtını imamla birlikte kılan birinci grup, ikinci secdeden veya ilk oturuştan sonra cemaatten ayrılıp görev başına gider, ikinci grup gelerek imamla birlikte kalan rekâtları tamamlayıp görevlerine dönerler. İmam kendi başına selam verir. Daha sonra da birinci grup kıraatsiz, ikinci grup kıraatli olarak nöbetleşe namazlarını tamamlar, böylece hem cemaatle namaz ifa edilmiş, hem de görev aksatılmamış olur. (F. Hindiyye)
Kılınamayan sünnetler
Sual: Kitaplarda, (Sabah camiye gelen biri, sünneti kıldığı takdirde, cemaati kaçıracağından korksa, sünneti terk edip imama uyar. Kılmadığı sünneti kaza etmesi de gerekmez) deniyor. Kılınamayan bu sünnet, öğleden önce kaza edilse, bir mahzuru olur mu?
CEVAP
Mahzuru olmaz, iyi olur. İmam-ı Muhammed’e göre sünnet, Şeyhayn’a göreyse nafile sevabı alır. Diğer dört vaktin sünnetleri de kaza edilirse, sünnet değil, nafile kılınmış ve nafile sevabı alınmış olur.
Bahçeye izinli girmek
Sual: Birinin bahçesinde izinsiz namaz kılmak caiz midir?
CEVAP
Bahçeye zarar verilmezse caizdir. Bahçenin etrafı çevriliyse izinli girmeli!
Cepteki resim
Sual: Bazıları parada resim olduğu için, paraları çoraplarının içine koyup yalın ayak kılıyorlar. Caiz mi?
CEVAP
Paradaki resim, cepte kapalı olduğu için namaza zararı olmaz. Hanefi’de yalın ayakla namaz kılmak mekruhtur.
Çok önemli beş şart
Sual: Tergib-üs-salat kitabındaki hadis-i şerifte, (Cuma günü sabah namazından önce, üç kere “Estağfirullah el-azîm ellezî lâ ilâhe illâ hüvel hayyel kayyûme ve etûbü ileyh” okuyanın, kendinin ve ana babasının bütün günahları affolur) buyuruluyor. Bu herkes için geçerli midir?
CEVAP
Şartsız bildirilen böyle hususlar, mutlaka şarta bağlıdır. Bu şartlar şunlardır:
1- Müslüman olmak. [Müslüman olmayanın hiçbir iyiliğine sevab verilmez.]
2- Ehl-i sünnet itikadında olmak. [Bid’at ehlinin de, hiçbir ibadetine sevab verilmez.]
3- Kul haklarını ödemek. [Ödenmedikçe, kul hakları istiğfar söylemekle affolmaz.]
4- Kazaya kalmış farzları ödemek. [Namaz, oruç gibi farz ibadetleri ödemedikçe, istiğfar söylemekle bunlar ödenmiş olmaz.]
5- Haramlardan vazgeçmek. [Haramlardan el çekmedikçe, istiğfar söylemekle haramlar affolmaz. Haramlar bırakılınca, istiğfar söylemekle günahlar affolur.]
Demek ki, bu beş şart varsa üç istiğfar duası okumakla, hem kendisinin, hem de ana babasının bütün günahları affolur. Bu şartlar yoksa affolmaz.
Namazda abdesti bozulan
Sual: Namazı veya abdesti bozulanın, namazdan çıkarken, selam vermesi gerekir mi?
CEVAP
İkisi farklıdır. Namazı bozulan, zaten namazdan çıkmış olur, selam vermesi gerekmez. Abdesti bozulan ise, hemen bir omzuna selam verip, namazdan çıkar; çünkü abdesti bozulmuş olup, namazı bozulmamıştır. Hemen gidip abdestini tazeleyip, kaldığı yerden namazına devam edebilir; ama baştan kılması iyi olur.
Rabbena atina
Sual: Son oturuşta salli bariklerden sonra okunan Rabbena atina âyetini, Allahümme Rabbena âtina… diye okumak daha mı iyi olur?
CEVAP
Allahümme diye başlayarak okumak da caizdir; fakat Rabbena diye başlamak daha iyidir.
Alındaki yara
Sual: Alnımda, sağ kaşımın hizasında yara var. Namaz kılarken yaranın üstüne secde edersem kanıyor. Abdestimin bozulmaması için sadece alnımın sol tarafını ve burnumu yere değdirmem caiz olur mu?
CEVAP
Caiz olursa da, yarayı oksijenli suyla yıkayıp, merhem sürüp, bantlayarak normal secde etmek daha uygun olur.
Namazda şaşıran
Sual: Bir kimse, dört rekâtlık bir namaz kılarken, üçüncü rekâtta mı, beşinci rekâtta mı olduğunda şüphe ederse nasıl hareket eder?
CEVAP
Üçüncü rekâtta mı, beşinci rekâtta mı olduğunda şüphe ederse, hemen oturup Ettehıyyatüyü okur. Sonra kalkar bir rekât daha kılıp tekrar oturup Ettehıyyatüyü okur. Sonra ayağa kalkar; bir rekât daha kılıp oturur. Ettehıyyatüyü okuduktan sonra secde-i sehv yapar. Böylece namaz tamamlanmış olur.
Eğer üç kıldıktan sonra şaşırmışsa, dördüncü rekâtta oturduğu için o namaz sahih olur. Beşinci rekâta kalktığında şaşırmışsa, yine dördüncü rekâtta oturduğu için o namaz sahih olur. Böyle durumlarda son rekâtta oturmaya dikkat etmelidir; çünkü son rekâtta oturulmazsa namaz sahih olmaz.
Şafak nedir?
Sual: S. Ebediyye’deki bir hadis-i şerifte (Cebrail aleyhisselamla şafak kararınca yatsıyı kıldık) buyuruluyor. Yine S. Ebediyye’de (Akşam namazının vakti, güneş kaybolduktan sonra başlayıp, şafak kararıncaya kadar devam eder) deniyor. Şafak, sabah, tan vaktine denmiyor mu?
CEVAP
Güneş doğmaya yakın tan zamanına dendiği gibi, güneş batıp ortalık kararmaya başlanılan zamana da şafak deniyor.
Namazı ilk vaktinde kılmak
Sual: Cemaate gidemeyen kimselerin ve kadınların, namazı vakti girer girmez kılmaları daha iyi değil midir?
CEVAP
Namazı vakti girer girmez kılmak daha faziletlidir. Cemaatle kılmak için veya cemaati çoğaltmak niyetiyle geciktirilmesi uygun olur. Cemaatle kılınmayan yerlerde ise, vakit girer girmez kılmak evladır. Kadınların da vakit girer girmez hemen kılmaları evladır. (Redd-ül Muhtar)
Namaza dört şeyle girilir
Sual: İslam Ahlakı kitabında (Namaza dört şeyle girilir: Farz, vacib, sünnet ve müstehabla) deniyor. Bunlar nelerdir?
CEVAP
Hanefî’de, ellerini kulağının hizasına kaldırmak ve avuç içini kıbleye çevirmek sünnettir.
Erkeklerin başparmağını kulak yumuşağına değdirmesi ve kadınların, omuz hizasına kaldırması müstehabdır.
Tekbir getirmek farzdır. Tekbir getirirken Allah demek farz, ekber ile birlikte söylenince vacib de yerine gelmiş oluyor.
İmam-ı a’zama göre, Allah demekle farz yerine gelmiş olur. Fetva da böyledir. Allahü ekber ifadesinden başka şeyle namaza başlamak mekruhtur. (İbni Âbidin)
Yalnız Allah deyip de, ekber denmezse vacib terk edilmiş olduğundan tahrimen mekruh oluyor.
Allah-ül-kebîr veya Allahü kebîr demekle de farz yerine gelir. Allahü celle, Allahü a’zam, Er- Rahmanü ekber, Lâ ilahe illallah, Tebarekellah, Er-Rahman, el-Hâlık, er-Rezzak derse farz yerine gelmiş olur. (Halebi)
Vacibin de yerine gelmesi için, Allahü ekber diyerek namaza başlamak şarttır. Diğer üç mezhepte Allahü ekber demek farzdır. (İslam Ahlakı)
Depremden kaçmak
Sual: Namaz kılarken deprem olsa, hemen namazı bozup kaçmak mı gerekir?
CEVAP
Muteber kitaplarda deniyor ki:
Kapalı yerdeyken deprem olursa, oradan dışarı kaçmak müstehabdır. (Redd-ül-muhtar, Bezzaziyye)
Namazı zaruretsiz bozmak haramdır. Depremden kaçarak müstehab işlemek için, namazı bozup haram işlenmez.
Namazı ilk vaktinde kılmalı
Sual: Namazı vakti içinde mesela vaktinin sonunda kılmakta mahzur var mıdır?
CEVAP
İkindi, akşam ve yatsı namazını geciktirip, mekruh vakte bırakmak tahrimen mekruhtur, günahtır. Sabah ve öğle namazını ise vaktin sonunda kılmak günah değildir, ama efdali her namazı vakit girer girmez kılmaktır. Bir hadis-i şerif meali:
(İlk vaktinde kılınan namazda Allah’ın rızası vardır, vaktin sonunda kılınanda da Allah'ın affı vardır.) [Tirmizî]
(Namazı vakit girer girmez kılmak Allah’ın rızasına, ortasında kılmak Allah’ın rahmetine, sonunda kılmak ise Allah’ın affına vesiledir.) [Dâre Kutnî]
Namazı mekruh olarak son vaktinde de kılan, yine affa uğrayabiliyor. Hiç kılmayan için öyle bir af müjdesi yoktur. Namazı kesinlikle aksatmamalı, namaza mani olan işlerde hayır olmadığını bilmeli.
Riya ile namaz kılmak
Sual: Namaz kılmaya Allah rızası için başlansa, yanına birisi gelse, ayıplamasın diye, ona güzel namaz kıldığını göstermek için tadili erkânla kılsa, böyle riya ile kılınan namaz kabul olur mu? Namazı Allah rızası için kılıyor, ama gösteriş de yapıyor. Bunun durumu nedir?
CEVAP
Allahü teâlânın rızası için namaza başlayıp, sonradan hâsıl olan riyanın zararı olmaz. Riya ile başlanan farzlar sahih olur. İbadet borcu ödenmiş olursa da, sevabı olmaz. (İslam Ahlakı)
Görüldüğü gibi, Allah rızası için başlamakla, riya ile başlamak arasında çok fark vardır. Allah rızası için başlayıp sonra riya gelse de yine sevabdan mahrum kalmaz.
Oturma süresi
Sual: İlmihalde, (Son oturuşta Ettehıyyatü’yü okuyacak kadar oturmak farzdır) deniyor. Kimi Ettehıyyatü'yü hızlı okur, kimi yavaş okur. Bunun bir ölçüsü yok mudur?
CEVAP
Ölçüsü o kişinin kendi okuduğu süredir. Kaç dakikada okuyorsa o kadardır. Yahut normal şartlarda bir kimse ne kadar zamanda okuyabiliyorsa, hızlı okumakla yavaş okumanın ortalaması ne ise o esas alınır.
Son teşehhütte
Sual: Bir hadiste, (Allahü teâlâ buyurdu ki: Abdesti bozulunca abdest almayan bana cefa etmiş olur. Abdest alıp da, iki rekât namaz kılmayan da bana cefa etmiş olur. İki rekât namaz kılıp da, dua edip benden bir ihtiyacını istemezse yine bana cefa etmiş olur. İki rekât namaz kıldıktan sonra dua edenin duasını kabul etmezsem ben de ona cefa etmiş olurum. Hâlbuki ben cefa etmem) buyuruluyor. Bu müjdeye kavuşmak için her namazda, son teşehhütte Rabbena’dan sonra şu duaların hepsini okumakta mahzur var mıdır? 1- Rabbicalni…, 2- Rabbenağfirli…, 3- Allahümme inni eselüke…, 4- Allahümme inneke…, 5- Allahümme mağfiretüke…, 6- Allahümme ya mukallibel kulüb… 7- Allahümme inni euzübike…
Bu duaların manaları nedir?
CEVAP
Namazda okunan Kur'an-ı kerim daha sevab olduğu gibi, namazda yapılan dua da daha sevabdır. Dediğiniz duaları son teşehhütte, Rabbena’dan sonra okumakta mahzur yoktur, iyi olur. Duaların manaları şöyledir:
1- Rabbic’alnî mukîmessalatî ve min zürriyyetî rabbenâ ve tekabbel düâi = Ey Rabbim! Beni ve soyumdan gelecekleri namazı devamlı kılanlardan eyle, ey Rabbimiz! Duamı kabul et!
2- Rabbenağfirlî veli vâlideyye ve lil-mü’minine yevme yekûmül hisab = Ey Rabbimiz, kıyamette hesaba çekileceğimiz gün beni, ana babamı ve müminleri affet!
3- Allahümme innî es’elükes-sıhhate vel-âfiyete vel-emânete ve hüsnel-hulkı verrıdâe bilkaderi birahmetike yâ Erhamerrâhimîn = Yâ Rabbi, bana sıhhat, âfiyet [dinimi ve itikadımı bid'atlerden, amelimi ve ibadetimi âfetlerden, nefsimi şehvetlerden, kalbimi heva ve vesveseden koru] ve güzel ahlak ver, emanete riayet etmeyi, hıyanet etmemeyi ve kaderine rıza göstermemi nasip eyle! Ey merhamet sahiplerinin en merhametlisi! Merhametin hakkı için, duamı kabul eyle!
4- Allahümme inneke afüvvün kerîmün tuhıbbül afve fa’fü annî = Ya Rabbi sen elbette affedicisin, kerimsin, affetmeyi de seversin, ihsanınla beni de affet!
5- Allahümme mağfiretüke evsau min zünûbi ve rahmetüke erca indî min amelî = Yâ Rabbi, senin mağfiretin, benim günahlarımdan çok geniş, çok fazladır. Sonsuz rahmetinin yanında benim amelim hiçtir. Ben bu amelime değil, rahmetine güveniyorum. Rahmetinle günahlarımı affet!
6- Allahümme yâ mukallibel kulûb, sebbit kalbî, alâ dînik = Ey büyük Allah’ım, kalbleri iyiden kötüye, kötüden iyiye çeviren, ancak Sensin. Kalbimi, dininde sâbit kıl, dininden döndürme, Müslümanlıktan ayırma!
7- Allahümme innî eûzü bike min hemezât-iş-şeyatîn = Yâ Rabbi, [insan ve cin] şeytanlarının vesvesesinden, şerrinden ve sataşmalarından sana sığınıyorum, beni onlardan koru!
Toprağa secde
Sual: (Maliki’de toprak cinsinden bir şey üzerine secde etmek farzdır. Bunun için Maliki’yi taklit eden Hanefi’nin de halı veya seccade üzerine secde etmesi sahih olmaz) deniyor. Doğru mu?
CEVAP
Hayır. Maliki’de halı, pösteki gibi yer cinsinden olmayan bir şey üzerine secde edilmesi mekruhtur. Maliki’yi taklit eden Hanefi, Maliki’nin sadece farz ve müfsitlerine uyar. Sünnet ve mekruhlarda kendi mezhebine tâbi olduğu için, Mâlikî'yi taklit eden Hanefî'nin yün halı üzerinde namaz kılması mekruh değildir.
Takkesiz namaz
Sual: Takkesiz kılınan namazı iade etmenin hükmü nedir?
CEVAP
Sünnettir.
Sübhaneke okumak
Sual: İmama ikinci rekâtta yetişip Sübhaneke’yi okuyan kimse, imam selâm verdikten sonra ayağa kalkınca, tekrar Sübhaneke okur mu?
CEVAP
Namazı tamamlarken kıyam bakımından birinci rekâttan başlanıldığı için Sübhaneke okunur.
Peşin namaz kılmak
Sual: Bir arkadaş, sabah vaktim oluyor diye, o günkü öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarını kılıyormuş. Ben kaza kıldıktan sonra, bu arkadaşa sordum. (Vakti gelmeden kılınan namazlar sahih olmaz) dedim. O da, (Sen veresiye kılıyorsun kabul oluyor da, ben peşin peşin ödesem niye kabul olmasın ki?) dedi. Peşin kılınan namaz sahih olur mu?
CEVAP
Elbette sahih olmaz. Vakit, namazın farzlarındandır. Vakit girmedikçe namaz farz olmaz. Farz olmadan kılınırsa nafile olur. Din nasıl emretmişse öyle yapılır. Akılla dinî hükümler konmaz. Bir kimsenin yengesi dinen yabancı kadındır, yani namahremdir, fakat yengesinin kızları ona mahremdir. Anası niye yabancı da, kızları değil diye sorulmaz. Din öyle bildirmiştir. Aklımıza değil, dinimize tâbi olmamız gerekir.
Vitirde aynı sûreleri okumak
Sual: Vitir namazında Asr, Kevser ve İhlâs’ı devamlı okumak mekruh olur mu?
CEVAP
Vacib olan Vitir namazı, sûre okuma yönünden nafile gibidir. Yani nafilelerde olduğu gibi, vitirde de hep, Asr, Kevser ve İhlas sûrelerini okumak mekruh olmaz. Yani nafile namazların aynı rekâtlarında aynı sûreleri okumak mekruh olmaz.
Secde edemeyen
Sual: Ayakta durabilen, fakat secde edemeyen hasta, namazını nasıl kılar?
CEVAP
Hasta, ayakta durabilse de, secde yapamıyorsa, ayağa kalkması gerekmez, oturarak îmâ ile kılar. Ayakta da îmâ ile kılması caizdir. Oturarak îmâ ile kılmak, ayakta îmâ ile kılmaktan efdaldir. (Mülteka, Mecmua-i Zühdiyye)
Namaza kaldırmak
Sual: Kaldığımız yerde uyuyanları, namaza kaldırmak gerekir mi?
CEVAP
Memnun olacak kimseyi kaldırmak sünnettir. Beni kaldır diye tembih etmişse, kaldırmak farz olur. Memnun olmayanları kaldırmak gerekmez.
Namazda burnu silmek
Sual: Alerjik nezle olduğum için, özellikle sabah namazlarında burnum akıyor. Camide halıya bulaşmaması için silmem mekruh olur mu?
CEVAP
Namazda faydalı hareketin zararı olmaz, Mesela, eliyle, alnındaki teri silmek veya burnundaki akıntıyı silmek mekruh değildir. Yalnız, bir rükünde el üç kere kaldırılırsa namaz bozulur.
Namazı sebepsiz iade etmek
Sual: Bir farz namazı, sebepsiz iade etmekte mahzur var mıdır?
CEVAP
Eda edilen bir namazı, sebepsiz iade etmek, hadis-i şerifle yasaklanmıştır. İade etmek yerine, (Vaktine yetişip de kılamadığım son ... namazına) diye niyet edilerek bir namaz kılınabilir. Böyle kılınca, farz sahih olmadıysa, bu namaz farzın yerine geçer; eğer sahih olmuşsa, o zaman, kaza namazı yerine geçer. Kazası da yoksa nafile olmuş olur. Farz terk edilmişse, iade etmek farz olur. Vacib terk edilerek mekruh işlenmişse, o namazı iade etmek vacib olur. Sünnet terk edilerek mekruh işlenmişse, o namazı iade etmek sünnet olur, vacib olmaz.
Takkeyi unutmak
Sual: Unutarak, takkesiz namaza duran kimse, namazda hatırlasa, namazını bozup takkesini giymesi gerekir mi?
CEVAP
Hayır. Takkesiz namaz kılmak mekruhtur. Namazı özürsüz bozmaksa haramdır. Mekruhtan kaçmak yani takke giymek için haram işlenmez.
Öğleyi vaktinde kılamayan
Sual: Öğle namazını uyumak, unutmak gibi bir mazeretle kılamayan kimsenin, ikindi vakti girince ne yapması gerekir?
CEVAP
Hanefi’de, ikindi ve yatsı vakitleri için iki farklı kavil vardır. Bunlara asr-ı sani [ikinci ikindi] ve işa-i sani [ikinci yatsı] vakitleri denir.
Öğleyi vaktinde kılamayan, asr-ı evvelde öğleyi kılar. İkindi namazını ise, İmam-ı a’zam hazretlerinin kavline uyarak asr-ı sanide kılar. Aynı şekilde akşamı da işa-i evvelde kılan, yatsı namazını ise işa-i sanide kılar.
Asr-ı sani ve işa-i sani vakitleri de girmiş olursa, kazaya bırakmamak yani haram işlememek için, öğleyle ikindi, ikindi vaktinde; akşamla yatsı da, yatsı vaktinde, Hanbeli mezhebi taklit edilerek cem edilir.
Fatiha okumayı unutmak
Sual: Herhangi bir rekâtta, Fatiha okumayı unutan, bunu namaz içinde telafi edebilir mi?
CEVAP
Hanefi'de, Fatiha okumak vacibdir. Fatiha'yı unutan, secde-i sehv yapar. Maliki'deyse, Fatiha okumak farzdır. Bir rekâtta farz terk edilince secde-i sehvle namaz kurtulmaz. Namazı tekrar kılmak gerekir.
Kadınla yan yana namaz kılmak
Sual: Hanımımla cemaat olup, on senedir namaz kılıyoruz. Hanım benim sağıma duruyordu. Şimdi öğrendim ki, kadınla yan yana durup cemaatle namaz kılınca erkeğin namazı bozuluyormuş. Şimdi bu on senelik namazımı kurtarmamın bir yolu var mı?
CEVAP
Sizin namazınız bozulunca, hanımınızınki de bozulmuş olur. Şafii mezhebinde, cemaatle namaz kılarken, kadın erkeğin yanında namaza dursa ikisinin namazı da sahih olur, ancak kadının erkeklerin arkasında durması iyi olur. (Muğnil muhtac, Kitab-ül Üm)
Dört hak mezhep rahmettir. (O kılınan namazları Şafii mezhebine göre kıldım) diye niyet ederseniz namazlarınız sahih olur. Kaza etmek gerekmez. Her ne kadar, o zamanlar, Şafii mezhebinin bütün şartlarına uyulamamış olsa bile, bunda zaruret olduğu için telfîk olmaz, caiz olur.
Telfîk, kendi mezhebinde caiz değilken, bir ihtiyaç, bir harac [güçlük] olmadan ve şartlarına riayet etmeden, başka mezhepte caiz olan hükümlerle amel etmek demektir. Telfîk haramdır, söz birliğiyle bâtıldır.
Namazı vaktinde kılmalı
Sual: Evinde yalnız kılan kimse, namazları müstehab olan vakitlerinde mi kılmalı? Sabah namazını, camide cemaatle kılındığı vakte kadar geciktirmek uygun olur mu?
CEVAP
Uygun olmaz. O vakitler, cemaatle kılanlar içindir. Yalnızken, her namazı vakti girer girmez kılmaya gayret etmeli. Çünkü namaz ne kadar geç kılınırsa, sevabı o kadar azalır. İkindi ve yatsı namazlarındaysa, İmam-ı azamın kavline uymaya çalışmalı. Namazı kılmadan vakti çıkarsa, çok büyük günah olur. Kaza etmekle, bu günah affolmaz. Yalnız borç ödenir. Bu günahı affettirmek için, tevbe-i nasuh yapmak veya hacc-ı mebrur yapmak lazımdır. (Redd-ül-muhtar)
Namazda selam verirken
Sual: Namazın sonunda selam verirken, (Peygamber efendimize ve şerefli meleklere) diye niyet ediyorum. Böyle niyetin bir mahzuru var mıdır?
CEVAP
Mahzuru yoktur, iyi olur. Melekler için şerefli denir. Şerefli oldukları Kur'an-ı kerimde bildirilmektedir. (Enbiya 26)
Vakit çıkacaksa
Sual: Çobanlık yapıyorum. Dağın neresinde su olduğunu biliyorum. Bir kilometre mesafede su var. Ancak oraya gidene kadar, namaz vakti çıkar. Bu durumda teyemmüm ederek namaz kılabilir miyim?
CEVAP
Vakit çıkacaksa, teyemmümle kılınır. Vakit çıkmayacaksa kılınmaz. Çünkü İslam Ahlakı kitabında, (Suyun bulunduğu yer, bir milden uzaksa, teyemmüm caizdir. Bir milden yakınsa ve vakit geçmeyecekse, teyemmüm etmek caiz değildir) deniyor. Bir mil 1920 metredir. Bir kilometre bir milden azdır. Vakit de çıkacağı için teyemmüm caiz oluyor.
Timsah resmi
Sual: Üstünde küçük timsah amblemi olan kıyafetle namaz kılmakta mahzur var mıdır?
CEVAP
Canlı resmi, küçük olup yere koyunca, ayakta duran kimse, uzuvlarını ayırt edemezse, namaz mekruh olmaz. (S. Ebediyye)
Namazda gözler nereye bakar?
Sual: Namaz kılarken, kıyamda, rükûda, otururken ve selam verirken gözler nereye bakar?
CEVAP
Kıyamda secde yerine, rükûda ayakların üstüne, otururken dizlerin üstüne, selam verirken omuz başlarına bakılır. Bunlar müstehabdır.
Ayakları bükememek
Sual: Ayakta namaz kılamayıp, secde de edemeyip, ayaklarını bükemeyende olduğu gibi, bükebilenin de, ayaklarını kıbleye karşı uzatması gerekir mi?
CEVAP
Ayaklarını bükemeyen, kıbleye karşı uzatarak kılar, fakat bükebilen, ayaklarını altına toplar. Mazeretsiz kıbleye doğru ayak uzatmak mekruh olur. Bükemeyen için mekruh olmaz.
Farzı az önde kılmak
Sual: Sünneti, farz kılınan yerden geri de mi kılmak gerekir? Önde kılmak mekruh mudur?
CEVAP
Mekruh değildir. Farzı önde kılmak evladır. Mesela öğlenin sünnetini kılınca, imkân varsa, son sünneti de farz kılınan yerin solunda ve az gerisinde kılmak iyi olur. Farzı biraz solda ve ileride kılmak iyidir. Böyle farklı yerlerde kılmak müstehabdır. Namaz kılınan yer şahitlik edecektir. Bunun için değişik yerlerde namaz kılmak daha sevabdır. (Şir’a şerhi)
İmamın, farz kıldığı yerde, son sünneti kılması mekruhtur. Cemaatin kılması mekruh değilse de, başka yerde kılmaları müstehabdır. Son sünneti başka yerde, hattâ yolda kimseyle konuşulmazsa, evde kılmak daha iyidir. (İmdad)
Cami kalabalık olunca, farzdan sonra aynı yerde son sünneti kılmak zorunda kalan, müstehab işlemek için yanındakini emrivaki ile kendi yerine çekip, kendisi onun yerine geçmeye çalışmamalıdır.
Sabahı geciktirmemeli
Sual: Bazı arkadaşlar, birbirine mail gönderip, (Sabah namazını Güneş doğmasına yirmi dakika kala kılmak efdaldir) diyorlar. Hâlbuki S. Ebediyye’de, (Sabah namazını her mevsimde ortalık aydınlanınca kılmak müstehabdır. Bu geciktirmeler, hep cemaatle kılanlar içindir. Evinde yalnız kılan, her namazı vakti girer girmez kılmalıdır) deniyor. Sabahı neden geç kıldırıyorlar?
CEVAP
Belki sabah namazını cemaatle kılanları kast etmiş olabilirler. Yalnız kılan, her namazı erken vaktinde kılmalıdır.
Orta namaz hangisidir?
Sual: Kur’an-ı kerimde, (Orta namaza devam edin!) buyuruluyor. Beş vakit içinde, bu namaz niçin gizlenmiştir? Orta namaz hangisidir?
CEVAP
Kesin belli değildir. Cenâb-ı Hakk'ın orta namazın hangi namaz olduğunu belirtmemesi, her namazın orta namaz olduğu ihtimali düşünülerek her namaza önem verilmesi içindir. Orta namaz hakkında âlimlerimiz 23 farklı kavil bildirmiştir. Bunlardan bazıları şöyledir:
İmam-ı Mâlik, (Meşhur olan kavil, orta namaz sabah namazıdır) buyuruyor. Eshâb-ı kiramdan ve Tâbiîn’den bazı zatların kavilleri böyledir.
Yine Eshâb-ı kiramdan ve Tâbiîn’den bazı zatlar da, orta namazın öğle namazı olduğunu bildirmişlerdir.
İslam âlimlerinin çoğuna ve Hanefî mezhebine göre orta namaz ikindi namazıdır. Bir hadis-i şerifte, (Orta namaz, ikindi namazıdır) buyurulmuştur. (Ebu Davud, Tirmizî)
Orta namaz için aşağıdaki şekilde söyleyen âlimler de olmuştur:
1- Akşam namazıdır.
2- Yatsı namazıdır.
3- Beş vakit namazdan biridir.
4- Namazların vakitleri, şartları, rükünleridir. Bunlara riayet eden, namazı tamamlamış ve onu muhafaza etmiş, böylece orta namaza riayet etmiş olur.
5- Cuma günü cuma namazı, diğer günler öğle namazıdır.
6- Sabah namazı ile yatsı namazıdır.
7- İkindi ile sabah namazıdır.
8- Ramazan ve Kurban bayramı namazıdır.
9- Bütün namazları cemaatle kılmaktır.
Namazda nereye bakılır?
Sual: Namaz kılarken rükünlerde nereye bakılır?
CEVAP
Kıyamda ve kavmede, secde yerine, rükûda ayaklara, celsede ve teşehhütte dizlere, secdede burnunun iki yanına, selam verirken omuz başlarına bakılır. Bunlar müstehabdır. Bildirilen yerlere bakılmazsa namaz mekruh olmaz, müstehab sevabından mahrum kalırız. Müstehabı terk etmek, mekruh değil, hilaf-ı evla olur. Yani müstehabı yapmayan sevabından mahrum kalır. Namazda gözleri yummak tenzihen mekruhtur. Fakat zihni dağılmasın diye yummak mekruh olmaz. Secdede gözleri yummamalıdır.
Kıyam: Ayakta durmak.
Kavme: Rükûdan kalkınca, dik durmak.
Celse: İki secde arasında oturmak.
Namazda uyumak
Sual: Bazen son teşehhütte uyuyakaldığım oluyor. Uyanınca selam versem bir mahzuru olur mu?
CEVAP
Selam verilmesi yanlış olur. Çünkü uyanık olarak teşehhüt miktarı oturmak farz, Ettehıyyatü’yü okumak da vacibdir. Bunları yapmadan uyumuşsunuz, ikisi de yapılmamış oluyor. Teşehhütte uyumak abdesti bozmaz. Fakat uyuyarak kılınan rükün tekrar edilmezse, namaz bozulmuş olur. Eğer Ettehıyyatü okunursa, hem farz, hem de vacib yerine gelmiş olur. Fakat selam geciktirilmiş olduğu için secde-i sehv gerekir.
Namazda açıktan okumak
Sual: Sitenizde (Yalnız kılanın, gece kıldığı farz veya nâfile namazlarında, sesli okuması müstehabdır, açıktan okunması gereken yerde gizli okumak, gizli okunması gereken yerde açıktan okumak secde-i sehvi gerektirir) deniyor. Bazen yatsının farzını kılarken ikinci rekâtta ve vitrin üçüncü rekâtında sesli okumayı unutup sessiz okuyorum. Secde-i sehv gerekiyor mu?
CEVAP
Secde-i sehv gerekmez. (Açıktan okunması gereken yerde, gizli okumak secde-i sehvi gerektirir) ifadesi imam içindir. Yalnız kılana sesli okumak vacib değildir. Yani vacibi terk etmiş olmadığı için secde-i sehv gerekmiyor.
Namaz kılarken güneş doğsa
Sual: Sabah namazının farzını kılarken, Ettehıyyatü'yü okuduktan sonra, Güneş doğsa, namaz bozuluyor. Bu namazı bozulmaktan kurtarmanın yolu yok mu?
CEVAP
İmam-ı a’zam hazretlerine göre, Güneş doğunca namaz bozulmuş olur. Çünkü namazdan kendi isteğiyle çıkmamıştır. Böyle durumlarda Ettehıyyatü’yü okuduktan sonra, Güneş doğmadan önce, hemen selam verilirse, namaz bütün imamlara göre sahih olur. Eğer Güneş doğduktan sonra selam verilmişse, İmameyn'e göre yine namaz sahih olur. Böyle durumlarda İmameyn’in kavli esas alınırsa namaz bozulmaktan kurtulmuş olur. Yani namazı bozulmaktan kurtarmak için İmameyn’in kavline uyulur.
Tuvalet önünde namaz
Sual: (Tuvaletin kapısı açıkken, tuvalet önündeki holde, namaz kılınmaz. Tuvaletin kapısını örtmek şarttır) deniyor. Ben namaz kılarken, çocuk tuvaletin kapısını açtı. Namaz bitene kadar kapı açık kaldı. Benim namazım olmadı mı?
CEVAP
Evet, namazınız oldu. Tuvalet önündeki hol, ayrı bir oda sayılır. Hole açılan odalar da ayrıdır. O odalarda namazı mekruh eden resimler olsa bile, holde kılınan namaz mekruh olmaz. Bugünkü tuvaletlerde necaset açıkta olmadığı için, gerektiğinde tuvalette bile kılınsa, namaz yine mekruh olmaz.
Lâhık ne demektir?
Sual: İmamla namaz kılarken abdesti bozulan, abdest alıp gelince namazını nasıl kılar?
CEVAP
Böyle kimseye lâhık denir. Lâhık, iftitah tekbirini imamla beraber almış, fakat abdesti bozulup, sonra abdest alıp, tekrar imama uyana denir. O kişi, eğer dünya kelamı söylememişse, imamın ardında gibidir. Fakat camiden çıktıktan sonra, pek yakın yerden abdestini almalıdır. (Çok ileriye giderse, namazı bozulmuş olur) diyen âlimler de vardır.
Lâhık kaçırdığı rekâtları tek başına kılınca, Fâtiha ve zammı sûre okumaz, imam arkasındaymış gibi hareket eder ve kendi başına kılarken yanılırsa, secde-i sehv yapmaz.
Lâhık, imamına yetişemeyeceğini bilirse, kılmadıklarını kaza etmeden hemen imama uyar. İmam namazdan çıkınca, kendisi kaçırmış olduğu rekâtları veya rükünleri kaza eder. Mesela, dördüncü rekâtta abdesti bozulan, saftan ayrılır ve namaza aykırı olacak bir şeyle uğraşmadan hemen abdest alıp imama uyar. İmam selam vermişse, kendi başına o dördüncü rekâtı, hiçbir şey okumadan, imamla kılıyormuş gibi tamamlar. Çünkü lâhık, imamla namazını kılmış sayılır.
Bu durum, üçüncü rekâtta meydana gelse, imam da, dördüncü rekâta başlasa, lâhık abdest alıp, önce o üçüncü rekâtı kıraatsız olarak kılar, ondan sonra imama uyar. Onunla dördüncü rekâtı kılarak selam verir. Fakat imama böyle yetişemeyeceğini bilirse, hemen imama uyar. İmam selam verince, kalkıp üçüncü rekâtı kıraatsız olarak kılıp selam verir.
İmam secde-i sehv yapsa, lâhık henüz namazını bitirmemişse, imama uymaz, namazını bitirdikten sonra secde-i sehvi yapar.
Okuduğumuzu duymalıyız
Sual: Bir arkadaş imam oldu, ikimiz yan yana beraber öğle namazını kıldık. Yanımda olmasına rağmen, imam olan arkadaşın okuduklarını işitemedim. Namazımız sahih oldu mu?
CEVAP
Namazda kendimiz duyacak kadar sesli okumamız şarttır. Kendimiz duyacak kadar sesli okumazsak, o namaz sahih olmaz. Eğer arkadaşınız kendi okuduğunu işitecek sesle okumamışsa, namaz sahih olmaz. O kendi işiteceği sesle okuduğu hâlde siz işitmemişseniz, o zaman namaz sahih olur. (İslam Ahlakı)
Tesbihler 5, 7, 11 kere okunsa
Sual: Namaz kılarken, birinci rekâtta rükû tesbihi 5 kere, secde tesbihi 7 kere söylense veya ikinci rekâtta rükûda 3 kere, secdede 11 kere yahut secdenin birinde 3 kere, diğerinde 5 kere söylense mahzuru olur mu?
CEVAP
Hayır, 11 den fazla olmamak ve 3, 5, 7, 9 gibi tek söylemek şartıyla, böyle farklı söylemenin mahzuru olmaz.
Emri geciktirmek
Sual: (Namazını, vakti girince hemen kılandan, Allahü teâlâ razı olur. Vaktinin sonunda kılanı da affeder) hadisindeki müjdeye kavuşmak yani affa uğramak için namazları hep vakitlerinin sonunda kılmam uygun değil mi?
CEVAP
Hayır, mazeretsiz geciktirmek uygun değildir. Yatsıyı gece yarısından sonraya bırakmak, akşamı yıldızlar görününceye kadar geciktirmek ve ikindiyi de mekruh vakte bırakmak tahrimen mekruhtur. Tahrimen mekruh, harama yakındır, namazların sevablarını yok eder.
Allahü teâlâ, (Namazlarını vakti girince kılanlardan razı olurum) buyuruyor. Yani vakti girince, hemen kılınmasını emrediyor. (Sonunda kılanın affolması) demek, (Namaz borcundan kurtulursa da, vaat edilen büyük sevabların çoğuna kavuşamaz) demektir.
Bu hadis-i şerifte bildirilen, afla rıza başkadır. Kusuru olan affedilir. Rıza ise, affa gerek kalmadan memnun olmak demektir. Bizim maksadımız, Allahü teâlânın rızasını kazanmak olmalıdır. Herhangi bir şekilde günahları affolup Allahü teâlânın rızasına kavuşan da kurtulur.
Saygı duyduğumuz bir büyüğümüz, bizi çağırsa, hemen gitsek mi uygun olur, yoksa sağda solda oyalanıp ondan sonra mı gitsek uygun olur? Elbette emri hemen yerine getirmek daha uygundur. Allahü teâlânın (Namaz kılın) emrini geciktirmemeli, ilk fırsatta kılmalı. Büyüklerimiz, (Namaza mâni olan işte hayır yoktur) buyuruyorlar. Hiçbir işimiz namaza mâni olmamalıdır.
Gürültülü ortamda
Sual: Namaz kılarken, gürültüden dolayı okuduğunu işitmeyenin, kendi işitecek kadar yüksek sesle mi okuması lazımdır?
CEVAP
Ölçü; sağlam insana ve gürültüsüz ortama göredir. Gürültüsüz ortamda duyulacak kadar bir sesle okunursa gürültüden dolayı duymamış da olsa, yine sahihtir. Kulağı ağır işiten de böyledir. Kendi sesini duyması için yüksek sesle okuması gerekmez. İbni Âbidin hazretleri buyuruyor ki:
Namazda kıraatin en aşağı hududu, kendi işitecek kadar olmasıdır. Eğer ortada sağırlık veya gürültü gibi bir mâni bulunursa hükmen işitmiş sayılır. (Redd-ül-muhtar)
Kıble duvarında yazı
Sual: Kıble istikametindeki duvarda kütüphanemiz var. Kitapların ismini gösteren yazılar, resim hükmünde midir? Yani bu yazılara karşı namaz kılmak mekruh olur mu?
CEVAP
Yazılar, resim hükmünde değildir, namazı mekruh etmez. Ancak yazılar, huşuya mâni olursa mekruh olur. Bir yazıya bakıp, ne yazdığını anlayınca yani gözü ile okuyunca mekruh olur. Bakmayıp gözüne rastlarsa, mekruh olmaz.
Sünnet kılarken
Sual: Sünnet namazları kılarken, (Sünnet kılmaya) diye niyet etmek şart mıdır?
CEVAP
İbni Âbidin hazretleri buyuruyor ki: Sünnetleri kılarken sünnet demek şart değildir. Nâfile namaz kılmaya demek caiz olduğu gibi, sadece namaz kılmaya demek de sahih olur. Bir kimse, gece iki rekât Teheccüt namazı kılar da, bu namazı imsak vaktinden sonra kıldığı anlaşılırsa, bu iki rekât sabah namazının sünneti yerine geçer. Ayrıca sabahın sünnetini kılması mekruh olur. (Eşbah – Redd-ül muhtar – S. Ebediyye)
Resulullah efendimiz, beş vakit namazın sünnetlerini kılarken, yalnız, (Allah rızası için namaz kılmaya) derdi. Sünnet demezdi. O vaktin farzından başka, namaz kılınca sünnet de kılınmış olur. (Halebi-yi kebir)
Sünnet yerine, adak yapılan namaz kılınınca, sünnet de kılınmış olur. (Redd-ül-muhtar)
Sünnet kılarken, kazaya da niyet edilirse sünnet de kılınmış olur. Hiç kazası olmayan da, vaktin farzının yanında bir namaz kılarsa, sünnet de kılınmış olur. (İslâm Ahlâkı)
Teyemmümsüz namaz
Sual: Yoğun bakımda, şuuru yerinde olan hastamız var. Teyemmüm için tuğla vesaire getirmemize izin vermiyorlar. Namazlarını nasıl kılacak?
CEVAP
Teyemmüm edemezse, bir şey okumadan, rükû ve secde yapar. Bunu da yapamazsa, oturduğu veya yattığı yerden îmâ ile rükû ve secde yapar. İyileşince namazlarını iade eder.
Veya Hanbelî mezhebini taklit ederek teyemmümsüz namaz kılar, ancak o namazlarda, namazın Hanbelî’deki farzlarına riayet etmesi, sünnet ve müstehablarını yapmaması gerekir. Hanbelî’de teyemmümsüz kılınca namazdaki sünnet ve müstehablar yapılmaz. (El-fıkh-ü alel-mezahib-il-erbea)