Magna Carta Nedir?
Demokratikleşmenin ilk adımları
Dünya’nın en önemli yazılı metinlerinden biri olan Magna Carta Libertatum, latinceden türkçeye çevirdiğimiz zaman ‘’Büyük Özgürlük Fermanı’’ anlamına gelmektedir. İlk kez kralın yetkileri bu antlaşma ile kısıtlanmıştır. Kral, bazı haklarından feragat etmek zorunda kalmıştır ve bu anlaşmayla temel hak ve hürriyetler kazanılmıştır. Siyaset bilimi uzmanları, ilk kez bu anlaşma ile demokratikleşme atılımlarının başladığını söylemektedir. Magna Carta, 63 maddeden oluşup günümüze kadar gelen dört nüshası vardır. Bu nüshalar British Museum, Sallisburg ve Lincoln Katedrallerinde muhafaza edilmektedir.
(Kral Yurtsuz John'un temsili resmi)
1213-1214 yıllarında Fransa kralı II. Philippe ile Normandiya savaşına giren Yurtsuz John mağlup olmuştur. Savaş masraflarını ve ödemesi gereken savaş tazminatını karşılamak için vergileri arttırmak istemiştir ancak bundan rahatsız olan baronlar isyan etmişlerdir. Kral Yurtsuz John, isyanı bastıramayınca iki taraf arasında yapılan Magna Carta’yı kabul etmek zorunda kalmıştır. Magna Carta’nın ilan edilmesinin ardından sonra Yurtsuz John, Papa III. Innocentius’un desteğiyle Magna Carta’yı iptal etmiştir. Bu olay karşısında baronlar tekrardan isyan etmişlerdir ve I. Baronlar Savaşı başlamıştır. Bu savaşın ardından Magna Carta’ya yakın metinler imzalanmıştır.
DİPÇE: Birleşik Krallığın yazılı bir anayasası olmaması sebebiyle Magna Carta’da yer alan bazı maddeler hala yürürlüktedir.
ANLAŞMANIN ÖNEMLİ MADDELERİ
Madde 1: İlk olarak Tanrı’ya adadık ve şimdi bu fermanla bizim ve bütün haleflerimizin adına teyit ettik ki İngiltere kilisesi hür olacak, haklarında kısıntı yapılmayacak, hürriyetlerinin bütünlüğüne dokunulmayacaktır.
Madde 7: Bir dul kadın, kocası ölür ölmez mirasını hemen ve hiçbir engelle karşılaşmadan alabilecektir. Kocasının ölümünden sonra, kocasının evinde kırk gün kalabilecek ve bu süre içinde çeyizi kendisine tahsis edilecektir.
Madde 8: Kocasız kalmak istediği sürece, hiçbir dul kadın evlenmeye zorlanmayacaktır.
Madde 9: Ne biz ne de memurlarımız, borçlunun taşınabilir malları borcunu ödemeye yeterli olduğu sürece topraklarına veya rantına el koymayacağız.
Madde 20: Hür bir insan küçük bir suç için ancak bu suça uygun bir para cezasına çarptırılabilecektir. Ağır bir suçun cezası da suça uygun olacak, kişinin yaşamasını engelleyecek kadar büyük olmayacaktır.
Madde 38: Gelecekte hiçbir memur, inanılır şahitler göstermeden yalnız kendi açıklamalarına dayanarak bir kimseyi mahkeme huzuruna çıkaramayacaktır.
Madde 39: Hiçbir hür kişi, ülke kanunlarına göre yasal bir şekilde muhakeme edilip hüküm giymeden hapis edilemeyecek, haklarından ve mallarından mahrum bırakılamayacak, sürülemeyecek, herhangi başka bir şekilde kötü muameleye maruz bırakılamayacaktır. Hiçbir hür kişiye zor kullanmayacağız ve başkalarının zor kullanmasını istemeyeceğiz.
Madde 40: Hak ve adaleti kimseye satmayacağız, reddetmeyeceğiz ve geciktirmeyeceğiz.