Neandertalin Çilesi: Kemik Analizleri Kuzenlerimizin Zorlu Hayatını Gözler Önüne Seriyor!
Her üç Neandertalden birinin bir çeşit sakatlığı vardı!
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Kendini koruma içgüdüsü ve saldırganlık ve adrenalin ilişkisi?
- Sibirya’da donmuş olarak bulunan 42. 000 yaşındaki soluncanlar hayata döndürüldü! Bu haber doğru mu?
- Sicim teorisinde bahsedilen 4 boyuttan farklı boyutlar -ki en olağanı 11 boyutlu sistem diye söyleniyor- zamanın aşınması ile ilgili olabilir mi?
- Iq geliştirilebilir mi?
- Acaba kan rengi değişik canlılar içinde dinazorlar çağından kalan canlılar varmıdır?
- Eğer hayat olmasaydı ne olurdu?
Paylaş
Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Daily Mail isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
York Üniversitesinden Penny Spikins, şu ana kadar gün yüzüne çıkarılan yaklaşık 50 tane tama yakın Neandertal iskeletinin üçte birinin bir çeşit sakatlığa sahip olduğunu söylemekte. Neandertallerin oldukça yüksek sakatlık oranına sahip olduklarını ve birçok kıtlık dönemi atlattıklarını da eklemekte. İskeletlerin çoğu da bu hastalık ve sakatlanmaların izlerini taşıyor.
Örneklerden biri, Kuzey Irak'ta bulunan "Shanidar 1" ismi verilen yetişkin bir birey. Kolundaki sakatlıkları ve kafatasının sol kısmındaki darbe nedeniyle olası körlük durumu, destekleyici bir sosyal çevreye ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
Genç yaşta kafasına darbe alıp, sol gözünde görme sıkıntısı (büyük ihtimal körlük) ve vücudunun sağını kontrol sorunu yaşadığı, bu durumun sağ ön kolunu ve elini kaybetmesine neden olmuş olabileceği düşünülmekte.
Ayrıca bu olayları genç yaşta yaşamış olmasına rağmen 35-45 yaşında ölmüş olması diğer Neandertallere bağımlı yaşadığını ve çevresince desteklendiğini göstermekte.
Diğer bir örnek ise, Lachapelle aux Saints, Fransa'dan, ileri seviye artriti olduğu gözlenen bir erkek Neandertal. İskeletinden, bu bireye en az altı ay boyunca çevresindeki diğer Neandertaller tarafından bakıldığı anlaşılmakta.
Bahsedilen iki örnek, Neandertallerin yardıma muhtaç durumdaki grup üyelerinin bakımlarını üstlendiklerin gösteriyor. Profesör Spikins, hastalık veya sakatlıkla mücadele eden diğer 17 Neandertal bireyinin de iskeletlerinde, grup üyelerince bakıma dair izler gözlendiğini söylemekte.
Neandertal bireylerindeki hastalık veya sakatlıklara birkaç örneği daha sıralamak gerekirse:
- Slovakya'da bulunan kadın bir Neandertale (Šal'a 1) ait kafatasının kaş bölgesinde travmatik lezyon izleri gözlendi. Bu travmanın kısa süreli bir acıya ve bilişsel aksamaya neden olabilmiş olacağı düşünülmekte. İyileşme izleri ve yaranın konumu, olasılıkla yaranın temizlenmesi gibi bir bakımın yapılmış olduğunu gösteriyor.
- Hırvatistan Krapina'da bulunan farklı dönemlere ait 120 ila 130 bin yıl öncesine tarihlendirilmiş 10 Neandertal bireyinde en azından kısa süreli bakım gerektiren travma izleri tespit edildi.
- İspanya'da bulunan 51 bin yıl öncesine tarihlendirilmiş olan Cova Negra 1 ismi verilen bireye ait kafatasında travma ve iyieşme izlerine rastlandı. Bu yaralanmanın da kısa süreli bir acıya ve bilişsel aksamaya neden olabilmiş olacağı düşünülmekte. Ayrıca kısa süreli bir bakımın gerekliliği de görülmekte.
- Irak'ta bulunan başka bir Neandertal bireyinin (shanidar 3) kaburgasında rastlanan travma, kan kaybına, haftalarca nefes alma zorluğu ile günlük aktiviteleri tolere edebilme zorluğuna yol açmış gibi görünmekte. 35-50 yaşlarında ölmüş olan bu Neandertalin, travmadan sonra haftalarca yoğun bir bakıma ihtiyaç duyduğu düşünülüyor.
- Bahsedilenlerin yanında birçok diğer Neandertalde de kemik hastalıklarına ve diş kırılmaları veya kayıplarına dair kanıtlar gözlenmekte.
Ağustos 2019'da yayınlanan bir başka çalışma da Neandertallerde "sörfçü kulağı" (surfer's ear) olarak da bilinen, dış kulak kanalındaki kemik dokunun kanalın içine doğru büyümesi, kulak kanalını daraltması veya tamamen tıkamasına sebap olan durumdan müzdarip olduklarını gösterdi.
Dış kulak kanalındaki kemik büyümesinde suyun ve soğuk havanın rol oynadığı düşünülüyor. İncelenen 77 Neandertal bireyinin 23'ünde bu tip bir kemik oluşumunun orta ile ileri seviye olduğu görüldü.
Aynı dönemde yaşamış modern insanlarda bu hastalığın görülme sıklığı %20 civarındayken, Neandertallerde bu oranın %50'lerde olduğu gözlendi. Araştırıcılar bunun nedenin, soğuk su ve soğuk rüzgara maruz kalmak olabileceğini düşünüyor.
- 3
- 14
- 5
- 3
- 2
- 4
- 3
- 8
- 11
- 2
- 2
- 2
- Türev İçerik Kaynağı: Daily Mail | Arşiv Bağlantısı
- E. Trinkaus, et al. (2019). External Auditory Exostoses And Hearing Loss In The Shanidar 1 Neandertal. PLOS One | Arşiv Bağlantısı.
- P. Spikins, et al. (2019). Living To Fight Another Day: The Ecological And Evolutionary Significance Of Neanderthal Healthcare. Quaternary Science Reviews | Arşiv Bağlantısı.
- Erik Trinkaus, et al. (2019). External Auditory Exostoses Among Western Eurasian Late Middle And Late Pleistocene Humans. PLOS One | Arşiv Bağlantısı.
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/02/2020 18:23:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7985
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.