M-55 Geophysics, Zhukovsky uçuşları
Motor soru
"Bölünmüş gövde" için en belirgin sebep - santral yerleştirme kolaylığı. Havacılığın ilk yıllarında, tasarımcılar çok çeşitli uçak konfigürasyonlarını denediler ve böyle bir araştırma sonucunda, iki ışınlı şemanın birkaç gerekçesi aynı anda ortaya çıktı.
Örneğin, iki ışınlı uçağın oluşturulması için ön koşullardan biri, pervaneden ateşleme için senkronize edicilerin bulunmamasıydı. Bu tasarımın bir örneği olarak, İngiliz yapımı Airco DH-1 keşif avcısını alabilirsiniz. Bu uçağın gelişiminde, tasarımcı J. de Haviland atıcının işyerini en burnuna yerleştirdi. Bu sayede, ön yarım kürenin tamamını, kendi uçağına zarar verme korkusu olmadan, bir makineli tüfekle kolayca avlayabilir. Motor ve pervane gövdenin arkasına taşınmak zorunda kaldı. Bununla birlikte, klasik şemanın kullanılmasıyla, buna karşılık gelen tahrik şaftı ya da dengesizliği olan bir itme vidasının takılması gerekli olacaktır. Bu nedenle de Haviland, gövdeyi kabul edilebilir bir uzunlukta kısalttı ve topçu ile pilotun kokpiti ile pervane motoru grubunu birbiri ardına yerleştirdi. Kuyruk tüylerini itici vidanın her iki tarafına sabitlenmiş iki uzak çiftliğe yerleştirdi.
Airco DH-1
Uçak DH-1, sadece hafif bir gerdirmeli iki ışın olarak adlandırılabilir. İki ışık çiftliği ile donatıldığı gövde kirişlerini “biçimlendirmedi”. Aynı zamanda ve bu şekilde De Haviland tasarımının keşif savaşçısı da benzer bir uçak yapısının yerleşim avantajlarını açıkça gösterdi. Gelecekte, elektrik santralini transfer etme ve gövdenin burnunu serbest bırakma ihtiyacı, defalarca karakteristik bir uçak tasarımı şeklinde kendini gösterdi. Motor kısaltılmış gövdenin arka kısmında yer alan iki kirişli şema, jet uçaklarında tekrar tekrar kullanıldı. Bu tür projelere örnek olarak İngiliz savaşçı De Havilland DH.100 Vampire, Polonyalı tarım uçakları WSK-Mielec M-15 Belphegor veya Sovyet keşif M-17 "Stratosphere" verilebilir.
De Havilland DH.100 Vampir
WSK-Mielec M-15 Belphegor
M-17 "Stratosfer"
İçin yer оружия
Tasarımcıların iki kirişli şemaya başvurduğuna göre motorların yerleştirilmesiyle ilgili ikinci neden, aynı zamanda düzen köklerine de sahiptir, ancak farklı türdedir. Birinci Dünya Savaşı sırasında bile, gövdeyi motorlardan ve yardımcı birimlerden tamamen kurtarmak isteyen tasarımcılar, gövdenin yanlarına iki kiriş yapmayı ve tüm pervane grubunu bunlara yerleştirmeyi tahmin ettiler. Bu uçaklardan biri İtalyan ağır bombardıman uçağı Caproni Ca.36'ti. Bu uçağın motorları kanat üzerine yerleştirildi ve hemen arkalarında iki uzun kiriş vardı; Kirişlerin içine, uçağın ağırlık merkezinin yakınında, yakıt depoları da kuruldu. Burunda ve ana gövdenin kuyruğunun üstündeki boş alan, tüfek noktalarını ayarlamak için kullanıldı. Uçuş sırasındaki kuyruk okunun kafes sepetinin içinde oturması dikkat çekicidir.
Caproni Ca.36
Fokke Wulf FW-189 Uhu
Lockheed P-38 Yıldırım
Gelecekte, bu fikir tekrar tekrar kullanıldı ve esas olarak kıç tüfeği noktası için alan serbest bırakılması içindi. Böyle bir uçağın en ünlü örneği, "Rama" takma adıyla da bilinen Alman izci Fokke Wulf FW-189 Uhu'dur. Hitler karşıtı koalisyonun pilotları, neredeyse tüm arka yarımkürede ateş eden kuyruk tabancalarının son derece başarılı bir şekilde düzenlenmesi nedeniyle bu uçağı ele geçirmenin zorluğunu düzenli olarak belirtti.
Savaşçıların yaratılmasında, motordan gövdeden çıkarılmış iki ışınlı bir şema da kullanılmıştır. Bu sınıfın en ünlü iki ışınlı uçağı, Amerikan Lockheed P-38 Lightning. Bu dövüşçünün nispeten küçük aerodinamik gövdesinde sadece kokpit ve savaş silahı kaldı. Yan gövde gövdelerinde, sırayla, ev motorları, tanklar, turboşarjlar ve radyatörler. Ünitelerin kiriş içine doğru yerleştirilmesinden dolayı, iyi bir dengeleme sağlamak mümkündü ve göreceli olarak büyük kuyruk kuyruğu uçağa ağırlığı için iyi bir manevra kabiliyeti kazandırdı.
İlginçtir ki, Northrop firmasının tasarımcıları gövdede boşaltılan alanı boşaltarak gece savaşçısı P-61 Black Widow'u yarattı. Kısaltılmış gövdenin arkasına, düşman uçaklarını tespit etmek için radar istasyonunun ekipmanının bir kısmını yerleştirdiler ve ayrıca radar operatörünün işyerine sağladılar.
Çift Kirişli Kamyon
Motorların tüm yardımcı ünitelerini yan kirişlere yerleştirerek gövdenin iç hacmini arttırma kabiliyeti basitçe nakliye uçağı tasarımcılarının ilgisini çekmedi. Diğer şeylerin yanı sıra, iki kirişli şema yükleme ve boşaltma için kuyruk kapağının boyutunu arttırmayı mümkün kılmıştır. 1944’te ilk uçuş Fairchild C-82 Packet taşıyıcı tarafından yapıldı. Nispeten yüksek ve geniş bir gövde içerisinde, neredeyse 80 askerleri bir paraşütçü 42 kıyafeti giyebilirdi. Gövdenin arka kısmında tasarımcılar gerektiğinde boşaltılabilen büyük kargo kapıları için sağladılar. İkiz kuyruk montajı sayesinde, C-82 yükleme işlemleri için oldukça elverişliydi: Gerekirse, bir kamyon dengeleyici altına girerek yükü doğrudan ambarın önüne getirebilirdi.
Fairchild C-82 Paket
C-119 Uçan Boxcar
Su-80
C-82'in bir diğer gelişimi, C-119 Uçan Boxcar'dı. Büyüklüğü ve ağırlığı olan yeni hava aracı dört buçuk tonluk kargo taşıyabiliyor. Boyut ve kalkış ağırlığındaki artışa rağmen, "Uçan Araba" yükleme ve boşaltma kolaylığı nedeniyle kaybolmadı. Uzun zamandır, C-119 ABD ordusunun ana taktik askeri nakliye uçağıydı ve diğer ülkelere de teslim edildi.
Ülkemizde de, iki ışınlı hava aracı yapımı için girişimlerde bulunulmuştur. Doksanlı yıllarda Sukhoi, çok amaçlı bir Su-80 nakliye uçağı geliştirdi. Yerleşimi önceki iki ışınlı nakliye işçilerine büyük ölçüde benzer. Aynı zamanda, Su-80 birkaç orijinal özelliğe sahiptir. Böylece, yapının daha sertliği için, gövdenin arka kısmı ek bir düzlem yardımı ile kuyruk kirişlerine ek olarak bağlanmaktadır ve kuyruk dengeleyici, aracın yükleme sırasında uçağa takılmasını sağlayan omurga üzerine yerleştirilmektedir.
Sıradışı ikizler
İki ışınlı programın özel "yorumu", İkinci Dünya Savaşı'nın bazı projeleri olarak kabul edilebilir. Daha sonra savaşan devletler uzun mesafeli savaşçılara ihtiyaç duyuyordu. Bu uçaklar, bombardıman uçaklarına düşman bölgesi üzerindeki uzun uçuşlarda eşlik etmelerine izin verecek. Birkaç ay farkıyla cephenin iki tarafında ilginç projelerden iki tanesi daha ortaya çıktı.
Savaşın ortasında V. Messerschmitt'in liderliğindeki Alman tasarımcılar, Bf-109 uçaklarına dayanarak “ikiz” savaşçılarını hazırladılar. Bf-109Z endeksiyle yapılan değişiklik, uçağın montajını, özel olarak geliştirilmiş bir orta bölüm ve kuyruk dengeleyici ile bir araya getirilen iki geleneksel “Yüz Dokuz” undan aldı. Aynı zamanda dümenlerin ve motorların kontrol sistemleri birleştirildi ve kontroller sol "yarım düzlem" kabinine getirildi. Doğru kabinin yerine, ilave bir yakıt deposu kurulması ve lambanın metal bir kaplamayla değiştirilmesi planlanmıştır. Almanlar, hava hedeflerini engellemek ve yer hedeflerine saldırmak için tasarlanmış çeşitli Bf-109Z varyasyonları yapmayı planladı. 1943'te, prototip bir çift uçağın inşası başladı, ancak yüksek öncelikli projelerin varlığı nedeniyle sona ermedi. Ön cephedeki durum Almanya lehine değişmiyordu ve tasarımcılar daha önemli ve acil görevlerle uğraşmak zorunda kaldılar.
Bf-109Z
Kuzey Amerika F-82 İkiz Mustang
Alman tasarımcıların aksine, Amerikalılar daha başarılıydı. Sadece çift kirişli bir uçak yaratmayı değil, seri üretime de getirmeyi başardılar. Buna ek olarak, Kuzey Amerika F-82 Twin Mustang avcısı, hesabına başka bir "başarı" yazmayı başardı: Son Amerikan piston avcısı oldu. F-82, sigortaları özel bir merkez bölümle birbirine bağlanan iki P-51 Mustang idi. Yerli dengeleyicilerin yerine İkiz Mustang'da asansörlü olan tek bir uçak ayarladı. Tüm uçak kontrol sistemleri kopyalandı, kontrol herhangi bir kabinden yapılabiliyordu. Bunun anlamı, iki pilotun uzun uçuşlar sırasında birbirlerinin yerine geçebileceği idi. P-82’in ilk prototipi yalnızca Temmuz 1945’in başında başladı ve bu uçağın oluşturulduğu İkinci Dünya Savaşı’na katılmak için zamanı yoktu. Daha sonra, bu savaşçılar Kore Savaşı sırasında kullanıldı. Aynı zamanda, “Çifte Mustanglar” en sık olarak yer hedeflerine saldırmak için görevler üstlendi, çünkü artık modern düşman savaşçılarıyla daha etkin bir şekilde başa çıkabiliyorlardı.
Kayıt arabaları
İki ışınlı planın bir başka orijinal versiyonu, ünlü tasarımcı B. Rutan tarafından rekor kıran Rutan Voyager uçağını oluşturmak için kullanıldı. Eşsiz uçuş menzili göstergelerine sahip olan bu uçak, yüksek bir kanat uzunluğuna, nispeten kısa bir gövdeye ve üzerine omurgaların monte edildiği iki kuyruk kirişine sahip olan bir uçaktır. Kirişlerin önü öne getirilmiş ve ek bir dengeleyici ile gövdeye bağlanmıştır. Böyle alışılmadık bir sistemin kullanılmasının ana nedeni yapının gerekli sağlamlığını sağlamaktı. Gövde, kanat ve kirişlerin uzatılmış şekli nedeniyle, güç elemanları bir bükülme ve burulma yük kütlesine maruz bırakıldı. Kuyruk kirişleri üzerindeki omurgaların sökülmesi ve dengeleyicinin uçağın önüne aktarılması, tüm yapının kabul edilebilir bir mukavemet ve sağlamlığına izin verdi. Böyle bir teknik bilgiye sahip olmayan bir Voyager uçağının, iniş yapmadan 42 bin kilometreden (FAI'ye göre 40 binden fazla) uçabilmesi mümkün değildi.
Rutan Voyager
Virgin Atlantic KüreselFlyer
Voyager projesinin başarıları, bir başka rekor uçağı yaratmak için kullanıldı - Virgin Atlantic GlobalFlyer. S. Fossett tarafından tasarlanan uçakların Voyager benzeri bir düzeni vardı, ancak bazı detaylar için dikkat çekiciydi. Öncelikle, gövdenin yukarısındaki turbojet motoru olan farklı bir elektrik santraline dikkat etmek gerekiyor. Ek olarak, asansörlü stabilizatör kuyruk bölümüne taşındı. GlobalFlayer'daki iki ayrı uçak, omurga altındaki kuyruk kirişlerine bağlandı. 2006’te pilot Fossett, GlobalFlyer uçağında 41,5’in bin kilometreden biraz daha altına gitti. Aynı zamanda ortalama uçuş hızı saatte 590 kilometre idi. Güç setinin yeni malzemelerini kullanarak, sadece rekor uçağın uçuş verilerini iyileştirmek değil, aynı zamanda yeterli yapısal gücü sağlamak da mümkündü. İkincisi, öndeki yatay kuyruğun daha bilinen stabilizasyon ve kontrol sistemleri lehine terk edilmesini mümkün kılmıştır.
***
Tabii ki, şimdi iki ışın şeması uyarınca yapılan tüm uçaklardan uzaktaydı. Böyle bir düzenlemeye sahip toplam uçak sayısı birkaç düzineyi ve hatta bunların en genel tanımını aşıyor hikayeler oluşturma ve inşa etme, çok hacimli temel çalışmaların yazılmasını gerektirecektir. Gerçek şu ki, iki ışın şeması neredeyse tüm uçak sınıflarında test edilmiştir. Böyle bir sisteme göre, savaşçılar ve bombardıman uçakları, ulaştırma işçileri ve yolcu uçakları ve hatta insansız hava araçları inşa edildi. İki ışınlı şemanın kullanımı her seferinde bir nedenden ya da başka bir şey yüzünden olmuştur. Ancak, tüm başarılara rağmen, bu sistemler yaygın olarak kullanılmadı ve klasik düzeni dışlamadı. Bunun temel nedeni, kompakt ve dayanıklı kuyruk kirişleri yaratma gereksinimidir. Ek olarak, bu uçak birimlerinin nispeten küçük büyüklükleri hacimlerinin tam olarak kullanılmasına izin vermemektedir. Örneğin, kirişlerin içindeki Amerikan nakliye işçileri üzerinde yalnızca direksiyon kontrol iticileri vardı.
Yani uçağın yaratılması iki kirişli bir şemadır ve belli gereklilikleri gerektirir. Bu düzen, kombinasyonu belirli bir uçağın tasarımı veya pratik umutları üzerinde her zaman yararlı bir etkisi olmayabilecek bir dizi karakteristik "doğuştan" artı ve eksiye sahiptir. Bu nedenle, yıllar boyunca, uçağın dağıtım için iki kirişli düzeni, düşük evrenselliğinden dolayı klasik olandan daha düşüktür. Bununla birlikte, gelecekte, daha kısa bir gövdeye ve iki kirişe sabitlenmiş kuyruk tapalarına sahip yeni uçak tipleri görünecektir. Asıl mesele, her bir özel proje durumunda, böyle bir planın kullanılmasının haklı ve gerekçeli olmasıdır.
Uçaklar SpaceShip One ve Two uzay aracı için pedleri fırlatıyor. Ölçekli Kompozitler Model 318 White Knight, Oshkosh 2005
Ölçekli Kompozitler 348 White Knight 2 Oshkosh 2009
Sitelerin malzemelerinde:
http://airwar.ru/
http://flightglobal.com/
http://scaled.com/
http://nationalmuseum.af.mil/f
http://pkk-avia.livejournal.com/
http://fai.org/