Güncelleme: 17/03/2023
Kas krampı ani ve beklenmedik şekilde tek bir kas ya da kas grubunun ağrılı kasılmasıdır. Kramp giren kasın gerilmesi ile düzelir. Kas krampları sıktır. Sağlıklı kişilerde görülme sıklığı yılda %37’dir.
Genellikle egzersiz sırasında ya da sonrasında görülür. Bazı kişilerde özellikle de bacak krampları gece ortaya çıkar. Ağrılı olurlar ve birkaç saniyeden dakikalara kadar uzayabilirler.
Kas krampları egzersizle tetiklenen (ya da fizyolojik), idyopatik (sıklıkla gece ortaya çıkan) ve semptomatik (altta yatan bir nedene bağlı ya da bir dış etkenle tetiklenen) olmak üzere üçe ayrılır. Çoğu hastada ama özellikle yaşlılarda semptomatik krampların birden çok nedeni bulunur. Kas krampı olan çok az hasta nöromusküler hastalık tanısı alır.
En sık görülen kas krampıdır ve uzun ve yoğun egzersize fizyolojik bir yanıttır. Susuz kalma ve elektrolit dengesizliği ya da nöromusküler hipotez ile açıklanır. Enteresan bir şekilde gebeliğin son 3 ayında insidansı artar.
Altta yatan bir neden olmaksızın görülür. Daha çok yaşlı insanlarda ve baldır ya da ayak kaslarında olur. Genellikle gece görülür.
Semptomatik kas kramplarının altında birçok nörolojik ve sistemik hastalık bulunur. Bazı ilaçlar ve dışarıdan maruz kalınan tetikleyiciler tarafından başlatılabilir ve şiddeti arttırılabilir.
Egzersizle tetiklenen ve idyopatik kas krampları genellikle iyi huyludur ve ilerleyici değildir. Bu durumda ana prensip tetikleyicileri önlemektir. Semptomatik kramptan şüphelenildiğinde ise ayırıcı tanı oldukça kapsamlıdır.
Kas krampları erişkinde sıklıkla motor nöron hastalığı, radikülopatiler, periferik nöropatiler ve metabolik ya da mitokondriyal miyopatilerde görülür.
Lüzumsuz incelemelerden kaçınmak için en önemli şey iyi bir öykü alınması ve nörolojik ve de sistemik muayene yapılmasıdır. Orta yaşta yeni başlayan kramplar, yaygın kramplar ve baldır ve de ayak kaslarından farklı kaslarda olan kramplar altta yatan bir hastalık olması açısından uyarıcıdır. Bu durumda bazı kan incelemeleri, elektromiyografi, genetik testler ve hatta kas biyopsisi yapılabilir.
Egzersize bağlı ya da idyopatik krampları olan kişilere krampların sık görüldüğü ve zararsız olduğu konusunda güvence verilmelidir. Semptomatik krampta ise altta yatan hastalık tedavi edilir. Elektrolit dengesizliği, vitamin eksikliği ve hipotiroidizm gibi metabolik bozukluklar tedavi edilmelidir. Krampa yol açtığı bilinen ilaçlar kesilmeli, aşırı alkol ve özellikle akşam saatlerinde kafein tüketiminden kaçınılmalıdır. Yeterli su içilmesi krampları önlemede önemlidir. Bu önlemlerle düzelmediğinde ilaç tedavisi de mümkündür.
Kaynak:
Dijkstra J.N ve ark. Muscle cramps and contractures: causes and treatment. Pract Neurol 2023;23:23–34