... konulu sunumlar: "Sürdürülebilir Kalkınma Perspektifinden Türkiye Üzerine Notlar"— Sunum transkripti:
1 Sürdürülebilir Kalkınma Perspektifinden Türkiye Üzerine Notlar HAKAN YETKİNERİZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ01 KASIM 2013İZMİR TÜRKİYE
2 Konuşma Planı Sürdürülebilir Kalkınma/ Büyüme Üzerine Genel Tespitler Ekonomik Kalkınma/ Büyüme Perspektifinden Türkiye Ekonomisi Üzerine Notlar2023 Yılına Kadar Türkiye Neler Başarmalı?Sonuç Yerine
3 BÖLÜM 1SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA/ BÜYÜME ÜZERİNE GENEL TESPİTLER
4 Sürdürülebilir Kalkınma Sürdürülebilir Kalkınma (sustainable development) insani ihtiyaçların karşılanmasında doğal sistemlerin ve çevrenin sürdürülebilirliğini amaçlayan gelişme yaklaşımının adıdır. Bu yaklaşım, bugünün ihtiyaçları kadar gelecek nesillerin ihtiyaçlarını da garanti altına almayı hedeflemektedir.
5 Sürdürülebilir Kalkınma Sürdürülebilir Kalkınma eskiden üç başlık (çevresel, ekonomik ve sosyal) altında toplanırken bugün başka başlıklar da eklenmiştir (örneğin politik, kültürel, kurumsal ve yönetişimsel sürdürülebilirlik).
6 Sürdürülebilir Kalkınma Arrow ve diğerleri (2004), diğer pek çok ekonomist gibi, sürdürülebilir kalkınma için aşağıdaki ölçütü önermişlerdir: «toplumsal servetin (beşeri sermaye, bilgi stoku, ve doğal ve yeniden-üretilebilir sermayenin) zaman içinde azalmaması.
7 Genel Tespitler: Sürdürülebilir Kalkınma bir Realitedir
8 Genel Tespitler: Kalkınma Hızı Her Ülke için Aynı Değildir
9 Genel Tespitler: Gelişmiş Ülkeleri Yakalamak Mümkündür
10 Sürdürülebilir Kalkınmanın Önemli Belirleyicileri Sermaye BirikimiTeknolojik Gelişme/ Değişme (AR-GE)Beşeri SermayeEkonominin Dış Ticarete AçıklığıEnerjiCinsiyet EşitliğiUlaşım, vd…
11 Genel Tespitler: Enerji Fiyatları Balon Üretmeye Devam Edecektir
12 Genel Tespitler: Enerji Fiyatları Balon Üretmeye Devam Edecektir
13 Genel Tespitler: Enerji Fiyatlarında Balon Devam Edecektir
14 Genel Tespitler: Enerji Fiyatlarında Balon Devam Edecektir
18 BÖLÜM 2SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA PERSPEKTİFİNDEN TÜRKİYE ÜZERİNE NOTLAR
19 Temel ÖzelliklerGelişmiş Batı ekonomileri ile yerleşik ekonomik, siyasi ve sosyal ilişkilere sahiptirJeo-politik ve ekonomik konumu nedeniyle gelişmiş Batı ekonomileri ve (i) Orta Doğu, (ii) Kuzey Afrika, ve (iii) Türki Cumhuriyetler ekonomileri arasında köprü görevi görmektedir.1996’dan beri AB Gümrük Birliği Üyesi; 1999’dan beri AB aday ülkesidir ve 2005’den beri katılım müzakereleri sürmektedir
20 Temel Makro Ekonomik Özellikleri Türkiye ekonomisinin büyümesi talep-bağımlıdır (tüketim ve konut yatırımı harcamaları iki önemli öğedir)Dış ticaret açığı yapısaldırTasarruf (çok) düşüktürİşsizlik yapısaldır
21 TÜRKİYE’NİN SERMAYE BİRİKİMİ ÜZERİNE Kişi Başı RGSYH İçinde, Sabit Fiyatları
25 TÜRKİYE’NİN AR-GE PERFORMASI ÜZERİNE Dünya Ölçeğinde Patent tescilleriPatent Tescilleri, Milyon Kişi Başına1995199719992001200320052007AB12273336378360422385414ABD374406484474508454466Türkiye1.040.230.6122.214.171.124.48Kaynak: WIPO
33 YAŞIT NÜFUS İÇİNDE ÜNİVERSİTEYE GİRİŞ ORANI (OECD): BEŞERİ SERMAYEYAŞIT NÜFUS İÇİNDE ÜNİVERSİTEYE GİRİŞ ORANI (OECD):200020052007ABD436465İSPANYA4741TÜRKİYE212729GÜNEY KORE455161ALMANYA303634
34 PISA 2009 MATEMATİK PERFORMANSI KARŞILAŞTIRMASI OECD İÇİNDE BEŞERİ SERMAYEPISA 2009 MATEMATİK PERFORMANSI KARŞILAŞTIRMASIOECD İÇİNDETÜM ÜLKELERABD2126İSPANYA32TÜRKİYE3141GÜNEY KORE13ALMANYA813PISA: The OECD Programme for International Student Assessment
35 TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ ÜZERİNE 2005 Sabit Fiyatları
36 TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ ÜZERİNE Türkiye dış ticarete açıklık oranlarında ABD’den iyi olmakla birlikte Güney Kore ve İspanya’nın (ve Almanya ve Çin’in) gerisindedir. Çin çok gerilerden gelip 2000’li yılların başında Türkiye’yi geçmiştir.
38 TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ ÜZERİNE Türkiye’nin dış ticaretinde toplamda yapısal olarak hiçbir olumlu gelişme yoktur. Elbette kompozisyon yıllar itibari ile çok değişmiştir.Ekonomik gruplara göre ihracatın ithalatı karşılama yüzdesi Türkiye ekonomisinin kırılganlığının arkasındaki nedeni ortaya koymaktadır: Yatırım Malları ve Hammadde.
40 TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ ÜZERİNE Türkiye Yatırım Malları ve Hammadde ithal edip, bunu nihai mal olarak yurtiçinde ve yurtdışında satan bir ülkedir.AR-GE ile yatırım malları üretmeye başlamadıkça, ya da zengin petrol ve maden yatakları bulamadığı sürece dış ticaret kırılganlığı devam edecektir.
42 2023 Dış Ticaret Vizyonu2023 Türkiye İhracat Stratejisi ve Eylem Planı Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) işbirliği ile hazırlanmıştır.TeknolojiİnovasyonAr-GeGirişimciliküzerine odaklanmıştır.
43 2023 Dış Ticaret Vizyonu 4’er yıllık 3 Aşama tanımlanmıştır: AtılımYatırımLiderlik2023 Türkiye İhracat Stratejisi19 Stratejik hedef72 eylem ve ölçüt planıiçermektedir.Bütünsel bir eylem planı içeren ve basit ve anlaşılır hedefleri olan bir devlet projesi haline gelmiştir.
44 2023 Dış Ticaret Vizyonu--Hedefler 2 trilyon dolar GSYH10. Büyük ekonomi5oo milyar dolar ihracat600/900 milyar dolar ithalatToplam dış ticaret 1,1 /1,4 trilyon dolarİhracatın her yıl %12 artmasıDünya ihracatındaki payın %0,8’den %1,5’e çıkması
45 2023 Dış Ticaret Vizyonu--Hedefler Teknolojik dönüşümünü sağlamışLojistik ve mevzuat altyapısı güçlüEn yeni üretim teknolojilerine hakimUluslararası pazarlarda güçlü bir Türkiye
46 Projeksiyon: Türkiyeİhracatı %11, ithalatı %12,5 büyüyen bir Türkiye sürdürülemez bir dış ticaret patikasına sahiptir.
47 Projeksiyon: TürkiyeTürkiye’nin 2012 yılında %0,8 olan dünya ihracatından aldığı pay 2023 yılında %1,5’e; 2030 yılında %2,5’e yaklaşacaktır.
49 Dünya Ekonomik Büyüme Performansı Türkiye Ekonomisi Dünya Ortalamasının Üzerinde büyümektedir:
50 KİŞİ BAŞI REEL GELİR ÜZERİNE PPP Converted GDP Per Capita (Chain Series), at 2005 constant prices
51 BÖLÜM 32023 YILINA KADAR TÜRKİYE NELER BAŞARMALI?
52 2023 Hedefleri-Dış Ticaret Teknolojik dönüşümünü sağlama yolunda sert tedbirler almalıMevzuat ve Lojistik altyapısını güçlendirmeliEn yeni üretim teknolojilerine hakim olmalıUluslararası pazarlarda konumunu güçlendirmeli
53 2023 Hedefleri-Dış Ticaret İhracatın karşılaştığı yapısal sorunlara çözüm bulmalıKüresel, bölgesel ve yerel kırılganlıklara karşı önlemler almalıProaktif olmalı
54 2023 Hedefleri-Üniversite Reformu Araştırma Üniversiteleri – Eğitim Üniversiteleri AyrımıAkademik unvanların, ücretlerin, ve iş tanımlarının Araştırma ve Eğitim Üniversiteleri için yeniden tanımlanması ve farklılaştırılması gerekmektedir
55 2023 Hedefleri-Üniversite Reformu ARAŞTIRMA ÜNİVERSİTELERİ:En az %2o yabancı olmasıSıfır İçeriden-beslenme (inbreeding)En az 1 yabancı dilTüm dünyadan yüksek lisans/ doktora öğrencisi kabulü ve bursuUnvan takdirinin uluslararası standartlara yükseltilmesiUygulamalı yaklaşımların ağırlıklı olmasıKontratların performansa dayalı düzenlenmesiKontratların en çok 10 yıla kadar yenilenebilmesi
56 2023 Hedefleri-Üniversite Reformu EĞİTİM ÜNİVERSİTELERİ:Kademeli olarak yabancı dile geçişİçeriden-beslenmenin kademeli olarak engellenmesiYurtdışından yüksek lisans/ doktora öğrencisi kabulü ve bursuPerformansa dayalı kontrat düzenlenmesi ve bazı kontratların en çok 10 yıla kadar yenilenebilmesi
57 2023 Hedefleri-Üniversite Reformu TEKNOLOJİ YÜKSEK OKULLARI (TYO)Araştırma Üniversitelerinin içinde 4 yıllık Teknoloji Yüksek Okulları (TYO) kurulmasıİngilizce bilen, akademik/ AR-GE uygulamalara yakın, alanyazını takip edebilen nitelikli ara personelTYO’lar aracılığıya Tıp, Mühendislik, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimlerde ileri teknoloji Kullanabilen Eleman
58 2023 Hedefleri-Özel Sektör AR-GE Özel Sektörü AR-GE’ye zorunlu kılacak şekilde teşvik etmekÖzel sektörün AR-GE yabancı uzman istihdamının teşvik edilmesiKamu’nun Stratejik Alanlarda AR-GE üzerinde yoğunlaşması (Tarım, Biyoloji, Savunma)
59 SONUÇTürkiye Ekonomisinin sürdürülebilir ekonomik büyüme aşamasına geçmesi gereklidirAR-GE ve beşeri sermaye sürdürülebilir ekonomik büyüme için ön koşuldurŞu anda hem AR-GE hem de AR-GE yapacak beşeri sermaye konusunda Türkiye çok gerilerdedirÜniversite reformu artık zorunlu hale gelmiştirÖzel sektör AR-GE aktiviteleri hala çok düşüktür
60 SONUÇTürkiye’nin cinsiyet eşitliği konusunda alacağı hayli yol vardır.Petrol fiyatlarını asla kontrol altına alma şansı olmayan Türkiye geleceğin enerji teknolojilerine şimdiden yatırım yapmalıdırUlaşım araçları çeşitlenmesine devam edilmelidir.