Fatihler, Korsanlar, Tüccarlar
C. M. CIPOLLA
ISBN: 9786254490996
Sayfa: 103
Baskı Yılı: 2021
Baskı Yeri: İstanbul
Yayınevi: Alfa Yayınevi
LIBRI VII (2021) 193-194
Geliş Tarihi: 27.09.2021 | Kabul Tarihi: 04.10.2021
Elektronik Yayın Tarihi: 07.10.2021
Telif Hakkı © Libri Kitap Tanıtımı, Eleştiri ve Çeviri Dergisi, 2021
C. M. CIPOLLA, Fatihler, Korsanlar, Tüccarlar. Çev. E. TURAN . İstanbul 2021. Alfa Yayınevi, 103 sayfa. ISBN: 9786254490996
Yazar Carlo M. Cipolla, Torino Bilimler Akademisi, Amarican Academy of Arts and Sciences, “Lincei” Akademisi ve American Philosophical Society’nin üyesi olmakla birlikte aynı zamanda British Academy ve Büyük Britanya Royal Historical Socienty üyesidir. Özellikle ekonomi tarihi üzerine yapmış olduğu çalışmalarla ismini duyuran yazar zamansal olarak Ortaçağ’ın ekonomisi üzerine araştırmaları üzerine odaklanmıştır. 1996 yılında Conquistadores, Pirati, Mercatanti ismiyle İtalyanca basılan eser 2021 yılında Erdal Turan tarafından Fatihler, Korsanlar, Tüccarlar ismiyle dilimize kazandırılmıştır. Eserde, 16. yüzyılın ortasından itibaren Amerikan sömürgelerinden, özellikle Meksika ve Peru’dan gelen gümüş dalgasının merkezi olarak İspanya oradan tüm dünyaya yayılım gösterdiği, Eskiçağ ticaret sistemi ile Ortaçağ Avrupası’nın ticaret ağının benzerliklerine yer yer değinilse de Ortaçağ’da Türkiye’den İran’a, Hindistan’a, Uzak Çin’e kadar devam eden ticaretten söz edilmiştir.
Eser, Önsöz (5) ile başlamakta Birinci bölüm (7-17) ile devam etmektedir. İkinci bölüm (19-22), Üçüncü bölüm (23-26), Dördüncü bölüm (27-32), Beşinci bölüm (33-40), Altıncı bölüm (41-67), Yedinci bölüm (67-76), Sekizinci bölüm (77-84), Dokuzuncu bölüm (85-88), Onuncu bölüm olan son bölüm (89-95), Sonuç (97-98) ve Kaynakça (99-103) olmak üzere toplam 103 sayfadan oluşmaktadır.
Önsöz (5) kısmıyla başlayan eser, Birinci bölümde (7-17) Yeni Dünya algısının İspanya başta olmak üzere tüm dünyayı etkisi altına alan sömürgecilik faaliyetlerinden bahsetmektedir. Bu ve gelecek diğer bölümlerde yazar yararlandığı kaynakları, düşünürleri eserin yazılışındaki katkılarını açıkça belirtmiştir. İspanya merkezli olan bu bölüm sömürgecilik faaliyetlerinin gelişmesinde bir dizi şans yakalamayı, madencilik faktörünün etkisinden söz etmiştir. Bunlarla birlikte yazar temel alınan zamandan ziyade geçmişe ve farklı coğrafyalardaki olaylara da atıfta bulunarak üç boyutlu bir bakış ile olayları değerlendirmemizi istemiş olabilir. Siyasi ve madecilik serüvenlerinin tarihsel bir süreçte anlatıldığı bölüm genel bir çerçeve çizmek için oldukça önemlidir. İkinci bölümde yazar sömürgecilik faaliyetlerindeki siyasi olayları bir dizi halinde sunarken, farklı coğrafyalarda da bu etkinin sürdüğünü ifade etmiştir. Ticaret ve sömürgecilik faaliyetlerinin bilinen dünyanın her yerine yayılım gösterirken kullanmış oldukları gemileri üçüncü bölümde kaleme alan yazar, gemilerin ilk oluşumundan denizlerdeki faaliyetlerine kadar detaylı bilgiler vermiştir. Yıl yıl gemilerin gelişimi, olumlu ve olumsuz özellikleri anlatılan bu bölüm bir sonraki bölüme atıf niteliğinde olmuş, dördüncü bölümde de ulaşım ve ticaret yollarının güzergahlarını okuyucuya sunmuştur. Bu bölümde özellikle ulaşımı ve taşıma sisteminin iki nedenden ötürü tehlikede olduğunu belirten yazar bunları açıklamış, ilk neden olarak doğanın etkisi ikinci olarak ise korsanlık faaliyetlerinden söz etmiştir. Ayrıca ticarette etkili olduğu gibi sömürülen ülkelerden elde edilen hammaddeler bu bölümde detaylı verilmiştir. Dördüncü bölüm bir soru cümlesi ile biterken beşinci bölüm bu soruyu açıklayarak başlamıştır. Cipolla bu bölümde yıllara göre ürünlerin fiyat listesini verirken kar ve zararları ekonomi tarihi özelinde anlatmayı tercih etmiştir. Bu yöntemi uygularken eserlerden atıf vermek yerine yazarların düşünceleriyle soru cevap tekniği uygulayarak konuyu aydınlatmaya çalışmıştır.
Kitabın altıncı bölümü kronolojik olarak 15. yüzyılı anlatmakla birlikte bu dönemde siyasi olayları etkileyecek ekonomik sebepleri açıklamaktadır. Reform hareketlerinin başlangıç noktasında olduğunu düşünen ve buna vurgu yapan yazar, genel olarak bir dünya resmi çizmeyi başarmıştır. Aynı zaman diliminde dünyada neler oluyor? sorusunun cevabını bu dönemde bulmak mümkündür. Tüm bunlara ek olarak yazar bu bölümü yüzyıllara göre haritalar verilmiş bu haritalar yıllara ve oranlara göre tablolar halinde sunulmuş son olarak bu dönemin ekonomisini etkileyen gümüş sikkeler görselleriyle beraber bölümde yerini almıştır. Bir sonraki bölüm olan Yedinci bölümde ise, 8’lik sikkenin öyküsü maddeler halinde anlatılmış, sömürgeler darphaneler, yıllara göre detaylandırılarak maddelendirme yöntemi ile söz edilmiştir. Sekizinci bölümde İspanyol sikkesinden söz edilerek, krallıkların diğer siyasi ülkelerle bağlantısı ve değişen dünya düzeni hakkında bilgiler yıllara göre detaylı bir şekilde sunulmuştur. Dokuzuncu bölümde, Çin’in ekonomisi ve sömürgecilik sürecinde neler yaptığını, kronolojik sıralamaya göre anlatan yazar, Avrupa Devletleriyle karşılaştırmalı olarak anlattığı Çin Devleti’nin bugünkü gücene nasıl ulaştığına da yer veren yazar, Balkanlarda, İran’da, Rusya’da ticaretin ve onunla beraber değişim ve dönüşüm meydana getirdiği sonuçları bu bölümde anlatan yazar, genel bir dünya haritası şöyle tanımlamıştır; Avrupa’dan Doğuya, Hindistan’dan Çin’e kadar. Bu tanımlama bilinen dünyanın ticaret ağının ne kadar güçlü olduğu yorumunu yapmamızı sağlayabilir. Onuncu ve son bölümde yazar, eserini kaleme alırken pek çok yerde faydalandığını kaynaktan alıntı yapmış ve tüm bölümleri kapsayacak şekilde genel ifadelerde bulunmuştur.
Sonuç olarak, 15. ve 16. yüzyılın dünya hakimiyetini ekonomi gücüyle sağlamak için yapmış olduğu fetihlere değinen yazar, yıllar göre anlattığı siyasi ve ekonomik olayları dünya genelinde tanımlamış, olayları olumlu ve olumsuz yönleriyle ele almış genel bir çerçeve de okuyucuya sömürgeler, reformlardan bahsetmiştir.
Akdeniz Üniversitesi
Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü
Meryem Karakurt (PhD.)
email@example.com