Bu kurumların riskli mortgage varlıklarına dayalı krizi önceden tahmin etme konusundaki berbat performanslarına rağmen, yatırımcıların, Standard & Poor's'un Yunanistan notunu yatırım yapılamaz seviyeye çekmesine ve İspanya'nın notunu düşürmesine büyük tepki vermesi şaşırtıcı olduğu kadar aynı zamanda üzücü bir gelişme.
Şimdi bir Marslı gezegenimize gelse, S&P ile birlikte rakipleri olan Moody's ve Fitch gibi kredi derecelendirme kuruluşlarına bu kadar güven duyulmasını anlamakta zorlanacaktır.
Bu kurumlar, sadece zeki yatırımcılar konut piyasasındaki sorunu gördükten sonra, Goldman Sachs'ın dolandırıcılığa konu olan Abaküs türev ürünü gibi riskli mortgage varlıklarına dayalı enstrümanlara, AAA kredi notu vermekle kalmadı. Aynı zamanda, 2000'li yılların başında ABD'li enerji devi Enron gibi şirketlerin de arasında bulunduğu kurumların, borç yükünden kaynaklanan iflaslarına dikkat çekme konusunda da geç kaldı.
Bunun yanı sıra aynı kurumlar, euro bölgesinde şimdi endişe kaynağı olan ülke borcu problemlerini belirlemede de yavaş kaldı. Diğer taraftan S&P'nin, İspanya'nın notunu düşürmesine rağmen, Fitch Ratings ve Moody's'in hâlâ bu ülkenin notunu 'AAA' seviyesinde tutması da bu kurumların tutarlı biçimde beklentilerin altında kaldığını gösteriyor.
İKİ NEDENDEN DOLAYI
Öyleyse, bu kurumlar neden hâlâ büyük etki yaratıyor? Bunun için en azından iki sebep bulunuyor.
Bunlardan ilki piyasadaki işlemlerinin gerçekleşme sürecinde onlara biçilen rol. Örneğin bazı yatırımcıların sadece bu kurumların yatırım yapılabilir notunu verdiği menkul kıymetleri satın almasına izin veriliyor. Bu durumda, yatırım yapılamaz notu verilen menkul değerlerin elden çıkarılması gerekiyor. Kredi notları bunun yanı sıra, bankaların bilânçolarındaki riski ölçme ve bunun için karşılık olarak ayıracakları kaynağı belirlemede de önem taşıyor.
Kredi notları diğer taraftan bankaların ve yatırımcıların ellerindeki varlıkları bir kaynak için karşılık olarak taahhüt ettiklerinde de önem taşıyor.
Bu nedenle, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) sadece en yüksek kredi notuna sahip ülkelerin tahvillerinin karşılık olarak gösterilebileceğine yönelik uygulamasından vazgeçmesi, euro bölgesi borç krizinin daha da derinleşmesinin önüne geçti.
MEGAFON ETKİSİ
Piyasaların, bu kurumların açıklamalarına önem vermesinin diğer bir nedenini ise yarattıkları 'megafon etkisi' oluşturuyor. S&P ve Moody's piyasadaki en zeki gözlemciler olmayabilirler ancak yaptıkları şey çok ses getiriyor. Bu biraz da sinemada yangın çıktığını bağırmaya benziyor.
Sorunu ilk olarak ortaya kredi derecelendirme kuruluşları koymasa da, bir panik havasının yaratılmasında bariz etkileri bulunuyor.
<ı style="mso-bidi-font-style: normal">* 1999 yılında finansal değerlendirmeler yayımlayan Breakingviews'ı kuran Hugo Dixon'un yazıları, bu tarihten önce 13 yıl Financial Times gazetesinde yayımlandı. Breakingviews daha sonra Thomson Reuters tarafından satın alınarak, Reuters haber ajansının finansal analizler yayımlanan bölümü halini aldı.ı>