Beyin Travmalarının Belirtileri ve Tedavisi
Beyin tarvması kafa bölgesine dış etkenler ile gelen darbeler sonucunda meydana gelen bir durumdur. Bu sorunun acil şekilde tedavi altına alınması çok önemlidir.
Beyin Travması
Beyin dokusunun, geçici veya kalıcı bir beyin fonksiyon bozukluğuna yol açan fiziksel bir hasarıdır. Tanı klinik verilere dayanır ve görselleştirme yöntemleri (özellikle BT) ile doğrulanır. Birincil tedavi, hava yolu açıklığını kontrol etmeyi ve yeterli havalandırma, oksijen ve kan basıncını korumayı içerir. Daha şiddetli travma geçiren hastalarda, artmış kafa içi basıncını izlemek ve tedavi etmek, artmış kafa içi basıncıyla dekompresyon yapmak veya intrakraniyal hematomu çıkarmak için kayıt cihazlarını tanıtmak için cerrahi müdahale genellikle gereklidir.
Nedenleri
- Beyin travması çarpma, kafaya bir cisim çarpması ve düşme sonucu meydana gelebilir.
- Trafik kazası
- Kafa üstü düşme
- Denge kaybı ile düşme
- Bisikletten düşme
- Baş bölgesine top gelmesi
- Baş bölgesine darbe alınması bu kapsamda soruna en çok neden olan etkenler arasında yer alır.
Bu sorun yaralanma şiddete göre 3 aşamaya ayrılmaktadır;
- Hafif, beynin yumuşak derecedeki sarsıntılarını ve morluklarını içerir.
- Orta, beyinde çürükler, şiddetli derecede beynin morlukları içerir.
- Şiddetli, beynin morlukları, yaygın aksonal hasar ve beynin sıkışması meydana gelir.
Belirtileri
- İhlal veya bilinç kaybı
- Baş ağrısı, baş dönmesi
- Kulaklarda gürültü
- Konvülsiyonlar, mide bulantısı
- Amnezi, kısa süreli, halüsinasyonlar
- Yetersiz davranış durumu, ani saldırganlık veya ilgisizlik
- Hareketlerin koordinasyonu ihlali
- Morarma (özellikle gözler ve kulakların arkasında) görünümü
- Kısmi veya tam körlük
- Yüzün eğriliği (kafatasının tabanındaki kırık belirtisi)
Önce de belirtildiği gibi, hemen başını veya yaralanma vurduktan sonra bu semptomların en az birinin tezahürü, göstermektedir ki, ölümlerin % 50’ye varanı sadece almış olduğu hasarı umursamayan ve hastaneye gitmekten vazgeçen kişilerdir.
Hastanın yaşamı için ortaya çıkan riskten dolayı değil, en tehlikeli yaralanmalardan biridir. Tehditler beyin hasarı sonuçları ve olası komplikasyonlarıdır. Hasar olur olmaz ve bir süre sonra ortaya çıkabilirler.
- Bilişsel işlevler hafif travma ile bile acı çekebilir. Bu durumda hasta zihinsel yeteneklerde azalma ve karışıklık yaşar.
- Orta ve şiddetli lezyonlar durumunun yaşanması amnezi, görme bozukluğu, işitme kaybı, hızlı yorgunluk mümkündür. Konuşma ve yutma becerileri orta ve şiddetli lezyonlarla bozulur.
- Şiddetli kafa yaralanmasının sonucu, konuşma bozukluğu ve hatta konuşma işlevinin kaybı olabilir. Ortalama derece beyin travmasında uzuv krampları ve servikal kas felci mümkündür.
- Şiddetli yaralanmalarda ise kısmi felç, vücut hassasiyeti kaybı, uzuvların parezi, hareketlerin koordinasyonu bozulmuş olabilir.
- Ağrı sendromu hafif beyin hasarına eşlik edebilir ama kronik ağrı genellikle şiddetli ve orta dereceli yaralanmalardan kaynaklı oluşmaktadır.
- Şiddetli olgularında psikolojik durum daha fazla görülür. Bu sadece beyin hasarının yol açtığı olası ihlallerle ilgili değildir.
- Hastalar vücut fonksiyonlarının kötüleşmesi, kısmi veya çalışma yeteneğinin tamamen kaybolması zordur. Sonuç olarak apati, sinirlilik, depresyon vardır.
Tedavisi ve Ameliyat
Yaralanmadan hemen sonra başlamalıdır: uygun şekilde gerçekleştirilen manipülasyonlar, hastanın sağ yaşam şansını ve daha fazla iyileşmesini artıracaktır. Aşağıda bulunan durumlardan herhangi bir tanesi mevcutsa acil yardım almak gerekir.
- Şiddetli ağrı
- Bilinç kaybı
- Başın üzerindeki bir yaradan, kulaklardan ve burundan kanama
- Konuşma bozukluğu
- Zayıf veya karışık nabız
- Nefes almanın durması
- Kasılmalar
Uzman tedaviye başlamak adına öncelikli olarak nabzı ve kalp atış hızını kontrol eder. Bir yara varsa, üzerine steril bir bandaj koyar. Yaralanma ve ilgili yaralanmaların niteliğini ile şiddetinin belirlenmesi yapılır. Akciğer hasarı ile ağrıyı hafifletmek ve hastaya uzun bir dinlenme sağlamak için yeterlidir. Diğer durumlarda, yapılacak ilk şey solunum fonksiyonlarını düzene sokmaktır. Hastayı ventilatöre bağlamak mümkündür. Yaranın yapısına bağlı olarak, tedavi yöntemleri farklılaşabilir. Temel göstergeleri geri yüklemek, korumak, hastanın bilincini geri döndürmek veya stabilize etmek için ilaç kullanımı yapılabilir. Akut fazı çektikten sonra, hastanın daha fazla rehabilitasyonuna ihtiyacı olabilir.
İyileşmenin süresi ve başarısı sadece hasarın ciddiyetine değil aynı zamanda seçilen tekniklerin etkililiğine bağlı olarak da değişir.
Ameliyat
Beyin travması şiddetli düzeyde gerçekleşmiş ise çoğu zaman ameliyat tercih edilir. Zedelenmesi durumunda cerrahi uygulama çoğu zaman yapılmaz. Yapılacak olan ameliyat yaranın türüne, şiddetine ve hastanın durumuna göre değişir.
Rehabilitasyon
Bebeklerde, çocuklarda ve yetişkinlerde oluşan beyin travmalarından sonra rehabilitasyon uygulaması gerekli hale gelebilir. Hastanın restorasyonunun, özellikle ciddi bir kafa travması sonrasında, tüm uzmanlar grubu için bir görev olduğu ortaya çıktı. Konuşma terapisti ile konuşma eğitimi, diksiyon, konuşma problemlerini ortadan kaldırabilir. Motor sisteminin restorasyonu, yürüyüş problemleri ile başa çıkma, hareketlerin koordinasyonu konusunda da oldukça destekçidir. Önemli olan bu uygulamalara düzenli şekilde katılmaktır. Rehabilitasyon kapsamında hasta kişilerin psikolojik destek almaları da çok önemlidir. Bu tedavinin başarısının yükselmesini de sağlar.