Avrupa Yayın Birliği tarafından her yıl düzenlenen uluslararası şarkı yarışması Eurovision’ın finali 13 Mayıs Cumartesi gerçekleşti. İngiltere'nin Liverpool şehrinde düzenlenen 67'nci Eurovision Şarkı Yarışması'nı İsveç'i temsil eden Loreen kazandı. Peki Eurovision’u kazanacak bir şarkının hangi özelliklere sahip olması gerekiyor?
Araştırmacılar yıllar boyunca pop müzik sanatını ve en akılda kalıcı melodileri neyin yarattığını inceledi.
1941 yılında filozof Theodor Adorno Popüler Müzik Üzerine başlıklı bir makale yayınladı ve bu makalede pop müziği ‘‘ciddi’’ müzikten farklı kılan şeyin ne olduğunu ele aldı.
Standart kalıp, üç dakika uzunluk ve tekrarlayan şarkı sözleri
Adorno, popülerlik kazanan şarkıların ‘‘standartlaşmaya’’ maruz kaldığını, şarkı sözlerinde sıklıkla tekrarlamalar yapıldığını ve yaklaşık üç dakikalık bir uzunluğa sahip olduğunu iddia ediyor. Ayrıca ‘‘En iyi bilinen kural, nakaratın otuz iki ölçüden oluşması ve aralığın bir oktav ve bir nota ile sınırlı olması’’ diye belirtiyor.
Alman müzik bilimci, şarkı sözlerinde ele alınan konu yelpazesinin de sınırlı olma eğiliminde olduğunu ifade ediyor: ‘‘Genel hit türleri de standartlaştırılmış oluyor. Belirli dans türlerinin yanı sıra ninniler, sözde kreş tekerlemeleri, ağıtlar; bunların hepsi benzer kalıplara sahip.’’
Eurovision’a katılan şarkılar için üç dakikalık bir zaman kısıtlaması var ki bu da kazanan şarkıların çoğunun büyük ölçüde aynı uzunlukta olmasıyla sonuçlanıyor.
Bunların yanı sıra Winchester Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Dekan Yardımcısı Glenn Fosbraey, Eurovision yarışmasını kazanan şarkılar arasında ortak bir lirik tema olduğunu tespit etti. The Conversation’daki yazısında, kazanan son 20 şarkıdan 17’sinin ilişkiler hakkında olduğunu ve 13’ünde ‘‘aşk’’ kelimesinin geçtiğini belirtti.
Ancak tek benzerlik bu değil, çünkü 20 şarkının da tekrar eden nakaratları var ve bu da oylama söz konusu olduğunda izleyicilerin şarkıyı hatırlamasına yardımcı oluyor.
Dahası Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden psikologlar ABD Billboard’un 55 yıllık Hot 100 single listesini analiz etti ve işin anahtarının tekrar olduğunu buldu. Tüm cümleleri ve belirli kelimeleri daha sık tekrarlayan şarkıların ticari olarak başarılı olma olasılığı daha yüksek.
Londra Goldsmiths Üniversitesi’nden araştırmacılar 2016 yılında, hangi müzikal unsurların sıradan bir melodiyi akılda kalıcı hâle getirdiğini bulmak için bir çalışma yürüttü. Araştırmacılar 3 bin kişiden kendilerini en sık rahatsız eden şarkıları ‘‘kulak kurdu’’ olarak adlandırmasını istedi. Daha sonra uzmanlar bu şarkıları, hiç kulak kurdu olarak adlandırılmamış ancak listelerde popülerlik açısından eşit sıralarda yer alan şarkılarla karşılaştırdı.
Elde edilen sonuçlar, kulak kurtlarına özgü olan özelliklerin, hatırlanması kolay olacak şekilde tasarlanmış olan çocuk tekerlemelerinde de yaygın olduğunu ortaya koydu. Basit, tekrar eden bir melodiye sahip olmaları, bu şarkıların akılda kalmasını büyük ölçüde kolaylaştırıyor.
Ona küçük armonik sürprizler yapın
2017 yılında Washington’daki Georgetown Üniversitesi’nden nörobilimciler, en çok satan 545 pop şarkısını inceleyerek bu şarkıları bu kadar popüler yapan şeyin ne olduğunu bulmaya çalıştı.
Armonileri akor akor analiz eden araştırmacılar, birçoğunun ‘‘armonik sürpriz’’ unsuru içerdiğini buldu. Bu beklenmedik akor değişikliklerinin beyinde bir dopamin patlamasını tetiklediği düşünülüyor. Yani armonik sürpriz, bir şarkıda ‘‘ürperdiğimiz’’ anı ifade ediyor. Bu teknik Beach Boys tarafından ‘‘Wouldn’t It Be Nice’’ın ilk 10 saniyesinde ve Beatles’ın klasiği ‘‘Penny Lane’’in son nakaratında da kullanılıyor.
Araştırmacılar, en iyi pop şarkılarının çoğunlukla nispeten düşük armonik sürprizli nakaratlara sahip olduğunu, ancak öncesinde çok sayıda nadir akor içeren bölümler bulunduğunu söylüyor.
Almanya’daki Max Planck İnsan Bilişsel ve Beyin Bilimleri Enstitüsü’nde yapılan bir başka araştırma ise iyi bir pop şarkısı için doğru tahmin edilebilirlik ve sürpriz dengesinin çok önemli olduğunu vurguluyor. Müzik en fazla zevki, dinleyiciyi ‘‘parça zaman içinde gelişirken sürekli olarak beklentiler yaratmaya ve çözmeye’’ teşvik ettiğinde uyandırıyor.
Fosbraey ayrıca Eurovision’u kazanan son 20 şarkıdan 17’sinin İngilizce söylendiğini, 18’inin ise dinleyiciye en az bir kez ‘‘sen’’ diye hitap ettiğini belirtiyor.
Yani özetleyecek olursak, kitlelerin beğenisini kazanacak bir pop parçası standart bir kalıba sahip olmalı ve uzunluğu üç dakikayı geçmemeli. Şarkının sözleri tekrarlamalar içermeli, bir ilişki hakkında olmalı ve İngilizce söylenmeli. Ayrıca şarkı dramatik bir akor değişimine sahip olmalı ve sanatçı dinleyiciye seslenmeli.
Kaynak: Daily Mail, Ceyda Yetim yerelleştirdi.