Rus satranç oyuncusu Anatoly Karpov, 1984’teki Yerküre Satranç Şampiyonası’nda unvan için uğraş ederken o kadar zayıfladı ki şampiyonadan çekilmek zorunda kaldı. Karpov, 5 ay süren şampiyona boyunca yaklaşık 10 kilogram kaybettiği için organizatörler sıhhatinden tasa ettiler ve yarıştan çekilmesini istediler.
Anatoly Karpov, satrancın ölçüsüz fizikî tesirlerine maruz kalma konusunda yalnız değil. ESPN, satranç oyuncularının Karpov kadar büyük bir kilo kaybı yaşamamalarına karşın, profesyonel oyuncuların bir gün içinde tahminen 6.000 kalori yakabileceklerini belirtiyor. Bu 6.000 kalori, koltuktan kalkmadan yalnızca oturarak yakılıyor.
Pekala dimağ, bu kalori yakımının tamamından sorumlu mu? Karpov’un yaşadıkları, kilo vermenin kolay bir yolunu mu gösteriyor? Bu soruya karşılık vermek için evvel satranç oynamayan bir insanın dimağının ne kadar güç kullandığını bulmak gerekiyor.
Bir insan, dinlenme durumuna geçtiğinde ya da daha yalın manada uyuduğunda, vücut nefes alma, sindirme ve kendini sıcak tutmak haricinde sair faaliyetleri durdurduğunda olağanda kullanılan kuvvetin yüzde 20 ile 25’i arasında bir ölçüsü kullanılıyor. Bu ölçü ortalama bir bayan yahut erkek için 350 ile 450 kalori mealine geliyor.
Kişilerin çocukluk devrinde dimağ, yetişkinlik periyoduna nazaran daha çokça kuvvet kullanır. Duke Üniversitesi’nden evrimsel antropoloji profesörü Doug Boyer, “İnsan 5-6 yaşlarındayken, dimağ vücudun umumi gücünün yüzde 60’ını kullanabilir” dedi.
Bu yüzde 60 kuvvet tasarrufu, dimağı vücutta güç açısından en çok güç kullanan organ haline getiriyor. Halbuki dimağ bütün vücut yükünün yalnızca yüzde 2’sini oluşturuyor. Pekala bu nasıl oluyor?
Dimağ bu kadar enerjiyi nasıl kullanıyor?
Kişilerin dimağı bu bahiste eşsiz değildir. Duke Üniversitesi’nden Doug Boyer ve Arianna Harrington, göğüslü beyinlerindeki kuvvet tasarrufunu incelemek için ağaç faresi ve cüce marmoset üzerinde bir çalışma yaptı.
Araştırmacılar, iki küçük memelinin vücutlarının ve dimağlarının kişilere nazaran daha hafif olmasına karşın, dimağlarının tıpkı kişilerde olduğu üzere kuvvete aç olduğunu tespit ettiler. Araştırmacılardan Doug Boyer, Live Science’a yaptığı açıklamada, “Vücut büyüklüğünüze orantıyla büyük bir dimağınız varsa muhtemelen dimağınız daha ziyade kuvvet kullanacaktır” dedi.
Arianna Harrington, dimağın kullandığı bu büyük ölçüde kuvvetin birçoklarının beyindeki nöronların sinaps ismi verilen hücre yapıları boyunca iletilen kimyasal sinyaller yoluyla birbirleriyle muhabere kurmasına harcandığını söyledi. Harrington, “Kuvvetin birçok sinaps ateşlemeye harcanıyor. Bu süreç, beyindeki en ziyade güç harcayan süreçlerden biri olduğu düşünülen membranlar arasında iyonların taşınmasını içeriyor” dedi.
Bilim kişileri, başkaca dimağın hiç dinlenmediğini belirtiyorlar. Uyuduğumuzda, vücudumuzun fonksiyonlarını korumak için hücreler arasısındaki sinyaller aktarılmaya devam eder ve bunun için kuvvet gerekir. Birebir devranda çocukluk periyotlarında dimağın gelişimi devam ettiği için yetişkin yaşlara nazaran daha ziyade kuvvetin beyefendisine harcanması da çok anlaşılabilir olur.
Dimağ ne vakit daha çokça kuvvet harcar?
Evet bütün bu haberler, beynimizi daha çokça çalıştırırsak daha ziyade kuvvet harcayacağımız ve dolayısı ile o kadar kalori yakacağımız mealine mı gelir? Aslında teknik olarak yanıt, bilişsel olarak güç hizmetler için evet. Zihinsel bir vazife olarak isimlendirilen bir şey için harcanan kuvvet, beşerler arasında değişiklik gösterebilir. Lakin umumi olarak yeni öğrenilen bir şey için harcanan kuvvet, sıradan bir dimağ faaliyetine nazaran daha ziyadedir.
Bilim kişileri, yeni bir şey öğrenmek için dimağın sıradanda olması gerekenden çokça güç harcamasına rağmen o vazifesi konumuna getirme konusunda daha yetenekli hale geldikçe daha az kuvvet harcadığını belirlediler. Dimağ, hizmeti öğrendikçe artık başarmak için eskisi kadar çok çalışmak zorunda kalmayacak ve eskisi kadar çok kuvvet harcamayacaktır.
O halde yeni bir şeyler öğrenmeye çalışırken daha ziyade kuvvet elde etmek için şekerli şeyler yemeyi artırmalı mıyız? Şayet kendinizi güzel hissetmek için şekerli bir şeyler yemek istiyorsanız, natürel ki yiyebilirsiniz. Lakin bu ağır şeker tüketiminin beyninizin daha ziyade çalışmasını sağlayacağını düşünüyorsanız yanıt; hayır.
Kanada’daki Ottowa Üniversitesi’nden psikoloji ve had bilimi profesörü Claude Messier, dimağın bu yüksek ölçüdeki kuvvet tasarrufunda, yeni bir şeyler öğrenmek için gereken gücün küçük bir ölçüsü kapsadığını belirtti. Messier, “Dimağın gücünün birçoklarını kullandığını düşündüğümüz şey “kaputun altında” olarak isimlendirdiğimiz şeydir. Dimağda gerçekleşen faaliyetlerin birçoklarının farkında değiliz ve bu faaliyetlerin birçok nasıl gitar çalınacağı yahut gitar çalmayı öğrenmek üzere bilinçli faaliyetlerle ilgili değil” dedi.
Duke Üniversitesi’nden Arianna Harrington da, “Dimağ, etkin olan nahiyelere kan ve binaenaleyh kuvvet aktarabilir. Fakat beyindeki yekun güç kullanılabilirliği sabit olduğu düşünülüyor” dedi. Yani güçlükle bilişsel bir vazifesi yanına getirdiğimizde, dimağın kimi ortamlarında güç tasarrufunda değerli artışlar olsa bile umumî olarak dimağın güç tasarrufu değişmez.
Karpov’un kilo kaybı nasıl açıklanabilir?
Arianna Harrington’un açıklaması doğruysa, Anatoly Karpov’un büyük kilo kaybını nasıl açıklayabiliriz? Karpov’un kilo kaybı ile ilgili olarak umum fikir, gerilim nedeniyle yiyecek tüketiminin azalması biçimindedir. Seçkin satranç oyuncuları, yüksek kalp atışı, daha süratli nefes alma ve terlemeye yol açacak gerilime neden olacak bir basıncın altındadırlar.
Bu tesirler umum olarak daha çokça kalori yakılmasına neden olur. Birebir devranda satranç oyuncuları, sistemli yemek istikrarlarını bozabilecek biçimde bir oyunda 8 saat oturmak zorunda kalabilirler. Bu durum, temaşa oyuncularında ve müzisyenlerde de yaygın bir formda görülür.
O devir artık sonuca geliyoruz. Birinci olarak söyleyelim, ne yazık ki yalnızca düşünmek ya da bir şey öğrenmeye çalışmak bizleri zayıflatmaz. Yeniden de ilhama gereksiniminiz olduğu anda bir kesim fazladan çikolataya hayır demeniz gerekmiyor.
–
son dakika haberleri