M. Yu. Lermontov'un kayanın üzerinde kule bulunan bir çiziminden litografi ... Üzerinde Lermontov'un el yazısıyla yazılmış "Kobi yakınlarındaki uçurumdan Krestovaya dağının görünümü." Çizimden dört taş baskı yapıldı ve bu isim onlara aktarıldı, ancak bu tamamen doğru değil: Bu durumda Lermontov, Stepantsminda ve Kobi (şimdi Gürcistan'daki Kazbegi belediyesi) arasında bulunan Sioni köyünü tasvir etti. Kayanın ortasına boyanmış olan Gözcü Kulesi ve Zion Kilisesi günümüze kadar gelmiştir. Görüntüyü litografik bir taşa aktarırken yapılan bir hata nedeniyle, baskıdaki manzaranın gerçek manzaraya göre ayna döndürdüğü ortaya çıktı. Pushkin Evi, Saint Petersburg
Darial'ın derin vadisinde,
Terek'in karanlıkta dolaştığı yerde,
Eski kule durdu
Siyah bir kayanın üzerinde kararıyor
Tamara. M. Yu. Lermontov
Terek'in karanlıkta dolaştığı yerde,
Eski kule durdu
Siyah bir kayanın üzerinde kararıyor
Tamara. M. Yu. Lermontov
Kaleler hakkında hikayeler. Öyle oluyor ki birisi virüsten korkuyor ve evde oturuyor, biri Kafkasya'da dinlenmeye giderken, orada kaplıcalarda yıkanıyor ve Elbrus'un eteklerinde dağ havasını soluyor. Mesela bu, kızımın yaptığı ve orada iyi vakit geçirdiği şeydi. Ve tabii ki, "görevi", her zaman olduğu gibi, "Military Review" sitesi için ilginç bilgilerin toplanmasını içeriyordu. Bu nedenle, kendisine dağ kulelerine gitmesi ve görmesi teklif edildiğinde tereddüt etmeden kabul etti. İşte böyle ilginç fotoğraflar elde ettim ve “Kafkasya'daki kuleler” hakkındaki bu makale böyle doğdu.
Bugün bile 120'den fazla kişi tespit edildi ...
Ve öyle oldu ki, bir nedenden ötürü, yerel halk çok uzun zaman önce, megalitler çağında Kuzey Kafkasya'da kuleler inşa etmeye başladı. Sonra inşaatları durdu, ancak Orta Çağ'da yeniden başladı. Ve birçoğu aynı İnguşetya'da inşa edildi ve buraya "kuleler ülkesi" deniyordu. Ve bugün, 120'den fazla kişi burada tanımlandı, ancak büyük olasılıkla çok daha fazlası var.
XIII-XIV yüzyıllarda inşa edildiklerine inanılıyor. ve XVII. yüzyıla kadar, 1817-1864 Kafkas Savaşı sırasında çok şey aldılar. ve İnguş halkının 1944-1957 döneminde, bu kulelerin neredeyse yarısının basitçe yıkıldığı sürgün sırasında.
Herhangi bir durumda, tarih Kafkasya'da kule benzeri yapıların ortaya çıkışı, MÖ XNUMX. bin yıla kadar uzandığı için yüzyılların karanlığında kaybolmuştur. e. - Koban kültürünün yayılma dönemi.
Sadece bir kule değil, bütün bir aile kompleksi!
Ancak daha sonra Orta Çağ'da İnguşetya dağlarında, bir tür şövalye kalesinden oluşan köyler ortaya çıktı. Tek bir aile kompleksi içinde birleştirilmiş yarı muharebe ve muharebe kulelerinin yanı sıra yerleşim amaçlı taş kulelerden oluşuyordu. Birçok köy yüksek savunma amaçlı taş duvarlarla çevriliydi. Dahası, savaş kuleleri özellikle yüksek ve güçlüydü, katı oranlarda farklıydı ve ... duvarın kalınlığı tabanda bir metreye ulaşan çok kalın duvarlar!
Yerel sakinlerin neden bu kadar özel konut binaları inşa ettikleri gün ışığı kadar açık: Hem dış saldırganlar hem de iç sivil çekişmeler tarafından sürekli tehdit ediliyorlardı. Bu nedenle, beğen ya da beğenme, ancak böyle kale evleri inşa etmek gerekiyordu. Neyse ki, etrafta bol miktarda inşaat malzemesi vardı.
Bir Batı Avrupa ortaçağ kalesi gibi bu tür dağ yerleşimlerinin her biri, yan yana yaşayan komşu akrabaların tamamen kendi kendine yeten bir derneğiydi. Böylesi bir "toplum hücresinin" yaşamı, halk kanunlarına sıkı sıkıya bağlı olarak hareket eden yaşlılar tarafından yönetiliyordu - adat. Yani, küçük ve birbirlerinden tamamen bağımsız olan “ortaçağ şehirleri” nden, toplumun çıkarlarının ön plana çıktığı anlamına geliyordu. Buna göre, bu yerleşim yerlerinden birkaçı kasaba-köyler federasyonu gibi bir şey oluşturuyordu. Stratejik olarak önemli geçitlerde ve geçitlerde durdular - böyle en önemli yerdeki en büyük nokta, aynı zamanda böyle bir derneğin başkenti gibi bir şeydi.
Şık ve dayanıklı!
İnguş kulelerinin, özel zarafetleri ve duvarlara ve çitlere inşa edilmiş çok sayıda küçük detayı ile komşu halkların diğer tüm kuleleri arasında öne çıktığına inanılıyor. Bunlar at besleyicileri, taş bağlantı direkleri ve pencerelerin üzerindeki taş saçaklardır. Ek olarak, en yüksek olan İnguş kuleleridir, yani inşaatları, inşaatçılarından muazzam emek ve hatırı sayılır beceri gerektiriyordu.
Sovyet döneminin Kafkasya'nın tanınmış bir araştırmacısı olan EI Krupnov, "Ortaçağ İnguşetya" adlı temel eserinde şunları yazdı:
İnguş savaş kuleleri, gerçek anlamda bölgenin eski nüfusunun mimari ve inşaat becerilerinin zirvesidir. Biçim sadeliği, anıtsallığı ve katı zarafeti ile şaşırtıyor. <...> İnguş kuleleri, zamanları için insan dehasının gerçek bir mucizesiydi, yüzyılımızda gökyüzüne giden yeni insan adımlarımızda olduğu gibi.
Bu yerlerde her zaman büyük bir verimli toprak kıtlığı olduğu için, kelimenin tam anlamıyla her bir parçası ekim için kullanıldığından, hiçbir şeyin büyüyemeyeceği kule yerleşimlerinin inşası için en çorak alanları seçmeye çalıştıklarını veya hatta çıplak taşların üzerine inşa edilmiştir.
Kulelerin inşa edildiği yerin de depreme yatkın bir bölgede olduğunu unutmamalıyız: burada depremlerden, çığlardan, heyelanlardan ve ayrıca boğazlardaki sellerden korkmalısınız! Bu nedenle, tüm bu talihsizliklerin binaları tehdit etmediği kuleler inşa etmeye çalıştılar. Ancak, dağlarda çok sayıda nehir ve kaynak olduğu için yerel halkın içme suyu konusunda hiçbir sorunu yoktu. Her halükarda kule yapılarının estetiği ve yapım sırası çok sıkı takip edildi. Fantezi için yer yoktu. Her şeyin herkes gibi olması gerekiyordu!
İnguş savaş kulesinin cihazı. Çizim Shcheblykin I.P. 1928
"Bir kule inşa etmek zordur: ilk önce ...
İnguş kulelerinin geleneğe göre asırların karanlığından gelen inşasına çeşitli ritüeller eşlik etti. İlk taşlar kurbanlık bir koç kanıyla boyandı. Ve tabii ki, ustabaşı ve işçilerle iyi beslenme için bir sözleşme imzalandı ve karşılığında yorulmadan çalışmak zorunda kaldılar. Kulenin içeriden yapılmış olması, bunun için iskele yapılmamış olması ve burada çok fazla orman olmaması ilginçtir. İş için kulenin çevresi boyunca geçici döşeme yapıldı. Duvarların bir kısmını döşediler ve döşemeyi yeni bir yüksekliğe çıkardılar. Ancak İnguş kulelerinin karakteristik bir özelliği olan piramit şeklindeki çatıyı döşemek gerektiğinde, usta dışarıda halatlarla bağlanmak zorunda kaldı. Kulenin piramidal basamaklı çatısının genellikle on üç arduvaz levhadan oluştuğunu ve tüm bu yapının, iplerle yukarı kaldırılan büyük bir koni şeklindeki taşla taçlandırıldığını unutmayın. Bu taşı yerleştirdikten sonra usta aşağı indi ve geleneğe göre sembolik bir "serbest bırakma panosu" aldıktan sonra, girişteki harç üzerine bir el izi bıraktı veya taş üzerinde bir keski ile dış hatlarını kırdı, ardından inşaat yapıldı tamamlanmış sayılır. İnguş türküleri bize indi, bu tür kulelerin yapımını anlattı, güzelliğini yüceltti, ayrıca bu kuleleri inşa eden ustaların hünerlerini ve yeteneklerini yüceltti. Ve bunlardan birinin adı: "Illy kulenin nasıl inşa edildiğine dair."
Bir "güç" kriteri olarak kule
Yine geleneklere göre kule tam olarak bir yılda (365 gün) inşa edilmiş olmalıdır. Çünkü aksi halde herkes bu cinsi zayıf görmeye başladı. Kulenin çöktüğü oldu, ancak bunun için her şeyden önce suçlanan aile oldu: diyorlar ki, fakirler fakirdi ve inşaatçılar yetersiz besleniyordu. Ancak kuleleri çatlayan, hatta çökmüş olanlarla bile sözleşme yapmamaya çalıştılar. Ve tabii ki, İnguşetya'da bir kule yapımcısının zanaatı büyük saygı görüyordu ve birçok güçlü ve güzel kule inşa eden bir usta çok saygın bir kişi olarak görülüyordu.
Ve bu, atıcılar için korkuluklu düz çatılı Vovnushka kulesi! İnternet kaynaklarından "kamu malı" fotoğrafı
Ayrı "uzmanlıklara" göre bir ayrım olması ilginçtir: inşaat taşı madencileri, taş kesiciler, kiralık taşıyıcılar, taş kesiciler ve aslında inşaatçılar-duvarcılar vardı. Elbette, fiziksel olarak sağlıklı olan her insan, bu ülkede kelimenin tam anlamıyla ayaklarının altında duran bir taş barakası ya da örneğin sığırlar için bir ağıl inşa edebilir. Ancak yüksek kuleyi katlamak için - bu zaten büyük bir beceri gerektiriyordu. İnsanların hafızasının inşaatçılarının isimlerini bugüne kadar koruduğu boşuna değil.
Vovnushki, doğu kanadı. İnternet kaynaklarından "kamu malı" fotoğrafı
Dağlıların kuleleri üç türe ayrıldı
İlk tip konut kuleleridir, aslında, ortalama 10-12 metre yüksekliğe ve tabanda 5 × 6 ila 10 × 12 m alana sahip iki veya üç katlı taş konutlardır. Orta Çağ İnguş mimarisinin karakteristik bir özelliği olan duvarlar yukarı doğru daraldı.
Gornaya İnguşetya'daki kuleler harç üzerine inşa edildi, duvarlar kalın bir sarı veya sarı-beyaz sıva tabakasıyla kaplandı ve duvar dikişleri harçla kaplandı. Efsaneye göre, bileşimine süt veya peynir altı suyu ve tavuk yumurtası proteini eklenmiştir.
Rocky Ridge'in arka planına karşı Vovnushki. Sakinlerine ulaşmaya çalışın! İnternet kaynaklarından "kamu malı" fotoğrafı
Yapının bir özelliği, zemin arası döşemelerin tüm kirişlerinin dayandığı bir iç destek direğiydi. Bu kirişlerin üzerine, üzerine kil dökülen ve dikkatlice sıkıştırılan çalı çırpı döşendi. Çatı da aynı şekilde yapıldı.
Ailenin çoğu zaman kaldığı salonun tavan yüksekliği 3-4 m idi.Üçüncü katta bir depo, orada bir misafir odası ve bir balkon da olabilirdi. Duvarların içinde birçok boşluk vardı, bu yüzden bu konut bir kale olarak hizmet edebilirdi. Bu arada burada da köle kafesleri vardı ...
Yarı savaş kuleleri 3-4 kat olarak inşa edildi. Neredeyse kare şeklindeydiler ve konutlardan daha küçüktüler. Yükseklik - 12-16 m Onları konut kulelerinden farklı kılan en önemli şey, merkezi bir destek direğinin olmamasıydı. Ancak üzerlerinde, savaş kuleleri gibi balkonlar-mashikuli vardı, ancak giriş, konutlarda olduğu gibi, yani birinci katta düzenlenmişti. Girişin ikinci katta bulunduğu yarı savaş kuleleri, savaşlarda olduğu gibi oldukça nadirdir. Buradaki her şey en küçük ayrıntısına kadar düşünüldü. Her kat belirli bir ihtiyaç için tasarlandı. Yani, birincisinde genellikle tutuklular tutuldu, ikincisinde gardiyanlar vardı, üçüncü ve dördüncüde kulenin savunucuları (garnizonu) ve içinde yaşayan aileler, beşincisinde aile üyeleri ve nöbetçiler vardı. .
Böyle bir kuleye giriş genellikle ikinci kat seviyesindeydi, bu nedenle kapıyı çalmak için bir koç kullanmanın bir anlamı yoktu. En vahşi ve en erişilemez yerlere inşa edilen kulelerden sadece birkaçının birinci katta bir girişi vardı.
Ne ateşe verin ne de yakalayın!
Dahası, konut kulelerindeki tavanlar ahşap ve kilden yapılmışsa, o zaman tavan savaşta sahte bir lanset ana hatları şeklinde döşenmiştir. Böyle bir tonozu aşağıdan ateşe vermek imkansızdı ve merdivensiz tırmanmak da imkansızdı. Ve aşağıda olmak (düşmanlar birinci kata girmeyi başardıysa), yerde atış için boşluklar sağlandığından, bir seçenek değildir.
Yine ikinci kattan başlayarak, her birinin dışarıdan tamamen görünmeyen tavan pencereleri, mazgalları ve görüş yuvaları vardı. Dahası, boşluklar, kulenin etrafında geçilmez boşluk kalmayacak şekilde yerleştirildi.
Stokların yanı sıra оружияbeşinci-altıncı katlarda, kuşatma bölgelerine atılmak üzere taş stokları da depolandı. Üstelik surların eğimi ve savaş kulelerinde 10-11 dereceye ulaşması ve Yukarı Leymi köyünün savaş kulesinde hiç 14 derece olması nedeniyle taş atılmamış, basitçe aşağı doğru yuvarlanmıştır. duvar. Bu yüzden kulenin kayalık tabanına çarparak her yöne dağılmış "keskin" taşları stoklamaya çalıştılar.
Yani, kulenin duvarlarına yaklaşsa bile, düşman hemen üstüne bir taş yığını düştüğü için çok az şey başarabilirdi. Ve kuleden uzaklaşarak üst katlardan ateş altına girdi!
Beş katlı kuleler 20-25 metre yüksekliğe ulaşırken, altı katlı kuleler zaten 26-30 metre yüksekliğindeydi.
"Kulelerdeki ışıklar: düşmanlar geliyor!"
İnguş yerleşimleri birbirinden 500 metre ile bir kilometre arasında bir mesafede bulunuyordu. Böylece kuleler açıkça görülüyordu ve sinyal kuleleri olarak da kullanılabilirdi: Kuleden kuleye dakikalar içinde aktarılan bir alarm, bir köyden diğerine kilometrelerce yol geçti.
Ama aşağıda hayat bugün tüm hızıyla devam ediyor. Konaklar, arabalar ve "ataların hatırası" dağlarda yüksekte kaldı!
İnguşetya'nın kuleleri, İtalya şehirlerindeki kuleler gibi, bugüne kadar varlığını sürdüren, her bakımdan benzersiz olan eski ulusal kültürün canlı bir tezahürüdür. Dahası, İnguşlar hala kule kültürleriyle zihinsel olarak bağlantılıdır ve gelenekleriyle gurur duymaktadır. Onlar için bu, bir aile sığınağı olarak evlerine saygının sembolüdür ve bir yaylalı için aile ve klan hala hayattaki en önemli şeydir!
PS Tüm fotoğraflar (uygun şekilde imzalanmış olanlar hariç) S. Zolotareva'ya aittir.