Eurovision’un ilk yıllarından bu yana hemen hemen aralıksız görmeye alıştığımız İsveç, 1974 yılında ABBA’yı dünyaya hediye ettikten sonra 2000’lere gelindiğinde artık önü alınamaz bir yükselişe sahne oluyor. Her bir yarışmanın en büyük favorilerinden sayılan, henüz daha yarışma başlamadan bahislerin tepesine oturan bu ülke başarısını elbette geçmişten bugüne adım adım geliştirdiği bir endüstriye borçlu.
Bu yazımızda İsveç müziğinin gelişimini bir İsveçli yazar Johan Hakelius 24.02.2021 tarihli makalesinden belli kısımları alıntılayarak aktaracağız.
İsveç müziği dünyaya 1974’te Brighton kendinde yapılan Eurovision Şarkı Yarışması’nda ABBA ile ilk defa tanıtılıyor. Pop, 1990’larda hit makinesi aşırı hızlanmaya başladığında İsveç’in en büyük kültürel ihracatı oldu. Kökleri 1970’lerde ve İsveç’in üretim sevgisinde yatmaktadır.
Abba, 1974’te Brighton Dome’da Eurovision’u kazanan ‘Waterloo’ yorumunu gerçekleştirmek için o sahneye çıktığında İsveçlilere bir şey oldu . O sırada okula gitmiş olan herhangi bir İsveçli, İsveç’in ‘küçük, açık bir ekonomi’ olduğunu bilirdi. Herkes, ihracatın tüm zenginliğin kaynağı olduğunu biliyordu: demir cevheri, kereste, bilyeler. İsveç yulafının Londra’nın faytoncu atlarını yem olarak tuttuğunu -biraz gururla- biliyorlardı. Ama o gece yepyeni bir dünya pazarı açılıyor gibiydi.
Müzik? İsveç müziği?
Peki neden olmasın?
20 yıl sonra, 90’larda potansiyel fark edilmişti. Bazıları, İsveç’in ABD ve Birleşik Krallık’tan sonra dünyanın en büyük üçüncü müzik ihracatçısı olduğunu söyledi. On yılın sonunda, dış pazarlardan gelen telif ödemeleri kişi başına ABD’nin iki katıydı. Roxette ve Ace of Base, Army of Lovers ve The Cardigans, Robyn ve diğerleri sağlam uluslararası yıldızlardı. Perde arkasında yeni nesil Stikkan Anderssons – en belirgin şekilde Denniz Pop ve Max Martin – filizlendi. Artık schlager değil, Britney Spears ve Backstreet Boys, ‘N Sync ve Celine Dion için yazılan ve üretilen altın veya platin pop. 90’lar yeni bir milenyuma girerken, yıldızlar şarkıları için İsveç’e gelmeye devam etti.
Pembe. Usher. Justin Bieber. Taylor Swift. Christina Aguilera. Ariana Grande. Katie Perry. Ed Sheeran.
Tabii ki, bir açıklama ihtiyacı arttı. Neden İsveç? Seçilmiş bir halk olma fikri çok karmaşık olduğu için, İsveçliler en iyi ikinci seçeneğe karar verdiler: İsveç seçimlerinin mükemmelliği ve bilgeliği, en azından refah devletinin getirilmesinden bu yana. Muhtemelen ondan önce bile.
Her şeyden önce, İsveç’in her yerinde belediye müzik okulları vardı. Her ilkokul çocuğu, en azından 60’ların sonlarından beri, bir enstrüman çalmayı öğrenme fırsatına sahipti. Genellikle kayıt cihazıyla başlardı, bir dehadaki müzikal ilgiyi öldürebilecek kasvetli küçük bir flüt, ama şanslı olanlar hızla gitara, piyanoya vb.
İkinci olarak, İsveç okulu ve onun öğrenciler arasında bağımsız düşünmeye ve genel olarak ilerici öğretime damgasını vuran bağlılığı vardı. Güçlü bir bireysellik ve özgüven duygusuna sahip yaratıcı düşünürler üreteceği kesindi, değil mi?
O zaman, elbette, tüm İsveç refah devletiydi. İsveçliler, şüphesiz yaratıcılığı başka hiçbir şeyin olmadığı kadar teşvik eden benzersiz bir güvenlik duygusuyla kendilerini kutsamışlardı.
Resim: The Cardigans : Andy Willsher/Redferns/Getty Images
Hakan Yalçınkaya