

"Plastik Organeller" Geliştiriliyor


İşlevselleştirilmiş Polimer Vezikülleri
İsviçreli araştırmacılar, insan hücrelerinin metabolizmasını yükseltmeyi başardı. Bunu küçük plastik enzim paketleri ekleyip; genleri değiştirerek değil de, yeni geliştirdikleri bir yöntemle yaptılar. Yeni yöntemin, insanların metabolizmasının yükseltilmesinin yanı sıra, gelişmiş kanser tedavi yöntemlerinde de kullanılması ümit ediliyor.
YAPAY ORGANELLER
Çok hücreli canlıların hücrelerinde ve bazı gelişmiş bir hücreli organizmalarda, özelleşmiş metabolik işlevleri yerine getiren, organel adlı iç bölmeler bulunur. İsviçre'deki Basel Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, bir petri kabındaki canlı insan hücrelerinin metabolizmasını yükseltmek için, yapay polimer organeller kullandı.
Ekiptekiler, polimer vakuolleri (balon şeklinde keseler), kimyasal bir maddeyle kapladı. Bu madde, insan beyaz kan hücrelerini(makrofaj) tetikleyerek, onların vakuolleri yutmasını sağlıyordu. Küçük kapsüllerde, tıpkı doğal bir organelde olduğu gibi bazı enzimler vardı. Seçilen enzimler de, yeni ev sahiplerinin içinde sorunsuz çalıştıklarını göstermek için, flüoresanlı bazı kimyasal maddeler üretiyordu.
Yapay organelin zarı da, zardan geçebilen kimyasal maddeleri kontrol edebilecek ve organelin içindeki tepkimeleri düzenleyebilecek şekilde kimyasal olarak ayarlanmıştı. 200 nanometre çaplarıyla organeller, insan saçından 400 kez daha küçük. Araştırmacılar onlara, nanoreaktör adını vermişti.
AMAÇ: KANSER
Araştırmacılardan Wolfgang Meier, yapay organellerin, insanlardaki öteki hücrelerde de çalışabileceğini söylüyor. Bu da, kanser hücrelerini kandırarak, onları içten zehirlemek gibi yeni bir kanser tedavisi geliştirme olasılığını da ortaya çıkarıyor. Gelişmiş bir kemoterapi yönteminde, hastalara zararsız bir ön ilaç verilir. Bu ön ilaç, yalnızca belli bir enzimin varlığında zehirli duruma geçer. Bu enzim, sağlıklı hücreleri görmezden gelen ama kanser hücrelerini arayan bir antikora bağlanır. Böylece ilaç, onu tetikleyen enzim verildiğinde, yalnızca kanserli hücrelerin yakın çevresinde etkinleşir.
Meier, yapay organellerin, ön ilacı etkinleştiren enzimleri, ilacın daha etkili olacağı kanser hücrelerinin içinde oluşturabileceğini düşünüyor. Enzimleri hedefleyen metoda benzer bir metot kullanarak, kanser hücrelerinin hedeflenebileceğini söylüyor. Meier:
"Kanser hücrelerinin içinde, küçük bir bölme oluşturabiliriz. Bu bölmede, zehirli olmayan bir ön ilaç, hücreyi öldürebilecek bir zehre dönüştürülebilir. İnsan bedeninde bu enzim (küçük bölmede oluşturulandan başka) olmamalıdır" diyor.
AÇLIĞA KARŞI: GÜNEŞ
Yapay organeller, aynı zamanda belli bir enzimin eksikliği nedeniyle ortaya çıkan kimi sorunları da tedavi edebilir. Örneğin; laktoz intoleransı olan birinin sindirim hücrelerine, laktoz sindirici enzimler içeren yapay organeller yerleştirilebilir. Gelecekte insan hücrelerine, insanlarda olmayan bazı metabolik işlevler bile eklenebilir. Meier:
"Prensipte, cildinizin fotosentez yapmasını sağlayacak bir nanoreaktör geliştirebiliriz. Böylece acıktığınızda, yalnızca Güneş'te yatmanız yeterli olabilir" diyor.
Güncelleme: 21/07/2008
Kaynak: technology.newscientist, (Müge Şener, Bilim ve Teknik, Temmuz 2008)