Küba Devrimi ile sonuçlanan hareketin en başından itibaren Fidel, Raúl, Che ile birlikte mücadele etmiş; Moncada Kışlası’na saldırıda ve Granma yatından Küba’ya çıkanlar arasında yer almış, Küba’nın bağımsızlığı için Sierra Maestra’da sayısız çatışmaya ve muharebeye katılmış gerçek bir kahraman: Juan Almeida Bosque. Devrimin ardından, elli yılı aşkın süre ile devrimin tarihsel önderliğinde yer alan Almeida, askeri görevler almış, bunun yanı sıra partinin idaresinde, devlet yönetiminde ve siyasette de sanatsal yaklaşımı elden bırakmadan üstlendiği görevleri yerine getirmiştir. Bu kitap, devrimin bu mütevazı kahramanının yaşamından ve devrim sürecinden bir kesiti gözler önüne seriyor.
Sovyetler Birliği’nin çöküşünün üzerinden neredeyse otuz yıllık bir süre geçti. Bu çöküş, yaşanmış olan en önemli sosyalizm deneyiminin sonunu ifade ediyordu; dolayısıyla tarihin enkritik uğrak noktalarından birini oluşturdu. Aradan geçen süre içerisinde, çöküşün arka planı ve dinamikleri üzerine çeşitli çalışmalar yapılmakla birlikte, bu uğrak noktasının enine boyuna değerlendirilmesi, sosyalizmin geleceği için ciddi bir ihtiyaç olmayı sürdürüyor. ABD’li yazarlar Roger Keeran ve Thomas Kenny’nin yapıtı hem bu açıdan hem de Sovyetler Birliği deneyiminin kimi yönlerini özgün bir biçimde ele alması nedeniyle son derece yararlı, geçmişe ve geleceğe ışık tutan bir çalışma.
Bu kitap, 1917 Ekim Devrimi’ne öncülük eden en önemli Bolşeviklerden biri olan Feliks Dzerjinski’nin yaşam öyküsünü anlatıyor. Genç yaştan itibaren devrimci mücadelenin ön saflarında yer alan Dzerjinski gerek Devrim’e doğru giden dönemde gerekse Devrim’i izleyen yıllarda Bolşevik Parti’de çok önemli görevler üstlendi. Daha fazla bilinen yönüyle, Sovyetler Birliği’nde sosyalizmin kuruluş döneminde çok kritik devlet görevlerinde bulundu. Bu biyografi, sadece Dzerjinski’nin yaşamını ele almakla kalmıyor, sosyalizmin kuruluş dönemine ait çarpıcı bir tarihsel kesiti de betimliyor.
Rosa Luxemburg, Rus Bolşevikleriyle güçlü polemiklere girişen Marksistler arasında Sovyet iktidarına dost kalmayı becerebilmiş ender devrimcilerdendir. 1919’daki erken ve trajik ölümü nedeniyle son haline getiremediği bu önemli notlarda da görüldüğü gibi Rosa, Rus Devrimi’ni değişik yönlerden ele alıyor, Bolşevik deneyin evrensele nasıl taşınacağı sorusuna yanıt arıyor ve gelişmiş kapitalist ülkelerde devrimci mücadelenin Rusya’dakinden farklılaşacağı noktalar üzerinde duruyordu. Rusya ile Almanya arasındaki ayrımları abarttığı oranda Ekim Devrimi’ni anlamakta zorluk çeken ama bir dizi başlıkta da bu devrimi en iyi anlayanlardan biri olan bu büyük düşünür ve eylemcinin “devrim notları” mutlaka okunmalı…
“Elinizdeki kitap, Ernesto Che Guevara’nın yaşamöyküsüne yeni bir yaklaşım getirmektedir. Günümüzde Che üzerine devasa bir kaynakça bulunmaktadır ve yapılan çalışmaların temaları, çok geniş bir yelpazeye yayılmış durumdadır. Ancak Che’nin yaşamı ile edebiyat tutkusu incelenmemiştir. Yazarın sözleriyle ifade edilirse, “burada değinilen ve ortaya konan şey, Che’nin, edebiyat ile kendi arasında sürdürdüğü maceradır.”
Bu kitapta, İspanya İç Savaşı sırasında,özellikle ülkenin kuzeyinde geçen olaylar anlatılıyor ve olayların gelişiminin siyasi analizi yapılıyor. Bu özelliğiyle kitap, sadece anılardan oluşmanın ötesine geçiyor; Kuzey cephesinde, Asturias, Bask ve Santander’de yaşanan önemli olaylarla ilgili daha önce yayımlanmamış veriler sunuyor. Son bölümde ise İspanya Komünist Partisi’nin güncel siyasi çizgisinin eleştirel analizine yer veriliyor.
Bu kitap, önde gelen Bolşeviklerden biri olan Şliyapnikov’un anılarını içeriyor. Temmuz 1914 ile 1917’deki Ekim Devrimi’nin hemen öncesi arasındaki dönemi kapsayan anılar, Devrim öncesindeki birkaç yıl içinde Bolşeviklerin siyasi çalışmalarını nasıl yürüttüklerine ilişkin önemli bir kesit sunuyor. Birinci Dünya Savaşı’nın Devrim süreci üzerinde nasıl bir etki yarattığı da anılardan açıkça görülebiliyor.
“Savaş,” diyor Lenin, “savaştan önce izlenen politikaların doğrultusunu değiştirmez, yalnızca onların gelişimini hızlandırır. Savaş sürecinde kendi egemen sınıflarının yanında yer alan dönemin önde gelen Sosyal Demokrat partilerinin “demokratik bir barışın yaklaşmakta olduğu” iddiasına, “tıpkı ‘anavatanın savunulmasına’ ilişkin sözlerin kitlelere sahtekarca ulusal kurtuluş savaşı ideolojisini aşılaması gibi, demokratik bir barış hakkındaki sözler de kitlelere aynı burjuva yalanını farklı bir biçimde aşılamaktadır” diye karşı çıkıyor.
Lenin’in 1916 başlarıyla Kasım 1917 arasında yazdıklarından derlenen Devrime Doğru, Bolşeviklerin 1. Dünya Savaşı’na ve emperyalizmin dinamiklerine ilişkin değerlendirmelerini, adil ve kalıcı bir barışın nasıl sağlanabileceğine ilişkin görüşlerini, dönemin Sosyal Demokrat hareketine yönelik eleştirilerini ve bütün bunların Rusya’da sosyalist devrimin zaferiyle ilişkisini ortaya koyuyor.
Devrime Doğru, Ekim Devrimi’nin içine yerleştiği uluslararası bağlamın yanı sıra Rusya ve Bolşevik Parti içerisinde verilen siyasi mücadelelere de ışık tutuyor. Ekim Devrimi’nin zafere ulaşmasında Lenin’in önderliğinin ne denli önemli bir rol oynadığını gösteren bu metinler, yaşıdığı tarihsel değerin ötesinde günümüzün pek çok sorununa ilişkin sosyalist devrimci bir perspektif de sunuyor.