Atatürk’ü etkileyen düşünürlerin başında -Osmanlı siyasal kültüründe de izler bırakan- Jean-Jacques Rousseau vardı.
Var olma çabası verilen kurtuluş savaşı meydanlarında altını çizerek okuduğu Rousseau kitaplarının sayfaları yanına “mühimdir” yahut “kıymetlidir” notları ekledi.
Rousseau, eşitlikten/müsavattan, halk egemenliğinden yana toplumcu görüşü savunuyordu.
Yıl, 1754.
Rousseau, “İnsanlar Ortasındaki Eşitsizliğin Kaynağı ve Temelleri Üzerine” kitabını yayınladı. Etik/ahlâki eşitsizliğin temel sebebinin özel mülkiyet olduğunu belirtti.
Sosyal işbirliğinin kıymetini göstermek için oyun teorisi yazdı: Geyik avı!
Bir grup avcı, büyük bir geyiği takip etmiş ve onu belli bir yol izlediğini bulmuşlardır. Tüm avcılar birlikte çalışırsa, geyiği öldürebilir ve hepsi ortaklaşa yiyebilir.
Ama… Keşfedilirlerse yahut işbirliği yapmazlarsa, geyik kaçabilir ve hepsi aç kalabilir.
Avcılar saklanır ve bekler. Bir saat geçer, iki, üç, dört saat geçer. Bir gün geçer. Geyik her gün geçmeyebilir fakat avcılar geleceğinden epeyce emindir. Ancak… O sırada, yol boyunca hareket eden tüm avcılar tarafından bir tavşan görülür.
Bir avcı dışarı fırlar ve tavşanı öldürürse yiyecektir; lakin geyik için kurulan tuzak boşa gidecek ve öteki avcılar aç kalacaktır!
Atatürk neyi seçti?
“TAVŞAN” PEŞİNDE
Pekala, ya siz?
“Geyik” mi, “tavşan” mı peşindesiniz?
Bu “oyun teorisinde” hangi ikilemdesiniz; ferdi kurtuluş mu, yoksa işbirliği içeren toplumsal kurtuluş mu seçiyorsunuz?
Ya da şöyle sorayım; dolar-euro alanlar “geyik” mi, “tavşan” mı peşinde?
“Tavşanı” kazançlı/ kârlı görerek işbirliğini bozan avcı, aksiyonunun öteki avcıların aç kalacağına neden olacağını düşünemiyor mu?
Bu cümle ile döviz alanları suçladığımı düşünmeyiniz. İnsan kararlarını belirleyen çeşitli etmenler vardır: İyimserlik- karamsarlık gibi…
Grup içinde karamsarlık varsa, ortak beklenti yerini şahsî çıkara bırakır. Avcı, başkalarının de birebir şeyi yapacağını düşünürse kendini şeytani çekime kaptırır!
İşte… Rousseau’nun alegorisinin/ sembolik anlatımın özü budur: Şayet bir maksat sadece toplu olarak gerçekleştirilecekse, başarılı olmak için her bireyin sadece ahenk içinde çalışması yetmez, öteki tüm bireylerin de o denli yapacağına inanması gerekir.
Evet, avcılar geyiği eksiksiz bir ahenk içinde avlayacaklarına inanırlarsa, kendilerini aksiyona adayıp maksatlarını gerçekleştirebilir.
Fakat ortada bir kriz ortamı/ karamsarlık varsa kolektif hedef kimsenin umurunda olmaz.
Ne mi demek istiyorum?
ERDOĞAN ANLAMIYOR
AKP/Erdoğan’ın temel sorunu şu:
Tek başına faiz indirimiyle işleri yoluna sokamazsınız.
Faiz indirimi açıklandığı vakit bazen bunu beşerler çaresiz bir atak olarak yorumlayıp, girişimcileri karamsarlığa teşvik edebilir. Ki bu “geyikten” vazgeçip tavşan peşinde koşmasına sebep olur.
Türkiye’de yaşadığımız motamot bu; finans piyasası allak bullak oldu!
AKP/Erdoğan inandıkları bir “iktisat teorisini” uygulayacakları vakit, evvelce toplumda optimistlik havası yaratması gerekiyordu. Var olan tehlikeli-zararlı-kirli atmosferin üstüne esaslı değişim içeren adım/adımlar atınca bu iktidarın çaresizliği olarak değerlendirildi ve karamsarlığın yayılmasına itibariyle beklentinin tam aksine yol açtı.
Erdoğan’ın her lafından sonra -ekonominin olağan yapısına hiç de uygun olmayacak formda– dövizin inanılmaz artışının sebebi bu…
Erdoğan halktan kopmuş… Kendi seçmeninin bile iktidara güvenmeyip “tavşan” peşine düştüğünü/ dolar aldığını kavrayamıyor.
Erdoğan, gelişen olayları bilme, algılama ve duyumsama maharetini olan farkındalığını kaybetmiş görünüyor.
Daima tehditkar Erdoğan, değişip ülkede optimistlik havası oluşturamazsa iktisat krizinin tahlili imkânsız görünüyor. Zira, bu sorunun temelinde itimat üzere ruhsal sebepler var.
İktidarın hali bu…
Pekala, bizler ne yapacağız?
Pekala, muhalefet ne yapacak?
Yangına akaryakıt bidonuyla mı gidilecek? Ülkedeki ateşi harlamak kime fayda getirir? Yapmayınız. Yangının söndürülmesi gerekiyor. Kimse içgüdüyle hareket edip kısa vadeli üç-beş kuruşluk kâr beklentisiyle ülkeyi yıkıma sürükleyenlere ortak olmasın!
Yalnızca bir laf değildir; “mevzubahis olan vatan” demek…
Şayet Atatürkçü isek başımızdaki iktidara karşın dayanışmacı ruhu dirilteceğiz; ülkemize sahip çıkacağız.
Atatürk üzere “geyiğin” peşinde olacağız…
YAZININ TAMAMINI OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYINIZ
Soner Yalçın
Kaynak: Odatv