Cihanoğulları (veya Cihanoğlu ailesi) Osmanlı Devleti'nde merkezi yönetimin zayıflayarak bölgesel derebeyliklerin ön plana çıktığı 18. yüzyıl da Aydın çevresinde hakimiyet kurmuş iki aileden biridir. Cihanoğulları'nın hakimiyeti Aydın merkeze 22 km uzaklıktaki Koçarlı’da hüküm sürmüştür.
Aile içi rivayetlere göre, Kanuni Sultan Süleyman 1522 yılında Rodos ve İstanköy adalarını almak için ordusuyla Koçarlı'dan geçerken, Mersinbelen, Yağcıdere ve Dereköy dolaylarında konaklamış. O sırada 250 kişilik bir Türk aşireti de bu bölgede bulunmaktaymış.
Aşiret Reisi Mehmet Bey, Kanuni'nin ordusuna katılarak, Rodos seferinde bulunacağını padişaha arz etmiş. Tam bu sırada Mehmet Bey'in çadırında bir çocuk dünyaya gelmiş. Padişah bu haberin kendilerine uğur getireceği düşüncesiyle çocuğun adını "Cihan" koymuş. Ve çocuğa Beşparmak Dağlarından başlamak üzere Çine Çayı ve Sarıçay arasında kalan ve Büyük Menderes Nehri 'ne kadar olan araziyi bağışlamış
Cihanoğulları bu şekilde kök salmış ve 18. yüzyılda güçlerinin doruğuna ulaşmışlardır. 16. yüzyılda Koçarlı yakınındaki Cincin köyünde inşa ettirilen kale, 1753'de Koçarlı Dedeköy'de Cihanoğlu Hacı Mehmet tarafından yaptırılan Dedeköy Cihanoğlu Camii, 1756 tarihli ve Cihanoğlu Müderris Abdülaziz Efendi tarafından yaptırılan Aydın Cihanoğlu Camii ve medresesi ve Koçarlı Cihanoğlu Camii, 1763-1764 yıllarında Cihanoğlu İbrahim Ağa tarafından
Koçarlı'da caminin ve aile konağının yanı başında inşa ettirilen gözetleme ve savunma amaçlı Cihanoğlu Kulesi de bu gücün simgeleri olmuştur.
Aydın, Efeler ilçesi Veysipaşa Mahallesi’nde bulunan Müderris Cihanoğlu Abdülaziz tarafından 1756 yılında yaptırılmıştır. Moloz taş ve tuğla karışımı kare planlı cami, 18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı mimarisine egemen olan barok üslubunda yapılmıştır.
Bu özellikler sütunlarda, kabartma motiflerinde ve mimarisinde tümüyle yansımıştır.
Son cemaat yeri dört yuvarlak sütun üzerine oturtulan üç kubbe ile örtülüdür. Giriş kapısının etrafı mermer sövelerle sınırlandırılmıştır. Bu kapının üzerinde h.1170 (1756) tarihli yapım kitabesinde ;
“Her kim bu camiyi kılmış, binası müstedam olsun İlâhi ruzu mahşerde şefi-i Mustafa olsun. Sahibül hayrat velhasenat el hac Abdülaziz Efendi 1170. “ yazılıdır.
İçerisi barok üslupta madalyon ve çiçek motifleri ile bezenmiştir. Bunların arasında hayvansal motiflere de rastlanır. Yüksek bir kaide üzerine oturtulan caminin altı çarşı olarak kullanılmıştır. Yanında bulunan medresesi 1954 yılında onarılmış ve Vakıflar Öğrenci Yurdu haline getirilmiştir. Mihrap duvarının önünde kare planlı kubbeli Cihanoğlu’nun türbesi yer almaktadır. Şadırvanı en az cami kadar görkemlidir.
I.Dünya Savaşı sırasında depo olarak kullanılmış, Yunan işgali sırasında zarar görmüş, 1950 ve 1967 yıllarında onarılmıştır.
Veysipaşa ailesinden, Cihanoğlu Ailesine gelin giderek Cihanoğlu camisini yaptıran Abdülaziz efendinin torunu Murat bey ile evlenen son çınar Vesile Cihanoğlu Koçarlı’da kule evde yaşamını sürdürürken, 2015 yılı Ocak ayında hayata veda etti.
Aydın’ın en köklü ve tarihe izlerini bırakan Cihanoğlu ve Veysipaşa ailelerinin, Üniversitemizce araştırılarak Aydın’a yaptıkları hizmetleri, tarihe tanıklık ettiği olayları getirerek YERAL AYDIN TARİHİ kaynak kitabı hazırlanması AYDIN ve yerel tarih sevdalılarının bir özlemidir.
MEHMET ÖZÇAKIR
AYDIN ESKİ ESERLERİ SEVENLER DERNEĞİ BAŞKANI
P.K:110 EFELER- AYDIN
GSM : 0.542.7608691