Çizgi film nedir?
Çin’in ve Türklerin eski gölge oyunlarına dayanan çizgi film, 19. yüzyılın başlarında Fransız Emile Reynaud’un çalışmalarıyla hız kazandı. Emile, "Theatre Optique" adında Paris’te ilk sinema salonunu açtı. 1830 senelerinde, resimleri hareket ediyormuş gibi gösteren bazı oyuncaklar yapıldı. Bu oyuncaklar, 1832’de Joseph Plateau adlı bir Fransız ve "hayat tekerleği" anlamına gelen Zoetrope’un yapımcısı Pierre Devignes tarafından geliştirildi. 1930 senelerinde ses ve desenin az bir zaman sonra da rengin bulunmasıyla çizgi film bütün dünyaya yayıldı.
İlk çizgi film denemelerini 1908 senesinde Fransız Emile Cohl yaptı. Beyaz bir kağıt üzerine siyah renkle çizdiği çöpten adamlarını filme aldı. Ancak projeksiyonda negatif film kullanarak siyah fon üstünde hareket eden beyaz figürler elde etti. Bunu, Amerikalı Winson Mclav "Gertie the Trained Dinasaur" adlı filmi takib etti. 1913-17 yılları arasında ise, dünyada yeni sanatçılar ve yeni filmler ortaya çıktı. Artık seyirci, çizgi filmi bir eğlence çeşiti olarak görüyordu.
Sesli sinemanın ortaya çıkmasıyla, çizgi filmde yeni bir altın dönem başladı. 1923 senesinde stüdyosunu kuran Walt Disney (1901-1966) "Mickey Mouse-Miki Fare" adlı ilk sesli filmini ve "Donald Duck= Vakvak Kardeş" dizisini ve nihayet "Snov White and the Seven Dwarfs= Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler" adlı uzun bir çizgi film yaptı. Disney’in hayvan tiplerine insan karakteri vererek, gerçeğe yakın bir biçimde filme hareketlilik kazandırması ve çocukları eğlendiren, güldüren, canlı ve müzikli oyunlar sergilemesi, kısa sürede şöhret bulmasına sebep oldu. Disney’in bu çalışmalarını, Norman Mc. Laren, Alex Alexieff ve Claire Parkef gibi kimseler yeni tekniklerle takib ettiler.
İçinde bulunduğumuz asırda, film yapımı oldukça pahalı olmasına rağmen, yine de bütün dünya ülkelerinde gelişmekte ve yayılmaktadır.
Çeşitli gösteriler ve yarışmalar yapılmakta, üniversitelerde ve okullarda film ile ilgili dersler konmaktadır. Çizgi film, artık eğlendirici olmaktan ziyade, çeşitli tanıtım vasıtası ve reklam görevi yapmaktadır. Bu konuda dergi ve kitaplar yayınlanmakta, okullarda eğitici filmler, propaganda filmleri yapılmaktadır.
Türkiye’de sinema sanatının gelişmesiyle birlikte, çizgi filmde de yeni bir gelişme göze çarpıyor. İstanbul reklam Ajansı, değişik bir takım çizgi film hazırlatmak için, bazı karikatür sanatçılarını kadrosuna alarak çalışmalarına başladı. Hazırladıkları bazı çizgi filmler çok basit olmasına rağmen, büyük ilgi gördü. Bu ajans, yurt dışından bazı sanatçıların getirdiği yeni teknikleri alarak, çalışmalarına hız verdi. Bu arada Radar Reklam bir animasyon bölümü açarken Ali Ulvi de bazı ressamlarla Kare Reklam ismini verdikleri yeni bir stüdyo kurdular. Stüdyo Çizgi, yeni film çalışmalarına başlarken, öte yandan Ferruh Doğan ve Oğuz Aral gibi isimler, Canlı karikatür adını verdikleri bir stüdyo kurarak "Koca Yusuf" ve Direklerarası filmlerini çizdi. Bütün bu stüdyolar, reklam filmlerini hazırlamak maksadıyla kurulmuştur. Yer yer başarılı olan stüdyolardan, bir kısmı zamanla dağıldı.
Çizgi film, çok sabır ve titizlik gerektiren bir sanattır. Zira birkaç dakikalık bir film gösterisi yapmak için, binlerce resim çizmek gerekir. Yapımının zorluğuna rağmen herkes tarafından televizyonda ilgiyle seyredilmektedir. Bu ilgi üzerine TRT, yabancı kaynaklı çizgi filmler getirmeye başladı. Bu arada kendi sanatçılarımıza yerli çizgi film hazırlatma çalışmaları başlatılmakla beraber yetersiz kalmaktadır.
1987’den sonra kültür Bakanlığının kendi kahramanlarımızı çizgi film yaptırma çalışmaları, devam etmekte, yeni bir takım stüdyolar açılmaktadır. Türkiye’de ilk defa büyük bir kuruluş kendi adına kendi milli konularını işleyecek bir çizgi film atölyesi kurdu. Türkiye Gazetesi Radyo Televizyonunun bir ünitesi olarak vazifeye başlayan TGRT Animasyon Abdullah isminde 15’lik deneme filminden sonra "Deli Balta", Kemankeş-Dayıbey çizgi filmini de tamamlayarak bu sahada bir boşluğu doldurmaya aday olduğunu isbatladı.
Canlandırma teknikleri: Çizgi film sanatçıları, kendi sanatlarıyla ilgili her şeyi sahalarında kullanmışlardır. Çok çeşitli teknikler uygulamış ve zamanla bu durum değişik türlerde devam etmiştir. Kullanılan malzemeye göre, canlandırma örnekleri de değişmiştir. Çizgi film, özel ışıklı animasyon masalarında tasarlanıp çizilir. Çizimde selüloit yapraklar kullanılır. Selüloitin saydamlığı çizimi kolaylaştırmaktadır.
Çizgi filmin en bilinen tekniği Celanimation tekniğidir. İkinci bir çizgi film tekniği, asetat kullanmadan doğrudan kağıtlara çizilip boyayarak hazırlanan "Paper Animation" tekniğidir. Bunlardan başka; Simplified Cel System, üç boyutlu bir teknik olan Kukla filmler, Clay Animation, Object Animation= Nesnelerle yapılan animasyon, Kolaj (Collage) ve Kinestasis ile bizdeki karagöz oyununu andıran Kesme Animasyon (Cut Dut) ve Silüet Animasyon, Kum Tekniği, Time-Lapse Animation, Cameraless Animation, Computer Animation, Pixilation, Rotoscoping ve Pın Screen teknikleri mevcuttur.
1970’li yıllardan başlayarak 1980 ve sonrasında bilgisayar ve video aletlerinin gelişmesi, çizgi film için yeni bir imkan getirmiştir. Bütün dünyada çizgi film yapımı yeni metodlarla hızla artmaktadır. Çizgi filmin safhaları:
1. Sinopsis: Senaryonun ana teması doğrultusunda, senarist ve yönetmen tarafından hazırlanır. 2. Story-board (Resimli senaryo): Yönetmenin düşündüğü çizgi film sahneleridir. 3. Timing (Zamanlama): Planlanan sahnelerin süresinin tesbitidir.
4. fon müziği: Filmin atmosferine ve ritmine göre besteci tarafından hazırlanır.
5. Lay-out: Yönetmen veya vazifelendireceği bir yardımcı tarafından story- board’a uygun olarak dekor ve tiplerin son şeklini almasıdır.
6. Animasyon (hareketlendirme): Story board’daki hareketli sahneler animatörler tarafından gerçekleştirilir.
7. Dekorlar: Bacg-round Story-board’daki sahnelerin geri planları, hadiselerin geçeceği yer ve mekanlar, Bacg-roundcular tarafından çizilir.
9. Görüntüleme: Çizgi filmi meydana getiren şahıslar ve hadiseler geçeceği mekanlar, çekim planına göre tek kare çekim yapılabilecek bir kamera yardımıyla 8 mm-16 mm-35 mm veya video olarak görüntülenir.
10. Kurgu: Görüntü, ses, gürültü, müzik, Story-board’a göre yerlerine konur. 11. Eşleme: Değişik seslerin sahnelerdeki dozlarının ayarlanması.
12. Laboratuar: Çekim video dışında film olarak yapılmışsa, negatiflerden pozitif filmler elde etme.
Sözlükte "çizgi film" ne demek?
Çizgi film kelimesinin ingilizcesi
n. cartoon, animated cartoon, animated movie