Gürcistan'da, Kafkas Dağları'nın yüksek kesimlerindeki Svaneti bölgesinde yükselen bu doruklar ortaçağ kültürünün günümüze gelebilmiş son örneklerinden biri olan bölgenin yüzyıllar boyunca dış dünyayla ilişkisini kesmesini sağlamış.
Dünya Mirası statüsüne sahip bu köylerde yaşayan Svanlar, geleneklerine çok bağlı.
Araplar, Moğollar, Persler, Osmanlılar... Tarih boyunca güçlü pek çok imparatorluk, ordularını Avrupa'yla Asya arasındaki sınırı oluşturan Gürcistan'a gönderdi.
Ama Svan halkının Kafkas Dağları'nın dar kanyonları arasında gizlenmiş ince uzun yurdu, Rusların 19. yüzyıl ortalarında bölgeyi denetim altına almasına dek hiç fethedilemedi.
Svaneti'nin izole konumu gerek kimliğini, gerekse tarihsel değerini şekillendirdi.
Dağlık sığınaklarında Svan halkı daha da eski bir kültürü –kendi kültürlerini– korumayı da başardı.
Gürcistan'ın alçak kesimlerinde yaşayan Gürcüler, tehlikeli dönemlerde güvende olsunlar diye ikona, mücevher ve elyazmalarını dağlardaki kilise ve kulelere göndererek Svaneti'yi eski Gürcü kültürünün deposuna çevirdi.
Halen Kafkas Dağları'nın rakımı en yüksek ve en ücra köylerinin bulunduğu Yukarı Svaneti'de yaşayan Svanlar, geleneklerine sıkı sıkıya bağlı.
Büyük oranda bir yazı dili olmayan Svancanın kurtarılması için çalışan Norveçli akademisyen Richard Baerug, “Svaneti yaşayan bir etnografya müzesi,” diyor...
Ve ekliyor, “Başka hiçbir yerde ortaçağ Avrupa'sının töre ve geleneklerini sürdüren bir yer bulamazsınız.”
Avrupa'nın bir diğer dikkat çeken köyü ise İspanya'da her şeyin taban demokrasisi ve komün ilkeleriyle idare edildiği Marinaleda köyü “yeni bir ütopya”ya yolculuğun adresi gibi.
Polisin, suçun ve işsizliğin olmadığı; ‘'sosyalist ütopya'' olarak nitelendirilen İspanyol kasabasıyla tanışın… İspanya'nın güneyinde bir Endülüs kasabasıolan Marinaleda'da işsizlik diye birşey yok. Kasaba, tarım kooperatifleri sayesinde, ekonomik açıdan da refah içinde görünüyor.
Marinaleda köyündeki komünün kurulması 1980'e kadar uzanıyor. Madrid'de yaşayan bir aristokrata ait topraklarda gündelikçi olarak çalışan Marinaleda'lı köylüler, “Tarlalarda kim çalışıyorsa, tarlalar onundur” diyerek, kamulaştırılması için eylemler yapmaya başlamışlar.
Başlarında ise öğretmenlikten gelen ve halen köyün belediye başkanı olan Juan Manuel Sánchez Gordillo vardır. 1250 hektarlık tarlaların kamulaştırılmasını talep eden köylülerin açlık grevleri, gösteriler, yürüyüşler, polis saldırıları, tutuklamalar vs. şeklindeki mücadelesi yıllarca sürmüş, ama onlar hiç yılmamışlar.
Çünkü, gündelikçi olarak çalışmak onlar için kölelikten başka bir şey değildir. Aldıkları ücretler geçimlerini sağlamaya yetmediği gibi, yaşanılmaz halde olan barakalarda kalmak zorundaydılar.
Kararlı mücadelenin sonucunda Endülüs Bölge hükümeti 1991 yılında toprakları aristokrattan alarak kamulaştırır ve Marinaleda köylülerin kurduğu kooperatife devreder.
Bugün 2 bin 600 nüfuslu Marinaleda'daki evlerin duvarlarında çok sayıda slogan yer alıyor. En çok da“Ütopyaya yolculuk” yazılmış. Bir duvarda ise “Sermayeye karşı sosyal savaş” yer alıyor. Belediyenin ambleminde ise “Barışa giden bir ütopya” yazıyor.
Marinaleda'da toplantılar için kullanılan binaya “Halkın Evi” adı verilmiş ve girişinde “Başka bir dünya mümkün”yazıyor. Emekliler, kadınlar boş zamanlarını bu binada yapılan kültürel ve sosyal etkinliklerde geçiriyorlar.
Özel mülkiyetin olmadığı, tarlaların kamu malı olduğu Marinaleda'da bütün kararlar halkın katıldığı toplantılarda alınıyor. Yani yüzde 100 taban demokrasisi işliyor. Ne kadar vergi verileceğine, elde edilen fazla gelirin nasıl harcanacağına da bu toplantılarda karar veriliyor.
Belediye Başkanı Sánchez Gordillo, “Burada yaşayan insanların fazla paraya ihtiyacı yok” diyor. Bir çok yerde konut kredileri ve yüksek kiralar söz konusu iken Marianaleda'de konut sorunu da çoktan çözülmüş. 70 yıllığına kiralanan evler için aylık 15 Euro kira ödüyorlar. Komşu köylerde ise kiralar ortalama 500 Euro.
İşte o köyden görüntüler...