6. Sınıf İslam'ın Sakınılmasını İstediği Bazı Davranışlar Konu Anlatımı
1. Yalan söylemek ve hile yapmak
Yalan söylemek: Allah yalan söylemeyi ve ikiyüzlü davranmayı kesinlikle yasaklamıştır. Bu konuda Kur'an'da "... Yalan sözden kaçının." (Hac suresi, 30. ayet). buyurmaktadır. Yalancı kişi toplum tarafından sevilmez. Artık insanlar kolay kolay onun sözüne inanmazlar. "Yalancının evi yanmış da kimse inanmamış" diye bir atasözü bile vardır. Yalancılığın en kötüsü ise yalan yere şahitlik yapmak ve yemin etmektir. Böyle durumlarda yalancı şahitlerin yüzünden haklı olan kişi haksız duruma düşer.
"Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun..." (Maide suresi, 8. ayet)
"Münafığın (ikiyüzlünün) belirtisi üçtür: Konuştuğu zaman yalan söyler, söz verdiği zaman sözünde durmaz, kendisine bir şey emanet edildiği zaman emanete ihanet eder." Hadis-i Şerif
Yalan söylemenin zararları:
1- Kişinin toplumdaki değerini ve güvenini azaltır
2- İnsanlar arası ilişkileri bozar
3- Toplumdaki insanların birbirine karşı saygı ve sevgisini azaltır
4- Barış, güven ve huzur ortamını zedeler
Hile yapmak: Menfaat (çıkar) sağlamak amacıyla insanları aldatarak yapılan kötü davranışa hile denir. Hile yapmak dinimizin yasakladığı davranışlardandır. Yüce Allah Kur'an'da şöyle buyurur: "İnsanlardan alırken ölçüp tarttıklarında tam, onlara vermek için ölçüp tarttıklarında ise noksan yapan hilekârlara yazıklar olsun." (Mutaffifin suresi, 1.-3. ayetler) Hile yapmak hem bireye hem de topluma çok büyük zararlar verir. Kimse hilekâr insanlarla dostluk kurmak, alışveriş yapmak istemez. Bu yüzden yalandan ve hileden uzak durmalıyız.
"Bizi aldatan bizden değildir." Hz. Muhammed (s.a.v.)
Gıybet: Kişinin yüzüne söylediği zaman hoşuna gitmeyecek sözleri arkasından konuşmaya gıybet (dedikodu) adı verilir. Bir kişiyle alay etmek, onu çekiştirmek, ima, işaret veya hareket ile onu küçük düşürmek gıybettir. Gıybet çok kötü bir davranış olduğu için dinimizce yasaklanmıştır. "İnsanları arkadan çekiştiren, kaş göz işaretleriyle alay eden her kişinin vay haline!" (Hümeze suresi, 1. ayet). Gıybet toplumda kardeşlik, arkadaşlık ve komşuluk ilişkilerini zedeler. Barışı, huzuru, sevgiyi, saygıyı yok eder.
İftira: Bir kişinin söylemediği sözü söyledi, yapmadığı şeyi yaptı demektir. Örneğin bir arkadaşımızı yapmadığı kötü bir davranıştan dolayı öğretmene şikayet etmek iftiradır. İftira çok kötü bir davranış olduğu için dinimizce yasaklanmıştır. "Kim bir hata veya günah işler de sonra onu suçsuz birinin üzerine atarsa şüphesiz büyük bir iftira etmiş, apaçık bir günah yüklenmiş olur." (Nisa suresi, 112. ayet) İftira kişiye ve topluma çok büyük zararlar verir. Kişiyi huzursuz eder, onurunu zedeler, haksız yere ceza almasına sebep olabilir. Toplumda insan ilişkilerine, sevgi, barış ve huzur ortamına zarar verir.
3. Hırsızlık: Bir kişinin kendisine ait olmayan malı, eşyayı veya parayı çalmasına hırsızlık denir. Hırsızlık sadece maddi değildir. Örneğin bir insanın emeğini, zamanını çalmak da bir hırsızlıktır. Bunun yanında rüşvet, yolsuzluk, hile yapmak, elektrik ve su kaçakçılığı vb de hırsızlıktır. Hırsızlığın azı, çoğu, büyüğü, küçüğü yoktur. Hırsızlığın sebepleri; eğitimsizlik, tembellik, dini hassasiyetin az olması, Allah korkusundan yoksun bir kalp sahibi olmak vb nedenlerdir. Bu sebeple eğitime büyük önem verilmelidir. Hırsızlık yapan kişinin çaldığı malı sahibine iade etmesi, onunla helalleşmesi ve Allah'a tövbe etmesi gerekir.
4. Haset etmek: Haset, başarılı bir insanı kıskanmak, onu çekememektir. Haset etmek çok kötü bir davranış olduğu için dinimizce yasaklanmıştır. "Hasetten kaçınınız. Çünkü ateşin odunu yakıp yok ettiği gibi haset de iyi işleri yok eder, bitirir." (Hz. Muhammed s.a.v.) Başarılı ve güzel ahlaklı insanları kıskanmamalı, aksine onları örnek almalıyız. Onlar gibi olmaya çalışmalıyız. Buna da gıpta etmek denir. Gıpta etmek dinimizce hoş karşılanmıştır. Müslüman gıpta eder, haset etmez.
5. Alay etmek: Dinimizin sakınılmasını istediği kötü davranışlardan biri de alay etmektir. Allah her insanı farklı farklı yaratmıştır. Bazılarının fiziksel yönden veya yetenek bakımından eksik yönleri olabilir. Bu kişilerle şaka bile olsa alay etmek çok kötü bir davranıştır ve günahtır. Bu tür davranışlar karşıdakinin onurunu zedeler. Maddi-manevi yönden ona zarar verir. Bu sebeple alay etmek dinimizce yasaklanmıştır.
"Ey iman edenler! Bir topluluk diğer bir topluluk ile alay etmesin. Belki alay edilenler kendilerinden daha iyidirler..." (Hucurat suresi, 11. ayet)
Alay, hakaret vb kötü davranışlardan kaçınmalıyız. Kendimize yapılmasını istemediğimiz bir davranışı başkasına yapmamalıyız.
6. Büyüklenmek (Kibir): Kendini başkalarından üstün ve ayrıcalıklı görmek, diğer insanları küçümsemek anlamına gelen kibir, dinimizin sakınmamızı istediği kötü davranışlardan biridir. Yüce Allah Kur'an'da "Büyüklenerek insanlardan yüz çevirme. Yolda böbürlenerek yürüme. Zira Allah kendini beğenip büyüklük taslayanları sevmez." (Lokman suresi, 18. ayet) buyurmaktadır. Kibir sahibi insanlar sahip oldukları maddi imkanlarıyla övünürler ve kendilerini üstün görürler. Bir gün maddi imkanların biteceğini veya fayda vermeyeceğini düşünmezler. Kibir ilk olarak iblis tarafından sergilenmiştir. "Hani biz meleklere; Âdem'e secde edin, demiştik. İblis hariç hepsi secde ettiler. O yüz çevirdi ve büyüklük tasladı. Böylece kafirlerden oldu." (Bakara suresi, 34. ayet). Biz de kibirden sakınmalı, insanlar arasında ayırım yapmamalı, kimseyi küçük görmemeliyiz.
7. Kötü zanda bulunmak: Bir kişi hakkında doğru bilgiye dayanmadan yapılan olumsuz tahminlere ve görüşlere kötü zan denir. Kötü zanla hareket etmek dinimizde uygun görülmemiştir. Yüce Allah Kur'an'da şöyle buyurur: "Hakkında bilgin bulunmayan şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve gönül bunların hepsi ondan sorumludur." (İsrâ suresi, 36. ayet) Kötü niyetli insanlar başkalarının kusurlarını, eksiklerini araştırıp öğrenmeyi çok severler. Ancak bu hiç hoş bir davranış değildir. Maddi ve manevi yönden o kişiye çok büyük zararlar verir. Müslümana yakışan her zaman iyi niyetli olmak, başkalarının eksik yönlerini gördüğümüzde kimseye duyurmadan, etrafa yaymadan o kişiyi güzelce uyarmaktır.
8. Başkalarının kusurlarını araştırmak: Dinimizin sakınılmasını istediği kötü davranışlardan biri de başkalarının kusurlarını araştırmaktır. Yüce Allah Kur'an'da "...Birbirinizin kusurlarını araştırmayın..." (Hucurat suresi, 12. ayet) buyurmaktadır. Bu konuda Peygamber Efendimizin bir hadisi de şöyledir: "Müslümanların kusurlarını örten kimsenin Allah da dünya ve ahirette ayıplarını örter." Başkalarının kusurlarını araştırmak, bu işi yapan kişiye günah kazandırır. Kusuru araştırılan kişi eğer durumu öğrenirse bu sefer tatsızlık çıkabilir ve insan ilişkileri zarar görür. Bu sebeple başkalarının kusurlarını araştırmamalı, varsa eğer önce kendi kusurumuzu düzeltmeliyiz. Çünkü herkes kendi evinin önünü süpürürse sokak tertemiz olur.
9- Anne, baba ve büyüklere saygısızlık: Dinimiz; anne, baba ve büyüklerimize karşı saygılı davranmamızı öğütlemiştir. Onlara kötü davranmamızı, saygısızlık yapmamızı yasaklamıştır. "Rabb'in sadece kendisine kulluk etmenizi, anne ve babanıza da iyi davranmanızı emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa kendilerine 'Of!' bile deme, onları azarlama, ikisine de güzel söz söyle" (İsra suresi, 23. ayet) Annemiz, babamız ve büyüklerimiz bizim için çok emekler harcarlar. Bizi büyütüp yetiştirirken çok güçlüklere katlanırlar. Bütün bu yaptıklarından dolayı hiç karşılık beklemezler. Bu yüzden biz de onlara iyi davranmalı, gönüllerini kırmamalı, hayır dualarını almalıyız.