Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Aleksei Erkhov, gazeteci Murat Yetkin'in sorularını yanıtladı. Büyükelçi Erkhov, Rusya'nın da taraf olduğu ve Kanal İstanbul projesiyle tartışmaya açılan Montrö anlaşmasına ilişkin sorulara dikkat çeken yanıtlar verdi. Yettkin'in kişisel blog sitesinde aktardığı röportaj şöyle:
"Çok uzun vadeli bir proje olarak görüyorum"
- Cumhurbaşkanı Erdoğan Kanal konusunda Montreux (Montrö) Sözleşmesine de işaret etti; siz de tarafsınız. Rusya’nın Montrö ve Kanal İstanbul’a dair tutumu nedir?
Bu proje Türkiye için önemli bir konu. Şahsen bunu çok uzun vadeli bir proje olarak görüyorum; demek istediğim gerçekten geleceğe dair bir proje. Montrö Sözleşmesi ise Karadeniz için hukuki bir rejim kurmuştur. Bu hukuki rejim, sadece İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişi değil, kıyıdaş olan ve olmayan devletlerin Karadeniz’de bulundurabileceği toplam gemi tonajını da belirler. Yeni bir geçişin [Kanal İstanbul] varlığı bu rejimi [Montrö] değiştirmez. Montrö Sözleşmesi, Karadeniz’e giriş çıkışlarda uyulması gereken belli sınırlamalar getirir; yeni bir geçişin varlığı bu sınırlamaları değiştirmez.
- Bunu ABD’den gelen Karadeniz’e daha rahat çıkış talepleri için mi söylüyorsunuz? O konuda bir görüşünüz var mı?
(Gülerek) Onu lütfen [ABD’nin Ankara Büyükelçisi] Bay David Satterfield’e sorun.
Rus gemileri para öder mi?
- 2011 yılında seleflerinizden Rusya’nın Ankara büyükelçisi Vladimir İvanovsky bana Rus gemilerinin Kanal’a para ödemektense Montrö’ye göre Boğazlardan ücretsiz geçiş hakkını kullanacağını söylemişti. Sizin değerlendirmeniz ne yönde?
Projenin ekonomik boyutları, ekonomik verimliliği bakımından değerlendirilmeli. Ben bir petrol ihracatçısı olsam ve Boğazdan geçecek olsam, masraflarımı hesaba katardım. Böyle bir Kanal olsa ve oradan geçecek olsam, bana ne kadara mal olacağına bakardım.
- Kanal geçiş maliyetine karşı bedava geçiş hakkı mı demek istiyorsunuz?
Bedava geçiş, her zaman düzenli geçiş anlamına gelmeyebiliyor. Diğer bütün deniz geçiş yollarında olduğu gibi, Türkiye de [Boğaz geçişlerinde] belli kuralları uyguluyor. Bunlar güvenli geçiş içindir ve örneğin biz de benzeri kuralları Karadeniz’den Azak denizine giriş-çıkışlarda uyguluyoruz. Zaman zaman Boğaz giriş-çıkışlarında kuyruklar oluyor; sıra olup geçiş için bekliyorlar.
"Çanakkale Boğazı'nda trafik aynı kalacağı için fazla değişiklik olmaz"
- Yani ihracatçı, bekleme süresinin maliyetiyle inşa edilmesi düşünülen Kanal’dan geçiş ücreti maliyetini mi karşılaştırır demek istiyorsunuz?
- Sizce Karadeniz etrafında, hükümetin açıkladığına göre 75 milyar liralık (yaklaşık 12,5 milyar dolar) Kanal İstanbul maliyetini destekleyecek ekonomik potansiyel mevcut mu?
Resmi rakamlardan haberim yok. Yapılabilirlik (fizibilite) çalışmasını da incelemedim. Ama size dediğim gibi, biz bu projeyi çok uzun vadeli bir girişim, bir gelecek projesi olarak görüyoruz ve Montrö Sözleşmesinde değişikliğe yol açmadığı müddetçe, Türkiye’nin kendi meselesidir.