1 HAVUZ SUYU OPERATÖRÜ EL KİTABI Kamil Safa KALAY ÇEVRE MÜHENDİSİ Kerem Sabit GÖKÇEOĞLU MAKİNA MÜHENDİSİ
2
3 HAVUZ SUYU OPERATÖRÜ KİMDİR? Sağlık Bakanlığının 15 Aralık 2011 tarihli yönetmeliğinde havuz suyu operatörünün tanımı şu şekilde yapılmıştır; Havuz suyu operatörü: Yüzme havuzlarında kullanılan suyu kimyasal, fiziksel ve mikrobiyolojik yönden kullanıma hazırlayan, bu konuda eğitim almış ve en az lise mezunu kişiyi ifade eder. Tanımı biraz daha genellersek; yüzme havuzlarının bakımlarını yapan; ticari olmayan havuzlar, kaplıca ve mineralli su havuzları, tedavi mahiyetli havuzlar hariç; diğer tüm insanların yüzmesi, eğlenmesi için imal edilen havuzların bakımını yapan, suyun istenilen değerlerde olabilmesi için uygun kimyasalların havuza ilavesini gerçekleştiren, havuzun temizliğini yapan, filtre; pompa gibi havuz ekipmanlarının çalıştırılması ve görevlerinin icra edilmesini sağlayan kişinin tanımıdır. HAVUZ SUYU OPERATÖRLÜĞÜNÜN MEVZUATAKİ YERİ NEDİR? Havuz suyu operatörüne ilişkin ilk tanım 6 Mart 2011 tarih ve sayılı Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan yönetmelikte aşağıdaki şekilde tarif edilmiştir. Yüzme havuzunun işletilmesi MADDE 8 (1) Yüzme havuzunun teknik özellikleri ile yüzme havuzu suyunun, sıhhi kurallara uygun olmasıesastır. Yüzme havuzunun işletilmesinde aşağıdaki şartlara uyulur: a) Yüzme havuzu işleticisi, teknik işler ve havuzun uygun şekilde işletilmesinden sorumlu kimya veya sağlık eğitimi almış, en az lise mezunu bir kişi ve sertifikalı bir cankurtaran istihdam etmek zorundadır. Ayrıca 15 Aralık 2011(Sno:28143) tarihinde yayınlanan Yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmelik ile havuz suyu operatörü tanımı biraz daha belirginleştirilmiştir. MADDE 2 Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve fıkraya (k) bendi eklenmiştir. e) Havuz suyu operatörü: Yüzme havuzlarında kullanılan suyu kimyasal, fiziksel ve mikrobiyolojik yönden kullanıma hazırlayan, bu konuda eğitim almış ve en az lise mezunu kişiyi, k) Mesul müdür: Teknik işler ve havuzun uygun şekilde işletilmesinden sorumlu kimya veya sağlık eğitimi almış, en az lise mezunu kişiyi,
4 KULLANIM MAKSADINA GÖRE YÜZME HAVUZLARI NELERDİR? TSE de havuzlar üç tip olarak ayrılmıştır. Bunlar şu şekildedir; 4.1 Yüzme havuzları tip 1 Su ile ilgili faaliyetlerin asıl işlevi (örneğin umuma açık havuzlar, eğlence havuzları, su parkları ve aqua parklar) oluşturduğu ve kullanımının Madde 3.5 ile uyumlu olduğu halka açık olan havuz. 4.2 Yüzme havuzları tip 2 Asıl işleve ilave bir hizmetin sunulduğu (otel havuzları, kamp havuzları, kulüp havuzları ve tedavi havuzları gibi) ve kullanımının Madde 3.5 ile uyumlu olduğu halka açık olan havuz Yüzme havuzları tip 3 Tip 1, Tip 2 ve Madde 3.4 te belirtilen özel kullanıma mahsus havuzlar hariç diğer bütün havuzlar. TASARIM ŞEKLİNE GÖRE YÜZME HAVUZLARI NELERDİR? A- ÜSTTEN TAŞMALI HAVUZLAR: Havuz suyunun büyük kısmının havuz küpeştesinden taşarak kanallar vasıtası ile denge deposuna döküldüğü taşma şeklidir.
5 B- SATIH AYRICILI (SKIMMERLİ) HAVUZ: Havuz suyunun büyük kısmının havuz perdesindeki Skimmer denen pencereler vasıtası ile emilip filtre edildikten sonra besleme hatları vasıtası ile tekrar havuza verildiği tasarım şeklidir.
6 SATIH AYIRICILI VE ÜSTTEN TAŞMALI HAVUZLARIN MUKAYESESİ NEDİR? Her ne kadar temelde her iki sisteminde ana elemanları (filtre ve pompa) aynı olsa ise de birkaç fark ile bu iki sistem birbirinden ayrılmaktadır. Bu Farklar; Satıh ayırıcılı havuzlarda su üst kotu küpeşte (yürüme) kotundan -10, -15 cm arasında daha aşağıdadır. Üstten taşmalı havuzlarda su üst kotu küpeşte (yürüme) kotu ile aynı seviyededir. Satıh ayırıcılı havuzlarda toplam su hacmi havuz ile sınırlıdır. Denge deposu ve taşma kanalı yoktur. Üstten taşmalı havuzlarda denge deposu ve havuz hacmi; toplam su hacmini vermektedir. Satıh ayırıcılı havuzlarda vakum süpürgesi direkt satıh ayırıcının kendisine takılıp süpürge yapılır. Üstten taşmalı havuzlarda süpürge havuz perdesinde (duvarında) bulunan vakum ağzına takılarak yapılır. TEMEL HAVUZ EKİPMANLARI NELERDİR? Bir havuzdaki temel işlemlerin icrası için olması gereken ekipmanlar şu şekildedir. Havuz Pompalar: Havuz suyunu istenilen çevrim (devir daim) süresinde filtreden geçirmek için gerekli debiyi (su akışını) oluşturan; genelde termoplastikten imal edilen, d/dak hızlarda çalışan, önfiltreli, mono veya trifaze ile çalışan moto-pomp sistemleridir. KUM FİLTRELERİ: Havuz devir daim süresine göre seçiln debideki suyu içerisinden optimum hızda geçiren, plastik, metal veya polyesterden (CTP) mamul filtrelerdir. Kuvars kum, zeolit veya diğer süzme kumları ile doldurulup servise alınırlar.
7 VANALAR, ÇOK YOLLU VANALAR: Havuz suyunun istenilen operasyon döngüsünde çalışması için suya gerekli yolun verilmesini sağlayan PVC, U-PVC, ABS veya metalden yapılan vana sistemleridir. KUMANDA PANOLARI VE TRAFOLAR: Havuz pompalarının güç dağıtımını yapılması, kontrolünü sağlayan kumanda panoları ve de aydınlatma armatürlerinin çalışmasını sağlayan transformatörler makine dairesi temel elektrik ekipmanlarıdır. HAVUZ İÇİ VE KENAR EKİPMANLARI: Havuz taban emiş süzgeçleri, taşma kenar ızgaraları, besleme nozulları, paslanmaz merdivenler ve aydınlatma armatürleri temel havuz içi ve kenar ekipmanları olarak nitelendirilebilir.
8 HAVUZLARDA ALINMASI GEREKEN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ NELERDİR? Bu önlemler hem TSE, hem Sağlık Bakanlığı Yönetmelikleri hem de işletmeler için Turizm Bakanlığı tarafından çıkan yönetmeliklerde belirtilmiştir. Havuzun genel risk analizi yapıldığında iki mahal risk tanımlamasına girecektir. Bunlar; A- HAVUZ MAKİNA DAİRELERİ: Öncelikle havuz makine daireleri havuzun bir bütünü olduğu unutulmamalıdır. Bu alanın tasarımı yapılırken hijyen şartlarına uygun bir biçimde dizayn edilmeli, makine dairesi yüzeyleri hastalık ve mikrop oluşumuna mahal vermeyecek şekilde fayans vb. ürünlerle kaplanmış olmalıdır. Havuz makine dairelerinde hem borulardaki terleme hem de sistemden gelen sular neticesinde su birikmesi olur. İş bu sebeple makine dairelerinde taban az bir eğimle suların belirli bir noktada rögara toplanmasını sağlayacak şekilde dizayn edilmelidir. Ayrıca uzun makine dairelerinde suyun toplanıp gelebileceği perde diplerinde kanal tasarımları da yapılabilir. Önemli olan husus; işleticinin kayarak yaralanmasının önlenmesidir. Makine dairesindeki teçhizatların kullanımlarına ilişkin talimatlar, güvenlik talimat ve uyarıları makina dairesinde asılı ve okunabilir durumda olmalıdır. Hem havuz işleticilerinin sağlığı için, hem ortamdaki kimyasal gazlarının sevki için, hem de makine dairesindeki ekipmanların rutubet ve nem ile azalacak ticari ömürlerinin arttırılması için makine dairelerinde kesinlikle havalandırma tertibatı bulundurulmalıdır. Havuz makine dairesinde bulunan ekipmanlar en az IP 54 koruma sınıfına sahip olmalalıdır. Havuz motorlarının kontrol panolarında mutallaka topraklama hattı ve kaçak akımdan korunma röleleri K.K.R olmalıdır. Bu rölelerin eşik değeri ise 30 ma değerinden daha büyük olmamalıdır. Makine dairesinde kullanılan kimyasal dozaj sistemleri var ise; olası kimyasal karışması neticesindeki gaz çıkışları için kimyasala dayanıklı tam yüz maskesi bulundurulmalıdır. Makine dairesi aydınlatmaları yeterli aydınlıkta ve sayıda olmalıdır. Armatürler nemli ortamlar için etanj tipte ve en az 100 LÜX ve IP65 sınıfında olmalıdır. Ortam şartlarına uygun bir ilkyardım ekipmanı bulundurulmalıdır. Makine dairesinde çıkabilecek yangınlara müdahale için uygun yangın söndürücü bulundurulmalıdır. B- HAVUZ İÇİ VE ÇEVRESİ: Kullanıcıların havuza girmeden önceki görülebilir bir noktada havuz işletilmesi ile ilgili kuralların olduğu bir levha asılmalıdır. Havuz kenarı kaplama malzemeleri kaymaz özelliklerde olmalıdır. Kullanıcıların havuz etrafında dolaşırken kayıp düşerek yaralanmasının engellenmesi gereklidir. Havuz taban ızgaraları ve taşma ızgaralarında TSE de tarif edildiği şekilde müsaade edilen aralık açıklığından daha büyük olmamalıdır. Bu değer el ve ayak parmağı sıkışmasını önlemek için en fazla 8mm olarak tarif edilmiştir. El ve ayak sıkışmasının önlenmesi için havuz içerisindeki delikli kısımların (emiş boruları, pencere gibi açıklıklar, vakum ağızları) müsaade edilebilir en büyük açıklık 110 mm veya bu değerden daha küçük olmalıdır. Havuz içerisindeki ızgaralar veya koruyucular alet kullanılmadan sökülmemeli ve kurcalanma ihtimaline karşın korumalı olmalıdır.
9 Baş ve boyun sıkışması olabilecek yerlerde geçişi önlemek için en fazla110 mm veya geçiş olursa geri çıkışı sağlamak için en az 230 mm genişlik sağlanmalıdır. Tip 1tanımındaki (otel, işletme havuzları gibi) kullanıcı başına en az 3m2 su alanı düşünülmelidir. Havuz başında meydana gelebilecek acil durumlar için iletişim kurulabilecek bir telefon tertibatı bulundurulmalıdır. Havuzda boğulma riskine karşın lisanslı bir cankurtaran (yönetmelik madde 5/a) ve de ilgili yardım ekipmanları (simit, ip, dua vs.) gibi donanımlar bulundurulmalıdır. Boğulmalar ve yaralanmalar için gerekli ilkyardım donanımlarının havuz kenarında ulaşılabilir bir alanda bulunması gerekmektedir. Havuz derinlikleri havuzun her bir kenarında ve de derinliğin değiştiği noktalarda yazılı bir şekilde rakamlarla belirtilmelidir. C- KİMYASAL DEPOLAMA ALANLARI: Kimyasal depolanması ile ilgili standartlar TSE de Tip 1 için zorunlu; Tip 2ve 3 için ise tavsiye niteliğinde olarak tarif edilmiştir. Kimyasallar depolanırken yangın ve reaksiyon riski oluşturmaması için açıkça ve görünür bir şekilde etiketlenmiş ve ayırma kuralına uygun bir şekilde, sızdırmaz; özel tasarlanmış kapalı kaplar kullanılacaktır. Kimyasal depolanması için makine daireleri kullanılmayacaktır. Kimyasalların işletme içinde depoya sekinde uygun ve güvenli sevkiyat dikkate alınmalıdır. Kütlesel (toz, katı, tablet vs.) kimyasallar ile sıvı kimyasalları depo etmek için bu iş için tasarlanmış muhafaza kapları kullanılmalıdır. Katı kimyasallar zeminden uygun bir yükseklikte depo edilmelidir. Kimyasallar bulunan bu alanların uygun bir havalandırma sistemi ile havalandırılması gerekmektedir. Kimyasal maddelere ait ürün güvenlik bilgi formları (MSDS) mutlaka ulaşılabilir bir yerde; kimyasallarla beraber bulunmalıdır. YÜZME HAVUZLARINDA FİLTRASYON DÖNGÜSÜNÜN TANIMI NEDİR? İster satıh ayırıcılı olsun, ister üstten taşmalı olsun. Yüzme havuzlarındaki temel filtrasyon döngüsü şu şekilde olacaktır. Havuz Suyu Taşma İşlemi Denge (veya Skimmer)Deposun dan Ve Dip emişden gelen Sular POMPA Filtreden Süzme İşlemi Kimyasal Dozajları Süzülen Suyun Havuza Dönüşü
10 YÜZME HAVUZLARINDA OPERASYON DÖNGÜSÜ NASIL ÇALIŞIR? Günümüzde filtrasyon sistemleri çoğunlukla üç tip vana kontrol yöntemi ile yapılır. Bunlar; Otomatik Vanalar ile tam otomatik kontrol: Bu sistemlerde havuz vanaları elektronik veya pnömatik vanalar ile kontrol edilir. Filtrasyon döngüsü bir yazılım ile vanalara sinyaller gönderilerek; kullanıcının fiziksel müdahalesinden uzak kontrol edilir. Çok yollu vana (6 yollu) ile Kontrol: Bu sistemde filtre önlerinde takılı 6 yollu vanalar ile temel üç filtrasyon döngüsü (filtrasyon, ters yıkama, durulama) ve yardımcı üç döngü ile akışa müdahale edilir. 6 yollu vananın haricinde ayrıca emiş ve basma hatlarında manuel vanalar bulunur. Makara sistem vana tertibatı ile kontrol: Bu sistemde filtre sayısı ne olur ise olsun; su akışı kolektörler yardımı ile filtreye sevk edilir. Toplamda 5 kumanda vanası ile bütün filtrasyon işlemleri icra edilir. 63 mm (2 ) den büyük tesis atlarda genelde tercih edilen yöntemdir.
11 6 YOLLU VANA İLE KUMANDA EDİLEN HAVUZLARIN İŞLETME TALİMATI NEDİR? A- FİLTRASYON : Havuzun normal çalışma şeklidir. Havuz suyunun filtre edilmesini sağlar. 1! POMPAYI DURDUR 2 FILTER (1) Altı Yollu Vana Konumu 3 YARIM AÇIK Dip Emiş Vanası 4 AÇIK Denge Tankı Vanası 5 KAPALI Vakum (Süpürge) Vanası 6 AÇIK Basma Vanası 7 KAPALI Boşaltma Vanası 8! Pompayı Çalıştır 9! Filtre Üzerindeki Manometre Basıncını Kontrol Et (0,3-1,0 bar aralığında olmalı) B- SÜPÜRGE : Havuz tabanının temizlenmesi yani süpürülmesi için yapılır. Süpürülen kirliliklerin filtrede tutulur. 1! POMPAYI DURDUR 2 FILTER (1) Altı Yollu Vana Konumu 3 KAPALI Dip Emiş Vanası 4 YARIM AÇIK Denge Tankı Vanası 5 AÇIK Vakum (Süpürge) Vanası 6 AÇIK Basma Vanası 7 KAPALI Boşaltma Vanası 8! Havuzdaki Vakum Kapağını Aç, Süpürge Hortumunu Buraya Tak 9! Pompayı Çalıştır, Manometredeki Basıncı Kontrol Et (0,3-1,0 bar olmalı), Süpürge İşini Yap 10! Süpürge İşlemi Bitince Pompayı Durdur 11! Pompa Ön Filtre Kapağını Aç, İçindeki Pislik Tutucu Sepeti Temizle 12! Pompa Ön Filtresini Yerine Tak, Pompa Ön Filtre Kapağını Kapat 13! Ters Yıkama Ve Ardından Durulama Yap C- TERS YIKAMA : Filtre kirlendiğinde, filtrede tutulan kirliliklerin dışarı atılması için yapılır. Filtre üzerinde duran manometre sarı bölgeyi gösterince; Her süpürgeden sonra yap; havuza düzenli olarak günlük ters yıkama yap! 1! POMPAYI DURDUR 2 BACKWASH (2) Altı Yollu Vana Konumu 3 KAPALI Dip Emiş Vanası 4 AÇIK Denge Tankı Vanası 5 KAPALI Vakum (Süpürge) Vanası 6 KAPALI Basma Vanası 7 AÇIK Boşaltma Vanası 8! Pompayı Çalıştır, Manometre Üzerindeki Basıncı Kontrol Et (0,3-1,0 bar aralığında olmalı) 9! Gözetleme Camından Akan Suyu Takip Et. Su Berraklaşıncaya Kadar İşleme Devam Et 10! Durulama Yap D- DURULAMA : Her ters yıkama işleminden sonra mutlaka yap! 1! POMPAYI DURDUR 2 RINSE (3) Altı Yollu Vana Konumu 3 KAPALI Dip Emiş Vanası 4 AÇIK Denge Tankı Vanası 5 KAPALI Vakum (Süpürge) Vanası 6 KAPALI Basma Vanası 7 AÇIK Boşaltma Vanası 8! Pompayı Çalıştır, Manometre Üzerindeki Basıncı Kontrol Et (0,3-1,0 bar aralığında olmalı) 9! Gözetleme Camından Akan Suyu Takip Et. Su Berraklaşıncaya Kadar İşleme Devam Et 10! Filtrasyona Devam Et
12 MAKARA SİSTEM İLE KUMANDA EDİLEN HAVUZLARIN İŞLETME TALİMATI NEDİR? Vana1 Vana2 Vana3 Vana4 Vana5 Dip Emiş Denge Süpürge Açık Kapalı Kapalı Kapalı Açık Açık Açık Kapalı Vana1 Vana2 Vana3 Vana4 Vana5 Dip Emiş Denge Süpürge Açık Kapalı Kapalı Kapalı Açık Kapalı Açık Açık
13 YÜZME HAVUZU SUYU KULLANIMA NASIL HAZIRLANIR? 1. Havuz içerisinde önceden kalan kirli su boşaltılmalı. Havuz tabanında, savaklarda ve denge tankında yosunlaşma, kireç ve çamur oluşmuşsa bunlar giderilmeli. Havuz çanağı bol su ile temizlenmeli. (Yüzme Havuzlarının Tabii Olacağı Sağlık Esasları ve Şartlarına Hakkında Yönetmelik Madde 8 e göre en az yılda bir kere.) 2. Havuz çanağına ve denge tankına derz dolgu yapılacaksa eski derzler asit yardımı ile çıkartılır. Daha sonra havuz bol su ile durulanır. 3. Derz işlemi yapıldıktan sonra kuruyuncaya kadar beklenir. Derzden kalan artıklar ve tozlar yarı yarıya su karıştırılmış asit ile temizlenmeli. 4. Dip emiş ızgarası, besleme nozulu, vakum kapakları gibi parçalar kontrol edilir, değişmesi gerekiyorsa değiştirilir, sabit değilse sabitlenir. 5. Havuz çanağı ve taşma kanalına yosun önleyici sürülür ve kuruyuncaya kadar en az 2-3 saat beklenir. 6. Havuz su ile doldurulmadan önce tüm tesisat, filtre ve vanalar kontrol edilir. Eksik veya bozuk bir ekipman yok ise havuz doldurulur. HAVUZ SUYUNUN SAĞLAMASI GEREKEN ŞARTLAR NELERDİR? Havuzda temel hedefimiz yüksek kaliteli yüzme havuzu suyu hazırlamak ve tüm zamanlarda bunu muhafaza etmektir. Bütün yaptıklarımız optimum değerleri sağlamak içindir. Havuzlar yalnızca bu değerlerin tümünün eş zamanlı olarak sağlandığı durumda kusursuzdur. Doldurma suyu TSE göre içme suyu özellikleri ile yaygın ve genel hijyen şartlarını sağlamak zorundadır. Bu havuza verilecek olan suyun TSE 266 ya uygun olması gerektiği anlamına gelir. Aksi takdirde havuza verilmeden önce su hazırlık cihazları ile bu duruma getirilirler ve böylece su hazırlama işlemini zorlaştıran maddeler ön bir işlemle sistemden uzaklaştırılırlar. Havuzun sert su ile doldurulması tavsiye edilmez. Ekstra sert sularda asit kapasitesi daha yüksek olmaktadır. Bu yüzden ph değeri sıklıkla 8,5 i aşar. Dolayısıyla çok miktarda ph düşürücü maddeye ihtiyaç vardır. HAVUZ SUYU NİÇİN ŞARTLANDIRILMALIDIR? 1.Hastalık yapıcı (patojen) bakterilerin yok edilmesi 2.Ham su içerisindeki, renklilik veren partikülleri gidermek 3.Yüzücüler açısından suyun toksik etkiler taşımaması 4.İstenmeyen renk, koku ve tat oluşumunun engellenmesi 5.Havuz çevresinde ve ekipmanlarında korozyonun engellenmesi 6.Havuz, filtre ve pompalarda kireç oluşumunun engellenmesi 7. Havuzun sürekli yüzülebilir halde tutulması 8.Havuzda sağlıklı ve hijyenik bir ortam sağlanması
14 9.Havuza ilave edilicek dezenfektan maddenin verimli olarak çalışması HAVUZ SUYUNDA KONTROL EDİLMESİ GEREKEN PARAMETRELER NELERDİR? 1.pH Havuz suyu dengesinin en önemli faktörlerinden biridir ph değeri bir suyun nötr, asit ya da baz oluşunu belirleyen faktördür.ph değeri sulu bir çözeltideki hidrojen iyonu konsantrasyonu olup 1-14 arası bir skala ile ifade edilir. Burada ph 0 çok asit, 7.0 nötr ve 14'de kuvvetli baz özelliklerine karşılık gelmektedir. Gözlerimizin ph'ı arasında olup, havuz için amaçladığımız değer bu değerlerdir. Havuzlar için ideal değeri arasındadır. Genelde güneşe maruz kalan kapalı bir sistemin suyunun ph'ı yükselme eğilimi gösterir, ve doğada ph 8.5' de dengelenir. Havuzlarda ph'a; çevre kosulları, havuzun kullanımı, doldurma suyu ve kullanılan kimyasalların (klor, yosun ilaçlar, vs...) etkileri vardır. Havuz suyu hazırlığında ph değerinin önemi çok büyüktür.ayrıca yüzenler malzemeler üzerinde de çok etkilidir.su hazırlığının başarısı ph değerinin tüm zamanlarda dar ve doğru bir aralıkta sabit kalması ile yakından ilgilidir. Artan Asitlik Nötr Artan Baziklik ve Alkalite ph, suyun asidik veya bazik karakterinin miktarsal ölçümü olmakla birlikte kesinlikle asit ve baz miktarının ölçümü değildir.havuz kirlenmesi ile oluşan reaksiyonlar,havuzda kullanılan kimyasal maddeler,havuzun ph oranını değiştirir.ph kavramı suyun asidik,nötr,yada bazik karakterde olduğunu gösterir değerleri insan derisi için en uygun olan,havuz ekipmanlarını koruyan ve dezenfektan kimyasalın etkin biçimde çalışmasını sağlayan aralıktadır.bunun altında veya üstündeki ph,yüzücülerin cildini tahriş edebilir.ph kontrolu havuzu ve havuz ekipmanlarını korozyon yada taşlaşma gibi yüksek maliyetli hasarlara karşı korumada çok önemlidir. Havuz suyu ph ı kalabalık havuzlarda günde birkaç kez ölçülmelidir.havuz suyunun ph değeri klor veya diğer kimyasalların eklenmesi ile sürekli olarak değişmektedir.ph testinin Asıl amacı sadece problemi belirlemek değil,aynı zamanda sorunun nasıl çözüleceğini bulmaktır.eğer test sonucu 8.2 gibi bazik bir ph seviyesi gösteriyorsa bunu 7.4 e indirmek için suya asidik bir madde ilave etmek gerekir.bunun için hidroklorik asit (sıvı) yada sülfürik asit gibi asidik ürünler eklenebilir.eğer test sonucu ph 6.8 gibi asidik bir seviyedeyse,bunu 7,6 ya çıkarmak için ters yıkama yapılarak taze su alınmalıdır. Korozyon : Agresif suların metallere etkiyerek onları tahrip etmesine korozyon denir. Bu durum bilhassa metal su borularında ve metal ekipmanlarda görülür. Korozyon havuzda derz aralarının açılması şeklinde de görülür. Korozyon organik maddeleri üzerinde toplarlar ve mikroskopik canlıların çoğalmasını kolaylaştırırlar. Bu maddeler klorlama işlemindeki serbest kloru tüketir ve klorlamayı etkisiz hale getirir. Suda koku, tad ve istenmeyen diğer özelliklere sebep olurlar. ph ın ve alkalinitenin düşmesi ile meydana gelir.
15 ph ETKİSİ NELERDİR? Yüksek ph ( > 7.6 ) Kireç Oluşumu (Filtre ve Isı değiştiricilerin tıkanması) (CaCO3) Su bulanıklığı Deri & Göz tahrişi Klor etkinliğinin azalması Bazı Kimyasal Maddelerin Aktivitesini Yitirmesi ph Düşürücüler Hidroklorik asit (HCl, tuzruhu ) Sülfürik asit Düşük ph ( < 7.2 ) Korozyon (Derz araları ve metal yüzeyler) Deri & Göz tahrişi Parçalarda deformasyon Bağlı Klor Oluşumu Ph Yükselticiler Kostik soda HAVUZA ASİT İLAVE EDİLİR HAVUZA TERS YIKAMA YAPILARAK TAZE SU ALINIR YA DA BAZ EKLENİR 8,20 8,10 8,00 7,90 7,80 7,60 7,50 7,40 7,30 7,20 7,10 7,00 6,90 6,80 TOPLAM ALKALİNİTE NEDİR? Basit bir deyişle,toplam alkalinite ph taki hızlı değişmelere karşı suyun direncini sağlayan bazik maddelerin toplamıdır.(karbonatlar,bikarbonatlar,hidroksitler)toplam alkalinite genellikle ph dengeleyici olarak bilinir,çünkü uygun seviyede iken havuz işletmecisinin kararlı bir ph düzeyini yakalamasını sağlar.düşük seviyedeki toplam alkalinite,kimyasal madde eklendiğinde ph ın dalgalanmasına yol açar.yüksek seviyedeki toplam alkalinite ise,ph seviyesini değiştirme özelliğini sınırlayacaktır. Toplam alkalinite sudaki bazik maddelerin bir ölçüsü olduğundan,ph ın sürekli çok yüksek olduğu durumlarda yüksek alkalinite ile karşılaşmak sürpriz olmaz.ideal alkalinite,sürekli kimyasal ayarlamalar yapılmaksızın ph ın uygun düzeyde tutulmasını sağlar.ideal alkalinite sınırları ppm dir.
16 SİYANÜRİK ASİT NEDİR? Havuzdaki klorun güneş ışınları ve sıcaklığın etkisi ile uçmadan havuzda dezenfeksiyon yapmasına devam etmesini sağlayan kimyasal stabilizatör bir üründür. Sadece toz %56 lık dichlore ve toz/tablet %90 lık trichlore içerisinde bulunur. Siyanürik asit 100mg/L `değerlerinden düşük olması istenir. Ancak uyarı verebilmek için 100mg/L geç olabilmesi ve otomatik dozaj panallerindeki elektrotların 80mg/L üzerindeki değerleri siyanürik asit konsantrasyonu nedeniyle sudaki serbest klor miktarını okuyamaması nedeniyle konsantrasyonun 80mg/L yi geçmemesi istenir. Bu değerin yükselmesinin sebebi, havuza günlük alınması gerektiği kadar taze su alınmadığını ya da gereğinden fazla toz klor kullanıldığını gösterir. Siyanürik asit, uçucu bir kimyasal olmadığı için havuzdan uzaklaştırılmadığı taktirde konsantrasyonunda bir azalma olmayacaktır. Bu değerin aşırı yükselmesi durumunda havuzda yosunlaşma ve yetersiz dezenfeksiyon görülecektir. Herhangi bir havuz kimyasalı ile yok edilemez!!! Yalnızca drenaj veya ters yıkama yoluyla oluşan su kaybı ile elimine edilir!!! SERBEST KLOR NEDİR? Klor suya ilave edildiği zaman HOCl (Hipokloröz asit) oluşur. ph seviyesine bağlı olarak: Cl 2 + H 2O HOCl + H + + Cl yüksek ph HOCl OCl - + H + düşük ph SERBEST KLOR (Free Chlorine): HOCl ve OCl nin toplamıdır. HOCl (Hipokloröz asit) + OCl (hipoklorit iyonu) FC = HOCl + OCl Klorun dezenfeksiyonu gerçekleştiren yapısıdır.ph a bağlı olarak iki yapıda bulunur.hocl (Hipokloröz asit) & OCl (hipoklorit iyonu) HOCl yaklaşık olarak OCl den kat daha etkilidir. Yüksek Serbest Klor konsantrasyonunun belirtileri; Mayo ve boyalı saçlarda renk atması Cilt ve Göz tahrişi, yanma Kulak ağrısı Düşük Serbest Klor konsantrasyonunun belirtileri; Havuzda yosunlaşmalar Havuzu kullanan kişilerde aynı rahatsızlıkların görülmesi7
17 BAĞLI KLOR NEDİR? Klor, kuvvetli bir yükseltgen oluşu nedeniyle suda bulunan bütün yükseltgenebilir safsızlıklar (demir mangan iyonlari, organik kirleticiler vb.) ile reaksiyona girer. Havuzda Bağlı Klor Oluşmasının Başlıca Nedenleri : Ham sudaki amonyum miktarının yüksek olması Ham sudaki serbest klorun amonyumdan çok yüksek olması Havuzu kullanan insanların tuvalet ihtiyacını havuza yapması Havuzu kullanan insanların duş almadan havuza girmeleri Havuz suyuna temiz su kaynağından ya da başka bir noktadan atıksu karışması Havuzdaki suyun hergün yeteri kadar tazelenmemesi Havuzda demir, bakır, mangan gibi elementlerin bulunması Havuz suyu ph ının 7,2 nin altına düşürülmesi Bağlı Klorun Başlıca Etkileri: Kuvvetli, tahriş edici klor koku (Kapalı ortamlarda zehirlenme) Cilt, Göz yanması ve tahrişi Orta Kulak İltihabı Mayo ve boyalı saçlarda renk atması Klorun dezenfektan etkisinde azalma Uzun vadede insan sağlığına zararlı kanserojen maddelerin oluşumu BAĞLI KLORUN YOK EDİLMESİ: bağlı klor miktarının 10 katı fazla serbest klor ilavesiyle kırılma noktası klorlaması yapılır. Örn : Ortamda 0.6 ppm bağlı klor varsa ilave edilmesi gereken serbest klor miktarı min. 6 ppm dir. Eğer bağlı klor oluşumu çok fazla ise ilave edilmesi gereken taze su miktarı arttırılmalıdır.
18 DEZENFEKSİYON SİSTEMLERİ VE YÖNTEMLERİ Dezenfeksiyon, hastalık yapıcı (patojen) organizmaların yok edilmesi veya etkisiz (inactive) hale getirilmesi işlemidir. Bir suyun, içerdiği patojenik mikroorganizmaların elemine edilerek, emniyetle içilebilecek hale getirilmesine suyun dezenfeksiyonu adı verilir. Dezenfeksiyonun ilk görevi yüzücülerin enfeksiyon riskinden uzak kalabilmeleri için havuz suyu içine taşınmış hastalık yapıcı virüslerin tamamının yok edilmesidir. 1.KLOR Suya dezenfeksiyon maddesi olarak öncelikle klor ve klor bileşikleri verilir. Havuz suyunun dezenfeksiyonunda kullanılan klor katı,sıvı yada gaz formundadır.katı formdaki klor granül ya da tablet şeklindedir.suya katılan her formdaki klor hipoklorik asit (HOCL) oluşturur.bu madde bakteri,yosun ve hastalık yapıcı organizmaları öldürür ve genellikle serbest klor olarak anılır.yüzücüyü korumada en önemli faktör bu maddedir.havuz suyundaki serbest klor miktarı, ph ve güneş ışığından belirgin biçimde etkilenir.yüksek ph değeri serbest klorun dezenfeksiyon gücünü azaltır. 2. ULTRA VIOLE(UV) Son zamanlarda Ultra viole Işınları ( UV ) Yüzme havuzları dezenfeksiyonunda kullanılmaya başlanmıştır. UV ışınları tüm bakterileri ve diğer mikro organizmaları öldüren ve uzun zamandır içme sularında ve endüstriyel su arıtımda kullanılan bir dezenfeksiyon sistemidir. Ultra viole ışınları elektrik araçları ile oluşturulur. Genellikle cıva buharı lambaları kullanılarak oluşur. Bu elektrik arkları spektrum da gözle görünebilen kısa dalga boyları ile oluşur. En çok etkili olan kısım 240 nm ve 280 nm arasındadır. Buna da germicidal dalga boyu denmektedir. UV uygulamasında resmi çekilebilen oksidasyon hareketlerinde UV nin kloramin, üre gibi diğer organik bileşiklerde kırıcı aktif etkisi açıkça görülür. Su ısısı hiç bir şekilde olumsuz etkilemez açık veya kapalı havuzlarda bu kırılma aynıdır. Dezenfeksiyon ve kloramin azalması açık ve kapalı havuzda aynıdır.
19 UV dezenfeksiyon havuz filtrelerinin içinde oluşabilecek pseudonomos bakterilerini engeller. İkinci emniyet olarak az miktarda da olsa suya, başka bir dezenfektan madde de konulmalıdır. Bu madde klor olabilir. 3. OZON Çok yüksek oksitlenme gücü olan ozon sürekli dezenfeksiyonu sağlayamaz.çok çabuk etkisini gösterir ve parçalanır.dayanıksız olduğu için kullanım yerinde üretilir.çok zehirli bir gaz olan ozon havuz suyuna çok az ve kontrollü olarak verilebilir.ozon oksidasyon gücü sayesinde organik maddelerin parçalanma işini mükemmel yapar.ozon cihazları oldukça pahalıdır.ayrıca önemli yatırımlar ve ilave donanımlar gerektirir.ucuz cihazlarla güvenlik içinde dezenfeksiyon sağlamak mümkün değildir.ozon ile birlikte ilave bir dezenfeksiyon sistemi mutlaka uygulanmalıdır.genel olarak klor ile başarılı olarak uygulanabilir.alman sağlık dairesi,tse yalnızca klor ile birlikte uygulandığında bu yönteme müsaade etmektedir. 4.TUZ JENERATÖRÜ Eğer havuz suyuna sodyum klorür ( bilinen tuz ) mg/lt civarında konulur ve havuz suyu elektroliz cihazlarından geçirilirse havuz suyunda sodyum hipoklorit oluşacak ve dezenfeksiyon sağlanacaktır. Deniz suyunun yapısında tuz bulunduğundan, havuzda deniz suyu varsa yine aynı metodla su, elektroliz cihazlarından geçirilir ve aynı şekilde sodyum hipoklorit oluşur.bu sistem büyük havuzlarda maliyet nedeni ile enteresan değildir ama küçük havuzlarda bilhassa ev havuzları için idealdir. Ev havuzlarında flokulasyon, ph ve serbest klor değerleri tutturulabildiği sürece bu sistem iyi bir çözüm olur. Elektroliz sonucu ortaya çıkan hidrojen ortamdan uzaklaştırılmalıdır.sodyum hipoklorit eriyiğinin suya verilmesi dozaj pompası ile olur.su sert olursa aşılama enjektörünü tıkayabilir.ayrıca havuz suyunun ph ını bildiğimiz üzere sürekli yükseltir.ph değerinin ayarı için yeterli asite ihtiyaç vardır. HAVUZ SUYUNDA KULLANILAN KİMYASALLAR VE KULLANIM MİKTARLARI 1.SIVI KLOR (SODYUM HİPOKLORİT %12-16) Sodyum hipoklorid (Sıvı Klor) bilinen en eski klor üretim yöntemidir.alkali ve tahrip edici bir eriyiktir.çözelti içinde %12-16 klor vardır.alkaliliğinden dolayı (ph=11) orta sertlikteki sularda aşılama yerinde kalkerleşmeden dolayı tıkanıklık olur.havuz suyunun ph değeri bir asit dozajı ile dengelenmesi gerekir.sodyum hipoklorid çözeltisi sağlam bir yapıya sahip değildir.klor (Hipoklorid) ışık,ısı ve tüm ağır metaller etkisi ile bozulur. Özellikle ışık çok olan ve sıcak ortamlarda ambalajında bile klor oranı hızlı şekilde düşer. Kötü depolama koşullarında 4 hafta içerisinde tüm aktif klorunu yitirir. Sıvı Klor kullanım avantajları: Dolgu maddesi ihtiva etmediği için çok çabuk tepkimeye girer ve hızlı sonuç alınır.(özellikle şoklamada) Bünyesindeki çözünmez kimyasallar bulunmadığı için suda bulanıklık yapmaz.
20 Sıvı Klor kullanım dezavantajları: ph ı yükseltir,asit ihtiyacı artar.(ph=11) Dozaj pompası ile aşılama yerinde kalkerleşmeden dolayı tıkanıklık olur.sık sık temizlenmesi gerekir. Stabilizatör ihtiva etmediği için sağlam bir yapıya sahip değildir.klor ışık,ısı ve tüm ağır metaller etkisi ile bozulur. Taşıma,depolama ve uygulamada zorluk vardır. Çok uçucu olduğu için depolamada ihmal edilemeyecek kayıplar oluşur. 100m 3 havuz suyu için ortalama kullanım miktarı 8-10 litre/gün dür.* * Verilen miktar ham suyun kalitesi, kimyasalın etkinliği, atmosferik koşullara göre değişiklik gösterebilir. 2.GRANÜL KLOR (DİCHLORE %56) Granül halde olan klordur. Muhteviyatında %55-60 oranında klor vardır. Yüksek oranda suda erime özelliği bulunduğundan havuza doğrudan atılmasında bu yüzden hiç bir problem ve sakınca yoktur. En önemli özelliği Ph sı nötrdür. Yani hiçbir zaman Havuzun Ph sı bu tip klor kullanılması nedeni ile yükselmeyecek, kısacası değişmeyecektir. Suda Di-chlor çözüldüğü zaman siyanurik asit oluşacaktır. Serbest Klor ve siyanürik asit beraberliği su içinde farklı ve önemli özellikler sergilerler. Serbest klorun suda uzun süreli kalması gibi fayda sağlar. Siyanurik asitin sudaki değeri zaman içerisinde ve bu maddenin kullanım sıklığına bağlı olarak yükselecektir. Bu da klor kilitlenmesi tabir edilen bir özellik ortaya çıkacaktır. 100m 3 havuz suyu için ortalama kullanım miktarı 500gr/gün dür.* * Verilen miktar ham suyun kalitesi, kimyasalın etkinliği, atmosferik koşullara göre değişiklik gösterebilir. 3.GRANÜL KLOR (TRİKLORE %90) Bu maddede % 90 klor vardır. PH değeri çok düşüktür ( yaklaşık ph sı 3 ). Şayet tek başına bu tip klor kullanılırsa havuz suyunun ph sı düşeceğinden suyun ph sını sık sık kontrol etmek ve düşen ph değerini yükseltmek gerekecektir. 100m 3 havuz suyu için ortalama kullanım miktarı 500gr/gün dür.* * Verilen miktar ham suyun kalitesi, kimyasalın etkinliği, atmosferik koşullara göre değişiklik gösterebilir. 4.PH DÜŞÜRÜCÜ a) Hidroklorik Asit ( HCL) Havuz suyunun ph değerinin düşürülmesi için kullanılır. %30-32 oranında hidroklorik asit içerir. Alkalinite düşürmede etkili değildir. 100m 3 havuz suyunda ph değerini 0.1 derece düşürmek için 2.5litre kullanılmalıdır.* * Verilen miktar ham suyun kalitesi, kimyasalın etkinliği, atmosferik koşullara göre değişiklik gösterebilir.
PM4WAT Su Dağıtım Sistemlerinin Koruyucu Bakımı (Preventive Maintenance for Water Utilities) MODÜL 1 Yazar: Türkçe Tercüme: CANaH Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Selçuk Toprak Doç. Dr. A. Cem Koç Bu projeye
T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ÇEVRE SAĞLIĞI SU DEPOLARININ VE KUYULARININ DEZENFEKSĠYONU 850CK0013 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında
20 Mart 2010 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27527 Çevre ve Orman Bakanlığından: TEBLİĞ ATIKSU ARITMA TESİSLERİ TEKNİK USULLER TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğ,
20 Mart 2010 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27527 TEBLİĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: ATIKSU ARITMA TESĠSLERĠ TEKNĠK USULLER TEBLĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğ,
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI AİLE VE TÜKETİCİ HİZMETLERİ ARITMA ÇAMURLARI 850CK0101 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri
Sayfa: 1 BÖLÜM I... 4 GİRİŞ... 4 Kaynak nedir... 4 BÖLÜM II... 4 KAYNAK VE KESİM İŞİ TÜRLERİ... 5 1. GAZ KULLANILARAK YAPILAN KAYNAK VEYA KESİM... 5 2. ELEKTRİK KULLANILARAK YAPILAN KAYNAK VEYA KESİM İŞLERİ...
TS 2510 (Nisan 1977) TS 11386 (Nisan 1994) Kârgir Duvarlar Hesap ve Yapım Kuralları Bacalar-Konut ve Benzeri Binalar İçin-Tasarım ve Yapım Kuralları III- MAKİNE TESİSATI GENEL TEKNİK ŞARTNAMESİ 1.1 Kapsam
20 Mart 2010 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27527 Çevre ve Orman Bakanlığından: TEBLİĞ ATIKSU ARITMA TESİSLERİ TEKNİK USULLER TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğ,
HAZIRLAYAN Öğr. Gör. Erdoğan ŞİMŞEK 2013 I ÖNSÖZ Bu ders notu, MEB-YÖK Program Geliştirme Projesi, Sıhhi Tesisat dersi müfredat programında bulunan konulara paralel olarak hazırlanmıştır. Sıhhi Tesisat
SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ TEKNİK USULLER TEBLİĞİ Bu Tebliğ, 7 Ocak 1991 tarihli ve 20748 sayılı Resmî Gazete de yayınlanmıştır. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak Amaç, Kapsam ve Yasal Dayanak
IŞIK ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Tanımlar Kap: İçine akışkan doldurmak için tasarlanmış ve imal edilmiş hazneye denir. Bir kap birden fazla hazneden oluşabilir. Basınçlı kap:
TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU MARMARA ARAfiTIRMA MERKEZ ÇEVRE ENST TÜSÜ TKİ GARP LİNYİTLERİ İŞLETMESİ MÜESSESESİ İÇİN YER ALTI SUYU VE KUYU SUYU ARITMA TESİSİ İŞLETME VE BAKIM TALIMATI
Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 1, 2003 YAPILARDA YANGIN GÜVENLİĞİ VE SÖNDÜRME SİSTEMLERİ Muhsin KILIÇ * Özet: Bu çalışmada yapılardaki yangın güvenlik önlemleri
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ EVSEL ATIKLARI DEPOLAMA ANKARA, 2009 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;
FERTİGASYON YÖNTEMİ, FERTİGASYONDA KULLANILAN GÜBRELER ve YAŞANAN SORUNLAR -2* Çalışmanın ilk bölümü Fertigasyon1a dosya adıyla web sayfamızda yayınlanmıştır. 6. Fertigasyonda Kullanılan Gübreler Toprağa
GİRİŞ Bu çalışma kapsamında, ülkemizde de yoğun kullanım alanına sahip klima sistemleri çeşitli özellikleri bakımından incelenmiştir. Klima sistemleri ülkemizde endüstriyel uygulamalarda ve konfor amaçlı
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ELEMANI (SEVİYE 4) YETERLİLİK KODU: 12UY0052-4 HAZIRLAYAN SELİN KALIN MAKİNA MÜHENDİSİ- C SINIFI İSG UZMANI 1.İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE GİRİŞ 5 1.1.İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim
- 1 - ÜNLÜSOY Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. Giriş 02 Uyarılar 03 AT Uygunluk Beyanı 05 Garanti Ve Servis 06 İşletme Şartları 07 Kazanın Ana Bölümleri 08 Montaj Talimatı 09 Güvenlik Sistemleri
TC. ADANA BÜYÜKġEHĠR BELEDĠYESĠ ASKĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ġġ SAĞLIĞI ve GÜVENLĠĞĠ ĠÇ YÖNETMELĠĞĠ TASLAĞI Mustafa C. AKPINAR ĠĢ Güvenliği Uzmanı Haziran-2011 ADANA SU ve KANALĠZASYON ĠDARESĠ ĠÇĠNDEKĠLER BİRİNCİ
KULLANMA, MONTAJ, BAKIM VE ONARIM TÜRKÇE TANITMA KILAVUZU MARKA : TÜRBOSAN CİNSİ : SU POMPASI MODEL : DAS SERİSİ DIŞTAN SU SOĞUTMALI (YAŞ MONTAJ) (1,5 kw 11 kw) TS EN ISO 9001:2008 TS 12599 2010/01 1 İÇİNDEKİLER
Ö.Gör.Dr. Hüseyin Aksel EREN DERSİN İÇERİĞİ Tekstil terbiyesinde kullanılan suyun özellikleri Tekstil terbiye proses suyundan beklentiler Su kaynaklı problemler Proses suyu hazırlık işlemleri Tekstil atıksuları
DOĞAL GAZ BRÜLÖRLERİ ALG 7, 9, 16, 27, 27/2, 30, 36, 36/2 ADK-Y ALÜMİNYUM DÖKÜM KULLANIM, MONTAJ ve DİLİMLİ DOĞAL GAZLI SERVİS YOĞUŞMALI KAZANLAR MONTAJ VE KULLANIM KILAVUZU Kod No: A.4.1.6 Kitap Baskı
SEKİZİNCİ KISIM - Tehlikeli Maddelerin Depolanması ve Kullanılması SEKİZİNCİ KISIM Tehlikeli Maddelerin Depolanması ve Kullanılması BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Tehlikeli maddeler ile ilgili olarak uygulanacak
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ YANGIN ALGILAMA VE İHBAR SİSTEMLERİNİN BAĞLANTILARI ANKARA 2007 Milli Eğitim