Barbaros Hayreddin Paşa, 1470’li yıllarda Midilli Adasında Midilli fatihlerinden Sipahi Yakup Ağa’nın oğlu olarak dünyaya geldi. Oruç Reis, İlyas Reis, İshak Reis kardeşleridir.
Gerçek adı Hızır Reis olan Barbaros Hayrettin Paşa'ya, "dinin hayırlısı" anlamına gelen "Hayreddin" adı, Osmanlı Devleti'ne yaptığı hizmetlerden dolayı Yavuz Sultan Selim Han tarafından verildi.
Avrupalılar, ağabeyi Oruç Reis'e kızıla çalan sakalı yüzünden "Barbarossa" adını verdiler. Ancak; Oruç Reis'in vefatının ardından küçük kardeşi Hızır için de bu ismi kullandı. "Barbarossa" Türkçe'de "Barbaros" olarak ifade edildi. Bu ifadenin kaynağı İtalyanca olup; “ Barba = Sakal, Rossa = Kırmızı / Kızıl ” demektir.
Bu büyük amiralin ömrü denizlerde geçtiğinden Rumca, Arapça, İspanyolca, İtalyanca ve Fransızca gibi Akdeniz dillerini çok iyi bilmekteydi.
Barbaros Hayrettin Paşa, çömlekçilik ve ticaretle uğraşan biriyken ağabeyi Oruç Reis ile denizcilik mesleğini seçti ve bir deniz gazisi olarak Akdeniz'de hakimiyet mücadelesi başlattı. 1520 - 25 yılları arasında Akdeniz kıyılarına düzenledikleri akınlarda önemli ganimetler elde eden Barbaros, İspanya, Ceneviz, ve Fransa'ya karşı kazandıkları başarılarla adını duyurdu.
Barbaros Hayrettin Paşa ve Oruç Reis, 1516'da ele geçirdikleri yüklü bir gemiyi Piri Reis vasıtasıyla dönemin Padişahı Yavuz Sultan Selim Han’a hediye olarak gönderdi. 1516-1517 yıllarında İspanyol ve Cenevizli istilacılarla yaptıkları savaşlar sonunda 1530 yılında Cezayir'i denetim altına aldı ve 1534'te de Tunus'u ele geçirdi. Ancak Haçlı donanmasının gücü karşısında Tunus’u bırakmak zorunda kaldı.
Cezayir'in fethedilmesinin ardından kardeşi Oruç Reis, Cezayir Bey'i oldu.
Kaptan-ı Derya oldu
Kanuni Sultan Süleyman, Barbaros Hayrettin Paşa'yı 1534'te Kaptan-ı Derya olarak atadı ve böylece Barbaros Hayrettin Paşa, Devlet-i Aliyye'de amiralliğe kadar yükseldi. 1536- 1537 yıllarında Ege Denizi'ndeki Venediklilere ait bütün adalarını Osmanlı topraklarına kattı.
İspanyollara sığınan Tlemsen Beyi'nin bir sene sonra yaptığı karşı saldırıda Barbaros Hayrettin Paşa'nın kardeşleri İshak Reis ve Oruç Reis şehit oldu. Tilimsân, Cezayir’in Kuzey batısında Fas sınırına yakın bir bölge olup halkı Türkler, Araplar ve Endülüslüler’den oluşmaktaydı.
Gösterdiği başarılı mücadeleyle bir süre daha tek başına Cezayir topraklarında tutunabilen Barbaros Hayrettin Paşa, stratejik bir kararla Yavuz Sultan Selim Han’a bir heyet göndererek topraklarının Osmanlı hakimiyetine kabulünü istedi. Cezayir, Osmanlı Devleti'nin bir toprağı haline geldi. Yavuz Sultan Selim Han adına para bastırarak, hutbe okutarak bağlılığını bildiren Barbaros, Cezayir Beyi olarak atandı.
Barbaros Hayrettin Paşa, Akdeniz ve Kuzey Afrika'da İspanyollara, Cenevizlilere ve Fransızlara karşı Osmanlı devleti adına önemli zaferler kazandı ve başarılarıyla ününe ün kattı. Hem Yavuz Sultan Selim Han hem de Kanuni Sultan Süleyman Han dönemlerinde büyük başarılara imza attı.
Tarihin en büyük deniz muharebesini kazandı
Devlet i Âliye i Osmaniye, Barbaros Hayrettin Paşa'nın zaferleriyle Akdeniz'deki gücünü ve denetimini arttırması nedeniyle Papa III.Paolo’nun öncülüğünde Şubat 1538’de Hristiyan devletler arasında Osmanlıları Akdenizden uzaklaştırmak amacıyla ittifak yapılarak Papalık, Venedik, Ceneviz, Malta, Avusturya, İspanya ve Portekiz gemilerinden oluşan ve başında Andera Doria'nın bulunduğu büyük bir Haçlı Donanması kuruldu.
Osmanlı Donanması ile ünlü amiral Andrea Doria komutasındaki Haçlı Donanması'nın karşılaşmasına sahne olan Arta Körfezi'ndeki Preveze'de, 28 Eylül 1538 tarihinde o güne kadar tarihin en büyük deniz muharebesi gerçekleşti ve Preveze Deniz Zaferi kazanıldı.
Haçlı Donanması Kalyon, Kadırga ve nakliye gemisi olmak üzere 600'den fazla gemisi ve 55.000 askeri ile 122 gemi ve 20.000 askerli Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması ile karşı karşıya geldi. Bu büyük savaşta Haçlı Donanması 128 gemisini kaybetti ve 29 gemi de Osmanlı tarafından ele geçirildi. Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki donanma bir gemi bile kaybetmezken, yaklaşık 400 levendi şehit oldu.
Preveze Savaşı sonrasında, Osmanlı Devleti'nin Akdeniz'deki egemenliği pekişti. İmparator Şarlken, Preveze'nin intikamını almak için 1541'de Cezayir'e saldırdı ancak başarılı olamadı.
Fransa Kralı I.François'in, Şarlken'e karşı Osmanlılar'dan yardım istemesi üzerine Kanuni Sultan Süleyman, Barbaros Hayrettin Paşa'yı Fransa'nın Akdeniz kıyılarına gönderdi. Barbaros Hayrettin Paşa, Toulon'da 1543'te Fransız Donanması ile birleşerek, Kutsal Roma Germen ittifakını yenerek Nice şehrini zaptetti.
Şunu da özellikle ifade etmek gerekir ki; Osmanlı denizciliği, Barbaros Hayrettin Paşa sayesinde gücünün zirvesine ulaştı.
Bu benim büyük denizcimiz devletin deniz politikasını belirlemesinin yanı sıra, Tersane-i Amire'nin, dönemin en başarılı gemi üretim ve teknoloji merkezi olmasını da sağladı.
Barbaros Hayrettin Paşa, Beşiktaş'ta 4 Temmuz 1546'da 76 yaşında vefat etti. Vefatının ardından dünyada ne kadar büyük bir denizci olduğuna ithafen "Mate reisü'l-bahr." yani "Denizin reisi öldü." denildi.
Barbaros Hayrettin Paşa'nın naaşı, sağlığında Beşiktaş'ta yaptırdığı medresenin yanına Mimar Sinan tarafından yaptırılan türbeye, yani vasiyetindeki gibi deniz sesi işitilen bir yere defnedildi.
Bilgiler Av. Mustafa Taşbaşı tarafından derlenmiştir...