Askeri-Sınai Kompleks
Askeri-Sınai Kompleks (military-industrial complex) İleri kapitalist ekonomilerin Soğuk Savaş dönemi sırasında iktisadi hedefler ve askeri-siyasal hedefleri birleştirmelerini anlatmak için kullanılan bir terim. Bu fenomeni ele alan bir dizi sosyolojik araştırma vardır ve bunların arasında herhalde en çok bilineni C. Wright Mills’in İktidar Seçkinleri’dir (The Power Elite, 1956). Mills bu kitabında, savaş sonrası Amerika’nın homojen yönetici kliğinin ekonomik, askeri ve siyasal gücün ittifakını temsil ettiğini ve (*çoğulcuların iddiasının tersine) ABD’yi eşzamanlı olarak, hem bir “”özel şirket ekonomisi”, hem de içinde “hemen hemen tüm siyasal ve ekonomik eylemlerin, gerçekliğin askeri tanımlarına göre kararlaştırıldığı daimi bir savaş ekonomisi” biçiminde kurduğunu ileri sürmüştür. Mills’in Amerikan iktidar eliti ve bu elifin silah yarışının süreklilik kazanmasıyla desteklediği “askeri kapitalizm”değerlendirmesi, daha sonraki araştırmalarda tekrarlanan bir görüştür. Fred .1. Cook Amerika’yı, siyasal yaşamın, dış politika ve iktisadi rasyonalitenin askeri tanımları tarafından hükmed ildiği bir “savaş devleti” terimiyle nitelemiştir (The Warfare State, 1962). Benzer şekilde John Kenneth Galbraith’ın The New Industrial State (1967) başlıklı araştırması, Soğuk Savaş resminin Amerikan ekonomisindeki toplam talebin istikrarını sağladığını iddia etmektedir; çünkü “eğer bu resim, etrafı düşmanlarla sarılmış bir ulusun resmiyse, o zaman buna karşılık olarak silahlanmaya yatırım yapılacaktır…[dolayısıyla] …kamusal projelere olduğu kadar özel girişimlere de yatırım yapılır ve belirli nedenlerden ötürü, endüstriyel sisteme hizmet eden bir tertiple karşı karşıya kalırız.”ABD’nin toplumsal yapısını yorumlarken karşılaşılan temel problemler, bu görüşleri ampirik bakımdan doğrulamanın çok zor olmasından (Millls’in kanıtlarının çoğu bile herhalde en iyi ihtimalle “durumsal” bir çerçevede yorumlanmıştır) ve tamamen *işlevselci bir nitelik taşımasından kaynaklanıyordu (Galbrailh’ın araştırmasının kanıtladığı üzere, ABD ile SSCB arasındaki silahlanma yarışı “bir lüks değildir: Bu yarış, endüstriyel sistemin bugünkü haline gelebilmesi için gerek duyduğu organik ihtiyaca hizmet etmektedir.”).