Anal Kanser Nedir?
Anal Kanser Anal kanalda meydana gelen nadir bir kanser türüdür. Rektumun sonunda, dışkının vücudu terk ettiği kısa tüp anal kanal diye isimlendirilir.
Anal kanserde rektal kanama, anal ağrı gibi belirti ve semptomlar ortaya çıkabilir.
Anal kanser tedavisinde daha çok birleştirilmiş tedaviler uygulanır. Yani kemoterapi ve radyasyon kombinasyonu yapılır. Tedavileri bu şekilde birleştirmek iyileşme şansını artırmakla beraber yan etki riskini de artırmaktadır.
Anal Kanser Belirtileri
- Anüs ya da rektumdan kanama
- Anüs bölgesinde ağrı
- Anal kanalda kitle ya da büyüme
- Anal kaşıntı
Eğer kişi anal kanser riskini artıran faktörlere sahipse, kendisini rahatsız edecek belirti ya da semptom yaşıyorsa doktoruyla görüşmelidir.
Anal Kanser Nedenleri
Genetik bir mutasyon sonucunda normal ve sağlıklı hücrelerin anormal hücrelere dönüşmesiyle anal kanser ortaya çıkar. Sağlıklı hücreler belli bir hızda büyür ve çoğalırlar. Belli bir süre sonunda da ölürler. Anormal hücrelerde durum biraz farklılaşır. Anormal hücreler büyürler ve kontrolden çıkarak çoğalırlar. Ayrıca ölmezler. Anormal hücreler birikerek kitle (tümör) oluştururlar. Kanser hücreleri denilen bu hücreler yakınlarındaki dokuları istila ederler. Ayrıca başlangıç tümöründen ayrılarak vücudun başka alanlarına da yayılabilirler (metastaz).
Anal kanser, insan papilloma virüsü (HPV) kaynaklı enfeksiyonla oldukça ilişkilidir. Enfeksiyon, cinsel yolla bulaşır. Çoğu anal kanser vakalarında HPV bulgusu tespit edilmiştir. Bu nedenle anal kanserlerin en yaygın nedeni olarak HPV gösterilir.
Anal Kanser Neden Olur?
Bazı faktörlerin anal kanser riskini artırdığı tespit edilmiştir. Bu faktörler şunlardır:
- Yaşlılık
Anal kanser vakaları daha çok elli yaş ve üstü kişilerde görülmektedir.
- Çoklu Cinsel Partner
Yaşamları süresince birden fazla cinsel partneri olan kişilerde anal kanser riski daha yüksektir.
- Anal Seks
Alıcı anal seks yapan kişilerde anal kanser riski artmaktadır.
- Sigara İçmek
Anal kanser riskini artıran faktörlerden birisi sigara içmektir.
- Kanser Geçmişi
Rahim ağzı, vulvar ya da vajinal kanser durumları yaşayanlarda anal kanser riski daha fazladır.
- İnsan Papilloma Virüsü (HPV)
HPV; anal kanser, serviks kanseri ve birtakım farklı kanser türleri riskini artıran bir faktördür. HPV virüsü kaynaklı enfeksiyon cinsel yolla bulaşabilir ve genital siğillere sebebiyet verebilir.
- Bağışıklık Sisteminin Baskılanması
Bağışıklık sistemlerini baskılamak için ilaç kullanan kişilerde anal kanser riski artabilir. Organ nakli olan kişilerde bu durum gözlemlenebilir. Bunun yanı sıra HIV-AIDS’e sebep olan virüs bağışıklık sistemini baskılar ve bundan dolayı anal kanser riski artar.
Komplikasyonları
Anal kanserin vücudun daha uzak alanlarına yayılması (metastaz) oldukça nadir görülen bir durumdur. Yapılan çalışmalarda tümörlerin yalnızca küçük bir yüzdesinin yayıldığı tespit edilmiştir. Fakat bu şekilde yayılma gerçekleştiğinde tedavi oldukça zordur. Anal kanser metastaz yaptığında en çok karaciğer ve akciğerlere yayılmaktadır.
Anal Kanseri Önleme
Anal kanseri önlemenin kesin bir yolu olmamakla beraber riski en aza indirmek için birtakım yöntemler uygulanabilir. Bu yöntemler:
- Güvenli Seks
Güvenli seks, HPV ve HIV önlenmesinde yardımcıdır. Bu virüsler cinsel yolla bulaşırlar ve anal kanser riskini artırırlar. Ayrıca anal sekste prezervatif kullanılmalıdır.
- HPV Aşısı
HPV koruması için aşı mevcuttur. Ergenler için önerilen aşı hem erkekler hem kızlar içindir. Bunun yanı sıra yetişkinler için de bu aşıyı yaptırabilir.
- Sigarayı Bırakın
Anal kanser riskini artıran faktörlerden birisi de sigara içmektir. Bu nedenle sigara içilmemelidir.
Anal Kanser Teşhisi
Anal kanser teşhisinde kullanılan testler ve uygulanan prosedürler aşağıdakilerdir:
- Anal kanalın ve rektum anormallikler açısından incelenir.
Dijital rektal muayenede doktorunuz olağandışı durumları tespit etmeye çalışır. Eldivenli şekilde rektumdan parmak muayenesi yapar ve büyüme ya da yumru gibi farklı oluşumlar var mı diye bakar.
- Anal kanal ve rektum görsel olarak incelenir.
Olağandışı herhangi bir durum var mı diye anal kanal ve rektumun incelenmesidir. Kısa ve ışıklı bir tüp (anoskop) kullanılarak inceleme yapılabilir.
- Ultrason
Anal kanalın resimli bir görüntüsünün elde edilmesi amaçlanır. Kalın termometre benzeri bir cihaz olan prob anal kanala ve rektuma yerleştirilir. Prob, yüksek enerjili ses dalgaları yayan bir cihazdır. Bu ultrason isimli ses dalgaları vücuttaki organ ve dokulardan seker ve görüntü oluşmasına yardımcı olurlar. Doktor resmi inceleyerek anormal bir durumun olup olmadığına karar verir. İlgili Link: Prostat İçin Doğal Tedavi Yöntemi Ve Tarifler
- Doku örneği alınabilir.
Eğer doktor tarafından herhangi bir olağandışı alan keşfedilirse, laboratuvarda incelenmek üzere doku örneği alınmasını talep edebilir. Etkilenen dokudan küçük örnekler (biyopsi) alınır ve alınan örnekler analiz edilmeleri için laboratuvara yollanırlar. Mikroskop altında hücreler incelenir ve incelenen hücrelerin kanserli olup olmadıkları belirlenebilir.
Kanserin Kapsamını Belirleme
Kişiye anal kanser teşhisi konulduktan sonra kanserin kapsamı değerlendirilmelidir. Kanserin, lenf düğümlerine ya da vücudun diğer alanlarına yayılıp yayılmadığının belirlenebilmesi için ek testler istenebilir. İlgili Link: Makatta Kondilom Neden Olur
Ek testler şunlardır:
- Bilgisayarlı Tomografi (BT)
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
- Pozitron Emisyon Tomografisi (PET)
Doktorlar kanser evresini belirlemek için prosedürdeki bilgilerden faydalanırlar. Anal kanserin evreleri Roma rakamları kullanılarak ifade edilir ve 0’dan IV’e kadardır. En düşük aşamalarda kanser küçüktür ve anüsle sınırlıdır. Evre IV ‘de ise vücudun uzak bölgelerine de yayılmıştır.
Kanser evreleme sistemi her geçen gün değişmeye ve gelişmeye devam ediyor. Kanserle ilgili teşhis ve tedaviler daha kapsamlı hale geldikçe evre sistemi de karmaşıklaşıyor. Doktorlar en iyi tedaviye karar verebilmek için kanser evresini kullanırlar.
Anal Kanser Tedavisi
Anal kanserle ilgili olarak kişinin hangi tedaviyi alacağı; kanserin evresine, kişinin genel sağlık durumuna ve tercihlerine göre belirlenir.
Kombine Kemoterapi ve Radyasyon
Anal kanser tedavisinde çoğunlukla kemoterapi ve radyasyon kombinasyonundan faydalanılır. Bu iki tedavi birlikte uygulanırlar ve birbirlerini desteklerler. Bu sayede tedavide şans artar.
- Kemoterapi
Damara enjekte edilen kemoterapi ilaçları hap şeklinde de alınabilirler. Vücutta dolaşan bu ilaçlar kanser hücreleri gibi hızlı şekilde büyüyen hücreleri öldürürler. Bunun yanında maalesef gastrointestinal sistem ve saç folikülleri de dahil olmak üzere hızlı şekilde büyüyen sağlıklı hücrelere de zarar verirler. Ayrıca kişide bulantı, kusma ve saç dökülmesi benzeri yan etkiler ortaya çıkabilir.
- Radyasyon Tedavisi
Kanser hücrelerinin öldürülmesi için X ışınlarından ve protonlar gibi yüksek güçlü ışınlardan faydalanılır. Radyasyon tedavisinde kişiler bir masaya yerleştirilirler ve etraflarında büyük bir makine hareket eder. Bu şekilde radyasyon ışınları kanseri hedef alacak şekilde vücudun belirli bölgelerine yönlendirilmiş olur.
Ancak radyasyon ışınları, hedeflenen yerdeki sağlıklı dokuya da zarar verebilirler. Kişide ortaya çıkabilecek yan etkiler; anüsün içinde ve çevresinde cilt kızarıklığı meydana gelmesi, yaralar olması, anal kanalın sertleşmesi ve daralmasıdır.
Anal kanser radyasyon tedavisi genellikle beş ya da altı hafta boyunca sürer. Kemoterapiyse tipik olarak ilk hafta ve beşinci hafta boyunca uygulanır. Doktorlar kişinin tedavi programını kanserin özelliklerine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlarlar.
Kemoterapi ve radyasyonun birlikte kullanılmasıyla uygulanan tedavi etkinliği yüksek bir tedavidir. Ancak bu tedavide yan etkiler daha olası hale gelir. Kişide hangi yan etkilerin ortaya çıkabileceğiyle ilgili doktorla konuşulmalıdır.
Ameliyat
Genel olarak kanserin evresi dikkate alınarak anal kanserin çıkarılması için farklı prosedürler kullanılabilir. Bu prosedürler şunlardır:
- Erken Evre Anal Kanserlerin Çıkarılması İçin Ameliyat
Anal kanserler çok küçüklerse ameliyatla çıkarılabilirler. Bu prosedürde cerrah, tümörü ve tümörün çevrelediği az miktardaki sağlıklı dokuyu çıkarır. Tümörler küçük olduklarından anal kanalı çevreleyen anal sfinkter kasları zarar görmeden kanserli doku çıkarılabilir. Anal sfinkter kasları bağırsak hareketlerini kontrol eden kaslardır. Bu nedenle kasların sağlam tutulması çok önemlidir. Cerrahlar da bu noktaya çok dikkat ederler. Ameliyat sonrasında kişinin kanserine bağlı olarak kişiye kemoterapi ve radyasyon önerilebilir.
- Diğer Tedavilere Cevap Vermeyen Kanser Cerrahisi
Eğer kemoterapi ve radyasyondan beklenilen etki elde edilemediyse, doktorlar abdominoperineal rezeksiyon (AP rezeksiyonu) isimli kapsamlı bir ameliyat önerebilirler. Bu prosedürde anal kanal, rektum ve kolonun bir bölümü çıkarılır. Kolonun kalan kısmı, karındaki atığın vücuttan çıkıp bir kolostomi torbasına toplanacağı açıklığa (stomaya) bağlanır.
İmmünoterapi
Bağışıklık sisteminin kanserle savaşması için immünoterapi kullanılır. Bağışıklık sistemi vücuttaki hastalıklarla savaşır ancak kansere saldırmayabilir. Çünkü kanser hücreleri tarafından üretilen proteinler bağışıklık sistemi hücreleri tarafından algılanamayabilirler. İmmünoterapi bu sürece müdahale ederek çalışır.
İmmünoterapi tedavileri çoğunlukla ileri anal kanseri olan kişiler için uygulanır.
Destekleyici (Palyatif) Bakım
Özel tıbbi bir bakım olan palyatif bakım, ağrılı ve ciddi bir hastalığın diğer semptomlarından kurtulmayı amaçlar. Palyatif bakım uzmanları kişinin kendisiyle, ailesiyle ve doktorlarıyla beraber çalışırlar. Devam eden bakımı tamamlayan ekstra bir destek katmanı sağlarlar. Cerrahi, kemoterapi ya da radyasyon terapisi gibi diğer agresif tedaviler esnasında kullanılabilir.
Kişiye uygun olan diğer tedavi uygulamalarıyla birlikte kullanılan palyatif bakım, kanserli kişilerin daha iyi hissetmelerini sağlar ve kişilerin daha uzun yaşayabilmelerine olanak tanır.
Palyatif bakımda uzman bir ekip çalışır. Bu ekipte; doktorlar, hemşireler ve eğitilmiş olan diğer profesyoneller yer alır. Ekibin amacı kanserli kişinin ve yakınlarının yaşam kalitelerini iyileştirmektir. Kişiler iyileştirici ve diğer tedavilerinin yanında bu bakım şeklini de alabilirler.
Anal Kanser Alternatif Tıp
Anal kanseri iyileştiren herhangi bir alternatif tıp tedavisi yoktur. Fakat bazı alternatif ilaç tedavileri kanser tedavisindeki yan etkilerle başa çıkmada kolaylık sağlarlar. Doktorlar pek çok yan etkinin tedavi edilmesinde yardımcı olurlar fakat kimi zaman ilaçlar yeterli gelmeyebilir. Bu nedenle alternatif tıpla doktorun tedavileri desteklenerek ek konfora ulaşılabilir.
Yaygın yan etkiler için destek sağlayacak seçenekler şunlardır:
- Anksiyete
Masaj, meditasyon, hipnoz, müzik terapisi, egzersiz ya da rahatlama teknikleri
- Yorgunluk
Hafif egzersiz ya da tai chi
- Bulantı
Akupunktur, hipnoz ya da müzik terapisi
- Ağrı
Akupunktur, masaj, müzik terapisi ya da hipnoz
- Uyku Sorunları
Yoga ya da rahatlama teknikleri
Yukarıda yer alan seçenekler çoğunlukla güvenilirdirler. Fakat alternatif destek seçeneklerinin uygulanan kanser tedavisine müdahale etmemesi gerekir. Bu nedenle kişiler alternatif destekle ilgili olarak doktorlarıyla mutlaka konuşmalıdırlar.
Anal Kanser Başa Çıkma ve Destek
Kanser teşhisiyle karşı karşıya kalmak çoğunlukla herkes için korkutucu ve üzücü bir durumdur. Kişiler sağlık bakımlarında daha aktif olurlarsa kendilerini daha çok kontrol altında hissederler ve kanserle başa çıkmada daha çok yol alırlar. Kanserle başa çıkmada işe yarayabilecek seçenekler şunlardır:
- Yeterli bilgi edinilmelidir.
Kişiler tedavileriyle ilgili olarak karar verebilmek için kanserle ilgili yeterli bilgiye sahip olmalıdırlar. Bu nedenle doktorlarından kanserin evresi, anal kanser hakkında detay ve tedavi seçeneklerinin neler olduğuyla ilgili bilgi alabilirler. Anal kanserle ilgili yeterli bilgiye sahip olunursa tedavi aşamasında daha özgüvenli şekilde karar verebilirler.
- Arkadaşlarla ve aileyle iletişim güçlü tutulmalıdır.
Anal kanserle başa çıkmada en etkili yollardan biri yakın ilişkilerin güçlü tutulmasıdır. Kişiler aile üyeleri ve arkadaşlarıyla güçlü ilişkiler içinde olabilirler. Kendileri hastanedeyken yakınlarından ev bakımıyla ilgili destek isteyebilirler. Ayrıca kanserle ilgili duygusal yoğunluk yaşadıklarında yakın çevrelerinden manevi destek alabilirler.
- Konuşacak biri bulunmalıdır.
Umutlar ve korkular hakkında konuşabilmek için iyi bir dinleyici bulunmalıdır. Seçilen kişi bir arkadaş ya da aile üyesi olabilir. Ayrıca kişiler doktorlarından kendi bölgelerindeki destek gruplarıyla ilgili bilgilere ulaşabilirler.
Anal Kanser Doktor Randevusu İçin Hazırlık
Eğer kişiler herhangi bir belirti ya da semptomdan dolayı endişe hissederlerse doktorlarıyla görüşmelidirler. Eğer doktor, anal kanserden şüphelenirse kişiyi bir cerraha ya da sindirim hasatlıklarını tedavi eden bir uzmana (gastroenterolog) yönlendirir. Eğer kanser teşhisi konmuşsa kanser alanında uzmanlaşmış bir doktora (onkolog) da yönlendirilebilir.
Randevuda üzerinden geçilecek çok fazla konu vardır. Ancak zaman sınırlıdır. Bu nedenle randevuya önceden hazırlanmak kişilere fayda sağlar. Randevuya hazırlanmada yardımcı olabilecek bilgiler şunlardır:
Ne Yapılabilir?
- Randevu öncesinde kısıtlamaların farkında olunmalıdır.
Kişiler randevu alırlarken herhangi bir hazırlık yapıp yapmayacaklarını sormalıdırlar. Bazen diyeti kısıtlamak gerekebilir. Böyle bir durumun olup olmadığından emin olunmalıdır.
- Belirtiler not alınmalıdır.
Kişiler randevu almalarına neden olarak görmedikleri belirtiler de dahil olmak üzere tüm belirti ve semptomlarını not almalıdırlar.
- Kişisel bilgiler yazılmalıdır.
Yaşamda meydana gelen büyük değişiklikler ve var olan stres kaynakları da dahil olmak üzere tüm önemli kişisel bilgiler yazılmalıdır.
- İlaçların listesi yapılmalıdır.
Alınan tüm ilaçların, vitaminlerin ve takviyelerin isimleriyle birlikte dozları da yazılmalıdır.
- Randevuya eşlik edecek bir kişi belirlenmelidir.
Randevu esnasında konuşulan tüm bilgilerin hatırlanması kimi zaman zor olabilir. Bu nedenle kişiler randevuya eşlik etmesi için bir yakınından yardım almalıdırlar.
- Doktora sorulması planlanan sorular not alınmalıdır.
Doktorla geçirilen süre sınırlı olduğu için doktora sorulması planlanan sorular önceden hazırlanırsa zamandan en İyi şekilde yararlanmak mümkün hale gelir. Anal kanserle ilgili doktora sorulabilecek sorular şunlardır:
- Anal kanserin evresi nedir?
- Hangi testlere ihtiyacım var?
- Tedavi seçeneklerim nelerdir?
- Kanser türü ve evresi göz önüne alındığında en iyi tedavi hangisidir?
- Her tedavi için olabilecek yan etkiler nelerdir?
- Klinik araştırmalar için uygun muyum?
- Bilgi alabileceğim basılı materyaller ya da broşürler var mı? İnternet araştırması için hangi web sitelerini öneriyorsunuz?
- Takip ziyaretlerine ihtiyacım var mı? Nasıl plan yapmam gerekiyor?
Doktordan Ne Beklenir?
Doktorlar birtakım sorular sorarlar. Bu soruları cevaplamaya hazır olmak randevu zamanını daha iyi kullanmaya yardımcı olur. Bu sayede istenilen konuların üzerinde daha fazla durulabilir. Doktorun sorabileceği sorular şunlardır:
- Semptomlar ne zaman ortaya çıktılar?
- Belirtiler ara sıra mı oldu yoksa sürekli mi?
- Belirtileriniz ne kadar şiddetli?
- Semptomları daha iyi ya da daha kötü hale getiren herhangi bir durum gözlemlediniz mi?