Trich olarak da bilinen Trichotillomania yani saç çekme hastalığı (Trikotilomani), birinin saçlarını çekme dürtüsüne karşı koyamadığı hastalığın adıdır.
Sadece saçlar değil; kaş, kirpik ve sakal gibi yerlerde kılları çekerek yolma şeklinde de görülmektedir. Trikotilomani, gençlerde ve genç erişkinlerde daha yaygındır. Başlarda zararsız gibi görünse de, büyük sorunlara yol açabilecek bir hastalıktır.
Trikotilomani Belirtileri
Trich’li kişiler, saçlarını yolmak için yoğun bir dürtü hissederler. Saçlarını veya diğer bölgelerindeki kıllarını koparana kadar artan bir gerginlik yaşarlar. Saçlarını çektikten sonra bir rahatlama hissederler.
Bir kişi bazen stresli bir duruma tepki olarak saçlarını çekebilir veya gerçekten düşünmeden de yapılabilir.
Trich’li çoğu insan saçlarını kafa derisinden çeker, ancak bazıları aşağıdakiler gibi diğer bölgelerden kıllarını çekebilir:
- kaşlar
- kirpikler
- cinsel bölge
- sakal veya bıyık
Vücut kıllarını yolmak, hem sağlıksızdır hem de kellik gibi görünüş problemlerine yol açar. Etkilenenler durumlarını kendilerine saklamaya çalışabilirler.
Trikotilomani Nedenleri
Trich’e neyin sebep olduğu tam olarak belli değil fakat bazı nedenlerin olabileceği düşünülüyor:
- stres veya endişe ile başa çıkma yönteminiz
- beyinde obsesif kompulsif bozukluğa (OKB) benzer kimyasal bir dengesizlik
- ergenlik döneminde hormon seviyelerindeki değişiklikler
- Bazı insanlar için saç çekmek bir tür bağımlılık olabilir. Saçlarını ne kadar çok çekerlerse, o kadar çok yapmaya devam etmek isterler.
Ne Kadar Ciddi?
Saçınızı, sakalınızı veya başka bölgelerinizdeki kılları çekiyorsanız veya çocuğunuzun böyle bir problemi olduğunu fark ederseniz, bir psikiyatriste veya bir doktora görünmekte fayda var.
Bazı insanlar sadece kılları koparmakla kalmaz. Sizin veya çocuğunuzun saç yeme alışkanlığı varsa da doktora görmelisiniz. Bu, midede kıl yumaklarının oluşmasına neden olarak ciddi hastalıklara yol açabilir. Doktorunuz, cilt enfeksiyonu gibi başka hiçbir şeyin saçın çıkmasına neden olmadığını kontrol etmek için saçın eksik olduğu bölgeleri inceleyebilir.
Kılların koparıldığı bölgeler, sürekli oynamaktan dolayı tahriş olabilir ve sonrasında cilt hastalıklarına kapı açabilir. Bir uzmana göründükten sonra bu durumla başa çıkmak için size, bilişsel davranışçı terapi (BDT) adı verilen bir tedavi türünü önerebilir.
Trikotilomani Tedavisi
Trich, genellikle alışkanlığı tersine çevirme eğitimi adı verilen bir tür BDT kullanılarak tedavi edilir.
Bu, kötü bir alışkanlığı zararlı olmayan bir şeyle değiştirmenize yardımcı olmayı amaçlar. Tedavi genellikle şunları içerir:
- saç çekme günlüğü tutmak
- saçınızın çekilmesi için tetikleyicileri bulmak ve onlardan nasıl kaçınacağınızı öğrenmek
- saç çekmeyi, stres topunu sıkmak gibi başka bir hareketle değiştirmek
- duygusal destek ve teşvik sağlayan çevreniz
Antidepresanlar genellikle trich tedavisi için reçete edilmez. Fakat yolma eğilimi için tetikleyici durumlar tespit edildiğinde ve psikiyatristiniz uygun görürse, antidepresan kullanmanızı tavsiye edebilir.
Trikotilomani’de Kendi Kendine Tedavi
Saçınızı çekme dürtüsünü hissettiğinizde size yardımcı olabilecek trich’li insanlardan bazı ipuçları:
- stres topu veya benzeri bir şey sıkın
- yumruğunuzla bir top oluşturun ve o koldaki kaslarınızı sıkın
- kıpır kıpır sürekli oynayabileceğiniz, sizi meşgul eden bir oyuncak kullanın
- bir bandana veya bere gibi sıkı oturan bir şapka giyin
- çekme dürtüsü geçene kadar yüksek sesle kendinizi telkin edin
- herhangi bir stres veya endişeyi azaltmak için yatıştırıcı bir banyo yapın (soğuk duş da alabilirsiniz)
- çekme dürtüsü kaybolana kadar derin nefes alma alıştırması yapın
- düzenli egzersiz yapın
- parmak uçlarınıza kılları koparmanızı engelleyecek bir plastik yapıştırın/sarın
- saçınızı veya sakalınızı kısa kesin
Ayrıca, güvendiğiniz insanlara bu durumu açmanız da yardımcı olabilir, çünkü gizlemek bazen endişenizi daha da kötüleştirebilir. Bu durumdan kurtulan birçok kişi, durum hakkında başkalarıyla konuşmanın saç çekmede azalmaya yol açtığını söylüyor.
Utanmayın, Kabullenin
Saç çekme, kıl yolma alışkanlığı yaygın bir hastalıktır. Özellikle COVID-19 salgını ve kapanma dönemlerinde artan stres seviyeleri yüzünden artış göstermiştir. Bu yüzden bundan utanmayın ve kabullenin.
Sağlık ve cilt problemleri yaşamamak için bu durumdan önce kendiniz kurtulmayı deneyin. Eğer yapamıyorsanız o zaman bir uzmana başvurun.