Östrojen Hormonu Nedir?
Östrojen hormonu bir miktar erkeklerde de bulunmakla beraber temelde bir kadınlık hormonudur. Bu hormon üreme çağındaki kadınlarda daha fazla bulunur, ancak bunun dışındaki dönemlerde de az da olsa salgılanmaya devam etmektedir. Östrojen hormonu kadınlarda kadınlık belirtisi, göstergesi olan durum ve olayların işleyişini düzene koymaktadır. Örneğin adet döngüsü, kadınların göğüslerinin büyümesi gibi durumların gerçekleşmesi östojen hormonuna bağlıdır. Ergenlikte hipofiz bezinden salgılanan Fhs ve Lh hormonları yumurtalıkları uyarır ve östrojen salgılanır. Yumurtalıklarda folikül uyarıcı bir hormon olan Fhs hormonu ve yumurtlama sırasında işlerin yolunda gitmesini sağlayan Lh hormonunun da işlevlerinin düzenli ilerlemesi östrojen hormonuna bağlıdır. Bu hormon yumurtalıklar tarafından salgılanır ve adet döngüsünden, menopoz sürecine, üremeye kadar neredeyse tüm kadınsal faaliyetlerin merkezinde bulunmaktadır.
Östrojen hormonunun işlev ve etkileri
- Östrojen hormonu genç kızlarda ergenliğin başında boyun uzamasına sebep olur.
- Genç kızlarda östrojen hormonunun etkisiyle genital bölgede kıllanma, kalça bölgesinde yağlanma, göğüslerde büyüme ve vücut hatlarında yuvarlaklaşma olur.
- Östrojen hormonu üreme faaliyetlerinin kusursuz işleyebilmesi için; yumurtalıkların hacmini artırır, iç ve dıştan rahmi kalınlaştırır, vajina boyunu uzatır ve içinde kayganlığı sağlayan mukus salgılatır.
- Genç kızlarda östrojen hormonunun etkisiyle adet kanamaları başladığında, boy uzaması da nispeten durur.
- Östrojen ile progesteron hormonlarının işbirliği ile de gebelik için bütün koşullar sağlanmış olur. Örneğin; adetin ilk iki haftasında salgılanan östrojen rahmi büyütür, yumurta oluşumunu sağlar. Geri kalan son iki hafta da progesteron salgılanmasıyla rahim salgıları artar ve gebelik gerçekleşirse rahim gebeliğe hazırlanır. Şayet gebelik yoksa progesteron adet kanamasını gerçekleştirir.
Östrojen hormonu eksikliği nelere sebep olur?
Östrojen eksikliği yaşayan kadın normalden çok daha erken bir dönemde menopoza girebilmektedir. Bu durum hem bir daha bebek sahibi olmayı engeller hem de kadında psikolojik sorunlara sebep olabilmektedir. Bunların yanında östrojen eksikliğinin kadının hayatına pek çok olumsuz etkileri bulunmaktadır. Örneğin azalan östrojen hormonuyla beraber kadının göğüsleri küçülür, vajinada sarkmalar ve kuruluk meydana gelir, cinsel istek azalır, saçlar dökülür ve ciltte fark edilir derecede kırışıklıklar oluşur.
Östrojen hormonu fazlalığı nelere sebep olur?
Kadında östrojenin normal değerlerden daha fazla olması da bir takım sorunları beraberinde getirmektedir. Özellikle yumurtalıkla ilgili sorunların çoğu östrojen fazlalığından kaynaklanmaktadır. Örneğin polikistik over sendromu, vücudun alt bölümünde hızlı ve dengesiz yağlanma, armut tipi vücut oluşumu östrojen hormonunun fazla salgılanmasında kaynaklanmaktadır. Kanser hücrelerini uyaran gereğinden fazla östrojen hormonu; rahim ve göğüs kanseri riskini artırırken, vücutta su ve tuz tutulmasına sebep olduğu için yağ dokusunun, ödem miktarının da artmasına sebep olur. Bunların dışında östrojen hormonu yüksek olan kadınlarda yüz şekli ovalleşir, bacak damarları kalınlaşır, akciğerde pıhtılaşma ve safra kesesinde taş oluşur. Ayrıca östrojen hormonunun eksikliğinde olduğu gibi fazlalığında da kısırlık tehlikesi bulunmaktadır. Zira her iki durumda da yumurtlama ve adet döngüleri düzensizdir, sorunludur.
Östrojen hormonunu dengelemek için neler yapılabilir?
Östrojen hormonunu dengelemenin en basit yolu beslenme düzenine dikkat etmektir. Yeterli ve dengeli beslenmek, sporu, egzersizi hayatın bir parçası haline getirmek östrojen hormonunun dengede tutacaktır. Bunun dışında çok düşük ya da yüksek olduğu durumlarda da doktorun önerdiği ilaç ve tedaviler faydalı olacaktır.