III-ÖZÜRLÜLERE AYLIK ÖDENMESİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELER
A-ÖZÜRLÜ AYLIĞI BAĞLANMASININ ŞARTLARI
2022 sayılı kanunla sadece 65 yaşına doldurmuş olanlara aylık bağlanmasına ilişkin düzenlemeler değil, özürlülere aylık bağlanmasına ilişkin düzenlemelere de yer verilmiştir.
Bu çerçevede;
65 yaşını doldurmamış olmakla birlikte;
1)Bakıma Muhtaç Özürlü Aylığı: Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde özürlü olduklarını tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan özürlülerden; her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre 2022 sayılı kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olanlara, 2022 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 300’ü tutarında,
2) Özürlü Aylığı: 18 yaşını dolduran, kanunen bakmakla mükellef kimsesi olmayan ve herhangi bir işe yerleştirilememiş olan özürlülerden; her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre 2022 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olanlara, 2022 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 200’ü tutarında,
3) Özürlü Yakını Aylığı: Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olduğu halde, kanunen bakmakla yükümlü olduğu 18 yaşını tamamlamamış özürlü yakını bulunanlara, bakım ilişkisi fiilen gerçekleşmek kaydıyla 2022 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 200’ü tutarında; aylık bağlanır.
B-ÖZÜRLÜ AYLIĞI VE 65 YAŞ AYLIĞI ŞARTLARININ BİR ARADA OLMASI DURUMU
65 yaşın doldurulmasından önce özürlü aylığı bağlanmış olan şahısların aylıkları aynı şekilde ödenmesine devam olunur.
2022 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre aylık bağlananlardan başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek kadar özürlü olduklarını tam teşekküllü hastaneden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanlara da aylık bağlanır (birinci fıkranın (a) bendine göre).
Aylık bağlanmasına esas özürlülük oranı değişenlerin aylıkları durumlarına göre yeniden tespit olunur. Özürlülük oranı, bu Kanuna göre aylık bağlanması gereken oranın altına düşenler ile birinci fıkrada belirtilen aylık ortama gelir tutarından fazla gelir elde etmeye başlayanların aylıkları kesilir.
Aylık almaya hak kazanacak şekilde özürlü olduğunu belgeleyen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan yetim olarak aylık veya gelir almakta olan çocuklardan bu kurumlardan aldıkları aylık veya gelir toplamı tutarları bu madde gereğince durumlarına göre ödenebilecek tutardan daha az olanlara; aradaki fark ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafından (birden fazla sosyal güvenlik kurumundan aylık veya gelir alanlar için yalnızca tercih edecekleri bir sosyal güvenlik kurumu tarafından) ödenir ve bu şekilde ödenen tutarlar Hazineden tahsil edilir.
IV-HAK SAHİPLİĞİNİN TESPİTİNE İLİŞKİN ŞARTLAR
A-HAK SAHİPLİĞİNİN TESPİTİNE İLİŞKİN KISTASLAR
Yapılan başvurularla ilgili olarak aşağıda belirtilen durumlar dikkate alınarak başvuru sahibinin gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığı araştırılır.
- a) İlgililerin gelir durumları itibariyle muhtaç durumunda olmaları
- b) Kendilerine bakacak yakınlarının bulunmaması,
- c) İlgililer 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 364 üncü maddesine göre tespit edilecek yakınlarından nafaka alıyorsa miktarı,
ç) Nafaka bağlanmamış olmakla birlikte 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 364 üncü maddesine göre tespit edilecek yakını bulunanlar için, bu yakınlarının gelir durumu itibariyle aile fertlerinin sayısı ile ikametgahlarındaki sosyal ve ekonomik durumları dikkate alınmak suretiyle yapılacak inceleme sonucunda, nafaka yükümlüsü her bir yakınının Türk Medeni Kanununun 364 üncü maddesi gereğince nafaka bağlama esasları dahilinde ilgiliye ayırabilecekleri yardım miktarı,
- d) Bir işe yerleştirilmek üzere 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu çerçevesinde müracaatta bulunup bulunmadığı,
- e) Tarımsal ve tarımsal destek gelirleri,
- f) Ticari gelirleri,
- g) Taşınır veya taşınmaz mallarından elde ettiği gelirler,
ğ) Çalışmakta olanların ücretleri,
- h) İl veya ilçe sosyal hizmetler müdürlüklerinden, Vakıflar Genel Müdürlüğünden veya sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından bir süre ile sınırlı da olsa belirli aralıklarla ödenen nakdi bir yardım alıp almadıkları, nakdi yardım alanlar için yardımın tutarı,
ı) Kendilerinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerle ilgili olarak bakım ilişkisinin fiilen gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine ilişkin olarak yaptırılacak tespit,
- i) Diğer gelirleri,
esas alınmak suretiyle il veya ilçe idare kurulları tarafından değerlendirilir ve hak sahibi olup olmadıklarına karar verilir.
Evli olanların aylık gelirlerinin hesabında, eşinin her türlü mal ve gelirlerinden Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre aile masraflarına iştirak edebileceği miktar dikkate alınır.