İspanyadaki Terör Saldırısını Kim Yaptı?
• On beş gün önce yaptığımız konuşmada, İspanya, İtalya ve Polonya'ya dikkat edilmesi gerektiğini vurgulamışsınız. ispanya'da böyle bir terörü bekliyor muydunuz? Terör ispanya'da seçimleri ne yönde etkiledi?
M. K.:
Ben Avrupa'da genel olarak bir eylem bekliyordum. Konuşurken sıranın Avrupa'ya geldiğini tahmin ediyordum. Çünkü Amerika Birleşik Devletleri şöyle bir imaj yarattı: dünyada bir takım terör odakları var ve bun u destekleyen veya en azından çevresini tehdit eden şer ülkeler var, bunlara karşı savaşıyorum dedi. Avrupa'nın bu savaşta, bu iddiaya pek katılmadığı görülüyordu. İspanya'nın özelliği ise, hükümet Amerika Birleşik Devletlerini desteklemekle beraber halk desteklemiyordu. Hükümetin politikasının doğru olduğuna halkı ikna etmek için hükümetin endişelerini halkın da taşıması lazımdı. O endişeleri taşıması için de, İspanya'nın böyle bir teröre muhatap olması gerekiyordu. O bakımdan hareket uygundu. Burada bazıları diyor ki, İspanya'nın amacı aslında teröre teslim olmaktı. Bu doğru değil çünkü şöyle bir çelişkiyi de söylüyorlar. İspanya Başbakanı Aznar, ETA terörü dedi. ETA terörü olsaydı, İspanya halkı karşı çıkardı. Ama El-Kaide terörü olunca boyun eğdi. Bu bir çelişkidir. Bir halkın terörün birine karşı çıkıp başka birine boyun eğmesi mümkün değildir. Bu nedenle sırf teröre karşı olduğu için Aznar'ı destekleyecek olsaydı desteklerdi, ama halk şöyle dedi: bu olaya güvenmiyoruz.
• Yani burada İspanyol Italkt, Aznar'ın Amerika Birleşik Devletleri'nin yanında olmasından dolayı bu teröre maruz kalıyoruz diye bir bilince mi geldiler?
M. K.:
O bilinci kabul etmiyorum. Yani o zaman şunu kabul edersiniz: teröre teslim olmak, yani terörden kaçmak için Amerika Birleşik Devletleri'nin yanından uzaklaşmak lazımdır. İspanya halkı, Aznar'ı ETA terörüne karşı olduğu için seçiyordu. İspanyol halkına birbirine ters iki duyguyu birden yüklüyorsunuz. Bunlardan biri ETA'ya karşı olmamak, ikinci duygu Amerika Birleşik Devletleri'nin yanındayız, öyleyse teröre maruz kalıyoruz. Kaçalım terörden, teslimiyet, bu iki şey zıttır. Bunun bir arada bulunması mümkün değildir. Benim söylediğim, İspanya halkı bu terör olaylarının aslında mahiyetinin doğru anlatılmadığını, hadisenin farklı olduğu şeklinde bir kanaate sahip oldu. Burada dürüst olmayan bir taraf gördü. Aznar'ın tavrında da dürüst olmayan bir taraf gördü.
• Zaten seçimlerden önce de yapılan anketlerde Aznar'ın kaybedeceği gözüküyordu...
M. K.:
Sonuç olarak şu oldu: İspanya bu ittifaktan çekildi. Bu çok önemli bir şey.
• O zaman bu terörü yapanlar için bir kimlik söyleyebilir misiniz?
M.K.:
Evet söyleyebiliriz. Mesela biz bir terör odağı olalım ve İspanya'da terör eylemi yapalım, hem de seçimlerden dört gün önce. Biz terör örgütü olarak, Amerika Birleşik Devletlerine karşıyız. Çünkü terörün en büyük düşmanı Amerika Birleşik Devletleri'dir diyoruz. O halde böyle bir eylemi herhangi bir biçimde yapmak, İspanya halkını Amerikan safına iter.
Yani bu eylemi yaptığınız zaman halk şöyle der:
bir terör odağı var, bu terör odağı bize de düşman ve Amerika Birleşik Devletleri de terörle mücadele ediyor. O halde Amerika Birleşik Devletleri'nin yanında olalım. Esas itibariyle Amerika Birleşik Devletlerine karşı olan terör odağı akıllıysa, böyle bir sonuç doğuracak bu eyleme girmezdi. Gerçi İspanyol halkı böyle algılamadı ama sonuç olarak terör eylemlerinin norma l sonucu şudur, terör eylemi yapılan ülkeler Amerika Birleşik Devletleri'nin safına geçer.
Terörle mücadele etmek için güçlünün yanında yer alırlar, çünkü aynı tehdide maruz kalırlar. Avrupa'da olacağını tahmin etmemizin nedeni, Avrupa'nın bu konuda ayak sürümesidir. Diyorduk ki Avrupa madem ki teröre karşı ama Amerika Birleşik Devletleri ile işbirliği yapmıyor, o halde Avrupa halkını da teröre karşı mücadeleye ikna etmek lazım. İkna etmenin yolu da onları da teröre maruz bırakmaktır. Eğer Avrupa halkı da teröre maruz kalırsa, Amerika Birleşik Devletleri haklıymış, gerçekten de Batı medeniyetlerine düşman bir terör odağı var. Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte olmamız lazımdır şeklinde bir zihniyetin içine girerler.
Bakın bir şey söyleyeyim:
Avrupa Birliği bir bütün olarak siyasi pozisyonda, halkın dışında, Amerika Birleşik Devletleri ile beraber bir mücadeleyi ön görmüyor.
Ayrı bir grup kurdu. Kendileri terörle mücadele için bir organizasyon yapıyorlar ve bir mücadele metodu belirtiyorlar. Ama içerisinde Amerika Birleşik Devletleri yok. Düşününüz, Avrupa Birliği teröre karşı tedbir alıyor ve burada Amerika Birleşik Devletlerini bir yandaş olarak kabul etmiyor. O halde Avrupa'yı yönetenler, aslında bu odağın Amerika Birleşik Devletleri ile kendilerini yan yana getirecek bir tehlike olmadığını söylüyorlar. Farklı algılıyorlar.
Buradan şu anlam çıkar:
bu terör aslında size yarıyor, sizin dünya üzerindeki müdahalelerinizin gerekçesi oluyor. Siz bizim kamuoyumuzu yanınıza çekmek için, bizim politikalarımızı değiştirmek için, bizim halkımızı yönlendirmek için bu eylemleri Avrupa'ya yönlendirebilirsiniz, biz buna karşı tedbir alıyoruz. Yani teröre karşı mücadelenin anlamı bu şekilde algılanır. Aksi halde şöyle düşünselerdi, dünya üzerinde bir terörist odak var, teröristler var ve bunların bertaraf edilmesi lazım. O zaman pekala Amerika Birleşik Devletleri ile yan yana olmaları ve bu tedbirleri beraber almaları gerekirdi. Bir ayrışma ve terörün algılanma biçiminde bir farklılık var. Ona işaret etmek istiyorum.
E. G.:
Aslında böyle bir saldırıyı bir örgütün yapması mümkün değil. Örgütün deli olması lazım bu kadar insanı öldürmesi için. ETA'nın daha önce giriştiği eylemleri biliyoruz. Ben ETA konusunda bir çalışma yaparken, ETA üst kademesindeki birine neden çocukları öldürüyorsunuz, neden sivilleri öldürüyorsunuz, bu tür eylemleri neden yapıyorsunuz diye sordum. O tarihlerde 1987'de Barselona'da bir markette patlama olmuştu ve 21 kişi ölmüştü. Bunlar hücre halinde çalıştıkları için bu hücrelerin birbirleriyle haberleri yoktur. Fakat bunların genel politikaları vardır. Örgütün siyasi kanadı olan Herri Batasuna içindeki bazı mesajlar onları harekete geçirir. Bu hücrelerin birbirlerinden haberler i yoktur ama bu hücrelerin hemen hemen tamamı Bask bölgesindeki Herri Batasuna Partisi içinde faaliyet gösterir. Onun için buradan aldıkları bir mesajla herhangi bir hücre eylemi uygulamaya koyar. Onun için burada bir eylem yapmaları için açık bir talimat vermelerine gerek yoktur. Eylemlerde siviller de ölmektedir.
ETA'nın üst düzey bir militanı bu soruma şöyle cevap verdiler:
bizim sivillere karşı bir saldırımız olmamıştır. Daha önce alışveriş merkezine koyduğumuz patlayıcıyı, patlamadan bir saat kadar önce İspanyol polisine haber verdik, fakat bu ihbarımız ciddiye alınmadı. Biliyorsunuz, istihbarat örgütlen, asılsız ihbarlarla zaman kaybetmemek için terör örgütü ile ilişki kurarlar. Yani dünyanın her yerinde terör örgütü ile istihbarat birimlerinin bir ilişkisi vardır. Çok sarsıcı eylemler çok zarar verir diye İngiltere'de bu açıklandı zaten. İngiltere'de IRA bombalama eylemlerinde şifreli haber gönderir. Çok kısa bir süre verildiği için sadece bölgedeki insanları uzaklaştırmak için kısa bir zaman kalır. Bir şifre verirler. ETA bunu açıkladı ve sonunda Barselona'da 21 kişi öldü. Dediler ki, bu bilgiyi Barselona polisine verdik, fakat onlar alışveriş merkezini boşaltmadılar. Neden? İspanyol devleti burada patlama olur, vatandaş terörden bıkar, devletin Bask bölgesindeki baskıcı politikalarına destek verir diye mi düşünmüştür? Fakat böyle olmadı. Bütün öldürmelerde halk terörü kınadı. Hangi terör olursa olsun.
Mesela İspanya'da sosyalist Gonzales hükümeti döneminde, GAL diye bir örgüt kuruldu. Karşı terör örgütü. Ne yapıyordu? Herri Batasuna Partisinin Bask bölgesinde belediyelerde yönetici konumuna yükselmiş elemanlarını öldürüyordu. Bu işi Fransa'ya kaçan ETA militanlarına karşı da yaptı. Aynı işi İngiltere hükümeti de yaptı. Ne yaptılar? Kuzey İrlanda'daki bazı Protestan terörist gruplara hem silah sağladılar hem de para verdiler. Bazı durumlarda öldürüleceklerin adresi de sağlandı. Sonra bir tanesi bu işten çok pişmanlık duyduğunu açıkladı basına ve intihar etti. Ondan sonra çok gürültü çıktı. Ama bir şey olmadı İngiltere'de. Avrupa Birliği kınamadı. İspanya'da Herri Batasuna Partisi kapatıldı. Yöneticileri ETA'ya destek veriyorlar diye hapse atıldı. Ama değişik bir isimle tekrar kuruldu bu parti.
Türkiye'de kapatılıp yeniden kurulduğu gibi. Ama Herri Batasuna terör örgütü ilan edildi. ABD'de kendisine Irak'ta destek veren Aznar hükümetinin seçimlerde elini kuvvetlendirmek için bunu kabul etti. Aslında biliyorsunuz, bu tür örgütlerin mutlaka siyasi kanadı olur. Fakat İspanya'da halkın önemli bir kesimi GAL olayından sonra devlete artık inanmıyor bu konularda. Çünkü devletin de bazı iyi niyetli olmayan işlerin içine girdiğini görüyor. İspanya'daki patlamadan sonra soruyorlar, ETA bunu yaparmı diye. ETA bunu yaparsa kendini yok eder. ETA'yı biri yanlış yönlendirebilir ve böyle bir eyleme sürükleyebilir mi? Ama ETA'yı yanlış yönlendirmek kolay değildir.
Birkaç yere bu kadar patlayıcıyı götürüp koyacaksınız, kolay değildir bu. Sonra terör korkusu nedeniyle Madrid'de istihbarat yoğun çalışır... Her gün bir şey patlayacak diye. Madrid'de terörle mücadele polisleri maskeyle gezerler. ETA militanları belki tanır, Madrid'in dışına çıktığımız zaman, başımıza bir iş gelmesin diye. Çok sıkı korunan bir yer. ETA 2003 yılında sadece üç kişi öldürebildi. 2003'te yönetimdekiler de dahil çok büyük bir operasyon yediği için bu oldu. Operasyonda Amerikan, Fransız, Belçika ve İngiliz istihbaratının desteği oldu. ETA daha çok kimi öldürüyor, siyasileri, belediye başkanlarını, askerleri, polisleri, yani üst kademe görevlileri.
Şu düşünülebilir:
bir radikal kanat çıkıp ETA tarihinde bu olmuştur. Der ki, ben sizi çok yumuşak buluyorum, başka bir ETA kuruyorum. Bunlar kendini kanıtlamak için böyle bir eylem yapmış olabilir mi yahut da birileri bunları kullanmış olabilir mi? Bu da olabilir ama bu ayrılan grubun bu kadar patlayıcıyı bir yerden bulması kolay değildir.
Kaynakça
Kitap: Büyük Ortadoğu Projesi
Yazar: Emin Gürses, Mahir Kaynak