Kan verdikten sonra kanın yenilenmesi ne kadar sürer?4 Kasım 2017
Kişiden kişiye değişmesine rağmen, alkol tüketmeyen bir yetişkinde kaybedilen sıvı 24 saat içinde tekrar edinilir, trombositler ve beyaz kan hücreleri birkaç gün içinde ve alyuvarlar ondan biraz uzun bir süre içinde tekrar edinilirler. Demir eksikliği ise özellikle kadınlar için bir sorundur: demir açısından iki tam kan verişi arasında en az 8 hafta süre olmalıdır.
Kan vermenin sebep olduğu sıvı kaybı, tam olarak, sıvı tüketilince telafi edilir. Genelde, kan veren kişilere yarım litre ve bir litre arası sıvı tüketmeleri tavsiye edilir -, tabi ki alkollü değil. Sonuçları beklemek ve çay içmek, yapılacak en iyi şeydir, çünkü vücudumuz yalnızca dinlenmek ister.
Kanın bileşenlerine bakıldığında, kan kabaca iki ana öğeye ayrılabilir: bir akışkan ve bir katı bölüm. Kanın akışkan kısmının, yani kan plazmasının, büyük bir kısmı, içinde proteinler, elektrolitler ve hormonlar gibi birçok farklı maddenin çözünmüş bulunduğu, sudan oluşur. Kanın bu öğesinin kanın genellikle yüzde 55’e yakın bir kısmını oluşturuyor olmasına rağmen, ortaya çıkan sıvı noksanlığı denkliği tabi ki de sadece kan plazması alınmasıyla sağlanmaz. Kanın katı bileşenleri, yani akyuvarlar, alyuvarlar ve trombositler de üretilmelidir.
Tüm bu hücresel kan bileşenleri kemik iliğinde, daha açıklayıcı olmak gerekirse kök hücrelerle (kan hücrelerinin prototipi ve kaynağı) dolu olan kırmızı kemik iliğinde, üretilir. Her kök hücre, milyonlarca “torun” yapabilecek durumdadır; böylece farklı kan hücreleri kemik iliğinde olgunlaşırlar ve fonksiyonel olur olmaz kan akışına salınırlar. Alyuvar sayılan ise Limfositler istisnadır: bazıları ikinci bir adım gerektirir ve ilk olarak limfatik dokuda olgunlaşırlar.
Çocuklarda kan yapımı neredeyse vücudun tüm kemiklerinde gerçekleşir. Yetişkinlerde ise kan yapımı omur, sağrı kemiği, kaburga, leğen kemiği, kafatası ve yanı sıra üst baldır ve üst kol (humerus) kemikleri ile sınırlıdır. Daha yeni bilgiler ışığında akciğerler de kan yapımında rol alıyor olmalılar: tahminlere göre orada da trombosit üretilir. Kan yapımı ayrıca dalak ve karaciğerde de görülebilir.
Vücut, kan verildikten sonra yenilemek için ne kadar süreye ihtiyaç duyar?
Olgun kan hücrelerinin ömürleri sınırlı olduğundan, sürekli olarak yeni kan hücrelerinin oluşturulması lazımdır. Yani kemik iliğinin, kanın hayati fonksiyonlarını devam ettirebilmesi için devamlı takviye üretmesi gerekir. Böylece her gün birkaç milyar kan hücresi oluşur. Özel gerekliliklerden dolayı vücut elbette ki tepki gösterebilir ve üretilen hücre sayısını arttırabilir. Peki harcanan kanın yeniden üretilmesi ne kadar sürer?
Kan bileşenlerinin geri dolması için gereken zaman, kişiden kişiye değişir ve bireylerin vücut durumlarına bağlıdır. Birkaç ana kura vardır: Eğer kişi alkol tüketmiyorsa, kaybedilen sıvının geri alınması 24 saat içinde gerçekleşir. Eksik olan plazma proteini, yani trombositler ve beyaz kan hücreleri, birkaç gün içerisinde tekrar üretilir. Kırmızı kan hücrelerinin tekrar üretilmesi ise – bilhassa kadınlarda, çünkü doğalarından ötürü demir gereksinimleri erkeklerden daha fazladır -, biraz daha uzun sürer. Ancak uzmanlar, kan verme sonucu ortaya çıkan demir eksikliğinin sekiz hafta sonra giderildiği üzerinde hemfikirlerdir. Yani iki “tam kan bağışı” arasında en az sekiz hafta aralık olmalıdır.
Kaynak: http://www.spektrum.de/frage/wie-lange-dauert-die-erneuerung-des-bluts-nach-der-blutspende/1511309