Sayın okurlarım,
Teknik olarak toprağın yapısına, derinliğine, verimliliğine, rakıma ve bakıma vs ye göre değişmek üzere düz ve az meyilli arazilerde bahçelerin dekarında 25-50 ocak ve her bir ocağında da 5-9 dal olması gerekir. Ocaklarda fidanlar veya dallar, karşılıklı en az 1 m ve yan yana da en az 50 cm aralıkla olmalıdır.
Ocaklarda dalların sayısı ve dallar arasındaki mesafeler, bu dalların ömürleri dolduğu zamana kadar sabit tutulur. [NOT: Fındık dallarının ve bahçesinin ömrü konusunda yapılmış-yayınlanmış bir proje-çalışma yoktur. Onun için herkes dalın ömrünü kendi düşüncesine göre farklı ifade etmektedir. Bu konuda benim gözlem-araştırma şeklinde yaptığım bir çalışma var. Bu gözlem-araştırma, Fındık Araştırma Enstitüsü'nde 1953-1956 yıllarında müdürlük lojmanı etrafında kurulmuş fındık çeşit koleksiyonu bahçesinden 2018 yılına kadar ürün vererek kalmış dalın(bitkinin) gelişme durumu incelenerek yapılmıştır. Ancak daha yayınlayamadım. Bu çalışmaya göre; Bakımlı bir fındık dalının ve bu dallardan oluşan ocakların ve bahçelerin ömrü: toprak yapısına, dikime, budamaya, iklim şartlarına, fındık hastalık ve zararlıları ile etkili mücadele yapılmasına, yaşlanmaya başlayan dalların ve yan dallarının gençleştirilmesine, bakım şartlarına, vs göre değişmek üzere 55-60 yıldır. Fındık dalının ömrü 55-60 yıldır demekte yetmiyor. İçinin doldurulması gerekir. Bakımlı fındık dalı-bahçesi gençken, verim çağında iken ve yaşlanmaya başladığında nasıl budanacağı da bilinmelidir. Maalesef bilinmiyor. Fındığın yetiştirilmesinin bilinmemesi, yanlış ve eksik uygulanması dalların NOKSAN DAL olarak büyümesine ve erken verimden düşmesine, 55-60 yıl olan dal ömrünün 15-20-30-40 yıl olmasına neden olabilmektedir. Fındık dalı 25-30 yaşlarında kesilmelidir, yenilenmelidir deniliyorsa ve dallar 25-30 yaşında kesiliyorsa, bu fındık tarımının ve fındık budamasının bilinmediğini-yapılmadığını göstermektedir.]
Ancak her yıl dip sürgünleri temizliği yapılırken, ocaklarda sabit sayıda bulunan dallardan kuruyan, kuruma temayülünde olan, kırılan, yaşlanan, hastalanan veya kurt vuran dallar olabilir. Bu dallar kesildiklerinde yerlerinde bir dal hacmi kadar boşluk oluşacaksa bu dalın dış tarafında bir sürgün bırakılır. İkinci, üçüncü sürgünler bırakılmaz. Kesilir. Bu dallar kesildiklerinde yerlerinde iki dal hacmi kadar boşluk oluşacaksa bu dalların dış tarafında iki sürgün bırakılır. Üçüncü, dördüncü sürgünler bırakılmaz. Kesilir. Dallar kesildiklerinde yerlerinde bir dal hacmi kadar boşluk oluşmuyorsa orada fidan bırakılmaz. Kasım, Aralık, Ocak aylarında budama yapılırken önce bu kuruyan, kuruma temayülünde olan, kırılan, yaşlanan, hastalanan ve kurt vuran dallar kesilir. Daha sonra bu kesilen dalların dış tarafında bırakılan fidanlar, fidan budamasına tabi tutulur. Genç dallarda genç dal budamasına tabi tutulur.
BUNLARIN HARİCİNDE OCAKLARA
YENİ DAL İLAVE EDİLMEZ.
Böylece ocaklardaki dal sayısı ve dallar arasındaki mesafeler ömürlerinin sonuna kadar sabit sayıda muhafaza edilir.
Budama, gübreleme ve ilaçlama gibi hizmetler sabit sayıda olan bu dallara yapılır.
Teknik olarak durum böyle iken, halk bahçelerinde bahçelerin kurulması sırasında ve dikimde teknik şartlara uyulmamasından, budamanın hiç yapılmamasından, bakımsızlıktan ve tembellikten yani fındık çiftçilerinin bilgisizliğinden, ilgisizliğinden ve hatasından dekarda 60-80-110-120 ocak, bir ocakta 8-30 dal bulunmaktadır.
Yani dekarda 25-50 den fazla ocak bulunması ve ocaklarda 5-9 daldan fazla dal bulunması çiftçinin dikimi, budamayı ve bakımı teknik şartlara göre yapmamasından, yanlış yapmasından yani çiftçinin hatasından kaynaklanmaktadır.
Ayrıca, sık, eski dikim, bakımsız ve verimsiz halk bahçelerinde dal seyreltmesinin verimi artırmada etkisinin yetersiz olduğu görülmüştür.
Bahçeler kurulurken, dikim yapılırken teknik şartlara uyulsa, her yıl yılda en az 2 defa dip sürgünü temizliği yapılsa ocaklarda fazla dallar olmayacak, budama sırasında ocaklarda kesilecek dal/dallar olmayacak dolayısıyla bu hatalar da olmayacaktır.
Bu nedenle hataları her çiftçinin kendisinin düzeltmesi gerekir. Düzeltmiyorsa o kâğıt üstünde çiftçidir. Gerçek çiftçi değildir.
BİLİNÇLİ (GERÇEK) BİR ÇİFTÇİNİN BAHÇESİNDE NE FAZLA OCAK VARDIR VE NEDE OCAKLARINDA FAZLA DAL VARDIR.
Sık, eski dikim ve verimsiz halk bahçelerinde OCAKLARDA FAZLA DALLAR ÇİFTÇİNİN HATASIDIR. BU DALLARIN SEYRELTİLMESİ yani KESİLMESİ DE ÇİFTÇİNİN HATASININ DÜZELTİLMESİDİR. BUDAMA DEĞİLDİR. FINDIK BUDAMASI İLE HİÇBİR İLİŞKİSİ YOKTUR.
OCAKLARDAN FAZLA DALLARIN KESİLMESİ İŞİ BUDAMA OLMADIĞI İÇİN BUDAMA YAPANLARIN DA, BUDAMACILARIN DA GÖREVİ DEĞİLDİR.
Budama yapanlar, bahçe sahibi olan çiftçilerin kesmesi gereken fazla dalları, budama olmadığı halde “budama” adı altında kesmekte ve bunları keserken boşuna zaman harcamaktadır.
Budama adı altında yapılan işlerin ağırlıklı kısmını ocaklardan fazla dalların kesilmesi yani dal seyreltmesi almaktadır.
Fazla dalların kesilmesi budama olmadığına göre budama adı altında budama olmayan işler yapılmaktadır. Bu durumda budamanın esas verim artırıcı noktaları olan “fidan ve genç dal budaması” ile “dal budaması” yapılamamaktadır, yapılmamaktadır.
Burada akla şu soru gelebilir. Budama yapanlar dal seyreltmesini de yapsalar ne olur?
Budama adı altında yapılan işlerin ağırlıklı kısmını ocaklardan fazla dalların kesilmesi işlemi almaktadır. Bu nedenle yapılan işlerin yoğunluğu artmakta, bu yoğun çalışmanın içinde esas budama işlerine yeterli zaman ayrılamamaktadır.
O zaman esas budamalar yapılamamakta, budama amacına ulaşamamaktadır.
Bir günde yapılan budama iki-üç günde yapılmakta, karma karışık şekilde yapılan budama içinde fidan ve genç dal budaması ile dal budamasının yapılmasından bir randıman alınamamaktadır.
Bu durumda fidan ve genç dal budaması ile dal budaması gereği gibi yapılmadığı için verim artışı istenildiği gibi sağlanamamaktadır.
Bundan daha kötü bir durum olamaz.
OCAKLARDAKİ FAZLA DALLARIN KESİLMESİ YANİ HATANIN DÜZELTİLMESİ MAALESEF BUDAMA OLARAK ALGILANMAKTADIR,
BUDAMA OLARAK BİLİNMEKTEDİR.
BU ALGILAMA DOĞRU DEĞİLDİR, YANLIŞTIR.
YILLARDAN BERİ DE YANLIŞ OLARAK BİLİNMEKTEDİR.
OCAKLARDAKİ FAZLA DALLARIN (KİM KESERSE KESSİN) KESİLMESİ BUDAMA DEĞİLDİR.
Sayın okurlarım,
Beş yıl öncesine kadar fındık ocaklarındaki fazla dalların kesilmesinin budama olduğunu bende kabul ederek bu hataya düşüyormuşum.
2015-2016 yıllarında Ordu, Altınordu' da bulunan bahçemde, fidan ve genç dal budaması ile dal budaması yapmaya başladım ve yıl 2019 budamaya devam ediyorum.
Bu budama çalışmasında ocaklardaki fazla dalların ihmalimden, hatamdan (yani çiftçinin ihmalinden, hatasından) kaynaklandığını, bunların kesilmesi-seyreltilmesi ile budamanın hiçbir ilgisinin olmadığını gördüm.
Esas budamanın fidan ve genç dal budaması ile dal budamasının olduğunu gördüm.
Ocaklardaki fazla dalların kesilmesi işinin budama olarak bilinmesinin nedeni 30-40 yıldır fındığın budaması ile ilgili yeterli araştırmanın yapılmamasından kaynaklanmaktadır.
Fındığın budaması ile ilgili bu günkü bilgilerimiz 40-50 yıl önceleri abilerimiz tarafından tespit edilmiş bilgilerdir.
Fidan ve genç dal budamasının eksikleri vardır.
Fidan ve genç dal budamasını yapan olmadığı için bu eksiklerin ne olduğunu soran-soruşturan da olmuyor?
Bunların zaman içinde yeniden ele alınıp araştırılması, geliştirilmesi, uygulamaya aktarılması gerekir.
Budama araştırmaları sürekli araştırmalardır.
Tarım Bakanlığı yetkilileri fındık budaması konusunda yeterli araştırmanın yapıldığını düşünebilir. Bu yanlış bir düşüncedir.
Devamlı yazıyorum. Yine yazacağım.
Fidan ve genç dal budamasının eksik tarafları vardır. Dal budaması hiç bilinmiyor. Bunların araştırılarak açıklığa kavuşturulması gerekir.
********************
Bilinçli bir çiftçinin bahçesinde fazla ocak ve ocaklarında fazla dal olmaz.
Fındık ocaklarında fazla dallar çiftçinin ihmalidir, hatasıdır.
Ocaklardaki fazla dalların seyreltilmesi yani kesilmesi çiftçinin hatasının düzeltilmesidir.
Fındık ocaklarından çiftçi hatasından oluşan fazla dalları kim keserse kessin budama değildir.
Fındık budaması adı altında bol bol dal seyreltmesi yapılmaktadır.
FINDIKTA BUDAMA YAPILMIYOR.
FINDIKTA BUDAMA, YA PI LI YOR MUŞ Gİ Bİ YA PI LI YOR.
Saygılarımla.