Saraybosna’da 27 Mayıs 1992 idi. Bir grup sivil, azalan bir besin kaynağının payını umuyordu. Yirmi iki masum erkek, kadın ve çocuk öldürüldü. 28 Mayıs 1992’de Saraybosna Opera Orkestrası’nın asıl çellistlerinden Vedran Smailovic çelloyu ölümcül patlamanın bıraktığı kratere götürdü ve keskin nişancı ateşinin ortasında 22 ardışık gün boyunca öldürülen arkadaşları ile komşuları için çaldı.
Ocak 1997’de Jason Crowe’un 1992 Saraybosna Breadline Katliamı’nı okuyup öğrendiği soğuk bir kış günüydü. O gün, “Saraybosna’nın Çellisti” Smailovic’in Jason’ın kahramanı olduğu gün oldu.
Jason şöyle yazdı: “Viyolonselini alması ve yıkık dökük, katliamın izlerini taşıyan yerde oturarak etrafında kurşunlar uçuşurken çalması aklımda canlı bir resim oluşturdu. Bu resim, diğer korku filmlerinin yapamadığını yapmıştı. Smailovic’in bunu tek başına nasıl bu kadar cesurca yaptığını düşünmüştüm. Tek bir kişi bu tehlikeli dünyada bir değişim yapmaya çalışıyordu. Yaptığı eylemden ötürü haber medyasının ilgisi Saraybosna’ya çekildi ve çok sayıda manşeti süsledi.”
“Ben onun cesaretini düşündüğümde bana cevabının nasıl sembolik olduğunu ortaya çıkardı. Tepki, savaşa uyum ile yanıt vermekti. Bu beni gerçekten etkiledi. Aniden savaşın tek makul cevabının uyum olduğunu fark ettim. Bu yüzden Smailovic benim kahramanım oldu, sadece onun kişisel cesareti yüzünden değil, arkadaşları için ayakta durması değil, bu cesur hareketten dolayı derin bir gerçekle yüz yüze geldiğim için. Şiddete şiddetle cevap verirseniz kısır ve bitmeyen bir döngü yaratırsınız. Şiddetin cevabı yaratıcı enerjidir, daha yıkıcı enerji değildir.“
Smailovic’i ve eylemlerini onurlandırmak için Jason, Uluslararası Çocuk Barış ve Uyum Heykeli’ni oluşturmak amacıyla heykeltıraş David Kocka’yı görevlendirdi. Heykeli üçe ayıran Jason Heykelin 3 Ruhları’nı şöyle tasvir eder:
1. Etnik çılgınlığı yaşayan ya da hayatını kaybetmiş olan Boşnakların ruhu; 2. Dinlemeyi reddeden şiddet dolu bir dünyada yalnız bir çello gibi ağlayan uyum ruhu; 3. Dünyada, yeni milenyumdaki mirası olarak savaş ve soykırım değil de barış ve uyum isteyen çocuk ruhu.”
Jason, Breadline Katliamı’nın 5. yılında Indiana, Evansville’de düzenlediği bir anma ve nöbet sırasında aşağıdaki şiiri yazdı ve sundu. Şiiri, Vedran Smailovic’in 22 komşusu ve arkadaşlarına adadı.
AĞLAYAN ÇELLO
27 Mayıs, 5 yıl önce bugün,
Bir havan topu düştü şehre.
Yirmi iki kişi hayatını kaybetti,
Kocalar, çocuklar, büyükler ve eşler.
Bir adam kanı gördü,
Ertesi gün evinden yürüdü.
Çello ve sandalyesiyle çukura gitti.
Ve mermiler uçuşurken çalmaya devam etti.
Yirmi iki gün boyunca çellosu ağladı,
Her gün ölen bir insana.
Yakında dünyaca ünlü oldu,
Cesaretiyle, müziğiyle, derin duygularıyla.
Neredeydin? Neredeydim?
Saraybosna kanadığında, Boşnaklar öldüğünde.
Uyuyorduk, güvendeydik.
Bosna’nın şehirleri bombalanırken.
Uyan Dünya! Kanı gör, çığlıkları duy!
Uyan Dünya! Hayal dünyandan çık!
Uyan Dünya! Alarmı çal,
Artık Bosna halkı daha fazla zarar görmeyecek.
Kaynak: 1