Ahsenü'l- Kasas" tespitinin bir başka ayağı da arketipler ve metaforların kusursuz uyuma sahip olmasıdır. Daha ziyade edebiyat sahasında karşımıza çıkan arketip; kurgu yahut gerçekliğin ilk örneği veya rol modeli olarak ele alınabilir. Bu "ilk örnek-öz karakter" kavramının; müspet ya da menfi olarak ele alınması mümkündür.
Mesela insanlığın başındaki en büyük felaket olan "katl/öldürme"nin ilk örneği, "Hâbil-Kâbil" kıssasından gelir ve menfi bir arketiptir. Bir başka menfi arketip olarak yani, "nefsine yenilen, kandıran ve iftira atan" Zelîha'nın karşısında ise ikmal etmiş "ahsen"i temsil eden Hazreti Yusuf (a.s.) vardır. Kendine yardım elini uzatanlara, inancından gelen sadakatiyle mukabele eden, dünya istikbalini yok etme pahasına kusursuz karakterinin gereğini yapan, Zelîha'nın bütün gayreti ve türlü tuzakları karşısında tereddüt dahi geçirmeyen; iyiliğe nankörlükle karşılık vermeyen, edebini daima koruyan ve dünyanın basit lezzetlerinin tuzağına düşmeyen Hz. Yusuf (a.s.), "erdemli insanın" kusursuz arketipidir.