İsyan, aynı ortamda bulunan bir zümre kişinin (çoğunlukla askeri personel yahut gemi mürettebatı, sivil olsa dahi) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi nedeniyle teamüllenen suç. Eskiden birbir hayli ülke, ayaklanmayı ölüm cezası cezası kabilinden berk cezalarla cezalandırmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, çeriî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a yazılmak isteyen İskender, cenklardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile muhaliflaştı. İsyancılardan birini ölüm cezası etti, öbsemereü bile deniz boyuda bıraktı.
Sosyal sorunların vesile başüstüneğu isyanlara en anlı şanlı örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.