Freelancer ile Tam Zamanlı Çalışan Arasındaki Farklar Azalıyor Mu?
Bugünlerde Forbes için gönderilerimi yazmanın yanı sıra, serbest iş ekonomisi ya da benim söylemimle #freelancerevolution (serbest çalışma devrimi) hakkında webinarlara ve Zoom konuşmalarına zaman harcıyorum. Şirket müşterilerinin tipik olarak sorduğu sorulardan bir tanesi şu: “Freelancer ile tam zamanlı çalışan arasındaki farklar neler, işe alımları arasında nasıl karar vermeliyim? Ne kadar büyüklükte bir performans farklılığı söz konusu?”
Yalnızca son 20 yılda, Upwork, Toptal, Expertera ve diğerleri gibi serbest iş öncüleri yeni bir endüstrinin, birçok kategoride bağımsız profesyoneller için yeni bir kariyer yolunun ve gelişen ekonomilerdeki birçok insan için finansal özgürlüğün yolunu buldu. Büyük şirketlerin yüzde 90’ı, bağımsız çalışanların iş ekosistemlerinin önemli bir parçası olduklarını söylüyor. Ayrıca, bu şirketlerin birçoğu işi bir basamak daha ileri götürüyor ve enerji ve kimyasal endüstri devi olan Gazprom Neft gibi daha esnek, harmanlanmış iş gücü geliştiriyor.
Yukarıda sorulan soruya eski bir insan kaynakları yöneticisi olarak benim cevabım, zaman, maliyet ve düşünce paylaşımı ile ödediğimiz düzenli çalışan primi, gittikçe azalan bir değer sağlıyor. En iyi çalışan ile en iyi serbest çalışan veya serbest çalışma takımı arasındaki değer farkı azalıyor. Serbest çalışma ile sağlanan çözümler her endüstride ve çoğu meslekte ortaya çıkıyor, çünkü geleneksel kadrolamaya gerçekçi ve çekici bir alternatif sunuyorlar.
İşte Sebebi:
1. Eş değerdeki tam zamanlı çalışan bir yeteneği kendine çekebilir misin ya da ondan tam olarak yarar sağlayabilir misin?
Eğer iyi bir yeteneği kendine çekebileceksen, ona mali gücün yetebilecek durumdaysa ve ondan yarar sağlayabileceksen, tam zamanlı bir çalışanı işe almak doğru çözüm olabilir. Ancak AI, ML, ve robotik gibi yüksek talepli alanlardaki iyi yetenekler oldukça rağbet görmektedir. Eğer markan zayıfsa, sektörün zor zamanlar geçiriyorsa ya da ilgi çekici değilse, geleceğin belirsizse veya projelerin önde gelmiyorsa, tam zamanlı en iyisinden bir çalışanı kendine çekemeyebilirsin ya da çeksen bile uzun zaman kalmasını sağlayamayabilirsin. Ayrıca, bu işe alım doğru özgeçmiş ve tecrübeye sahip en iyi serbest çalışanlardan birisi ile sözleşme yapmak için gereken iki haftadan birkaç ay daha fazla sürecektir. Çoğu durumda, yarı zamanlı serbest çalışan veya geçici dönemli çalışan daha iyi bir seçim olacaktır: daha düşük genel maliyetle daha fazla yarı zamanlı uzmanlık daha iyi bir hamle olabilir. Yararlı bir veri göstergesi: Upwork, bağımsız profesyonellerin üçte ikisinin 2019’dakine eş değer ya da daha fazlasını kazanarak 2020’de oldukça meşgul olduklarını ortaya çıkarmıştır.
2. Bağımsız çalışanlar sadece geçici işler yapan kişiler mi?
Dünya genelindeki bağımsız çalışanlar ile ilgili tutarlı istatistikler veya tam zamanlı vs. yarı zamanlı (yan iş olarak serbest çalışan) arasındaki dağılımı bulmak zordur. Ocak 2020’de, Amerika’da 15-20 milyon tam zamanlı serbest çalışan olduğunu ve nüfusun daha da fazlasının yan iş olarak serbest çalıştığını tahmin edebilirdim. Ancak Covid-19 dünyayı tersine döndürdü, pandemi sırasındaki ve sonrasındaki serbest çalışma tarihini yazabilmemiz biraz daha zaman alacak. Kesinlikle tam zamanlı iş arayan birçok bağımsız çalışan var. Ama, Emergent Research tarafından yürütülen araştırmaya göre, en azından Amerika’da, bu bağımsız çalışanların sayısı serbest çalışanların %20’sinden daha azdır. Upwork anketleri, Amerika’nın iş gücünün %12’sinin 2020’de ilk defa serbest olarak çalışmaya başladığını ve %48’inin serbest çalışmayı tam zamanlı ve uzun vadeli bir kariyer imkanı olarak tecrübe ettiklerini göstermiştir.
3. Tam zamanlı çalışanlar ile serbest çalışanlar arasında büyük bir verimlilik farkı var mı ?
Yakın zamandaki bir Inc makalesinin bahsettiğine göre: “Araştırmanın önerdiğine göre, 8 saatlik bir günde, ortalama bir düzenli çalışan sadece iki saat 53 dakika süresince verimlidir. Evet bu doğru, 8.8 ücretli saat için günde sadece 3 saat verimli çalışma. Aksine, uzaktan çalışan işçilerin (ve serbest çalışanların) daha az dikkat dağıtıcı etkenlerin, seyahat ile geçen zamanda (ve giderde) önemli ölçüde tasarruf sağlayan uzaktan iş ayarlamalarının, ve esnek saatlerin yararının bir sonucu olarak daha fazla verimli oldukları bulunmuştur.
4. Büyük ölçüde bir uzmanlık farklılığı var mıdır?
Bu sorunun iki yönünü de ayrı ayrı ele alalım. İlk olarak, bağımsız çalışanlar eş değerde yeterliliğe sahip tam zamanlı çalışanlardan daha mı az uzmanlığa sahipler? Ve, serbest çalışanlar vs. serbest çalışmayanlar uzmanlıklarını ne kadar iyi derece güçlü ve keskin tutabiliyorlar? İlk soru için, işte şaşırtıcı bir istatistik: en iyi danışmanlık firmaları, bağımsız yönetim danışmanlarının en büyük müşterileri arasındadır, kendi danışmanlık kaynaklarını arttıran aktif mezun toplulukları devam ettirmektedirler, ve en iyi bağımsız danışmanlık platformları ile yakından çalışmaktadırlar. En iyi teknoloji şirketleri, uzmanlık ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri açısından serbest çalışanlara bağlıdırlar. En iyi pazarlama acenteleri, butik serbest çalışan kuruluşlarına ve bağımsız çalışanlara güvenmektedirler. M&A işi, giderek bağımsız finansal uzmanlık platformlarına ve uzmanlık ağlarına bel bağlamaktadır. Ayrıca, öncesinde bahsedildiği gibi, girişimlerin %90’ından fazlası, uzmanlık alanlarında serbest çalışanlardan sağladıkları yararları aktif olarak kullanmaktadırlar ve sayılarını arttırmaktadırlar. İkinci soruda merak edilen serbest çalışanlar vs. tam zamanlı işçiler becerilerini ne kadar iyi ortaya çıkarmaktadır sorusuna cevap olarak serbest çalışanların bu konuda oldukça ileride olduğu söylenebilir. Upwork bildirisine göre, son 6 ayda serbest çalışanların %59’u, serbest çalışmayanların ise %36’sı yetenek eğitimine katılmıştır; bu veriler son gelişmeler ile tutarlıdır. Genel olarak, serbest çalışanlar becerilerini gelecekten etkilenmeyecek şekilde geliştirmeye daha özenliler çünkü kaliteli işler yakalayabilmek için bunu yapmak zorundalar.
5. Serbest çalışanlar ile tam zamanlı işçiler arasında büyük bir bağlılık farkı var mı?
Gallup 2000 yılındaki çalışan bağlılığını takip etmeye başlamıştı. Bu sene yazdıklarına göre: “2020’de işe alınan oldukça ilgili, hevesli, işlerine ve iş yerlerine kendilerini adamış olan çalışanların yüzdesi yılda %35 ile %36 olan koronavirüs öncesindeki oranın biraz üstüne geriledi.” Tam zamanlı normal çalışanların üçte ikisi işlerine veya şirketlerine kendilerini adamış durumda değiller. Peki ya serbest çalışanlar? Onlar kendilerini adamamayı göze alamazlar. Onların ilgi çekici, iyi para veren işleri kendilerine çekme becerileri, gelecekteki işleri elde etmek ve itibarlarını geliştirmek için üzerinde çalıştıkları projeye olan bağlılıklarına ve güçlü bir sonuç ortaya çıkarma kararlılıklarına bağlıdır. Şaşırtmayan bir şekilde, yakın zamandaki bir IBM araştırmasının bulduğuna göre: “Serbest çalışanlar genelde işlerine çoğu tam zamanlı çalışanlardan daha bağlıdır ve yüksek potansiyelli tam zamanlı çalışanlardan daha fazla gurur ve tatmin duygularına sahip olurlar.” Dahası, IBM’nin bulduğuna göre: “Bağımsız çalışanlar diğer çalışanlara benzediklerinden daha fazla “yüksek potansiyelli” tam zamanlı çalışanlara benzemektedirler.”
6. Büyük bir maliyet farkı var mıdır?
Tartışmasız, bazı serbest çalışanlar biraz tuzludur, bir günde binlerce dolar para kazanırlar. Ama genel olarak, serbest çalışanlar tam zamanlı çalışanlardan daha mı pahalıdır? Öyle olabilirler, ama fark şudur: Serbest çalışanlar söz konusu olduğunda, ne iş yapılacağına, ne kadar süreceğine, nerede yapılacağına, ne zaman yapılacağına ve ne kadar tutacağına karar vermek müşteri kurumuna bağlıdır: serbest çalışma işe alımı sabit ücretten değişken ücrete dönüştürür. Bir yararı şudur: serbest çalışanlar müşterilere hızlı ve deneyimsel bir potansiyel olan deneme ve önemli bir işe alım kararından önce düzeltme şansı sunar.
7. Büyük bir bağlılık ve sadakat farkı var mıdır?
Öncesinde bahsedilen IBM araştırmasına göre: “Bağımsız çalışanların düzenli çalışanlardan daha yüksek puan almadığı tek anlaşma maddesi bağlılıktır. Bağımsız çalışanların, o anki öncelikli müşterileri ile olan anlaşmalarının uzun süreli olacağı düşünülürken bile başka bir müşteri bulmayı düşünmeleri daha olağandır.” Küçük işletme sahipleri için sağduyu, ki bu, tek başına çalışan serbest işçilerin gerçekte sahip oldukları unvandır. Ancak dürüst olmak gerekirse, serbest çalışanlar daha düşük statüde değillerdi, sadece eşitlerdi. Ayrıca, bütün unsurları göz önünde bulunduralım. İşgücü İstatistikleri Bürosu’nun raporuna göre, 25 ila 34 yaş arasındaki işçilerin ortalama görev süresi yalnızca 2 yıldan fazladır. SHRM’nin notuna göre, yüksek potansiyelli tam zamanlı çalışanlar konumlarında sadece 1 yıl geçirdikten sonra daha iyi işler ve ödemeler aramaya başlamaktadırlar. Yüksek potansiyelli tam zamanlı çalışanların serbest çalışanlar gibi düşünmeleri şaşırtıcı değildir.
8. Memnuniyet açısından bir farklılık var mıdır?
Cevap güçlü bir hayırdır. Yeniden IBM araştırmasına dönecek olursak: “Konu iş memnuniyetine gelince, bağımsız çalışanlar işlerinden en az yüksek potansiyelli tam zamanlı çalışanlar kadar memnundurlar ve önemli oranda işleri hakkında diğer çalışanlardan daha fazla memnuniyet duymaktadırlar.” Diğer veriler de benzer şekilde. Upwork, tam zamanlı serbest çalışanların %76’sının serbest çalışmaktan memnun olduğunu söylediklerini ve tam zamanlı serbest çalışanların üçte ikisinin ödemelerinden memnun olduğunu ortaya koymuştur. Bu kişilerin %57’si ilgi çekici işler yaptıklarını söylüyorlar. Buna karşın, yakın zamandaki bir Microsoft araştırması, incelenen çalışanların %46’sının konum değiştirmeyi düşündüğüne, %41’inin etkin bir şekilde şirketten ayrılmayı göz önünde bulundurduğuna, ve %54’ünün kendilerini aşırı fazla çalışan olarak tanımladığına ulaşmıştır. Microsoft Başkan Yardımcısı olan Jared Spatoro’nun belirttiğine göre: “ Liderlerin %61’i başarılı olduklarını söylüyor, bu sayı ortalama çalışandan %23 daha fazla, dolayısıyla ortada bir kopukluk var.”
9. Takım ve iş birliği açısından bir farklılık var mıdır?
İlk yıllarında serbest çalışma, insanları bir araya getiren şirketlerin sık sık büyük bir projeyi idare edebilmek için bir takım oluşturmalarına rağmen, çoğunlukla bireysel işleri kapsıyordu. Serbest çalışma genellikle bireysel işçilik olarak devam ediyor olsa da, bir arada iş yapan serbest çalışma ekipleri ya da karma, esnek, veya hibrit bir ekibin parçası olarak çalışabilen uzmanlar açısından özellikle büyük şirketler ile çalışmaya olan talep örneklerinin giderek arttığını görmekteyiz. Serbest çalışma platformları ekip çalışmasının taleplerini çeşitli şekillerde karşılamıştır: serbest çalışma üyelerini takım çalışması gibi sosyal becerilere bağlı değerlendirerek ve seçerek, sosyal ve sosyal olmayan, ölçülebilir becerilerin karışımına dayalı takımlar oluşturmak için çalışanların birbirlerine uygun algoritmalarını kullanarak, takım çalışmasını seçilen bir özellik haline getirerek, takımları Almanya’daki Vicoland gibi ya da Amerika’daki FreelancingTeams’in yaptığı gibi ön uçta düzenleyerek, bir arada çalışan takımlara Contra ve diğerlerinin yaptığı Toptal gibi girişim görevleri sağlayarak, iş birliğine yardımcı olması için Slack ve Zoom gibi araçlar sağlayarak, ve son olarak serbest çalışanlara takım ve diğer bağlantılı beceriler oluşturmalarında yardımcı olan eğitimler sunarak.
Flexing It’in CEO’su olan Chandrika Pasricha’nın söylemine göre: “Girişimci müşteriler her zaman odak noktası olmuşlardır ve gelirimizin çoğunluğuna tekabül etmişlerdir. Bizim girişim ürünlerimiz, yüksek kullanımlı müşterilere danışmanlara belli bir ölçüde erişim için ve onları analizler ve finansal uygunluk tarafından desteklenen projeler ile eşleştirmek için gereken daha büyük bir işlevsellik vermektedir. Talep, bu sebeple ve daha büyük görevleri üstlenen küratör serbest çalışan takımlar sebebiyle hızlı bir şekilde büyümektedir. Bizim serbest çalışanlarımız takım olarak çalışmaya oldukça açıklardır.”
10. Son olarak, serbest çalışanlar ile tam zamanlı geleneksel çalışanlar arasında üstesinden gelmek için çaba gerektirecek kültürel bir uçurum var mıdır?
Yarı zamanlı ya da tam zamanlı, geçici ya da kalıcı bir serbest çalışma kariyerine başlamak kendi zamanımıza verdiğimiz değeri yansıtır: bağımsızlık, seçim ve esneklik, iş hayatı dengesi, ve yaptığınız işe değer veren ve onu güçlendiren bir üretici, profesyonel bir topluluğun parçası olmanın verdiği his gibi değerler. Dahası, bugünlerde bir kariyer çizgisi oldukça değişiktir. Amerika’nın serbest ekonomisine yarı zamanlı veya tam zamanlı katılan doğru kişi sayısı 40 milyon da olsa, 60 milyon da olsa bu sayı oldukça fazladır. Bir kişinin yaşam süresine, aileye, profesyonel ilgi alanlarına, ve ara sıra aktif bir şekilde yan iş olarak serbest çalışmalara katılımlara bağlı olarak tam zamanlı serbest çalışma ve tam zamanlı düzenli çalışma arasında geçiş yaptığı bir hibrit kariyerin tam olarak oluşumunu hayal etmek çok da zor değildir. Bir süre önce bir Forbes gönderisinde yazdığım gibi, düzenli çalışanlar hızlı bir şekilde iş yerinden beklentileri bağlamında serbest çalışanlar haline geliyorlar. Bir nesil düzenli çalışan da serbest çalışanların istediğini istiyor: “Daha da bağımsızlık, seçim ve esneklik, iş hayatı dengesi ve üretici profesyonel bir topluluğun parçası olmanın verdiği his.”
Yaşasın devrim!
Yazan: Jon Younger
Çeviren: Dilara Sezgin
Kaynak