Muhammed İkbal
- Meslek : Hindistanlı Müslüman düşünür, şair
- Doğum : 8 Kasım 1877 - Siyalkut
- Ölüm : 21 Nisan 1938
- Ebeveynler : Nur Muhammed, İmam Bibi
- Çocukları : Cavid İkbal
- Başlıca Eserleri : Himalaya, Öksüzün Feryadı, Kandil ve Kelebek, Terane-i Hindi, Peyam-ı Meşrık
İlk ve orta öğrenimini Siyalkut’ta gören Muhammet, 1895 yılında Lahor’da Hükümet Koleji’nde felsefe ve hukuk ağırlıklı dersler aldı. Yetişme çağında şahsı üzerinde iki kişinin kalıcı tesirler bıraktığı bilinmektedir. Bu hocalarından Arnold, yeteneğini fark ederek 1905 yılında Cambridge Üniversitesi’ne gitmesini sağlamıştır. Cambridge’de dönemin meşhur Hegelci filozofu Mc Taggart ve psikolog James Ward ile tanışan İkbal, özellikle Mc Taggart’ın yönetiminde felsefe çalışmaları yaptı. 1907 yılında Cambridge’deki öğrenimini tamamladıktan sonra Münih’e gitti ve orada Fritz Hommel’in yönetiminde tamamladığı The Development of Metaphysics in Persia adlı çalışmasıyla felsefe doktoru oldu. Ardından Lahor’a dönen İkbal, iki yıl kadar Şarkiyat ve Hükümet kolejlerinde İngilizce ve felsefe dersleri okuttu. Bağımsız Pakistan Devleti’nin kuruluşu yönünde ilk ciddi adım, İkbal’in bu toplantının açılış konuşmasında ortaya koyduğu düşüncelerle atıldı. 1931 yılında yapılan II. Milletlerarası İslam Konferansı’nda Dünya İslam Kongresi’nin başkan yardımcılığına getirildi. Muhammet İkbal, 1934 yılında gırtlak kanserine yakalandı ve sesini kaybetti, daha sonra gözleri de iyice zayıfladı, maddi problemler yaşamaya başladı. Buna rağmen gerek halkının gerekse İslam aleminin meseleleri ve geleceğiyle ilgisini devam ettirdi.
1937 yılında ülkesindeki Müslüman halkın en büyük lideri olarak gördüğü Muhammed Ali Cinnah’a, Hindistan Müslümanlarının bağımsızlığı ve güvenliği hususundaki görüşlerini içeren bir mektup yazdı. Vatansever bir ruh taşıyan şiirleri Müslümanlar kadar diğer Hintliler arasında da büyük ilgi gördü. Avrupa’dan ülkesine dönmesinin ardından yazdığı eserlerde giderek artan bir yoğunlukta dini ve felsefi konulara girdiği görülür. Onun şiirinin bir tek temel hedefi vardır: Müslümanlara, gerek fert gerekse ümmet olarak kendi kişiliklerini geliştirip güçlerini yeniden kazanmalarını öğretmek. Düşünür sürekli olarak değişen, oluşan ve büyüyen bir alem anlayışını savunur. Tabiat statik değil bir olaylar sistemidir. Alemin yapısında asıl olan, klasik felsefenin cevheri değil modern fiziğin ön planda tuttuğu olaydır. İkbal’in alem anlayışı düşünce tarihine bir çeşit “ruhani çoğulculuk” (spiritual pluralism) olarak geçmiştir. Farabi ve İbn Sina geleneğini devam ettiren İkbal, İslam toplum yapısının nübüvvet şuurunun siyasi hayata intikaliyle vücut bulduğunu belirtir. Türk milletinin yakın tarihteki sıkıntılarıyla da ilgilenen İkbal, bu ilgisini daha 1911 yılında Trablusgarp Savaşı şehitleri için yazdığı şiiriyle ortaya koymuştur. Muhammed İkbal, son dönem İslam düşünürleri arasında hakkında en çok inceleme, araştırma ve yayın yapılanların başında gelir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Aydın, S.Mehmet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2000, cilt 22, sayfa: 17-23
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Ahmet Samim
İttihat ve Terakki’ye karşı takındığı muhalif tutumu nedeniyle öldürülen gazeteci Ahmet Samim Prizren’de dünyaya geldi. Bugünkü adıyla Galatasaray Lisesi(Mekteb-i Sultani) ve Robert Koleji gibi önemli eğitim kurumlarında eğitim gören Ahmet Samim, eğitimini tamamladıktan sonra bir süre Reji İdaresi’nde memurluk görevini yürüttü. Gazetecilik mesleğine ise II. Meşrutiyet’in ilanının ardından giriş yaptı. İttihat ve Terakki’ye muhalif tutum sergileyen Ahrar Fırkası’nın yayın organı olan Osmanlı gazetesinde yazılar yazdı. Ahmet Samim’in yayın hayatını sürdürdüğü gazetenin bağlı olduğu cemiyet, ademi merkeziyetçiliği ve liberalizme dayalı federasyon sistemini savunuyordu. II. Meşrutiyete karşı olanların düzenlediği 31 Mart Olayı’nda Ahmet Samim, yazılarında savunduğu düşünceler nedeniyle ayaklananlar tarafından saldırıya uğramasından ötürü olayı bastırmak için İstanbul’a gelen Hareket Ordusu’nun Ayastefanos(Yeşilköy) karargâhına sığındı.
-
-
Kleopatra
Mısır’ın son firavunu olan Kleopatra antik dünyanın en ünlü ve en güçlü kadınları arasında yer almaktadır. Roma iç savaşlarındaki rolü, Julius Sezar ve Mark Antony ile olan duygusal ilişkileri ve dehşet verici intiharı halen büyüleyici bir tarihsel figür olarak görülmektedir. Kleopatra, Ptolemaic Hanedan’ın bir üyesi olarak dünyaya geldi. Yunanca konuşan bu hanedan, Büyük İskender’in Mısır’ı fethinden beri ülkeyi yönetmekteydi. Kleopatra, 18 yaşındayken kardeşi 13. Batlamyus ile birlikte müştereken tahta geçti. Kardeşler tahta geçmelerinin ardından birbirleriyle evlendiler. Ancak gücü tek başlarına elde etmek için birbirlerinin arkalarından çeşitli oyunlar oynuyorlardı. Bu mücadele MÖ 50 yılında Kleopatra’nın sürgüne gönderilmesiyle geçici olarak son buldu.
-
Karboğazı Baskını
Birinci Dünya Savaşı’nın Osmanlı Devleti’ne yüklemiş olduğu ağır yaptırımları, memleketin birçok noktasında olduğu gibi, Adana civarında da kendini hissettiriyordu. Paylaşımın sonucunda gözünü Türkiye’nin güney bölümlerine diken Fransız kuvvetleri, işgali hızlandırmak ve toplumsal bir direniş olarak karşılarına çıkan Kuvâ-yi Milliye kuvvetlerinin gücünü azaltmak amacıyla, Çukurova gibi tarımsal ve stratejik açıdan önemli bir yeri bir an önce kontrol altına almak istedi. Fakat Toros Dağları’nın dik yamaçları ve geçiş alanlarının çoğuna Kuvâ-yi Milliyecilerin hakim olması Fransa’nın bölgeye hakim olmasını zorlaştırdı. Bölgeye bir an önce hakim olmak isteyen Fransızlar ile Toros Dağları’na hakim Kuvayi milliye birlikleri arasında geçen büyük mücadele tarihe “Karboğazı Baskını” olarak geçti.
-
Mungan Evi
Anadolu sivil mimarlığında eşsiz bir yere sahiptir. Anadolu sivil mimarlığında eşsiz bir yere sahip olan yapılardan biri de “Mungan Evi”dir. Bu özgün taş mimarinin kökenleri, bölgede ilk kez 1108’de görülen Artuklulara ve ardından gelen Akkokunlulara dek uzanmaktadır. Osmanlı döneminde yapılan katkılarla da gelişerek bugünkü halini alan, yamaca yaslanmış geleneksel taş Mardin evlerini temsil eden en güzel yapılardan biri olan Mungan Evi, büyük bir parselde yer almasına karşılık uzaktan fark edilmeyerek, organik kıvrımlı sokaklardaki diğer evlerle bütünleşmektedir. Farklı kuşaklarda farklı öyküleri mimarisine yansıtan, mimari üzerine düşünen felsefeci Bachelard’ın deyimiyle, bir “salyangoz” gibi zaman içinde helezonlar halinde büyüyüp gelişen yapı, Hacı Kermo Evi adıyla da anılmaktadır. Suriye’deki Derizor bölgesinden gelen ailelerin kurduğu Deriye mahallesinde bulunan evin 17. yüzyıl ortalarında, yine bu bölgeden gelen ailenin büyüğü Hacı Kermo tarafından inşa ettirildiği düşünülmektedir. Arazinin göreli olarak daha az eğimli olduğu bir alanda kurulmuş olmasına karşılık, kentteki evlerin teraslar halinde düzenlenme şemasına uygun düşüyor. Mezopotamya Ovası’na bakan farklı kodlardaki üç avlu etrafında gelişiyor, çevresini saran yollara farklı kodlardaki dört girişle bağlanıyor ve üst katlarda geri çekilen teraslarla beş kata ulaşmaktadır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun