Sual
Rumeli’den Arnavut, Boşnak gibi gayrı Türk Müslümanlar Anadolu’ya göç ederken, Türk asıllı Gagavuzlar neden göç etmemiştir?
Cevap
Bunun sebebi Gagavuzların Hristiyan olmalarıdır. O zaman Türkiye ulus-devlet statüsünü tam bürünmemişti, bir İslâm devleti gibi görünüyordu. Mübadele ve göç de din esasına dayalı olmuştur. Kaldı ki Romanya ve Ukrayna ile esaslı bir mübadele anlaşması olmamıştır. Mamafih Türk Ocakları bir ara bunu iş edinmiş; Hamdullah Suphi, Gagavuz gençleri tahsil için Türkiye’ye getirerek daha sonra bütün Gagavuzları getirmeyi ve böylece o zaman az olan Türkiye nüfusunu da desteklemeyi düşünmüş ise de, sonu fiyasko olmuştur. Mamafih aynı hassasiyet hakiki Türk ve Müslüman olan Ahıskalılar için gösterilmemiş; hatta Türkiye’ye sığınan bazı Ahıskalılar, Sovyetlere iade edilmiş; Sovyetler de bunları sınırda kurşuna dizmiştir.