Bu Yazıda Neler Var?
Kanunlar birden çok yolla yürürlükten kalkabilir. Bunlar; kendiliğinden yürürlükten kalkma, başka bir kanunla yürürlükten kalkma ve Anayasa Mahkemesi’nin Kararı ile yürürlükten kalkma şeklindedir.
1) Kendiliğinden Yürürlükten Kalkma
Bazı kanunların ne zaman yürürlükten kalkacağı önceden belirlenmiş olabilir. Belirlenen süre sona erdiğinde başka işleme gerek kalmadan kalmadan kanun yürürlükten kalkar.
2) Başka Bir Kanun İle Yürürlükten Kaldırma: İlga
Yürürlüğe giren bir kanun, eski kanunu yürürlükten kaldırabilir. Buna ‘ilga’ adı verilir. İlga kavramı, kanun koyuncunun mevcut kanunu kaldırma iradesi şeklinde açıklanabilir. İlga yetkisi, ilga edilecek kanunu koyan ya da onun üstünde yer alan organa aittir.
a) Sarih İlga: Kanun koyucunun, mevcut kanunun geçerliliğine son verme amacı ile açıkça belirttiği kesin iradesini ifade eder. Genel itibariyle yeni kanunun son kısmında, yeni kanunun yürürlüğe girmesinden ötürü hangi kanunun yürürlükten kalkacağı belirtilir. İlga eden kanunun yürürlüğe girmesiyle yürürlükten kalkan kanuna, mülga kanun adı verilir.
b) Zımni İlga: Mevcut kanunun geçerliliğine son vermek konusunda kanun koyucunun açıkça dile getirilmeyen, iradesinden kaynaklanan ilga şeklidir. Bazen yeni çıkarılan kanunun, hangi kanunu ilga ettiği açıkça belirtilmemiş olabilir. Yeni kanun ile eski kanunlar arasında çelişen herhangi bir durum olursa eski kanun hükümlerinin yürürlükten kalktığı kabul edilir.
3) Anayasa Mahkemesi’nin Kararıyla Yürürlükten Kaldırma: İptal
Anayasa Mahkemesi, kanunların anayasa uygunluğunu denetler. Anayasa Mahkemesi, herhangi bir kanunun anayasa aykırılığını tespit etmesi halinde o kanunu ‘iptal’ edebilir.