Mal ve hizmetin ne anlama geldiğine, malların çeşitleri sınıflandırılmasına, mal ve hizmetin birbirinden nasıl ayrıldığına bakalım.
Mal Nedir?
İnsanların maddi ihtiyaçlarını gideren, fiziksel özelliğe sahip olan varlıklara mal denir. Örneğin; otomobil, ekmek, muz vb. Malları çeşitli gruplarda sınıflandırmak mümkündür.
Malların Çeşitleri Nelerdir?
A) Malların kıtlık derecesine göre: Kıt olmayan ve bu sebeple bir ödemede bulunmadığımız mallara serbest mal denir. Bunlardan bazıları ihtiyaçlarımız açısından yaşamsaldır. Teneffüs ettiğimiz hava, güneş ışığı gibi. Ancak bu mallar dışındaki mallar kıttır.
İhtiyaçlarımızı karşılamak için belirli bir çaba gösterdiğimiz ve fiyatı olan mallara ise ekonomik mal ( kıt mal ) denir. Örneğin; bilgisayar, benzin, şeker gibi.
B) Malların dayanıklılığına göre: Ekonomik malları, kullanılış süreleri göz önünde tutularak dayanıklı ve dayanıksız mallar diye iki gruba ayırmak mümkündür.
Buzdolabı, çamaşır makinesi, radyo ve televizyon gibi uzun süre kullanılanlara dayanıklı mallar; çabuk bozulabilen yiyecek, içecek maddelerine dayanıksız mallar denir. Örneğin; elma, muz, portakal gibi.
C) İhtiyaçları karşılama durumuna göre: Kıt malları, insan ihtiyaçlarını dolaylı ya da doğrudan karşılamalarına göre gruplamak da mümkündür. İhtiyaçlarımızı doğrudan doğruya karşılayabilen mallara tüketim malları Örneğin; ekmek, peynir, bisiklet gibi.
İhtiyaçlarımızı ancak dolaylı olarak karşılamaya yarayan mallara ise üretim malı ve ara mal denir. Örneğin; pamuk, pamuk ipliği, dokuma tezgâhı, torna makinesi, ham demir gibi.
D) İhtiyaçları karşılama şiddetine göre: Tüketim mallarının bir kısmı zorunlu ihtiyaçlara cevap verir. Bunlar zorunlu mal adını alır (su, ekmek vb.). Tüketim mallarının bir kısmının karşılanması fazla zorunlu değildir. Bunlar; gelenekler, görenekler, alışkanlıklar ve moda gibi toplumun kültüründen kaynaklanan ihtiyaçlara cevap verir. Bunlar kültürel mallar adını alır (kitap, sinema, gezi vb.).
Tüketim mallarının bir kısmı da lüks ihtiyaçları karşılar. Bunlar lüks mallardır (mücevher, yat gibi ).
Hizmet Nedir?
Birtakım insan ihtiyaçlarını karşılamasına rağmen elle tutulup gözle görülmeyen insana fayda sağlayan faaliyetlere hizmet denir. Örneğin, bir berberin, bir sigorta şirketinin ya da doktorun bize sağladığı faydalar bu tanımlamaya uymaktadır.
Hizmet, insan ihtiyaçlarının giderilmesi ve yaşamın kolaylaştırılması için, insanlar tarafından üretilir ve organize edilir. Üretildikleri anda tüketilmeleri söz konusu olan taşımacılık, haberleşme, turizm gibi beşeri faaliyetler de hizmet kavramı içerisinde ifade edilir. Ayrıca müşteriye sunulan bakım, onarım, montaj vb. faaliyetler yine hizmet olarak adlandırılır.
Mal ve Hizmeti Birbirinden Ayıran Özellikler Nelerdir?
Mal Ve Hizmetlerin Ayırıcı Özellikleri Aşağıdaki Çizelgede Gösterilmiştir.
|Mallar||Hizmetler|
|Ürünler elle tutulabilir.||Ürünler elle tutulamaz.|
|Tüketiciyle birebir ilişki düşüktür.||Tüketiciyle birebir ilişki çok yüksektir.|
|Mallar üretilirken ve tüketiciye sunulurken tüketicilerin katılımı azdır.||Hizmet tüketiciye sunulurken çok yoğun bir tüketici katılımı vardır.|
|Tüketim geciktirilebilir.||Tüketim geciktirilemez.|
|Ürünler depolanabilir.||Ürünler depolanamaz.|
|Ürün kalitesini ölçmek kolaydır.||Ürün kalitesini ölçmek zordur.|