Canlılarda ATP kullanımını gerektiren olaylar nelerdir? Hangi durumlarda ve nasıl ATP kullanılır, kısaca açıklaması.
ATP Nedir?
ATP, birçok kimyasal reaksiyon ve süreçler için önemli olan bir moleküldür. ATP, adenosin trifosfatın kısaltmasıdır. ATP enerji depolar ve biyolojik işlemler için gerekli olan tüm enerji ATP’den gelir. Yiyecekler ATP oluşturmak için parçalanırlar. ATP, insanda mitokondriyal hücrelerde yapılır.
ATP Gerektiren Olaylar
Hücresel solunum
Hücresel solunum, enerjinin glikozdan üretildiği süreçtir. Hücresel solunumun ilk basamağı, glikozun piruvat haline dönüşmesidir, iki ATP üretir. Oksijen varsa, piruvat molekülü aerobik solunum yoluyla ilerleyip 34 ilave ATP molekülü üretir. Hiç oksijen mevcut değilse, o zaman anaerobik solunum oluşur ve ilave ATP üretilmez. İnsan vücudundaki hücreler enerji üretmek için aerobik solunum yaparlar.
Aktif taşımacılık
Hücrenin zarlarında bulunan, zar boyunca molekülleri taşıyabilen dört farklı protein tipi vardır. Bu moleküllerin taşınması için ATP’ye ihtiyaç vardır. atp sayesinde az yoğun ortamdan çok yoğun ortama moleküller taşınabilir. Hücre içine veya dışına olabilir. Moleküler, protein üzerindeki ana bölgeye bağlanır ve daha sonra bir ATP, hücrenin içine girip çıkmak için bir ikincil bölgeye bağlanır. Eğer ATP yoksa, moleküler, ihtiyaç duyulan yere gidemezler.
Anabolik Tepkimeler
Anabolik reaksiyonlar, yağlar, lipidler, karbonhidratlar ve proteinler gibi moleküllerin sentezlendiği reaksiyonları ifade eder. Yeni moleküller oluşturmak için, moleküler bağlar oluşturacak enerji gereklidir. ATP’den gelen enerji, molekülün trifosfatındaki fosfatlardan biri ayrıldığında, fosfat bağını oluşturmak için kullanılır. Bu nedenle, ATP, ADP veya adenosin difosfata dönüşür.
Biyolüminesans
Biyolüminesans, ateş böcekleri, mantarlar, bazı kabuklular gibi canlılardan ışık yayılması anlamına gelir. Bu işlem, enerji kaynağı olan ATP olmadan gerçekleşemez. ATP’yi ampulünüzün pili gibi düşünün. Pil ne kadar büyük olursa ışık o kadar parlak olur ve daha fazla ATP biyolüminesans daha parlak olması anlamına gelir. Aslında, biyolüminesans sıklıkla farklı maddelerdeki ATP miktarını ölçmek için kullanılır. Kimyasal şirketler biyolüminesans reaksiyona dayalı olarak tasarlanmış özel kitler üretmektedir.