Çin, nükleer silah mühimmatını şaşırtıcı bir hızla büyütüyor. Ana hedeflerinden biri de gelecekte Tayvan üzerinden çıkabilecek bir savaşta ABD'ye karşı stratejik avantaj elde etmek.
Çin'in liderleri ABD'ye karşı nükleer caydırıcılık seviyesine ulaşmanın, gelecekte Tayvan üzerinden veya Güney Çin Denizi'nde çıkabilecek bir çatışmayı kesin surette geleneksel silah kullanımıyla sınırlı tutmasını, böylece ABD ordusunu bu avantajından bilfiil yoksun bırakmasını umuyor.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) karadan, denizden ve havadan fırlatılabilen, bazıları ABD şehirlerine ulaşabilen, nükleer başlık taşıyabilen balistik füzelerin de dahil olduğu küçük bir nükleer üçlemeyi halihazırda oluşturdu.
Pentagon'un 2021 Çin'in Askeri Gücü Raporu'nda Çin'in 2027'ye kadar 700 civarı ve 2030'a kadar da en az 1000 fırlatılabilen nükleer savaş başlığı temin edebileceğini öngörmesi bu hafta şiddetli tartışmalar yarattı. Bu, Pentagon'un geçen yılki 500 savaş başlığı tahminine kıyasla büyük bir artış.
2027 tarihiyse bilhassa endişe vericiydi. Bu, Halk Kurtuluş Ordusu'nun (HKO) 100. yıldönümünü kutlayacağı ve aynı zamanda Washington'daki birçok kişinin Çin'in Tayvan'ı işgal edeceğini tahmin ettiği yıl.
Pekin, Çin'den ayrılan özerk demokratik adayı ülkenin bir eyaleti olarak görüp gerekirse zor kullanarak geri alacağını vaat ederken, ABD içinse Çin'in büyüyen askeri gücünü kontrol altına almak için Tayvan'ı savunmak hayati önem taşıyor.
Raporda, "ÇHC'nin ABD'yi tehdit edebilecek, karaya konuşlandırılmış kıtalararası balistik füze başlıklarının sayısının yaklaşık 200'e çıkması bekleniyor" dendi.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3022 Ocak 2022 - İspanya'nın Barselona kentinde Kovid-19'un yayılmasını engellemek için getirilen kısıtlamalar protesto edildi. Avrupa'da en yüksek aşılama oranlarından birine sahip İspanya, aynı zamanda pandemide ekonomisi en ağır darbeyi alan ülkelerden biri. Başbakan Pedro Sanchez yakın zamanda ölüm oranlarının düştüğünü söyleyerek Kovid-19'u grip gibi kontrol altına alma çalışmaları yürüttüklerini açıklamıştı (Albert Gea / Reuters)
-
2/3021 Ocak 2021 - Kore Cumhuriyeti'nin (Güney Kore) en büyük Budist tarikatı Jogye mensubu bir keşiş, yaklaşık 5 bin Budist'in katıldığı bir protestoda dua ediyor. Söz konusu inanca sahip kişiler Güney Kore'de Moon Jae-in hükümetine hakim olduğunu iddia ettikleri dini önyargıları protesto etti. Önyargı ve ayrımcılıkla suçladıkları devlet başkanından özür bekleyen keşişler, Budizm'e karşı daha fazla ayrımcılığın önüne geçilmesini sağlayacak yeni yasalar çıkarılmasını talep etti (Anthony Wallace / AFP)
-
3/3020 Ocak 2022 - Orta Amerika ülkesi Nikaragua Cumhuriyeti'nde Aziz Sebastian ziyafet gününü kutlamak için sömürge yönetimine bir protesto olarak yazılan hicivli drama El Güegüense oynandı. Nikaragua'ya özgü folklorik eser müzik, dans ve tiyatroyu bir araya getiriyor. 16. yüzyıla ait tiyatro oyunu, 2005'te UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi'ne alındı (Oswaldo Rivas / AFP)
-
4/3019 Ocak 2022 - Ukrayna'nın eski lideri Petro Poroşenko'nun destekçileri, Kiev'deki cumhurbaşkanlığı binasının önünde protesto düzenledi. Bugün bir mahkeme, vatana ihanetten yargılanan eski devlet başkanının tutuklanması isteğini reddetti. 2014 ile 2019 arasında devlet başkanlığı görevini yürüten 56 yaşındaki Poroşenko, aralıkta Ukrayna'dan ayrılmış, pazartesi günü başkent Kiev'e dönmüştü. Eski başkan, kendisine Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy'nin müttefikleri tarafından komplo kurulduğunu iddia ediyor (Genya Savilov / AFP)
-
5/3018 Ocak 2022 – Nijerya'nın başkenti Abuja'daki devasa pirinç piramitlerinin açılışı yapıldı. Nijerya'daki Pirinç Çiftçileri Birliği tarafından ekilen ve hasat edilen, 15 piramit halinde dizilen yaklaşık 1 milyon çuval pirincin ülkenin gıda krizini çözmesi bekleniyor (Kola Sulaimon / AFP)
-
6/3017 Ocak 2022 - Bir süvari, hayvanların koruyucu azizi San Antonio Abad'ın (Aziz Anthony) onuruna geleneksel dini "Las Luminarias" festivali sırasında orta İspanya'nın Avila ilindeki San Bartolome de Pinares köyünde bir şenlik ateşinin içinden geçiyor. Kovid-19 pandemisi başladığından beri ilk kez düzenlenen festivalde yaklaşık 100 at alevlerin üzerinden atladı (Pierre-Philippe Marcou / AFP)
-
7/3015 Ocak 2022 – Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'da, son zamanlarda çok tartışılan Polis, Suç ve Ceza Tasarısı'nın protesto edildiği bir başka "Kill the Bill" (Yasa Tasarısını Öldür) yürüyüşü düzenlendi. Protestocular, Lordlar Kamarası'na halihazırda Avam Kamarası'ndan geçen yasa tasarısını onaylamama çağrısı yaptı. Söz konusu yasa tasarısı, polislere protestolar üzerinde daha fazla kontrole sahip olma ve şüphe gerekmeksizin kişileri durdurup arayabilme gibi kapsamlı yetkiler verilmesini içeriyor. Tasarıda belirli kişilerin protestolara katılmasının yasaklanması ve anıtlara zarar verenlerin 10 yıla kadar hapis cezasına çarptırılması da var (Alberto Pezzali / AP)
-
8/3014 Ocak 2022 - Hindistan'ın Ahmedabad kentinin sakinlerinden biri, Makar Sankranti festivalinde uçurtma uçuruyor. Kıştan bahara geçişin kutlandığı bu festivalde Hindistan genelinde renkli süslemeler yapılıyor, çocuklar evden eve dolaşıp şarkı söyleyerek ev sahiplerinden ikramlar istiyor, uçurtmalar uçurtuluyor, dans ediliyor ve ziyafetler veriliyor. Hindistan güneş tanrısı Surya'ya adanan törenlerde birçok kişi güneşe minnettarlığını sunmak ve günahlarının affedilmesi için kutsal nehirlerde ya da göllerde seremoni eşliğinde yıkanıyor (Ajit Solanki / AP)
-
9/3013 Ocak 2022 - İsviçre'de Hörnli-Schuppel müzik ve dans grubunun Silvesterchlaus (Yeni Yıl Baba) kıyafetli üyesi, bölgedeki çiftçilerin Jülyen takvimine göre yeni yılını kutlamak için Hundwil kasabasına gidiyor. Silvesterchlaus, şarkı söyleyip dans ettikten sonra bölge sakinlerinden sıcak içecekler alır (Gian Ehrenzeller / AP)
-
10/3012 Ocak 2022 - Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da Kovid-19'a karşı alınan önlemleri protesto ederken parlamento binasına girmeye çalışan göstericiler polisle karşı karşıya geldi. Aralarında polis memurlarının da bulunduğu birkaç kişi yaralandı ve bazı göstericiler gözaltına alındı. Bulgar hükümetinin salgın önlemlerine şiddetle karşı çıkan milliyetçi bir grubun organize ettiği protestoya yaklaşık bin kişi katıldı. 7 milyonluk bir nüfusa sahip Bulgaristan, 27 üyeden oluşan Avrupa Birliği'nde en düşük aşılama oranına sahip ülke (Nikolay Doychinov / AFP)
-
11/3011 Ocak 2022 - İsrailli bir sağlık görevlisi Kudüs'teki Magen David Adom (Davud'un Kızıl Kalkanı) Kovid-19 test merkezinde bir çocuktan sürüntü örneği alıyor. Başbakan Naftali Bennett, test merkezlerinin dolup taştığı ülkede, mevcut koronavirüs dalgası sırasında nüfusun yaklaşık yüzde 40'ına kadar büyük bir kısmının enfekte olabileceğini açıkladı. Ortadoğu ülkesi, daha önce halkının büyük kısmını çok hızlı bir şekilde aşılamakla öne çıkmıştı. Sağlık Bakanlığı verileri, 9,4 milyon nüfusa sahip ülkede şu ana kadar 4,3 milyondan fazla İsraillinin üç doz aşı yaptırdığını gösteriyor. 1,5 milyondan fazla vakanın görüldüğü İsrail'de yaklaşık 8 bin 300 kişi Kovid-19 sebebiyle hayatını kaybetti (Menahem Kahana / AFP)
-
12/3010 Ocak 2022 - Avustralya'nın güneydoğusundaki Melbourne kentinde yerel Sırp topluluğu, dünyaca ünlü tenisçi Novak Djokovic ve hukuk ekibinin bulunduğu binanın önünde müzik çalıp dans etti. Yetkililer, 17 ile 30 Ocak arasında düzenlenecek Avustralya Açık tenis turnuvası için geçen hafta Melbourne'e uçan Djokovic'in ülkeye girmesine izin vermemişti. Erkeklerde dünya sıralamasının bir numarası geceyi iltica başvurusu reddedilen göçmenlerin tutulduğu bir otelde geçirmişti. Djokovic'in karara itiraz etmesinin ardından bugün bir yargıç, ünlü tenisçinin vizesinin geri verilmesi ve kaldığı sığınmacı merkezinden salınması kararını verdi. Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da basın toplantısı düzenleyen Djokovic'in ailesi de mahkeme kararına destek verdi (William West / AFP)
-
13/309 Ocak 2022 - Ömer Beşir'i devirmek için sokaklara çıkan, yıllar süren mücadelenin sonunda 2019'da ordunun da desteğiyle muradına kısmen eren Sudan halkı üç aydır da askeri yönetime karşı mücadele veriyor. Beşir'in devrilmesinin üzerinden geçen yıllara karşın iktidarı tamamen sivillere devretmeyen orduyu protesto eden halk kitlelerinin isyanında şu ana dek 57 kişi yaşamını yitirdi (AFP)
-
14/30İranlı üst düzey komutan Kasım Süleymani ve Iraklı komutan Ebu Mehdi el-Mühendis'in öldürülmesinin ikinci yıldönümü münasebetiyle Irak'ın güneyindeki Basra kentinde anma töreni düzenlendi. İran'ın Ortadoğu askeri stratejisinin mimarı Süleymani'ye yönelik 3 Ocak 2020'de gerçekleştirilen saldırının talimatı, dönemin ABD Başkanı Donald Trump tarafından verilmişti. İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, 3 Ocak'ta yaptığı konuşmada Donald Trump ve saldırıdan sorumlu diğer yetkililerin yargılanmasını istediğini açıkladı (Hüseyin Faleh / AFP)
-
15/307 Ocak 2021 - Belçikalı gümrük memurları Avrupa'nın en önemli limanlarından biri olan Anvers limanındaki bir konteynırda uyuşturucu araması gerçekleştiriyor. Yetkililer, söz konusu limanda ele geçirilen kokain miktarının geçen yıl yüzde 36'dan fazla artarak yaklaşık 90 tonluk rekor seviyeye ulaştığını söyledi. Gümrük Hizmetleri Başkanı, ülkeye en çok Panama, Ekvador ve Paraguay'dan kokain geldiğini açıkladı. Limana konteynırlar içerisinde gelen uyuşturucunun tespit edilmesi adına güvenlik önlemleri artırıldı, özel bir ekip kuruldu ve konteynırları taraması için 5 büyük X-ray cihazı getirildi (François Walschaerts / AFP)
-
16/306 Ocak 2022 - Rusya Savunma Bakanlığı tarafından servis edilen bu fotoğrafta, Rus paraşütçü askerlerin Moskova dışındaki Chkalovsky hava üssünden Kazakistan'a gitmek üzere askeri bir kargo uçağına bindiği görülüyor. Moskova liderliğindeki bir askeri ittifak, polisin hükümet binalarını basmaya çalışırken düzinelerce kişinin öldüğünü söylediği Kazakistan'da artan huzursuzluğu bastırmak için birlikler gönderdi. Uzun zamandır Orta Asya'daki eski Sovyet cumhuriyetlerinin en istikrarlısı olarak görülen enerji zengini Kazakistan, akaryakıt fiyatlarının artmasına yönelik günlerdir süren protestoların yaygın bir huzursuzluğa dönüşmesinin ardından büyük bir krizle karşı karşıya (AFP / Rusya Savunma Bakanlığı)
-
17/305 Ocak 2021 - Afganistan'da geçen yıl ağustosta iktidarı ele geçiren Taliban, ülkenin batısındaki dükkan sahiplerine cansız mankenlerin kafalarını kesme emri verdi. Gerekçeyse insan formundaki figürlerin İslam hukukuna aykırı olması. 1996'dan 2001'e kadar süren ilk iktidarında çok sert kurallar uygulayan Taliban bu iktidarında daha ılımlı bir tavır vaadi verdiyse de özellikle kadınlar üzerindeki baskısını giderek artırıyor. Kız çocuklarının gittiği ortaokulların çoğu kapatıldı, kadınların belirli alanlar hariç kamu görevlerine gelmesi engellendi ve son olarak da yanlarında erkek bir refakatçi olmadan uzun yolculuklara çıkması yasaklandı (AFP)
-
18/304 Ocak 2021 - Sudan'da geçen yıl 25 Ekim'de ordu darbe yaparak yönetime el koymuş, Başbakan Abdullah Hamduk ve geçiş hükümetinin bakanları gözaltına alınmıştı. Kasımda göreve yeniden getirilen Hamduk, bu hafta uzlaşma çabalarının sonuçsuz kaldığını belirterek istifa ettiğini açıklamıştı. Bugün Kuzey Afrika ülkesinin başkenti Hartum'da darbe karşıtı binlerce kişi sokaklara döküldü. Lastikler yakıp taşlardan barikatlar kuran protestocular ordu karşıtı sloganlar attı. Öte yandan darbe gerçekleştiğinden beri karışıklıkların sürdüğü ülkede yetkililer protestocuların iletişim kurup örgütlenmesini zorlaştırmak için internet ve iletişim hizmetlerini kesintiye uğratıyor (AFP)
-
19/303 Ocak 2022 - Almanya'nın kuzeyindeki Schneverdingen kentinde çiftçi Wiebke Schmidt-Kochan, daha fazla kişiyi Kovid-19'a karşı aşı yaptırmaya teşvik etmek amacıyla 700 koyun ve keçisini yaklaşık 100 metre uzunluğunda bir şırınga görüntüsü alacak şekilde bir araya getirdi. Alman hükümeti son koronavirüs enfeksiyonları dalgasını atlatabilmek için aşı çalışmalarının hızlandırılmasını birinci öncelik haline getirirken, ülkede destekleyici dozunu yaptıranların oranı yüzde 40'a ulaşmak üzere (Philipp Schulze / AP)
-
20/3031 Aralık 2021 - Yeni yıla en erken giren ülkelerden biri olan Avustralya'da, yılbaşı gecesinde Sidney'in ikonik Liman Köprüsü ve Opera Binası üzerinde havai fişekler gökyüzünü aydınlattı (David Gray / AFP)
-
21/3030 Aralık 2021 - İran Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, İran'ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney (sağda) ve İslam cumhuriyetinin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin (solda) portrelerinin altındaki fırlatma rampasında bir uydu roketi görülüyor. Batılı güçlerin İran'la 2015'te imzalanan nükleer anlaşmayı diriltmek amacıyla yürüttüğü görüşmeler sürerken, Ortadoğu ülkesi bugün yeni bir fırlatma gerçekleştirdiğini duyurdu (AFP / İran Savunma Bakanlığı)
-
22/3029 Aralık 2021 - Birleşik Arap Emirlikleri'nde Şeyh Muhammed bin Zayed el Nahyan Safkan Arap Develeri Festivali düzenleniyor. 25 ile 30 Aralık tarihleri arasında gerçekleşen festival kapsamında milyonlarca dirhem ödüllü deve yarışları ve deve güzellik yarışmaları yer alıyor. Önceki haftalarda Suudi Arabistan'da gerçekleştirilen Kral Abdülaziz Deve Festivali'nde 40'tan fazla deve, botokslu oldukları için güzellik yarışmasından diskalifiye edilmişti (Karim Sahib / AFP)
-
23/3028 Aralık 2021 - İspanya'nın güneydoğusundaki Ibi kasabasında düzenlenen Els Enfarinats (una bulanmış olanlar) etkinliğinde asker kıyafeti giymiş bir şakacı. 200 yıllık geleneğe sahip bu festivalde Els Enfarinats asker kıyafetleri giyip belediye binasının önünde yumurta, un ve maytaplar kullanarak savaşıp darbe gerçekleştirme taklidi yapıyor. Bu etkinlik, İspanya'daki geleneksel şaka günü olan Masumlar Günü'nde gerçekleştiriliyor (Jaime Reina / AFP)
-
24/3027 Aralık 2021 - Belçika'daki Anvers Expo aşı merkezinde sağlık görevlileri flakonlardaki destekleyici doz aşıları şırıngalara dolduruyor. Batı Avrupa ülkesinde halk, koronavirüse karşı geliştirilen aşının destekleyici dozunu yaptırıp dünya genelinde hızla yayılan Omicron varyantına karşı bağışıklık sistemlerini güçlendirmek için aşı merkezlerine akın etti. Belçika hükümetinin aldığı yeni kararlar kapsamında ülkedeki sinemalar, tiyatrolar, konser ve konferans salonları kapatılırken müzeler, kütüphaneler ve spor salonları açık kaldı (Virginia Mayo / AP)
-
25/3025 Aralık 2021 - NASA'nın James Webb uzay teleskopu, Avrupa Uzay Ajansı'nın Fransız Guyanası'ndaki roket üssünden fırlatıldı. Yapımında 174 ülkeden 1200 bilim insanı, mühendis ve teknisyenin görev yaptığı ve maliyeti 10 milyar doları bulan teleskop, şimdiye kadar uzaya gönderilen en güçlü gözlemevi olacak. James Webb, 1990'da fırlatılan Hubble Uzay Teleskopu'nun yerini alacak ve evrende 13 milyar yıl geriye bakarak temel soruların cevaplanmasında büyük rol oynayacak (Jody Amiet / AFP)
-
26/3024 Aralık 2021 - Gazze'de Noel kutlamaları sırasında Noel Baba kılığına girmiş Filistinli çocuklar, Aziz Porphyrius Kilisesi'nin önünde toplanarak hediyeler dağıttı. Noel her yıl 25 Aralık'ta Hıristiyanlar tarafından İsa'nın doğuşunu anmak için kutlansa da günümüzde dünya genelinde hediye alışverişi etrafında yoğunlaşan bir bayram haline geldi ve Noel Baba da söz konusu dönemin en önemli figürü (Mohammed Abed / AFP)
-
27/3023 Aralık 2021 - İspanya'nın Barselona şehrindeki ünlü La Rambla caddesi. Batı Avrupa ülkesinde koronavirüs vakaları Omicron varyantının etkisiyle hızla arttığı için dışarıda maske takma zorunluluğu geri geldi. Ülkedeki hastaneye kaldırılma oranları ve yoğun bakım ünitelerindeki yoğunluk önceki dalgalara göre düşük kalsa da günlük vaka sayısı 60 bini aşarak yeni bir rekor kırdı. Omicron varyantının yeni vakalardaki oranıysa bir haftada yüzde 5'ten yüzde 47'ye fırladı (Emilio Morenatti / AP)
-
28/3022 Aralık 2021 - İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun medya birimi SEPAH News tarafından servis edilen bu fotoğrafta ordunun üç eyalette 5 gün boyunca gerçekleştirdiği askeri tatbikatlardan bir an görülüyor. Askeri manevralar ABD'nin İran'ın nükleer programını yeniden kontrol altına almak için Viyana'da yürütülen müzakereler sonuçsuz kalırsa "alternatif çözümler" için hazırlık yaptığını açıklamasının ardından geldi (AFP / İran Devrim Muhafızları / SEPAH News)
-
29/3021 Aralık 2021 - Romanya'da güvenlik güçleri başkent Bükreş'teki Romanya Parlamentosu binasının etrafını çevirmiş haldeyken duvara çıkmış bir protestocu ülkenin bayrağını sallıyor. Güneydoğu Avrupa ülkesinde milliyetçi parti Romanyalıların Birliği İttifakı, koronavirüs önlemleri kapsamında işyerlerinde "Yeşil Geçiş" zorunluluğu getirilmesini içeren yasa tasarısına karşı halkı sokağa çağırdı ve binlerce kişi bir araya gelerek protesto düzenledi. 19 milyonu aşkın nüfusunun yalnızca yüzde 39,6'sını tam doz aşılayabilen Romanya, Avrupa'da en düşük ikinci aşılama oranına sahip (Daniel Mihailescu / AFP)
-
30/3020 Aralık 2021 - Afrika ülkesi Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusundaki Goma kentinde polisler protestocuların yolları kapatmak için döktükleri taşları topluyor. Ülkedeki sivil toplum kuruluşlarının çağrısı üzerine sokağa çıkan halk, şiddet olaylarının artmasını ve bölgede faaliyet gösteren çeşitli silahlı grupların kuşattığı Kuzey Kivu bölgesinde Ruanda-Kongo polisinin birlikte hareket etmesini protesto etti. Kongo Polis Teşkilatı Genel Müdürü, Goma'ya yabancı polislerin konuşlandırıldığı iddiasını yalanladı (Guerchom Ndebo / AFP)
Çin, rapora "kesinlikle karşı çıktığını" açıkladı. Çin Savunma Bakanlığı sözcüsü Wu Qian, yaptığı açıklamada raporun "sözümona Çin tehdidine dair anlatıyı ilerlettiğini ve Çin ordusunun modernleşmesini karaladığını" söyledi.
Çin'in askeri harcamaları, nükleer politikaları ve Tayvan'la olan sorunları hakkında asılsız suçlamalarda bulunuyor.
ABD yaklaşık 3 bin 750 nükleer savaş başlığı bulunduruyor, bu nedenle Çin nükleer bir süper güç haline gelse de 2030'a kadar bu cephaneliğin yalnızca 4'te birinden biraz fazlasına sahip olacak. Fakat analistler, öngörülen artışın Çin'i askeri olarak cesaretlendireceğini ve ABD'yi iki ülkenin gelecekteki herhangi bir çatışmasında nükleer savaş başlıkları kullanmaktan caydırabileceğini belirtti.
King's College London'daki Doğu Asya Güvenliği bölümünden yardımcı doçent Nicola Leveringhaus, "Çin'in ABD'nin nükleer kapasitesine 'yetişmeye' çalıştığını düşünmüyorum ama Çin'in nükleer mühimmatındaki büyümenin ABD'nin mühimmatındaki niteliksel büyümeler ışığında değerlendirilmesi gerekiyor" dedi.
Çin, büyük nükleer güce sahip bir devlet olan ABD'ye kıyasla daha az nükleer silaha sahip bir devlet olarak giderek daha fazla rahatsız hissediyor. Başka bir deyişle, Çin nükleer ibreyi kendi lehine çevirmek istiyor ama bunun amacı ABD'yle denk olmak değil.
Bu son açıklama, Çin'in ABD'ye nükleer bir saldırıda bulunmasının en azından şimdilik intihar anlamına gelebilecek ihtimal dışı bir senaryo olduğunu ima ediyor. Ancak görünüşe göre Pekin, özellikle Tayvan konusunda ABD'yle nükleer olmayan bir çatışmanın daha olası hale geldiğini düşünüyor. Washington Post'un araştırmacı gazetecilerinin yazdığı bir kitap, geçen yıl ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Mark Milley'nin Çin'deki meslektaşlarına ABD'nin ÇHC'ye karşı nükleer bir saldırı başlatmayacağına dair gizlice güvence verdiğini iddia etti.
Analistler, Çin'in planının ABD'yle nükleer ilişkilerinde bir an önce "stratejik istikrara" ulaşmak, yani her iki tarafı da olası bir çatışmayı geleneksel düzeyde tutmaya zorlayan karşılıklı nükleer caydırıcılık tesis etmek olduğunu söylüyor.
Çin nükleer silah politikası uzmanı ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nün Güvenlik Çalışmaları Programı Direktörü Taylor Fravel, "Bu, kriz veya çatışma olursa Birleşik Devletler'in bunu sona erdirmek için Çin'i nükleer silah kullanmakla tehdit etme olasılığının daha düşük olacağı anlamına geliyor" dedi.
ABD'nin devasa nükleer mühimmatının oluşturduğu tehdidin azalmasıyla, Tayvan'la savaşta Çin'in askeri seçenekleri nükleer olmayan silahlar düzeyinde tutma olasılığı kesinlikle artıyor ki bu da Hint-Pasifik bölgesindeki en sağlam savaş gücünü oluşturmak için ordusuna yıllardır hızla ve kapsamlı şekilde yatırım yapmasının doruk noktasına ulaştığına işaret ediyor.
Geçen hafta Washington'daki Aspen Güvenlik Forumu'nda konuşan General Milley, Pekin'in Çin'in Tayvan'ı işgaline hazırlanma hevesini ima etti. Fakat Milley bunun önümüzdeki iki yıl içinde gerçekleşmesinin olası olmadığını söyledi.
Carnegie'nin Pekin'deki Nükleer Politika Programı'nda kıdemli araştırmacı olan Tong Zhao, The Independent'a verdiği demeçte, "Tayvan Boğazı üzerinde Çin'in geleneksel askeri avantajları giderek arttığı için Pekin, Çin'in Tayvan'ı askeri güçle ele geçirmesini önlemek için Washington'un nükleer silah kullanmakla tehdit etmeye yönelik giderek daha fazla nedeni olabileceğinden endişe ediyor" dedi.
"Çin'in nükleer kapasitesini geliştirmesi, ABD'nin bu türden bir nükleer gerginlik tehdidini caydırmakta işe yarayabilir" diye ekledi.
Geçen yıl Çin Komünist Partisi (ÇKP) liderliği, HKO'yu 2027'deki 100. yıldönümüne kadar modern bir askeri güç, ABD'ninkiyle eşit düzeyde bir ordu haline getirmeyi hedef olarak belirlemişti.
Financial Times geçen ay Çin'in iki füze denemesi yaptığını duyurmuştu. İki testten en az birinde nükleer başlık taşıyabilen, ilk kez Dünya çevresinde dönerek "kısmi yörüngeli bombardıman" sistemini uygulamaya koyabilecek bir "hipersonik süzülme aracı" kullanıldı ki bu gelişme ABD'li yetkililerde "şok etkisi yarattı". Çin herhangi bir füze denemesi yapıldığını yalanlarken denemenin uzay aracı içerdiğini söyledi.
Tayvan'dan gelen raporlarsa, ABD deniz piyadeleri ve özel kuvvetlerindeki birimlerin Tayvan kuvvetlerini eğitmek ve olası bir Çin saldırısına karşı adanın savunmasını desteklemek için en az bir yıldır orada konuşlandırıldığını ortaya çıkardı.
Pek çok Çinli uzman, Çin'in nihai hedefinin ABD'yi Çin'in otoriter siyasi sistemiyle "bir arada yaşamayı" kabul etmeye zorlamak ve Çin'in iç işlerine "müdahale ederek" ulusun "büyük yeniden canlanmasını" durdurma dürtüsünü engellemek olduğuna inandıklarını dile getirdi.
Bunu yapmak için de daha büyük ve daha etkili nükleer mühimmata ihtiyacı var.
Öte yandan Çin, "Wolf Warrior" (2015 yapımı Çin savaş filmi -çn.) tarzı diplomatlarının saldırgan ve bazen kaba açıklamalarıyla yurtiçinde ve yurtdışında milliyetçiliğini artırıyor. Ayrıca Güney Çin Denizi'nde çok daha agresif bir askeri duruş benimseyerek tartışmalı adaların etrafındaki güvenliği bozma tehdidinde bulunuyor.
Pentagon raporu, Çin donanmasının 2025'e kadar 420 gemiye ve 2030'a kadar da 460 gemiye ulaşacağını öngörüyor ki bu, onu dünyanın açık ara en büyük savaş filosu haline getirecek.
Tong, "Geleneksel düzeyde Çin'in kısa vadeli hedefi, herhangi bir yabancı gücün Çin'in talep ettiği bölgeler üzerindeki kontrolünü pekiştirme ve Tayvan'la ulusal birleşmeyi sağlama çabalarına müdahale etmesini engellemek için Birinci Ada Zinciri içinde yeterli askeri avantajı elde etmek" dedi.
Çin ordusundaki bu stratejik dönüşüm, Washington'daki ordu liderleri arasında Çin'in nükleer mühimmatını kuvvetlendirişinin ABD'nin küresel egemenliğini kontrol altında tutmayı amaçladığına dair endişelere de neden oldu.
Aspen Güvenlik Forumu'nda konuşan General Milley şunları söyledi:
Bölgesel olarak bize açıkça meydan okuyorlar ve arzuları ABD'ye küresel ölçekte meydan okumak… Liberal denen, kurallara dayanan düzene meydan okumak istiyorlar… Bu düzende değişiklikler yapmak istiyorlar.
Fakat ABD ve Rusya'nın silah mühimmatını geliştirme çabaları için de aynı şeyin söylenebileceğine inananlar da var. İki taraf şubatta, New Start (Yeni Başlangıç) nükleer silah kontrolü anlaşması bitmeden, son dakikada, 5 yıllığına uzatmıştı. Çin ise imzacıların nükleer savaş başlığı sayısına üst sınır getiren bu anlaşmaya hiçbir zaman dahil olmadı.
Fakat bu anlaşma, ABD'nin kendi uzun mesafe nükleer sistemlerini gizli saldırı ya da bombardıman uçakları ve yeni balistik füze denizaltıları dahil modernize etme çabasını yavaşlatmadı. Son yıllarda Washington, daha önce SSCB'yle imzalanan bir dizi silah kontrolü anlaşmasından çıkıp füze savunma sistemlerini geliştirmekle de meşguldü.
Çin'in füze denemelerinin ardından ABD donanması ve ordusu da hipersonik silah prototiplerini denedi ve 2022 mali yılı için Pentagon, hipersonik silah sistemlerinde kullanmak üzere yaklaşık 4 milyar dolar (yaklaşık 40 milyar TL) talep etti.
Rusya, yaklaşık 6 bin 500 olduğu tahmin edilen nükleer savaş başlığıyla aslan payına sahip ve yakın zamanda Moskova'nın nükleer başlık taşıyabilen iki yeni hipersonik füze geliştirdiği bildirildi.
Leveringhaus, "Çin'in (nükleer) silah artışının kendi başına liberal düzene meydan okuduğuna inanmıyorum" dedi.
Binli sayılara ulaşan ve uluslararası anlaşmaları hiçbir şekilde ciddiye almayan ABD ve Rus nükleer mühimmatları, 'liberal, kurallara dayanan' düzen için çok daha büyük bir meydan okuma.
Independent Türkçe için çeviren: Ata Türkoğlu
© The Independent