Allahü Teâlâ, Yahya b. Zekeriyya peygamberi (a.s.) İsrailoğullarına yolladığı zaman, gidip onlara beş şeyi emretmesini ve bu beş şeye birer misâl getirmesini emretti.
Şöyle ki:
1. Allah'a ibâdet etmelerini O'na hiçbir şeyi şirk koşmamalarını emretti. Ve onlara şu misâli getirdi:
Allah'a ortak koşan kimsenin hâli şu kimsenin haline benzer: Bir şahıs iyi para vererek bir köle satın alır. Onu bir eve yerleştirir, kendi cariyelerinden biri ile de nikâhlar. Ona bir miktar da para verir. O para ile kazanç sağlamasını, yeteri kadar harcamasını, kârın fazlasını da kendisine vermesini emreder. O köle, bu emri yerine getirmez. Kârın fazlasını efendisinin düşmanlarına, azını da efendisine verir. Bu durumdaki bir köleden hanginiz razı olursunuz?
2. Onlara namazı emretti. Namaz için de bir misâl getirdi.
Bir adam vardır. Padişahın huzuruna girmek için izin ister, izin verilir. Huzura girince padişah onu dinlemek için bakar, işini bitirmek için söyleyeceği söze kulak verir. Fakat o kimse, derdini dinlemeye hazır olan padişaha halini anlatacağı yerde, sağa sola bakmaya koyulur. Onun bu halini gören padişah, onu dinlemekten vazgeçer, işini görmez.
3. Onlara oruç emrini verdi. Bunun için de bir misâl getirdi.
Oruç tutan kimse zırh giymiş, eline silâhını almış kimseye benzer. Bu durumda düşmanı ona yaklaşamaz. Kılıç da ona işlemez.
4. Sadaka emrini verdi. Bunun için de bir mîsâl getirdi.
Sadaka veren kimsenin, hâli ona benzer ki, düşmanı kendisini esir etmiştir. O da belli miktar para karşılığı kendisini esaretten kurtarmıştır.Onlara ödeyeceği parayı, onların beldesinde çalışarak kazanır. Kazancının azını çoğunu onlara öder. Sonunda kendisine kesilen miktarı öder, bitirir. Böylece onların esaretinden de tam olarak kurtulmuş olur.
5. Onlara Allah'ı anmayı emretti. Bunun için de bir misâl getirdi.
Bu, kaleleri olan bir toplumun hâline benzer. Bir de yakın düşmanları vardır. Düşmanı onlara saldıracağı zaman kalelerine girer, kale kapılarını düşmana kapatırlar. Böylece kendilerini düşmandan korumuş olurlar.
Tenbihu'l Gâfilîn Bostanül Arifin
Ebul Leys Semerkandi
İpek Yayınevi