Antik Yunan mutfağı, çoğu için tarımsal zorlukları yansıtan tutumluluğuyla karakterize edildi, ancak çok çeşitli malzemeler ve zengin Yunanlıların özenli yemeklerle bayram kutladıkları biliniyordu.
Mutfak, birçok kullanıma ve büyük ticari değere sahip olan tahıllar, zeytinler ve üzümlerden oluşan “Akdeniz üçlüsü” üzerine kurulmuştu, ancak diğer malzemeler, ortalama beslenme için daha fazla değilse de yine de önemliydi (En önemlisi baklagiller). Araştırmalar, Antik Yunanistan’ın tarım sisteminin baklagil yetiştirilmeden başarılı olamayacağını gösteriyor.
Antik Yunan mutfağı ve yeme alışkanlıkları hakkındaki modern bilgi, metinsel, arkeolojik ve sanatsal kanıtlardan elde edilir.
Kahvaltı, şaraba batırılmış arpa ekmeğinden oluşuyordu, bazen incir veya zeytinle tamamlanıyordu. Ayrıca tēganítēs, tagēnítēs veya tagēnías adı verilen krepleri de yediler ve bunların tümü tágēnon “tava” dan türetildi. Tagenias ile ilgili en eski onaylanmış referanslar, MÖ 5. yüzyıl şairleri Cratinus ve Magnes’in eserlerindedir.
Tagenitler buğday unu, zeytinyağı, bal ve kesilmiş süt ile yapılıp kahvaltıda servis edilirdi. Diğer bir krep türü, staitinlerden “kılçıksız buğday unundan” elde edilen “un veya kılçıksız hamur” staititileriydi. Athenaeus, Deipnosophistae adlı eserinde bal, susam ve peynirle doldurulmuş staititalardan bahseder.
Hızlı bir öğle yemeği olan áriston öğle saatlerinde veya öğleden sonra erken saatlerde alınırdı.
Günün en önemli öğünü olan akşam yemeği genellikle akşam vakti yenirdi. Bazen öğleden sonra ek bir hafif yemek alınırdı. Aristódeipnon, kelimenin tam anlamıyla “öğle-akşam yemeği”, akşam yemeği yerine öğleden sonra servis edildi.
Yeme Alışkanlıkları
Erkekler ve kadınlar yemeklerini ayrı ayrı yerlerdi. Ev küçükse önce erkekler, sonra kadınlar yemek yerdi. Aileyi geçindiren babaya saygı çok açıktı. Köleler akşam yemeklerinde beklerdi.
Yunanlılar normalde sandalyelerde oturarak yemek yiyorlardı; banklar ziyafetler için kullanıldı. Normal yemekler için yüksek, ziyafetler için düşük olan masalar başlangıçta dikdörtgen şeklindeydi. MÖ 4. yüzyıla gelindiğinde, çoğu masa yuvarlaktı ve genellikle hayvan şekilli bacaklara sahipti (örneğin aslan pençeleri).
Bazen tabak olarak yassı ekmekler kullanılmıştır; pişmiş toprak kaseler daha yaygındı. Yemekler zamanla daha rafine hale geldi ve Roma döneminde tabaklar bazen değerli metallerden veya camdan yapıldı. Masada çatal bıçak takımı sık kullanılmıyordu. Çatalın kullanımı bilinmiyordu; insanlar parmaklarıyla yediler. Eti kesmek için bıçaklar kullanıldı. Çorba ve et suyu için kaşık kullanıldı.
Sosyal Yemek
Modern akşam yemeği partilerinde olduğu gibi, ev sahibi sadece arkadaşlarını veya ailesini davet edebilir; ancak diğer iki sosyal yemek biçimi eski Yunanistan’da iyi belgelenmişti: tüm erkeklerden oluşan sempozyum eğlencesi ve zorunlu yemek sistemi.
Sempozyum
Geleneksel olarak “ziyafet” olarak çevrilen ama kelimenin tam anlamıyla “içenlerin toplanması” olan sempozyum, Yunanlı erkekler için tercih edilen eğlencelerden biriydi. İki bölümden oluşuyordu: Birincisi yemeğe ayrılmış, genellikle oldukça basit ve ikinci bölüm içmeye ayrılmıştı. Bununla birlikte, yiyecekle birlikte şarap da tüketiliyordu ve içeceklere, hepsi alkolü emmesi ve içme çılgınlığını uzatması için kestane, fasulye, kızarmış buğday veya ballı kek gibi atıştırmalıklar eşlik ediyordu.
İkinci bölüm, çoğunlukla Dionysos’un onuruna bir içkiyle açılırdı, ardından kottabos gibi sohbet veya masa oyunları gelirdi. Konuklar kanepelere uzanırlardı; alçak masalar yiyecek veya oyun tahtalarını tutuyordu.
Dansçılar, akrobatlar ve müzisyenler zengin ziyafetçileri eğlendirirdi. Kura ile bir “ziyafet kralı” seçilirdi; Köleleri şarabı ne kadar güçlü karıştıracağı konusunda yönlendirmesi gerekiyordu.
Ziyafet kesinlikle erkeklere ayrılmıştı. Yunan sosyal hayatının önemli bir unsuruydu. Büyük ziyafetler ancak zenginler tarafından karşılanabilirdi; Çoğu Yunan evinde, dini bayramlar veya aile etkinlikleri daha mütevazı ziyafetlere vesile oldu.
Ziyafet, Platon Sempozyumunu, Xenophon’un aynı adlı eseri, Plutarch’ın Moralia’sının Masa Konuşmasını ve Athenaeus’un Deipnosofistlerini (Öğrenilenlerin Ziyafeti) doğuran belirli bir edebiyat türünün mekanı haline geldi.
Syssitia
Syssitia, özellikle Girit ve Sparta’da erkekler ve gençler için sosyal veya dini gruplar tarafından paylaşılan zorunlu yemeklerdi. Bunlar çeşitli şekillerde hetairia, pheiditia veya andreia (kelimenin tam anlamıyla “erkeklere ait”) olarak anılıyordu.
Hem bir tür aristokratik kulüp hem de askeri bir karmaşa olarak hizmet ettiler. Sempozyum gibi, syssitia da erkeklerin münhasır alanıydı – ancak bazı referanslar tamamen kadınlardan oluşan syssitia’yı doğrulamaktadır. Sempozyumun aksine, bu yemekler sadelik ve ölçülülükle damgasını vururdu.
Antik Yunan Yemekleri
Ekmekler ve Pastalar
Tahıllar temel diyeti oluşturdu. İki ana tahıl, buğday ve arpadır. Yaşlı Plinius, ticari fırınların MÖ 170 civarında Makedonya Savaşları sırasında Roma’ya geldiğini yazdı. Platon, ticari üretime göre evde üretimi tercih etti ve Gorgias’ta fırıncı Thearion’u evde yapılabilecek mallar satan bir Atinalı yenilik olarak tanımladı.
Eski Yunanistan’da ekmek, opson olarak bilinen eşliklerle servis edilirdi ve bazen İngilizce’de “relish” olarak çevrilirdi. Bu, et veya balık, meyve veya sebze gibi bu temel gıdaya eşlik eden her şeye atıfta bulunan genel bir terimdi.
Pastalar, seküler olduğu kadar dini nedenlerle de tüketilmiş olabilir. Cythera’lı Philoxenus, kutsal Dionysos ilahileri için kullanılan geleneksel dithyrambic stilini kullanarak özenle hazırlanmış bir akşam yemeğinin parçası olarak yenen bazı pastaları ayrıntılı olarak anlatır.
Buğday
Buğday taneleri ıslatılarak yumuşatıldı, sonra yulaf ezmesine dönüştürüldü ya da öğütülerek un haline getirildi ve yoğruldu ve sade ya da peynir ya da bal ile karıştırılmış somun ya da yassı ekmekler haline getirildi. Mayalanma biliniyordu; Yunanlılar daha sonra mayalama maddesi olarak alkali ve şarap mayası kullandılar. Hamur somunları evde kil fırında pişirilirdi.
Akdeniz iklimlerinde yetiştirilmesi zor olan ekmeklik buğday ve ondan yapılan beyaz ekmek, eski Akdeniz’deki üst sınıflarla ilişkilendirilirken, fakirler emmer buğdayı ve arpadan yapılan iri kahverengi ekmekleri yerdi.
Daha basit bir pişirme yöntemi, zemine yanan kömürlerin yerleştirilmesini ve yığının kubbe şeklindeki bir kapakla örtülmesini; yeterince sıcakken kömürler kenara çekildi ve ılık zemine hamur somunları yerleştirildi. Daha sonra kapak yerine takıldı ve kömürler kapağın yan tarafında toplandı. (Bu yöntem hala geleneksel olarak Sırbistan’da ve crepulja veya sač olarak adlandırılan Balkanlar’da başka yerlerde kullanılmaktadır).
Taş fırın Roma dönemine kadar ortaya çıkmadı. MÖ 6. yüzyıl Atinalı milletvekili Solon, mayalı ekmeğin bayram günleri için ayrılmasını emretti. MÖ 5. yüzyılın sonlarında, pahalı olmasına rağmen mayalı ekmek pazarda satılıyordu.
Arpa
Arpanın yetiştirilmesi buğdaydan daha kolaydı ama ekmek yapmak daha zordu. Arpa bazlı ekmekler besleyiciydi ama çok ağırdı. Bu nedenle, kaba un haline getirilmeden önce genellikle kavrulurdu. Yunan yemeği olan maza yapımında arpa unu kullanıldı. Maza pişmiş veya çiğ, et suyu olarak servis edilebilir veya köfte veya yassı ekmek haline getirilebilir. Buğday ekmeği gibi, peynir veya balla da zenginleştirilebilir.
Darı
Darı, MÖ 3000 gibi erken bir tarihte Yunanistan’da yabani bir şekilde büyüyordu ve darı için toplu saklama kapları, Makedonya ve Kuzey Yunanistan’daki Geç Tunç Çağı’ndan bulundu. Darı, MÖ 3. yüzyılda Theophrastus’un “Bitkiler Üzerine Soruşturma” adlı eserinde buğdayla birlikte listelenmiştir.
Emmer
Emmer’den yapılan kara ekmek (bazen “emmer buğdayı” olarak adlandırılır), buğdaydan daha ucuzdu (ve yapımı daha kolaydı); alt sınıflar ve yoksullarla ilişkilendirildi.
Bakliyat
Baklagiller, Yunan beslenmesi için gerekliydi ve tarih öncesi çağlardan beri Akdeniz bölgesinde hasat edildi: en eski ve en yaygın olanı, Yunanistan’daki arkeolojik sit alanlarında Üst Paleolitik döneme ait bulunan mercimektir. Yunanistan’a getirilen ilk evcilleştirilmiş mahsullerden biri olan mercimek, genellikle Üst Paleolitik’ten bölgesel arkeolojik sit alanlarında bulunur.
Mercimek ve nohut, klasik literatürde en çok bahsedilen baklagillerdir.
Acı fiğ – Bu bitki Yunanistan’da en az MÖ 8000’den beri mevcuttu ve bazen klasik zamanlarda yeniyordu. Ondan bahseden çoğu eski edebiyat, onu hayvan yemi ve hoş olmayan bir tada sahip olarak tanımlar. Birkaç klasik yazar, bunun için tıbbi kullanım önermektedir.
Siyah fasulye – Homer, İlyada’da bir metafor olarak kara fasulyenin (siyah kaplumbağa fasulyesinin değil) harmanından bahseder.
Bakla – Geniş veya Bakla Fasulyesi arkeolojik alanlarda nadirdir, ancak klasik literatürde yaygındır. Hem ana yemek olarak yenir hem de tatlılara (incirle karıştırılarak) dahil edilirdi. Klasik yazarlar, onları gıda olarak tanımlamanın yanı sıra, fasulyeye çeşitli tıbbi nitelikler atfeder.
Nohut – Nohut neredeyse klasik literatürde mercimek kadar sıkça bahsedilir (diğerleri arasında Aristophanes ve Theophrastus tarafından), ancak nadiren Yunanistan’daki arkeolojik sit alanlarında bulunur. Orta Doğu ve Hindistan’daki tarih öncesi sitelerde bulundukları için, kullanımları muhtemelen Antik Yunan diyetine geç bir eklemeydi.
Bezelye – Acı fiğ gibi, eski Yunanistan’da bezelye esas olarak hayvan yemi için yetiştirilirdi, ancak bazen kıtlık zamanlarında yenirdi.
Mercimek – Theophrastus “baklagiller arasında mercimek en verimli olanıdır.
Acı bakla fasulyesi – Acı bakla (veya Lupin, Lupini) fasulyeleri tarih öncesi çağlardan beri Akdeniz bölgesinde mevcuttu ve Mısır’da en az M.Ö. 2000 yılına kadar yetiştirildi. Klasik zamanlarda, Yunanlılar onları hem yiyecek hem de hayvan yemi için kullanıyorlardı.
Bezelye – Bezelye, Yunanistan’daki en eski arkeolojik alanların bazılarında yaygın olarak bulunur, ancak klasik literatürde nadiren bahsedilir.
Meyve ve Sebzeler
Eski Yunanlılar, modern toplumların tipik diyetlerinden çok daha az et tükettikleri için, eski Yunanistan’da meyve ve sebzeler diyetin önemli bir parçasıydı. Baklagiller, tükenmiş toprağı yenileme yetenekleri en azından Xenophon zamanında bilindiğinden, önemli mahsuller olurdu.
Hesiod (M.Ö. 7-8. Yüzyıl), eski Yunanlılar tarafından yenen birçok mahsulü tanımlar, bunların arasında enginar ve bezelye vardır.
Sebzeler çorba olarak yenir, haşlanır veya ezilir, zeytinyağı, sirke, otlar veya Vietnam usulü nước mắm’e benzer bir balık sosu olan gáron ile tatlandırılır. Aristophanes’in komedilerinde Herakles, ezilmiş fasulyeye düşkün olan bir obur olarak tasvir edilmiştir. Yoksul aileler meşe palamudu yedi. Çiğ ya da konserve zeytinler yaygın bir mezeydi.
Şehirlerde taze sebzeler pahalıydı ve bu nedenle yoksul şehir sakinleri kurutulmuş sebzelerle idare etmek zorunda kaldı. Mercimek çorbası, işçinin tipik yemeğiydi. Peynir, sarımsak ve soğan askerlerin geleneksel yemeğiydi. Aristophanes ‘Peace kitabında soğan kokusu tipik olarak askerleri temsil eder; koro, savaşın sonunu kutluyor, Oh! neşe, neşe! Artık kask yok, peynir ve soğan yok! Acı fiğ kıtlık yemeği olarak kabul edildi.
Taze veya kuru meyveler ve sert kabuklu yemişler tatlı olarak yenirdi. Önemli meyveler incir, kuru üzüm ve nar idi. Athenaeus’un Deipnosophistae kitabında incir ve bakladan yapılmış bir tatlıyı anlatır. Kuru incir de meze olarak veya şarap içerken yenirdi. İkinci durumda, genellikle ızgara kestane, nohut ve börek eşlik ediyordu.
Et
Et, MÖ 5. yüzyıldan sonraki metinlerde en eski şiirdekinden çok daha az öne çıkıyor, ancak bu, çiftçilik ve gıda geleneklerindeki değişikliklerin gerçek kanıtı olmaktan çok bir tür meselesi olabilir. Sosis çok daha yaygındı ve ekonomik yelpazedeki insanlar tarafından tüketiliyordu. Hayvanların etine ek olarak, eski Yunanlılar çoğu zaman iç organları yiyorlardı.
Spartalılar öncelikle, “kara çorba” anlamına gelen melas olarak bilinen, domuz bacaklarından ve kanından yapılan bir çorba yediler. Domuz eti, tuz, sirke ve kanla yapıldı. Yemekte maza, incir ve peynir, bazen av eti ve balıkla da servis edilirdi. 2. – 3. yüzyıl yazarı Aelian, Spartalı aşçıların et dışında herhangi bir şey pişirmesinin yasak olduğunu iddia ediyor.
Balık ve et tüketimi hane halkının zenginliğine ve konumuna göre değişiyordu; Ülkede avcılık (esas olarak tuzak kurma), kuş ve tavşanların tüketimine izin veriyordu. Köylülerin ayrıca kendilerine tavuk ve kaz sağlamak için çiftlikleri vardı. Biraz daha zengin toprak sahipleri keçi, domuz veya koyun yetiştirebilirdi. Şehirde domuz eti dışında et pahalıydı. Aristophanes’in zamanında bir domuz yavrusu, bir kamu görevlisinin üç günlük maaşı olan üç drahmiye mal oluyordu. Sosisler hem yoksullar hem de zenginler için yaygındı. Kavousi Kastro, Lerna ve Kastanas’taki arkeolojik kazılar, daha yaygın olarak tüketilen domuz, sığır, koyun ve keçilere ek olarak, Yunanistan’ın Bronz Çağı’nda bazen köpeklerin de tüketildiğini göstermiştir.
Balık
Yunan adalarında ve kıyılarda taze balık ve deniz ürünleri (kalamar, ahtapot ve kabuklu deniz ürünleri) yaygındı. Yerel olarak yenir, ancak daha çok iç kesimlere taşınırdı. Sardalya ve hamsi, Atina vatandaşları için normal ücretlerdi. Bazen taze satılırdı, ancak daha sık tuzlanırdı. Yaygın tuzlu su balıkları sarı yüzgeçli orkinos, barbunya, ışın, kılıç balığı veya mersin balığıdır ve tuzla yenen bir lezzettir. Copais Gölü, Acharnians’ın kahramanı tarafından kutlanan yılan balıklarıyla tüm Yunanistan’da ünlüydü. Diğer tatlı su balıkları turna balığı, sazan ve daha az beğenilen yayın balığı idi.
Kümes Hayvanları
Eski Yunanlılar, bugün tipik olandan çok daha fazla kuş türü tüketiyorlardı. Sülünler, MÖ 2000 gibi erken bir tarihte mevcuttu. Evcil tavuklar, Küçük Asya’dan MÖ 600 gibi erken bir tarihte Yunanistan’a getirildi ve evcilleştirilmiş kazlar The Odyssey’de (MÖ 800) anlatılıyor. Bıldırcın, moorhen, capon, mallar, sülün, tarla kuşları, güvercinler ve güvercinler klasik zamanlarda evcilleştirildi ve hatta pazarlarda satılıyordu. Ek olarak, pamukçuk, karatavuk, saman kuşu, karaçam, sığırcık, alakarga, küçük karga, serçe, siskin, kara kek, kaya kekliği, batağan, plover, coot, kuyruksallayan, turaçalı ve hatta turnalar avlandı ve yenildi ve bazen pazarlarda da satıldı.
Yumurta ve Süt Ürünleri
Yunanlılar, kısmen yumurtaları için bıldırcın ve tavuk yetiştirdiler. Bazı yazarlar, muhtemelen oldukça nadir bulunan sülün yumurtalarını ve Mısır Kaz yumurtalarını da övüyorlar. Yumurtalar, ordövr veya tatlı olarak yumuşak veya haşlanmış olarak pişirilirdi. Beyazlar, sarılar ve bütün yumurtalar da yemeklerin hazırlanmasında malzeme olarak kullanılmıştır.
Tereyağı biliniyor ancak nadiren kullanılıyordu: Yunanlılar, bunu Orta Çizgi Roman şairi Anaxandrides’in “tereyağı yiyiciler” olarak adlandırdığı kuzey Ege kıyılarındaki Trakyalıların bir mutfak özelliği olarak görüyorlardı.
Peynircilik, MÖ 8. Yüzyılda yaygındı, çünkü onunla ilgili teknik kelime dağarcığı The Odyssey’de bulunuyor.
Yunanlılar diğer süt ürünlerini severdi. Pyriatē ve Oxygala, süzme peynire veya belki yoğurda benzer şekilde kesilmiş süt ürünleriydi. Hepsinden önemlisi, keçi ve koyun peyniri temel bir besindir. Taze peynirler (bazen tazeliğini korumak için Drakontion yapraklarına sarılır) ve sert peynirler farklı dükkanlarda satıldı.
Peynir tek başına veya bal veya sebzeyle yenirdi. Aynı zamanda balık yemekleri de dahil olmak üzere birçok yemeğin hazırlanmasında bir bileşen olarak kullanılmıştır. Bununla birlikte, peynirin eklenmesi tartışmalı bir konu gibi görünüyor; Archestratus, okuyucularını Syracusan’ın peynir ekleyerek iyi balıkları bozduğu konusunda uyarıyor.
Baharatlar ve Çeşniler
Antik Yunan yazılarında adı geçen ilk baharat cassia’dır: Sappho (MÖ 6.-7. Yüzyıl) Hector ve Andromache’nin evliliği üzerine şiirinde bundan bahseder.
Eski Yunanlılar yemek pişirme ve tıpta en az iki biber türü kullandılar: Aristoteles’in öğrencilerinden biri olan Theophrastus, İskender’in Hindistan ve Küçük Asya’yı fethi sonucunda Yunanistan’da ortaya çıkan bitkileri tanımlarken hem karabiber hem de uzun biber, “biri acı fiğ gibi yuvarlak …: diğeri uzamış ve siyah ve bir gelincik gibi tohumları var: ve bu tür diğerinden çok daha güçlü. Ancak ikisi de acı.. demiştir.
Theophrastus, kitabında dereotu, kişniş, anason, kimyon, rezene, kereviz ve kereviz tohumu gibi birkaç bitkiyi “saksı otları” olarak listeliyor.
İçecekler
En yaygın içecek sudur. Su getirmek, kadınlar için günlük bir görevdi. Kuyular yaygın olmasına rağmen, kaynak suyu tercih edildi: bitkilerin ve ağaçların büyümesine neden olduğu için besleyici ve aynı zamanda arzu edilen bir içecek olarak kabul edildi. Pindar, kaynak suyuna “bal kadar hoş” demişti.
Yunanlılar suyu sağlam, ağır veya hafif, kuru, asidik, keskin, şarap benzeri vb. Olarak tanımlarlardı. Komik şair Antiphanes’in karakterlerinden biri, Attic suyunu tek başına tadıyla tanıyabildiğini iddia etti. Athenaeus, bir dizi filozofun vejeteryan beslenme alışkanlığıyla birleştirilmiş bir alışkanlık olan sudan başka bir şey içmedikleri için bir üne sahip olduğunu belirtir.
Her zamanki içme kabı, ahşap, pişmiş toprak veya metalden yapılmış skyphos’du. Critias ayrıca, suyun rengini görüş alanından gizleme ve kenarındaki çamuru tutma gibi askeri avantajı olan bir Sparta kadehi olan kothon’dan da bahseder. Eski Yunanlılar ayrıca kylix (sığ ayaklı kase) adı verilen bir kap ve ziyafetler için kantharos (kulplu derin bir fincan) veya ritton, genellikle insan veya hayvan başı şeklinde kalıplanmış bir içme boynuzu kullandılar.
Şarap
Yunanlıların kırmızı, pembe ve beyaz şaraplar yaptıkları düşünülüyor. Bugün olduğu gibi, bunların kalitesi sıradan sofra şarabından değerli bağlara kadar çeşitlilik gösteriyordu. Genelde en iyi şarapların Taşöz, Midilli ve Sakız Adası’ndan geldiği düşünülüyordu.
Girit şarabı daha sonra ön plana çıktı. Taşra halkı tarafından kendi kullanımları için su ve prinadan (sıkılmış üzümlerden elde edilen kalıntı) yapılan ikincil bir şarap yapıldı. Yunanlılar bazen şaraplarını balla tatlandırıp kekik, pennyroyal ve diğer otları ekleyerek şifalı şaraplar yaptılar. Birinci yüzyılda, daha önce değilse de, çam reçinesi (modern retsina) ile tatlandırılmış şaraba aşinaydılar. Aelian ayrıca parfümle karıştırılmış bir şaraptan da bahseder. Pişmiş şarabın yanı sıra porto şarabına benzer şekilde Thásos’tan tatlı bir şarap biliniyordu.
Şarap genellikle suyla kesilirdi. Kuzey barbarları tarafından uygulandığı bilinmesine rağmen, akraton veya “karıştırılmamış şarap” içmenin deliliğe ve ölüme yol açacağı düşünülüyordu. Şarap, bir kraterde karıştırılır ve köleler içicinin kylix’ini bir oinokhoe (sürahiler) ile doldurur. Şarabın da tıbbi güçleri olduğu düşünülüyordu. Aelian, Arcadia’daki Heraia’dan gelen şarabın erkekleri aptal yerine kadınları doğurgan hale getirdiğinden bahseder; Tersine, Achaean şarabının kürtaja neden olduğu düşünülüyordu.
Bu tedavi edici kullanımların dışında, Yunan toplumu kadınların şarap içmesini onaylamadı. Aelian’a göre, Massalian yasası bunu yasakladı ve kadınları su içmeye kısıtladı. Sparta, kadınların rutin olarak şarap içtiği tek şehirdi.
Yerel kullanım için ayrılan şarap derilerde saklanıyordu. Satışa çıkarılan şey küplere (büyük pişmiş toprak sürahiler) dolduruldu. Oradan perakende satış için ziftle mühürlenmiş amforalara boşaltıldılar. Vintage şaraplar, kökenlerini garanti eden üreticiler veya şehir hakimlerinden alınan pullar taşıyordu. Bu, bir ürünün coğrafi veya niteliksel kökenini gösteren ilk örneklerden biridir.
Kykeon
Yunanlılar ayrıca hem içecek hem de yemek olan kykeon içiyorlardı. Su ve otların eklendiği bir arpa lapasıydı. İlyada’da, içecek rendelenmiş keçi peyniri de içeriyordu. Odyssey’de Circe ona bal ve sihirli bir iksir ekler. Demeter’e Homeros İlahisinde, tanrıça kırmızı şarabı reddeder, ancak su, un ve kuruştan yapılmış bir kykeonu kabul eder.
Eleusis Gizemlerinde ritüel bir içecek olarak kullanılan kykeon, özellikle kırsal kesimde de popüler bir içecekti: Theophrastus, Karakterlerinde, boorish bir köylüyü, çok fazla kykeon içmiş ve Meclisi kötü nefesiyle rahatsız ederek tanımlıyor. Aynı zamanda iyi bir sindirim sistemi olarak da ünlenmiştir ve bu nedenle, Barış’ta Hermes, çok fazla kuru meyve yemiş olan ana karaktere tavsiye eder.
Gıdaların Rolü Hakkındaki Kültürel İnançlar
Yemek, Yunan düşünce tarzında önemli bir rol oynadı. Klasikçi John Wilkins, “örneğin, Odysseia’da iyi adamlar kötülerden, Yunanlılar da yabancılardan kısmen nasıl ve ne yedikleri açısından ayırt edilir. Herodot, insanları kısmen yemek ve yeme açısından tanımladı” diyor.
MÖ 3. yüzyıla kadar, ülkenin fiziksel ve iklim koşullarının dayattığı tutumluluk erdemli tutuldu. Yunanlılar yemek yemenin zevklerini görmezden gelmediler, sadeliğe değer verdiler.
Mutfak ve gastronomik araştırmalar, doğuya özgü gevşekliğin bir işareti olarak reddedildi: Pers İmparatorluğu sakinleri, mutfaklarında kendini gösteren lüks lezzetleri nedeniyle çökmüş olarak kabul edildi. Yunan yazarlar Büyük Ahameniş Kralı ve sarayının masasını anlatmaktan zevk aldılar: Herodot, Soli Clearchus, Strabon ve Ctesias açıklamalarında hemfikirdi.
Buna karşılık, Yunanlılar bir bütün olarak kendi diyetlerinin sadeliğini vurguladılar. Plutarkhos, Spartalı “kara yulaf ezmesini” denemek isteyen Pontus kralının bir Laconian aşçı satın aldığını anlatır; “ama onu tatmadan daha kötü bulmuştu ki, gözlemleyen aşçı ona” Efendim, bu suyu tatlandırmak için önce Eurotas nehrinde yıkanmalıydınız “dedi. Polyaenus’a göre, Pers kraliyet sarayının yemek salonunu keşfederken, Büyük İskender onların zevkleriyle alay etti ve yenilgilerinden dolayı onu suçladı. Pausanias, Persli komutan Mardonius’un yemek yeme alışkanlıklarını keşfettiğinde, “Yunanlıları sefil yaşamlarından mahrum bırakan” Persleri de aynı şekilde alay etti.
Bu tutumluluk kültünün ve ilham verdiği mutfağa duyulan ilginin azalmasının bir sonucu olarak, mutfak uzun süre özgür ya da köleleştirilmiş kadınların alanı olarak kaldı. Klasik dönemde ise mutfak uzmanları yazılı kayda girmeye başladı. Hem Aelian hem de Athenaeus, Sybaris’li Smindyride’in Cleisthenes zamanında Atina’ya yaptığı yolculukta eşlik eden bin aşçıdan, sadece onaylamasa da, söz eder. Gorgias’ta Platon, “Aşçı Thearion, Sicilya yemekleri üzerine bir inceleme yazarı Mithaecus ve şarap tüccarı Sarambos; kek, mutfak ve şarap konusunda üç önemli uzman” diyor. Bazı şefler ayrıca mutfak üzerine incelemeler yazdı.
Zamanla, gittikçe daha fazla Yunanlı kendilerini gurme olarak tanıttı. Helenistik dönemden Roma dönemine kadar, Yunanlılar – en azından zenginler – artık diğerlerinden daha sert görünmüyorlardı. Athenaeus’un 2. veya 3. yüzyılda ev sahipliği yaptığı ziyafetin kültürlü misafirleri, sohbetlerinin büyük bir bölümünü şarap ve gastronomiye ayırdılar. Çeşitli şarapların, sebzelerin ve etlerin esasını tartıştılar, ünlü yemeklerden (mürekkep balığı dolması, kırmızı ton balığı göbeği, karidesler, bal likörüyle sulanmış marul) ve Bithynia Kralı I. Nicomedes’in şefi Soterides gibi harika aşçılardan bahsettiler. MÖ 279-250). Efendisi karaya çıktığında hamsi tuttu; Soterides, onları dikkatlice oyulmuş şalgamlardan, yağlanmış, tuzlanmış ve haşhaş tohumu serpilmiş olarak simüle etti. Suidas (Bizans döneminden bir ansiklopedi), yanlışlıkla bu istismarı ünlü Romalı gurme Apicius’a (MÖ 1. yüzyıl) atfeder – bu da Yunanlıların Romalılarla aynı seviyeye ulaştığının kanıtı olarak alınabilir.