Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ilk olarak 5 Haziran 1992'de Brezilya, Rio de Janeiro'daki Dünya Zirvesi'nde imzalandı. Bu çok uluslu anlaşma, biyolojik çeşitliliği çevreleyen sürdürülebilir etkileşimleri korumak ve desteklemek için uluslararası yaklaşımlar geliştirmek amacıyla 29 Aralık 1993'te yürürlüğe girdi. Ek olarak, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, genetik kaynakların yararlarının adil bir şekilde dağıtılmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Bu, küresel kalkınma çabalarında biyolojik korumanın önemini kabul eden ilk çok taraflı anlaşmadır. Metni eksiksizdir ve biyoteknoloji, genetik kaynaklar, türler ve ekosistemlerle ilgili anlaşmaları içerir.
Bu anlaşmaların yanı sıra, Sözleşme aynı zamanda birçok başka konuyu da kapsamaktadır. Üye ülkelere halk eğitimi ve farkındalığı, taksonomik uzmanların global bir rehberi, geleneksel bilgiye kontrollü erişim, sınırlar arasında bilimsel ve teknik işbirliği, finansal kaynakların dağılımı ve program ve proje etki değerlendirmeleri konularında rehberlik ve direktifler sunar.
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Tarihi
1988 yılının Kasım ayında, Birleşmiş Milletler Çevre Programının Biyolojik Çeşitliliği ile ilgili Ad Hoc Çalışma Grubu, biyolojik çeşitlilikle ilgili uluslararası bir anlaşma fikrini tartışmak için bir araya geldi. Bu tartışmayı takip etmek için 1989'da Ad Hoc Teknik ve Hukuki Uzman Çalışma Grubu oluşturulmuştur. Bu grup, koruma ve sürdürülebilirlik konularını içeren yasal belgeleri bir araya getirmeye başlamıştır. Sadece 2 yıl sonra, yasal metnin son noktalarını bir araya getirmek için çeşitli ülkelerden temsilcilerden oluşan bir müzakere komitesi bir araya geldi.
Gelecek yıl, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesinin Kabul Edilen Metni Konferansı, Nairobi Son Yasası'nın yaratıldığı Kenya, Nairobi'de bir araya geldi. Bu son metin daha önce belirtilen Dünya Zirvesi'nde imzalar için düzenlenmiştir. 4 Haziran 1993’e kadar, 168 ülke Sözleşmeyi imzaladı. Bu anlaşmayı imzalayan ülkeler, standartlarını ve yönetmeliklerini korumak için yasal olarak bağlanır. 2016'ya kadar, 196 ülke Sözleşmeyi imzaladı (bu, 195 bağımsız ülke ve tüm Avrupa Birliği'dir).
2000 yılının Ocak ayında, Sözleşme Cartagena Biyogüvenlik Protokolü'nü içerecek şekilde onaylandı. Bu Protokol, modern biyoteknolojinin neden olduğu riskleri ve ardından yaşayan ve değiştirilmiş organizmaları içerecek şekilde biyolojik çeşitliliğin korunmasının tanımını genişletti. Önlem ilkesini kullanarak yeni teknolojik ürünlerin yaratılmasını gerektirir.
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesinin Eleştirisi
Sözleşme, biyolojik çeşitliliğin ön planda tutulmasıyla oluşturulmuş ve üyeleri Ulusal Biyoçeşitlilik Stratejileri ve Eylem Planlarını oluşturmak ve yürütmek için çalışsa da, Sözleşme hala bazı eleştiriler almıştır. Bazı araştırmacılar biyolojik çeşitlilik raporlarını ve çeşitli ülkelerden Strateji ve Eylem Planlarını taradılar. Bazı durumlarda, Sözleşme metninde doğrudan yer almasına rağmen, tüm yaşam biçimlerinin dahil edilmediğini tespit etmişlerdir. Bu canlıların ihmaline bir örnek, Avrupa Birliği tarafından oluşturulan 5. raporda bulunabilir. Bu raporda, araştırmacılar yetkililerin sadece bitki ve hayvanlar için planlara ve koruma stratejilerine atıfta bulunduklarını buldular. Raporunda mantar ve bakteri için planlar dahil edilmedi.