Bu söylentiler çocuk felciyle mücadeleyi engelliyor. İşte detaylar.
Bu söylentiler çocuk felciyle mücadeleyi engelliyor. İşte detaylar.
Şeker pembesi rengindeki çocuk felci aşısı gibi zararsız bir şey, nasıl olur da İslamcı militanlar ve Batılı "haçlılar" arasında bir tartışma konusu haline gelerek, tek "suçları" çocukları korumak olan genç kızların sokakta vurulmasına yol açan bir çatışmaya dönüşür?
Aralık'ta Pakistan'daki 225 bin aşı görevlisinin işlerini durma noktasına getiren bir terör saldırısında, dokuz aşı görevlisi hayatını kaybetti. Şüpheler hemen, geçmişte aşı görevlilerini tehdit ederek onları Amerikan ajanı olmakla suçlayan Pakistan Talibanı içindeki gruplar üzerinde yoğunlaştı. Çocuk felciyle mücadele uzmanları yeniden gruplaşarak aşı yapmayı denemeye söz verdi. Ama önce katilleri görevlileri vurmaktan vazgeçirmeye, hatta onlara koruma sağlamaya ikna etmeleri gerekiyor. Bu, Afganistan Taliban'ının ruhani lideri Molla Muhammed Ömer'in aşı ekiplerine yönelik bir koruma anlaşması imzaladığı 2007 yılında, Afganistan'da yapılmıştı. Ancak Pakistan'daki katiller, kimsenin kurallarına uymayan hizip grupları olabilir.
Aşılama çabaları, diğer Müslüman ülkelerde de tehlike altında. Çocuk felci salgınının görüldüğü bir diğer ülke olan Nijerya'da, Boko Haram isimli yeni bir İslamcı militan grup, açık bir şekilde aşıya karşı çıktı. Ancak medyanın çocuk felciyle ilişkilendirdiği tek cinayet vakası, aşılama görevlilerine eşlik eden iki polis memurunun öldürülmesi oldu. Çocuk felci aşılarına karşı çıkılmasının nedenleri arasında, marjinalleşmiş etnik gruplarda görülen korku ve bu korkuyu haklı çıkardığına inanılan tarihi gerçekler bulunuyor. Aşıya karşı yürütülen kampanya, çocuk felcinin halen bir salgın olduğu üç ülkede hastalığın kökünü kazıma çabalarını tehdit ediyor. Bu ülkeler Pakistan, Afganistan ve Nijerya.
1988'de, bağışçıların dünyanın en ücra köylerine sivrisinek ağı, kızamık aşısı, AIDS ilacı, prezervatif, kurt ilacı ve Batı'dan gelen diğer tıbbi malzemeleri dağıtmaya başlamasından çok önce, Rotary International kendini çocuk felcini ortadan kaldırmaya adadı ve aşıyı yapacak ekipler yetiştirdi. Ancak ücra köyler, sadece Batı'nın modernlik anlayışından değil, aynı zamanda kendi hükümetlerinden de şüphe duyan savaş ağalarının hâkimiyetindeydi. 1996 yılında ilaç şirketi Pfizer, kuzey Nijerya'daki bir menenjit salgını sırasında yeni antibiyotiği Trovan'ı test etmişti. 11 çocuk hayatını kaybetti. Deneyde yapılan hatalardan dolayı şirket geçen yıl mağdurlara ödeme yapmaya başladı. Diğer söylentiler de kaynağını gerçek olaylardan alıyor.
ABD'nin istihbarat kurumu CIA, Usame bin Ladin'in orada olduğunu doğrulamak için Pakistan'daki bir villaya girmek amacıyla bir hepatit aşısı kampanyasına sponsor olduğunu itiraf etti. Modern tıp araştırmalarında, ekipler girdikleri evleri (çocuk felci kampanyası olması gerekmiyor) tekrar bulabilmek için yanlarında GPS cihazları taşıyor. İnsansız hava araçları, GPS koordinatlarını kullanıyor. Veziristan'daki savaş ağaları, Predatör insansız hava araçları kaybolana kadar tüm aşıları engelleyeceğini açıkladı. Çocuk felciyle mücadele, aşıların domuz ürünü ya da AIDS'e yol açan virüsü içerdiği ve Müslüman kadınları kısırlaştırmayı amaçladığı yönünde söylentiler yüzünden de sekteye uğruyor. Kulağa en saçma gelen söylentilerin bile bir gerçeklik payı var. AIDS söylentisi, Edward Hooper'ın 1999 tarihli "TheRiver" (Nehir) kitabına dayanıyor. Kitaptaki teoriye göre (daha sonradan çürütüldü) HIV virüsü, şempanzelerin bağışıklık yetersizliği virüsü bulaşmış olan böbrek hücrelerinde geliştirilmiş ilk çocuk felci aşıları, Belçika Kongosu'nda test edildiğinde ortaya çıktı. Kısırlaştırma iddiası da ilk olarak Nijerya'daki bir radyo kanalında, resmi bir göreve getirilmeyen Müslüman bir doktor tarafından dillendirildi. Doktorun kanıtı, aşının bir doğum kontrol hormonu olan estrojen içerdiğini gösteren laboratuar testleriydi. Aşı virüsü, canlı hücrelerin içinde geliştiriliyor. Cenin halindeki buzağı hücreleri, buna tipik bir örnek. Bazen çok ufak miktarda trypsin adında bir sindirim enzimi tatbik ediliyor.
Trypsin kaynaklarından biri de domuz pankreası ki domuz söylentilerin nedeni bu olabilir. Ancak çocuk felci aşısı artık sadece Endonezya gibi Müslüman ülkelerden getiriliyor ve İslam âlimleri, aşının helal olduğunu açıkladı. Dünya Sağlık Örgütü'nün çocuk felciyle mücadele biriminin başında bulunan Doktor Bruce Aylward, polisiye yolların sorunu çözmeyeceğini söylüyor. Bunun yerine sıradan vatandaşın sesini yükseltmesi gerektiğini söylüyor.
THE NEW YORK TIMES