Yaşlılarda Fonksiyonel Kayıplara Yaklaşım
Fonksiyonel durum, kısaca, kişinin yaşadığı ortamı yönlendirebilme ve kendi bakımını sağlayabilme yeteneğidir. Dünya Sağlık Örgütü yaşlılarda sağlık durumunu ölçmenin en iyi yolunun “fonksiyon kayıplarını değerlendirmek” olduğunu belirtmiştir. Bu yazı, birinci basamakta yaşlıların fonksiyonel kayıplarının değerlendirilmesini ele almakta ve yaklaşımı kısaca tartışmaktadır. Fonksiyonel durum değerlendirmesinde iki ölçek kullanılır: “Günlük yaşam etkinlikleri” kişinin öz bakım becerisini, “enstrümantal günlük yaşam etkinlikleri ölçeği” ise kişinin yaşadığı ortamı yönlendirebilme becerisini değerlendirir. Yaşlı kişinin değerlendirilmesinde klasik tıbbi öykü ve fizik muayene yanında fonksiyonel durumla ilişkili bazı alanları özellikle kontrol etmek gerekir: Hareket, denge ve düşme öyküsü, eklem açıklığı, özellikle omuzlar ve eller, görme ve işitme, beslenme durumu, idrar kaçırma, kullanılan ilaçlar ve zihin sağlığı; bu alanların herhangi birinde sorun saptanırsa hızla müdahale edilmelidir. Yaşlının değerlendirmesinde iki gerçek akılda tutulmalıdır: -Yaşlı, fonksiyonel kayıpların yanısıra pek çok duygusal kayıp yaşar, -Yaşlı, sıklıkla, yakınmalarını “doğal” ya da “yaşlılık gereği” kabul ederek bildirmeyebilir.