Sürü bağışıklığı (olarak da adlandırılır sürü etkisi, topluluk dokunulmazlığı, nüfus bağışıklığıveya kitle dokunulmazlığı), bir popülasyonun yeterli bir yüzdesinin bir enfeksiyona karşı aşı yoluyla veya önceki enfeksiyonlar yoluyla bağışık hale geldiğinde bazı hastalıklarda ortaya çıkabilen ve böylelikle bağışıklığı olmayan bireyler için enfeksiyon olasılığını azaltan bulaşıcı hastalıktan dolaylı bir koruma şeklidir. . Bağışık olmayan bireylerin, hastalığın yayılmasını durduran veya yavaşlatan enfeksiyon zincirlerini bozarak hastalık bulaşmasına katkıda bulunma olasılığı düşüktür. Bir topluluktaki bağışık bireylerin oranı ne kadar büyükse, bağışık olmayan bireylerin bulaşıcı bir bireyle temas etme olasılığı o kadar azdır.
Bireyler, daha erken bir enfeksiyondan iyileşerek veya aşılama yoluyla bağışıklık kazanabilirler. Bazı bireyler, bağışıklık yetmezliği veya bağışıklık bastırma gibi tıbbi durumlar nedeniyle bağışıklık kazanamazlar ve bu grup için sürü bağışıklığı çok önemli bir koruma yöntemidir. Sürü bağışıklığı eşiğine ulaşıldığında, hastalık yavaş yavaş popülasyondan kaybolur. Bu eliminasyon, dünya çapında başarılırsa, enfeksiyon sayısının eradikasyon adı verilen kalıcı olarak sıfıra düşmesiyle sonuçlanabilir. Aşılama yoluyla oluşturulan sürü bağışıklığı, 1977’de çiçek hastalığının nihai olarak ortadan kaldırılmasına katkıda bulundu ve diğer hastalıkların azaltılmasına katkıda bulundu. Sürü bağışıklığı yalnızca bulaşıcı hastalıklar için geçerlidir, yani bir kişiden diğerine bulaştığı anlamına gelir, örneğin Tetanoz bulaşıcıdır ancak bulaşıcı değildir, bu nedenle sürü bağışıklığı geçerli değildir.
Sürü bağışıklığı, 1930’larda, önemli sayıda çocuğun kızamığa karşı bağışık hale geldikten sonra, aşılanmayanlar da dahil olmak üzere yeni enfeksiyonların sayısının geçici olarak azaldığı gözlemlendiğinde, doğal olarak ortaya çıkan bir fenomen olarak kabul edildi. Sürü bağışıklığını indüklemek için toplu aşılama, o zamandan beri yaygın hale geldi ve birçok bulaşıcı hastalığın yayılmasını önlemede başarılı oldu.Aşılamaya maruz kalma, sürü bağışıklığını zorlaştırarak önlenebilir hastalıkların yetersiz aşılama oranlarına sahip popülasyonlarda kalmasına veya geri dönmesine izin verdi.
Tam sürü bağışıklık eşiği (HIT), hastalığın temel üreme sayısına bağlı olarak değişir. Yüksek eşik değerine sahip bir hastalığa örnek,% 95’i aşan HIT ile kızamıktır.
Sürünün etkileri dokunulmazlık
1. Bağışıklığı olmayanların korunması
Bazı kişiler aşılamadan sonra bağışıklık geliştiremezler veya tıbbi nedenlerle aşı yapılamazlar. Yenidoğan bebekler, güvenlik nedenleriyle veya pasif bağışıklık aşıyı etkisiz hale getirdiği için pek çok aşı alamayacak kadar küçüktür. HIV / AIDS, lenfoma, lösemi, kemik iliği kanseri, bozulmuş dalak, kemoterapi veya radyoterapi nedeniyle immün yetmezliği olan kişiler, daha önce sahip oldukları herhangi bir bağışıklığı kaybetmiş olabilir ve aşılar, immün yetmezliklerinden dolayı onlar için herhangi bir işe yaramayabilir.
Aşılananların bir kısmı uzun süreli bağışıklık geliştirmeyebilir. Aşı kontrendikasyonları, bazı kişilerin aşılanmasını engelleyebilir. Bağışıklık olmamasına ek olarak, bu gruplardan birindeki bireyler, tıbbi durumları nedeniyle enfeksiyondan kaynaklanan komplikasyonlar geliştirme riski daha yüksek olabilir, ancak nüfusun yeterince büyük bir yüzdesi bağışıksa, yine de korunabilirler.
Bir yaş grubundaki yüksek bağışıklık seviyeleri, diğer yaş grupları için sürü bağışıklığı oluşturabilir. Yetişkinleri boğmacaya karşı aşılamak, hastalığa bağlı komplikasyon riski en yüksek olan, aşılanamayacak kadar küçük bebeklerde boğmaca insidansını azaltır. Bu, özellikle küçük bebeklere olan bulaşmaların çoğundan sorumlu olan yakın aile üyeleri için önemlidir. Aynı şekilde, pnömokok aşısı alan çocuklar, daha genç, aşılanmamış kardeşler arasındaki pnömokok hastalığı insidansını azaltır. Çocukları pnömokok ve rotavirüse karşı aşılamak, bu aşıları normalde almayan daha büyük çocuklar ve yetişkinler için pnömokok ve rotavirüse atfedilebilir hastaneye yatışları azaltma etkisine sahiptir. İnfluenza, yaşlılarda genç yaş gruplarına göre daha şiddetlidir, ancak influenza aşıları, bağışıklık sisteminin yaşla birlikte zayıflaması nedeniyle bu demografide etkisizdir. Okul çağındaki çocukların, yaşlıları aşılamadan daha etkili olan mevsimsel grip aşısı için önceliklendirilmesinin yaşlılar için belirli bir derecede koruma sağladığı gösterilmiştir.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) için, bir cinsteki yüksek bağışıklık seviyeleri, her iki cinsiyet için de sürü bağışıklığına neden olur. Bir cinsiyeti hedef alan CYBE’lere karşı aşılar, hedef cinsiyette aşı alımı yüksekse, her iki cinste CYBE’lerde önemli düşüşlere neden olur. Bununla birlikte, dişi aşılamadan sürü bağışıklığı eşcinsel erkeklere kadar uzanmaz. Hedef cinsiyet arasında aşı alımı düşükse, hedef cinsiyetin yeterince korunabilmesi için diğer cinsiyetin aşılanması gerekebilir. Yüksek riskli davranışlar CYBE’lerin ortadan kaldırılmasını zorlaştırır, çünkü enfeksiyonların çoğu orta derecede riskli kişiler arasında meydana gelse de, bulaşmaların çoğu yüksek riskli davranışlarda bulunan kişilerden kaynaklanır. Bu nedenlerle, belirli popülasyonlarda, sürü bağışıklığını sağlamak için yüksek riskli kişileri veya her iki cinsten bireyleri aşılamak gerekebilir.
2. Evrimsel basınç ve serotip değişimi
Sürü bağışıklığının kendisi, sürü bağışıklığından kaçabilen ve daha önce bağışık olan bireyleri enfekte edebilen, kaçış mutantları olarak adlandırılan yeni suşların üretimini teşvik ederek viral evrimi etkileyen, patojenler üzerinde evrimsel bir baskı görevi görür. Yeni suşların evrimi, serotip değişimi veya serotip değişimi olarak bilinir, çünkü belirli bir serotipin prevalansı yüksek bağışıklık seviyelerine bağlı olarak azalır ve diğer serotiplerin onun yerini almasına izin verir.
Moleküler seviyede, virüsler, virüsün yüzey antijenini, tipik olarak virüs kapsidinin bir proteinini kodlayan viral genom kısmında mutasyonların biriktiği ve viral epitopta bir değişiklik meydana getirdiği antijenik sürüklenme yoluyla sürü bağışıklığından kaçar. Alternatif olarak, dolaşımda daha fazla suş olduğunda daha yaygın olan ayrı viral genom segmentlerinin yeniden sınıflandırılması veya antijenik kayma da yeni serotipler üretebilir. Bunlardan herhangi biri meydana geldiğinde, hafıza T hücreleri artık virüsü tanımaz, bu nedenle insanlar, dolaşımdaki baskın suşa karşı bağışık değildir. Hem influenza hem de norovirüs için salgınlar, yeni bir baskın tür ortaya çıkana kadar geçici olarak sürü bağışıklığını indükler ve art arda salgın dalgalarına neden olur. Bu evrim, sürü bağışıklığına bir meydan okuma oluşturduğundan, geniş ölçüde nötralize edici antikorlar ve spesifik bir serotipin ötesinde koruma sağlayabilen “evrensel” aşılar geliştirme aşamasındadır.
Karşı ilk aşılar Streptococcus pneumoniae antibiyotiğe dirençli tipler dahil olmak üzere aşı serotiplerinin (VT’ler) nazofarengeal taşınmasını önemli ölçüde azaltmıştır, ancak aşı dışı serotiplerin (NVT’ler) artan taşınmasıyla tamamen dengelenmiştir. NVT’ler VT’lerden daha az invaziv olduğundan, bu hastalık insidansında orantılı bir artışla sonuçlanmadı. O zamandan beri, ortaya çıkan serotiplerden koruma sağlayan pnömokok aşıları tanıtıldı ve ortaya çıkışlarını başarıyla karşıladı. Gelecekte kayma olasılığı devam etmektedir, bu nedenle bununla başa çıkmak için daha fazla strateji, VT kapsamının genişletilmesini ve daha fazla yüzey antijenine sahip olan öldürülmüş tam hücreleri veya çoklu serotiplerde bulunan proteinleri kullanan aşıların geliştirilmesini içerir.
3. Hastalıkların yok edilmesi
Bir popülasyonda yeterli bir süre boyunca sürü bağışıklığı kurulur ve sürdürülürse, hastalık kaçınılmaz olarak ortadan kaldırılır – artık endemik bulaşma olmaz. Dünya çapında ortadan kaldırılırsa ve vaka sayısı kalıcı olarak sıfıra indirilirse, o zaman bir hastalığın ortadan kaldırıldığı ilan edilebilir. Bu nedenle, yayılma, bulaşıcı hastalıkların yayılmasını kontrol etmeye yönelik halk sağlığı girişimlerinin nihai etkisi veya nihai sonucu olarak kabul edilebilir.
Yok etmenin faydaları arasında, hastalığın neden olduğu tüm hastalık ve ölüm oranlarını sona erdirmek, bireyler, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve hükümetler için mali tasarruflar ve hastalığı kontrol etmek için kullanılan kaynakların başka yerlerde kullanılmasını sağlamak bulunmaktadır. Bugüne kadar, sürü bağışıklığı ve aşılama kullanılarak iki hastalık ortadan kaldırıldı: sığır vebası ve çiçek hastalığı. Sivil huzursuzluk ve modern tıbbın güvensizliği bunu zorlaştırsa da, sürü bağışıklığına dayanan yok etme çabaları halihazırda poliomiyelit için devam etmektedir.
Sürü bağışıklığının mekanizması
Bir hastalığa karşı bağışık olan bireyler, hastalığın yayılmasında bir engel görevi görür, hastalığın başkalarına bulaşmasını yavaşlatır veya önler. Bir bireyin bağışıklığı, doğal bir enfeksiyon yoluyla veya aşılama gibi suni yollarla elde edilebilir. Nüfusun kritik bir kısmı bağışıklık kazandığında, buna sürü bağışıklık eşiği (HIT) veya sürü bağışıklık düzeyi (HIL), hastalık artık popülasyonda devam etmeyebilir ve endemik olmayı bırakabilir.
Sürü bağışıklığının teorik temeli genellikle aşıların katı bağışıklığı uyardığını, popülasyonların rastgele karıştığını, patojenin bağışıklık tepkisinden kaçmak için evrimleşmediğini ve hastalık için insan dışı vektör olmadığını varsayar.
|Hastalık||Bulaşma||R0||HIT|
|Kızamık||Havadan||12–18||% 92–95|
|Boğmaca||Havadaki damlacık||12–17||% 92–94|
|Difteri||Tükürük||6–7||% 83–86|
|Kızamıkçık||Havadaki damlacık|
|Çiçek hastalığı||5–7||% 80–86|
|Çocuk felci||Fekal-oral yol|
|Kabakulak||Havadaki damlacık||4–7||% 75–86|
|COVID-19


(Kovid19 pandemisi)
|2.5–4||% 60–75|
|SARS


(2002–2004 SARS salgını)
|2–5||% 50–80|
|Ebola


(Batı Afrika’da Ebola virüsü salgını)
|Vücut sıvıları||1.5–2.5||% 33–60|
|Grip


(grip salgını)
|Havadaki damlacık||1.5-1.8||% 33–44|
- R0⋅S = 1. {displaystyle R_ {0} cdot S = 1.}
- pc = 1−1R0. {displaystyle p_ {c} = 1- {frac {1} {R_ {0}}}.}
Pasif bağışıklık
Bir patojene karşı antikorlar bir kişiden diğerine aktarıldığında, bireysel bağışıklık da pasif olarak kazanılabilir. Bu, doğal olarak meydana gelebilir, bu suretle esas olarak immünoglobulin G antikorları olmak üzere maternal antikorlar plasenta boyunca ve kolostrumda fetüslere ve yenidoğanlara aktarılır. Pasif bağışıklık, duyarlı bir kişiye bağışıklık kazanmış bir kişinin serumundan veya plazmasından antikorlar enjekte edildiğinde yapay olarak da kazanılabilir.
Pasif bağışıklıktan sağlanan koruma anında gerçekleşir, ancak haftalar ila aylar arasında azalır, bu nedenle sürü bağışıklığına herhangi bir katkı geçicidir. İnfluenza ve tetanoz gibi özellikle fetüsler ve yenidoğanlar arasında şiddetli olan hastalıklarda, çocuğa antikor transfer etmek için hamile kadınlar aşılanabilir. Aynı şekilde, enfeksiyon geçirme olasılığı daha yüksek olan veya enfeksiyondan komplikasyon geliştirme olasılığı daha yüksek olan yüksek riskli gruplar, bu enfeksiyonları önlemek veya semptomların şiddetini azaltmak için antikor preparatları alabilir.
.