Amerika Birleşik Devletleri'nin idari bölümleri
Amerika Birleşik Devletleri'nin siyasî birimleri ve bölümleri arasında aşağıdakiler bulunur:
- 50 eyaleti (bunlardan dördü Commonwealth resmî lakabını taşır). Eyaletler county'lerden oluşur (Louisiana eyaleti county yerine parish, Alaska ise borough terimini kullanır). County, eyaletleri oluşturan ikinci derece bir idari birim olması ve kendisi de belediye bölgelerinden oluşması bakımından bakımından Türkçede "ilçe" kavramına yakın olmakla beraber, diğer yönetimsel ayrıntıları bakımından Türkiye'deki ilçelerden farklıdır. County'ler township'lere (New York ve New England eyaletlerinde ise town terimi kullanılır) bölünür. (Town ve township Türkçe "kasaba" olarak çevrilebilir, ama ABD'nin farklı eyaletlerinde bunların idari yapılanmaları farklılıklar gösterir, Türkiye'deki köy veya belediye yapılanmasından çok farklı olabilir.) Bir eyaletin kentsel bölgeleri tüzelleşmiş şehir (city), kasaba (town), köy (village) ve diğer yerel yönetimler şeklinde, ve bunlara tâbi veya otonom amme işletmeleri (public authority) ve kurumları olarak örgütlenebilir. İlk 13 Eyalet, eyalet statülerinin Amerikan Bağımsızlık Bildirisi ile, 4 Temmuz 1776'da başladığını kabul eder. Diğer 37 eyaletin her biri ABD Kongresi'nin bir kanunu ile Birleşik Devletler'e kabul edilmiştir.
- Columbia Bölgesi (District of Columbia veya kısaca D.C.), Birleşik Devletler'in Başkenti. Columbia Bölgesi, eyalet olmasa ve Kongre'de oy hakkına sahip olmasa da, D.C. mukimleri (D.C.'de ikamet edenler) başkanlık seçimlerinde oy kullanabilir ve Seçiciler Kurulu'nda (Electoral College) üç seçmenleri vardır.
- Yerli Amerikalı rezervasyonları yarı otonom statüye sahiptir. Her rezervasyon bir eyaletin parçasıdır ve mukimleri içinde bulundukları eyaletin bir mukimi olarak oy kullansa ve federal vergi ödese de, rezervasyonlar çoğu eyalet ve yerel yönetim kanunundan muaftır. Rezervasyonların statülerinin muğlak olması kızılderili kabilelerine hem bazı fırsatlar vermiş (örneğin kumarın yasak olduğu eyaletlerde kumarhane işletmek gibi), hem de zorluklar yaratmıştır (hangi kanunların geçerli olduğundan emin olamayan şirketlerin bu nedenle bazı kızılderili topraklarında yatırım yapmaması gibi).
- Birleşik Devletler toprakları (Territory) belli bir eyalete ait olmayan, federal devletin denetiminde olan topraklardır. (Territory, devlet egemenliği altındaki alan, toprak demektir.) Territory'ler enkorpore olmuş (incorporated) (yani asıl ABD'nin parçası) veya enkorpore olmamış (unincorporated) (yani ABD'ye katılmamış) olabilir. Bunlar için "possession" (zilyetlik), "overseas territory" (denizötesi topraklar) veya "commonwealth" (kamu varlığı) terimleri kullanılır. Territory'ler ayrıca organize olmuş (organized) ve organize olmamış olarak sınıflandırılır. Organize olmuş federal topraklar, ABD Kongresinin bir kurucu yasası (Organic Act) ile verilmiş özerkliğe sahiptir, organize olmamış olanlar ise özyönetim için doğrudan verilmiş izni olmayanlardır. Burada "organize" terimi Türkçedeki düzenli olmak anlamında değil, bu statünün verildiği kanunlara "Organic Act" (Organik yasa) denmesinden kaynaklanır. Amerikan hukukundaki anlamıyla "Organic", organize bir tüzel varlık için kurucu, onun yasalarını meydana getirici demektir, dolayısıyla organized, Türkçede "teşkilatlanmış" veya "yapısallaşmış" olarak anlaşılabilir. Mevcut 50 eyaletten 31'i, Birlik'e dahil edilmeden önce ABD'nin organize enkorpore bölge'si statüsündeydi. 1959'dan beri ABD'nin tek bir enkorpore bölgesi vardır (Palmyra Atolu) ama ABD, çeşitli enkorpore olmamış (organize olmuş veya olmamış) bölgeler üzerinde kontrolünü sürdürmektedir.
- Askeri üsler, yabancı ülkelerde bulunan Amerikan sefaretleri ve konsoloslukları ve Columbia Bölgesi, sadece federal birliğin nüfuzundadır. Federal birlik, eyaletlerden oluşan bir birlik olarak Birleşik Devletleri meydana getirir.
- Yarı politik bölümler, Doğal koruma bölgeleri ve okul bölgeleri gibi, genelde özel, coğrafi olarak tanımlanmış kamu alt idareleridir.
- Bazı yerel yönetim işlevlerini yerine getiren tanınmlı kuruluşlar, örneğin ev sahibi birlikleri. Normalde yerel yönetimler için belirlenmiş kanun ve tüzüklerin bu tür kuruluşlara da uygulanması gerektiği mahkeme kararları ile belirlenmiştir.
Hepsi birlikte ABD'de yaklaşık 85.000 siyasi varlık olduğu kestirilebilir. ABD'nin siyasi birimleri ve bölümleri toplam ABD topraklarının bir altkümesini oluşturur.
İçindekiler
- 1 Politik birimler ve çalışma sistemleri
- 2 ABD topraklarının federal denetimi
- 3 Eyaletler
- 4 Eyaletler tarafından idare edilmeyen yetki alanları
- 5 Seçim bölgeleri
- 6 Diğer bölgeler
- 7 Hükümetimsi organlar
- 8 Ayrıca bakınız
- 9 Kaynakça
- 10 Dış bağlantılar
Politik birimler ve çalışma sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Amerika Birleşik Devletleri'nin birincil idari birimi, federal birlikten sonra, eyalettir. Teknik olarak ve hukuken, eyaletler ABD'den yaratılmış bölümler değil, ABD'yi oluşturan birimlerdir, çünkü ABD ve onu oluşturan eyaletler, paralel bir egemenlik sistemi içinde faaliyet gösterirler. ABD Anayasa Mahkemesi'nin çeşitli kararlarına göre, eyaletler ve ABD (yani 50 eyalet ve Columbia Bölgesi ile eşsınırlı olan federal devlet) egemen yetki alanlarıdır. ABD'nin egemenliği ABD Anayasası'nın hükümleriyle kesin şekilde sınırlandırılmıştır, buna karşın her bir eyaletin egemenliği, iki nokta dışında sınırsızdır: (1) Her eyaletin ABD Anayasası aracılığıyla ABD'ye aktarmış olduğu egemenliği ve güçleri ve (2) Eyaletin kendi anayasasının hükümleri, genelde (ama hep değil) eyaletin egemenliğini uygulamasına belli kısıtlar getirir.
Çoğu eyalet kendi egemenliğinin uygulamasını merkezsizleştirir. Bu tipik olarak üç seviyede olur ama en az iki, ve bazen üçten fazla seviyede de olabilir. Merkezsizleştirmenin ilk seviyesi eyalet düzeyinde olur, eyalet yönetiminin doğrudan kontrolü altında çalışan kuruluşlardan oluşur, nüfus müdürlüğü, motorlu taşıt veya halk sağlığı daireleri gibi. İkinci seviye, genelde county (Alaska'da borough, Louisianna'da parish denir) düzeyidir, bu eyaletin idari bir bölümüdür (bazen, örneğin metropol belediye durumunda eyaletin bir alt bölümü olmaktan da öte bir özelliği olabilir). Bu ikinci düzey kuralının bir istisnası Connecticut'tur, bu eyalet 1960'ta county yönetimini yürürlükten kaldırmıştır. Çoğu eyalette görülen üçüncü bir düzey, township olarak adlandırılan ve county'nin idari bir alt birimi olan, kent düzeyinde yerel yönetimdir.
County'ler eyalet yönetim faaliyetlerine yerel destek vermek amacını taşırlar, örneğin emlak vergi gelirlerinin toplanmasında (county'ler genelde vergilendirme yetkisine sahip değildirler), ama genelde belediyelerce sunulan hizmetleri sağlamazlar. Township'ler, bir belediyeye dahil olmayan bölgelerde halka yerel hizmetler temin ederler.
Bazı eyaletlerde, Michigan gibi, eyalet üniversiteleri eyalet anayasası gereği otonom hukuki yetki alanı olarak tanımlanmışlardır, bir metropol belediyeninkine yaklaşık eşit bir özel statüye sahiptirler. Yani, örgütler tüzelleştikçe belediyeymiş gibi faaliyet göstermeye başlarlar, ama içinde bulundukları belediyenin çoğu yasama ve idari kontrolünden özerk olmaları nedeniyle, eyaletin idari birimlerine benzer hâle gelirler, bazı bakımlardan county'lere eşit veya hatta onlardan üstün olabilirler.
Bazı eyaletlerde şehirler township'lerden bağımsız olarak faaliyet gösterir. Bazı şehirler (ve Virginia'daki tüm şehirler) hiçbir bir county'nin yetki alanı içinde olmadan faaliyet gösterir. Şehirler (bazen town, yani kasaba olarak da adlandırılır) county ve townshiplerden farklıdır, çünkü eyaletin idari bölümlerinden değildirler. Bunlar hukuken Eyalet tarafından tanınan yarı özerk belediye şirketleridir. Esasta, bir belediye şirketi olan şehir, eski çağlardaki şehir devletlerin modern bir biçimidir, bu tür egemen varlıklar günümüzdeki örnekleri arasında Monako, San Marino, Singapur ve Vatikan sayılabilir.
Federal hükümetin altbirimlerinin başında Columbia Bölgesi (District of Columbia) gelir, burada bulunan ABD Kapitol binası, ABD yönetiminin yasama mekânıdır. ABD Kongresi, Columbia Bölgesi ve federal hükümet tarafından kontrol edilen diğer tüm topraklar üzerinde tek başına yetki kullanır.
Dört eyalet (Massachusetts, Pennsylvania, Virginia, and Kentucky) kendilerini "commonwealth" (kamu varlığı) olarak adlandırırlar, bu terim onların kuruluş tüzüklerinden ve anayasalarından kaynaklanır. Federal bağlamda, "commonwealth" terimi "territory" ile "state" (İngilizce hem "bağımsız devlet" hem "ABD eyaleti" anlamında) arasında bir statüye karşılık gelir, ama kendini bu şekilde tanımlayan bu dört eyalet ile ilgili değildir. Federal düzeyde bir eyalete "state" (eyalet) veya "commonwealth" denmesinin bir farkı yoktur, bu eski terim günümüzde önemsiz hâle gelmiştir.
Kuzey Mariana Adaları, ABD ile ilişkili bir commonwealth'dir. Bir gün eyalet olma mertebesine ilerleyebilir veya bağımsızlığı seçebilir, Filipinler'in pek çok yıl bir ABD commonwealth'i olduktan sonra bağımsız olması gibi. Bir federal toprak (territory), "organize olmuş" veya "organize olmamış" olsun, (eyalet bir yana) bir commonwealth'e kıyasla çok daha az sayıda hakka sahiptir, ama bir "possession" (zilyetlik)'ten bir nebze daha önde sayılabilir çünkü "possession"da daimi bir nüfus yoktur ve dolayısıyla basit bir yönetime dahi gerek göstermez.
ABD topraklarının federal denetimi[değiştir | kaynağı değiştir]
ABD Kongresi[değiştir | kaynağı değiştir]
- Birlik'e yeni eyaletler Kongre tarafından kabul edilebilir; ama başka bir Eyalet'in yetki sınırları için yeni bir Eyalet kurulmayacaktır; iki Eyaletin ve onların parçalarının birleşmesi ile bir Eyalet oluşturulmayacaktır; ilgili eyaletlerin Yasama Organları ve Kongre'nin onayı olmadan.
- Kongre, Birleşik Devletler'e ait Mülk ve Toprakla ilgili gereken Kural ve Yönetmelikleri kullanmak ve geçirmek Hakkına sahip olacaktır; Anayasa'da yazan başka hiçbir madde, Birleşik Amerika veya herhangi bir Eyalet'in haklarına dokunduğu sonucu çıkartılamaz.
Eyaletlerin parçası olmayan toprak birimler üzerinde Kongre'nin gücü ayrıcalıklı (münhasır) ve evrenseldir. Federal toprak, Birliğin bir eyaleti haline gelince eyalet, yetkilerinde meydana gelen değişikliklere rıza göstermelidir. Bu ilke bir kere ihlal edilmiştir, Amerikan İç Savaşı'ndan önceki aylarda Virginia eyaleti ABD'den çekilince, eyaletin kuzey batısında oluşan ayrılıkçı bir halk meclisi Virginia'dan kopmaya karar verip Batı Virginia eyaletini kurmuştur.
ABD İçişleri Bakanlığı[değiştir | kaynağı değiştir]
3 Mart 1849'da, 30. Kongre'nin son günlerinde, ABD topraklarının içişlerine bakacak bir İçişleri Bakanlığı (U.S. Department of the Interior) kurulması için bir yasa kabul edildi. İçişleri Bakanlığı'nın geniş bir sorumluluk yelpazesi vardır, bunların arasında toprak yönetimlerinin düzenlenmesi ve kamu topraklarıyla ilgili temel sorumlulukları sayılabilir.
Başka ülkelerde benzer şekilde adlandırılan bakanlıklardan farklı olarak, ABD İçişleri Bakanlığı yerel yönetimlerden veya kamu idaresinden sorumlu değildir. Bunun iki istisnası kızılderili rezervasyonlarına bakan Kızılderili İşleri Bürosu (Bureau of Indian Affairs) ve bağımlı adalara bakan Ada İşleri Ofisi (Office of Insular Affairs)'dir, bu iki kuruluş bakanlığa bağlıdır.
Eyaletler[değiştir | kaynağı değiştir]
Bağımsızlık Bildirisi yapıldığında, ABD 13 eyaletten oluşmaktaydı, bunlar Birleşik Krallık'ın eski sömürgeleriydi. İzleyen yıllarda, eyaletlerin sayısı düzenli şekilde artmıştır; batıya doğru genişleme, fetih ve Amerikan devletinin toprak satın alımı, ve mevcut eyaletlerden bazılarının bölünmesi sonucu, günümüzdeki 50 Birleşik Eyalete ulaşılmıştır:
Ülkenin federal sistemi nedeniyle eyalet ve millî hükümet arasındaki ilişki karmaşıktır. ABD hukukuna göre, eyaletler egemen varlıklardır, her bir eyaletin gücü federal yönetimden değil, o eyaletin vatandaşlarından kaynaklanır. Egemen eyaletler egemenliklerinin bir kısmını merkezî yönetime devredince ABD'nin federal yönetimi meydana gelmiştir. Devrettikleri egemenlik mutlak değildir. Bu yetki devrinin mantıksal sonucu olarak, federal yönetimin sınırlı bir egemenliğe sahiptir ve eyaletlerin, federal yönetime devretmedikleri güçleri korumuştur. Federal yönetimin yetkili olduğu alanlarda federal kanunlar eyalet kanunlarını geçersiz kılabilir, ama federal yönetimin güçleri ABD Anayasası tarafından devredilmiş sınırlı egemenliğe tâbidir. (ABD Anayasası'nın Onuncu Ek Maddesi federal hükümete devredilmemiş güçlerin eyaletlere ait olduğu belirtilir ama bu bariz bir gerçek olduğu için bir belit (truism) olduğu kabul edilir.)
ABD Anayasa Mahkemesi, Texas v. White davasında, eyaletlerin ayrılma hakkı olmadığı kararını vermiş, ama "ihtilal, veya eyaletlerin onayı ile" bölünme olasılığını kabul etmiştir.[1][2] ABD Anayasası gereği eyaletler dış politika yürütemezler.
50 eyalet üç ayrık kısma bölünebilir:
- "Kıta ABD", "Aşağı 48", daha doğru olarak "bitişik ABD" veya "sınırdaş ABD" olarak da bilinir.
- Fiziksel olarak Kanada'ya bitişik olan Alaska.
- Büyük Okyanus'un ortasında bulunan Hawaii takım adası.
Birleşik Devletler ayrıca çeşitli topraklar, bölgeler ve zilyetliklere de sahiptir. Bunların başta geleni Columbia Bölgesi'ndeki federal bölge ve bazı denizaşırı adasal bölgelerdir, bunların en önemlisi Amerikan Samoası, Guam, Kuzey Mariana Adaları, Porto Riko ve ABD Virgin Adaları sayılabilir. 20. yüzyıl başında İspanya'yla olan savaşta kazanılan adalar artık yabancı toprak sayılmamaktadır; buna karşın ABD Anayasa Mahkemesi bu adaların otomatik olarak ABD anayasasının yetki sahası içinde olmadığına hüküm vermiş, Anayasa'nın hangi bölümlerinin bu adalara uygulanabileceğinin ABD Kongresi'nin takdirine kaldığını belirtmiştir. Bunun tek istisnası, ABD'nin tek katılmış toprağı olan Palmyra Atolü'dür; burası örgütlenmemiş ve ıssızdır.
Eyaletlerin bölümleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Countyler[değiştir | kaynağı değiştir]
Eyaletler, daha küçük idari birimlere bölünmüştür iki eyalet haricinde bunlar county olarak adlandırılır. İstisnalar Alaska ve Lousiana eyaletleridir. Alaska eyaletin bir kısmı borough olarak adlandırılan alt birimler şeklinde düzenlenmiştir; eyaletin geri kalanı Unorganized Borough olarak adlandırılır, burası hiçbir borrough'ya ait değildir, ve "nüfus sayım alanları" (census area) olarak bölünmüştür. Louisiana ise, county dengi parish'ler olarak bölünüştür. Ayrıca bazı eyaletlerde bulunan bağımsız şehirler hiçbir county'ye ait değildir. Bir diğer tip teşkilatlanma, şehir ve county'nin birleşip bağımsız bir şehir olarak faaliyet göstermesidir. Virginia'da 39 bağımsız şehir vardır, ayrıca countylere ait olmayan ve onlarla bütünleşmemiş bağımsız şehirler arasında Baltimore, Maryland, St. Louis, Missouri, ve Carson City, Nevada sayılabilir. county'lerde birden çok şehir, kasaba, köy veya hamlet olabilir, bazen de bir county bir şehrin sadece bir kısmını kapsayabilir. County'lerin siyasi ve hukuki önemi değişken olabilir ama hep bir eyaletin alt birimidirler. Bazı şehirler county'leri ile bütünleşmiş ve eşsınırlıdır, örneğin Denver, San Francisco ve Philadelphia, yani bu county'lerin tamamı tek bir belediyedir, bu belediye yönetimi aynı zamanda county hükümetini yönetir. New York, kendisini oluşturan beş county ile eşsınırlıdır. Daha çok ayrıntı için county ve ABD county istatistikleri maddelerine bakınız. Çoğu eyaletteki county'ler township'lere bölünmüştür, bunlar tanım olarak county'nin idari alt birimleridir. Bazı eyaletlerde, örneğin Michigan'da, bir township, eyalet hükümetine bir kuruluş belgesi (charter) sunarak kendisine "charter township" statüsü elde eder, bu bir tip karma belediye ve township statüsüdür (bir township için bir şehrin tüm sorumluluklarını almadan bazı haklarını elde etmesini sağlar), metropol belediyenin karışık bir county ve belediye olmasına benzer şekilde.
Şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]
ABD'de yaklaşık 30.000 tüzelleşmiş (incorporated) şehir vardır, bunlar farklı derecelerde özerktirler.
Townshipler[değiştir | kaynağı değiştir]
Township, bir şehir ile county arasındaki bir ara mülki terimdir; şehirler bazen county sınırlarını aşabilir, ama townshipler bunu yapmaz. Bazı township'lerin hükümeti ve politik gücü vardır, diğerler sadece coğrafi bir tanımlamadır. ABD'deki township'ler genelde Kamu Arazi Haritalama Sistemi (Public Land Survey System)'nin ürünüdür. Daha çok bilgi için survey township ve civil township maddelerine bakınız. Township'ler section'lara (bölümlere) bölünür, bunların ayrı yönetimi olmaz.
Township ve town (kasaba) terimleri birbirleriyle yakından ilişkilidir (çoğu tarihî belgede iki terim birbiri yerine kullanılır). Ancak, kasaba ve township'lere verilen güçler eyaletten eyalete çok farklılık gösterir. New England'da kasabalar yerel yönetimin başlıca biçimidir, diğer eyaletlerde county'lerin pek çok işlevini sağlar. Kaliforniya'da buna karşın, Yönetim Kanununun ilgili maddeleri "town" sözcüğünün "city" (şehir) anlamına geldiği, ama "charter city" değil de özellikle "general law city" (genel hukuk şehri) anlamına geldiği belirtilir. General law city'ler, eyalet yasaları ile meydana gelmişlerdir ve o yasalar ile kontrol edilir, charter city'ler ise kendi kuruluş yasaları ile yönetilirler.
Eyaletler tarafından idare edilmeyen yetki alanları[değiştir | kaynağı değiştir]
Federal bölgeler (districts)[değiştir | kaynağı değiştir]
Kongre'nin doğrudan otoritesi altında ve ayrı bir federal bölge olan Columbia Bölgesi, Maryland ve Virginia tarafından Federal Devlete bırakılmış toprak üzerinde oluşturulmuştur. Ancak, Virginia tarafından verilen toprak 1846'da o eyalete geri verilmiştir. Columbia Bölgesi herhangi eyaletin parçası değildir ve ABD Kongresi şehir üzerinde "her durum için münhasır yetki hakkına sahiptir"; buna rağmen, District of Columbia Home Rule Act (Columibia Bölgesi Yerek Yönetim Yasası) belediye başkanı ve belediye encümeni dahil olmak üzere sınırlı bir yerel yönetim hakkı (home rule) tanımaktadır.
Kızılderili rezervasyonları[değiştir | kaynağı değiştir]
Amerikan Kızılderili rezervasyonları, Birleşik Devletler içinde yer alan ayrı ve özel bir siyasi alt birim sınıflandırmasıdır. ABD kanunlarına göre, Kızılderili kabileleri egemen milletler olarak sayılır, yani yasal otoriteleri federal ve eyalet devletlerinden bağımsızdır. Ancak, bu kabile egemenliği tanımına göre, eyalet yasalarının denetiminden muaf olmalarına rağmen, federal devletten bağımsız davranamazlar. 19. yüzyıl sonlarına kadar, ABD devleti ve Yerli Amerikalı gruplar arasındaki anlaşmalar genelde "antlaşma" olarak adlandırılmış ama günümüzde bu anlaşmaların nasıl adlandırılmış ulursa olsun, devlet kanunu sayılırlar. 1883 Dawes Yasası'ndan beri Kızılderili kabileleri ile yeni bir antlaşma yapılmamıştır.
Bölgeler (territories)[değiştir | kaynağı değiştir]
Ne bir eyalete ait ne de bir Yerli Millet'e tahsis edilmiş bölgeler genelde ABD yönetimi tarafından hukuken toprak (territory) olarak tanımlanmıştır. Territory federal kanuna göre hukuki bir tanıma sahip olduğu için, "adasal alan" (insular area) terimi jenerik olarak kullanılır. Bunlar enkorpore olmuş toprak (yani ABD Anayasası hükümlerine dahil edilmiş) veya enkorpore olmamış (yani ABD Anayasası'nın geçerli olmadığı bölgeler) olabilir. 1789'da Kuzeybatı topraklarının örgütlenmesinden sonra, bir Eyalet olarak katılmamış olan tüm alanlar, organize enkorpore topraklar olarak, yerel düzeyde biraz özerklik ile, Kongre'nin direkt kontrolü altında oldular. 1959'da Hawaii'nin kabulünden sonra başka enkorpore toprak olmamıştır, meskun olmayan Palmyra Atoll hariç. Palmyra Atolü önceden Hawaii Toprağı'na aitti ama Hawaii'nin kabulüne dahil edilmemişti. Diğer bazı deniz ötesi enkorpore olmamış topraklar artık bağımsız ülkelerdir, örneğin Küba, Filipinler, Mikronezya Federe Devletleri ve Palau.
Eyaletlerden farklı olarak, adasal alanlarda egemenlik yerel insanlara ait değil, sadece Kongre'nindir. Çoğu yerde bir Organik Yasa ile Kongre öz yönetim vermiştir, bu Organik Yasalar yerel bir anayasa işlevine sahiptir. Kuzeybatı Talimnamesi tarafından topraklara, ABD Kongresine oy hakkı olmayan bir delege yollama hakkını verilir.
Hukuken ABD "toprağı" (territorysi) sayılması gereken deniz ve ada egemenlik hakları ile ilgili bazı uluslarararası anlaşmazlıkları sürmektedir. Bakınız ABD'nin uluslararası toprak anlaşmazlıkları.
Adasal alanlar (insular areas)[değiştir | kaynağı değiştir]
- Enkorpore olmuş
- Palmyra Atolü (meskun değil; The Nature Conservancy'nin mülkiyetinde ama Ada İşleri Ofisi (Office of Insular Affairs) tarafından idare edilmekte; ABD Küçük Dış Adaları'nın (United States Minor Outlying Islands) parçasıdır.
- Enkorpore olmayan
- Amerikan Samoa (organize olmamış; ABD İçişleri Bakanlığının denetimi altından kendini yönetiyor)
- Guam (1950 Organik Yasası ile organize olmuş)
- Kuzey Mariana Adaları (commonwealth, 1977 Anlaşması (Covenant) ile organize olmuş)
- ABD Virgin Adaları (1954 Revize Edilmiş Organik Yasası ile organize olmuş) Palmyra Atol'u ile birlikteki, aşağıdaki meskun olmayan topraklar ABD Küçük Dış Adaları'nı oluşturur:
Bazı ABD devlet kaynakları ayrıca Bajo Nuevo Bank ve Serranilla Bank'ı adasal alanlar arasında saymaktadır, bunları ABD Küçük Dış Adalarına dahil etmektedir. Bu iddialar uluslararası düzeyde kabul edilmemiştir.
ABD, 18 Temmuz 1947'den 1 Ekim 1994'e kadar Pasifik Adaları Vesayet Toprakları'nı (Trust Territory of the Pacific Islands) idare etmiştir, ama daha sonra bu dört politik birim ile yeni bir siyasi ilişkiye girmiştir (bunlardan biri yukarıda belirtilen Kuzey Mariana Adaları'dır, diğerleri aşağıda belirtilen özgürce ortaklaşmış devletlerdir (Associated state)).
Özgürce ortaklaşmış devletler[değiştir | kaynağı değiştir]
Özgürce ortaklaşmış devletler, ABD'nin özgür Ortaklık Antlaşması (Compact of Free Association) yapmış olduğu üç egemen devlettir. Egemen olduklarından beri ABD yetki alanı içinde değildirler; ancak bu ülkeler 1990'larda Birleşmiş Milletler'e dahil olana kadar bunlar ABD'nin bağımlılıkları olarak görülmekteydi.[kaynak belirtilmeli]
Seçim bölgeleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Her politik kurum, üyelerinin seçilerek geldiği bölgeler tanımlar. Kongre seçim bölgeleri (Congressional districts) bunun bir örneğidir. Eyalet yasama organları da eyalet toprağının alt bölümlerinin temsilcilerinden oluşur.
Diğer bölgeler[değiştir | kaynağı değiştir]
Eyalet, county ve şehir düzeyinde yasama yapan genel amaçlı yönetim birimlerinine ek olarak, özel amaçlı doğa koruma bölgeleri de vardır.
Hükümetimsi organlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Yukarıdakilere ek olarak, ABD mahkemeleri bazı daha küçük organların devlet fonksiyonlarını yerine getirdiğine hüküm vermişlerdir ve dolayısıyla diğer "geleneksel" (ABD Anayasası ile tanımlı) devlet organlarının tâbi olduğu kısıtlamaların (ayrımcılık yapılmaması, vb.) bu organlar için de geçerli olduğuna karar vermişlerdir. Bunlar arasında ev sahipleri dernekleri (ABD Anayasa Mahkemesi'nin Shelley v. Kraemer, Loren v. Sasser, Committee for a Better Twin Rivers v. Twin Rivers Homeowners’ Association davaları ile bu konu belirlenmiştir) ve şirket mülkiyetli kasabalar (hem çalışanlar hem de tüketiciler için, 1946'da ABD Anayasa Mahkemesi'nin Marsh v. Alabama davasında karara bağlanmıştır). Çoğu ev sahibi ve komşuluk dernekleri kâr amaci gütmeyen örgüt sayılır, ama bunların vergi veya harç toplama yeteneği vardır, tüzük kurallarına uymayan üyelerini cezalandırırlar, ve dava açabilirler. Bu tür topluluklarda sivil haklar (civil rights) (fikir özgürlüğü, vb.) konusu kesin biçimde belirlenmemiştir ve eyaletten eyalete değişir.
Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]
- ABD'nin coğrafyası
- ABD'nin tarihî bölgeleri
- ABD'nin kıtasal genişlemesinin tarihi
- ABD'nin denizötesi genişlemesinin tarihi
- ABD ile ilişkili maddelerin indeksi
- ABD'nin bölgelerinin listesi
- ABD'nin sömürge zilyetliklerinin listesi
- ABD eyalet demonimlerinin listesi
- Organize toprak
- ABD'nin anahatları
- ABD topraklarının evrimi
- ABD'nin toprakları
- Verilememiş toprak
- ABD toprağı (territory)
- Organize olmamış toprak (territory)
- ABD'deki eyalet ve bölgeler listesi
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ Aleksandar Pavković, Peter Radan, Creating New States: Theory and Practice of Secession, p. 222, Ashgate Publishing, Ltd., 2007.
- ^ Texas v. White, 74 U.S. 700 (1868) at Cornell University Law School Supreme Court collection.
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
- Animasyonlu harita: ABD ve bazı eyaletlerin sınırları
- U.S. Census Bureau Geographic Areas Reference Manual (ABD Sayım Bürosu Coğrafi Bölgeler Referans Kılavuzu)
- CityMayors maddesi
- Atlas of Historical County Boundaries (Tarihî County sınırları Atlası)