Hem Likçe hem de Yunanca yazılmış olan Ksanthos’daki devasa sütun, Likya alfabesinin çözülmesine yarayan veriyi sağlamıştır. Bölgede Latince yazıtlara nadiren rastlanır.
İki basamak üzerine yükselen yazıtlı pilye yekpare bir taş blok görünümündedir. Aslında üzerinde, dört tarafı kabartmalarla süslü bir mezar odası, en üstte de aslanlı tahtta oturan bir prens heykeli olan bir anıt mezar olduğu anlaşılmıştır. Ksanthos Beyi Kherei’nin anısına, MÖ 400 yılında dikilmiş bu anıt, dört yüzünde 250 satırlık bilinen en uzun Likçe yazıt yer almaktadır. Yazıt iki dillidir. Likçe yazıların kırıldığı, tahrip olduğu yerler Grekçe metinden tamamlanabilmiştir.
Yazıtta savaş ve dini seremoniler anlatılmaktadır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu
Likyalı’lara ait yazıtların bir kısmı, son yıllarda günümüz dillerine çevrilmiştir. Letoon (Kumluova/Bozoluk) kazılarında bulunan üç dildeki (Likçe-Grekçe-Aramice) yazıt, Likya alfabesinin deşifre edilmesinde yardımcı olmuştur. Bu yazıt, Likya ve Karya Satrabı (Pers yönetici) Pixodaros’un kararnamesini taşır.
1973 yılındaki kazılarda ortaya çıkarılan Letoon üç dilli yazıtının üç yüzünde de farklı dilde metinler bulunmaktadır. 41 satır Likçe, 35 satır Grekçe ve 27 satır Aramice metin barındıran yazıtın MÖ 338 yılında yapıldığı tespit edilmiştir. Likya’nın Pers egemenliğinde olduğu döneme ait olan yazıt, yeni bir kült kurulması için verilen iznin satrap gözetiminde uygulanacağını belirtmektedir.
Yazıt, UNESCO koruması altındadır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Fethiye Arkeoloji Müzesi, 2019.