ısı, bir sıcaklık değişimi (yükselme ya da azalma), bir hal değişimi ya da kimyasal bir tepkimeyle belirlenen enerji biçimi.
Sıcaklık ve Isı Miktarı
Sıcak ve soğuk kavramları kuşkusuz en eski çaplardan beri bilinmektedir. Söz gelimi, Aristoteles’e göre sıcak ve soğuk, dünyada egemen olan dört ilkeden ikisidir. Bu ısı olaylarının genleşme gibi mekanik olaylara bağlanabildiği de gene uzun süreden beri bilinmektedir. Bir sıcaklık yükselmesinin görselleştirilmesini ya da saptanmasını sağlayan ilk aygıtlar, İ.Ö. II. yy’a kadar uzanır (Bizanslı Philon’un termoskopu), ancak ilk ısı ölçerin (termometre) 1612’de hekim Santorio tarafından yapıldığı ileri sürülmektedir. Isı ölçümü daha sonra hızla gelişmekle birlikte, kavramlar, ölçülerin duyarlılığına karşın, belirsiz kaldı. Nitelikleri farklı büyüklükler olan sıcaklıkla ısı miktarı açık seçik olarak birbirinden ayrılmadı. 1760’a doğru, hal değişimlerini inceleyerek bu ayrımı kesin bir biçimde ortaya koyan kişi İngiliz Fizikçisi J.Black oldu. Sıcak bir cisimle soğul bir cisim birbirine değdikleri zaman özellikleri (söz gelimi, hacimleri) zamanla değişip sonunda kararlı durumda kalırlar. İki cisim ısısal bir dengeye ulaşır; sıcaklıkları aynıdır. Üçüncü bir cisimle ısısal denge halindeki iki cisim kendi aralarında da ısısal dengede olduklarından, sıcaklığın basit bir ayar noktası değil, bütün cisimlere bağlı, gerçek bir parametre olduğu anlaşılır. Birbirine değen iki cismin etkileşimiyle oluşan bu denge, belli bir miktardaki ısı alışverişiyle elde edilir. Bu kavram, sıcaklık kavramına bağlı değildir. Gerçekten de, sıcak bir kurşun parçası soğuk bir kurşun parçasına değdirilse, soğuk olanın sıcaklığı artar; yani belli bir miktar ısı alır. Buna karşılık, sıcak bir kurşun parçası, içinde bu olan bir su kabının içine konursa, suyun sıcaklığı değişmez, ama bellir bir buz kütlesi erir; kurşun, sabit sıcaklıkta buzun bir bölümünü eriten belli miktarda ısı verir.