TDoha Metrosu, Katar’ın mühendislik mücevherlerinden biri, 36 milyar dolarlık (32 milyar sterlin) ultra modern bir ulaşım sistemi ve insanları Körfez devletinin cam kuleli geleceğin başkentinde ve ötesinde hızlandırıyor. Genellikle eskiden köhne olan Msheireb semtindeki restoranlar veya Doha’nın zengin Batı Körfezi’ndeki beş yıldızlı oteller arasında hareket etmek için kullanılabilir. Ancak önümüzdeki birkaç hafta boyunca, on binlerce futbol taraftarı, güneyde Al Janoub’dan kuzeyde Al Bayt’a kadar Katar Dünya Kupası’nın sekiz stadyumunun her birine gitmek için burayı kullanacak.
76 km’lik (47 mil) bir alana yayılıyor, 37 istasyona sahip ve belki de Katar’ın şaşırtıcı zenginliği ve hırsının son birkaç yılda ülkeyi tamamen dönüştürmeye nasıl yardımcı olduğunun en büyük simgesi.
Katar’ın inanılmaz dönüşümü Dünya Kupası’na hazırlanıyor. Hiçbir ülke sadece bir futbol turnuvası düzenlemek için bu kadar fiziksel olarak değiştirilmedi.
Metronun yanı sıra Katar, 10 milyar dolarlık (8 milyar sterlinlik) resmi bir maliyetle sekiz stadyum inşa etti veya yükseltti ve oteller, yollar, devasa bir liman, binlerce apartman dairesi ile birlikte 17 milyar dolarlık (14 milyar sterlin) bir havaalanı inşa etti. Venedik’in bir kopyası olan bir mahalle, 400 milyon dolarlık (335 milyon sterlin) büyük bir ulusal müze ve hatta Pazar günü başlayacak olan 45 milyar dolarlık (39 milyar sterlin) bir şehir. Bu yeni şehrin en önemli parçası olan Lusail, Dünya Kupası finaline ev sahipliği yapacak olan 770 milyon dolarlık (650 milyon £) altın renkli stadyum. Katar, turnuvaya hazırlanmak için haftada 500 milyon dolar (420 milyon sterlin), toplam 200 milyar dolar (168 milyar sterlin) harcadığını söylüyor. Gerçek maliyet çok daha yüksek olabilir.
Katar’daki pek çok şeyde olduğu gibi, Metro da yüksek bir fiyata geliyor. Ülkenin dönüşümü sadece Katar parasıyla değil, aynı zamanda çoğunluğu Güney Asya’dan gelen devasa bir işçi ordusunun emeği sayesinde mümkün oldu.
‘Gitmemesini ben istedim’
32 yaşındaki Kashi Ram Belbase, Nepal’in güneyinde, Hindistan sınırına yakın Kapilvastu bölgesinden bir elektrikçiydi.
Kapilvastu yerel olarak çiftçiliğiyle tanınır, ancak Kashi’ye yurtdışında, evinde kazanabileceğinden çok daha fazla bir maaş alabileceği bir iş sözü verilmişti. 2013 yılında Metro’da çalışmak üzere Katar’a gitti.
Evli ve küçük bir oğlu ve kızı olan Kashi, birçok Nepalli için iyi bilinen bir yol izledi. Bazı tahminlere göre, Dünya Kupası’na ev sahipliği yapan ülkede 430.000’den fazla Nepalli çalışıyor, bu da onları Körfez ülkesinin nüfusunun yaklaşık 315.000 olan gerçek Katarlılardan daha büyük bir grubu yapıyor.
Kashi’nin başına gelenler, – trajik bir şekilde – birçok yurttaşının deneyiminin tipik bir örneğiydi.
Elektrikçi olarak çalışma vaadiyle bir işe alım ajansı tarafından ülkeye cezbedildi, bunun yerine marangoz olarak işe alındı. Bu, daha sonra kendilerini teklif edilenden daha az paraya ve daha uzun sözleşmelerle, iş değiştirmenin bir seçenek olmadığı bir zamanda çalışırken bulan birçok göçmen işçinin başına geldi.
Ailesi, Kashi’nin iki yıl boyunca çalıştığı bir mola için eve dönmeden önce karısına zorlu koşullardan bahsetmeyi reddettiğini söylüyor.
Dul eşi Dhanakala, “Katar’da aşırı sıcak olduğunu biliyorduk, ancak eve döndüğünde bunu bize hiç söylemedi” dedi. Bağımsız. “Ona zor gelirse bir daha oraya gitmemesini söylediğimde, sorun olmayacağı için gideceğini söyledi. Tekrar gittiğinde daha iyi olacağını söyledi. İşin kendisi için çok zor olmadığını söylese de yurtdışında olduğu için zor olduğunu hissettik.”
Mart 2015’te Dhanakala’ya aniden kocasının öldüğü söylendi. Nedenini sadece iş arkadaşlarından öğrendiler. “Ölümden sonra iş arkadaşları bana sebebin kalp krizi olduğunu söylediler” diyor.
‘Bu mirası lekeliyor’
Kashi, Katar’a gittiğinde formdaydı, ancak hikayesi ne yazık ki sıra dışı değil. Birçok ölüm, akut kalp-solunum yetmezliğine atfedildi, ancak uzmanlar bunun bir nedenden çok bir semptom olduğunu iddia ediyor.
Katar’ın Dünya Kupası hazırlıkları üzerinde çalışanlar arasında ölüm meselesi, acımasız ve çirkin bir sayılar, suçlamalar ve inkar oyununa dönüştü. Ölü sayısı, Dünya Kupası stadyumlarında inşaatla ilgili olaylarda ölen üç kişinin resmi çetelesinden, 2009’da bildirilen 6.500’e kadar değişiyor. Gardiyan Şubat 2021’de – Nepal dahil beş ülkeden işçi sayıldığında – belirtilen 15.000’e kadar Uluslararası Af Örgütü raporu geçen yıl yayınlandı.
Katar, “göçmen topluluklar arasındaki ölüm oranının, nüfusun büyüklüğü ve demografik yapısı için beklenen aralık içinde olduğunu” ve Dünya Sağlık Örgütü rakamlarının, göçmen Güney Asyalı göçmen işçiler arasındaki ölüm oranının Katar’da kendi ülkelerine göre daha düşük olduğunu gösterdiğini ileri sürmüştür. ülkeler.
Gerçek ölçek hiçbir zaman bilinemeyebilir, çünkü büyük ölçüde resmi Katar rakamları, özellikle de ölüm nedenleri konusunda yetersizdir. Bununla birlikte, ödenen bedel sadece yaşamlarda değil, hak gruplarına göre ücret hırsızlığı, ödenmeyen fazla mesai, yaralanmalar, pasaport hırsızlığı ve ayrımcılık dahil olmak üzere sayısız diğer suistimallerde.
İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden Michael Page, “Bu Dünya Kupası’nın iki büyük maliyeti olduğunu görüyorum” diyor. “Tabii ki hayatların bedeli ama aynı zamanda Dünya Kupası altyapısını inşa eden göçmen işçilerin maruz kaldığı diğer ciddi suistimaller.
“Miras açısından da ödenen bir bedel var. Birçok göçmen işçi, altyapı açısından inşa ettikleri şeyden gurur duyuyor. Hikayeleri Katar Dünya Kupası ile iç içe geçiyor, ancak bu, FIFA ve Katar’ın karşılaştıkları ciddi suistimalleri telafi etme konusundaki isteksizliği tarafından gölgeleniyor.
“Bunu mümkün kılmaktan en çok sorumlu olanların en yüksek bedeli ödeyenler olduğu düşünüldüğünde, bu mirası inanılmaz bir şekilde lekeliyor.”
‘İnanmamız çok zor’
Bir de hastalık meselesi var. Dambar Bahadur Khatri, Katar’da beş yıl temizlikçi ve aşçı olarak çalıştıktan sonra geçen yıl haziran ayında böbrek yetmezliği nedeniyle Nepal’e döndü. Beş ay sonra 28 yaşında öldü.
Karısı Manita, “Evliliğimizden yaklaşık üç ay sonra öldü” diyor. “Tedavisi için yeterli paramız yoktu.” Kız kardeşi Sharmila şunları ekliyor: “Ağabeyim Katar’a gitmeden önce mükemmeldi; onun artık olmadığına inanmamız çok zor.”
Son on yılda, Nepal’deki yetkililer, Orta Doğu’da çalışmaktan evlerine döndükten sonra böbrek yetmezliğinden ölen genç erkeklerin sayısında bir artış kaydetti. Uzmanlar, Körfez’deki aşırı sıcağa işaret ediyor – Dünya Kupası, oyuncuları ve seyircileri korumak için bir yaz etkinliğinden bir kış etkinliğine taşındı – ve düşük kaliteli içme suyu da faktörler olarak.
Katar, Dünya Kupası’na ev sahipliği yapan ilk Arap ve Müslüman ülke olarak seçildikten sonra, özellikle de bu ödül FIFA gibi gözden düşmüş bir kurumdan geldiğinde, benzeri görülmemiş bir inceleme ve eleştiriye maruz kaldı. Eleştirilerin çoğu, özellikle işgücünün suistimali ve LGBT+ haklarıyla ilgili olarak haklı çıktı – ancak inkar edilemez bir şekilde, bazıları diğer uğursuz faktörler tarafından motive edildi.
Dünya Kupası CEO’su Nasser al Khater, bu ayın başlarında Katar’a yöneltilen “son derece ırkçı” eleştiriler hakkında konuştu ve Avrupalıların turnuvanın “sahibi olmadıklarını” anlamaları gerektiğini söyledi.
Ülkenin hükümdarı Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani, bu ay Katar’ın “ev sahibi hiçbir ülkenin karşılaşmadığı eşi benzeri görülmemiş bir kampanyaya maruz kaldığını” söyledi. Bu “kampanya”, “ne yazık ki birçok insanı gerçek nedenleri ve güdüleri sorgulamaya sevk edecek kadar vahşice uydurmalar ve çifte standartlar içeriyordu” dedi.
Batılı eleştirmenlere yönelik tepkilerin patlaması ve Gianni Infantino’nun Cumartesi günü Doha’daki olağanüstü rantıyla doruğa ulaşmasıyla, Körfez’den gelen ırkçılık iddiaları son haftalarda daha gürültülü hale geldi.
Bir kampanya olup olmadığına bakılmaksızın yapılan inceleme, İngiltere, Almanya ve İspanya gibi “geleneksel” futbol ülkeleri ile Katar gibi sporda giderek daha etkili olan ülkeler arasındaki bir uçurumu ortaya çıkardı.
“O projektör söndüğünde ne olur?”
Aynı zamanda, Katar’ın yalnızca küçük bir parçası olduğu sorunlar olan günümüzün küresel çalışma uygulamalarına ve vicdansız işe alım ajanslarına, işverenlere ve küresel şirketlerin çalışmalarına ışık tuttu.
Doha, 2010’dan bu yana yapılan reformlara işaret etti, buna kısmen son verilmesi de dahil. kafala, veya sponsorluk sistemi – uzun zaman önce İngilizler tarafından tanıtıldı – bu, işçilerin patronlarının izni olmadan işlerini ve hatta ülkeyi terk edemeyecekleri anlamına geliyordu. Katar ayrıca, işçilerin maaşlarını almalarını sağlamak için getirilen asgari ücret ve ücret koruma sisteminin de altını çiziyor.
Katar, bu tür önlemlerin 2022 Dünya Kupası’nın tarihe geçmesini sağlayacağı konusunda net.
Katar hükümet yetkilisi, “Katar, Dünya Kupası’nın işçi hakları, sosyal kalkınma, altyapı ve çevre dahil olmak üzere kilit alanlarda olumlu, uzun süreli bir miras bırakmasını sağlamak için kesin bir taahhütte bulundu” dedi. Bağımsız.
“FIFA Dünya Kupası Katar 2022, Katar’ın emek reformlarını yönlendirmek için bir katalizör oldu. Katar işçi hakları konusunda bölgeye liderlik ediyor ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) gibi uluslararası ortaklarla yakın işbirliği içinde şimdiden binlerce işçiye fayda sağlayan adil ve etkili bir çalışma sistemi yarattı.
Kapsamlı çalışma mevzuatımız ve girişimlerimiz, Katar’da ve daha geniş bölgede kalıcı bir miras bırakacak.”
Yetkili, işçilerin refahının “Katar Devleti için her zaman en önemli öncelik olduğunu” ekledi.
“Sistemik değişim bir gecede olmaz ve her şirketin davranışını değiştirmek zaman alır. Vicdansız her işvereni sorumlu tutmaya kararlıyız ve ilerlemelerimizin kapsamlı, gerçek ve uzun süreli olmasını sağlamak için çok çalışıyoruz.”
Yetkili, Dünya Kupası’nın “ulusu harekete geçirdiğini” de sözlerine ekledi.
“Katar’da, Dünya Kupası’nın mirası şimdiden açıkça görülüyor. Dünya Kupası’na ev sahipliği yapmak, özellikle altyapı, eğitim, sağlık, çevre ve turizm gibi kilit alanlarda olumlu değişiklikleri hızlandırdı.”
Böyle bir açıklama, Katar’daki reformun son Dünya Kupası futbolunun başlamasından sonra da devam edeceğini gösteriyor.
2014 ile 2016 yılları arasında Katar’da çalışmış ve Körfez’deki işçi uygulamaları üzerine yazılar yazan Ugandalı gazeteci ve yazar Yasin Kakande, Dünya Kupası bittiğinde ve dünyanın dikkati başka yöne döndüğünde ne olacağından endişe duyduğunu söylüyor.
“Bu Dünya Kupası’ndan olumlu bir şey çıkması hala çok zor” diyor. “O spot ışığı söndüğünde ne olur? Katar’ın yaptığı şey, dikkatleri üzerine çekmek.”
Eleştirmenler, Katar’ın reformları ilan etme becerisini, reformları uygulama becerisini ise övdü. Peki, Dünya Kupası’ndan kurtarılabilecek, haklar konusunda Katar ve Fifa’yı eleştirenleri yatıştırabilecek, “en yüksek bedeli ödeyenleri” tazmin edebilecek ve futbolun gerçekten “değerler ve nedenlerle” ilgili olduğunu gösterecek bir şey var mı? sporun üst düzey yöneticisi (ve şimdi Doha’da ikamet ediyor) Bay Infantino?
İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden Page, Dünya Kupası hazırlıkları sırasında ölen ya da yaralanan göçmen işçiler için bir tazminat fonu yapılması yönündeki çağrıların giderek arttığına dikkat çekiyor. İngiliz Futbol Federasyonu fikri destekleyenler arasında yer alıyor. Ama en önemlisi, FIFA ve Katar bunu yapmadı. Doha’nın çalışma bakanı Ali bin Samikh Al Marri, kısa bir süre önce böyle bir fon çağrılarını “tanıtım gösterisi” olarak damgaladı.
Tazminat, turnuvada sunulan 440 milyon $ (370 milyon £) Dünya Kupası para ödülü ile eşleşecek.
Page, FIFA’nın fon konusundaki sessizliğini “aşağılayıcı ve saygısızca” olarak nitelendiriyor. Ancak, çok geç olmadığı konusunda ısrar ediyor. “Fifa’nın taahhüt ettiği bir çare fonu varsa … bence bu daha olumlu bir miras bırakır” diyor. Ancak bu umut bir şartla gelir: “Binlerce açıklanamayan ölümü telafi edemez. Onu silip atamazsın… onu yok edemezsin.”
Ek raporlama: Pramod Acharya/Shape History