20 Mart 2003’te ABD, bir koalisyon başlatan bir koalisyona öncülük etti. Irak işgaliBirleşik Krallık tarafından yoğun bir şekilde desteklenen
Orta Doğu ulusunu işgal etmek için ileri sürdüğü iddia üç temel varsayıma dayanıyordu: Saddam Hüseyin rejiminin kitle imha silahlarına (KİS) sahip olduğu; daha çok “terörist” grupların potansiyel çıkarları için gelişme kaydettiğini; ve “dost ve demokratik” bir Irak yaratmanın bölgeye örnek olacağını söyledi.
Ancak yayınlanmasından 20 yıl sonra Irak’a Özgürlük OperasyonuIrak’ın işgalinin ABD, İngiltere ve diğer seçmenlerin kasıtlı bir aldatmacasının mı, yasa dışı istihbaratın mı, yoksa stratejik bir hesabın mı ürünü olduğu halen tartışılmaktadır.
Kaçınılmaz görünen şey, Irak Savaşı’nın ABD dış politikası üzerinde bugüne kadar yansımaları olan uzun bir gölge oluşturmasıdır.
Kitle imha silahları
Irak Araştırma Grubu’nun (ISG) başkanı David Kay, 29 Ocak 2004’te ABD Senatosu’na “Neredeyse hepimizin yanıldığını söyleyerek başlayayım ve kesinlikle kendimi buraya dahil ediyorum” dedi.
Irak’ın iddia edilen kitle imha silahlarını bulmak ve etkisiz hale getirmek için çokuluslu güç tarafından oluşturulan bir bilgi toplama misyonu olan ekibi, nihayetinde Hüseyin’in aktif bir silah geliştirme programına sahip olduğuna dair önemli kanıtlar bulamadı.
Bush yönetimi, işgalden önce bunu kesin olarak sunmuştu.
ABD Başkanı, 7 Ekim 2002’de ABD’nin Ohio eyaletindeki Cincinnati’de yaptığı bir konuşmada, Irak’ın “kimyasal ve biyolojik silahlara sahip olduğunu ve bunları ürettiğini” ilan etti. Nükleer silah arıyor.”
Daha sonra Hüseyin’in durdurulması gerektiği sonucuna vardı. Bush, “Irak diktatörünün ABD’yi ve dünyayı zehirler ve korkunç hastalıklar, gazlar ve atom silahlarıyla tehdit etmesine izin verilmemeli” dedi.
Dönemin İngiltere Başbakanı Tony Blair, 24 Eylül 2002’de Hüseyin’in kimyasal ve biyolojik silahları “kendi nüfusu Şiilere karşı da dahil olmak üzere 45 dakika içinde” harekete geçirebileceğini iddia eden bir İngiliz istihbarat dosyasını sunduğunda aynı şeyi söylemişti.
ISG bulgularını sunduğunda, savaş için ana argümanlardan biri çöktü. “Kesinlikle küçük miktarlarda üretebileceklerine dair kanıtlarımız var. [of WMD]ancak rezervlere dair kanıt bulamadık” dedi Kay ifadesinde.
Chatham House’daki Orta Doğu Kuzey Afrika programı müdür yardımcısı Sanam Vakil’e göre, Irak’ı işgal etme kararı “uluslararası hukukun büyük bir ihlali” idi ve Bush yönetiminin gerçek amacı, bölgedeki en büyük etkiyi dönüştürmekti.
“İstihbaratın üretildiğini ve [Hussein] silahlara sahip değildi,” dedi Vakil El Cezire’ye.
Vakil, “Saddam Hüseyin’i devirerek ve sözde Irak’a demokrasi getirerek bir domino etkisi yaratacağını hissettiler.”
Bazı gözlemciler, ISG’nin aktif bir KİS programı bulamamasına rağmen, Hüseyin’in Irak’a yönelik uluslararası yaptırımlar kaldırılır kaldırılmaz programı yeniden başlatmayı planladığına dair kanıtlar topladığı gerçeğine işaret ettiler.
Saddam Hüseyin’le Yüzleşmek kitabının yazarı Melvyn Leffler’a göre, işgale giden aylarda belirsizlik belirleyici bir faktördü.
Leffler, El Cezire’ye “Ezici bir tehdit duygusu vardı” dedi. “11 Eylül’den sonraki günlerde ve haftalarda istihbarat topluluğu, ‘tehdit matrisi’ dedikleri, gelen tüm tehditlerin günlük bir listesini geliştirdi. Bu tehdit listesi her gün başkana sunuldu.”
Hüseyin’in kendisi birçok kişinin Irak’ın kitle imha silahları programının aktif olduğuna inanmasına neden olmuştu. 2004 yılında ülkenin kitle imha silahları hakkındaki raporu derleyen ABD’li sorgu görevlileriyle yapılan bir röportajda, ülkenin uzun süredir düşman olan İran’ı caydırmak için hâlâ biyolojik ajanlara sahip olup olmadığı konusunda kasıtlı olarak belirsiz olduğunu itiraf etti.
Hüseyin, işgalden yıllar önce, Irak’ı kitle imha silahlarından arındırma yetkisiyle 1999’da kurulan Birleşmiş Milletler İzleme, Doğrulama ve Teftiş Komisyonu’nun teftişlerine direndi.
‘terörizm’
Bush, “mütevazi” bir dış politika vaadiyle başkanlık için kampanya yürütürken, 11 Eylül 2001’de Dünya Ticaret Merkezi’ne yapılan saldırı, ABD’yi teröre karşı “Teröre Karşı Savaş” olarak adlandırılan ve on yıllardır süren küresel bir askeri kampanyaya sürükledi. .” .
Bush, 29 Ocak 2002’deki Birliğin Durumu konuşmasında, ABD’nin “terörist gruplarla” veya “terörizmi” eğittiği, donattığı veya desteklediği düşünülen herhangi bir ülkeyle savaşacağını kesin bir dille ifade etti.
Bu tür devletler ve onların terörist müttefikleri, dünya barışını tehdit etmek amacıyla bir şer ekseni oluşturuyor” dedi.
Konuşma, Irak’ı sözde “şer ekseni”nin bir ayağı olarak tanımlayarak devam etti.
ABD Başkanı, “Irak, ABD’ye karşı düşmanlığını ve teröre desteğini sergilemeye devam ediyor” dedi.
“Uluslararası teftişleri kabul edip müfettişleri sınır dışı eden bir rejim bu. Bu, medeni dünyadan saklayacak bir şeyleri olan bir rejim.”
Bir yıl sonra, 30 Ocak 2003’te Başkan Yardımcısı Dick Cheney, Irak’ın “el Kaide üyeleri de dahil olmak üzere teröristlere yardım ettiğini ve onları barındırdığını” belirterek, Hüseyin hükümetini 11 Eylül’den sorumlu olduğuna inanılan grupla ilişkilendirdi.
Hüseyin’in İranlı muhalif grup Mücahit-i Halk, Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ve birkaç Filistinli parçalanmış grup da dahil olmak üzere bazı devletler tarafından “terörist” olarak kabul edilen birkaç grubu desteklediği biliniyor, ancak Al- Kaide. hiçbirzaman bulunamadı
Leffler’e göre Bush, Hüseyin ile El Kaide arasında doğrudan bir bağlantıya asla inanmadı.
Ancak, Irak’a yönelik yaptırım rejiminin yıkılmakta olduğuna, çevrelemenin başarısız olduğuna ve yaptırımlar kaldırılır kaldırılmaz Hüseyin’in KİS programını yeniden başlatacağına ve “gelecekte Amerika’ya şantaj yapacağına” inanıyordu.
“Demokrasi ihraç ediyoruz”
Bush, 14 Ekim 2002’de yaptığı bir konuşmada ABD’nin “Irak halkının dostu” olduğunu söyledi.
“Taleplerimiz yalnızca onları köleleştiren ve bizi tehdit eden rejime yöneliktir… Irak’ın uzun esareti sona erecek ve yeni bir umut dönemi başlayacaktır.”
Birkaç ay sonra, “Irak’ta yeni bir rejimin bölgedeki diğer uluslar için dramatik ve ilham verici bir özgürlük örneği olacağını” ve “Orta Doğu’da barış için yeni bir aşamayı başlatacağını” ekledi.
Nihayetinde, Irak’ı “demokrasi için bir siper” haline getirme girişimi, bölgede demokrasinin güçlendiğine dair çok az kanıtla, büyük ölçüde ters tepti.
“Irak’taki savaştan bu yana, sadece El Kaide’den gelen sürekli bir tehdit değil, aynı zamanda IŞİD’in ortaya çıkışı da var. [ISIL] ve İran devletinin bölgesel bir güç olarak yükselişi, ki bu bölgede istikrarı derinden bozuyor” dedi Chatham House’dan Vakil.
ABD’nin iktidardaki Baas Partisi’ni yasaklama yönündeki geniş kapsamlı kararı ve Irak ordusunu dağıtmak analiste göre bunlar Bush yönetiminin ilk hatalarıydı.
2005 yılında, Amerikan işgali altında ve Amerikan tarafından sağlanan uzmanların yoğun girdileriyle Irak, parlamenter bir sistem kurarak aceleyle yeni bir anayasa formüle etti.
Anayasada yazılı olmasa da cumhurbaşkanının Kürt, konuşmacının Sünni ve başbakanın Şii olması standart bir uygulama haline geldi.
Woodrow Wilson Center’da Ortadoğu araştırmacısı olan Marina Ottaway’e göre, ABD işgali, “Iraklıların yaşamını iyileştirecek politikaları ele almak için hizipleri dengeleme siyasetine fazla batmış” “farklı mezhepsel çıkarlara bağımlı bir sistem yarattı”. ” “.
Analist, “Irak anayasası esasen bir Amerikan ürünüydü, hiçbir zaman Iraklılar arasında müzakere edilmiş bir anlaşma olmadı, başarılı bir anayasa da budur.”
“ABD kendi çözümünü ülkeye empoze etmeye çalışmakla büyük bir hata yaptı.”