İki Tai Yai kadınının gözünden Yeni Yıl kutlamaları sırasında Ban Pang Kued, Tambon Inthakin, Mae Taeng, Chiang Mai’deki Lahu halkının günlük yaşamına ve geleneklerine bir bakış.
Ban Pang Kued dağ köyü, küçük bir Lahu köyüdür. Lahu’ya ayrıca Musoe denir ve bu onların Tay dilinde ortaya çıkar: ช ช มูเซอ. Köy, Chiang Mai şehrinin 59 km kuzeyinde yer almaktadır.
Lahu halkı, uzun süredir devam eden gelenekleri ve kültürleriyle sade bir hayat yaşıyor. Bu köye giden yol, dağ yamacına tırmanan ve ziyaretçiler için bir meydan okuma sunan yılan gibi beton bir yoldur. Bu insanlar yüksek dağlarda düzenli bir yaşamdan hoşlanırlar. Ve basit yaşıyorlar. Yerlidirler ve diğer insanlarla iyi geçinirler.
Gelirleri vasat. Onlar büyük bir aile ve birbirlerine destek oluyorlar. Kendi sebzelerini yetiştir ve az al. Kendi kumaşlarını ve kıyafetlerini kendileri yapıyorlar. Neyse ki dağdan elektrik ve temiz suları var. İlkokul. Mesleki faaliyetleri çiftçilik, pirinç yetiştirme ve avcılıktır.
Ve yine de, bu basit yaşam biçimi bile statüleriyle sınırlıdır. Bazı kişilerin veya tüm ailelerin kimlik kartı yoktur ve bu nedenle korku içinde yaşarlar. Sadece birkaç aile kayıtlı ve Taylandlı bir kimlik kartına sahipken, oldukça büyük bir grup olan diğer insanlar yok. Bu nedenle köy, elinde belgesi olan veya olmayan insanlara ev sahipliği yapmaktadır. Vatansız insanlar, seyahat etme, iş bulma, sağlık ve diğer hizmetler söz konusu olduğunda zorluklarla karşılaşmaktadır.
Mutlu Kin Wor Günü
6 Ocak 2021’de yazar, Lahu’nun hayatını deneyimlemek için köyü ziyaret etme fırsatı buldu.
“Ocak-Mart aylarında düzenlenen ‘Kin Wor’ (aka Kho Chao We) adlı Lahu Yeni Yıl geleneğini yaşadım. Kin Wor, akrabaların birlikte olmak için eve geldikleri 7 ila 10 gün sürer. Bu Yeni Yıl festivali, geleneksel geleneklerinin bir parçası olduğu için Lahu için çok önemlidir.
Bazı halk oyunları sadece bu vesileyle yapılır. Lahu erkek ve kadınları geleneksel kostümlerini giyerler ve kasaba meydanında ‘Ja Kue’ dansı, ‘Saba’ oyunu ve langırt oyunu gibi etkinliklere katılırlar.
‘Saba oyununu iki takımla oynuyorsunuz. Her oyuncu, sahanın diğer tarafındaki 10 saba topundan oluşan bir sıraya istediğiniz şekilde vurmak veya atmak için bir saba topu, saba ağacının somunu alır. En çok topa vuran takım kazanır.
Prick üstleri sert ağaçtan yapılmıştır ve ucunda demir bir pim vardır. Üstte büktüğünüz bir ipe sahip bir çubukla oynuyorsunuz. Geçiş ücretini atar ve ipi sertçe geri çekersiniz; sonra geçiş ücreti dönmeye başlar. Kim başka bir zirveye ulaşırsa kazanır. Özellikle erkekler bu oyunu sever.
Sabahları gençler, yaşlıların ellerine su dökerek hayır dualarını dilerler. Bu geleneği Songkran ile Tay kültüründe de görebilirsiniz. Kin Wor, Lahu için sadece parti ve eğlence değil, aynı zamanda kültürlerini de koruyor.’
Lahu nasıl yaşar ve geçinir?
Bay Udom’un baba, anne, en büyük oğlu, gelini, en küçük oğlu ve iki kızı olmak üzere 7 kişilik sıkı sıkıya bağlı bir ailesi vardır. Hepsi köyde yaşıyor ve zar zor geçinebiliyorlar. Çay yaprakları ve kahve çekirdekleri toplayan bir çiftlikte veya hasat ekiplerinde ücret karşılığı çalışın.
Gelirleri neyin seçilebileceğine bağlıdır. Daha fazla hasat, daha fazla para demektir. Kahve hasadından sonra, çekirdekleri ayırmak için köye motosikletlerine iki veya üç torba getirirler. Daha sonra fasulye kurutulur ve satılır. Kahve Lahu için gelir getiriyor.
Udom’un ailesi Tayland’da doğdu. Ancak kayıtlı olmadıkları için Tayland kimlik kartlarına sahip değiller. Bu, izin gerektirdiği için il dışına seyahat etmeyi zorlaştırıyor. Ayrıca sağlık hizmetlerinden yararlanamıyorlar.
Daha sonra bu sorunu çözmek için Lahu Development Foundation ve Legal Status Network Foundation’dan yardım aldılar. Yine de, yasal statüye sahip olmaları biraz zaman aldı. Bu yasal statü, Udom’un ailesinin hayatını iyileştirdi. Ve gerçek bir kimlik kartı olmamasına ve gerçek kartın sahip olduğu hakları sunmamasına rağmen, aile kendilerini topluluk içinde profillemek için çok daha güvenli hissediyor. Onlar için en değerli belgedir.
Udom’un babası bunu şöyle ifade ediyor: “Vatandaşlık size yeni bir hayat verilmiş gibi hissettiriyor.” Olabilecekleri kadar basit, bu sözler duygu dolu.
Bu makale, UNDP ve Realframe organizasyonu tarafından AB’nin desteğiyle düzenlenen ‘Sürdürülebilirlik için Yaratıcı ve Stratejik İletişim’ çalıştaylarından bir makaledir.
Kaynak: https://you-me-we-us.com/story-view Erik Kuijpers’ın çeviri ve düzenlemesi.
Bu konuyla ilgili çok sayıda harika fotoğraf. şu siteye bakmanı tavsiye ederim: https://you-me-we-us.com/story/simple-life-yet-limited-rights
Yazar Siriluk Saengyod
Chiang Mai’nin Mae Taeng semtinde yaşayan 25 yaşında bir Taylandlı kadın. Halen Vatansız İnsanlar için Yerel Topluluk Ağı (LCN Tayland) için gönüllü olarak çalışmaktadır.
Ortak yazar: Aunchlee Kaewsric
Saba Fındık ağacı (Pachira Glabra, Malabar Kestanesi, Su Kakao) bu videoda yer almaktadır:
https://www.youtube.com/watch?v=XF2qKACPmL4