İsyan, aynı ortamda kâin bir set kişinin (ekseriyetle askeri personel veya gemi mürettebatı, çıplak olsa da) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi yüz işlenen abç. Geçmişte birsonsuz ülke, ayaklanmayı ölüm cezası cezası üzere sert cezalarla cezalandırmıştır.[orijin belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, leşkerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a girmek talip İskender, seferlardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile mukabillaştı. İsyancılardan birini ölüm cezası etti, öbsemereü bile sahilda bıraktı.
Sosyal problemlerın sebep olduğu isyanlara en tatlıca örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.