Kendrick Lamar, 17 Haziran 1987 doğumlu. Compton,California'dan çıkan bir sanatçı. Küçüklükten beri West Coast devlerini dinleyerek büyümüş, onları idol almış biri. 2011 yılında Section.80 mixtape albümü ile sesini duyurmaya başlayıp, anlatacağım albümü ile genç yaşta kendini her yere yazdırmıştı.2015'te çıkardığı To Pimp A Butterfly ve 2018'de çıkardığı DAMN. albümleri ile 2010'ların birçok kişiye göre en iyisi ve tarihin en iyilerinden biri. Gerek müzik kulağı gerekse bunları işlerine uygulayabilmesi ile de bir usta sanatçı. Konuk olarak yer aldığı şarkılarda da hep şovu sahibinden çaldığı için bu yönü ile de fazla meşhur. West Coast'ın güncel kralını ufak bir tanıttığımıza göre başlayabiliriz.
"Some people like the way it feels
Some people wanna kill their sorrows
Some people wanna fit in with the popular, that was my problem"
Albüm puanı: 9/10
Yazıda teknik incelemeden daha çok bu muhteşem storytelling'e bakacağım ama yine de prodüksiyonlardan,teknik olaylardan da ufak da olsa bahsedeceğiz. Öncelikle albümün adından,içeriğinden bahsedeyim. Türkçe manası "İyi Çocuk, Kudurmuş Şehir" olan albümde, "m.A.A.d"ın iki anlamı bulunuyor: "My Angry Adolescence Divided"(Bölünmüş Öfkeli Gençliğim) ve "My Angels on Angel Dust"( Angel Dust'taki(Bir uyuşturucu adı) Meleklerim). Albüm dediğim gibi 16 yaşındaki Kendrick'in başından geçen birtakım hadiseleri anlatıyor. Albümün ana versiyonunda 12 şarkı varken, Deluxe albüm ile 3 şarkı daha ekleniyor.
Deluxe Versiyon'un artcover'ı:
Ana Versiyon artcover'ı:
Ben ana albümün 12 şarkısı üzerinde duracağım. Bir de şu bilgiyi vermek istiyorum, hikayede geçen zamanlarda arkadaşları Kendrick'e "K-Dot" lakabı ile seslendiği için ben de bazen bunu kullanacağım anlatırken. Şimdi her şarkıya teker teker bakalım:
Sherane a.k.a Master Splinter's Daughter
Teybe takılan kaset sesi ile başlıyoruz hikayeye. 17 yaşındaki K-Dot, bir ev partisinde Sherane adlı bir kız ile tanışır.Partide dans edip, numaralaştıktan, yaz boyu mesajlaştıktan sonra kızdan iyice hoşlanır. Ona o kadar aşık olur ki onla evlenme hayalleri kurmaya falan başlar. Sherane onu evine davet eder. Sherane'in aile geçmişinde mafya olduğu, kuzeni çete üyesi olduğu için Kendrick tereddüte düşer ama bu onu durduramaz. K-Dot'un annesi de Sherane'e hiç ısınamamıştır ama bu da onu durduramaz. Annesinin arabasını aldıktan sonra Sherane'e doğru yola çıkar. Şarkı," İki siyah kapşonlu zenci gördüm ve telefonum çaldı, donakaldım." sözleri ile bitiyor. Sherane'in evine gelen Kendrick kapıda, kızı koruyan çete üyelerini görünce şoka uğrar. Şarkı bitince bir skit(Rap şarkılarında şarkının belli bölümüne koyulabilen ses kayıtları.) dinliyoruz. Kendrick'in annesinden gelen bir sesli mesaj.
Mesajda, Kendrick'in 15 dakika içinde geri döneceğini söylediğini hatırlatıyor, evde herkesin aç olduğunu ve onun yüzünden markete gidemediğini, eğer o serseri arkadaşları veya Sherane ile ise ona çok kızacağını söylüyor. Bu sırada yandan telefona bağıran sarhoş babası dominolarının nerede olduğunu soruyor. Hatta birkaç kez. Ve ilk şarkı bitti, Kendrick şu an Sherane'in evinde,onu bekleyen tehlikenin eşiğinde. Bu arada ekstra bir bilgi vereyim. Amerika'da sokak dilinde "hoodrat" para avcısı fahişelere deniyor. "Rat" ise Türkçe'de "fare,sıçan" demek. Bu yüzden ona "Usta Splinter'ın Kızı" olarak sesleniyor ki Usta Splinter, Ninja Kaplumbağalar'daki hümanoid, sıçan. Kendisini kandırıp, dolandırdığı için ona yaptığı şeyde usta diyerek böyle de bir kelime oyunu yapmış oluyor. Bu şarkıyı hikayenin 0 noktası olarak baz alalım.
Şarkının prodüktörü The Bizness ve iyi iş çıkarmış. Kendrick de üstünde akıcı şekilde hikayesini anlatmış.
Bitch Don't Kill My Vibe
Bu şarkı hikayeyi etkilemiyor. Kendrick burada, güncel tavrından, günümüz rapperlarına eleştirilerinden bahsetmiş. İnsanı dinginleştiren ve Anna Wise -bu albümde sıkça duyacağız- arka vokalli şarkı cidden benim de en sevdiğim Lamar şarkılarından.
Şarkının prodüktörlüğünde Sounwave var. Ayrıca parçanın 2 remix versiyonu da Deluxe albümde var. Bu şarkının sonunda bir skit var yine. Bu albümde hikayeyi destekleyici bol bol skit olacak. İlk şarkıda yaşanan olaydan biraz önceye gidiyoruz şimdi.K-Dot'u arkadaşları arabaya çağırıyor, müzik açıyorlar ve Kendrick'ten freestyle yapmasını istiyorlar.
Backseat Freestyle
"I pray my dick get big as the Eiffel Tower
So I can fuck the world for seventy-two hours"
Bir önceki parçanın sonunda genç K-Dot'tan freestyle yapması istenmişti ya işte burada başlıyor yapmaya. 17 yaşında o kadar umursamaz, cesur ki üstte yazdığım lirikleri düşleyen bir genç. Çevirisini size bırakayım :) Şarkının başında "Martin Luther King'in bir hayali vardı, Kendrick'in de hayali var." diyor. Aslında bu çok ironik çünkü MLK'nin hayali, ırkçlığı,çete baskısını engellemek iken K-Dot'un güç,para,fahişeler... Bu da o zamanın Compton'ını iyi yansıtıyor aslında.
Bu dizelerde duyduğunuz kişi olgun Kendrick değil, 17 yaşındaki ergen K-Dot olan Kendrick. Şarkıyı dinlediğinizde lirikleri size bunu gösteriyor zaten.
Şarkının prodüktörlüğünde Hit-Boy var ben çıkardığı işi çok beğendim. Agresif vokalli olmak da Kendrick'e çok yakışıyor doğrusu.
The Art of Peer Pressure
"Everybody, everybody, everybody
Everybody sit yo bitch-ass down
And listen to this true mothafuckin' story
Told by Kendrick Lamar on Rosecrans, ya bitch"
Albümün en kilit şarkılarından biri. Çünkü aslında iyi biri olan ve kirli işlerden uzak durmak isteyen Kendrick, şarkının adının belirttiği gibi akran baskısının yüzünden bu durumda. Bu durumdan kurtulamıyor çünkü eğer bu işlerden uzaklaşırsa arkadaşlarını kaybedebileceğini düşünüyor. Bu parçada da Kendrick ve arkadaşlarının bulaştığı pis işleri, şehrin, çevrenin halini görüyor yani dinliyoruz. Kendrick ve arkadaşları, hırsızlık yapıyor ama iş başındayken evde biri olduğunu farkedince kaçıyorlar. Polisle kovalamaca içine giriyorlar yakalanmalarına ramak kala paçayı kurtarıyorlar.
Şarkının sonunda bir skit var. Arkadaşları, yanlış uyuşturucu alıp kafayı iyice bulan Kendrick ile dalga geçiyorlar, birkaç diyalog dinliyoruz. Kendrick'i evine bırakıp annesinin arabasını alıp Sherane'e gitmesi ve işini bitirince onlarla buluşması üzerine bir plan yapıyorlar. Tabii işi bitmeyecek. Kendrick'de annesinin arabasını alıp yola koyuluyor. Böylece hikaye 0 noktası olarak adlandırdığım ilk şarkıya, annesinin arabasını ödünç almadan hemen öncesine bağlanıyor.
Şarkının prodüktörlüğünü Jonas Vestergaard ve Rune Rask yapıyor. İlk şarkıda olduğu gibi Kendrick'e hikayeyi akıcı aktarması için güzel zemin hazırlanmış.
Money Trees
"Everybody gon' respect the shooter
But the one in front of the gun lives forever"
Bu şarkıda Kendrick, bir önceki şarkıda arkadaşlarıyla yaptığı hırsızlıktan, o dönemki idealarından ve amcasından bahsediyor. Tony adındaki kafasından iki kurşun yiyerek vurulan amcasının ona rap ve hayat yolundaki desteği anlatıyor. Şarkıya eşlik eden isim Jay Rock, Kendrick'in can dostlarından ve bu hikayede anlatılan olaylarında içinde olan bir isim. Bir diğer Compton'lı Rock, duygusal ve albümün en iyi verse'lerinden birini okumuş ve anlattığı şeyler ile hikayeden de kopmamış.
Amcasının işlettiği lokanta:
Bu arada sonunda annesinin sesli mesajını içeren bir skit var. Annesi hala Kendrick'in arabayı getirmesini bekliyor ve iyice bunalmış. Sarhoş olan babası da iyice uçmuş görünüyor. Hala dominolarına da ulaşamamış :D
Ayrıca adı başlıkta geçmese de Anna Wise backvocallerde ve ufak bir köprü kısmında şarkıya eşlik ediyor. Şarkının altyapısı DJ Dahi'ye emanet. Sonsuza kadar sıkılmadan dinleyebileceğim bir Kendrick şarkısı daha.
Poetic Justice
Son şarkının sonundan hatırlayacağınız üzere Kendrick yolda, daha Sherane'in yanına ulaşmadı. İlk şarkının gerisindeyiz. Bu şarkıda Kendrick, Sherane hakkında düşündüklerini anlatıyor bize. Araba kullanırken kız hakkında aklından geçenler olarak betimleyebiliriz. Poetic Justice de "ilahi adalet, karma" anlamı taşıyor.
Şarkının sonunda bir skit giriyor. İlk şarkının en sonunda Kendrick'in karşısına iki kapşonlu gangster çıkmıştı hatırlarsanız. O gangsterlar arabayı durduruyor ve sorular sormaya başlıyor."Neredensin, büyükannen nereden?". Korkmuş, arabadan çıkamayan Kendrick'in çıkmasını yoksa zorla çıkartacaklarını söylüyor ve parça sonlanıyor.
Şarkının altyapısı Scopp DeVille'e ait ve featuring sanatçısı olarak Drake var. Drake'in hikayeye herhangi bir katkısı yok fakat kendi çapında gayet iyi bir performans koymuş. Beat de ona uygun bir sounda sahip zaten. Üstelik o zamanların da mainstream rapçilerinden olduğu için satış oranlarına olumlu etkisi olacağı düşüncesi yadsınamaz.
good kid
Kendrick'in kenara çekilip arabadan indirildiğini bir önceki şarkının sonunda dinlemiştik. O sırada şok geçiren K-Dot'un hayatı gözünün önünden geçiyor. Yaşadığı şehrin ne kadar kötü olduğunu,polislerin yaptığı ırkçılıkları, çevresini, Compton'da yaşamanın ne kadar sıkıntılı olduğunu düşünüyor. Daha sonra kendinin bir odada olarak tanımlıyor. Odada, önünde bir sürü uyuşturucu olduğunu söylüyor ve bunlar onun kendisini yoran çevresi, şehri, toplumundan uzaklaşmak için bir yol. Eğer dinlerseniz, Kendrick bu şarkıda hiç küfür etmiyor, bu da "good kid" olma yolunda önemli bir adım attığına dair bir referans, çağrışım.
Prodüktör olarak Pharell Williams yer alıyor ayrıca kendisi şarkıda harika bir nakarat okumuş. Parça albümün kalbi, m.A.A.d city ile birlikte.
m.A.A.d city
The Peer of Art Pressure'nin sonunda Kendrick yanlış uyuşturucu almıştı, hatta dalga geçilmişti kendisiyle. İşte o aldığı Angel Dust'ın etkisi kendini daha da gösteriyor.
Bu şarkıda gittikçe sesi de inceliyor uyuşturucunun etkisi ile.Kendrick'in hikayeyi güçlendirmek için böyle bir şey düşünmesi muazzam cidden. Bu şarkıda ise K-Dot, babasının onu soktuğu işten, işe gitmeyip arkadaşları ile takıldığı için atılmasından, şehrin ne kadar iflah olmaz bir hal aldığından bahsediyor. Akılda kalıcı nakaratında, "Neredensin,zenci? Kim olduğundan banane, büyükannen nereli zenci ?" ibareleri geçiyor. Hatırladınız değil mi ? Poetic Justice parçasının sonundaki skitte duymuştuk bu soruları. İşte o ana bir referans bu da. O an dediğim kısım da ilk şarkının sonu olduğu için tam olarak 0 noktası dediğim yerdeyiz artık.
İkinci kısımda ise West Coast efsanesi MC Eiht eşlik ediyor. MC Eiht, tahminimce Kendrick'in kafasındaki o olamayacağı gangsterı canlandırıyor ya da şehrin kötü ününü. Devamında ise sesi iyice tizleşen K-Dot, rap yapmaktan normal konuşmaya geçiyor. Burada dediği şeyler biraz çarpıcı. Kendini "Compton'ın Kurbanı" olarak tanımlayan şarkıcı, " Eğer 16 yaşımda adam öldürdüğümü söylesem bana inanır mıydın ? Yoksa sokakta gördüğün elinde basketbol topu ve ağzında şeker olan masum bir çocuk olarak mı görürdün? " diyor. Bu da sanırım Compton'ın neden kurbanı olduğunu açıklıyor, şehrin o kötü etkisine maruz kalmış iyi bir çocuk. Bir de şunu ekleyelim.16 yaşında adam öldürmemiş tabii Lamar'ın öldürmek metaforunu kullandığı bir dize.
Buna benzer diğer bir örneğe, bu dizenin farklı bir şekline bu şarkısında göz atabilirsiniz. Sonunda yer alan skitte, Kendrick'in arkadaşlarının konuşmalarını duyuyoruz. Siyah kapşonlu, zenci çete üyeleri Kendrick'e dövdü mü ne yaptı bilinmiyor fakat Kendrick üzülmüş, mutsuz ve arkadaşları ona içki uzatarak kafasını dağıtmaya çalışıyor.
Şarkının prodüksiyonu THC & Sounwave'e ait. İlk kısım yeni tarz trap beat iken şarkının ikinci kısmının her salisesinde 90'lar esiyor. O g-funk'ı duyunca birçok kişinin eskilere olan hasretini doyurduğuna eminim. İki uç sound'ı birleştirmek muazzam bir iş, kusursuz bir şarkı.
Swimming Pools(Drank)
Son skiten hatırladığımız gibi iyice sarhoş olan, Sherane'in attığı kazığı hazmedemeyen K-Dot iyice kendini alkole veriyor. Şarkının ikinci kısmında Kendrick'in vicdanı onu, içkiyi abartmaması konusunda uyarsa da Kendrick iç sesini iplemiyor. Şarkının 3.verse'ünde hala Sherane'i unutamadığını görüyoruz. Şarkı, alkol ile akran baskısı arasında psikolojik bir savaşla gidip geliyor. Hikaye boyunca şarkılar, skitlerle desteklendiği gibi burada da devam ediyor.
Şarkı bitince bir skit giriyor. Kendrick ve çetesi, Sherane'in yanındaki koruma ya da çete üyelerinden intikam almak için geri dönüyor. Silahlı bir çatışma oluyor ve Kendrick'in arkadaşı Dave onun kollarında can veriyor.
Şarkının altyapısında Nikhil Seetharam ve T-Minus var. Albümün çıkış şarkılarından biri. Çok sevdiğim nakaratı ve ikinci verse'ü ile albümdeki gizli favorilerimden.
Çok önemli bir noktaya gelmeden önce şu ana kadar olanları kısa bir özet geçelim. K-Dot ile arkadaşları hırsızlık yapıyorlar ve kıl payı kurtuluyorlardı. Sonra, Kendrick'i eve bıraktılar ve daha sonra buluşmak üzere haberleştiler. Kendrick annesinden 15 dakikalığına arabayı aldı ve yola koyuldu. Sherane'in yanına varınca gördü ki kız onu kandırmış. Yanında da çete üyesi kuzeni var. İki siyah kapşonludan biri yani. Bunu arabadan zorla indiriyorlar ve muhtemelen dövüyorlar. Bu yaşadıklarından sonra kafa dağıtmak için iyice alkole kaptırıyor kendini. Tüm arkadaşları ile sarhoş bir şekilde intikam planı yapıyorlar ve oraya geri dönüp silahlı çatışmaya giriyorlar. Bu esnada arkadaşlarından Dave orada vuruluyor.
Sing About Me, I'm Dying Of Thirst
Dinlediğim en gerçek ve hüzünlü şarkı sanırım. Kendrick de bu şarkının üzerinde ayrı titremiş, ayrı emek göstermiş.
İlk kısımda Kendrick, Dave'in kardeşi gözünden bakıyor kendisine.Şarkının dizeleri onun ağzından çıkıyor. Dave'in kardeşi, kardeşinin ölümü için onu hiç suçlamıyor. Daima Kendrick'in yanında olacağını söylüyor. Ama son cümlesini bitiremeden gelen kurşun sesleri ile o da ölüyor. İ
kinci kısmı daha iyi hissedebilmeniz ve anlayabilmeniz için Section.80 albümünden Keisha's Song(Her Pain) şarkısını dinlemenizi tavsiye ederim. Orada kötü yola düşen Keisha, şarkının sonunda ölüyordu. (Keisha's Song şarkısı, Kendrick'in kız kardeşine kötü yola düşmemesi, sokaklarda fahişe olmaması gerektiğini anlatmak için yaptığı tavsiye tarzı şarkı) Bu kısımda Kendrick, kendine bu sefer Keisha'nın kardeşi gözünden bakıyor. Keisha'nın kardeşi, ablasını şarkısına malzeme yaptığı için Kendrick'e sinirli. O da ablası gibi kötü yollara düşmüş, bunu anlatıyor bize...
Üçüncü kısmında ise Kendrick artık kendi konuşuyor. Dave'in kardeşine her şey için minnet duyuyor. Keisha'nın kardeşine ise neden ablasını şarkısın konu ettiğini açıklıyor, iyi niyetini izah ediyor.
Şarkının " I'm Dying Of Thirst" bölümüne geçmeden önce bir skit dinliyoruz.Dave'in vurulduktan hemen sonra etrafındakilerin paniğini görüyor ve diğer bölüme geçiyoruz. " I'm Dying Of Thirst" kısmında Kendrick'in çektiği azaba bizzat tanıklık ediyoruz. Olan biten her şeyden sıkılmış, isyan ediyor. "dying of thirst" mecazen kullanılmış bir ibare. Susamaktan kasıt vaftiz suyuna ihtiyacı olmasından bahsediyor. Hayatlarında Tanrı'nın daha çok yer alması gerektiğini dile getiriyor.
Şarkıdaki ikinci skit'e geliyoruz. Dave yerde yatarken oradan geçen yaşlı bir kadın vaziyeti görüyor. Onlara ufak bir vaaz veriyor ve Kendrick ve arkadaşlarına dua ve yeni hayatlarına dair yemin ettiriyor. Artık bu andan sonra hayatlarında yeni bir başlangıç yaptıklarını söylüyor ve perde kapanıyor.
Şarkının prodüksiyon kısmını Like ve Skhye Hutch üstlenmiş. Bu duygusal havayı beatleri ile destekledikleri için ekstra bir ellerine sağlık.
Real
Bu şarkıda artık yeni başlangıç yapmış, günahlarından arınmış bir Kendrick var. Bize ilk kısımda yeni aşkından ikinci kısmında ise dostundan bahsediyor. Bu iki verse arasında bir skit var yine. Babasından bir sesli mesaj var. Babası da artık kötü alışkanlıklarını bırakmış ve oğluna şöyle insanın kalbine dokunan bir öğüt veriyor:
"Killing someone doesn’t make you a real nigga. Real is responsibility, real is taking care of your motherfucking family, real is god, nigga."
( Birini öldürmek seni gerçek bir insan yapmaz. Gerçek, sorumluluktur. Gerçek, ailene bakmaktır. Gerçek, Tanrı'dır, oğlum.")
Şarkının sonunda ise ikinci bir skit var. Babası bu sözleri söyledikten sonra telefonu Kendrick'in annesine veriyor. Annesi dün gece yaşlı kadının vaazını dinlediklerini,bahsedilenleri; komşulardan öğrenmiş, ona kızgın değil hatta gururlu da oğlunun bu hareketi ile. Top Dawg Stüdyosu'ndan teklifin olduğunu ve bir anne olarak müzik kariyerini desteklediğini söylüyor. "Anne ve babanı dans ettirecek bir şeyler yap." diye eklemesi de duygusal bir an. Annesinin " Eğer eve döneceksen gerçek bir adam olarak gel. Başardığın zaman onlara cesaret verici sözler söyle,bu şehrine katkı sağlamanın en iyi yolu. Seni seviyorum, Kendrick." sözleri ile bitiyor parça.
Sonda kasetin sesi duruyor ve kaset teypten çıkarılıyor. Bu da "Sherane" hikayesinin anlatımının bittiğini gösteriyor.
Altyapısında Terrace Martin var. Şarkıya, albümde sık sık yer alan Anna Wise eşlik ediyor. Okuduğu nakarat benim için "fena değil" düzeyinde.
Compton
Normal albümün son ve 12.şarkısı. Artık hikaye bitti, günümüzdeyiz. K-Dot'un yerini, Kendrick Lamar almış. Kendrick doğru yolu bulmuş, mutlu. Kendini Batı Yakası'nın kralı ilan ediyor. Bence haksız da değil. Sonda ise albümün son skitini duyuyoruz. Kendrick, annesine arabayı alacağını ve 15 dakikaya getireceğini söylüyor. Tüm hikaye gözümüzde bir kez daha canlanıyor ve yüzümüzde bir tebessüm oluşuyor.
Annesinin o meşhur arabası:
Şarkının yapımcısı Just Blaze. Lamar'a bu parçada efsane isim Dr.Dre eşlik ediyor. Kendisi ayrıca bu albümün baş prodüktörü ve Kendrick'in zirveye çıkmasındaki en önemli destekçilerden biri.
Bu yazıda hikayeye odaklanmak istediğimden Deluxe albümle gelen 3 şarkı: "The Recipe,Black Boy Fly,Now or Never" şarkılarını incelemedim. Ama hepsi gayet güzel en az 10 üzerinden 8 verebileceğim şarkılar. Kendrick günümüzdeki yaşantısını anlatmaya bu şarkılarla devam ediyor. "Sherane" hikayesinden bağımsızlar.
Umarım size bu hikayeyi en doğru şekilde aktarabilmişimdir. Tarihin en iyi albümlerinden ve storytelling'te çıtayı çok yukarı çıkarmış, kült bir albüm. Ayrıca skit'lerde anne ve babasının da rol alarak albüm yapımında rol almaları gibi ufak detaylar çok hoş. Kendrick'in dört dev albümünden sadece birini okudunuz. Buraya kadar geldiyseniz "good kid,m.A.Ad city" albümü siz de buradan dinleyip, hikayeyi kendiniz hissedebilirsiniz.
Teşekkürler Kendrick, insanlığa bu eseri verdiğin için. Buraya kadar kim okuduysa da tekrar teşekkür ediyorum.
Kaynaklar: