Karın bölgesinde hissedilen bir ağrı türü olan mide ağrısını anlamak için öncelikle mide hakkında genel bir bilgi sahibi olunması önemlidir. Mide, yemek borusunun sonu ile ince bağırsağın (ince bağırsak) başlangıcı arasında yer alan, karnın sol üst kısmında içi boş, kaslı bir organdır. Mide, yutulan yiyecekleri depolamak için genişler. Ayrıca bazı vitamin ve minerallerin emilimine yardımcı olur. Midede yiyecekler sıvı hale gelir. Sıvı hale gelmiş yiyecekler ince bağırsaklara hareket eder ve oradan da diğer sindirim aşamalarına devam edilir.
Midenin 5 kısmı vardır:
Cardia: Yemek borusuna en yakın olan ilk kısım
Fundus: Midenin kardiya yanındaki üst kısmı
Korpus: Midenin ana kısmı, üst ve alt kısımlar arasında
Antrum: Yiyeceklerin mide suyu ile karıştığı alt kısım (bağırsağın yakınında)
Pilor: Mide içeriğinin ince bağırsağa boşalmasını kontrol etmek için bir valf görevi gören midenin son kısmı
Mide ağrısı, karında hissedilen bir ağrı türüdür. Mide ağrılarının ardında, basit bir hazımsızlık sorunundan oldukça ciddi bir ülser sorununa kadar birçok farklı neden yatıyor olabilir. Mide ağrısının dışında farklı sorunlar da yaşıyorsanız veya oldukça şiddetli bir ağrınız varsa, ağrı belirli bir bölgede yoğunlaşıyorsa vakit kaybedilmeden bir doktora başvurması gerekmektedir.
Mide ağrısı nedir?
Mide ağrısı, karın bölgesindeki krampları veya hafif bir ağrıyı tanımlamak için kullanılan terimdir. Mide ağrısı genellikle kısa sürelidir, kendiliğinden geçebilir; ancak mide ağrısı şikayeti sık sık tekrarlanıyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurmanızda fayda vardır.
Geçmeyen, sık sık tekrarlanan mide ağrısı için rahatsızlığın nereden geldiğini ve başka semptomların olup olmadığının bilinmesi önemlidir. İşte mide ağrısının yaygın nedenlerinden bazıları:
Kabızlık
Kabızlık şikayeti yaşayanlar çok sık mide ağrısına maruz kalabilir. Kabızlık, diğer adıyla konstipasyon, bağırsak hareketlerinin yavaş olması sebebiyle üç günde bir ya da seyrek sayıda dışkılama durumuna verilen isimdir. Dışkılama güçlüğü, dışkının tam boşalamaması, ağrılı dışkılama ve şişkinlik gibi olumsuz durumlara yol açan kabızlık, bağırsak bozuklukları arasında yaygın olarak ortaya çıkmaktadır. Kabızlık her yaştan insanı etkileyebilir. Kabızlığı önlemek için bol su içmeli ve diyetinizde bol miktarda lif bulunduğundan emin olmalısınız.
İshal
İshal, dışkılamanın normalden daha cıvık olma durumudur. Bağırsak hareketlerinin bozulması sonucu sürekli tuvalete gitme isteğinin artması da, cıvık dışkılama ile birlikte seyreden şikayetlerden biridir. Günde üç defadan fazla sulu dışkılama durumu, ishal olarak kabul edilir. Çok ağır ishal vakalarında günde 13-14 litre kadar sıvı kaybedilebilir. Mide enfeksiyonu veya başka bir ciddi durum ishale neden olabilir.
Gastroenterit
Gastroenterit, ishal ve kusmaya neden olan çok yaygın bir durumdur. Genellikle bakteriyel veya viral bir enfeksiyondan kaynaklanır. Diğer belirti ve semptomlar ateş, mide bulantısı ve baş ağrısını içerir. Bu semptomlardan herhangi birini yaşıyorsanız doktorunuza başvurmalısınız. Enfeksiyonu ve olası dehidratasyonu (aşırı sıvı kaybı) tedavi etmek için tıbbi müdahaleye ihtiyacınız olabilir.
Huzursuz bağırsak sendromu
İrritabl bağırsak sendromu (İBS); mide ağrısı, kramp, şişkinlik, kabızlık ve ishal dahil olmak üzere birlikte ortaya çıkan bir semptomdur. İrritabl bağırsak sendromu hayat kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Gıda zehirlenmesi
Gıda zehirlenmesi; zehirli, kontamine veya bozulmuş yiyeceklerin yenmesi sonucunda ortaya çıkar, kusmaya ve ishale neden olur.
Gıda zehirlenmesi genellikle aşağıdaki üç faktörden biri tarafından tetiklenir:
Bakteriler: Salmonella, ciddi gıda zehirlenmesinin en yaygın nedenidir, gıda zehirlenmesine yol açan diğer bakteriler arasında da E.coli, listeria, Campylobacter ve C. botulinum bulunur.
Parazitler: Gıda zehirlenmesine neden olan en yaygın parazit, genellikle kedi kumunda bulunan toksoplazmadır. Parazitler bağırsakta yıllarca fark edilmeyebilir; ancak bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler ve hamile kadınlar risk altındadır.
Virüsler: Gıda zehirlenmesine neden olan virüslerden bazıları norovirüs, sapovirüs, rotavirüs ve astrovirüstür.
Mide ağrısına yol açan diğer nedenler arasında da; obezite, H. pylori enfeksiyonu, fıtık, aşırı yeme, mide kanseri, mide tömörü, sigara ve alkol tüketimi, stres ve psikolojik hastalıklar, alerjik reaksiyonlar, düzensiz ve sağlıksız beslenme, hormonal değişikler bulunur.
Midenizdeki ağrının yeri de olası nedeni belirleyebilir:
Sağ üst: Safra taşları, kolesistit, mide ülseri, duodenum ülseri, hepatit
Üst orta: Mide ekşimesi / hazımsızlık, mide fıtığı, epigastrik herni, mide ülseri, duodenum ülseri, hepatit
Sol üst: Fonksiyonel dispepsi, mide ülseri, gastrit, pankreatit
Sağ orta: Böbrek taşları, böbrek enfeksiyonu, iltihaplı bağırsak hastalığı, kabızlık
Orta merkez: Göbek fıtığı, apandisit, mide ülseri, iltihaplı bağırsak hastalığı, pankreatit
Orta sol: Böbrek taşları, böbrek enfeksiyonu, iltihaplı bağırsak hastalığı, kabızlık
Sağ alt: Apandisit, iltihaplı bağırsak hastalığı, kabızlık, pelvik ağrı
Alt merkez: Mesane enfeksiyonu, prostatit, iltihaplı bağırsak hastalığı, kasık fıtığı, pelvik ağrı
Sol alt: Kabızlık, divertikülit, irritabl bağırsak sendromu, inflamatuar bağırsak hastalığı, pelvik ağrı, kasık fıtığı
Bu şema, ağrının konumuna bağlı olarak sahip olabileceğiniz karın ağrısı türlerini de göstermektedir.
Mide ağrısı belirtileri nelerdir?
Mide ağrısı belirtileri arasında çoğunlukla şu faktörler yer alır:
- Mide bulantısı ve mide ekşimesi
- Ağızda rahatsız edici bir koku
- Sık sık gaz çıkarma ihtiyacı
- Öksürükle birlikte sık tekrarlayan hıçkırma isteği
- Midede oluşan şişkinlik hissi
Hafif mide ağrısı olarak görülemeyecek belirtiler
İshal veya kabızlık ile birlikte meydana gelen kramplı ağrı
Şişkinlik, ishal veya kabızlığın eşlik ettiği düşük "kramplı" karın ağrısı irritabl bağırsak sendromunun (IBS) belirtileri olabilir.
Göğüs kafesi arasında üst karın ağrısı
Kaburgaların hemen altındaki üst karın bölgesinde bıçak batıyormuş hissi veren ağrı veya basınç gelişirse bu durum kalple ilgili bir sorun olabilir.
Karnın sağ alt tarafında hissedilen şiddetli ağrı
Karnın alt kısmındaki ani bir şekilde başlayan ağrı apandisit belirtileri olabilir. Bu ağrıya ateş yükselmesi de eşlik edebilir. Ağrıyla birlikte kusma, kabızlık veya ishal şikayetleri de mevcutsa vakit kaybedilmeden bir doktora başvurulmalıdır.
Kadınlarda sağ veya sol alt karın ağrısı
Sağ alt karın ağrısının veya sol alt karın ağrısının aniden ortaya çıkması, adet döngüsünün ortasında olan bir kadında rüptüre bir yumurtalık kisti belirtisi olabilir. Bu tür bir ağrı, yumurtalık torsiyonunu (yumurtalık ve fallop tüpünün bir kısmının dönmesi) sonucu da oluşabilir.
Alt karın bölgesinde bıçak batması hissi veren ağrı
Genellikle mide bulantısı, kusma, ateş ve titreme ile birlikte mide alt bölgesini saran ağrı, böbrek taşlarının bir işareti olabilir.
Sol alt taraftaki karında hareket edildiğinde daha da kötüleşebilen ağrı
Karnın sol alt bölgesindeki ağrı, kolonda tıkanabilen ve perfore olabilen küçük cepler olan divertiküliti işaret edebilir.
Mide ağrısına ne iyi gelir? Mide ağrısı nasıl geçer?
Kişiye rahatsızlık vererek hayat kalitesini düşüren mide ağrısı şikayetinin çözümü için öncelikle dengeli ve sağlıklı beslenme çok önemlidir. Yeterli derecede su tüketimi ile birlikte egzersiz yapmak da mide ağrısına iyi gelen faktörler arasındadır. Mide ağrısını gidermek için bazı yiyecekleri tüketmek fayda sağlayabilir. Mide ağrısına iyi gelebilecek doğal yöntemlerden bazıları şu şekilde sıralanabilir:
Yoğurt tüketmek
Faydalı bakteriler ve yüksek oradan probiyotik içermesi sebebiyle, yoğurt tüketmek midenizi rahatlatabilir. Bununla birlikte yoğurt tüketimi, bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi ve enfeksiyonların önlenmesinde de çok önemli bir role sahiptir.
Bol su tüketmek
Vücudun sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi ve midedeki sindirimin doğru bir şekilde gerçekleşmesi için bol su tüketiminin büyük önemi vardır. Gün içinde ortalama 2 litre su tüketmek önerilir.
Çiğ patates suyu
Mide ağrısına iyi gelebilecek besinler arasında çiğ patates suyu da vardır.
Keten tohumu
Omega 3 içeriği ve yüksek lif bakımından zengin olan keten tohumu da mide ağrısına iyi gelebilir.
Papatya çayı içmek
Anti-enflamatuar özelliği sayesinde midedeki kasların gevşemesine, mide spazmına dolayısıyla mide ağrısını hafifletmeye yardımcı olan papatya çayı, mide rahatsızlıklarının önüne geçilmesinde önemli bir role sahiptir.
Karanfil
Karanfilin içeriğinde midede oluşan gazın azaltılmasını sağlayan birçok etken madde bulunur. Karanfil aynı zamanda mide bulantısının azaltılmasına da yardımcı olur. Tüm bunların ışığında toz veya çekilmiş karanfil suyu bal ile karıştırılarak veya karanfilin suda kaynatılarak tüketilmesi midede meydana gelebilen basınç ve kramp şikayetlerinin azaltılmasına yardımcı olur.
Meyan kökü
Meyan kökü hazımsızlığı azaltabilir ve mide ülserlerinin önlenmesine yardımcı olabilir.
Zencefil tüketimi
Hazımsızlığı yol açtığı mide ağrısını doğal yöntemlerle hafifletmek amacıyla tercih edilmesi gereken besinlerden biri de zencefildir. Gingerol ve shogaol kimyasalları içeren zencefil tüketmek bir yandan sindirimi hızlandırırken diğer yandan da mide bulantısı ve ishal gibi mide ağrısına sebep olabilen rahatsızlıkların azaltılmasına yardımcı olur. Zencefil yiyeceklere eklenerek veyahut çay olarak içilerek tüketilebilir.
Nane
Nane tüketimi, bağırsakların rahatlaması ve mide ağrısının azalmasına yardımcı olabilir. Nane yaprakları ham ya da pişmiş şekilde tüketilebilir.
Alkol ve sigara tüketiminden kaçınmak
Sigara ve alkol kullanmanın mideye birçok zararlı etkisi vardır. Alkolün sindirimi zor olduğundan alkol tüketimi sindirimde bazı sorunlara, mide ağrısına yol açabilir. Nitekim sigara ve alkol tüketmemek mide ağrısına iyi gelir. Öte yandan uyumadan önce, geç saatte yemek yemek, reflü ve mide ağrısı ile sonuçlanabildiğinden bu alışkanlıktan da vazgeçilmelidir.
Not: Mide ağrısına yol açabilen ciddi problemlerin evde uygulanabilecek doğal yöntemlerle düzelmeyeceği unutulmamalıdır. Şayet şiddetli şekilde mide ağrısı şikayeti mevcutsa doktora başvurmak önemlidir.
Geçmeyen mide ağrısı şikayetleri ile doktora başvuran hastaların öncelikle hastalık öyküsü dinlenir ve ayrıntılı bir muayene ve tetkik süreci gerçekleştirilir. Gerekirse endoskopisi yöntemi ile mide ağrısının nedeni belirlenerek uygun bir tedavi planlaması gerçekleştirilir.
Güncelleme Tarihi : 28 Temmuz 2021
Yayınlanma Tarihi: 17 Şubat 2021