Bir köy hikayesi: Anka Kuşu Şarkısı
Çin sinemasının dördüncü nesil yönetmenlerinden Wu Tianming'in son filmi “Bai Niao Chao Feng” (Anka Kuşu Şarkısı) 6 Mayıs'ta Çin'de gösterime girdi.
Filmde suona (geleneksel bir Çin çalgısı, bir çeşit zurna) çalan bir genç ve bir suona üstadı arasındaki bağ anlatılıyor.
Film, suona ustalarının yükseliş ve çöküşüne odaklanıyor. Çin geleneksel çalgısı suonanın giderek kaybolmasının arka planında, hızlı kentleşme sürecinin, kırsal yaşamdan hangi değerleri götürdüğü hissediliyor.
Filmde Tianmin adlı bir çocuk suona öğrenmek için bir ustanın yanına çırak olarak girer, hikaye Sha'an'xi eyaletinin kırsal kesimlerinde geçmektedir. Ancak çağın hızlı gelişmelerine paralel olarak suona hem üretim hem de icra anlamında krize girmiştir. Nesilden nesile devredilemez duruma gelen bu çalgı yok olma noktasındadır.
Diğer maddi olmayan kültür mirasları gibi, suonanın yükselişi ve çöküşü de bu sanatı besleyen toprağa bağlı. Halk bu çalgıyı sevdiği sürece bu sanatın varlığı da sürecek. Tıpkı filmdeki Jiao San adlı ustanın söylediği gibi, suona sadece düğün ve cenaze törenlerinde çalınan bir çalgı olmakla kalmayıp, sıradan halkın ilgi gösterdiği bir uğraş olmalıdır.
Çin'de kentleşme hızı her geçen gün artıyor. Ekonomik nedenlerinden ötürü, insanların suona ve suona ustalarına bakışı da değişmeye başladı.
Şimdi filmdeki bazı sahnelere bakalım: Daha önce Tian Min'in suona öğrenmesinde ısrar eden babası, ekonomik nedenlerden ötürü, Tian Min'in bir meslek edinmesini ister. Eskiden Tian Min'in suona müzik grubunun şefliğine atanması haberini heyecanla karşılayan köylüler de artık ona ilgi göstermez olmuştur. Yeni yaşam tarzı, yeni alışkanlıklar kırsal kesimlere de adım atmaya başlamıştır. Tarlalarında çalışırken cep telefonuyla müzik dinleme lüksüne kavuşan köylülerin artık geleneksel bir çalgıyı çalma ve dinleme hevesi de kalmamıştır.
Son yıllarda maddi olmayan kültür miraslarını korumaya önem veriliyor. Ancak bu nasıl yapılabilir?
Maddi olmayan kültür miraslarını koruma, aslında kırsal kesimlerdeki huzurlu yaşamı korumak demektir. Ancak kentleşmenin hızı ve ölçeği arttıkça, kırsal kesim boşalmakta ve kırsala özgü yaşam tarzı da giderek otantik bir hal almaktadır. Köyden kente göç artmıştır. Özellikle gençler daha iyi imkanlar hevesiyle büyük kentlere akın etmektedir. Ancak eğitim eksiği olan bu gençler büyük kentlerde yorucu işlerde zamanlarını tüketmektedir.
Filmin ilk yarısında kırsal yaşam, sade ve temiz havasıyla gösterilir. Nehir suları tertemiz, bitkiler yemyeşildir. Köylüler topraklarında sağlıklı bir şekilde çalışır. Zengin sayılmazlar, fakat kendi yaşamlarını sürdürebilmektedirler. Ancak günümüzde bu görüntüler artık uzak bir hatıraya dönüştü.
Filmde suona ustasının bir mezarın önünde çaldığı “Song of Phoneix” adlı şarkı bir tür çaresizliği yansıtır...