Raf ömrü, bir gıdanın güvenliği ve kalitesi optimum şekilde korunarak, belirtilen depolama koşularında tutulabildiği sürenin uzunluğudur. Bir gıdanın raf ömrü, gıdanın üretildiği zaman başlar ve imalat süreci, ambalaj tipi, depolama koşulları ve ürün içeriği gibi birçok faktöre dayanır.
Raf ömrü, tavsiye edilen tüketim tarihi veya son tüketim tarihi olarak gıda etiketi üzerinde belirtilir. Tavsiye edilen tüketim tarihi, bir gıda maddesinin kalitesini (örneğin lezzeti) en üst düzeyde korumasının makul olarak beklenebileceği sürenin uzunluğudur.
Tavsiye edilen tüketim tarihi bulunan gıdalara örnek olarak, konserve, kurutulmuş ve dondurulmuş gıdalar verilebilir. Son tüketim tarihi, belirtilen saklama koşullarında depolanması kaydıyla, bir gıda maddesinin tüketim için güvenli olduğu sürenin uzunluğudur. Dolayısıyla, bu gıdaların son tüketim tarihinden sonra kullanılması, gıda zehirlenmesi riskine yol açabilir.
Son kullanma tarihi bulunan gıdalara örnek olarak soğutulmuş süt ürünleri, pişirilmiş etler ve hazır salatalar verilebilir. Raf ömrünü belirlemek ve ürünlerini buna göre etiketlemek, gıda imalatçılarının sorumluluğundadır. Buna, o raf ömrüne ulaşmak için gerekli olan depolama koşulları da dahildir. Raf ömrü genellikle gıdanın geliştirilmesi sırasında belirlenir.
İmalatçı ilk olarak, gıdanın güvenliği ve kalitesini etkileyen özellikleri belirler. Bu özellikler, kullanılan bileşenleri, imalat sürecini, ambalaj tipini (örneğin, vakumlu ambalaj veya bazen ürünün raf ömrünü uzatmak için kullanılan modifiye atmosfer paketleme) ve ürünün satışa sunulacağı depolama koşullarını içerir. Gerekli olduğunda, imalatçı, mikrobiyolojik numune alma ve analiz gibi farklı çalışmalar da yapabilir.
Raf ömrü belirleme, imalatçının gıda güvenliği yönetimi sistemlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu sistemlerin düzenli incelemeleri kapsamında, imalatçı raf ömrünü doğrular. Bu işlem, ürünleri, üretim sahalarını veya üretim ekipmanını değiştirirken özellikle önemlidir.
Raf ömrünün amacı, tüketicilerin gıdalardan güvenli ve bilinçli olarak yararlanmasına yardımcı olmaktır. Gıdaların raf ömrünün, sadece ürün sağlam ve hasar görmemiş olarak satın alındığında geçerli olduğu kabul edilmelidir. Tüketiciler, üreticinin depolama (özellikle sıcaklık) ve ürünün açıldıktan sonraki kullanımı ile ilgili talimatlarına daima uyulmalıdır. Tüketicilerin, gıda satın alırken, gıda israfını önlemek amacıyla raf ömrü bilgilerini dikkate alması da önerilir.