Kıbrıslı Zenon kimdir? Helenistik dönemde yaşamış olan ünlü bir Yunan filozof olan Kıbrıslı Zenon hayatı, felsefesi ve düşünceleri hakkında bilgiler.
Kıbrıslı Zenon (MÖ 334 – 262) Helenistik dönemin Yunan filozofuydu, MÖ 300 yıllarında Atina’da faaliyet gösteriyordu. Stoacılık felsefe okulunun (Helenistik ve Roma dönemlerinin baskın felsefesi haline gelen ve erken Hıristiyanlık üzerinde bir etkisi olan) kurucusu olarak kabul edilir. Bununla birlikte, Zenon’un felsefesi, Kiniklerin toplumu tamamen reddetmesi ile Stoacıların gecikmiş görev takıntısı arasında bir orta yoldaydı.
Hayatı
Kıbrıslı Zenon, MÖ 334 veya 333 civarında doğdu. Yunanistan’ın Kition kolonisinde (veya Latince, Citium), günümüzde Larnaka olarak bilinen bölgede yaşamıştır. Muhtemelen Fenike kökenli bir tüccarın oğluydu (Citium’un büyük bir Fenike nüfusu vardı) ve Atina’da Stoa felsefesi okulunu açtığı 42 yaşına kadar tüccarlık ve ticaret yapmıştır. Okul, Zenon’un öğretim platformu olarak kullandığı stoanın (veya “portiko”) adını almıştır.
Bir noktada, otuzlu yaşlarının başındayken, o zamanlar Atina’da yaşayan en ünlü Kinik filozof olan Krates’in (MÖ 365 – 285) öğrencisi oldu. Efsaneye göre Zenon, Yunanistan açıklarında bir gemi kazası geçirdi ve daha sonra Atina’daki bir kitapçıya girdi ve hemen Sokrates‘in eserlerine çekildi. Adamı nasıl bulacağını soran kitapçı (Sokrates bu zamana kadar çoktan ölmüştü), sadeceKrates’e giden yolu işaret etti, bu yüzden Zenon neredeyse varsayılan olarak onun öğrencisi oldu.
Kıbrıslı Zenon, zayıf ve güneş yanığı olan birisi olarak tanımlandı ve Kinik öğretinin etkileriyle örtüşen (ve en azından kısmen kendi Stoa felsefesinde devam eden) çileci bir yaşam sürdü. En büyük zevki güneşte oturup incir yemek ve şarap içmekti. Kiniklerin sert dil ve şok edici davranış tercihini miras aldı, sürekli olarak Atina’nın zenginleriyle alay etti ve çok sayıda cahil serf ve dilenciyle birlikte yaşadı.
MS 3. yüzyıl tarihçisi C. Diogenes Laërtius, “Seçkin Filozofların Yaşamları“nda, Kıbrıslı Zenon’un çok az sayıda kadın arkadaşı olduğunu ve erkeklerin arkadaşlığını tercih ettiğini belirtmiştir (görünüşe göre kadın düşmanı olarak etiketlenmekten kaçınmak için bir hizmetçisi vardı). En azından bir süre, Zenon’un sevgilisi, hizmetçisi veya katibi olan, ancak kesinlikle arkadaşı ve en sevdiği öğrencisi olan Persaeus (MÖ 306-243) ile yaşadı. Kıbrıslı Zenon, Makedon II. Antigonus Gonatas’a danışman olarak davet edildiğinde, yerine Perseus’u gönderdi ve bu kişi Makedon sarayında önemli bir figür olacaktı.
Kıbrıslı Zenon MÖ 262 ya da 261 civarında öldü. Diogenes Laërtius bir gün tökezleyip okuldan düştüğü ve ayak parmağını kırdığı tuhaf hikayeyi anlatır. Ancak, Stoacı bir bilgenin her zaman Doğa için uygun olanı yapması beklendiği için ve o zamanlar Zeno çok yaşlı olduğu için (72 yaşlarında olmalıydı), ölmesi ona uygun göründü ve sonuç olarak kendini boğdu. Zamanının gençliği üzerindeki ahlaki etkisinin onuruna bir mezar inşa edildi. Zenon’un öğrencisi Assos’lu Cleanthes (MÖ 330 – 230) Stoa okulunun başına geçti.
Felsefesi ve Düşünceleri
Kıbrıslı Zenon’un kendi eserlerinin hiçbiri modern zamanlara ulaşmamıştır ve onun hakkında bildiğimiz her şey, takipçilerinin ve eleştirmenlerinin eserlerindeki alıntılardan ve anekdotlardan gelmektedir. Fikirleri diğer Stoacılar tarafından, özellikle de Soli’li Chrysippus (MÖ 280-207) ve Epictetus tarafından geliştirildiğinden, onun kendi düşüncelerinin ve öğretilerinin tam olarak ne olduğunu belirlemek zordur.
Cynics gibi, Zenon’da tek, benzersiz ve basit bir iyiliği kabul etti; bu, talip olunacak tek amaç olan ve yalnızca Erdem’den oluşabilen tek bir iyi. Bununla birlikte, ahlaki açıdan kayıtsız olan şeylerin yine de bizim için değerli olabileceği görüşünde Kiniklerden saptı.
Kıbrıslı Zenon, “insan kendini fethederek dünyayı fetheder” vaazını verdi. Öğrencilerine, yalnızca kişinin duygularını ve fiziksel arzularını kontrol ederek bilgelik ve onu uygulama becerisini geliştirebileceğini savunarak, “apatinin” (ya da tutkunun yokluğunun) değeri hakkında ders verdi. O, pratik yapan Stoacıların, meditasyon yoluyla hem acıya hem de zevke karşı bir kayıtsızlık geliştirerek tutkuların etkisini bastırabileceğini savundu.
Aynı zamanda, İnsan’ın (ve tüm canlı varlıkların) uygun şekilde hareket etmesi gerektiği anlamını taşıyan (çeşitli şekillerde “uygun eylemler” veya “doğa için uygun eylemler” veya “uygun işlev” olarak çevrilmiştir) “kathekon” kavramını icat etti. Stoacıların hedefi “katorthomata” (“logos orthos” veya akıldan türetilen mükemmel bir kathekon eylemi) olmalıdır.
Kıbrıslı Zenon’un felsefesi, Kiniklerin toplumu tamamen reddetmesi ile Stoacıların gecikmiş görev takıntısı arasında bir orta yol sunuyordu. Zeno’nun formülasyonunda Kader’in ünlü Stoacı kabulü şudur: Ne olur, olur ve bundan şikayet etmenin bir anlamı yoktur. Stoacılığın sonraki Hıristiyan doktrinleri üzerindeki etkisine rağmen, Zeno’nun dünya görüşü muhtemelen ortodoks Hıristiyanlık veya İslam’dan çok Taoizm, Hindu Vedanta veya Sufizm’in bazı çeşitlerine daha yakındı.
Zenon’un yazdığı pek çok eserden en ünlüsü “Cumhuriyet“idir ve günümüze ulaşmamış olmasına rağmen, onun hakkında diğer eserlerinden daha fazla şey bilinmektedir. Platon‘un aynı adlı eserinin bilinçli bir taklidi (veya ona karşı) olarak yazılmıştır ve Zenon’un, erdemli erkek ve kadınların basit bir çilecilik içinde yaşayacakları eşitlikçi ilkeler üzerine inşa edilmiş ideal Stoacı toplum vizyonunun ana hatlarını çizmiştir.
Zenon’un eserinde savunduğu doktrinler arasında (bazıları oldukça şok edici ve anarşizm sınırında olduğu düşünülen) şunlar vardı: genel eğitimin kınanması; sadece erdemlilerin gerçek vatandaş olarak kabul edilebileceği inancı; kadın ve erkeğin eşit sayılması ve hatta aynı kıyafetleri giymesi gerektiği görüşü; kadınların “ortak” olması gerektiği fikri (esas olarak “özgür aşkı” teşvik eder); mastürbasyon, eşcinsellik ve fuhuş gibi cinsel uygulamaların kabul edilebilirliği (gerçi tuhaf bir şekilde zina değil) ve aşırı alçakgönüllülüğün caydırılması; bilge adamın çocuk yapması gerektiği öğüdü; tanrılara tapınakların, mahkemelerin ve hatta paranın rasyonel varlıklar için gereksiz olduğu inancıdır.
Metafizik’te Kıbrıslı Zenon, tüm Evrenin, tüm parçaların bütüne ait olduğu ilahi bir akıl yürütme varlığı olan Tanrı olduğuna inanıyordu. Bu panteist sistemde, Herakleitos’un inançlarını Evrene yayılan, her şeyi öngören ve üreten ilahi ve yaratıcı bir ateşe dahil etmiştir. Kıbrıslı Zenon için bu ilahi ateş veya eter, ne artan ne de azalan pasif madde üzerinde çalışan Evrendeki tüm faaliyetlerin temeliydi ve Evren düzenli oluşum ve yıkım döngülerinden geçti. Birincil ateş hava aşamasından geçer ve sonra su olur, daha kalın kısım toprak olur ve daha ince kısım tekrar hava olur ve sonra tekrar ateş olur.
Bireysel ruhların, Evrenin dünya ruhuyla aynı ateşin parçası olduğuna ve Evrenin doğasının, doğru olanı elde edecek ve zıt olandan kaçınacak şekilde olduğuna ve böylece özgür iradenin izin verdiği ölçüde koşulsuz Kader ile özdeşleştiğine inanıyordu. olması. ona atfedilir.