Dünyamızla ilgili en güzel şeylerden biri, açık ve güneşli bir günde mavi bir gökyüzüdür. Belki Apollo astronotlarının aydaki resimlerini görmüşsünüzdür, parlak güneşte bile üstlerindeki gökyüzü gece kadar siyahtı. Fark yaratan nedir? Dünya’ dan gökyüzü neden mavidir?
Ayın aksine, dünya bir atmosferle çevrilidir. Atmosfer, çoğunlukla azot ve oksijen olmak üzere gazların bir karışımıdır. Atmosferin güneş ışığıyla etkileşim şekli, gökyüzünün rengini belirleyen şeydir.
Işık, gökkuşağında gördüğünüz gibi birkaç farklı renkten oluşur. Bu renklerin her biri bir dalgada hareket eder, ancak dalga boyu (bir dalganın tepe noktaları arasındaki mesafe) değişir. Kırmızı ışık uzun dalga boyuna sahipken, mavi ışık çok daha kısa dalga boyuna sahiptir. Güneşten gelen ışık atmosferimize girdiğinde, dalgalar gaz molekülleriyle çarpışır. Kırmızı ve sarı gibi daha uzun dalga boyları doğrudan geçer ve bize “normal” güneş ışığı gibi görünür. Mavi gibi daha kısa dalga boyları, gaz molekülleri tarafından farklı yönlere saçılır. Mavi ışık gaz molekülleri tarafından saçılır, bu nedenle gökyüzümüz mavi görünür.
Yarım çay kaşığı sütü bir kavanoz su ile karıştırarak biraz ışık saçılımı görebilirsiniz. Kavanozun içinden bir el feneri geçirin ve suya bakın. Mavimsi bir tonu olmalı, çünkü süt parçacıkları tıpkı atmosferimizdeki gaz moleküllerinin yaptığı gibi el fenerinden gelen mavi ışığı dağıtıyor.
Atmosferin ve ışığın ürettiği tek güzel şey mavi gökyüzü değildir. Işık saçılması nedeniyle de renkli gün batımları olur! Güneş ufuktayken, ışığının size ulaşması için çok daha fazla atmosferden geçmesi gerekir. Mavi ışık ekstra atmosferde o kadar çok dağılır ki gözünüze ulaşmaz ve bunun yerine güzel kırmızıları ve portakalları görmenizi sağlar. Bazen bulutlar veya hava kirliliği gün batımını daha da kırmızı yapabilir çünkü buluttaki parçacıklar daha kısa dalga boylarını dağıtmaya yardımcı olur.
Kavanozunuza biraz daha süt ekleyin – ekstra süt parçacıkları turuncu bir renk görmenize izin veriyor mu? El fenerinin bulunduğu yerin tam karşısındaki kavanozun yanına bakmayı deneyin. Bu, ufukta güneşe bakmak gibidir.