Şarbon, uzun süre aşırı koşullarda hayatta kalabilen, dayanıklı, spor oluşturucu bir bakteriyle enfekte olur. Bakteri çok zehirlidir.
Şarbon, hayvanlarda yaygındır ve insanlarda potansiyel olarak ciddi bir bulaşıcı hastalıktır. Sporlar toprakta doğal olarak meydana gelir, ancak şarbon sadece vücuda girdiğinde aktif olur.
2001 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) antraks tozu paketler halinde gönderildiği ve 5 ölüm vakası da dahil olmak üzere 22 vakanın enfeksiyonuna yol açtığı bir biyolojik silah olarak notoriety oldu.
Ancak, Karayipler, orta ve güneybatı Asya, Orta ve Güney Amerika, güney ve doğu Avrupa ve Sahra altı Afrika’nın tarım bölgelerinde hastalık sıra dışı değildir. Ne kadar tehlikeli, türüne bağlıdır.
ABD’de nadir görülür, ancak geyikler gibi otlatma hayvanlarında salgınlar meydana gelir. Hayvanları hastalığa karşı rutin olarak aşılamayan ülkelerde daha fazladır.
Bir insandan diğerine geçemez.
Şarbonda hızlı gerçekler:
İşte şarbon hakkında bazı önemli noktalar. Ana makalede daha fazla detay var.
- Şarbon, ABD’de nadir görülen ancak başka yerlerde daha sık görülen potansiyel olarak ölümcül bir bakteriyel enfeksiyondur.
- Nasıl iletildiğine bağlı olarak dört tip vardır.
- Şarbon, hayvanlar ve hayvansal ürünler yoluyla yayılabilir.
- Tedavi, enfeksiyondan hemen sonra başlatılması gereken antibiyotiklerle yapılır.
- Şarbonun biyolojik bir silah olarak kullanılabileceği ihtimali var.
- Risk altındaki kişiler için genel halk için bir aşı yoktur.
Şarbon nedir?
Bakteriler insanlarda ve hayvanlarda potansiyel olarak ölümcül bir enfeksiyona neden olabilen esnek sporlar üretir.
Dört farklı şarbon enfeksiyonu vardır:
- cilt
- soluk alma
- mide-bağırsak
- enjeksiyon
Her tür insan vücuduna giren bakteri tarafından farklı şekilde ortaya çıkar. Her giriş yolu, benzersiz bir semptom setine yol açar.
Nedenler
Antraks enfeksiyonu, bakterinin vücuda solunması, yutulması, enjekte edilmesi veya cilt teması yoluyla girmesiyle olur.
Şarbon sporları birçok çevresel strese karşı dirençlidir ve normal olarak uykuda kalır. Bir kişinin veya bir hayvanın vücuduna girerlerse, su, şekerler ve diğer besinlerin varlığı nedeniyle aktif büyüyen hücrelere dönüşebilirler.
Aktif olduktan sonra, bakteriler vücutta çoğalır ve ağır hastalığa neden olabilecek toksinler oluşturur.
Şarbon üç proteinden oluşur. Bu proteinlerin hiçbiri kendi başına toksik değildir, fakat kombine edildiğinde, hücresel sinyal yollarını bozarak ve hücrelerin düzgün çalışmasını durdurarak, konağın bağışıklık sistemini kapatarak ölümle sonuçlanan ölümcül bir karışım oluşturabilirler.
En sık görülen şarbon, kutanöz şarbon, çoğunlukla kıllar ve saç gibi kirlenmiş hayvansal ürünlerle temas yoluyla yayılır. İnsanlar, geleneksel Afrika davullarını yapmak için enfekte hayvanların gizlerini kullandıktan sonra şarbon geliştirdiler.
Biyoterörizm
Bir kişi, hastalık veya ölüme yol açabilecek bir virüs veya bakteriyi kasıtlı olarak salarsa, bu biyolojik bir saldırı olarak bilinir.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre, eğer bir biyolojik saldırı meydana gelirse, şarbon bakteri “en muhtemel ajanlardan biridir”.
Bunun çeşitli nedenleri vardır, örneğin:
- şarbonun doğada bulmak kolay ve laboratuarlarda büyümesi kolay
- bir saldırı tespit etmek zor olurdu
- daha önce bir silah olarak kullanılmış
ABD’deki federal kurumlar ve sağlık daireleri, böyle bir etkinliğe hazırlıklı olmak için birlikte çalışırlar. Ancak, bir enfeksiyon paterni ortaya çıkana kadar olduğunu bilmiyorlardı. Bunun nedeni nadirdir, semptomların gösterilmesi zaman alır ve aynı zamanda grip gibi diğer durumların semptomlarına da benzerdir.
belirtiler
Her şarbon formunun kendine özgü belirtileri vardır. Çoğu form için, semptomlar maruz kaldığı bir hafta içinde ortaya çıkar, ancak inhalasyon şarbonunun semptomları gelişmesi bir aydan fazla sürebilir.
Kutanöz şarbon
En yaygın şarbon formu kutanöz şarbondur.
Semptomlar şöyledir:
- küçük kaşıntılı kabarcıklar veya darbelere
- siyah bir merkez ile ağrısız şişmiş yara
- Yakındaki lenf bezlerinde ve dokuda şişme
Bu en hafif biçim olarak kabul edilir. Tedavi ile nadiren ölümcül. Tedavi olmaksızın vakaların yüzde 20’sinde ölümcül olabilir.
Gastrointestinal şarbon
Bu, enfekte bir hayvandan çiğ veya az pişmiş et yemekten kaynaklanabilir.
Gastrointestinal şarbon belirtileri şunlardır:
- karın ağrısı ve şişlik
- ishal
- bayılma
- ateş ve titreme
- yüz ve kırmızı gözleri kızarma
- baş ağrısı
- iştah kaybı
- mide bulantısı ve kusma
- ağrılı yutma ile boğaz ağrısı
- boyun ve boyun bezlerinin şişmesi
Tedavi olmadan, hastaların yarısı ölür, ancak tedavi ile, yüzde 60 hayatta kalacaktır.
Soluma şarbonu
İnhalasyon şarbonunun ilk belirtileri şunlardır:
- göğüs rahatsızlığı
- kan tükürme
- mide bulantısı ve kusma
- yutulduğunda ağrı
- grip benzeri semptomlar
Hastalık ilerledikçe, bireyin yaşaması muhtemeldir:
- nefes alma zorlukları
- kanda düşük oksijen
- menenjit
- şok
Bu en ölümcül olan şarbon türüdür. Tedavi olmadan, vakaların yüzde 85 ila 90’ında ölümcül olur.
Enjeksiyon şarbonu
Bu, Avrupa’da eroin enjekte eden insanları etkiledi, ancak ABD’de rapor edilmedi.
Enjeksiyon şarbonunun ilk belirtileri şunlardır:
- enjeksiyon bölgesinde ve çevresinde abseler
- Enjeksiyon bölgesinde kabarcıklar ve darbelere
- ateş
- Enjeksiyon bölgesi yakınında şişmiş yara
Hastalık ilerledikçe, aşağıdakiler gelişebilir:
- menenjit
- organ yetmezliği
- şok
Etkiler muhtemelen ne kadar derin olduğuna bağlı, ancak belirtiler diğer enfeksiyonlarınkilerle de karıştırılabilir.
Testler ve teşhis
Şarbon, grip ve pnömoni gibi daha yaygın rahatsızlıklarla birçok semptomu paylaşır. Şüpheliye özel bir neden olmadığı sürece, bir sağlık görevlisi şarbonu düşünmeden önce bunları ilk önce yönetir.
Başka koşullar kararlaştırılırsa, şarbona özgü testler takip edebilir.
Bir şarbon tanısı sadece kan veya diğer dokudaki antikorları veya toksinleri ölçerek doğrulanabilir. Doku örneğinin tipi ve diğer test türleri şüphelenilen şarbon şekline bağlı olacaktır.
Testler şunları içerir:
- kutanöz şarbonu test etmek için cilt biyopsisi
- gastrointestinal şarbon için dışkı testi
- inhalasyon şarbonunu tespit etmek için göğüs röntgenleri veya BT taraması
- şarbon menenjiti ortaya çıkarmak için lomber ponksiyonlar
2014 yılında araştırmacılar araştırmacılar “parıltı testi” nin günler yerine saatlerce ölümcül şarbon bakterilerinin varlığını algılayabildiğini belirtti. Bu, potansiyel bir biyoterörizm saldırısına cevap vermek için gereken süreyi önemli ölçüde azaltabilir.
tedavi
Antraks, vücuttaki toksinlerin ve zararlı bakterilerin seviyelerinin, uyuşturucuların ortadan kaldırılması için çok yüksek hale gelmesinden önce mümkün olduğunca çabuk tedavi edilmelidir.
Antraks için standart tedavi antibiyotik ve antitoksinler ile. Antibiyotiklerin türü enfeksiyonun nasıl meydana geldiğine, bireyin yaşı ve tıbbi geçmişine bağlı olacaktır.
Antitoksin tedavileri, bakterilerin kendileri değil, salınan toksinleri hedef alan geliştirilmektedir.
Son zamanlarda, enfekte dokunun cerrahi olarak çıkarılması, enjeksiyon şarbonunu tedavi etmek için başarıyla kullanılmıştır.
2013 yılında, bir araştırmacı ekibi, şarbonu ve MRSA’yı tedavi etmek için kullanılabilecek yeni bir kimyasal bileşiği keşfetti.
önleme
Şarbon kaçınmak için ipuçları şunlardır:
- sadece uygun şekilde kesilmiş ve pişirilmiş et yiyerek
- ham hayvan postlarıyla, özellikle de inek, koyun ve keçilerle temastan kaçınmak
Kürk, post ve yün ile çalışanlar, özellikle de bunlar ithal ediliyorsa, ekstra özen göstermelidir.
Herhangi biri bakteriye maruz kalıyorsa, antibiyotikler sporların aktivasyon zamanı olana kadar şarbonun semptomlarının gelişmesini engelleyebilir.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), risk altında olabilecek yetişkinlerin maruz kalmasından önce kullanılmak üzere, şarbon için bir aşıyı onayladı.
Bunlar arasında laboratuar çalışanları, hayvan ve hayvan ürünleri işleyicileri ve bazı askeri personel bulunmaktadır. Halka açık değildir.
Aşı, antimikrobiyal tedavinin yanı sıra maruziyetten sonra da verilebilir.
Şarbon, ABD’de nadir olarak kalır. Kişinin şarbona benzeyen belirtileri varsa, muhtemelen daha yaygın bir hastalıktır.
Eğer kişi şarbonun yaygın olduğu yerlerden hayvanların veya hayvan ürünlerinin maruz kalmasından sonra belirti ve semptomlar gösterirse, bir sağlık görevlisine başvurmak en iyisidir.
Etkili olmak için, şarbon tedavisi mümkün olan en kısa sürede başlamalıdır.