aziz sancar nobel ödülü aldıktan sonra hangi gelişmeler oldu Ne90'dan bulabilirsiniz
Aziz Sancar
Aziz Sancar (d. 8 Eylül 1946, Savur, Mardin), Türk doktor, akademisyen, biyokimyager ve moleküler biyologtur. Yapmış olduğu çalışmalarla 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazanmıştır.[2][4]
1946'da Mardin'in Savur ilçesinde dünyaya gelen Aziz Sancar, 1997 yılından beri ABD'deki Kuzey Karolina Üniversitesi'nde görev yapmaktadır.[5] Son 20 yıldır DNA onarımının pek çok parçasının tanımlanmasında kullanılan biyokimyasal yaklaşımlardaki öncülüğü ile tanınır.[6] Aynı zamanda Mehmet Özdoğan ile birlikte ABD Ulusal Bilimler Akademisi'ne seçilen ilk Amerikalı Türktür. Sancar, hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları nedeniyle 2015'te Nobel Kimya Ödülü'nü kazanmıştır.
Aziz Sancar’ın geliştirip ismini koyduğu "maxicell tekniği" ve kendi buluşunu yapıp ismini koyduğu "excinuclease/excision nuclease enzimi" terimleri, İngiltere'deki Oxford Üniversitesi Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Sözlüğü'ne girmiştir.[7][8][9]
Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]
1946'da Mardin'in Savur ilçesinde, orta gelirli çiftçi bir ailenin sekiz çocuğundan yedincisi olarak dünyaya geldi. Aziz Sancar, ilk ve orta eğitimini Mardin'de tamamladı. Lise yıllarında futbolla ilgilendi, ancak son sınıfta futbolcu olmaktan vazgeçerek yüksek öğrenimine devam etmek üzere İstanbul'a gitti.
1963 yılında girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 1969 yılında birincilikle mezun oldu.[7] İki yıl Savur'da bir sağlık ocağında hekimlik yaptıktan sonra bir NATO-TÜBİTAK bursu ile önce Johns Hopkins Üniversitesi, ardından Dallas Teksas Üniversitesi'ne gitti.[10] Dallas'ta iken üniversitenin moleküler biyoloji programına ve Caude Rupert’ın laboratuvarına katıldı. Bu laboratuvarda Sancar, danışmanı Claud Rupert ile ''fotoliyaz'' olarak adlandırılan bir geni klonlamış ve genetik mühendisliği ile bakterilerde çok yüksek oranlarda çoğaltmıştır.[10] Bu genin kodladığı enzim, ultraviyole ışıkları ile zarar görmüş DNA'nın onarımını yapmaktaydı. Bu buluş, Aziz Sancar’ın önce yüksek lisans, ardından doktora derecesi (1977) almasını sağladı.[10]
Aziz Sancar, 1977-1982 yılları arasında Yale Üniversitesi'nin tıp fakültesinde çalıştı. Bu dönemde fotoliyaz enzimi çalışmalarına ara verip nükleotit kesim onarımı araştırmalarına başladı.[10] DNA onarımı dalında doçentlik tezini tamamladı. 1997 yılından itibaren araştırmalarını biyokimya ve biyofizik alanında yaptığı çalışmalarla tanınan ABD'nin Kuzey Carolina eyaletindeki Chapel Hill'de, Kuzey Carolina Üniversitesi biyokimya ve biyofizik bölümünde sürdürmektedir.
DNA onarımı, hücre dizilimi, kanser tedavisi[11] ve biyolojik saat üzerinde çalışmalarını sürdüren Sancar, 415 bilimsel makale ve 33 kitap yayımladı. Sancar, kanser tedavisinde sirkadiyen saat kullanımıyla ödüller aldı.[12][13] 2001 yılında Amerikan Kimya Cemiyeti tarafından verilen Kuzey Carolina Seçkin Kimyager Ödülü'nü almaya hak kazanan Sancar, 2005 yılında bilim dünyasının en prestijli üyelikleri arasında yer alan ABD Ulusal Bilimler Akademisi’ne seçilerek bu akademiye seçilen ilk Amerikalı Türk bilim insanı oldu.[14] Bu ödülü aldıktan sonra, ABD'de okuyan Türk öğrencilerine yardım etmek ve Türk-Amerikan ilişkilerini geliştirmek amacıyla eşiyle birlikte Aziz & Gwen Sancar Vakfı'nı kurarak ABD'nin Kuzey Carolina eyaletinde "Carolina Türk Evi" isimli bir öğrenci misafirhanesi açtı.[7] 2006 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’ne aslî üye olarak seçildi.
Nobel Kimya Ödülü alması[değiştir | kaynağı değiştir]
Sancar, Hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmalarından dolayı Amerikalı Paul Modrich ve İsveçli Tomas Lindahl ile birlikte 2015 Nobel Kimya Ödülü'ne layık görüldü.[15] Bu üç araştırmacı, 30 yıldan uzun süre birbirlerinden bağımsız olarak ve büyük oranda bakteri hücrelerinde çalışmaktaydılar.[10] Sancar nükleotit kesim onarımı alanında buluşlar yapmış, Tomas Lindahl ve Paul Modrich ise diğer DNA onarımı mekanizmaları olan bazı kesim onarımı ve yanlış eşleşme onarımını keşfetmişlerdir. Aydınlattıkları temel mekanizmalar, daha sonra insanlar dahil olmak üzere kompleks organizmalarda da gösterilmiştir. Örneğin, nükleotit kesim onarımı bozuklukları ile deri kanserleri arasında doğrudan nedensel ilişki bulunmuştur.
Aziz Sancar’a İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilen Nobel Kimya Ödülü, Alfred Nobel’in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık'ta, düzenlenen törenle verildi.[16] Ödül, İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafından takdim edildi. Sancar, ''Beni ödüle götüren, Atatürk’ün ve Türkiye Cumhuriyeti'nin yaptığı eğitim devrimidir. Dolayısıyla bu ödülün sahibi, Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti’ni temsil eden Anıtkabir Müzesi'dir.'' diyerek Nobel Ödülü ile madalya ve sertifikasını Anıtkabir'e teslim etmiştir.[17] Ödül, Anıtkabir'deki Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi'nde kendisine ayrılan özel alanda sergilenmektedir.[18]
Popüler kültür[değiştir | kaynağı değiştir]
Sancar, 2016'da yaptığı bir açıklamada 5 TL üzerindeki DNA sarmalının hatalı olduğunu, bunu Merkez Bankası'na ilettiğini ancak uyarılarına rağmen bunun düzeltilmediğini söyledi.[19]
Ayrıca Aziz Sancar'ın ismi, Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı tarafından İstanbul'da 2018 yılında proje okulu olarak açılan Aziz Sancar Anadolu Lisesi'ne verilmiştir.[20]
2019 yılında Aziz Sancar, Ahmet Davutoğlu'nun ricası üzerine katıldığı ve dört senedir yürüttüğü İstanbul Şehir Üniversitesi'nin Mütevelli Heyeti üyeliğinden istifa ettiğini duyurdu.[21]
Kişisel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]
Aziz Sancar, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri vatandaşıdır. Biyokimya profesörü Gwen Boles Sancar ile evlidir.[3][6] Sancar aynı zamanda, HDP eş genel başkanı olan Mithat Sancar ile akrabadır.
Etnik köken tartışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]
Nobel Ödülü'nü aldıktan sonra Aziz Sancar'ın etnik kökeni gündeme gelmiştir. Aziz Sancar, bu konu hakkında anne ve babasıyla Arapça konuşulduğunu ama kardeşler arası Türkçe konuşulduğunu belirtmiştir.[22] Sancar, verdiği her röportajda Arap olarak gösterilmekten rahatsız olduğunu ve Türk olduğunu vurgulamıştır.[8][9][23] Ağabeyi Tahir Sancar'ın ifadesine göre, ailesi Oğuz Türklerinin Hasi kolundan olup Horasan'dan Mardin'e göç etmiştir.[24]
Çalışma stili[değiştir | kaynağı değiştir]
Aziz Sancar, vermiş olduğu bir röportajda 40 yaşına kadar günde 18 saat çalıştığını, daha sonra ise bunu günde 12 saate düşürdüğünü söylemiştir.[25]
Ödülleri ve başarıları[değiştir | kaynağı değiştir]
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
Yazı kaynağı : tr.wikipedia.org
Aziz Sancar’a Nobel Ödülü’nü getiren çalışmaları: DNA’nın mekanistik tamiri
DNA’nın sürekli onarıma ihtiyacı olduğunu biliyor muydunuz? 2015 Nobel Kimya Ödülü “hücrelerin hasarlı DNA’yı tamir ederek genetik bilgiyi nasıl koruduklarını moleküler düzeyde haritalayan” çalışmaları ile Aziz Sancar’ın da aralarında bulunduğu 3 bilim insanına verilmiştir.
DNA stabil, yani kararlı bir molekül değildir, nasıl olsun ki? Çünkü moleküler düzeyde çok uzundur, çok fazla genetik bilgi barındırır, hassastır ve birçok faktör (toksinler, yaşlanma, sürekli bölünme, UV ışınları, rastgele mutasyonlar gibi) DNA’nın yapısına etki eder. O zaman bu faktörlerle, başka bir ifade ile DNA’nın kırılgan yapısı ile baş etmek için onarım mekanizmaları olması gerektiği fikri geçtiğimiz yüzyılın ortalarında ortaya atılmıştır. Fakat bu mekanizmaların tam olarak nasıl işlediği yakın zamana kadar netlik kazanamamıştı.
Yıllardır birçok bilim insanı DNA onarım mekanizmalarını aydınlatmaya çalışmaktadır, öyle ki dünya genelinde birçok bilim merkezinde sadece bu alan üzerinde çalışan bilimsel gruplar mevcuttur. Bu alanda çalışan o kadar çok kişi vardır ki ve bu alan o kadar çok geniştir ki kimi bilim insanları DNA onarım mekanizmaları alanında birilerinin Nobel Ödülü’nü alabileceğini düşünmüyordu, çünkü birçok kişinin Nobel Ödülü’nü hak edecek düzeyde buluşları mevcuttu. Fakat bu alanda 3 onarım mekanizması, “muhtemelen en önemli üç tanesi ve en anlaşılan mekanizmalar”, diğerlerine nazaran öne çıktılar ve ödülü fevkalade iyi bir şekilde hak ettiler.
Aziz Sancar’ı Nobel Ödülü’ne, hücrelerin enzimleri kullanarak, ultraviyole ışınlar ve diğer karsinojenlerle hasar gören DNA’yı nasıl tamir ettiğini açıklayan çalışmaları götürmüştür. Sancar, DNA onarımında görevli enzimleri saflaştırarak büyük bir başarıya imza atmıştır. Maxicell adını verdiği bu yöntem pek çok araştırmacı tarafından pek çok proteinin saflaştırılması için halen kullanılmaktadır.
DNA onarım mekanistiğini anlamak, insan sağlığı için büyük önem taşımaktadır. Onarım sistemlerinde sorun olan kişiler, kanser gelişimi açısında belirgin olarak daha yüksek risk taşımaktadırlar, çünkü DNA’larına hasar veren mutasyonlar düzeltilememektedir. Bununla birlikte, kanser hücreleri DNA’ya yamaladıkları enzimleri kullanarak hasarlı da olsalar hayatta kalmaya devam etmektedirler ve böylelikle tümör hücrelerinde DNA onarım yollarını hedefleyen tedavilere artık ilgi odağı oluşmuştur.
Burada belki önemli bir çelişki herkesin aklına gelmektedir: Öyle tedaviler geliştirilmelidir ki sağlıklı hücrelerimizin DNA onarımını engellenmemeli, fakat kanser hücrelerinin DNA’larını onarmalarını engellenmelidir.
DNA onarım mekanizmaları bilim dünyasını daha uzun yıllar meşgul edecek, ayrıca bu alandaki keşiflerin pratik sonuçları yeni kanser tedavileri olarak karşımıza çıkacaktır.
Bir diğer yazımızda Aziz Sancar'ın en ilginç ve dikkat çekici buluşlarından biri olan hücrelerin biyolojik bir saate sahip olması ve bunun kanser tedavisi ile olan ilişkisini sizlerle paylaştık.
*
İLGİLİ KONULAR:
- Aziz Sancar'dan sigarayı bıraktıracak buluş şeklinde yankı bulan çalışma gerçekte ne anlatıyor?
- Aziz Sancar’dan beklenen çalışma: Kemoterapide doğru zamanlama ne olmalı?
Yazı kaynağı : www.drozdogan.com
Aziz Sancar 'Nobel' ödülünü aldı
Şirket haberleri
Finans terminali
Anadolu images
Enerji terminali
Haber Akademisi
Yeşilhat
Ayrımcılık Hattı
Teyit Hattı
Kariyer AA
Kurumsal haberler
Yazı kaynağı : www.aa.com.tr
Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında
Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.