Tüketici Rantı Nedir
tüketici rantı, iktisatta, tüketicinin bir mala ödediği fiyat ile o maldan yoksun kalmaktansa ödemeye hazır olduğu fiyat arasındaki fark. İlk olarak 1844’te Fransız inşaat mühendisi ve iktisatçı J. Dupuit tarafından ortaya konmuş, İngiliz iktisatçı Alfred Marshall tarafından geliştirilmiş ve yaygınlaştırılmıştır. Kavram, tüketici tatmininin (fayda) ölçülebilir olduğu varsayımına dayalıydı. Bir malın her ek biriminin sağladığı fayda satın alınan miktar arttıkça genellikle azaldığından ve malın fiyatı bütün birimlerin faydasını değil, yalnızca satın alınan son birimin faydasını yansıttığından, toplam fayda toplam piyasa değerini aşar. Örneğin, maliyeti yalnızca 200 TL olan bir telefon konuşmasının konuşmacı için değeri çoğu kez bundan çok daha fazladır. Mar-shall’a göre bu fayda fazlası ya da tüketici rantı bireyin çevresinden elde ettiği fazla faydanın ölçüsüdür.
Eğer paranın marjinal faydasının bütün gelir düzeylerindeki tüketiciler için sabit olduğu varsayılır ve para faydanın ölçüsü olarak kabul edilirse, tüketici rantı çizimdeki tüketici talep eğrisinin altındaki taralı alanla gösterilebilir. Eğer tüketici AB ya da OC fiyatında OA kadar mal alırsa, toplam piyasa değeri ya da ödediği tutar OABC, toplam fayda ise OABP olacaktır. Bunlar arasındaki fark, yani BCP taralı alanı tüketici rantıdır.
Bir maldan sağlanan faydanın öteki malları elde edebilme koşullarından ve fiyatlarından bağımsız olmadığının anlaşılmasıyla ve faydanın ölçülebilir olduğu varsayımının içerdiği güçlüklerden ötürü tüketici rantı kavramı 20. yüzyıl iktisatçıları arasında gözden düştü.
Ama ölçme konusundaki güçlüklere karşın, kavram iktisatçılarca, modern tüketicinin kitlesel olarak üretilen malları düşük fiyatlardan satın alabilmesi sayesinde elde ettiği yararları göstermek için hâlâ kullanılmaktadır. Kavramın kullanıldığı başlıca alanlar refah iktisadı ve vergilemedir.