Rehabilitasyon, felç/inme geçirmiş bir kişinin beyninin bir bölümü hasar gördüğünde aniden kaybolan becerilerini yeniden öğrenmesine yardımcı olmaktadır. Rehabilitasyon aynı zamanda felç geçirmiş kişinin pnömoni, idrar yolu enfeksiyonları, düşme nedeniyle yaralanma veya damarlarda pıhtı oluşumu gibi yeni sağlık sorunlarından korumayı amaçlamaktadır.
Yapılan araştırmalar fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecinde en önemli unsurun dikkatlice yönlendirilmiş, iyi odaklanmış, tekrarlayan pratikler olduğunu göstermektedir. Rehabilitasyon programı, zayıflık, koordinasyon eksikliği, yürüme sorunları, duyu kaybı, el kavrama sorunları, görme kaybı, konuşma veya anlama güçlüğü gibi felç nedeniyle bozulan becerilerin yeniden kazanılması için felç geçiren hastalara göre özelleştirilen programlar içermektedir.
Felç fizik tedavi sonrası iyileşir mi sorusu hastanın durumuna göre değişken bir cevaba sahiptir. Bu durumda inme rehabilitasyonunun olumlu sonucunu etkileyen durumlar;
- Beyindeki hasarının ciddiyeti ve derecesi.
- Yaş. İyileşme derecesi, yaşlılara kıyasla çocuklarda ve genç yetişkinlerde genellikle daha fazladır.
- Uyanıklık seviyesi. Bazı felçler, bir kişinin uyanık kalma ve rehabilitasyon faaliyetlerine katılmak için gereken talimatları takip etme yeteneğini azaltmaktadır.
- Rehabilitasyon programının yoğunluğu.
- Eşzamanlı kişide gelişen/var olan tıbbi sorunlar.
- Ev ortamı. Merdiven korkulukları ve tutunma çubukları gibi eklemeler evde bağımsızlığı ve güvenliği artırabilir.
- Çalışma ortamı. Fiziksel güvenliği iyileştirmeye yönelik değişiklikler ve görevlerde yapılan değişiklikler işe dönüşü mümkün kılabilmektedir.
- Aile ve arkadaşların işbirliği. Destekleyici aile ve sosyal ağlar, genellikle aylar süren rehabilitasyonda çok önemli bir faktör olabilir.
- Rehabilitasyonun zamanlaması. Genel olarak, ne kadar erken başlarsa, kaybedilen becerileri ve işlevi yeniden kazanma ve başarılı bir rehabilitasyon şansı o kadar artmaktadır
İnme sonrası rehabilitasyonda hangi tıp uzmanları uzmanlaşmıştır?
Rehabilitasyon planı, felçten kişinin vücudunun veya hangi yeteneklerinin etkilendiğine ve oluşan hasarın türüne, ciddiyetine bağlı olarak düzenlenecek ve uygulamaya başlamanın ardından da gelişmelere göre değişecektir.
Yüz felci fizik tedavi veya kısmi felç fizik tedavi programları bireysel ihtiyaçları en iyi şekilde karşılayacak şekilde uzmanlar/doktorla tarafından planlamaktadır.
Felç Hastası Ne Zaman Rehabilitasyon Sürecine Başlamalıdır?
Fizik tedavi, bakım hastanesinde, kişinin durumu stabil hale geldiğinde ve genellikle inmeden 48 saat sonra başlamaktadır. İlk adımlar yaşanan inmenin ardından zayıflığın üstesinden gelmek için bağımsız hareketi teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Terapist, inme engelli uzuvlarda hareketliliği güçlendirmek ve artırmak için yardım ederek veya hastanın kendi kendine gerçekleştireceği hareket açıklığı egzersizlerine yönlendirme yapacaktır. İnme geçiren hastanın kimi zaman yardım alarak veya yardım almadan, oturmayı, ayakta durmayı ve yürümeyi öğrenmesi gerekebilmektedir.
Banyo yapma, giyinme, tuvalet kullanma gibi günlük yaşamın temel faaliyetlerini gerçekleştirme becerisini yeniden kazanmaya başlamak, felç geçiren hastanın yeniden kendi kendine yetebilmesindeki ilk adımları temsil etmektedir.
Yüz Felci Rehabilitasyonu
Yeni başlayan yüz felci olan kişiler için steroidlerin etkili olma olasılığı yüksektir ve steroidler yüz sinir fonksiyonunun iyileşme olasılığını artırabilmektedir. Buy nedenle yüz fonksiyonel iyileşme olasılığını artırmak için oral steroidlere semptom başlangıcından itibaren 72 saat içinde başlanmaktadır.
Çeşitli nedenlerle kimi hastalar, steroid ilaçlara olumlu yanıt vermeyebilmektedir. Antiviral ajanlar (steroidlere ek olarak), faydaları net olarak belirlenmemiş olmasına rağmen, yüz fonksiyonunun iyileşme olasılığını artırabilmektedir.
Yüz felci tedavisinde belki de en önemli nokta gözün korunmasıdır. Yüz felci, göz kapağının doğal açıp kapanma kabiliyetini sekteye uğratarak gözün tahriş olmasına ve kurumasına sebiyet verebilmektedir. Gözü nemli tutmak ve yaralanmalardan korumak önemlidir.
Yüz felci fizik tedavi, yüz masajı veya akupunktur gibi tedaviler yüz sinir fonksiyonu ve ağrıda etkili olmaktadır.
Felç Hastalarında Fizik Tedavinin Faydaları
İnme sonrası uzun bir iyileşme süreci vardır. İnme sonrası rehabilitasyon, bu iyileşme sürecinin en önemli parçasıdır ve inmenin ardından 24/48 saat sonra başlar. İnme fizyoterapistleri, etkilenen kasları ve sinirleri dolaşımı sürdürmek, sertliği önlemek için uyarmaktadır. Ardından hastaların temel kas hareketlerini yeniden kazanmalarını sağlamak için rehberlik etmektedirler.
Günümüzde birçok fizik tedavi uzmanı felç ve diğer nörolojik travma türlerinde uzmanlaşmışlardır. Fizyoterapistler, inme sonrası fizik tedavi aşamasında hastaların vücut hareketlerini yeniden öğrenmelerine/kazanmalarına yardımcı olmaktadırlar.