Egzama başlangıcı sorunu yaşayan hemen hemen tüm hastalar kaşıntıdan muzdarip olmaktadır. Çoğu tip egzamanın kaşıntı dışındaki diğer belirtileri arasında kızarıklık, kalınlaşan bir cilt, kabarcıklar ve kabuklanma bulunmaktadır. Egzama nasıl anlaşılır? Egzama belirtileri şöyle sıralanabilmektedir: (1)
Kaşıntı
Egzamanın başlıca belirtisi kaşıntıdır. Kaşıntı yoksa oluşan döküntü egzamadan kaynaklanmamaktadır (kaşıntı tedaviyle iyileştirilmediği sürece).
Kaşıntı diğer birçok deri koşullarında ortak bir özelliktir; ayrıca öncelikle cilt ile ilgili olmayan çeşitli tıbbi durumların da bir belirtisi olabilmektedir. Egzama teşhis ederken önemli bir belirti olmasına rağmen, sadece egzamaya özgü bir belirti değildir. (2)
Kızarıklık
Cildin kızarıklığının artması genellikle kan akışının artması anlamına gelmektedir. Cildin en üst tabakası ölü deri hücrelerinden oluşur ve kan dolaşımı yoktur, bu nedenle bu seviyede kanama olmamaktadır, ancak, deri iltihaplandığında, kan damarlarının yerel ağı genleşir, kan akışı artar ve kırmızı hale bir hale gelir.
Egzamadaki iltihaplanma süreci karmaşıktır ve çeşitli faktörlerle tetiklenebilir, ancak egzama alevlendiğinde dikkate alınması gereken önemli bir diğer husus bakteriyel enfeksiyonun varlığıdır.
Bakteriyel enfeksiyon cildin daha derin katmanlarına girdiğinde, dokuların kızarıklık ve ısısında belirgin bir artış olur. Bunun enfeksiyona bağlı olabileceğini kabul ederek egzamayı kontrol altında tutmak önemlidir. (3)
Cildin Kalınlaşması
Bir süre iltihaplanan egzama alanlarının derisi genellikle etkilenmemiş deriden çok daha kalındır. Çoğunlukla bu, cildin çizilme veya sürtünme gibi tekrarlanan travmaya karşı oluşturduğu koruyucu bir tepkidir.
Dirseklerin, dizlerin arkasında ve ayak bileklerinin önünde yani cildin özellikle esnek olması gereken eklemleri çevresindeki ciltleri etkilemektedir. Genellikle, bu bölgelerde cilt çatlamaları ortaya çıkmaktadır, çünkü kalın deri normal şekilde kıvrılamamaktadır. (4)
Kabarcıklar
Egzamalı cilt yapısı mikroskobik altında incelendiğinde, özellikle cildin üst katmanlarında cilt hücreleri arasında daha az yapışkanlık olduğunu görülmektedir.
Bu durum boşluklar arasındaki cilt bakterilerinin daha derin katmanlara girmesini kolaylaştırmaktadır. Aynı zamanda, doku sıvısının hücreler arasına sızmasına ve kabarcıklar şeklinde toplanmasına neden olmaktadır.
Aktif egzamada küçük kabarcıklar görülebilir, ancak, kabarcıklar sadece berrak sıvı ile değil aynı zamanda pürüzlü bir sıvıyla da dolduğunda, egzamanın özel yapısından dolayı veya eklenmiş cilt enfeksiyonu nedeniyle zaman zaman büyük olan kabarcıklar da ortaya çıkabilmektedir. (5)
Kabuklanma
Enflamasyonlu deriden sızan sıvı protein açısından zengindir. Hava ile tema olduğunda kurusa da protein, huysuz bir tortu olarak da kalabilir. Genellikle, enfekte kabukların tipik olarak altın rengi olduğu zaman görülmektedir. Benzer bir kabuklanma, özellikle ilkokul çağındaki çocuklarda, yaygın olarak yaşanan iltihaplı isilik durumunda da görülmektedir.
Egzama Dereceleri
Egzamayı sınıflandırmanın etkili olan bir başka yolu, aktivitenin derecesine ve egzamanın ne kadar süre aktif olduğuna dayanmaktadır. (6)
Akut Egzama
Tıbbi terim olarak düşünüldüğünde, akut, hızlı başlangıç anlamına gelmektedir. Akut şiddetli olmamasına rağmen, kısa bir süre içerisinde ortaya çıkan koşullar oldukça kuvvetli olabilmektedir.
Bu nedenle, akut egzama durumunda, hızlı bir şekilde alevlenen ve muhtemelen de kabarcıklara, sıvı akıntılarına veya kabuklu olan kızarıklıklara neden olan bir alan ortaya çıkacaktır.
Kronik Egzama
Kronik, istikrarlı bir şekilde uzun süren anlamına gelmektedir. Egzamanın alevlenmesinin ilk aşamasının sona ermesinden bir süre sonra bile egzamatik olan bir miktar cilt kuru, kabuklu, kalınlaşmış ve çatlamış durumdadır.
Enfeksiyonlu Egzama
Enfeksiyon, egzamanın herhangi bir evresinde bulaşabilir. Sıkıştırılmış kabarcıklar olmadıkça, enfeksiyonlu egzama, akut egzamadan farklı olmayacaktır. Genellikle enfeksiyon durumu altın rengi kabuklanmayla ayırt edilebilmektedir. (7)
Egzama (Dermatit) Nedir?
Egzama, her yaşta ortaya çıkabilmesine rağmen, sıklıkla çocukları ve gençleri etkileyen bir cilt durumudur. Diğer adıyla dermatit olarak da bilinen egzama, vücuttaki farklı cilt bölgelerini etkileyebilmektedir. Egzama için ortak alanlar arasında eller, kafa derisi, dirsekler ve dizlerin arkasında bulunmaktadır, ancak genital de dâhil olmak üzere cildin herhangi bir bölgesinde egzamanın ortaya çıkması mümkündür.
Değişik egzama tipleri bulunmaktadır ve başlıca belirtileri kaşıntılı, kuru ve ağrılı ciltlerdir. Egzama bulaşıcı değildir ve başkalarına geçirilemez. Bununla birlikte, sıklıkla egzamayla birlikte cilt çatlamaları olduğu için cilt daha kolaylıkla enfekte olabilmektedir. Kaşıntılı cilt bakteri, virüs veya mantarları ortaya çıkarabilmektedir. (8)
Egzama (Dermatit) Nedenleri
Sağlıklı cilt nemi korumak ve vücudunuzu çevresel zorluklardan korumak için bir bariyer görevi görmektedir. Cildin etkili bir bariyer olma özelliğini bozan herhangi bir faktör, nem kaybına sebebiyet verebilir; bu da, kuruluğa, alerjenlere, tahriş edici maddelere ve bakterilere neden olabilmektedir. Neticesinde de iltihaplanma ve enfeksiyon ortaya çıkabilmektedir.
Egzama neden olur? Egzamanın potansiyel nedenleri şunlardır:
- Cildin kurumasına neden olan faktörler
- Cildin bariyer işlevini etkileyen genetik mutasyonlar
- Bağışıklık sistemi bozuklukları
Tetikleyici faktörler olarak adlandırılan bazı maddeler veya koşullar, egzamanın parlamasına neden olabilir. Bu tetikleyici faktörler şunlar olabilir:
- Sabunlar ve deterjanlar, yün, cilt enfeksiyonları, kuru cilt, düşük nem, ısı, terleme veya duygusal stres gibi tahriş edici maddeler.
- Toz akarları, polen, küf veya gıdalar gibi alerjenler (9)
Egzama (Dermatit) Tedavisi
Egzama nasıl geçer? Egzama tedavisinin amacı, ciltte tahriş ve enfeksiyona neden olacak kaşıntıyı gidermek ve önlemektir. Kuru cildi nemli tutmak için losyonlar ve kremler (yumuşatıcılar) önerilmektedir.
Bu ürünleri cildi henüz nemliyken (örneğin banyo sonrası) uygulayın ve cildin nemini korumasını sağlayın. Kaşıntıyı hafifletmek için soğuk kompresler de kullanılabilir.
Reçetesiz satılan Hidrokortizon % 1 kremi veya daha güçlü kortikosteroidler içeren reçeteli kremler ve merhemler genellikle iltihaplanmayı azaltmak için kullanılmaktadır. Ağır vakalarda, doktorunuz oral kortikosteroidleri reçete edebilir.
Diğer tedaviler arasında şiddetli kaşıntıyı azaltmak için antihistaminler, fototerapi (cilde ultraviyole ışık uygulanan terapi) ve bazen diğer tedavilere yanıt vermeyen durumlar için ilaçlar bulunmaktadır. (10)
Egzama İçin Hangi Doktora Gidilir?
Egzama teşhisi ve tedavisi için bir dermatolog yani cilt hastalıkları uzmanından yardım alabilirsiniz. (11)