1960’lı yıllarda bulunan ve ELISA veya EIA olarak adlandırılan “enzime bağlı bağışıklık deneyi”, kandaki antikorları tespit etmeye ve ölçmeye yarayan bir testtir.
Bu test:
- Biyokimyasal bir reaksiyonu katalize eden bir protein ve antikor veya antijen (immünolojik moleküller) içerir.
- Her test, spesifik bir antijeni ölçer ve çeşitli antijenler için yaygın olarak kullanılan farklı kitler mevcuttur.
ELISA test yöntemi, çoğunlukla radyoaktif materyaller gerektiren eski laboratuvar tekniklerinden daha kolay ve hızlı bir şekilde gerçekleştirilir.
ELISA Testi Neden Yapılır?
ELISA testi esas olarak proteinlerin tespiti için yapılır (glikoz ve potasyum gibi küçük moleküller ve iyonların aksine).
Diğer ELISA testi kullanım alanları ise şunlardır:
- AIDS‘e neden olan HIV
- Lyme hastalığı
- Pernisiyöz anemi
- Rotavirüs (Genellikle bebekler ve küçük çocuklarda görülen ishal hastalığının en yaygın nedenidir ve oldukça bulaşıcıdır.)
- Skuamöz (yassı) hücreli karsinoma
- Frengi
- Toksoplazmoz (toksoplazma gondii adı verilen bir parazitin neden olduğu bir hastalık)
- Suçiçeği ve zonaya neden olan varicella-zoster virüsü
- Zika virüsü
Taramalarda ve epidemiyolojik çalışmalarda en yararlı test ELISA’dır. Daha derinlemesine testler yapılmadan önce sıklıkla bir tarama aracı olarak kullanılır. Yukarıdaki sağlık koşullarının belirtilerini veya semptomlarını yaşıyorsanız doktorunuz bu testi önerebilir.
ELISA Testi Nasıl Yapılır?
ELISA, son derece basit bir testtir, kandan bir örnek alınarak yapılır.
ELISA testi:
- Öncelikle kol bölgesi antiseptikle temizlenir.
- Ardından, basınç oluşturmak ve damarların kanla şişmesini sağlamak için kolun etrafına bir turnike veya lastik takılır ve küçük bir kan örneği almak için iğne damarlardan birine yerleştirilir.
- Kan örneği analiz için bir laboratuvara gönderilir ve incelenir.
- Bu numune bir teknisyen tarafından testi gerçekleştirilen sağlık koşuluyla alakalı spesifik antijeni içeren bir petri kabına eklenir. Kanda antijene karşı antikorlar mevcutsa, ikisi birlikte bağlanır.
- Teknisyen bunu petri kabına bir enzim ekleyerek ve kan ile antijenin nasıl tepki verdiğini gözlemleyerek kontrol eder. Kabın içeriğinin renk değiştirmesi sonucun pozitif olduğu anlamına gelebilir.
Ayrıca, bazı durumlarda idrar örneği alınarak da ELISA testi uygulanabilir. Sonuçların alınması, hangi testin yapıldığına göre değişir. Çoğu test sonucunu 24 saat sonra almak mümkünken, bazı test sonuçlarının çıkması günler veya haftalar sürebilir.
Elisa Testi Nerede Yapılır?
Sağlık kuruluşlarında yapılması gereken bu test için, hastanelerin:
- İç Hastalıkları (Dahiliye),
- Mikrobiyoloji veya
- Enfeksiyon Hastalıkları bölümlerine başvurabilirsiniz.
ELISA Testi Sonuçları Ne Anlama Gelir?
Test sonuçlarının nasıl rapor edildiği, analizi yapan laboratuvara göre değişir. Ayrıca testin ne için yapıldığı da önemlidir. Bazen pozitif bir sonuç, aslında rahatsızlığı taşımadığınız anlamına gelebilir. Bu nedenle ELISA testi pozitif çıkarsa ne olur sorusunun net bir cevabı yoktur. Sonuçlar alındıktan sonra, en doğru bilgiyi size doktorunuz verecektir.
ELISA testi normal değerleri nedir sorusu da yine doğru olmayacaktır çünkü:
- ELISA şimdiye dek her ne kadar AIDS ile bağdaştırılmış olsa da, yukarıda da anlatıldığı üzere, birçok farklı rahatsızlığın tespiti için kullanılan bir testtir ve her rahatsızlığın referans değerleri de birbirinden farklıdır.
ELISA’nın bir dezavantajı, yanlış pozitif veya yanlış negatif sonucun ortaya çıkabilmesidir, bu yüzden birçok durumda bir doğrulayıcı test ile takip edilir.
Örneğin:
- HIV ve Lyme hastalığı için ELISA zaman zaman yanlış pozitif sonuç verebilir, bu nedenle HIV virüsüyle ilgili bulgular doğrultusunda kesin yargıya varılabilmesi için tüm pozitif örnekler üzerinde farklı bir test türü daha gerçekleştirilir. Eğer bu testlerden birinden de pozitif sonuç alınırsa, muhtemelen HIV virüsü söz konusudur.
Bazen, bir kişi enfekte olsa bile HIV, ELISA testinde görünmez. Yani, negatif bir sonuç her zaman, enfeksiyondan hemen sonra, bazı antikorlar üretilmediği için enfeksiyon olmadığı anlamına gelmez. HIV’e neden olan antikorlar, virüse maruz kaldıktan 6 hafta sonrasına kadar kanda görünmezler. Bu dönem “pencere dönemi” olarak adlandırılır. Bu nedenle virüse maruz kaldığınızdan şüpheleniyorsanız testin üç ay sonra bir kez daha tekrarlanması önerilir.
Faydalandığımız Kaynaklar: