This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
SINIF TARİH DERSİ NOTLARI Tarih Bilimine Giriş Tarihin Tanımı:Geçmişte meydana gelen olayları (siyasi, sosyal, ekonomik, kültürel ve dini) yer ve zaman göstererek, neden-sonuç ilişkisi içerisinde, belgelere dayanarak, objektif (nesnel) olarak inceleyen sosyal bir bilimdir. Tarihin Konusu:İnsan topluluklarının, en eski zamanlardan günümüze kadar geçirmiş olduğu siyasal, sosyal, ekonomik, kültürel ve dini etkinliklerdir. Tarih Öğrenmenin Sağladığı Yararlar: -Geçmişte yapılan hataların tekrar edilmemesini sağlar. -Toplumların karşılaştıkları sorunlara çözüm bulunmasını kolaylaştırır. -Milletlerin geleceklerine güvenle bakmalarını sağlar. -Milletlerin kendi aleyhlerine hazırlanan oyunlara düşmemesini sağlar. -Vatan ve millet sevgisini artırır. -Milli birlik ve bütünlük duygusunu geliştirir. Tarihi Olay:İnsan topluluklarının dini, siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda meydana getirdikleri kısa süreli gelişmelerdir.Olayın başlangıcı, bitişi ve yeri bellidir. Tarihi Olgu:Tarihi olayların sonucunda ortaya çıkan uzun süreli gelişmelerdir. Örneğin:Çanakkale Savaşı tarihi bir olay, savaş ise bir olgudur.Malazgirt Savaşı-olay, Anadolu’nun Türkleşmesi- olgu, Kavimler Göçü-olay, Feodalitenin yaygınlaşması-olgu. Tarihi Olayların Özellikleri: -Tarih, geçmişte meydana gelen olayları inceler. -Olaylar belli bir yer ve zamanda meydana gelmiştir. -Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi vardır. - Olaylar belgelere dayandırılır. -Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlemi yapılamaz. Tarihi Olaylar İncelenirken Uyulması Gereken Kurallar -Olaylar, neden-sonuç ilişkisi içerisinde incelenmelidir. -Olayın geçtiği yer ve zaman belirtilmelidir. -Olayda rolü olan kişilerin katkılarının doğru olarak değerlendirilebilmesi için olayın geçtiği günün şartları göz önünde bulundurulmalıdır. -Olayın geçtiği yerde araştırma yapılmalıdır. -Olaylar objektif olarak değerlendirilmelidir. Objektifliğin sağlanması için aşağıdaki şartlara uyulmalıdır: -Olayın üzerinden belli bir süre geçmelidir. -Olay, meydana geldiği zamanın değer yargıları göz önüne alınarak incelenmeli, günümüzün değer yargıları ile yorumlanmamalıdır. -İncelenen olay ile ilgili kaynak taraması yapılmalıdır. Tarihi olayların ve olguların araştırılması ve değerlendirilmesi sırasında izlenmesi gereken yöntemler: a.Tarama (Kaynak Arama):Olayla ilgili yazılı ve yazısız kaynaklara başvurulur. Yazılı Kaynaklar: Kitabeler, şecereler, biyografiler, seyahatnameler, hatıralar, takvimler, dergiler ve gazeteler. mahkeme kayıtları, resmi veya özel mektuplar,fermanlar, paralar, kanunlar, Yazısız Kaynaklar:Evler, kaleler, çeşmeler, heykeller, resimler,fotoğraflar, filmler, destanlar, hikaye ve masallar, efsaneler. b.Tasnif (Sınıflandırma): Tarihsel verilerin(bilgilerin) zamana, yere ve konuya göre bölümlere ayrılarak düzenlenmesine tasnif denir. Belgeler sınıflandırılır. c.Tahlil (Çözümleme): Elde edilen verilerin kaynak ve bilgi
yönünden yeterli olup olmadığının tespitine Tahlil etme denir. Belgeler çözümlenir. d.Tenkit (Eleştiri):. Eldeki bilgilerin doğruluk derecesinin, güvenilir kaynaklara göre belirlenmesidir. Belgelerin yanlış olanları ayırt edilir e.Terkip (Sentez): Kaynaklar sınıflandırma, çözümleme ve eleştiri aşamasından geçtikten sonra çalışmaları birleştirmek, bir araya getirmek ve sonuca gitmek işlemine Terkip, sentez yapma, birleştirme denir. Tarihin Tasnifi Tarihin araştırılmasında ve öğretiminde kolaylık sağlamak amacıyla tarih zamana, mekana ve konuya göre sınıflandırılır. a.Zamana Göre Sınıflandırma:Bu tasnifte tarih, kronolojik dilimlere , çağlara bölünmüştür.Örneğin:Tarih öncesi çağlar(Taş çağı, maden çağı), tarih çağları(İlk Çağ, Orta Çağ, Yeni Çağ, Yakın Çağ). b.Mekana Göre Sınıflandırma:Kıtaların(Asya Tarihi, Avrupa Tarihi vb.) ülkelerin(Türkiye Tarihi, Çin Tarihi vb.) bölgelerin(Ortadoğu Ülkeleri Tarihi, Kafkas Ülkeleri Tarihi vb.) ve şehirlerin tarihi.(İstanbul Tarihi,Ankara Tarihi vb.) c.Konuya Göre Sınıflandırma:Bu tasnifte toplumların siyasi, ekonomik, kültürel, sosyal, sanatsal ve dini tarihleri incelenebilir.Siyasi Tarih, Sanat Tarihi, Dinler Tarihi, Hukuk Tarihi vb. Zaman ve Takvim Takvimler insanların zaman göstergesi olarak kullandıkları çizelgelerdir.Toplumların ihtiyaçlarından dolayı ortaya çıkmışlardır. İlk takvimi bulan ve kullanan Sümerlerdir.Nil havzasında yaşayan ve tarımla geçinen Mısırlılar Nil Nehri’nin taşması ve ürünlerinin sular altında kalması üzerine astronomi çalışmaları başlamış, bu çalışma da Miladi Takvimin bulunmasını sağlamıştır. Takvimler hazırlanış esaslarına göre ikiye ayrılır: a.Güneş Yılı Esaslı Takvimler:Dünya’nın Güneş etrafında bir defa dönmesi sırasında geçen 365 gün 6 saatlik süreyi kapsar. b.Ay Yılı Esaslı Takvimler:Ay’ın Dünya etrafında 12 defa dönmesiyle geçen 354 günlük süreyi kapsar. Türklerin Tarih Boyunca Kullandıkları Takvimler: a.12 Hayvanlı Türk Takvimi:Güneş yılı esaslıdır.Yıllar, sayı yerine hayvan adı ile söylenir.Türklerin kullandıkları ilk takvimdir.Türkler, Hicri Takvime geçinceye kadar kullanmışlardır. 12 Hayvanlı Türk Takvimi’ndeki yıl adları: 1.Sıçgan (Sıçan) 2.Ud (Sığır) 3.Bars (Pars) 4.Tavışgan (Tavşan) 5.Lu (Ejder) 6.Yılan (Yılan) 7.Yund (At) 8.Koy (Koyun) 9.Biçin (Maymun) 10.Taguk (Tavuk) 11.İt (Köpek) 12.Tonguz (Domuz) b.Hicri Takvim:Ay yılı esaslıdır.Başlangıç yılı olarak Hicret alınmıştır.Hz.Ömer döneminde ilk defa kullanılmaya başlandı (639).Bugün sadece mübarek gün ve gecelerin belirlenmesinde kullanılıyor. c.Celali Takvimi:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç yılı Hicret’tir.Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah adına yapılmış ve sadece onun döneminde kullanılmıştır(1079).Yılbaşı 21 Mart’tır. d.Rumi Takvim:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç yılı Hicret’tir.Osmanlı Devleti’nde mali işlerde kullanılmak üzere 1739 yılında hazırlanmıştır.Yılbaşı 1 Mart’tır.Miladi Takvimle arasında 584 yıl fark vardır.Bizans takvimine dayanarak yapıldığından Rumi denmiştir.
1
e.Miladi Takvim:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç sıfır Hz. İsa’nın doğumu kabul edildiğinden doğum anlamına gelen Milad denilmiştir.Bu takvimi Mısırlılar bulmuş, İyonlular, Yunanlılar geliştirmiş, Romalılar da son şeklini vermiştir.1 Ocak 1926’dan itibaren Türkiye Cumhuriyeti tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Kapsamlarına Göre Tarih Çeşitleri: a.Genel Tarih:Yeryüzünde yaşayan bütün insan topluluklarının siyasi hayatını, kültür ve uygarlıklarını inceleyen tarihlerdir.Örneğin:Dünya Tarihinin Genel Hatları, Büyük Dünya Tarihi vb. b.Özel Tarih:Bir devletin veya milletin siyasi hayatını, kültür ve uygarlığını inceleyen tarihlerdir.Örneğin:Türkiye Tarihi, Osmanlı Tarihi vb. Yazılış Şekillerine Göre Tarih Çeşitleri: 1.Hikayeci(Rivayetçi) Tarih:Tarih yazıcılığının ilk aşaması olan efsanelerle dolu, neden-sonuç ilişkisi üzerinde durmayan masal türündeki tarih şeklidir.Hikayeci tarihin ilk temsilcisi Heredot’tur. 2.Öğretici(Pragmatik-Faydacı) Tarih:Geçmiş olaylardan ders almak, gelecekteki yolu doğru çizebilmek, okuyucuya ahlaki ve milli duygular aşılayabilmek amacıyla yazılır.Ahlak ve karakterin geliştirilmesi amaçlanır.Önemli olaylar ve kahramanlardan dikkat çekecek şekilde söz edilir, duygusaldır.Öğretici tarihin ilk temsilcisi Tukidides’tir.Bu tarzın en önemli eksikliği sadece başarılı olayları ve zaferleri konu edinmiş olmasıdır.19.yüzyıla kadar Avrupa’da bu tür tarih yazımı devam etmiştir. 3.Araştırıcı Tarih:19. yüzyıldan itibaren gelişmeye başlamış, günümüzde de büyük bir ilerleme sağlanmış tarih tarzıdır.Nedensonuç ilişkisi içerisinde olaylar titizlikle incelenir.Gelecek hakkında yorum ve tahminlerde bulunulur. Tarihe Yardımcı Bilimler: 1.Coğrafya:Yer bilimidir.Tarihe, olayların meydana geldiği yerleri belirlemede yardımcı olur. 2.Arkeoloji:Kazı bilimidir.Daha çok yazının kullanılmadığı dönemlerin aydınlatılmasında tarihe yardımcı olur. 3.Antropoloji:Eski dönemlerde yaşamış insanların ırkî yapılarını inceleyen bilimdir. 4.Etnografya:Toplumların örf, âdet ve geleneklerini inceleyen bilim dalıdır. 5.Kronoloji:Takvim bilimidir.Tarihe, olayların meydana geldiği zamanı belirlemede yardımcı olur. 6.Paleografya:Eski yazıları inceler. 7.Epigrafya:Kitabeler bilimidir.Anıt, mezar taşları ve kitabeleri inceler. 8.Sosyoloji:İnsan topluluklarının yaşayışlarını, meydana getirdikleri kurumları ve bu kurumların toplumsal yaşama etkilerini inceler. 9.Filoloji:Toplumların dillerini inceleyerek tarihe yardımcı olan bilimdir. 10.Diplomatik:Her türlü resmi belgeleri, fermanları ve beratları inceleyen bilimdir. 11.Nümizmatik (Meskukat):Eski paraları inceler. 12.Kimya:Karbon 14 yöntemiyle tarihi buluntuların yaşını belirler. 13.Heraldik:Armalar bilimidir. 14.Geneoloji:Şeceler ve soy kütüğü bilimidir. 15.Onomatoloji:Yer adlarını inceleyen bilimdir.
Türkiye’nin tarih öncesi dönemlerini aydınlatan merkezler:Antalya yakınlarında Karain ve Beldibi mağaraları, Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar, Truva, Alişar ve Alacahöyük. Yazının bilinmediği döneme tarih öncesi(Prehistorik) çağlar denir. Tarih Öncesi Çağlar: Taş Çağları :1.Eski Taş(Paleolitik) Devri 2.Orta Taş(Mezolitik) Devri 3.Cilalı Taş(Neolitik) Devri Maden Çağları:1.Taş-Bakır (Kalkolitik) Devri 2.Tunç Devri 3.Demir Devri
İsa’dan Önce (İÖ) İsa’nın Milattan doğumu Önce(MÖ)
İsa’dan Sonra (İS) Milattan Sonra (MS) Kavimle r Göçü 375 İstanbul’u n Fethi 1453 Fransı z İhtilali 1789
0
TAŞ ve MADEN DEVİRLERİ
3200
Yazının İcadı
İLK ÇAĞ ORTA ÇAĞ YENİ ÇAĞ
TARİH ÖNCES İ
DEVİRLER
TARİH DEVİRLERİ
Tarih Öncesi Devirler İnsanların yeryüzünde faaliyet göstermeye başlamasından M.Ö. 3000 yıllarında Sümerler tarafından yazının bulunmasına kadar geçen döneme Tarih Öncesi Devirler denir. Tarih öncesi devirlerle ilgili bilinmesi gereken bazı özellikler şunlardır: -Tarih öncesi devirlerle ilgili yazılı belgeler olmadığından insan topluluklarının bıraktığı kalıntılar kullanılarak bilgi toplanabilmiştir. -Tarih öncesi devirler, insanların kullandıkları araç ve gereçlere göre dönemlere ayrılmıştır. -Tarih öncesi devirlerin başlama ve bitişleri bölgelere göre farklılıklar göstermiştir. -Tarih öncesi devirler Mısır hariç normal seyrini izlememiştir.Bunun nedeni göçler sonucunda uygarlık alanında ileri toplumların diğer toplulukları etkilemesidir. * Tarih yada Tarih Çağları’nın başlama zamanı: Yazının icadı, Kil tabletler, Yazılı belgelerin bulunması ile, Sümerlerin yazıyı bulması. * Tarih Öncesi medeniyetler, devirleri aynı anda yaşamamışlardır. Örnek: Mısır medeniyeti Maden devirlerini yaşarken, Anadolu medeniyetleri Cilalıtaş devrini yaşayabiliyordu. * İki medeniyetin aynı devirleri yaşaması; 1. İhtiyaçların aynı olması ile, 2. Etkileşim (göç, ticaret, savaş) olması ile olabilirdi. * Tarih Öncesi devirleri aydınlatmada kullanılan tarihe yardımcı en önemli bilim ARKEOLİJİ. * Tarih devirlerini aydınlatmada en önemli yardımcı bilim PALEOGRAFYA ve DİPLOMATİKA. • Farklı mekanlarda ve şartlarda gerçekleştiği için, Tarihin belirli kanun ve kuralları yoktur. • Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlem yapılamaz. Bu özelliği ile Fen bilimlerinden ayrılır.
2
Belgelere dayandığı için ve Sebep-Sonuç ilişkisi ile araştırma yaptığı için Tarih bir bilimdir. Tarih öncesi devirleri aydınlatmada kullanılmayan tarihe yardımcı bilimler: Paleografya (Eski yazı bilimi) Diplomatika (yazışma ve antlaşma) Epigrafya (Anıt, kitabe bilimi) Nümizmatik (eski paraları inceler) Tarih öncesi devirlerde toplumlar arası iletişim yolları: • Ticaret • Göç • Savaş Tarih öncesi devirlerin dünyanın her yerinde aynı anda yaşanmamasının en önemli nedeni: • Toplumlar arası iletişimin yavaş olması. Taş Devirleri 1.Eski Taş Devri(Paleolitik) İnsanlık tarihinin en uzun dönemidir. Paleolitik Devir’de insanlar; -Küçük gruplar halinde avcılık ve toplayıcılıkla hayatlarını devam ettirmişlerdir.Üretim faaliyetleri başlamamıştır. -Taştan, ağaçtan ve kemikten ilk araç-gereçlerin yapımına başlamışlardır. -Mağaralarda yaşamışlar ve duvarlara çeşitli resimler yapmışlardır. 2.Orta Taş Devri (Mezolitik) -İnsanlar, Eski Taş Devri’nde olduğu gibi hayatlarını avcılık ve toplayıcılıkla sürdürmüşlerdir. -Dönemin sonlarına doğru ateş bulunmuştur.( Isınma, pişirme ve aydınlanmada kullanılmıştır.) -“Mikrolit” adı verilen ve günlük hayatta kullanılan aletler yapmışlardır. 3.Yeni Taş Devri(Neolitik) Cilalı Taş Devri diye de adlandırılan Neolitik Devirde tarımsal faaliyetler başlamıştır.Bu gelişme sonucunda insanlar; -Üretici duruma geçmişler, toplayıcılıktan kurtulmuşlardır.(Bu durum mülkiyet, miras ve sınıf farklılaşması gibi gelişmeleri ortaya çıkarmıştır). -Göçebelikten yerleşik hayata geçmişlerdir.Su kenarlarında ilk kez köyler kurarak toplumsal hayatı başlatmışlardır. -Ticaret faaliyetlerini başlatmışlardır. -Hayvanları evcilleştirmişlerdir. -Keten, kenevir gibi bitkiler yetiştirmişler ve dokumacılık faaliyetlerini başlatmışlardır. -Yiyecek ve içeceklerini korumak için topraktan kaplar yapmışlardır.Topraktan ev eşyası yapmışlar ve seramikçilik faaliyetlerini başlatmışlardır. Maden Devirleri Maden Devirleri Bakır, Tunç ve Demir Devirleri şeklinde üçe ayrılır.Ateşin bulunması madenlerin kullanılmasına ortam hazırlamıştır.Demirin bulunması ve işlenmesi, insanlık tarihinde çok önemli gelişmelere ortam hazırlamıştır. Demirin yüksek ısıda işlenmesi sanayinin gelişmesine neden olmuştur.Tunç Devri’nde önce şehir devletleri sonra da büyük devletler kurulmuş, Demir Devri’nde ticaret hızlanmış ve toplumların birbirleriyle ilişkileri artmıştır. Tarih Çağları M.Ö. 3200’lü yıllarda Sümerlerin yazıyı bulmalarıyla başlayıp günümüze kadar devam eden döneme Tarih Çağları denilmiştir.
Tarihin çağlara ayrılmasında toplumları etkileyen önemli sosyal ve ekonomik gelişmeler dikkate alınmıştır. TARİH ÇAĞLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ *İLKÇAĞ(M.Ö.3200-M.S.375): Yazının icadı ile kavimler göçü arası dönemdir. Çok tanrılı dinler yaygın. Köleci toplum vardır. Tarım ve hayvancılık yapılır. *ORTAÇAĞ(375-1453): Merkezi krallıklar yıkılmış, feodalite dönemi başlamıştır. İslamiyet doğmuştur. Avrupa’da karanlık çağ yaşanır. “Skolastik düşünce” çağa egemen olmuştur. *YENİÇAĞ(1453-1789): Merkezi krallıklar yeniden güçlenmiştir. Avrupa’da bilimsel gelişmeler hızlanmış. Sömürgecilik artmıştır. *YAKINÇAĞ(1789-….): Merkezi krallıklar ve çok uluslu imparatorluklar yıkıldı. Milli devletler kuruldu. Demokrasi, eşitlik ve ulusçuluk yayıldı. Liberalizm ve sosyalizm akımları sistemleşmiş, işçi sınıfı ortaya çıkmıştır. İLK ÇAĞ MEDENİYETLERİ GENEL ÖZELLİKLERİ: Genellikle iklim ve yer şekillerinin uygun olduğu su kenarlarında kurulmuşlardır. Daha çok tarıma dayalı üretim vardır. Genellikle site (kent) devleti biçiminde oluşmuşlardır. (Polis, Nom, Site) Çok tanrılı din yaygındır.(ilk tek tanrılı din İbranilerdedir) Yönetim anlayışları tanrısaldır: Bütünüyle tanrısal: Mısır(tanrı kral) Yarı tanrısal: Mezopotamya (rahip kral) Anadolu Medeniyetleri Anadolu, -önemli göç ve ticaret yollarının üzerinde bulunması, -Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlaması, -topraklarının verimli olması - ikliminin insanların yaşayışına uygun olması gibi nedenlerden dolayı zengin ve yüksek kültürlerin beşiği olmuştur.Karşılıklı kültür alış-verişleri Anadolu’da uygarlıkların gelişmesini hızlandırmıştır. Türkiyenin Tarih Öncesi Devirlerini Aydınlatan Merkezler: *ESKİ TAŞ- Antalya çevresinde Karain ,Beldibi , Belbaşı, mağaraları. Adıyaman palanlı mağarasıdır. *ORTA (YONTMA) TAŞ-Antalya çevresinde Beldibi, Göller bölgesinde Baradız ,Ankara çevresinde Macunçay ,Samsun yakınlarında Tekkeköy, Ankara çevresinde Macunçay. *YENİ (CİLALI) TAŞ-Diyarbakır- Çayönü(Türkiye’de ve Güneydoğu Avrupa’da ilk üretimle ilgili bugüne kadar bulunmuş en eski yerleşim yeri-burada orak ve bıçaklar, tahıl öğütme taşları bulunmuştur), Gaziantep –Sakçagözü, KonyaÇatalhöyük(insanlık tarihinin ilk kent yerleşmesi). *KALKOLİTİK DEVİR:Çanakkale -Truva, Denizli Beycesultan,Burdur-Hacılar,YozgatAlişar, Çorum Alacahöyük,Van -Tilkitepe. Anadolu’da tarihi devirler MÖ:2000-1800 yılında başlamıştır. İlk yazıyı Asur’lu tüccarlar getirmişlerdir. Kayseri Kültepe’de Karun denilen Asur’lu tüccarlara ait Pazar yeri bulunmuştur. Karum’da bulunan bu yazılar ticari ve hukuki tabletlerdir. Anadolu’da Tarih Öncesi Bölgeler: Bitinya:İzmit ve çevresi Dandanya:Çanakkale ve çevresi Lidya:Manisa ve çevresi İyonya:İzmir ve çevresi
3
*Akadlar tarihte bilinen ilk büyük imparatorluğu. * Sümer kanunları şehir veya küçük bir bölgeyi idare etmek. Umma gibi. araba. *İskitler. Orta Asya medeniyetinin temelini oluşturduğu sanılmaktadır. eşyalar bulunmuştur. *Nil’in taşma zamanının hesaplanması ile takvimcilik. İklimin elverişli olması.Bu kanunlar yapılırken daha önce uygulanan kanunlardan yararlanılmıştır.Başkentleri Agade’dir. resim yazısı denilen “hiyeroglif yazısı”nı kullanmışlardır. Lagaş. Hammurabi (Babil) kanunları kısasa dayalıdır. yakınındaki diğer şehirlere de söz geçirerek büyük krallıklar kuruyordu. askeri kuvvetten almıştır. bilezik. Irmaklarından sulama yapılabilmesi *Sümerler birbirinden bağımsız küçük şehir devletçiklerinden oluşan bir uygarlık kurdular(Ur. Tufan ve Gılgamış destanlarıdır. Uruk. bunun sonucunda Mısır’da mumyacılık gelişmiştir. *İskitler.seramik ve süs eşyaları bulunmuştur. *Çok tanrılı dine inanan Sümerlerin kralları rahip-kral (Patesi) olarak bilinirdi.Bilinen ilk hukuk devleti Sümerlerdir. * Sümer kanunları fidye.Urugakina kanunlarına göre daha sert cezalar vardır. küpe. *Aşağı Mezopotamya’da bulunan Sümerlerin kralı Urugakina tarafından ilk yazılı kanunlar yapılmıştır. Anadolu’da ticaret kolonileri(Karum adlı pazar yerleri) kurarak hem ticareti geliştirmişler. iğne.Asurlular son vermişlerdir.Sonraları merkezi krallık kurulmuştur.Kullanılan papirüs kağıdı ile kültür aktarımı da kolaylaşmıştır.).En geniş yayılma alanına sahip kültürdür. *Sanatta “Bozkır hayvan üslubunu” geliştirmişlerdir. insan vücudunun yakından tanınmasını ve Mısır’da tıp biliminin gelişmesini sağlamıştır. bozulan tarla sınırlarının yeniden çizilmesi. M. 2000 yıllarında Asurlular(Merkezleri Ninova’dır. Kafkas dağlarını aşarak Anadolu’ya.İhtiyaçlar toplumları bilimsel çalışmalara yönlendirmiştir.Ayrıca Sümer uygarlığını Ön Asya’ya yaymışlardır. tarihte bilinen ilk atlı göçebe kültürüne sahip Türk topluluğudur. *Babil Asma Bahçeleri.Mısır’da ticaret de gelişmiştir. Çadır. Kayseri yöresindeki Kültepe’de ticaretle ilgili Asurca birçok tablet bulunmuştur.Pamfilya:Antalya ve çevresi Likya:Fethiye ve çevresi Likonya:Konya ve çevresi Kilikya:Adana ve çevresi Frigya:Kütahya ve çevresi Pisidya:Isparta ve çevresi Paflagonya:Sinop ve çevresi Kapadokya:Kayseri. *İskitler. Kelteminar Kültürü: MÖ 3000 yıllarında Aral gölüne dökülen Amuderya'nın deltasında bulunmuştur.İlk Mutlak Krallık sistemi Hammurabi ile başlamıştır. aynı zamanda tarihte bilinen ilk yazıyı da kullanmışlardır. 3200’lerde kullanılmaya başlanan yazı sayesinde kültür aktarımı kolaylaşmıştır.Ö. tarak vb. *Mısırlılar. Türklerin ilk ataları tarafından meydana getirilmiştir.Mumyacılık. Babil ve Asur kanunları ise büyük bir ülke veya devleti idare etmek için yapılmıştır. *M. Nil Nehri’nin çevresinde kurulmuştur.)Şehir devletleri arasında savaş eksik olmuyordu. *İskitler.Edebiyat alanında günümüze kadar ulaşan en önemli eserleri Yaradılış.Bu da Babillilerin yeniden dirilmeye inançlarının olmadığını gösterir.Wabartum denilen dinlenme merkezleri kurmuşlardır. Topraklarının verimli olması.Bugün kullandığımız Miladi takvimin ilk düzenli şeklini Mısır medeniyeti oluşturmuştur.Kuvvetli prensler. *Önceleri nom veya nomos denilen şehir devletleri vardı. *Gök cisimlerini incelemek için rasathaneler kurmuşlar ve astornomide oldukça ilerlemişlerdir.. *Mısır ekonomisinin temelini tarım ürünlerinden sağlanan gelirler oluşturuyordu.Türklerin en eski kültürüdür.Abakan bölgesinde yapılan kazılarda ok uçları. Andronova Kültürü: MÖ 2000-1200 yıllarında Yenisey'deki Andronova da bulunmuştur.Akadça geniş bir alanda diplomasi dili olarak kullanılmıştır. Avcılık ve hayvancılıkla uğraşan savaşçı bir toplum tarafından meydana getirilmiştir. İskitler(Sakalar) *Tarihte önemli rol oynayan Türk topluluklarından ilki İskitlerdir. *İlk vezirlik (katip) sistemi Mısırlılarda görülür. Mısır’da firavun adı verilen ilah-kralların sonsuz yetkiye sahip olmaları hukuk alanındaki gelişmeleri engellemiştir. hem de Anadolu’da yazılı devirleri başlatmışlardır. *Bilimde ilerlemiş olan Sümerler dört işlemi kullanmışlar ve dairenin alanını hesaplamayı başarmışlardır.Mısırlılar yeniden dirileceklerine inandıklarından cesetlerin bozulmamasına dikkat etmişler. *Mısırlılar öldükten sonra dirilmeye inanmışlar ve bu nedenle diğer yaşamlarında kullanabilmek için bazı eşyalarını mezarlarına koymuşlardır.M.Ö. 2375). ORTA ASYA UYGARLIĞI Anayurtta Kurulan İlk Uygarlıklar: Anav Kültürü: MÖ 5000-3000 arası Türkistan’ın Başkenti Aşkabat yakınlarında ortaya çıkarılmış en eski kültürdür.binde Yenisey’de bulunmuştur. Niğde çevresi. Keops ve Kefren önemli piramitlerdir.Bazı suçlara kısas cezaları verilmiştir. diğer uygarlıklarla daha az etkileşmesine neden olmuştur. kumaş dokumalar ve elbiseler bulunmuştur.Ö. (Merkeziyetçi-güçlü olmak amaçlanmıştır) Babil Kralı Hammurabi rahip-kral anlayışını reddederek gücünü dinden değil. Buradaki insanlar yerleşik hayat sürdürmüşlerdir. sonra da Suriye ve Filistin’e kadar akınlarda bulundular. Yozgat. *Mezopotamya’daki ilk medeniyet olan Sümerler. MISIR UYGARLIĞI *Mısır uygarlığı. *Elamlılar.Bu nedenle tarih öncesi dönemleri sırasıyla yaşayan tek toplumdur. Eridu.Firavunlar adına yapılan piramitler ölümsüzlüğün bir işaretiydi. tarım ürünlerinden alınan vergilerin hesaplanması geometri ve matematik alanlarında gelişmeyi sağlamıştır. *I. Bu kanunların cezalandırma yöntemi genel olarak “fidye” yani “bedel” sistemine dayalıydı. ilk düzenli ve sürekli orduları kurmuşlardır. 2. *Mısır sanatı dini ağırlıklıdır. Tagar Kültürü:En gelişmiş Orta Asya kültürüdür.Yapılan kazılarda dokuma parçaları. Hunlar ve diğer kavimlerin arasına karışarak etkinliklerini kaybetmişlerdir.Etrafının çöllerle çevrili olması. Karasuk Kültürü: MÖ l. astronomi. Nevşehir. 4 . yüzyılın ortalarına kadar varlıklarını devam ettirmişler. cennete alternatif olarak düşünülmüş. Tuna’dan Orta Asya içlerine kadar uzanan büyük bir bölgede devlet kurdular. Afanesyevo Kültürü: MÖ 3000-2000 de Altay-Sayan dağlarının kuzey batısında bulunmuştur.Babil Devleti’nin krallarının en önemlisi olan Hammurabi ilk anayasa olarak kabul edilen “Hammurabi Kanunları”nı yapmıştır.Öncelikle dini amaçlı yaptıkları “Ziggurat” adı verilen tapınaklar aynı zamanda rasathane ve soğuk hava deposu olarak kullanılmıştır. Mezopotamya Medeniyetleri Mezopotamya’da bir çok medeniyet kurulmasının nedenleri Göç yolları üzerinde bulunması. başkentleri Sus olup önemli bir kültürel varlık gösterememişlerdir.Ö. (M.
M. 1200’lerde Anadolu’ya gelerek.Urartuların merkezi Tuşpa (Van)’dır. (Daha sonra İyon. *Hitit Devleti.Anadolu’da 200 yıl kadar kalan Persler: *Hükümdarları kisra (ülkeler kralı) aynı zamanda rahipkraldır.Kastlar arasında geçiş yoktur. Lübnan dağları ile Akdeniz sahili arasında kalan kıyı şeridine yerleşmişlerdir.Ülkeyi satraplık denilen eyaletlere ayırmışlardır.Ege göçlerinden sonra şehir devletleri halinde yaşayan Hititlere M.Ö. İslamiyet’in eşitlik ilkesi Hindistan’da Kast sistemininin zayıflamasını sağlamıştır. *Kültürel yönden Anadolu’da etkili olamayan Persler. İyonyalılar *Dorların baskısı sonucunda Akaların bir kısmı Yunanistan’dan Batı Anadolu’ya göç etmişler ve İzmir çevresindeki yerli halkla kaynaşarak şehir devletleri kurmuşlardır. M.Ö.Bu şehir devletleri arasında siyasal birlik sağlanamamıştır. kağıt.Bu sistem Hint halkının kaynaşamamasının ve millet haline gelememesinin en önemli nedeni olmuştur. 1280’de imzalanan Kadeş Antlaşması tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır. meslekleri babadan oğula geçen ve aynı geleneklere bağlı bulunan gruplar topluluğudur.Bu durum dünyanın değişik yerlerine dağılan Yahudilerin kendilerini korumalarını ve varlıklarını sürdürmelerini sağlamıştır. HİNT UYGARLIĞI Hindistan zengin bir ülke olduğu için sık sık istilalara uğramıştır. kısa sürede yıkılmışlardır. M.Ö.Bu durumun en önemli nedeni “Kast Örgütü”dür. Ege göçleri sırasında Anadolu’ya gelerek M. yayılmacı bir politika izleyerek M. 700 yıllarında Asurlular son vermişlerdir. 1200 yıllarında batıdan gelen kavimler tarafından parçalanmıştır.Bu dönemde İran’daki eyalet yönetim anlayışını Anadolu’da uygulayarak yönetimi kolaylaştırmayı amaçlamışlardır.İRAN UYGARLIĞI Medler MÖ VII. Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasında kalan bölgede Kral Giges tarafından Sard(Salihli) merkezli bir devlet kurmuşlardır. -Brahmanlar (din adamları) -Kşatriyalar (devlet adamları ve askerler) -Vaisyalar (çiftçi. *Fenikeliler kurdukları kolonilere sadece ticari amaçlarını gerçekleştirmek için gittiklerinden dolayı askerliğe önem vermemişler ve kolonilerini yurt edinmemişlerdir.M. Keyeksar Dönemi’nde bağımsız olmuşlardır.(İlk eyalet sistemi).Ö.İpek böceğinden ipek elde ederek Çin’den Avrupa’ya uzanan İpek Yolu’nun kurulmasını ve ticaretin yaygınlaşmasını sağlamışlardır.Ö. Kast Sistemine göre halk. M. sonraki dönemlerde Çinliler Budizm’i benimsemişlerdir.Ancak Hindistan’a gelen kavimler güçlü devletler kuramamışlar.Ö. Yunan ve Romalıların geliştirmesiyle. Lidyalılar (MÖ 687-MÖ 546) Lidyalılar. M. 800 yıllarında Gordion(Polatlı) merkezli bir devlet kurdular.Her kastın kendi içinde dayanışması vardır.İyon şehir devletleri arasında en tanınmışları Efes. Yüzyılda Anadolu’nun büyük bölümüne egemen olmuştur.Çin’de halk asiller ve köylüler olarak ikiye ayrılmıştır.Bölgenin en güçlü devletlerinden biri olan Urartular. Yüzyıl ortalarında siyasi bir güç oluşturan Medler.Pers saldırılarına dayanamayan Lidya devleti.Bu nedenle kolonilerini kaybetmişlerdir. Medlerin egemenliğinde yaşayan Persler. *Ön Asya’dan gelen ticaret yollarının bitim noktasında bulunan İyonyalılar. Musevilik dininin sadece kendi kavimlerine ait olduğunu kabul ederek diğer toplumlarda yayılmasını engellemişlerdir. doğu ve Ön Asya uygarlıklarındaki gelişmeleri batıya taşıyarak kültürler arasında etkileşimi sağlamışlardır.Fenikeliler şehir devletçikleri halinde yaşamış ve krallıkla idare edilmişlerdir. *Anadolu’nun tamamına yakın bölümünü yönetimleri altına alarak bölgede siyasal birliği sağlamışlardır. Pers İmparatorluğu İran’da kurulan Pers İmparatorluğu. *Bu dönemin en önemli gelişmesi.Hititler. kısa zamanda ileri bir medeniyet kurmuşlar ve kolonicilik faaliyetleriyle zenginleşmişlerdir. *Pers İmparatorluğu. barut. ANADOLU UYGARLIĞI Hititler (MÖ 1700-MÖ 700) *Hititler. M. *Çin’de Lao-Çe ve Konfiçyüs adlı filozofların dini ilkeleri yayılmış. Milet. bölgede asayiş ve güvenliği kurarak ticaret faaliyetlerinin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır. 600’lerde Medler tarafından yıkılmıştır.Herkes babasının mesleğine girmek zorundadır.Ö.Aynı kasttan olmayanlar evlenemez. matbaa ve mürekkebi icat ederek dünya medeniyetinin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır. Latin Alfabesi oluşmuştur) İbraniler Tarihte ilk defa tek tanrılı bir dine inanan İbraniler. Foça ve İzmir’dir. Urartular (MÖ 900-MÖ 600) Urartı Devleti. 1400 yıllarında imparatorluk haline gelmişlerdir. *Arazilerinin tarıma elverişli olmaması ve Mısır’dan Anadolu’ya ulaşan ticaret yolu üzerinde bulunmaları Fenikelilerin ticaret alanında ilerlemelerini sağlamıştır. Frigyalılar (MÖ 800-MÖ 676) Frigler.Köylüler özgür değillerdi ve asiller için çalışıyorlardı. 2000 yılı başlarında Kafkaslardan Orta Anadolu’ya gelerek Kızılırmak kıvrımı içine yerleşmişlerdir. 546 yıllarında yıkılmıştır.Bu durumun en önemli nedeni Hindistan’ın insana gevşeklik veren iklimi ve istila hareketleridir. M.Kafkaslar üzerinden gelen Kimmerler Frigyalılara son vermişlerdir. ÇİN UYGARLIĞI *Çin birbiri ardına göreve gelen hanedanlar tarafından yönetilmiştir. Denizcilik ve ticaret faaliyetlerinde gelişme gösteren Fenikeliler. DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI Fenikeliler *Fenikeliler.Hindistan’a yerleşen kavimler birbirleriyle kaynaşamamışlardır. pusula. 333’te Makedonya Kralı Büyük İskender tarafından yıkılmış ve Anadolu’da Helenistik Medeniyeti Dönemi başlamıştır. Hititler ile Mısırlılar arasında yapılan Kadeş Savaşı Antlaşması’dır. *Çinliler kendilerine özgü bir yazı kullanmışlar. zanaatkar ve tüccarlar) -Sudralar (işçi ve hizmetkarlar) Kast sistemi:Kast.Ö. *Asurlulardan sonra Anadolu’da Pers egemenliği kurulmuş ve Hitit toprakları Pers hakimiyetine girmiştir.Ö. 5 . Doğu Anadolu’da Asya kökenli Hurriler tarafından kurulmuştur. *Tarihe en önemli katkıları günümüzde kullanılan Latin alfabesinin temelini oluşturan 22 harfli ilk alfabeyi bulmalarıdır. VI.Ö.Ö. ayaklanarak Medleri yıkmışlar (MÖ 550) ve İran’da Pers egemenliğini başlatmışlardır.
Ancak bu askerler arasında dil ve taktik birliği olmadığı gibi vatan-millet sevgisi de yoktu. askeri ve dini yetkileri kendilerinde topladıklarını ve güçlerini artırdıklarını göstermektedir. aynı zamanda başkomutan. matematik ve tıp bilimlerinin temeli İyonya’da atılmıştır. çömlekçilik. feodal beyliklerden oluşuyordu.Paranın kullanılmaya başlamasından sonra değiş-tokuş (takas) uygulaması ortadan kalkmıştır. M. Din ve İnanış *İlk Çağlarda Türkiye’de çok tanrılı bir din anlayışı hakimdi.Frigyalılarda dokumacılık(Tapates adını verdikleri halı ve kilimleri bulunmaktadır. -Doğu-Batı kültürleri arasında etkileşim artmıştır. tarım ve hayvancılık olduğu için tarım ve hayvancılığı korumaya yönelik ağır cezalar içeren kanunlar yapmışlardır.Bu durum Lidyalıların yıkılmasında etkili olmuştur.Hititler anallarla (yıllıklar) Anadolu’da tarih yazıcılığını başlatmışlardır. *Lidyalıların parayı icat etmeleri. 700 yıllarında ilk parayı kullanmışlardır. sermaye birikimine ve finans sektörünün oluşmasına ortam hazırlamıştır. *Ticarete büyük önem veren Lidyalılar. -Hammadde ihtiyaçlarının karşılanması -Üretim fazlası mallar için Pazar bulunması -Askeri gücün artırılmak istenmesi -Diğer devletlere askeri.Tavananna. *Hititlerde Pankuş Meclisi’nin bulunması meşrutiyete benzeyen bir yönetimin varlığını ve kralların yetkilerinin bir dönem kısıtlandığının göstermektedir. hür vatandaşlara olduğu kadar kölelere de mülkiyet hakkı tanıyordu. kral savaşa gittiğinde ülkeyi yönetirdi. Lidyalılarda dokumacılık. sanatçılar.Örneğin. memurlar ve köleler gibi sınıflar da bulunuyordu.Ö. ilaveler ve düzeltmelerle Anadolu’da ilk kanunları yapmışlardır. Kolonilerin kurulmasında.Örneğin.Lidyalılar zenginleşmiştir.Bu durum Anadolu’da kurulan devletleri askerliğe önem vermeye zorlamıştır.Dolayısıyla soylular yönetimden uzaklaştırılmıştır.Hitit kanunları. Anadolu’da ücretli askerlik sistemini kurmuşlardır.En üst sınıf olarak kabul edilen kral ve ailesi devletin yönetimini üstlenmiştir. Koloni:Bir devletin ekonomik.Anadolu’da Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi *İlkçağlarda Türkiye’de kurulan devletler krallıkla yönetilmiştir. Hukuk *Anadolu’da İlk Çağ hukuku. Bu durum kralların siyasi. başyargıç ve başrahiptir. *İlkçağlarda insanların uğraş alanlarındaki gelişmeler inançları üzerinde etkili olmuştur. kanunlarını Mezopotamya’dan almakla beraber. Bilim ve Sanat *Anadolu medeniyetleri içinde her yönden en ileri olanı İyonyalılardır.).Bütün yetkiyi elinde bulunduran krallar.Felsefe. *Hititlerden kalan en önemli yazılı eserler ANAL adı verilen yıllıklardır. *Hititlerin ilk zamanlarında kralın yetkileri soylulardan oluşan Pankuş Meclisi tarafından sınırlandırılmıştır.Hititlerin en önemli kabartmaları Yazılıkaya ve İvriz kabartmalarıdır.Bu durum Hititlerde kadınların devlet yönetiminde etkili olduğunu göstermektedir. ekonomik hayatı canlandırmış.Daha sonraları bu beylikler kaldırılarak yerlerine merkezden valiler atanmıştır. alışverişi kolaylaştırmış. Yazı ve Edebiyat *Anadolu’ya yazıyı Mezopotamya medeniyetlerinden Asurlular getirmişlerdir. -Lidyalılar.Bu yıllıklar. *Hititlerde kralın buyruklarına karşı gelmek.Hititler ve Urartular.Ancak imparatorluk döneminde Pankuş Meclisi’nin yetkileri azalırken kralın yetkileri artmıştır.Sadece para için savaşan ücretli askerlerin başarı kazanmasını zorlaştırmıştır. Asurlulardan aldıkları çivi yazısını kullanmışlar. Hitit yıllıklarında kralların. *Ticaret faaliyetleriyle zenginleşen Lidyalılar. *Hititler. Bu yolun yapılması sonucunda. *Hitit sanatı. Mezopotamya sanatının etkisinde gelişmiştir. zaferleri kadar yenilgilerinin de yıllıklara yazdırılması tarafsız bir tarih anlayışına sahip olduklarını göstermektedir. komşu medeniyetlere göre yumuşak bir karakter taşımaktadır. devlete baş kaldırmak büyük suç sayılmış ve ölümle cezalandırılmıştır.Anadolu’da asillerden başka rahipler.Anadolu’da yapılan kanunlarda komşu medeniyetlerin önemli etkisi ve katkısı olmuştur.Medeni hukuk ve ceza hukuku büyük gelişme göstermiştir.Böyle bir değişiklikle Hititler merkezi otoriteyi güçlendirmeyi amaçlamışlardır. topraklarının verimli olması ve ticaret yolları üzerinde bulunması sebebiyle sık sık istilalara uğramıştır.İyonyalılar özgür düşüncenin ve pozitif bilimlerin öncüsü olmaları yönüyle önem taşırlar. *Devlet yönetiminde kraldan sonra en yetkili kişi Tavananna adı verilen kraliçeydi. *Denizci bir medeniyet olan İyonyalılar. ayrıca Hititler kendi icatları olan hiyeroglif yazısını da kullanmışlardır. bu amaçla Efes’ten başlayarak Mezopotamya’ya kadar uzanan Kral Yolu’nu yapmışlardır. kendi sınırları dışında ele geçirip yönettiği ülkeye veya topraklara denir.Frigyalılar.tarım faaliyetlerine önem veren Frigyalıların en büyük tanrı olarak toprak ve bereket tanrıçası Kibele’yi kabul etmeleri gibi. Sosyal ve İktisadi Hayat *Anadolu’da halk sosyal sınıflara ayrılmıştı. Lidyalılar ve İyonyalılar Fenike alfabesini kullanmışlardır.Bu da Hititlerin merkezi otoriteye önem verdiklerini göstermektedir. Anadolu’nun batısında kurulan medeniyetler Yunan tanrılarından. siyasal ve sosyal nedenlerden dolayı.Hatta Kadeş Antlaşması’nda Hitit kralının yanında kraliçenin de imzası yer almıştır. siyasal ve ekonomik alanlarda üstünlük sağlama düşüncesi etkili olmuştur. kuyumculuk (Fibulasüslü iğneler). Türkiye’nin coğrafi konumundan doğan tabii bir sonuçtur. *İlk Çağ devletlerinin temel geçim kaynağı. Mezopotamya tanrılarından etkilenmişlerdir. Anadolu’da bu sınıfların bulunması toplumda eşitsizliğin olduğunu göstermektedir. Akdeniz ve Karadeniz’de koloniler kurarak ticaret faaliyetleriyle zenginleşmişlerdir. doğuda kurulan medeniyetler ise.Bu durum. askerler. dericilik ve madencilik. İlk Çağ Anadolu tarihinin aydınlanmasında önemli rol oynamıştır. kaya mimarisi. Frigyalılar öküz kesene ölüm cezası vermişlerdir.Bu nedenle Anadolu için “Bin Tanrı İli” denilmiştir. Urartularda maden 6 . dini törenelere ve bayramlara başkanlık yapar. *Heykelcilik ve kabartmacılık gelişen başlıca sanatlar olmuştur. Ordu *Türkiye. *Başlangıçta Hitit Krallığı.
(MÖ 279-16-) *Selevkos’un ölümü üzerine Anadolu’da yerel krallıklar kuruldu: -Bitinya KrallığıKuzey Batı Anadolu’da. -Tıpta ileri gidildi. tarih. Suriye ve Mısır’da Perslere ait tüm toprakları kendine bağlamayı başardı. Yunanistan.Yunanlılar kolonilerini ikinci yurtları saymışlar. *İskender İmparatorluğu zamanında İskenderiye. Yüzyılda Makedonya egemenliğine girmiştir. Yunanistan’daki bu uygulamalar İlk Çağ’da demokratikleşme sürecini başlatmıştır. 337’de tahta geçen İskender. -Pontus KrallığıKaratenizin güney kıyılarında. -Helenistik uygarlık İslam uygarlığını etkilemiştir. IV.Ö. Doğu Akdeniz’e yönelmişlerdir. *Yunanistan dağlık bir araziye sahip olduğu için tarıma elverişli toprak azdı.Yunanistan’da en çok gelişen edebi tür destanlar olmuştur.Bu şehir devletlerinin özgür yaşamak istemesi ve birbirinin egemenliğini kabul etmemesi. Roma ve İslam medeniyetini etkilemiştir. Rodos. *Önemli şehirler kurulmuştur (İskenderiye.Bunun sonucunda Yunanistan’da zengin bir orta sınıf oluşmuştur. Yunan uygarlığının önemli özellikleri şunlardır: *Yunanistan’da birbirinden bağımsız şehir devletleri kurulmuştur. *Yunanistan’da sınıf ayrımı mücadelelere neden olmuştur.Bu nedenle halk geçimini zeytincilik. Antakya gibi şehirler ticaret şehri oldular. İskenderun) *Hellenizm. borcunu ödeyemediği için köle durumuna düşenlere özgürlükleri geri verilmiştir. *Bu dönemde bilimsel alanda gelişmeler oldu: -İskenderiye’de Bilimler Akademisi kuruldu. Bergama. ROMA UYGARLIĞI *MÖ 735-MS 1453 yılları arasında yaşamış İlk Çağ’ın en güçlü.Sınıf kavgalarının çözümlenmesi ve toplumsal barışın sağlanması için Drakon. tıp. 7 .Tarihin babası sayılan Herodotos’un dışında Tukidides de önemli eserler yazmıştır.Büyük İskender’in Asya seferinin sonucunda Helenizm Uygarlığı doğmuştur.Bu destanlar Yunanlılar arasında ulusal birlik duygusunu pekiştirmiş ve okullarda ders kitabı olarak okutulmuştur. bu nedenle uzun süre buralara egemen olmayı başarmışlardır. kan ve damar arsındaki ilişki tespit edildi. Anadolu ve cumhuriyetin sonlarına doğru ise Mısır Roma topraklarına katıldı. Yunanlılar kurdukları kolonilere göç ederek yerleşmişler ve Yunan kültürünün buralara yayılmasını sağlamışlardır. sonra da Anadolu. halkın yönetimde söz sahibi olması sağlanmıştır. Mısır ve Hint medeniyetlerinin etkisi olmuştur. filleriyle birlikte İtalya’ya girdiler.Kolonizasyon hareketlerinin başlamasıyla Yunanlılar uzak ülkelerle ticaret yapmaya başladılar. -Kapadokya KrallığıOrta Anadolu’da.İskender’in ölümünden sonra kazanılan topraklarda bağımsız devletler kurulmuştur. Eflatun ve Aristo en önde gelen filozoflardandır. -Bergama KrallığıBergama merkez olmak üzere Millet ve Efes’te (Batı Anadolu) Bergama ve Bitinya Krallıkları Yunan uygarlığının Pontus Devleti Doğu uygarlığının temsilcisi oldu. disiplinli. *Roma İmparatorluğu’nun siyasal tarihinde. *Bergama bu dönemde önemli bir kültür merkezi oldu (Zeus Tapınağı. su mimarisi. Kartacalılar. *Sezar’ın öldürülmesinden sonra İmparatorluk devri başladı (MÖ27) İmparatorluk Devri *Fetihler büyük ölçüde durmuştur. İran. -Dünyanın çevresi doğru hesaplandı. -Köylülerin borçları affedilmş. YUNAN UYGARLIĞI M. Büyük İskender. Anadolu.Ö.Sokrat.Hellenizm medeniyetinin doğmasında Yunan.Yunan şehir devletleri M. *Yunanistan’da felsefe. -İskenderiyeli coğrafyacı EratostanesDünyanın çevresini hesapladı. Kartaca Savaşlarının üçüncü safhasında Romalılar galip geldiler ve Kuzey Afrika’yı ele geçirdiler.Ö. -ArşimedDünyanın kendi ekseni ve güneşin çevresinde dolaştığını ileri sürdü. saray ve tapınak mimarisi gelişmiştir. balıkçılık ve hayvancılıkla sürdürmeye çalışıyordu.Ö. -Sınıf farklılıkları ortadan kaldırılmıştır. *Romalılar.Yunanistan’ın tamamına egemen olan Dorlar “Polis” adı verilen şehir devletleri kurdular. -Mısırda-Ptolemeler Krallığı (MÖ 321-30) -Trakya ve Batı Anadolu’dan Hindistan’a kadar-Selevkoslar Krallığı (321-64) -Makedonya’da-Antigonitler Krallığı: Milli bir devlettir. Mezopotamya. Kalp. Efes. 1200 yıllarında Yunanistan’a göç eden Dorlar Akaların egemenliğine son verdiler.Tarihin bilim dalı haline gelmesinde Yunan tarihçilerinin büyük rolü olmuştur. 33 yaşında öldü (M. 200 bin ciltlik kütüphane kuruldu) *Bergama’nın kendi adıyla anılan Parşömen kağıdı icad edilerek ihraç edildi. *Anadolu. (Bu savaşlar Üç safhada olmuştur: MÖ 264-241 / 218-201 / 149146 ) *Sırasıyla İspanya. İyonyalılarda ise. *Cumhuriyet döneminde fetih hareketleri başladı. aritmetik. en büyük imparatorluğu ve medeniyetidir. Cumhuriyet (MÖ 510-MÖ 27) ve İmparatorluk(MÖ 27-MS 395) dönemleri yaşanmıştır. önce Yunanistan’daki bütün şehir devletlerini. Asklepedio Sağlık Merkezi. Mezopotamya ve Mısır’ı ele geçirdi. Yunanistan’da siyasal birliğin kurulmasını engellemiştir. *Doğu-Batı ticareti ve kültürel etkileşim artmıştır.Ö.İskender İmparatorluğu parçalandıktan sonra Selevkoslar Krallığı’nı yenerek Türkiye topraklarının tamamına hakim olmuşlardır. geometri ve astronomi bilimlerinde önemli gelişmeler yaşanmıştır.323). *Romalılar. Irak. Helen Medeniyeti *Makedonyalı -İskender’in İyon şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için M. planlı ve teşkilatlı hareket ederek kısa sürede büyün İtalya’yı Roma’ya bağlamışlardır. Solon ve Klistenes isimli arhonlar kanunlar yapmışlardır. İran.Bu gelişmelerden sonra Romalılar. -Halk meclisleri açılarak. -BatlamyusCoğrafya Kılavuzu adlı eseriyle İslam Coğrafyacılarını etkiledi.Bunlar arasında Homeros’un İlyada ve Odise destanları çok ünlüdür.işlemeciliği. *Doğu-Batı kültürünün kaynaşmasından sentez bir medeniyet olan “Hellenizm” doğmuştur.334 yılında yaptığı Doğu (Asya) seferi sonucunda kuruldu. Kartaca’yı ele geçirebilmek için yaptıkları savaşların (Pön Savaşları) ikincisinde. İskender İmparatorluğu M. Krallık (MÖ 735MÖ 510).Polislerin başında “Tiran” denilen krallar vardır.Yuanistan’da yapılan kanunlarda. *Yunanlılar Fenike alfabesini kullanmışlardır. İran.
ilk defa Bizans kaynaklarında Orta Asya için kullanılmıştır. eyaletlerin güçlenmesi. *Merkezi yönetimin zayıflaması. -Yanaşmalar Vatandaşlık hakkını kaybedenler. Anadolu ise XII yy dan itibaren Avrupalılarca Türkiye olarak anılmıştır. *Cumhuriyet döneminde senatonun seçtiği iki konusu ülkeyi yönetmişti. Yerebatan Sarnıcı. *Mısır’dan aldıkları Güneş yılı esaslı takvimi. belediye binaları. Din *Hırıstıyanlık 313 Yılında serbest bırakıldı. Karum(Pazar) Su yolu Sunak Kervansaray Kanal Tapınak Liman Değirmen Ziggurat Ziggurat Ziggurat ASKERİ Çin Seddi.Anadolu. tiyatro salonları. iç savaşlara katılan orduların sınırları ihmal etmesi gibi nedenlerden dolayı Roma İmparatorluğu.Bu hukuk kuralları bazı değişikliklerle Bizans hukuku adıyla Doğu Roma’da yürürlükte kalmıştır. Sezar daha sonra da Papa XIII. 8 . *Romalılar. Hora Kilisesi. *Bunalımlı dönemlerde altı aylık sürelerle diktatör denilen birisi ülkeyi yönetirdi. -Patriciler Oy hakkı olan zengin toprak sahiplerinden oluşuyordu. *Stadyum. Bizans döneminden günümüze kalan önemli eserler:Ayasofya. *Romalılar ticareti geliştirmek amacıyla Anadolu’da yeni yollar yapmışlar ve ihtiyaç duydukları ürünleri Anadolu’dan götürmüşlerdir.Bunlardan Batı Roma 476’da. plebler. Sur. aepora (büyük meydanlar) yapıldı. *330 yılında İstanbul Roma İmparatorluğunun başkenti oldu ve hırıstıyanlık da resmi din oldu. yanaşmalar ve köleler olmak üzere dört sosyal sınıf bulunuyordu. Doğu Roma ise 1453’te yıkılmıştır. Devlet Yönetimi *Kıralıİhtiyarlar meclisi teklif eder. kuvvetli.Jüstinyen dönemi(518-610) Bizans’ın en güçlü olduğu dönemdir.Patrici-pleb mücadelesi 12 Levha Kanunlarından sonra da devam etmiştir. başyargıç ve yasa koyuculuk yetkilerini elinde toplamıştır. nasturizm. patriciler. başkomutan. Kale. Sosyal Sınıflar: *Romada. -Plebler Küçük çiftçiler. *Coğrafi bir ad olarak. Halk meclisi (Kuria) da seçerdi. Anadolu bayındır hale getirildi. Roma Eserleri: *İstanbul Bozdoğan Su Kemeri. Yy’ da Roma İmparatorluğu gücünü kaybetmeye başladı.Bizans Hristiyanlığın Ortodoks mezhebini benimsemiştir. zanaatkârlar.Bizans İmparatorluğu’nda kilise imparatora bağlıydı ve Ortodoksların dini lideri patrik imparator tarafından atanıyordu. Aya İrini Kilisesi. Gregor dönemlerindeki düzenlemelerle bugün kullandığımız şekle getirmişlerdir. Çemberlitaş *Ankara Elmadağ Su Yolu.Bu durum Avrupa’daki kilise ve papanın krallar üzerindeki baskısının tersine imparatorun patrik ve kilise üzerinde baskısının olduğunu göstermektedir. Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmıştır (395). Binbirdirek Sarnıcı. Romada köleler sık sık ayaklanmışlardır (Spartaküs ayaklanması).İstanbul bu dönemde önemli bir kültür ve sanat merkezi olmuştur. *At yarışları için hipodromlar yapıldı. MISIR’da MİMARİ MEZOPOTAMYA’da ASTRONOMİ SÜMER’de ZİGGURAT ANADOLU’da (Hitit) TARİH YAZICILIĞI YUNAN’da OLİMPİYATLAR DİNİ İNANIŞ SAYESİNDE GELİMİŞTİR ÖNCE SONRA TARIM Yerleşik Hayat YAZI Tarih Devirlerinin Başlaması PARA Takas Sisteminin Sona Ermesi Hayvanlar Ulaşım Kolaylaştı Evcilleşti ATEŞ BULUNDU -Isınma Sorunu Çözüldü -Yabani Hayvanlardan Korunma Sağlandı AHİRET İNANCI Eczacılık ve Mumyacılık Gelişti (Mısır’da) İSLAMİYET’TEN ÖNCE TÜRK TARİHİ Türk Adının Anlamı *Türk Adının anlamı:Doğan. -Köleler Hiçbir hakları bulunmazdı. *325 İznik Konsilinden sonra hırıstıyanlıkta ilk ayrılıklar başladı (Aryanizm. Günümüz Batı dünyasında uygulanan hukuk kurallarının temeli Roma hukukuna dayanır. Askere alınmaz ve oy kullanamazlardı. İyonyalıların ve Yunanlıların geliştirdiği alfabeye son şeklini kazandırmışlar ve “Latin alfabesi”ni oluşturmuşlardır. Fenikeliler.Başkenti İstanbul’dur. tüccarlar ve çobanlardan oluşurdu.Tarihi boyunca Bizans farklı sülaleler tarafından(12 sülale) yönetilmiştir.olgun anlamına gelmektedir. Hristiyanlığın yayılması. M İ M A R İ DİNİ TİCARİ TARIMSAL Mabet Han. monofizizm) *451 Kadıköy Konsiliyle de İstanbul Kilisesi Roma’dan ayrılması sonucu Ortodoksluk mezhebi ortaya çıktı. *Bu süre içerisinde yaptığı işlerden dolayı kimseye hesap vermezdi.Romalılar Yunan kanunlarından yararlanarak 12 Levha Kanunlarını yapmışlardır. *Roma’da particilerle (soylular) plebler (Roma’ya sonradan gelen halk) arasında çatışmalar olmuştur. Göktürk Devleti tarafından kullanılmıştır. Suriye ve Mısır’a kadar olan yerleri hakimiyeti altında bulundurdu. Ogüst Mabedi ve Roma Hamamı *Antalya Aspendos Tiyatrosu Hukuk On iki Levha Kanunları Patrici ve pleb mücadelesi sonucunda plebler de bu kanunlar ile patricilerle aynı haklara sahip olmuşlardır. kütüphaneler. hamamlar. *KonsüllerSenatoya hesap verirlerdi. *"Türk” kelimesi ilk defa siyasi ad olarak. Kavimler Göçü’nün meydana getirdiği kargaşa.türeyen veya güçlü. İstanbul surları ve su kemerleri. *III. *Kral senatoya yapacağı işleri danışırdı.İmparator.*İç sükunet sağlanarak yollar yapılmış ve halkın refah seviyesi yükseltilmeye çalışılmıştır. Mısır ve İran ile yapılan savaşlar için yollar yapıldı. Bizans İmparatorluğu Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılması ile 395’te kuruldu.
Türk adının anlamını Türeli(töre sahibi) diye açıklar.) *Mete Han’dan sonra Hunlar zayıflamıştır. -İlk Çağ’ın sonu Orta Çağ’ın başlangıcı kabul edilmiştir. *Türk adına ilk defa 5yy da Pers (Sasani). at-tekerlek kültürünü öğretmişlerdir.) *Hohan-yeh yönetimindeki Doğu Hunları Çin’in egemenliğine girdi. -Avrupa’da Hun Devleti kurulmuştur. batıda Hazar Denizi.Ö. kuzeyde Sibirya. Yüzyılın ikinci yarısında Hunlar. *Kalabalık Çin nüfusu içinde Türklerin asimile olmasından çekinen Mete.Çin’i yıllık vergiye bağlayan Mete. madenciliği. -Avrupa’da yeni milletler ortaya çıkmış ve yeni devletler kurulmuştur. *Bu coğrafi bölge içinde de Türklerin ilk ana yurdu ise. Divan-ı Lûgat’it-Türk adlı eserinde. Çin’den yıllık vergi almakla yetinmiştir. Macarlar gibi) -Gittikleri bölgelerdeki topluluklara. -Kalabalık nüfuslarla ve farklı dinlerle karşılaşan bazı Türk boyları milli benliklerini kaybetmişlerdir. *Güney Hunları inin egemenliğini kabul ederken. Tanrı dağlarının kuzeyi. Katolik Kilisesi’nin güçlenmesinde. Türk’e Olgunluk Çağı anlamını verir. Parçalanma Sebepleri: -İç mücadeleler ve Çin’in entrikaları -İpek Yolunun elden çıkması -Prensler arasındaki taht kavgaları *Çin’in egemenliğine girmek isteyen Hohanyeh ile Çiçi arasındaki mücadele sonunda Hun devleti doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı.Tunguzları.Batıya doğru göç eden bu Türkler kavimler göçünü başlattılar. ilk defa 420 tarihli bir Pers metninde geçmektedir. -Türkler değişik kültür çevreleriyle etkileşim içine girmişlerdir. AltaySayan dağlarının kuzeybatısı. Aral gölünün çevresi ve Hazar Denizi’nin doğusu olarak belirlenmiştir. *Mete. Türklerin atı evcilleştirmeleri ve tekerleği kullanmaları çok uzak bölgelere göç etmelerine yardımcı olmuştur.*Millet adı olarak Türk. önce Doğu ve Batı olarak sonra da Güney ve Kuzey olarak parçalanmışlardır. Mete Han’ın Tarihteki Önemi -Türk soyundan olan bütün toplulukları kendi yönetimi altında toplamıştır. *M. Orta Çağ’da Avrupa Kilise ve Papalık *Orta Çağ’da Katolik Kilisesi siyasal. -Günümüzde de pek çok devlet tarafından örnek alınan bir ordu sistemi kurmuştur (Onlu Sistem). *Çinlilerle mücadele eden Mete Han’ın asıl düşüncesi. onu kimse veremez.Mete’nin ölümünden sonra zayıflayan Hunlar. 6yy da Bizans kaynaklarında rastlanmıştır. *Çinin egemenliğinden kurtulan Doğu Hunları. dinsel ve ekonomik alanlarda güçlenmiştir. c)Ziya Gökalp. gücünün sembolü olarak Çinli bir prensesle evlenmiştir. ORTA ASYA’DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ 1. -Hristiyanlık barbar kavimleri arasında yayılmıştır. Türk adının ne anlama geldiği konusunda ileri sürülen görüşler şunlardır: a)Wambery. -Papa’nın Avrupa krallarına taç giydirerek krallıklarını onaylaması -Siyasal yapının parçalanması 9 .(MÖ l yy. Kitan ve Moğol) dolayı Türklerin bağımsızlıklarını kaybetmek istememeleri -Salgın hayvan hastalıkları ve otlakların yetersiz hale gelmesi Göçlerin Sonuçları -Orta Asya kültür ve medeniyeti dünyanın değişik yerlerine yayılmıştır. hayvanları evcilleştirmeyi. vatan millet sevgisini ortaya koymuştur. Türk tarihinin bir bütün halinde incelenmesin engellemiştir. -Orta Asya’da kalan boylar Hunların yönetiminde ilk Türk devletini kurmuşlardır. Türklerin çok çeşitli bölgelere yayılması. -Feodalite (Derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır. *Çinliler.Bugün “Çin Seddi” diye bildiğimiz bu duvar M. *Hunlar'a ait ilk belge MÖ 318 yılına ait Hun prensleri ile Çin arasında yapılan bir antlaşmadır. Çinlilerin propagandasıyla Hun beyleri birbirine düşmüştür. 1879’da Türk adının Türemek(çoğalmak) fiilinden geldiğini ileri sürmüş.Böylece Avrupa’nın günümüze kadar gelen etnik yapısı oluşmuştur. MS 48 yılında Kuzey ve Güney Hunları olmak üzere ikiye ayrıldılar. *Bu dönemde.” diyerek ilk defa vatan ve millet sevgisini ortaya koymuştur. Türklerin İlk Ana Yurdu *Türklerin ana urdu Orta Asya’dır. Türk Göçleri Göçlerin Nedenleri -İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık.Asya Hun (Büyük Hun) İmparatorluğu *Kutlu ülke Ötüken merkez olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kurulmuştur. doğuda Kingan dağları. -Farklı bölgelerde Türk devletleri kurulmuştur. Kavimler Göçü’nü başlatmışlardır. Hun akınlarına engel olabilmek için kuzey sınırlarında bir duvar örmeye başlamışlardır. artan nüfusa mevcut toprakların yetmemesi ve bu gelişmelerin sonucunda bölgede geçim sıkıntısının ortaya çıkması -Türk boyları arasındaki siyasal anlaşmazlıklardan dolayı ortaya çıkan savaşlar -Dış baskılardan (Çin. Çinlilere karşı büyük bir güç haline gelmişlerdir. 214 yılında tamamlanmıştır. -Tung-huların ısrarlı toprak istekleri karşısında “Toprak milletindir. b)Kaşgarlı Mahmut. -Batı Roma İmparatorluğu yıkılmıştır (476).Ö.Kuzey Hunları batıya doğru göç ettiler. Çinlilerle antlaşma yapmış ve onlarla dost kalmayı tercih etmiştir. *Orta Asya.Yüeçiler’i ve Vusonlar’ı yendi. güneyde Himalaya dağları ile çevrili geniş bir coğrafi bölgedir. -Çin’i mağlup etmesine rağmen Türklerin Çin’e yerleşmesine karşı çıkmış. Batı Hunları ise Çin tarafından ortadan kaldırıldı. *Hunlarla ilgili ilk tarihi belge ise MÖ 318 yılına ait bir Çin belgesidir (anlaşma belgesi).(Mete ulusçu bir politika takip etmiş. Yüzyılın ortalarından itibaren batıya doğru göç ederek barbar kavimleri Roma İmparatorluğu üzerine saldırmaları sonucunda Kavimler Göçü olmuştur (375). Çin’i etkisiz hale getirmekti. Kavimler Göçü’nün Sonuçları -Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır (395). Kavimler Göçü Aral Gölü çevresinde toplanan Hun boyları Orta Asya’daki Çin baskısı ve kuraklık nedeniyle IV.(Bulgarlar. III. -Batıya giden Türkler.
Feodalite Rejiminin Zayıflamasında. *Bundan sonra Batı Roma üzerine sefere çıktı. -Ticari ilişkiler sınır kasabalarında devam edecek. *Orta Çağ’da kurulan devletlerin birçoğunda hükümdarlar egemenliklerini dine dayandırmışlardır. -Bizans. Hunlara ödemekte olduğu vergiyi iki katına çıkaracak. cennetten yer satma (endülüjans) yetkilerinin bulunması etkili olmuştur. *452 Roma (İtalya) seferine çıkan Attila. Yüzyılda Fransa’dan bütün Avrupa’ya yayılmış ve bütün Orta Çağ boyunca devam etmiştir. Tuna Irmağı’nı geçerek Roma İmparatorluğu topraklarına akınlar düzenlerken Kafkaslar yoluyla da Anadolu’ya girmişlerdir.Bu nedenle Orta Çağ’da Avrupa’da sosyal adalet sağlanamamıştır. *Avrupa Hun’larının yerine Orta ve Güney Avrupa’da Macarlar ve Bulgarlar devlet kurdular. Kavimler Göçü’nden(376) ve Batı Roma’nın yıkılmasından(476) sonra merkezi otorite boşluğu nedeniyle doğmuştur. Hunlara bağlı kavimlerle antlaşma yapmayacak. Papanın isteği ve eski bir uygarlık merkezi olan Roma’ya zarar vermemek için geri döndü. 2. *Sasaniler‘in İpek Yolunu ele geçirebilmek için Akhun topraklarının tümünü ele geçirmeye çalışması üzerine îstemi Yabgu.Göktürk Devleti (552-630) *Göktürkler Türk adıyla kurulan ilk devlettir. -Bizans. -Toprakların mülkiyeti soyluların elinde toplanmıştır. Töles’lerin isyanını bastırdıktan sonra Avar’lara karşı isyan ederek bağımsızlıklarını elde ettiler. ödediği yıllık vergiyi üç katına çıkaracak.Feodalitede himaye sistemi esastır. 434 yılında Bizans’la Margos Antlaşması’nı yapmıştır.Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir.Bizans’la yapılan antlaşma ile Attila Bizans’ın ödediği vergiyi artırdığı gibi bazı sınır kalelerini de ele geçirdi. Bizans ile anlaşarak Sasanilerle savaştı.Antakya ve Urfa’yı kuşatan Hunlar. -Haçlı Seferleri sırasında derebeylerin ölmesi veya ordularını kaybetmesi -Barutun ateşli silahlarda kullanılmaya başlanması (top) -Avrupa’da sürekli orduların kurulması -Yeni Çağ başlarında Coğrafi Keşiflerin yapılmasından sonra ticaretin gelişmesi ve tarımsal faaliyetlerin gerilemesi -Papa ile krallar arasındaki mücadelenin krallar lehine sonuçlanması gibi gelişmeler etkili olmuştur. II. *Avrupa Hunları.Bu seferden sonra Avrupa Hunlarına Balkanların yolu açılmış oldu. bir bölgede yaşayanları dinsel faaliyetlerden men etme (enterdi) ve para karşılığında günah çıkarma. gerçeklere sadece kilisenin gösterdiği yolla ulaşılabileceğini savunan. İpek Yolunu elinde tutabilmek için Akhunlar’a karşı Sasanilerle anlaştı. I. Avrupa Hun Devleti (376-469) *Batıya doğru yönelen Türklerin bir kolu Kafkaslardan Anadolu’ya. *Attila. *Avrupa Hun Devleti’nin dış politikası Uldız döneminde belirlenmiştir. büyük bir devlet kurmak.Balkan Seferi (441-442):Bizans’ın Margos Antlaşması’nın hükümlerine uymaması üzerine gerçekleşti. *Devlet geleneklere göre ikiye ayrıldı:Doğuyu yöneten Bumin Kağan ülkenin batı bölgesini kardeşi İstemi Yağbu’ya bıraktı. Göktürklerin İkiye Ayrılması: 10 . burjuvalar ve köylüler(hür köylüler ve köleler-serfler) diye sınıflara ayrılmıştır. soylular(senyörler). halk arasında eşitlik yoktu. I. yüklü bir savaş tazminatı ödeyecek -Tuna’nın güneyindeki yerler askerlerden arındırılacaktı. *Balamır komutasında batıya doğru yönelenler ise Avrupa’ya geldiler.-Skolastik düşüncenin yaygınlaşması(Skolastik düşünce:Avrupa’da kilisenin etkisi altında gelişen. Uldız. Roma topraklarının yarısının çeyiz olarak verilmesi koşuluyla zevceliğe kabul ettiğini bildirdi.Attila’nın amacı. Karaton ve Rua zamanında Bizans ile savaşarak Batı Roma ile iyi geçindiler.Ortaya çıkan laik olmayan devlet anlayışında din adamları devlet yönetiminde etkili olmuşlardır.Galya (Fransa) seferine çıktı. elindeki Hun esirleri iade edecek. *Uldız döneminde Hunlar. Not:Göktürk-Bizans ittifakı sonucu zayıflayan Sasani Devletine Hz. Karedeniz in batı kıyılarına yerleştiler ve Hıristiyanlaşarak yerli kavimler içerisinde eriyerek yok oldular.Derebeylik yönetimi.Bir yıl önce kendisine evlenme teklifinde bulunan Romalı Prensesi.Balkan Seferi (447):I. -Bizans. deney ve gözleme karşı olan Orta Çağ görüşüdür. Feodalite Rejiminin Özellikleri -Feodalite rejiminin kurulmasından sonra Avrupa’da siyasal birlik bozulmuş. himaye edilen “Vasal” olarak adlandırılmıştır. Anadolu’da kalmayıp Azerbaycan üzerinden Karadeniz’in kuzeyindeki topraklarına geri çekilmişlerdir (398). ilk hükümdarları Bumin Kağan’dır. Dağılma Sebepleri: -Attila’dan sonra başa geçenlerin Yetersizliği. *Avrupa Hunları en güçlü dönemlerini Attila döneminde yaşadılar. *Bu isteği reddedilen Attila l. toprağın mülkiyetine veya imtiyazına sahip olan bir senyörler (derebeyler) sınıfı ile bu sınıfa bağımlı köleler sınıfının oluşturduğu idari düzene feodalite denir.Avrupa’da halk. Doğu ve Batı Roma İmparatorluklarını egemenliği altına almaktı. rahipler.Himaye eden “Süzeren”.Böylece Türkler Anadolu’ya ilk kez ayak basmışlardır. Feodalite (Derebeylik) *Feodalite. *Siyasal ve askeri gücü elinde bulunduran. -Feodalite rejiminde. -İç karışıklıklar ve Germen kavimlerinin isyanı. Erzurum ve Malatya civarlarına geldiler.Meşhur Romalı komutan Aetius’la 451 yılında Paris yakınlarında yapılan savaşta her iki taraf da büyük kayıplar verdi. .Balkan Seferi’nden sonra Bizans’ın antlaşmada öngörülen vergiyi ödemediği için gerçekleşti. Ömer zamanında Müslümanlar son vermiştir.Sefer sonunda yapılan Anatolios Antlaşması’na göre.Bu politikaya göre Bizans İmparatorluğu baskı altında tutulacak ve Germen kavimlerine karşı Batı Roma İmparatorluğu ile işbirliği yapılacaktır. -Bizans. *İstemi Yabgu. -Bizans. *Attila da Uldız’ın siyasetini uygulayarak Bizansı baskı altına aldı.Antlaşmaya göre. *Attila’nın ölümünden sonra Avrupa Hunları yıkıldı. IX. küçük yönetim birimleri ortaya çıkmıştır.Başkentleri Ötüken.Bu düşünce deney ve gözleme karşı olduğu için bilimin gelişmesini engellemiştir. *Avrupa Hunları. Avar Devletinde demircilikle uğraşan Göktürkler.Orta Çağ’da kapalı bir ekonomik politika izlendiği için halk sermaye birikimine sahip olamamıştır. Akhun toprakları Göktürk’lerle Sasaniler arasında paylaşıldı.) -Kilisenin kişileri dinden çıkarma (aforoz). -Hun nüfusunun azlığı.
Batu Han zamanında Moğollar (Altın Orda Devleti Hükümdarı Batu Han). Yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı hakimiyetine girdiler. ülkesinde bulunan Türkleri serbest bırakarak.İki yüzyıldan fazla Avrupa’nın önemli bir kısmına egemen oldular.Bu akınlarda pek çok Çin şehri tahrip edildi. Yüzyılda Cengiz Han’ın egemenliğini kabul etmişlerdir. II.. -Kendisinden sonra gelen Türk devletlerine her türlü imkansızlık içinde dahi bağımsızlıkları elde etme ve koruma bilincini vermiştir.Çin yenilgiye uğratıldı. 3.Uygurların en önemli özelliği yerleşik hayatı benimseyen ilk Türk toplumu olmalarıdır. *Avarlar birçok Slav topluluğuna baskı yaparak. Moğolların da yazısı olmuştur. İtil ve Don ırmakları çevresine hakim oldular. Bilge Kağan zamanında isyan eden Türk boyları itaat altına alındı. Çin entrikalarının da etkisiyle kendisini Kağan ilen etti. giyecek ve at gibi gereksinimlerini karşılama düşüncesi.Bugünkü Bulgaristan’da yaşayan Türkler. *Batı Göktürk Hükümdarı Tardu.Ayrıca Slav topluluklarının devlet ve askeri teşkilatlarında etkili oldular. Göktürklerin Türk Tarihindeki Yeri ve Önemi -Tarihte Türk adını taşıyan ilk devlettir.Uygur yazısı. Osman zamanında Müslüman Arap ordularını durdurdular.Çinlilerin Göktürk Devleti’nin içişlerine karışması sonucunda 582 tarihinde ülke ikiye ayrılmıştır. Tardu’nun ihtirası ve Çin’in entrikaları sonucu Göktürkler ikiye ayrıldı. -Orta Asya’da yaşayan Türklerin Bizans’la ilişkileri Göktürkler zamanında başlamıştır. İşbara dan sonra Doğu Göktürkleri 630 yılında Çin’in egemenliği altına girdi.Kazan Türkleri adıyla da bilinirler. *Tapo’nun yanlış siyaseti. -İslamiyetten önce kurulan Türk devletleri içinde en geniş sınırlara sahip ve en güçlü olanıdır. bilim ve sanatta önemli eserler meydana getirmişlerdir.Hz. Bulgarlar *Hazarların baskıları sonucunda Tuna ve Kama(İtil. tarım aletleri ve kumaş vermek zorunda kalmıştır. -Göktürkler Batı Türkistan’ın Türkleşmesini sağlamışlardır. XIII. *Matbaayı ve kağıdı kullanan ilk Türk devletidir. *Güçlerini kaybeden Batı Göktürkleri de 659 yılında Çin egemenliğine girerek yıkılmışlardır.Böylece bugünkü Slav topluluklarının oluşmasında önemli rol oynadılar.Din konusunda hoşgörülü olmuşlardır.Bu nedenle tarım. *Hazarlar. İran ile mücadele ederek topraklarını genişletti. *Tuna Bulgarları Avrupa’ya giderek devlet kurdular ve Boris Han zamanında(864) Hristiyanlığı kabul ederek Türklük özelliklerini kaybettiler. *Kutluk Kağan’dan sonra çocukları Bilge ve Kültigin küçük oldukları için kardeşi Kapgan Kağan geçti. *Mukan Kağandan sonra başa Tapo geçti. *Çin seferinden dönerken beraberinde getirdiği rahiplerin etkisinde kalarak Budizm’e ilgi duydu. *Doğu Göktürk Devletinin başına Tapo’dan sonra İşbara geçti. Kırgızları yendi. Ülkede Budist tapınakları ile Buda heykellerinin yapılması halkın tepkisine neden oldu.Kapgan Kağan. *Bögü Kağan zamanında kabul edilen Mani dininin Uygurlar üzerindeki etkileri: Olumsuz Etkisi:Hayvani gıdaları yemeyi yasakladığı için Uygurların savaşçılık özelliklerini kaybetmelerine neden olmuştur. onların Doğu Avrupa ve Tuna havzasına inmelerine neden oldular.Bulgarlar.Başkenti Orhun kıyısındaki Ordubalık (Karabalgasun) tır. Moğol Kitanları. Volga) Bulgarları Müslüman tüccarların etkisiyle Almış Han zamanında (X. diğer Türk toplulukları ile birlikte Moğolların Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır.Uygur Devleti (744-840) *Bu devletin kurucusu Kutlug Bilge Kül Kağan’dır. Kama Bulgarlarına son verdiler. *Uygurlar. *İstemi Yabgu’nun yerine geçen Tardu.Volga) Bulgarları diye ikiye ayrıldılar. 11 . Osmanlıların Anadolu’dan Rumeli’ye yerleştirdiği Türkmenlerin soyundandır. *Yahudiliği benimseyen tek Türk devletidir.Büyük miktarlarda ganimet ele geçirildi. Diğer Türk Devletleri ve Toplulukları Avarlar *Göktürklere yenildikten sonra Romanya’ya göç ederek devlet kurdular. XIV. Çin üzerine seferler düzenledi. devlet ve ordu teşkilatı yönüyle Rus knezliklerine örnek oldular.Mani dinine ait tapınaklar yaparak mimaride gelişme göstermişlerdir. 682-687 yılları arasında 46 akın yapıldı. Karluk ve Uygur Türkleri Kutluk Devleti’ne son vermişlerdir. Hazarlar *Hazarlar. Su kaynaklarının Çin tarafından zehirlenmesi üzerine büyük kayıplar verdi. Kutluk Kağan’ın Çin’e yaptığı seferlerin nedenleri: -Türklerin Orta Asya’daki en büyük rakipleri olan Çin’i baskı altında tutmak istemeleri -Yeni kurulmuş olan devletin yiyecek. diğer Türk boylarını egemenlikleri altına aldılar. sanat ve ticarette ilerlemişlerdir. büyük miktarlarda tohumluk darı.Bundan sonra Moğollar Uygur Türklerini önemli görevlere getirmişlerdir.Tuna Bulgar Devleti’ne 1018’de Bizanslılar son verdiler.Avarlar Sasanilerle işbirliği yaparak İstanbul’u iki defa kuşattılar. *Bilge Kağan öldükten sonra Kutluk Devleti’nde iç karışıklıklar başlamıştır.II. Doğu ve Batı Göktürkleri birleştirmek için uğraştı. *Doğu Türkistan’a yerleşen Uygurlar. Rusları etkileyerek. -Göktürklere ait Orhun Kitabeleri. Yüzyıl başları) İslamiyeti kabul ettiler. *Franklar tarafından yıkıldılar (805). *Kama (İtil.Uygurlar. 4. *Müslüman Araplarla savaşan ilk Türk devletidir. *Kapgan Kağan döneminde Çin. *Kutluk Devleti’nin en güçlü olduğu dönemler Kutluk Kağan’ın oğulları Bilge Kağan ve kardeşi Kül Tigin dönemleri olmuştur. -Gelişmiş bir yazı ve takvim kullanmışlardır. *Tardu. Kapgan Kağan devletin dış politikasını üç ana temel üzerine kurdu: -Çin’i baskı altında tutmak -Çin’de dağınık halde yaşayan Türkleri bir devletin bünyesinde toplamak -Asya’daki bütün Türk boylarını Göktürk bayrağı altına toplamaktı.Basmil. *Vezir Tonyukuk ise danışman olarak Kutluk Devleti’nin siyasetinde önemli rol oynamıştır.Göktürk Devleti’ni kurmuştur. Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı eserlerindendir. *Tarihte İstanbul’u ilk defa kuşatan Türk devletidir. Olumlu Etkisi:Uygurlar bu dinin etkisiyle yerleşik hayata geçmişler.Çağatay ve Özbek Türkleri bu şekilde ortaya çıkmıştır. *Üzengiyi ilk defa Avrupa’ya getirenler Avarlar oldular.Göktürk (Kutluk) Devleti (682-745) *Göktürkleri Çin esaretinden kurtaran Kutluk (İlteriş) Kağan.
sülale. Oğuş (aile)-urug(aileler birliği. örgin (taht). *Karluklar 766 yılında Türgiş Devleti’ne son verdi.Çin parasında benzer ilk (Türk parasını ) Türgiş parasını Baga Tarkan kendi adına bastırmıştır. Rus saldırılarıyla dağıldılar (958). savaş ve barış gibi konularda devleti ilgilendiren önemli konuları görüşen ve kurultay adı verilen bir meclis bulunuyordu.Mete Han. yay ve davuldur.Oğuzlarla yaptıkları mücadeleler “Dede Korkut Hikayeleri”ne . *Kumanlarla birlikte Rusların Karadeniz’e inmelerine engel oldular.” Anlayışı devam etmiştir.1207’de Moğolların egemenliğine girdiler.000 beyitlik Manas Destanı meşhurdur. *Bizans’ın entrikalarıyla zayıflamışlar. Kırgızlar *Uygurları yıkan Kırgızlar Ötüken’e yerleşip devlet kurdular. *Romanya’nın Dobruca bölgesine yerleşen bir kısım Oğuzlar. devlet yönetme görevinin Hükümdarlara Tanrı tarafından verildiğine olan inanç halkın Hakan’a mutlak bağlılığını sağlamıştır. atlı askerlerden meydana gelmiştir. Karluklar *Talas Savaşı’nda Müslüman Arapların(Abbasilerin) yanında yer alarak Orta Asya’nın Çinlileşmesini engellediler. halkın ihtiyaçlarını gidermek. Türk ordusunu “onlu sistem”e göre teşkilatlandırmıştır (Onbaşı. *1221 yılında Moğol hakimiyetine girerek bağımsızlıklarını kaybettiler.Bu nedenle. Kıpçaklar (Kumanlar) *Balkaş Gölü ile İrtiş Irmağı arasındaki bölgede yaşarken Moğol kabilelerinin baskısıyla batıya göç ettiler. Karakoyunlu Devleti ve Safevi Devleti Oğuzlar tarafından kurulmuştur. toplumda adalet ve eşitliği sağlamak.sülale)-boy.Türk ordusunun temeli. *Emevilerle mücadele ederek. gelenek ve göreneklere göre yönetirlerdi. Azerbaycan. Maveraünnehir bölgesindeki Türkleri ve yerli halkı Emevi saldırılarına karşı korudular. *Bugün aynı isimle varlıklarını devam ettirmekte olan bu medeniyetin 400. -İç mücadeleler Türk devletlerinin zayıflamasına ve dış müdahalelere ortam hazırlamıştır. *İslamiyeti topluca kabul eden ilk Türk boyudur. *Düzenli ve disiplinli ilk Türk ordusunun kurucusu Mete Han’dır.Türkiye Selçuklu Devleti. Kıbrıs ve Balkanlarda yaşayan Türklerin ataları Oğuzlardır. askerlik özel bir meslek sayılmazdı. Macarlar *Peçeneklerin baskısıyla Ural ve İtil bölgesinden bugünkü Macaristan’a göç ettiler. *Oymaklar halinde yaşamış ve devlet kuramamışlardır. Irak. *Bazı Türk hükümdarları kurultayın aldığı kararların bir kısmını uygulamamıştır. *Uzun boylu. İran. Bu uygulamanın sonuçları şunlardır: -Aile üyeleri arasında sık sık taht kavgaları yaşanmıştır. *Peçeneklerin saldırılarıyla zayıflayan Hazarlar. halkın huzur ve güvenini sağlamaktı. sarışın olmalarıyla Türk soyunun en güzel görünümlü boyudur. *Peçeneklerle birlikte hareket ederek Rusların Karadeniz’e inmesini engellediler.Hükümdarların görevi dağınık boyları toplamak. Türkiye. yıkılan bir Türk devletinin yerine yenisinin kurulması kolaylaşırdı.Büyük Selçuklu Devleti. *Macaristan’a göç eden Kıpçak toplulukları Hristiyanlığı kabul ederek Türklüklerini kaybettiler. Ordu *Türk devletlerinde hemen her Türk savaşa hazır olduğundan. Ruslarla olan mücadelesi “İgor” destanlarına konu olmuştur. Malazgirt Savaşı’nda Bizans ordusundan Büyük Selçuklu tarafına geçerek Selçuklulara yardımcı olmuşlardır. Suriye. *Soğd alfabesinden faydalanarak bir Türk alfabesi yaptılar. *Almanların doğuya yayılmalarını önleyerek Slavların birlik oluşturmasını engellediler. *İlk Türk-İslam devleti olan Karahanlıların kurulmasında etkili oldular. *Hristiyanlığı kabul ederek Türklük özelliklerini kaybettiler.Böylece Orta Asya’nın Araplaşmasını önlediler. *Türklerde hükümdarlar ülkeyi törelere. Akkoyunlu Devleti. İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlık Toplum Yapısı *İlk Türk Devletlerinde aile sosyal hayatın en küçük birimiydi. *Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılması üzerine başkenti Bişkek olan Kırgızistan Cumhuriyeti’ni kurdular.Eski Türk devletlerindeki bu sosyal teşkilat. -Türk devletleri kısa sürede parçalanmış ve yıkılmıştır. kotuz (sorguç). *Günümüzde Türkmenistan. budun) aynen özelliklerini korurlardı. *Osmanlılara kadar Türk devletlerinde “Ülke toprakları hükümdar ailesinin ortak malıdır. Devlet Yönetimi *Hükümdarlığın kaynağı ilahi idi ve kutlu hanedan soyundan olanlar hükümdar olabiliyorlardı. bugünkü Gagavuzların atalarını oluşturdular. *İlk Türk devletlerinde hükümdarlık sembolleri: Otağ (hakan çadırı). tuğ (sancak). Yüzbaşı. *Topluca İslamiyeti kabul ettiler.*Hazar Denizi’ne adlarını verdiler.Kırgızlar.Sibirya ismini bu kavimden almıştır. Sabirler (Sibirler-Sabarlar) *V. Balkan kavimlerinin Germenleşmesine engel olmuşlardır. Moğol hakimiyetine giren ilk Türk kavmi oldu.Hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verilmesi yetkisine KUT denirdi. Türgişler *Göktürklerin yıkılmasından sonra Göktürklerin mirası üzerinde devlet kurarak bu bölgedeki dağınık Türk kabilelerini tek yönetim altında topladılar. Osmanlı Devleti. Binbaşı ve Tümenbaşı gibi). onu oluşturan alt birlikler (aile. 12 . mavi gözlü. *Bizans’a karşı Sasanilerle birleşerek Anadolu’ya girdiler ve Kayseri.Bu durum kurultayın danışma meclisine benzediğini göstermektedir. Ankara ve Konya’ya kadar ilerlediler. Oğuzlar (Uzlar) *Türk milletinin en kalabalık ve tarihte hem siyaset hem de uygarlık alanında en büyük rolü oynayan koludur.budun (millet) il(devlet) *İl dağıldığında.Ayrıca irili ufaklı birçok devletin kurulmasına neden olmuştur. *Türklerde iktidarı ve hükümdarı kontrol eden. Anadolu’da kurulmuş olan Türk beylikleri. Eski Türklerde. Peçenekler *Seyhun Nehri ile Aral Gölü kıyılarında yaşarken Oğuz baskıları ile Karadeniz’in kuzeyine geldiler. Yüzyılda Avarların baskısı sonucunda Kafkasya’nın kuzeyine yerleştiler. Türklerin tarih sahnesinden silinmemesinde önemli rol oynamıştır. boy.
*Öldükten sonra dirilmeye inanan Hunlar.Başarılı olan bir kişi en üst görevlere kadar çıkabilirdi. gelenek ve göreneklerinden oluşan yazısız hukuka “töre” (türe) denilirdi. Uygurların yerleşik hayata geçmeleriyle başlar.Türkler arpa.Alp Er Tunga ve Şu. Arap. Peçenekler ve Kumanlar Hristiyanlığı kabul ettiler. koyun. kösele. (göçebe yaşam olduğu için) *Uygurlarla birlikte hukuk daha sağlam ve şekilci bir nitelik kazanmıştır.Uygurlar ve Hazarlar din konusunda hoşgörülüdürler. çıplakların giydirilmesi” gibi ifadeler “sosyal devlet” anlayışının en açık örnekleridir. *Maden işlemeciliği özellikle demircilikte ilerlemişlerdir. Türklerin cenaze törenlerinde söyledikleri şiirlerdir. Asya Hunları--. ölülerini günlük eşyalarıyla birlikte gömerlerdi. *En Eski Türk destanları: Sakalar--.(Türklerde ölen kişinin ardından yas tutulur).Bu durum Türklerin göçebe yaşam tarzı ile doğa kuvvetlerine olan inançlarından kaynaklanmaktadır. Soğd. Amelikalılar ve 13 . Din ve İnanış *Türklerde en eski din Gök Tanrı dinidir. kürk ve hayvani gıdalar satmışlardır.Bu durum İslamiyetten önceki Türklerde kanun üstünlüğü ilkesinin benimsendiğini gösterir. şölenlerde kopuz eşliğinde söylenip çalınan. *Yenilgiye uğratılan ve egemenlik altına alınan ülkelerden alınan yıllık vergiler ve halktan toplanan vergiler Türk ekonomisine destek olmuştur.Oğuz Kağan. birlik ve beraberlik.Bundan dolayı Türklerde putçuluk olmadığı gibi putları korumak için yapılan tapınaklar da yoktur.Uygurlarla birlikte evler. ırmak. Kiril ve Latin alfabelerini kullanmışlardır. *Orhun Yazıtları. Bilim ve Sanat *Göçebe yaşantıdan dolayı mimari gelişmemiştir.Daha hafif suç işleyenler de on güne kadar hapisle cezalandırılırdı. *Türklerin en eski yazıtları. yüzyıla ait Orhun Yazıtları’dır.Göçebe olarak yaşadıkları için uzun süreli hapis cezası uygulanmamıştır. *Türkler yakın komşularıyla yoğun ticari ilişkilerde bulunmuşlar. Nasturizm (tabiatçılık).Ayrıca Türklerde kölecilik anlayışı yayılmamıştır. kahramanlık konularını işleyen eserlerdir. kişiler arasındaki ilişkilerin “kanıtlanabilir” nitelikte olmasını gerektirdiğinden yazılı ve tanıklı sözleşmeler önem kazanmıştır. *Macarlar. *On İki Hayvanlı Takvimi bulmaları astronomide ilerlediklerini göstermektedir. vatanın kutsallığı.Yine yazıtlarda geçen “açların doyurulması. *Göçebe yaşam sürdüren Türklerde sanat eserleri genellikle küçük ve kolay taşınabilir eşyalardır. *Töreye göre devlete başkaldırma. Sosyal ve Ekonomik Hayat *Hunlar ve Göktürkler dönemlerinde göçebe bir hayat süren halk çadırlarda yaşıyordu. Seba ve Himyeri devletleri.Eski Türklerde tanrı. sonsuzdur ve herhangi bir şekle sokulamaz.Türklerdeki tek Allah inancı ve yeniden dirilme düşüncesi Türklerin İslam dinini kolaylıkla benimsemelerinde etkili olmuştur. *Türkler tarih boyunca Göktürk(milli alfabe). *Bu arada Güneş ve Ay kutsal sayılmıştır. yüzyıla ait Yenisey Yazıtları ile 8.Türklerin âdet.Destanlar da bağımsızlık. şehircilik ve şehir kültürü ortaya çıkmıştır. *Elverişli bölgelerde tarım faaliyetleriyle uğraşılmıştır. Göktürkler---Bozkurt ve Ergenekon. bulundukları coğrafyada azınlıkta kalmanın da etkisiyle bir süre sonra Türklük özelliğini kaybetmişlerdir.Yenisey Yazıtları. Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı belgeleri olması yönünden büyük önem taşır. Uygur (milli alfabe). *Türkler Uygurlar döneminde yerleşik hayata geçmişlerdir.Hükümdar başta olmak üzere herkes töreye uymak zorundadır.Göktürk Devleti (Kutluk Devleti)’nin hükümdarlarından Bilge Kağan (735).Gökten başka bazı dağ. *Türklerin her tür eşyada çeşitli hayvanların (at. saraylar ve şehirler kurulmuştur. tapınaklar. *Türklerin yaşadıkları topraklardan geçen İpek ve Kürk Yolları Türk devletlerine önemli ölçüde gelir sağlamıştır. Dil ve Edebiyat *Sözlü edebiyat gelişmiştir. keçi gibi) figürlerini gösteren motifler kullanarak yaptıkları süslemeye “Hayvan üslubu” denilmektedir.Hukuk *Eski Türklerde yazılı hukuk yoktu. konserve et.Orhun Yazıtlarındaki yazılar.Bu gelişmeler sonucunda Türklerde mimari gelişmiş. deri. Kuzey Arabistan’da Nebatlılar. buğday ve darı gibi tahılları yetiştirmişlerdir. Hristiyanlık ve Müslümanlık gibi inançları kabul etmişlerdir. Tedmürlüler. Hristiyanlık ve İslamiyet yayıldı. *İslamiyet dışındaki dinleri benimseyen Türk boyları.Türeyiş ve Göç Kırgızlar--. *Türk devletlerinde sosyal hayat sınıfsızdı. aşk ve doğa konularını işleyen eserlerdir. adam öldürme ve namusa tecavüz etme gibi büyük suçların cezası ölümdür. Yenisey Irmağı dolaylarında bulunmuş olup Kırgız Türklerinin mezar taşlarına yazdıkları yazılardır. kardeşi Kül Tigin (732) ve vezir Tonyukuk (727) adına dikilmiştir. eşitlik ve iyilik gibi değişmez ilkeleri vardı.Türkler Maniheizm. *Bununla beraber. Gassaniler.Savlar ise atasözleridir.Hazarlar arasında Musevilik. *Yuğ denilen ölü gömme törenleri vardır.Uygurlar. Bulgarlar. *Orhun Yazıtları. törenin anayasa niteliğinde. asker kaçakları.Ancak mimari. ticaret yaptıkları ülkelere canlı hayvan.Türklerin yaşadıkları coğrafi şartlar hayvancılık faaliyetlerini öne çıkarmıştır. *Türklerde sosyal sınıf farklılıkları ve kölelik yoktur. İSLAM TARİHİ İslamiyetten Önce Arap Yarımadası Siyasi Durum Güney Arabistan’da Main .Hırsızlara çaldığı malın on katı ödetilirdi. Budizm. vadi gibi varlıklarda birtakım gizli güçlerin bulunduğuna inanılırdı. *Orhun Yazıtlarında hükümdarın halkına hesap vermesi. halkın mutluluğu için çalıştığını belirtmesi Türklerde “demokrasi” anlayışının bir kanıtıdır.Ticaret hayatının gelişmesi. II. Budizm ve Mani dinlerini benimsediler. adalet. Süryani.Manas destanı. Musevilik.Bunlar:Sagular. Uygurlar--. *Kurgan denilen mezarların başlarına Balbal denilen basit heykelcikler dikmişlerdir. 1893 yılında Danimarkalı Thomsen (Tomsen) tarafından okunmuştur. 6.Türk hukuku ilk defa Uygurlar tarafından yazılı hale getirilmiştir.Bilge Kağan ve Kül Tigin adına dikilen yazıtlar Yoluğ Tigin tarafından yazılmıştır.Koşuk. *Türklerde ceza işlerinin kesin hükme bağlanması ve devlet tarafından takip edilmesi toplumda “kan gütme” geleneğini engellemiştir.
Peygamberin İslamiyet’i yaymak istemesi Hicretin Sonuçları -Medine’de İslam şehir devleti kurulmuştur. -Müslümanlarla Yahudiler ve Müslüman olmayan Araplar arasında savunma ittifakı kurulmuştur.(Mekke’nin dini merkez olduğunun göstergesidir. Muhammed Uhud Savaşı sırasında önceden yapılan antlaşmaya uymayan Yahudileri şehir dışına sürgün etmiştir. Ali. 4/5’i savaşa teşvik amacıyla savaşanlara dağıtılmıştır.) *Kölelik anlayışı vardı. Mekke’den Medine’ye Hicret (622) Hicretin Nedenleri -Mekkelilerin Müslümanlara karşı baskılarını artırmaları ve İslamiyet’in Mekke’de yaşanamaz hale gelmesi -Hz. burada panayırlar kurulurdu.Muhammed. Ebubekir. Kan davaları yaygındı.(Bu durum siyasal birliğin sağlanmasını engellemiştir.(Bu durum Mekke’nin ticaret merkezi olduğunun göstergesidir. Kadınların hiçbir hakkı yoktu. Yapılan Vatandaşlık Antlaşması’na göre. -Hz. İslamiyeti kabul eden ilk dört kişi:Hz. (İslam savaş hukukunun temelleri atılmıştır. Müslümanlarla aynı haklara sahip olacaklar ve ibadetlerini serbestçe yapabilecekler. Uhud Savaşı (625) Nedenleri: -Bedir Savaşı’nda mağlup olan Mekkelilerin. Medineli yerli Müslümanlara Ensar. Muhammed’e olan güven artmıştır.Ganimetlerin 1/5’i hazineye aktarılırken. Bedir Savaşı (624) Nedenleri: -Medine’ye hicret eden Müslümanların Mekke’deki mallarının yağmalanıp Şam’da satılması üzerine Hz. (Yahudiler de Hz. Peygamberin görevlendirdiği komutanın yaptığı savaşlardır.Lahmiler bulunuyordu. Medine’de birlik ve düzeni sağlamak istemiştir. -Müslümanların Medine’ye yerleşmeleri Mekkelilerin kullandığı Şam ticaret yolunu tehlikeye sokmuştur. bu yenilginin acısını çıkarmak istemeleri -Mekkelilerin daha fazla kuvvetlenmeden Müslümanları yok etmek istemeleri -Medinedeki Yahudilerin Mekkelileri Müslümanlara karşı kışkırtması Sonuçları: -Uhud Dağı eteklerinde yapılan savaşı Müslümanlar kaybettiler. -Kureyş’in mağlup olmasıyla etraftaki kabileler arasında İslamiyetin yayılması hızlanmıştır. Peygamberin bizzat katıldığı savaşlardır. Hatice. -Hz.(İslamiyetin eğitim öğretime verdiği önem ve teşviki gösterir) -Uhud Savaşı’na neden olmuştur.) -Müslümanlar Mekkelilerin işkence ve baskılarından kurtulmuştur. a)Medineliler dışarıdan gelecek saldırılara karşı birlikte karşı koyacaklar.) -Şam ticaret yolu Müslümanların kontrolüne geçmiştir. Hz. -İslamiyet Medine’de daha hızlı bir yayılma göstermiş. Mekkelilerin İslam Dinine Karşı Çıkmalarının Nedenleri -İslamiyet’in insanları eşit olarak kabul etmesi(köle ve soylu ayrımı olmaksızın) -İslamiyet’in puta tapmayı kaldırması -İslamiyet’in ahiret inancını getirmesi -İslamiyet’in kabile üstünlüğünü ve kötü alışkanlıkları kabul etmemesi -Mekke’nin ileri gelenlerinin ekonomik durumlarının zedeleneceğinden endişe duymaları -Mekkelilerin geleneklerinden vazgeçmek istememeleri Mekkelilerin baskı ve işkencelerinin artması nedeniyle ilk hicret Habeşistan’a 615 yılında yapılmıştır.) c)Yahudiler ve Medine’deki Araplar arasında bir sorun çıkarsa Hz. kısa zamanda Müslümanlar büyük bir siyasal güç haline gelmişlerdir. Muhammed Dönemi Hz.Putlar burada bulunuyordu. Seriyye: Hz. *Mekke’de bulunan Kâbe kutsal bir mekandı. Muhammed’i devlet başkanı. -Esirlerden on Müslümana okuma-yazma öğretenler serbest bırakılmıştır. Mekke’den Medine’ye göç edenlere ise Muhacir denilmektedir.) b)Yahudiler.Muhammed’i Medine’ye davet etmişlerdir.) Sosyal ve Ekonomik Yaşam *Araplar kabileler halinde göçebe bir yaşam sürüyorlardı. 610 yılında 40 yaşındayken peygamberlikle görevlendirilmiş ve İslam dinini yaymaya başlamıştır. Muhammed’in buna bir misilleme olarak Şam’dan dönen kervanın mallarına el koymak istemesi -Mekkelilerin Müslümanları ortadan kaldırmak istemeleri Bu gelişme üzerine Mekkelilerle Müslümanlar arasında Bedir Savaşı yapılmıştır.) *Mekke’deki putlar ziyaret edilip kurban kesilir. -Muhacirlerle Ensar kardeş ilan edilmiştir. Muhammed’e başvurulacak.Bu vatandaşlık antlaşması İslam tarihinin ilk anayasası kabul edilmiştir. Hendek Savaşı (627) Nedenleri: -Yahudilerin maddi destek vererek Mekkelileri kışkırtması -Mekkelilerin Müslümanların son bir darbe ile gelişmesini engellemek istemeleri Sonuçları: -Müslümanların kuvvetlerinin arttığı ve mağlup edilemeyeceği Kureyşliler tarafından anlaşılmıştır. (Hz. başkomutan ve yargıç olarak kabul etmişlerdir. -Elde edilen ganimetler paylaştırılmıştır. Sonuçları: -Müslümanlar siyasi ve dini yönden daha güçlü hale gelmiştir. Muhammed Devri Siyasi Olayları Gazve:Hz. Hz. Zeyd ve Hz. (Bu durum İslamiyet’in hoşgörülü bir din olduğunun göstergesidir. Muhammed.Böylece Müslümanlar arasında sosyal dayanışma artmıştır.(Arabistan’da siyasal birliğin olmadığının göstergesidir) Siyasal Birliğin Olmamasının Nedenleri: -Arapların kabile yaşantıları -Kabileler arası kan davaları -Arap Yarımadası’nda değişik dini inanışların bulunması -Bizans ve Sasanilerin baskıları Din ve İnanış *Puta tapıcılık yaygın olmakla beraber Musevilik. 621 ve 622 yıllarında gerçekleşen “Akabe Biatları” ile Medineli Müslümanlar Hz. 14 .(Bu durum sosyal hayatta eşitliğin olmadığının ve kişilerin hak ve özgürlüklerinin engellendiğinin göstergesidir) İslamiyet’in Doğuşu ve Hz. Hristiyanlık ve Hanif dinine inananlar da vardı. Hz.
Veda Haccından sonra Hz. Ekonomik yönü en ağır basan savaştır.Tebük Seferi. -Arabitan’da Müslümanların karşısındaki en büyük engel ortadan kaldırılmıştır. ciddi bir direnme görmeden Mekke’yi fethetmiştir. Mekke’nin Fethi (630) Nedeni:Mekkeli müşriklerin Hudeybiye Antlaşması’na uymaması. Ebubekir tarafından Suriye’ye gönderilmiştir. -Müslümanların siyasi bir varlık olarak imzaladıkları ilk antlaşmadır. -Her iki taraf istediği kabilelerle ittifak yapabilecek ancak asker ve silah yardımı yapılmayacak. Müslümanların zaferiyle sonuçlanmıştır. Hz. Tebük Seferi’nden Medine’ye döndükten bir yıl sonra hac yapmak amacıyla Mekke’ye gitmiştir. *İlk kez halifeye.Hz. Hz. Huneyn Savaşı(630) Nedeni:İslamiyeti kabul etmeyen Arapların(müşriklerin) ve Yahudilerin Müslümanları Mekke’den atmak için Huneyn’de toplanmaları. ağaç gibi) korunmasındaki zorluklar etkili olmuştur. buna paralel olarak ticaret faaliyetleri artmıştır. Ebubekir’i halife seçtiler.Müslümanlar Arap Yarımadası’ndaki en büyük siyasi güç haline gelmiştir. Muhammed.Bu savaştan sonra Mekkeliler savunmaya çekilmiştir. *İslam ordularının Suriye topraklarına girmesi ve Filistin’e kadar ilerlemesi üzerine Bizans ordusu yola çıktı ve yapılan Yermük Savaşı (634) ile Bizanslılar yenilgiye uğratılarak Suriye’nin kapıları Müslümanlara açılmış oldu. -Şam ticaret yolunun güvenliği kesin olarak sağlanmıştır. Mekkeliler üzerine 10. Muhammed. -Hz. Hudeybiye Antlaşması (628) Medine’ye hicret eden Müslümanlar Mekke’ye gidip Kabe’yi ve akrabalarını ziyaret etmek istediler. Kur’an-ı Kerim’in kitap haline getirilmesinde. Maddeleri: -Her iki taraf on yıl süreyle birbiriyle savaşmayacak. Sonucu:Huneyn Savaşı. *Yalancı peygamberler ortadan kaldırılmıştır.Müslümanlar Kureyş’in ileri gelenlerinden Hz. *Ülke içi karışıklıkların giderilmesi. Mute Savaşı (629) Nedeni:Bizans egemenliğindeki Gassanilerin. vefatı sırasında fertlerin seçme haklarına saygılı davranmak amacıyla yerine kimseyi tayin etmemiştir. Taif Seferi(630) Nedeni:Müslümanların. -Müslümanlar. Muhammed’in önderlik yaptığı bu grubu Mekke’ye sokmadılar. Taif şehrini kuşatmışlar ancak alamamışlardır. 1. Muhammed rahatsızlanarak 8 Haziran 632’de 63 yaşındayken vefat etmiştir.Taif halkı bir yıl sonra kendi istekleriyle İslamiyeti kabul Tebük Seferi(631) Nedeni:Bizans İmparatoru Heraklius’un Arabistan üzerine bir sefer düzenleyeceğinin haber alınması. Sonucu: Bizans ordusuna karşı yapılan Tebük Seferi sırasında Gassani Arapları Müslümanlığı kabul ettiler. Hudeybiye Antlaşması’yla.Dört Halife Devri’nde Halifeler seçimle belirlendiği için.-Yahudiler Medine’den çıkarılarak içeriden gelebilecek tehlikeler önlenmiş. Dört Halife Devri (632-661) Hz. -Müslümanlarla Mekkeliler arasında kaynaşma olmuş.000 kadar askerle sefere çıktı. bu döneme “Cumhuriyet” denilmiştir. o yıl Mekke’ye girmeyecekler.Hz. -Mekkelilerden Medine’ye sığınanlar iade edilecek. Muhammed’in son seferi olmuştur. Müslümanlardan Mekke’ye sığınanlar ise iade edilmeyecek.Mekkeliler Hz. Ömer Dönemi (634-644) 15 . bir Müslüman keşif kolunu pusuya düşürmeleri Arap olmayan uluslarla Müslümanların ilk mücadelesi Mute Savaşı’yla başlamıştır.Böylece Mekkeliler Müslümanları hukuken tanımıştır. Hz. Sonuçları: -Kâbe Müslümanların eline geçmiş ve putlardan temizlenmiştir. Sonuçları: -Müslümanlar bu savaşta Bizans ordusuna karşı kesin bir başarı sağlayamamıştır. Muhammed’in vefat etmesi -Yalancı peygamberlerin ortaya çıkması -Hafızların savaşlarda şehit olmaları -Ayetlerle hadislerin birbirine karışmasının önlenmek istenmesi -Kuran ayetleri arasına rivayetlerin girmesinin önlenmek istenmesi -Kuran’ın yazılı olduğu malzemenin (deri. İslamiyet Mekkeliler ve etrafındaki kabileler arasında yayılmıştır. -Bizans ile Müslümanlar arasında yapılan ilk savaş olması yönüyle önem taşır.Yermük Zaferi Bizans’a karşı kazanılan ilk zaferdir. *Kur’an-ı Kerim ayetleri toplanarak bir kitap haline getirilmiştir. -Hendek Savaşı Müslümanların son savunma savaşı oldu. Hicaz’da müşriklerin son kalesi olan Taif’i fethetmek istemeleri. valilere ve ordu komutanlarına maaş bağlanmıştır. Dış Olaylar *Hz. ancak ertesi yıl üç gün süreyle Kâbe’yi ziyaret edebilecekler.Bu seferle Arap Yarımadası dışına ilk sefer yapıldı. -Taraflar arasında sert davranışlar yumuşamış. Muhammed’in vefatından sonra zekat vermeyen ve dinden dönenlerle mücadele edilerek düzen sağlanmıştır.Tebük Seferi Arap Yarımadası’nda siyasal birliğin önemli ölçüde kurulduğunu göstermektedir. Muhammed’in hazırladığı ordu Hz.Mekke’nin fethini kolaylaştırmıştır. Hz. böylece Medine tamamen Müslümanların denetimine geçmiştir.İki taraf arasındaki görüşmeler sonucunda antlaşma imzalanmıştır. Sonucu:Müslümanlar. taş. 2. Ebubekir Dönemi (632-634) İç Olaylar *Hz. Ömer döneminde fetihlere ağırlık verilmesine zemin hazırlamıştır. Muhammed. Hayber’in Fethi (629) Nedenleri: -Hayber Yahudilerinin Hendek Savaşı’nda Mekkelileri kışkırtmaları -Yahudilerin Müslümanların ticaret faaliyetlerini engellemeleri Sonuçları: -Yahudilerin vergi ödemeleri şartıyla burada yaşamalarına izin verildi.Güçlenen ordu şehri kuşatmış.
Bu ordugahların kurulmasıyla. sadece 661’de Hz. Ali.Hz. Ömer’in vefatı ile altı kişilik bir Şura tarafından seçilmiştir. (651). Hakem Olayı İslam dünyasındaki ilk siyasi ayrılıklara neden olmuştur. Peygamberin torununun şehit edilmesi. Peygamberin torunu Hz. Hasan halife seçilmiş. Hz. *637’de Kudüs ve Filistin alındı.Fakat Yezid’in komutanı Ubeydullah.Böylece İslam sınırları ilk kez Anadolu’yla komşu oldu. Ömer döneminde stratejik önemi olan yerlere daimi ordugahlar (cündler) kurulmuştur. Hüseyin’i ve yanındakileri Kerbela’da durdurdu. *bölgenin Müslümanlaşması *sınırların güvenliğini sağlamak amaçlanmıştır.Hz. Emeviler Devleti (661-750) Muaviye Dönemi (661-680) *Muaviye döneminde. 3. *fetihlerin hızlanması. -İslam dünyasında başlayan görüş ayrılıkları. Ali Dönemi (656-661) *Hz. Hz. 637 Celula ve nihayet 642 Nihavent Savaşı sonucunda Sasani İmparatorluğu ortadan kaldırılarak İran ve Irak toprakları Müslümanların eline geçmiştir. Ali arasında Sıffin Savaşı yapılmıştır (657). ancak Muaviye’nin halifelikteki ısrarı üzerine Hz. Ali grubu arasında Cemel Savaşı yapılmıştır (656). ondan sonra Hz. Muaviye taraftarlarının mızrakların ucuna Kur’an yaprakları takması savaşın durmasına ve Hakem Olayı’na neden olmuştur. Dört Halife döneminde en çok fetihlerin yapıldığı dönem Hz. Ali’nin halifeliğini tanımadılar.Kafkaslara giren İslam orduları Hazarlara yenilerek Kafkasların güneyine çekilmiştir. Hasan bazı şartlarla (yaşadığı sürece Muaviye halife olarak kalacak. Ali’nin halife seçilmesinden kısa bir süre sonra. *zaman kazanılması. -İslam dünyasında ilk defa anarşi faaliyetleri başlamıştır. İslam dünyasında Emevilere karşı isyanların çıkmasına ve düşmanlığın artmasına neden olmuştur. İç Karışıklıkların Başlaması Hz. fakat başarı sağlanamamıştır.Müslümanlar arasında yapılan bu ilk savaşı Hz. -Hicretin 20. Ali taraftarları -Hz. Hz.Farklı dil ve şiveleri kullanan toplumlarda Kur’an-ı Kerim’in değişik okuma şekilleri ortaya çıktı. Hz. Hüseyin. Muaviye taraftarları -Hariciler Hariciler Hz.Merkez Kûfe’ye taşınmıştır.Bu durumu önlemek amacıyla Hz. *Şam’da ilk kez donanma kurulmuş. Hz.Kerbela’da Hz. Ali kazanmış ve İslam dünyasında herhangi bir ayrılık olmamıştır. fetihler yeniden başlatılmıştır. -Hz. Osman döneminde yaşanan bu olaylar sonucunda. *İran’daki Sasani İmparatorluğu ile ilk savaşlar bu dönemde yapılmıştır. Muaviye ve Hz. Hüseyin halife olacaktı) halifeliği Hz. iç düzen yeniden sağlamlaştırıldıktan sonra. Osman’ın katillerinin bulunmasında yavaş davranıldığını ileri süren Hz. Bu olay Müslümanların. Kur’an-ı Kerim’in Çoğaltılması Dört Halife Döneminde sınırların genişlemesine paralel olarak değişik uluslar İslamiyeti benimsemişti. -Vilayetlere gönderilen valilerin yanına adalet işlerinden sorumlu kadılar gönderilmiştir. Muaviye’ye bırakmıştır.Hariciler. İlk iç karışıklıklar bu dönemde ortaya çıkmıştır. Ali-Ebu Musa el-Eşari’yi hakem seçmiştir. Muaviye-Amr bin As’ı -Hz. *Azerbaycan fethedilmiştir.Osman Dönemi (644-656) *Hz.) *İlk posta teşkilatı kurulmuştur. Ali’nin küçük oğlu Hz. Teşkilatlanma Alanındaki Gelişmeler Hz.Hz. -İslam Devleti bir imparatorluk halini almıştır. Osman döneminde bir heyet kurularak Kur’an çoğaltılarak değişik yerlere gönderilmiştir. Hüseyin’i ve yanındakileri kılıçtan geçirdi (10 Muharrem 680). -Vergilerde yeni düzenlemeler yapılmış. beyt’ül mal (devlet hazinesi) kurulmuştur.Böylece ülke büyük illere bölünmüştür. gayri Müslimlerden haraç vergisi alınmaya başlanmış.Hz. Ali taraftarlarına karşı güvenliğini sağlamayı amaçlamıştır. 4. *639’da Mısır ve Libya alınarak Müslümanlar ilk kez Afrika kıtasında fetihlere başlamışlardır. -İlk defa Hz.Böylece yargı ile yönetim ilk kez birbirinden ayrılmıştır. *İran’ın fethi tamamlanmış. İstanbul iki kez Müslümanlar tarafından kuşatılmış. Rodos fethedilmiştir. Ömer dönemidir. Aişe.Böylece halifelik babadan oğula geçen saltanata dönüşmüştür.(İsyanların zamanında öğrenilmesi ve bastırılmasını sağladığı için ülkede bütünlüğün korunmasını sağlamıştır) *Muaviye döneminin en önemli olaylarından birisi de kendisi ölmeden oğlu Yezid’i veliaht ilan etmesidir.Hz. Yezid Dönemi (680-685) Yezid döneminin en önemli gelişmesi Kerbela Olayı’dır.634’teki Köprü Savaşı kaybedilmesine rağmen 636 Kadisiye. Aişe’nin önderliğindeki Mekke grubu ile Hz.(Muaviye bununla Hz. Trablusgarp ve Tunus fethedilmiştir. Muaviye’nin başını çektiği Şam grubu ile Hz. 16 . -Önemli görevlere Emevi ailesinden kişilerin getirilmesi -Yahudi asıllı Abdullah b. Şiiler ve Sünniler şeklinde kesin olarak gruplara ayrılmasına neden olmuştur. -Fethedilen yerler ilk defa yönetim birimlerine ayrıldı.Müslümanlar 3 gruba bölünmüştür: -Hz. Muaviye ve Amr bin As’ı öldürmeye karar vermişler . karışıklıklara ve fetihlerin durmasına neden olmuştur. *Başkent Kûfe’den Şam’a taşınmıştır. Siyasal Gelişmeler *Bizans’la yapılan Ecnadin Savaşı (636) ile Suriye’nin tamamı fethedildi. Ali’yi şehit etmişlerdir. Sebe’nin ve İslamiyeti kabul etmiş gibi görünüp. -İkta sistemi ilk defa bu dönemde uygulanmıştır.En uzun hilafet dönemidir. -Hicri takvim kullanılmaya başlandı (639). yılında daha çok mali problemleri çözümlemek için ilk divan örgütü kurulmuştur. *Hz. Ali galip gelmek üzereyken Hz.Doğu’da Maveraünnehir’e girilmiş.Bizans ve Sasani kültürleri İslam kültürünü olumlu yönde etkilemiştir. halifeliğin babadan oğula geçemeyeceğini ve seçim yapılması gerektiğini söyleyerek Kûfe’ye doğru yola çıktı. Ömer döneminde toprakların genişlemesiyle yeni düzenlemelere gidilmiştir.Bir müddet sonra Hz. gerçekte benimsemeyen (münafık) kişilerin çalışmaları -Ganimet gelirlerinin azalması ve orduda memnuniyetsizlikler isyanları başlatmıştır.Ebubekir’in vasiyeti üzerine halife seçilmiştir. Osman döneminde. *İslam kültürü ilk kez bu dönemde farklı kültürlerle karşılaşmıştır.Hz. Bu nedenle Hz. Ali’nin şehit edilmesinden sonra Hz. Kıbrıs bu donanmanın seferleri sonucunda vergiye bağlanmış. -İlk kez cizye alınmaya başlanmıştır.
kültür ve mimari alanda çalışmalar yapılmıştır. savaştan sonra da İstamiyeti kabul etmişlerdir. Fatimi ve Endülüs Emevi halifeliklerinin ortaya çıkması İslam dünyasında siyasal ve mezhep ayrılıklarının olduğunun göstergesidir.Halifelik 1517’deki Yavuz’un Mısır Seferiyle Osmanlı Devleti’ne geçecektir. Bağdat’ı işgal ederek Abbasileri yıkmış ve son Abbasi Halifesinin amcası Mısır’a kaçarak Memlüklere sığınmıştır.Tavaif-ül Mülük denilen devletler ortaya çıkmıştır.Abdülmelik Dönemi (685-705) Arapça’nnın resmi dil olarak kabul edilmesi ilk İslam parasının bastırılması (ekonomik bağımsızlık) Abdülmelik döneminde gerçekleştirilmiştir.) *Mutasım döneminde Türklere önem verilmiş.Bu parçalanmayla ortaya çıkan devletlerden Beni Ahmer Devleti(1232-1492)’nin başkenti Gırnata olup kültür ve uygarlık alanında ilerledi.Osmanlılar da İspanya’dan çıkarılan Müslümanları ve Yahudileri ülkeye kabul ettiler. Ziyad komutasındaki İslam orduları 711’de Kadiks Savaşı’yla İspanya fethedilmiştir. -Türkler ilk kez bu dönemde İslamiyet’i kitleler halinde benimsemişlerdir.Puvatya Savaşı sonucunda Avrupa’daki son sınır Pirene Dağları olarak kalmıştır. *Halife Mansur döneminde ilk kez eski Yunan ve Helenistik medeniyete ait eserler tercüme edilmeye başlanmıştır(Batı kültürünün etkisi). Abbasiler Devleti (750-1258) *Ebul Abbas Abdullah. Velid Dönemi (705-715) *Tarık b. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Abbasi halifelerinin otoritesinin zayıflaması nedeniyle eyaletlerdeki askeri valiler (Emir’ül Ümera) bağımsızlıklarını ilan etmeye başlamışlardır. -Arap milliyetçiliği yapmaları ve diğer milletlere değer vermemeleri(en önemlisi) -Fetih hareketlerinin durması -Emevilerin Hz. Kufe’de Ebu Müslim tarafından halife ilan edilerek Abbasi Devleti kurulmuştur. Harun Reşid döneminde Bizans sınırında “Avasım” eyaleti kuruldu.Daha sonra buraya Endülüs ismi verilmiştir. *İlk kez İslam mimarisi Hristiyan mimarisiyle yarışabilecek seviyeye gelmiştir. (Kurtuba. -Abbasilerin denizciliğe önem vermemeleri ticari ve askeri alanda gelişmelerini engellemiştir. İhşitler (Mısır/Türk-İslam) -Fatimiler (Mısır/Arap-Şii) -Büveyhoğulları. *X. *Kütüphane. Abbasilerin Dağılması ve Yeni Devletlerin Kurulması IX. Türklerin diğer uluslarla karışmasını ve savaşçı özelliklerinin kaybolmasını önlemek amacıyla Bağdat yakınlarında “Samarra” şehri kurularak onları buraya yerleştirmiştir. Kudüs’te Kubbetü’s Sahra) Endülüs Emevi Devleti (756-1031) *Emevi ailesinden Halife Hişam’ın torunu Abdurrahman tarafından İspanya’da kuruldu. -Bu dönemde Emevilere göre bilim ve kültür alanında daha çok gelişme gözlenmiştir. Gırnata’da) *Devlet Hristiyanların saldırıları sonucu 1031 yılında parçalandı. 17 .Devlet merkezi Kufe’den Haşimiye’ye taşındı. Horasan valisi Ebu Müslim Horasani’nin isyanı ve Emevi halifesi Mervan’ın öldürülmesiyle sona ermesi gibi nedenler etkili olmuştur. Ağlebiler (Kuzey Afrika) -Safariler (Sistan) *Abbasiler Şii tehlikesine karşı(Büveyhoğullarının Abbasi halifesine baskısı) 1055’te Büyük Selçukluların koruyuculuğu altına girmiştir. *Daha çok bilim ve kültür alanında ilerlemişler ve Avrupa’nın kültürel yönden gelişmesini sağlamışlardır. orduda. yüzyılda Abbasi. Emevilerin yıkılmasında.Ayrıca Bağdat kenti kurularak başkent yapılmıştır. Abbasilerin Yıkılış Nedenleri: -Emir-ül Ümeraların keyfi tutumları -Hassa ordularını yabancılardan kurmaları -Mutezile mezhebini resmi mezhep kabul ederek.Avrupa’da Rönesans hareketlerine etki etmişlerdir. Muhammed’in soyundan gelenlere iyi davranmamaları -Arap kabileleri arasındaki rekabetin savaşlara dönüşmesi -Emeviler Devleti. *İlk İslam parasının basılması. *1492 yılında İspanya’da İslam egemenliği sona erdi.Abbasi toprakalarında kurulan bu devletler şunlardır: -Samanoğulları (İran-Horasan/Sünni) -Tolunoğulları.Böylece Abbasi sınırları giderek daralmıştır. (Abbasilerin sınır güvenliği sağlanmıştır. Böylece Halifelik Memlüklerin koruyuculuğu altına girmiştir. Tahiriler (İran/Şii) -İdrisiler. medrese ve mimarisiyle ünlüdür.(Şam’da Emeviye Camii.Anadolu’da Tarsus’tan doğu yönüne uzanan bir hat boyunca kurulan bu şehirlere Türkler yerleştirilmiştir.(Avrupa’da kurulmuş ilk İslam devletidir. İslam tarihindeki ikinci büyük fetih hareketleri Halife Velid Döneminde görülür. *Müslümanlar 732’de Puvatya Savaşı’nda Franklara yenilinceye kadar ilerlediler.Kastilya Kraliçesi İzabel ile Aragonya Kralı Ferdinand’ın evlenmesiyle İspanya birliği kurulmuş. *Abbasilerin en parlak dönemi Harun Reşid’in halifeliği sırasında yaşanmıştır.751’de yapılan Talas Savaşı’nda Türkler Karluk. ehl-i sünnet alimlerine cezalar vermeleri -Fetih hareketlerinin durması -Moğolların Bağdat’ı işgal etmeleri *1258’de İlhanlı hükümdarı Hülagu. *Emevilerin Arapları üstün görme politikası (Arap milliyetçiliği) Türkler arasında (Türgişler) İslamiyetin yayılmasını engellemiştir. Arapçanın resmi dil ilan edilmesi ve Arap olmayan Müslümanlara “Mevali” demeleri Emevilerin Arap milliyetçiliği yaptığının birer göstergesidir. Yağma ve Çiğil boyları Abbasilere yardım etmiş. -İlk kez Abbasi Halifeliği sırasında dünyada halifeliğe bağlı yeni devletler kurulmuştur.) *Başkenti Kurtuba’dır.İspanya’daki Müslümanları ve Yahudileri Oruç Reis ve kardeşi Hızır Reis(Barbaros) gemilerle Kuzey Afrikaya taşıdılar.Bu da Beni Ahmer Devleti’ni zor durumda bıraktı. -Abbasiler Arap olmayan uluslara hoşgörüyle yaklaşmış ve İslamiyet’in daha fazla yayılmasını sağlamışlardır. ordu komutanlıklarında ve valiliklerde görev verilmiş.Bu dönemde halkın yaşam standartı yükselmiş. Abbasilerin Genel Özellikleri -Abbasiler döneminde Emevilere göre daha az fetih yapılmıştır.
-13.Hicaz bölgesine hakim olan ilk Türk devletidir. YÜZYILLAR) Türklerin İslamiyet’e Girmeleri *Türkler ile Müslümanlar Hz. sanat alanında Bizans. -İslam dinini yaydılar. Türklerin İslam Devletindeki Hizmetleri -İslam dünyasını dış saldırılara karşı (Bizans ve Haçlı saldırılarına) korudular. -İslam dünyasında siyasi birliği sağladılar. Abbasilerde Moğol istilası oluşturulan medeniyetleri yok etmiştir. 3. İslam Uygarlığının Oluşumunda Diğer Uygarlıkların Etkisi İslam uygarlığı tıp alanında Yunan ve İran. tezhip. *Abbasiler döneminde özellikle 751 Talas Savaşı’ndan sonraki dönemde Türklerle Araplar arasındaki savaşlar sona ermiş ve İslamiyet Türkler arasında hızla yayılmaya başlamıştır. hediyeler.Tolunoğulları (868-905) *Mısır’da kurulan ilk Müslüman Türk devleti olup Mısır’daki bin yıllık Türk egemenliğinin öncüsü olmuştur. *Türkler İslamiyeti siyasi hakimiyet yolu ile değil. *Tavaif-i Mülük devletlerindendir. Uygurların dağılmasından sonra Karluk. *Başkenti Fustat’tır.10. ganimetlerin 1/5’i. *Eski ve köklü bir kültüre sahip olan Türkler İslamiyeti kabul etmekle milli benliklerini kaybetmemişler ve milli kültürlerini korumuşlardır.İspanya’da Hristiyan. halkı Araplardan oluştuğu için bu iki devlet kısa sürede yıkılmıştır. tuzla gelirleri. Mısır’ın bayındır hale getirilmesinde. *Tolunoğulları döneminde Mısır’da mimari alanda Ulu Camii. Türklerin İslamiyeti Kabul Etmelerini Kolaylaştıran Etkenler -İslamiyetteki Allah inancı ile Türklerdeki Gök Tanrı inancı arasındaki benzerlik. Tolunoğullarına son verdiler (905). yöneticileri ve orduları Türk.İhşidiler (Akşitler) (935-969) *Mısır’da kurulan ikinci Müslüman Türk devletidir. *Hz. daha sonra da İtil(Volga) Bulgarları İslamiyeti kabul ettiler. (İhşid. Tolunoğlu Ahmet Camii gibi önemli eserler yapılmıştır. *Harun döneminde Suriye’de isyan eden Karmatilere karşı başarılı olunamadı. Bu durumdan yararlanan Abbasiler.Bu nedenle Tolunoğulları dönemine “Mısır’ın altın çağı” denilmiştir. Afganistan. *Emeviler döneminde bu savaşlar devam etmiş ve Emevilerin Arapları diğer Müslümanlardan üstün tutmaları ve Türklere karşı son derece sert davranmaları nedeniyle bu dönemde Türkler arasında İslamiyet yayılmamıştır. Abbasi Devleti’nin hizmetinde görev almışlardır.Toplanan gelirler orduya. Yıkılışı: Tolunoğlu Ahmet’in ölümünden sonra oğulları zamanında iç karışıklıklar çıktı. İslam Uygarlığının Temelleri İslam uygarlığı.Selçuklular ve Osmanlılar döneminde büyük gelişme gösterdi. Lübnan ve Bingazi ele geçirildi. (siyasi) -751 yılı Türk-İslam Tarihinin başlangıcı olmuştur.Suriye’ye hakim olan ilk Türk devletidir. matbaa.(siyasi) -Orta Asya Çinlileşmekten kurtulmuştur.orman. -Türklerin de yardımıyla Abbasi ordusu Çin ordusunu yenilgiye uğratmıştır. (Dini) -Kâğıt Çin dışında da üretilmeye başlanmıştır. bağlı devletlerin vergileri.Osman döneminde Türkler ile Müslümanlar arasında ilk kez savaşlar başlamıştır. *Halife tarafından Muhammed Toğaç’a İhşid ünvanı verildi. -İslam kültür ve medeniyetini geliştirip yaydılar. tüccarlardan alınan vergiler devletin gelir kaynaklarını oluşturuyordu. siyasi ve kültürel sonuçları vardır. Türklerin ve İslamiyeti kabul eden diğer ulusların ortak eseridir. İslam dünyasındaki gelişmeleri Endülüs Emevileri ve Sicilya Müslümanları aracılığıyla öğrendi. hat.(siyasi) -Türk-Arap(Müslüman) mücadeleleri sona ermiştir. Tolunoğulları ve İhşidilerin hükümdarları. barut ve pusulayı Müslümanlardan öğrendi. yüzyılın başlarında Oğuzlar.(siyasi) -Çin’in batıya ilerleme politikası başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Filistin ve Hicaz’ı ele geçirdi. dul. kendi istekleriyle ve Müslüman tüccarlar aracılığıyla tanıyarak benimsemişlerdir. kale yapımlarına.(siyasi) -Türkler. Türk-İslam Devletleri 1. yetim ve hastalara harcanırdı. Filistin. -İslamiyetteki Cihad düşüncesi ile Türklerdeki Cihan hakimiyeti düşünceleri arasındaki benzerlik. sultanların sultanı demektir. *İslam devletlerinde resim. cizye vergileri. *İslam devletlerinde zekat. otlak. İslam Uygarlığının Diğer Uygarlıklara Etkisi -Avrupa. öşür.) *Muhammed Toğaç Suriye. 2.Ömer döneminde İran’ın fethiyle sınır komşusu olmuşlardır. *Tolunoğlu Ahmet döneminde Suriye .(siyasi) -İslamiyet Türkler arasında yayılmış ve Orta Asya İslamlaşmıştır. *Tolunoğlu Ahmet’in ölümünden sonra oğulları arasında karışıklıklar çıktı. matematik alanında Hint. Sonuçları:Dini. -Her iki inanç sisteminde de ahiret düşüncesinin olması. *Tavaif-i Mülük devletlerindendir. maden. haraç. kakmacılık. -Haçlı Seferleriyle Avrupalılar kâğıt.Karahanlılar (840-1212) *Karahanlılar Devleti. 18 . İran ve Türk sanatından etkilendi. Bangladeş ve Hindistan’ın bir kısmı ile Balkanlar). Yıkılışı: Fatimiler tarafından ortadan kaldırıldı. ancak minyatür. *Başkenti Fustat(Eski Kahire)’tır. Yağma ve Çiğil Türkleri tarafından Doğu ve Batı Türkistan’da kurulmuştur. heykelcilik yasaklanmış.Bağdat’tan gönderilen Halifenin ordusu isyanı bastırdı. (Pakistan. *Abbasi Devleti’nin Mısır valisi Muhammed Toğaç tarafından Mısır’da kuruldu. -İslamiyetin ahlaki kurallarıın Türk ahlak anlayışına uygun olması. -Halifeliği koruyup(Büveyhoğularının baskısından) halifeliğin devam etmesini sağladılar. Talas Savaşı (751) (Abbasiler-Çinliler) Nedeni:Çin’in Orta Asya’yı ele geçirmek için harekete geçmesi. Yağma ve Çiğil Türkleridir. *Tolunoğulları. sulama bentleri ve kanalların açılmasında büyük çaba harcadılar ve halkın refah düzeyini yükselttiler. TÜRK-İSLÂM DEVLETLERİ (10. *Abbasi Devleti’nin Mısır valisi olan Tolunoğlu Ahmet tarafından Mısır’da kurulmuştur.(Kültürel) *İslamiyeti kabul eden ilk Türk boyları Karluk. bayındırlık işlerine. Arapların. oymacılık sanatları gelişme göstermiştir.
Gazneliler (963-1187) *Gazneliler Devleti. Nişabu’u da alarak burada Tuğrul Bey adına hutbe okutmuşlardır. *Karahanlı hükümdarlarından Satuk Buğra Han’ın etkisiyle Karahanlılar arasında İslamiyet’in yayılması hızlanmış ve Karahanlılar Orta Asya’da ilk Müslüman Türk devleti haline gelmiştir.Büyük Selçuklular (1040-1157) Büyük Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu ve Genişlemesi *Oğuzların “Üçok” kolunun “Kınık” boyu tarafından kurulmuştur. *Gazneli Mahmut’un oğlu Mesut 1040’da Dandanakan Savaşı’nda Selçuklulara yenilince Gazneliler Horasan’daki topraklarını kaybederek. 5. Oğuz Yabgusu ile arasının açılmasından (Oğuz Yabgusunun yerine geçmek istediği için) sonra Cent’e gelerek bağımsız bir beylik kurdu.Karahanlılar yazıda Uygur alfabesini kullanmışlardır. *En güçlü oldukları dönem Yusuf Kadir Han’dır. *Dandanakan yenilgisi ile zayıflayan Gazneliler toparlanamayarak 1187’de Afgan yerlilerinden olan Gurlular tarafından yıkıldı. Afganistan’daki Gazne şehrinde Samanoğullarının Herat valisi Alp Tigin tarafından kurulmuştur. *Selçuk Beyin ölümünden sonra yerine oğlu Arslan Bey geçti. Türklerin Anadolu’ya girmelerini engellemek istemeleri. *Türkçe’ye önem vermişler ve resmi dil olarak kullanmışlardır. Karahanlıların 1058’de Doğu ve Batı Karahanlılar olmak üzere ikiye ayrılmasıdır. 1016’da yurt edinmek için Anadolu’ya keşif amaçlı bir akın düzenlemiştir. 19 . *Başkenti Gazne’dir. Hindistan’a 17 sefer düzenleyerek Kuzey Hindistan’a hakim olmuşlar ve burada İslamiyet’i yaymışlardır. (Karahanlıların ulusçu bir anlayışı benimsediklerini gösterir) *Türk dilini ve kültürünü devam ettiren Karahanlılar ilk Türkİslam eserlerini ortaya koymuşlardır.Selçuk Bey. edebiyat dili olarak da Farsça’yı kullanmışlardır. *Samanoğulları Devleti’ne 999’da son verdiler.Selçukluların Anadolu’ya yaptıkları ilk akındır. Çıkan karışıklıklar ve taht kavgaları.Bundan dolayı Abbasi halifesi kendisine “Sultan” ünvanını verdi. Horasan. Afganistan ve Kuzey Hindistan’a hakim oldular.(Nasr Ali Han dönemi). Sonuçları: -Selçuklu ordusu Bizans ve Gürcü kuvvetlerini yenilgiye uğratmıştır.Çağrı Bey’in bu akınları 1021’de tamamlanmıştır. -Gürcü Kralı Liparit esir alınmıştır. Gurlular) bünyesinde bulundurmaları parçalanmalarında ve yıkılmalarında önemli rol oynamıştır. Bizanslılar kendi ülkelerindeki camilerde Abbasi halifesi ve Tuğrul Bey adına hutbe okutmayı kabul etmiştir. *Tuğrul (1040-1063) ve Çağrı Bey Dönemi (Selçuk Bey’in oğlu Mikail’in çocukları) Çağrı Bey. *Gazneliler en parlak dönemlerini Sultan Mahmut zamanında yaşamışlardır.*Kurucusu Bilge Kül Kadir Han’dır. *Gaznelilerden Horasan’ı almak için yaptıkları Nesa (1035) ve Serahs (1038) savaşlarını kazanarak bu bölgeye egemen olan Selçuklular. Devleti Çağrı Bey ile birlikte yönetti. *Devlete ismini veren Selçuk Bey Oğuz Devleti’nde subaşı (ordu komutanı) idi. İranlılar.Antlaşmaya göre. *Karahanlıların hakim oldukları topraklarda Türkler yaşadıkları için Arapça ve Farsça gelişmemiştir. -Doğu Karahanlılar (başkenti Kaşgar) 1211’de Karahitaylar tarafından -Batı Karahanlılar (başkenti Semerkant) da 1212’de Harzemşahlar tarafından yıkılmıştır.Gazneli Mahmut Arslan Beyi yakalayıp hapsedince yerine Selçuk Beyin torunları Tuğrul ve Çağrı Beyler geçti. *Sultan Mahmut döneminde Gazneliler. Tuğrul Bey Dönemi (1040-1063) Pasinler Savaşı (1048) Nedenleri: -Dandanakan Savaşı’ndan sonra Selçuklular’ın batı yönünde ilerlemeleri. -Horasan kesin olarak Selçuklulara geçmiştir. Dandanakan Savaşı (1040) Nedenleri: -Gaznelilerin Horasan topraklarına hakim olan Selçukluları bölgeden atmak istemeleri. -Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur. Yıkılış Nedenleri: Yusuf Kadir Han’ın ölmeden önce ülkesini çocukları arasında paylaştırması. *Abbasi Halifesini Şii Büveyhoğullarına karşı korudu. -Tuğrul Bey sultan ilan edildi. *Gaznelilerin birçok ulusu (Türkler. -Selçuklular savaştan kısa bir süre sonra büyük bir imparatorluk haline gelerek İslam dünyasının siyasi lideri oldular. *Başkenti Balasagun’dur. Horasan’ı almak için Gaznelilerle yaptıkları savaşlarda yenildiler. -Bizanslıların. Hindular. Hindistan ve Afganistan’da varlıklarını sürdürmeye çalışmışlardır. *Türklerin İslamiyet’e geçişlerinde ve Türk kültürüyle İslam kültürünün kaynaşmasında etkili olmuşlardır. Kültür ve uygarlık alanında ilerleyen Karahanlılar. -Rey şehri alınarak başkent yapıldı. ilim dili olarak Arapça. Ülkede iç karışıklıkların çıkması.Böylece tarihte sultan ünvanını ilk kez kullanan kişi oldu. -Van’dan Trabzon’a kadar olan Doğu Anadolu toprakları Selçukluların eline geçmiştir.En önemli eserleri. *Türk tarihinde ilk kervansarayları (Ribat) kurarak ticareti geliştirmişlerdir. *İran. *Türkçe’ye ve Türk kültürüne gereken önemi verememişler. -Selçukluların kendilerine yurt arayışı içinde olmaları. -Gazneliler yıkılış sürecine girmiştir. Yıkılış Nedenleri: Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşından sonra devletin zayıflamaya başlaması. Sonuçları: -Gazneliler yenilmiştir. 4. -Bizans İmparatoru ile bir antlaşma yapılmıştır. Yusuf Has Hacib-------Kutadgu Bilig Kaşgarlı Mahmut------Divan-ı Lügati’t Türk Ahmet Yesevi------------Divan-ı Hikmet Edip Ahmet Yükneki----Atabetül Hakayık *Türk-İslam tarihinde ilk medreseleri kurarak eğitime önem vermişlerdir.
Selçuklu egemenliğinden kurtulmak için yürüttükleri çalışmalar -Karahitayların saldırıları ve 1141 Katvan Savaşı gibi nedenler etkili olmuştur. *Devletin en güçlü olduğu dönemdir. Malazgirt Savaşı’nın sonucunda.) -Haçlı Seferleri -Hanedana mensup beylerin bağımsız devletler kurmaları *Irak ve Horasan Selçukluları (1119-1194) *Kirman Selçukluları (1048-1187) *Suriye Selçukluları (1069-1118) *Türkiye Selçukluları (1077-1308) -Atabeylerin merkezden ayrılıp ayrı devlet kurmaları (Görevleri yanına verildikleri melikleri iyi bir komutan ve devlet adamı yetiştirmek olan bu kişiler devletin zayıflaması üzerine bağımsızlıklarını elde etmişlerdir. Ani ve Kars kalelerini ele geçirdi. Tutak ve Artuk Beyleri Anadolu’nun fethiyle görevlendirdi. Fatimi Devleti’nin din(Şii) görüntüsü altında siyasi terör faaliyetidir. Hasan Sabbah’ın Selçukluları içten yıkmak ve yönetimi ele geçirerek kendi görüş ve düşüncelerini yaymak amacıyla yaptığı Bâtınilik çalışmalarıdır.Bizans İmparatorluğu Doğu Anadolu’yu ele geçirerek buradaki Ermenileri Orta Anadolu’ya göç etmeye zorlamışlardır. Büyük Selçukluların Bizans ile yaptıkları ilk büyük savaştır.Batıniler Nizamülmülk’ü öldürmüşlerdir. *Melikşah döneminin en önemli iç olayı. Alp Arslan Dönemi (1063-1072) *Alparslan ilk seferini Azerbaycan ve Kafkasya üzerine yaptı. Savaşın sonunda esir düşen Romen Diyojen ile bir antlaşma yapılmış olmasına rağmen Bizans’ta taht değişikliği meydana geldiği için antlaşma uygulanamamıştır.Bağdat Seferi’nden sonra Büyük Selçuklu Devleti İslam dünyasının siyasal liderliğini üstlenmiş. “Doğunun ve batının hükümdarı” ilan etmiştir.1067’de Türk kuvvetleri Malatya dolaylarında Bizans kuvvetlerini yenerek Kayseri’yi ele geçirdiler. 1141 Katvan Savaşı’nda Moğol kökenli Karahitaylara yenilince Büyük Selçuklu Devleti zayıflamış ve 1157’de Sultan Sencer’in ölümüyle yıkılmıştır. Pusuya yatan Türk askerlerinin seri hücumu ile Bizans ordusu büyük bir yenilgiye uğradı. *Alp Arslan döneminin en önemli gelişmesi Bizans ile yapılan Malazgirt Savaşı (1071)’dır. *En geniş sınırlara ulaşılmıştır.Başlangıçta Büyük Selçuklulara bağlı iken daha sonra Atsız’ın oğlu İl Arslan.Harzemşahlar (1097-1231) *Aral Gölü’nün güneyinde yer alan Harezm bölgesinde kuruldu. Nedenleri: -Selçukluların yurt edinmek amacıyla Anadolu’ya akınlar düzenlemesi. -Anadolu’nun fethini hızlandırmak ve Türkleşmesini sağlamak için ilk beylikler kurulmuştur. Tuğrul Bey Bağdat Seferi’ne çıkarak halifeyi esaretten kurtarmıştır (1055).Oğulları Berkyaruk. *Sultan Alaattin Muhammet döneminde en geniş sınırlara ulaşmışlardır.) *Salgurlular (Fars Atabeyliği) (1147-1284) *İldenizliler (Azerbaycan Atabeyliği) (1146-1225) *Beğteğinoğulları (Erbil Atabeyliği) (1146-1232) *Böriler (Şam(Dımaşk) Atabeyliği) (1128-1154) *Zengiler (Musul Atabeyliği) (1127-1259) -Fatimilerin çalışmaları -Hasan Sabbah’ın Bâtınilik propagandası (Batınilik.Bu gelişme üzerine halife Tuğrul Bey’i. Melikşah Dönemi (1072-1092) *İlk önce kendisine karşı ayaklanan amcası Kavurd’la mücadele ederek onu ortadan kaldırdı. Selçukluların Tarihteki Rolleri -Anadolu’nun Türk yurdu haline getirilmesi -Anadolu’nun İslamlaşması -Halifeliğin korunması -Haçlılara karşı İslam dünyasını korumaları 6. *Kutalmışoğlu Süleyman Şah. -Türklerin batı yönünde ilerlemesi ve Bizans’ın kışkırtmaları sonucunda Türk-İslam dünyası üzerine Haçlı Seferleri başlamıştır. Celalettin Harzemşah döneminde Selçuklulara ait toprakları(Ahlat) ele geçirmek isteyince 1230 Yassı Çemen Savaşı’nda Anadolu Selçuklularına yenilmiş. *Devletin kurucusu Atsız’dır. *Şii Büveyhoğulları Abbasi halifesini esir edince. sosyal ve ekonomik faaliyetlerine karışmadılar.Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştır. 1231’de Moğollar bu devlete son vermişlerdir.Ermeniler ağır vergiler altında ezilmiş. Arslantaş ve Dilmaçoğlunu Anadolu’ya akınlar düzenlemekle görevlendirdi. Ahmet Şah. Muhammed Tapar ve Sencer arasında taht kavgaları başlamıştır. Suriye.1108-1117 arasında Fetret Dönemi yaşanmıştır.(Doğuda Maveraünnehir’den batıda Azerbaycan’a kadar) *Moğol istilası sonucu topraklarının büyük bir kısmını kaybederek Azerbaycan’a çekilen Harzemşahlar. Mengücekler. *Harzemşahların tarihteki en önemli rolleri Moğol istilasının hızını kesmiş olmalarıdır. *Nizamiye Medresesi ilk kez Alp Arslan döneminde Nizamülmülk tarafından Bağdat’ta kurulmuştur (1067). *Alparslan. Mengücekler.) -Abbasi halifelerinin.Selçuklu Türkleri de Ermenilerin dinsel inançlarına.Danişmentliler. Afşin. *Anadolu.Keşif amaçlı akınlar yerini yurt edinmeye yönelik akınlara bırakmıştır. 20 . dinsel kıyımlar yapılmıştır. *Melikşah’ın ölümüyle Büyük Selçukluların yıkılış dönemi başlamıştır.Pasinler Savaşı. -İslam dünyası üzerindeki Bizans baskısı sona ermiştir. . İki ordu arasında Muş yakınlarında yapılan Malazgirt Savaşı’nı Büyük Selçuklular kazanmıştır . Filistin alınmıştır. Büyük Selçuklu Devleti’nin Parçalanma Nedenleri -Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılmasından kaynaklanan taht kavgaları -Devlete küstürülen Oğuzların ayaklanmaları (Devletin esas kurucuları olan Oğuzlara yönetimde yer verilmeyip önemli görevlere Farslar (İranlılar)ın getirilmesi ve kendilerinden vergi almak için gelen memurun zorluk çıkarması nedeniyle ayaklanmışlardır. *1067’deki Türkistan seferinde Cent ve Gürgenç’i aldı. Abbasi halifesi ise dini liderliğini devam ettirmiştir. Selçuklu tarafına geçtiler. Sencer’in ölümünden sonra bağımsızlığını ilan etmiştir. komutanlarından Gümüştegin. Sencer Dönemi (1117-1157) Son hükümdar Sencer döneminde devlet toparlandıysa da Sencer. -Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan atmak istemesi. Savaş esnasında Bizans ordusunda bulunan Peçenek ve Uzlar.(Saltuklular. *Türkler Anadolu’ya geldiğinde Ermeniler Bizans İmparatorluğu’na bağlı küçük krallıklar halinde yaşıyorlardı. Çaka Beyliği) -Türkiye Tarihi’nin başlangıcı sayılmıştır. Bizans’a karşı ayaklanan Ermeniler yakalanıp öldürülmüş.
Fatimi Devleti’ne son vererek Müslümanlar arasındaki mezhep kavgalarını önemli ölçüde önledi. Bağdat’tan kaçan Mustansır’ı Mısır’da halife ilan etti.(En önemli başarısı) *Baharat Yolu’na hakim oldular.Baybars’ın amacı. -Suriye ve Filistin üzerindeki Hristiyan üstünlüğüne son verdi. -Memlüklerin II. *Büyük Selçuklularda şehzadeleri devlet yönetimi ve askerlik konularında yetiştirmekle “atabey” denilen deneyimli devlet adamları sorumluydu. devlet işleri Büyük Divan(Divan-ı Saltanat)’da görüşülüp karara bağlanırdı. hükümdarlarını halife ilan etmişlerdir. Yağma ve Çiğil Türkleri) oluşuyordu. Elbistan’da Moğolları yenilgiye uğratarak Kayseri’yi ele geçirmiş. *Memlükler askeri bir yönetim oluşturmuşlardır.Ölümünden sonra ülkede iç karışıklıklar çıktı.Böylece Moğolları tarihte ilk kez yenen ve durduran devlet olmuşlardır. devlet yönetiminde geniş yetkilere sahiptiler. *Memlükler. Abbasi devlet teşkilatı ile benzerlik gösteriyordu. İslam öncesi Türk devletlerinde görülen “Ülke hanedan mensuplarının ortak malıdır” ve “Kut” anlayışları geçerliliğini korumuştur. 7.Eyyubiler (1171-1250) *Mısırdaki Fatimi Devleti’nin yıkılmasıyla kurulmuştur.) *Türklerin desteklediği Abbasi halifesine karşı üstünlük sağlayamayınca.I.Baybars. Suriye. Suriye.Bu sisteme göre sık sık taht kavgaları çıkmış ve Türk devletleri kısa sürede parçalanmıştır. Türk-İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi *Tolunoğulları ve İhşidilerde devlet yönetimi. örfî hukukun başında da Emir-i Dad bulunuyordu. *İlk Türk-İslam devletlerinde. *Sultan Baybars.Bu nedenle de Memlüklerde sık sık taht değişiklikleri yaşanmıştır. Tunus’taki Aglebiler Devleti’ni yıkarak kurmuştur. *Baharat Yolu’na hakim olmuşlardır. -Haçlılardan Kudüs’ü alarak İslam dünyasına kazandırdı. Eyyubilerin Tarihi Önemi -Selahattin Eyyubi. İranlı. tüm yazışmalarını yapardı. yönetimde ikili yönetimi (doğu-batı) esas almışlardır. *Selahattin Eyyubi. ülkeyi kardeşi ve çocukları arasında paylaştırdı. Ordu *Karahanlı ordusunun çoğu atlıydı ve Türklerden (Karluk. düzenli birlikler. -Memlüklerin Anadolu’daki Ramazanoğulları ile Dulkadiroğulları beyliklerini egemenlik altına almak istemeleri. İşraf Divanı:Devletin adli ve idari işlerini denetlerdi.Orduda Türk. *Sultan Kutuz İlhanlı Hükümdarı Hülagu’yu 1260 Ayn Calut Savaşı’nda yenilgiye uğrattı. *Selahattin Eyyubi. *Şiiliği(İsmailiye mezhebi) devlet politikası olarak benimsemişler. 1243 Kösedağ Savaşı sonrasında Moğol baskısının Anadolu’da artması karşısında Türk beyleri tarafından Anadolu’ya davet edilmiş. yönetim ve askerlik konularında Büyük Selçukluları örnek almışlardır. bütün İslam dünyasını Memlüklerin çevresinde toplamaktı. *Gazneliler. *Türk-İslam devletlerinde. FATİMİLER! (909-1174) *Ebu Muhammet Ubeydullah.Bayezit’e karşı Cem Sultanı desteklemeleri. Mısır’a geri dönmüştür.Gazneli hükümdarlar. -Mısır’ın imarına önem veren Eyyubiler burada önemli eserler meydana getirdiler. ücretli askerler ve gönüllülerden oluşuyordu. Hukuk İlk Türk-İslam devletlerinde hukuk. Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulmasının nedenleri: -Fatih’in Hicaz su yollarının ortaklaşa onarılması önerisinin Memlükler tarafından iç işlerine karışılması olarak değerlendirilmesi. *İslam dünyasında ayrılıklara neden olmuşlardır. *Karahanlılar. ülke toprakları haneden üyelerinin ortak malı kabul edilmiştir.Şer’i hukukun başında Kadı-ul Kudad.(Bu durum İslam dünyasındaki siyasal birliği bozmuştur. İlhanlılar son verdi. -Osmanlıların Memlüklerle işbirliği içerisinde olan Karamanoğulları Beyliğine son vermeleri.Bu dönemde Filistin. *İhşitler’den Mısır’ı alarak bu devlete son vermişlerdir. 8. kölelerden oluşan hassa ordusu ve gönüllü askerler oluşturuyordu. devlet yönetiminde Samanoğullarından etkilenmişlerdir.Bu da iç istikrarı bozmuştur. Kut anlayışına göre. terör örgütleri kurmuşlar(Batınilik) ve haçlıları davet etmişlerdir. Büyük Selçukluların saray teşkilatına göre düzenlenmişti. *Harzemşahlarda saray teşkilatı. *Harzemşahlarda orduyu tımarlı sipahiler. kısa zamanda Filistin. Hintli ve Afganlı askerler vardı. *Selahaddin Eyyubi tarafından yıkılmışlardır. *Büyük Selçuklular. *Eyyubiler. *Selahattin Eyyubi’nin ölümünden sonra Eyyubiler eski gücünü kaybetmiştir.Ancak Anadolu beyleri gerekli yardımı yapmayınca Baybars.*Harzemşahlar kendilerini Büyük Selçukluların mirasçısı olarak kabul etmişler ve Büyük Selçuklu Devleti’nin bıraktığı boşluğu büyük ölçüde doldurmuşlardır.Büyük Divan’ın dışında aşağıdaki divanlar bulunuyordu: Tuğra Divanı:Devletin iç ve dış.Memlüklerde asker kökenli emirlerin hükümdar olma hakkı vardı. *Gazne ordusu gulamlar(köleler). *Yavuz Sultan Selim döneminde 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşları sonucunda Osmanlı Devleti tarafından yıkılmıştır. *Fatimiler en geniş sınırlarına Halife El Mustansır (1036-1094) zamanında ulaştılar. İstifa Divanı:Başında Hazinedar’ın (Müstevfi) bulunduğu bu divan devletin maliye işlerine bakardı. *Baybars. devlet teşkilatını oluştururken Gaznelileri ve Abbasileri örnek almışlardır. Arz Divanı:Askerlerin kayıtlarını ve maaş defterlerini tutardı. *Devletin kurucusu Selahattin Eyyubi’dir. devlet yönetiminde Büyük Selçuklulardan etkilendiler.Suriye ve Irak’taki Eyyubilere. şer’i ve örfî hukuk olmak üzere ikiye ayrılırdı.Memlükler (1250-1517) *Aybey tarafından Mısır’da kurulmuştur.Bunların dışında Sultanın başkanlık ettiği Divan-ı Mezalim denilen mahkemede ağır siyasi suçlar görüşülür ve karara bağlanırdı. Hicaz ve Yemen bölgelerini ele geçirerek imparatorluk haline geldiler.Haçlı Seferi’nde Kudüs’ü koruyamayarak Haçlılara bırakmışlardır. *Eyyubilerde ve Memlüklerde ordu daimi askerler(süvariler ki bunların çoğunluğunu Kafkasya ve Kıpçak ülkesinden satın 21 .Mısır’da Aybey Memlükler Devleti’ni kurdu. Irak ve Güneydoğu Anadolu’yu ele geçirdi. *Kudüs kralını Hattin Savaşı’nda yenerek Kudüs’ü Haçlılardan aldı. eyalet askerleri.
doğuda Çin Denizi’nden batıda Orta Avrupa’ya.Bu iki eser Türk-İslam edebiyatının ilk önemli sözlü eserleridir. Moğol Devleti’nin Parçalanması ve Moğol-Türk Devletleri Cengiz Han’ın ölümüyle Moğol topraklarında Altın Orda. *Göçebeler hayvancılıkla. İlhanlılar. *Tolunoğullarından Tolunoğlu Ahmet Camii. *Moğol Devleti’nin kurucusu Cengiz Handır. -İkta sahipleri devlet otoritesini en ücra köşelere kadar götürürler ve asayişi sağlarlardı. *Gazneliler tarım ve ticarete önem vermişlerdir.Bunun sonucunda Türk kültürünün etkisinde kalmışlardır. Bilim ve Sanat *İlk Selçuklu medresesi.Bu yerleşme Anadolu’da Türk birliğinin kurulmasına ve Anadolu’nun tamamen Türk yurdu olmasını sağladı. *1218’de Cengiz Han’ın eşlerine. *Gaznelilerde resmi dil Arapça. -Üretimde verimlilik ve süreklilik sağlanırdı. *Cengiz Han 1227’deki Çin seferinde öldü. eski Türk töresini temel alarak devlet işlerini Cengiz Yasalarına göre yürütmüştür. Sosyal ve Ekonomik Yaşam Türk-İslam devletlerinde halk göçebeler.-19. Din ve İnanış *Türkler. *köylüler tarım ve az da olsa hayvancılıkla.Bu eserde Türklerin kültürü ve ekonomik hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgiler verilmiştir. *Selçuklularda en büyük medreseyi vezir Nizamülmülk Bağdat’ta yaptırdı. günlük konuşma dili Türkçeydi. köylüler ve kentliler olmak üzere üçe ayrılırlardı. Çağataylılar ve Kubilay Hanlığı kuruldu. *Çin üzerine sefer düzenleyerek Pekin’i aldı. Dil ve Edebiyat *Karahanlılarda resmi dil Türkçeydi.Gulaman-ı Saray(Saray köleleri). İranlı şair Firdevsi tarafından Gazneli Mahmut’a sunulan Farsça bir eserdir. Divan-ı Lugat-it Türk. *Satuk Buğra Han Destanı. *Memlükler döneminde ticaret büyük önem kazanmıştır.Haraci toprağın geliri hazineye giderdi. Kutadgu Bilig.Haraci topraklar da Müslüman olmayanlara aitti.İkta toprakları ordu mensupları arasında paylaştırılırdı. ikta askerleri. *Kolonizatör Türk dervişleri.İkta toprağının gelirleri ikta sahibine ödenirdi. *Moğollarda yönetime Uygur Türkleri getirilmiş. *Karahanlılar “ribat” adı verilen ilk kervansarayları yapmışlardır.Karahanlı Hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulan bu eserde Türk devlet anlayışı.Moğollara direnenler yok edildi. askeri valilerin askerleri. hassa askerleri.Bu kişilere Horasan’dan geldikleri için Horasan erenleri de denmektedir. YÜZYIL) Cengiz ve Moğol Devleti (1196-1227) *Moğollar. Karahanlı Hükümdarı Satuk Buğra Han’ın Müslümanlığı kabul etmesi ve yayması ile ilgili olayları ele alır. kuzeyde Sibirya ortalarından güneyde Himalayalara kadar uzanmıştır.Horasan. *Türk hükümdarları ve devlet adamları. Hunların. *Kurucusu Batu Handır. TÜRK DÜNYASI (13. Karahanlılardan Ayşe Bibi Türbesi. Altın Orta Devleti (1227-1502) *Karadeniz’in kuzeyinde kurulmuştur. yabancı dinden olanları korumuşlardır. Maveraünnehir ve Türkistan’da yaşayan Türkmenler. *Moğol istilasının Türk tarihi açısından en önemli sonucu Anadolu’nun hızla Türkleşmesini sağlamasıdır. Türkçe yazılan ilk siyasetnamedir. İslamiyeti geniş coğrafi alanlara yaymaya çalıştılar. ailesine ve yakınlarına verilirdi. dini konularda oldukça hoşgörülü davranmışlar. İkta sisteminin yararları -Hazineden para harcanmadan büyük ve güçlü bir ordu kurulurdu. *Ülke toprakları has. yaşadıkları dönemde Anadolu’nun Türkleşmesine katkıda bulunmuşlar ve Türkmenlerin dini duygularını güçlendirmeye çalışmışlardır. Türkmenler. Moğol istilasından kaçarak Anadolu’ya geldiler ve Türk nüfusunun hızla artmasını sağladılar.Has toprakları saraya ait olup gelirleri sultana. Karahanlılar döneminde Edip Ahmet Yükneki tarafından Uygur alfabesiyle yazılmış olan bu eserde. *Moğolların batıya yaptığı seferlerde büyük ve gelişmiş kentler yakılıp yıkıldı.İkta sahibi de gelirinin bir kısmıyla atlı asker beslerdi. -Göçebe Türkmenlerin yerleşik unsulara zarar vermesi önlenirdi. Siyasetname. bilimin insanı mutluluğa götüren yol oluşundan. ikta ve haraci olarak üçe ayrılırdı. *kentliler de ticaret ve zanaatla uğraşırlardı. *Tolunoğulları ve İhşidiler tarımın gelişmesine önem vermişler ve Baharat Yolu ile zenginleşmişlerdir. Meliklerin. -Vergiler düzenli olarak toplanırdı. resmi yazışma dili Farsça. *Başkenti Saray’dır.alınan Türk gençleri “ Memlükler-Kölemenler” oluşturuyordu. bilim dili Arapça.Moğol egemenliğini kabul edenler yüksek vergi ödemek zorunda kalmışlardır. Abbasi halifesini Büveyhoğullarının baskısından kurtardılar. Şehname. Tuğrul Bey tarafından Nişabur’da açıldı. *Türkler. Karahanlılar döneminde Ahmet Yesevi tarafından Türkçe yazılmış bir eserdir. hükümdarlara devlet yönetimi konusunda öğütlerde bulunulmuştur. *Eyyubiler tarım ve ticaretin gelişmesine önem vermişler. Gaznelilerden III. (Asıl adı Temuçin) *Cengiz Han Moğol kabilelerini egemenliği altına aldı. Karahanlılar döneminde Karahan prenslerinden Kaşgarlı Mahmut. kibir ve hırslı olmanın kötülüğünden bahsedilmektedir. *Büyük Selçuklularda ordu altı bölümden oluşuyordu. *Cengiz Han. Atabetül Hakayık. *Selçuklular ticarete önem vermişler ve lonca teşkilatı ekonomik yaşamın gelişmesini sağlamıştır. yasalar ve siyaset üzerine görüşler açıklanmış. bağlı devletlerin ve beyliklerin askerleri. İslamiyeti kabul ettikten sonra kurdukları devletlerle. *Türk-İslam devletlerinde Farabi. cömertlikten. saray ve ordu dili Türkçeydi. *Büyük Selçuklularda.Cengizname. Türk dilinin güzelliklerini anlatmak ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazmıştır. Göktürklerin ve Uygurların egemenliği altında ayrı kabileler halinde yaşadılar. *Karahanlılar döneminde tarım gelişmiş ve İpek Yolu sayesinde önemli gelirler elde etmişlerdir. Biruni ve İbni Sina yetişen ünlü bilim adamlarından bazılarıdır. Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk tarafından yazılmış olup Sultanlara ögütler vermektedir. *Cengiz Han döneminde devletin sınırları.) ve gönüllülerden meydana geliyordu. oğullarına ve komutanlarına getirilen hediyelere Otrar Valisi tarafından el konulması sonucu Harzemşahlarla arası açıldı. Oğuz ve Uygur beylerini anlatan destansı öykülerden oluşur. Divan-ı Hikmet. *Melikşah döneminde Celali Takvimi düzenlenmiştir. 22 .Mesut Zafer Kulesi günümüze kadar gelen eserlerdir.
*Başkenti Han Balık (Pekin)’tır. Kazaklar da Semerkant’ı ele geçirdiler. Türk kavimlerinin sayıca az. Anadolu’ya egemen olmak isteyince Osmanlı ile Çaldıran’da savaşarak yenildi. Altın Orda Devleti’ne iki sefer yaparak bu devletin parçalanmasına neden olmuştur. *Kubilay Han. Kabil’i aldı. başkenti Agra’dır.İstanbul’un fethini geciktirdi. Kazan Hanlığı. *Timur.1597’de Safeviler Horasan’ı. *Altın Orda Devleti. *Hülagu Han. Özbek. Küçüm (Sibir) Hanlığı ve Nogay Hanlığı kurulmuştur. Anadolu’da Türk birliğinin bozulmasına neden oldu. Ruslar ve Lehlilerle savaştı. *Uluğ Bey’den sonraki karışıklıklar sonucunda Hüseyin Baykara yönetime geçti. Ejderhan (Astarhan) Hanlığı. Ayn Calut Savaşı’nda (1260) İlhanlıları yenerek Filistin ve Suriye’den çıkardılar.Altın Orda Devleti’nin parçalanması Rusya’nın güçlenmesine ve Karadeniz kıyılarına inmesine yol açtığı için Türk dünyası açısından zararlı olmuştur. *Kırım Hanı Mengli Giray tarafından son verilmiştir. *Şah İsmail. Çağatay hanları soyundan birini tahta çıkardı ve biçimsel olarak da olsa ona bağlı kaldı. Timurlular (1369-1507) *Çağatay Hanlığı’nı yıkan Timur tarafından Türkistan’da kurulmuştur. *İlyas Hoca Han zamanında Timur.Kendisi de şair olan Hüseyin Baykara.En güçlü dönemleri II. Kuzey Hindistan’da İslamiyetin güçlenmesini ve geniş alanlara yayılmasını sağladı.*Batu Han. *Timur. *Türkiye Selçuklu Devleti’ni egemenlik altına aldı. Nogay. Berke Han zamanında İslamiyeti kabul etti. Kasım Hanlığı. Kubilay Hanlığı (1280-1368) *Çin’de kurulmuştur. batıdan Karakoyunlu ve Akkoyunluların saldırılarıyla Timur Devleti yıkılmıştır. *Uluğ Bey döneminde Semerkant bir kültür merkezi haline geldi. 1597 yılından sonra Özbekler ülkenin değişik bölgelerinde Hive Hanlığı(1512-1783). Cengiz soyundan gelmediği için. kültür merkezi haline gelmiştir.Delhi Türk Sultanlığı. Horasan. Moskova ve Kiev kentlerini aldı. *Memlükler. Doğu ve Orta Anadolu’dan batı bölgelere göç ettiler. Çağataylıları egemenlik altına aldı.(Ali Şir Nevai.Türklerin Avrupa’da ilerlemesini engelledi.Hindistan’a egemen oldu. 1280’de Çin’in fethini tamamladı.Anadolu kentleri yakılıp yıkıldı. Şeybaniler (1428-1598):Batu Han’ın kardeşi Şeyban’ın soyundan gelen Ebulhayr Han tarafından (Özbekler tarafından) kuruldu. 1402’de Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezit’i yenilgiye uğratmıştır.Türkler. Çağataylılar (1227-1369) *Türkistan’da kurulmuştur. *İlhanlı vezirlerinden Reşidüddin’in yazdığı. *Ali Şir Nevai. *Timur. Buhara.Kırım. *Özbek Han zamanında Altın Orda halkı Müslüman oldu ve İslamiyet kesin olarak bu bölgede yerleşti. Zend Hanedanlığı (1750-1779).Babür. Altın Orda Devleti. Sibir(Küçüm) ve Kasım hanlıkları. 1258’de Bağdat’ı alarak Abbasi Devleti’ni yıkmıştır. *Timur kısa sürede Harzem. Babürname adıyla Türkçe 23 . İlhanlılar ve Çağataylılar İslamiyeti kabul ettiler ve Türkleştiler.İkinci olarak İlhanlılar Elbistan’da yenildiler.Kendi yaşamı hikayesi olan hatıralarını. Cami-üt-tevarih ile Cüveyni’nin yazdığı Tarih-i Cihangüşa bu dönemin önemli eserleridir. *Safeviler. Muhakemet’ül Lûgateyn adlı eserini Türkçe’nin Farsçadan daha zengin olduğunu kanıtlamak için yazmıştır.Kubilay Hanlığı ise Çinlileşmiştir. *1326’da İslamiyeti kabul ettiler.Japonya ve Hindistan dışında bütün Asya’yı ele geçirdi. *Timur. *Başkenti Tebriz’dir. *Timur’dan kaçan Karakoyunlu Kara Yusuf ile Bağdat Hükümdarı Ahmet Celayir’in Yıldırım Bayezit’e sığınması ve bu iki hükümdarın Timur’a verilmemesi Timur-Yıldırım gerginliğine yol açmıştır. *Timur’un yaptığı seferler sonucunda devlet parçalanmış ve birçok hanlıklar kurulmuştur. Rusların kısa sürede geniş topraklara egemen olmaları.Bu durum Babür Devleti’nin güçlü ve başarılı olmasında önemli rol oynadı. 1405’te çıktığı Çin seferinde Otrar’da öldü. *Kurucusu Timur’un torunlarından Babür.Herat. Kazan. *Hüseyin Baykara’nın ölümünden sonra doğudan Özbeklerin. Çepniler ve Kaçarlar) tarafından kurulmuştur. Babürlüler (1526-1858): *Delhi Türk Sultanlığı’nın yıkılmasından sonra Hindistan’da kurulan ikinci Türk Devletidir.Türk kültürünü bu bölgelere yaydı.(Baybars tarafından) *Gazan Mahmut Han zamanında Müslümanlığı kabul ettiler.Anadolu’dan İran’a göçen Türkmenler(Afşarlar.Abdullah Han’dır.Ticaret geriledi. İlhanlılar (1256-1336) *İran’da kurulmuştur.Timur’un ölümünden sonraki mücadeleler sonucunda önce Şahruh sonra da Uluğ Bey başa geçti. Hokand. *Timur. Hive. dağınık ve birbirlerinden kopuk olmaları ve teknolojik bakımdan geri kalmalarından kaynaklanmaktadır. sanat ve edebiyatın gelişmesini sağlamış. *Başkent önce Tebriz sonra Isfahan’dı. Kaçar Türkleri(1779-1925) ve 1925’en sonra da Pehlevi Hanedanlığı dönemi yaşanmıştır. İran ve Azerbaycan’ı ele geçirerek büyük bir devlet kurmuştur.Uluğ Bey. Babürlüler ve Şeybanilerle de savaştılar. *Başkenti Semerkant’tır. Çağatay Türkçesinin en büyük şairi olarak kabul edilir) Timurlulardan Sonraki Siyasi Gelişmeler Altın Orda Devleti’nin parçalanmasıyla Karadeniz’in kuzeyinde Kırım Hanlığı. *Kurucusu Hülagu Handır. *Özbek Han ve Canibek Han dönemleri devletin en güçlü dönemleridir. Buhara Hanlığı (1599-1920) ve Hokand Hanlığını(1710-1876) kurdular. şairleri ve bilim adamlarını korumuştur. büyük astronom ve matematikçiydi.Türkiye Selçuklu Devleti’nin yıkılmasında önemli rol oynadılar. Delhi Türk Sultanlığı (1206-1413):Aybeg tarafından tarafından kurulmuştur. *1736’dan sonra Avşar Hanedanlığı(1736-1750). Sistan. *Kurucusu Çağatay Handır. Safeviler (1502-1736): *Kurucusu Şah İsmail’dir.
*Rükneddin Süleyman Şah tarafından yıkıldı. Sisam ve Rodos adalarını aldı. I. Tarsus ve Antakya’yı almıştır. *II. *Melik Gazi’nin ölümünden sonra çocukları arasındaki taht kavgaları devletin zayıflamasına neden oldu.Eyyubiler son verdi. I. *Erzincan kolu I. *Anadolu’da ilk medreseyi kuran beyliktir.Çaka Bey.Divriği kolu da 1252 yılına kadar Türkiye Selçuklu Devleti’ne bağlı olarak devam etti.1231’de Eyyubiler son verdiler. ölen eşi Mümtaz Mahal için Agra’da Tac Mahal’i yaptırmıştır.olarak yazmıştır. kasaba ve köylere Türkçe adlar verdiler. *İlk Türk donanmasını Çaka Bey kurmuştur. *Kurucusu Artuk Beyin oğullarıdır. *Çaka Bey. Urla ve Foça dolaylarını ele geçirdi.Daha sonra da Çaka Bey Haçlı donanmasını yenilgiye uğrattı.Kılıç Arslan tarafından yıkıldı. Bizans’ı ele geçirmek için Türkiye Selçukluları ve Peçeneklerle anlaştı. Melikşah’ın fermanı ve Abbasi halifesinin menşuru ile 1077’de kurulmuştur. Sökmenliler (Ahlatşahlar) (1110-1207) Ahlat’ta kurulmuştur. *İngilizler. Süleyman Şah Dönemi (1077-1086) *Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucusu Süleyman Şah. Peçenekler üzerine saldırttı.Bizans İmparatorluğu son verdi.Eyyubiler tarafından yıkılmıştır. Anadolu’nun birçok yerini fethederek Anadolu’yuTürkleştirdiler. *Kurucusu Ebulkasım Saltuk Beydir. Gürcülerle.Devlet Kayseri.Çubuk Beyin oğlu Mehmet Beyin ölümünden sonra batıya göç ederek Germiyan’a yerleştiler. *Melik Gazi döneminde güçlü bir devlet haline geldiler. Ermenilerle ve Bizanslılarla savaştılar. Midilli.Halep’i kuşatması nedeniyle Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş ile 24 . *Türkiye Selçuklu Devleti. TÜRKİYE TARİHİ 1. Dilmaçoğulları (Toğan Arslanoğulları) (1085-1394) Bitlis dolaylarında kuruldu. *Çaka Beyin öldürülmesi Türk denizciliğinin gelişmesini engelledi. *Merkezi Sivas’tır. Çaka Bey Devleti (1081-1093) *İzmir’de kurulmuştur.Alaattin Keykubat son verdi. İkinci Beylikler Dönemi (Kösedağ Savaşı’ndan sonra kurulanlar) 4. -Bizans’ın Anadolu’daki etkinliğini kaybetmesi -Türkmenlerin gruplar halinde Anadolu’ya göç etmesi -Anadolu halkının ağır vergiler ve adaletsizlikten dolayı.(Başarıları kadar başarısızlıklarını da yazmıştır. *Danişmentlilerle birleşerek Haçlılarla savaştılar. sonra da doğuya yönelerek Adana.Artuklular son verdi. Türkiye’de Kurulan İlk Türk Devletlerinin(Beyliklerinin) Anadolu’nun Türkleşmesine Olan Hizmetleri -Türkiye’de kurulan ilk Türk devletleri.Kurucusu Tanrıvermiş adlı bir Türkmen beyidir.Daha sonra Sakız. *İlk beylikler içinde en güçlü olanıdır. *Mengücek Gazinin oğlu İshak’ın ölümünden sonra devlet Erzincan ve Divriği kollarına ayrıldı. *Haçlılarla savaştılar.Kurucusu İnal Beydir.Danişment Gazi.Kurucusu Sökmendir. Ahlatşahlar ve Artukluların egemenliğinde kaldı.Akkoyunlular son verdi. İlk Beylikler Dönemi (Malazgirt’ten sonra kurulan beylikler) 2. Kayseri ve Amasya’da kuruldu. Danişmentliler (1080-1178) *Tokat.Kılıç Arslan tarafından öldürttürüldü. *Devletin sınırlarını Bizans yönünde genişletmiş. *Babürlüler. Türkiye Selçuklu Devleti (1077-1308) Kuruluş Dönemi (1077-1155) Malazgirt Zaferi’nden sonra. Mengücekliler (1080-1228) *Erzincan’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzincan’dır. 1858’de Hindistan’ı sömürge haline getirdiler.Çaka Bey ile I. Artuklular (1102-1409) *Diyarbakır ve Mardin’de kuruldu.Kurucusu Çubuk Beydir. İnaloğulları (1098-1183) Diyarbakır merkez olmak üzere kurulmuştur. Mardin Artukluları Kurucusu İlgazi Beydir.Merkezi önce Hasankeyf sonra Diyarbakır olmuştur.Çaka Beyin güçlenmesinden endişelenen Bizansın. -Türkler yerleştikleri kent. *Danişment Gazi’nin Malatya’yı alması I. İznik’i ele geçirerek bağımsızlığını ilan etti (1077).1409’da Karakoyunlular son verdi.Artukluların en uzun süre varlığını sürdüren koludur. Hindistan’da Türk kültürünün yayılmasına katkıda bulundular. Türkiye Cumhuriyeti Türkiye’de Kurulan İlk Türk Devletleri(Beylikleri) Saltuklular (1072-1202) *Anadolu’da kurulan ilk beyliktir.Sırasıyla Türkiye Selçukluları. Çaka Bey üzerine gönderdiği donanma yenilir.Kurucusu Dilmaçoğlu Mehmet Beydir. Hasan Keyf Artukluları Kurucusu Artuk Beyin oğlu Sökmen Beydir. Kumanları. *Kurucusu Danişmentoğlu Ahmet Gazi’dir. *Kurucusu Mengücek Gazidir.Çaka Bey. *Gürcüler ve Rumlarla savaştılar.) *Devletin en güçlü dönemi Şah Cihan dönemidir.Kılıç Arslan ile arasının açılmasına neden oldu. Tanrıvermişoğulları (1081-1093) Batı Anadolu’da Efes ve dolaylarında kurulmuştur. -Anadolu’nun her köşesinde birçok sanat eseri yaptılar.Ancak Bizans. *Gürcülerle savaşarak topraklarını genişlettiler.Kılıç Arslan’a yenildi. *Çaka Beyin asıl hedefi Bizans’ı ele geçirmekti. Anadolu Selçuklu Devleti 3. Harput Artukluları Kurucusu Mardin Artuklularından Melik İmadettin Ebubekirdir.1234’te I.Şah Cihan. Sivas ve Malatya kollarına ayrıldı. Çubukoğulları (1085-1213) Harput’ta kurulmuştur. *Kurucusu Çaka Beydir. -Haçlılarla. Bizans İmparatorluğu’ndan ve Anadolu’ya gönderdiği memurlardan memnun olmaması -Anadolu Türk beyliklerinin kurulması Anadolu’nun Türkleşmesini hızlandırmıştır. *Trabzon Rumlarının güneye inmesini önlediler. *Erzurum’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzurum’dur. Osmanlı Devleti 5. *Üç kol halinde varlıklarını sürdürdüler.Alaattin Keykubat ortadan kaldırıldı.Kılıç Arslan’ın arasını açtı.
Konrad ve Fransa Kralı VII.Trabzon Rum İmparatorluğu ise Fatih tarafından 1461’de yıkılmıştır.Kılıç Arslan’ın ölümüyle ortaya çıkan siyasi boşluk sona erdi. Batı Anadolu. Yüzyılın sonlarından itibaren Anadolu. 1. Ebul Gazi (Ebul Kasım’ın kardeşi) gibi komutanlar yönetmiştir. Sonuçları: -Haçlılar. İznik.Bu dönemde ülkeyi Ebul Kasım. Haçlı Seferi’ne katılan orduları durduramayan Anadolu Selçuklu Devleti. Müslümanların elinde bulunan kutsal yerleri (Kudüs) geri almak istemeleri -X. Bu sefere Alman İmparatoru Frederik Barbaros. İznik ve Trabzon’da Rum imparatorlukları kurdular. Kayseri ve Malatya kollarına ayrılması Türkiye Selçuklularının Danişmentlilerin himayesinden kurtulmasını sağlamıştır. *I. Urfa. I. 5. 25 . Konya ovasında I. 6. Haçlıları İstanbul’a davet etti. 3. -Kudüs’te bire krallık. Antakya ve Kudüs’ü aldılar.Kılıç Arslan ve Çaka Bey ittifakını) *I.(I. kardeşi Mesut ile girdiği taht mücadelesini kaybetti. I. III. 4.Haçlı Seferi (1096-1099) Karadan İstanbul önlerine gelen Haçlılarla Bizans arasında bir antlaşma yapıldı. Bizans’a imparator olmak isteyen Aleksios. Haçlılar Anadolu’da ele geçirdikleri yerleri Bizans’a verecekler. II. -Türkiye Selçuklu Devleti başkenti İznik’ten Konya’ya taşıdı.Kılıç Arslan’ın oğlu Şahin Şah Konya’da tahta çıktı.Haçlı Seferi . Türklerin Balkanlara geçmesiyle Haçlı Seferleri yeniden başlamıştır.Birinci ve Dördüncü Haçlı Seferine krallar katılmamıştır. *Bizans’ın kışkırtmasıyla Çaka Bey’i öldürtmüştür. Batı Anadolu’yu boşaltarak merkezini Konya’ya taşımak zorunda kalmıştır.Haçlı Seferi. Yafa ve Trablusşam’da birer kontluk kurdular.Urfa. -Kudüs’ü kuşattılarsa da başarılı olamadılar. Kılıç Arslan tahta geçtikten sonra devleti yeniden düzenlemeye ve Anadolu’da birliği sağlamaya çalışmıştır.Haçlı Seferi (1147-1149) Nedeni:Musul Atabeyi İmadettin Mahmut Zengi’nin Urfa’yı Haçlılardan geri alması.Antlaşmaya göre.Böylece I. Lui katılmıştır. Yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan Kluni tarikatının Hristiyanları Müslümanlarla savaşmak için kışkıtması -Katolik Kilisesi’nin Ortodoks Kilisesi’ne hakim olmak istemesi Ekonomik Nedenler -Açlık ve yoksulluk içinde bulunan Avrupalıların.Mesut Selçuklu tahtını kayın babası ve Danişment hükümdarı Emir Gazi’nin yardımıyla elde etmiştir.Haçlı Seferi (1189-1192) Nedeni:Selahattin Eyyubi’nin Kudüs Kralını Hıttin Savaşı’nda yenilgiye uğratarak Kudüs’ü Haçlılardan alması.Kılıç Arslan’ın ölümünden sonra Anadolu’da üstünlük Danişmentlilere geçmiştir.Kılıç Arslan’ın Suriye’ye yönelerek Büyük Selçuklu Devleti’ne ait olan Musul’u alması nedeniyle Mehmet Tapar’ın gönderdiği Emir Çavlı ile Habur Nehri kıyısında yaptığı savaşı kaybetmiş ve atıyla nehri geçerken boğularak ölmüştür.Haçlı Seferlerinin Nedenleri Dinsel Nedenler -Hristiyanların.mücadelesinde hem yaptığı savaşı ve hem de hayatını kaybetmiştir.Şahin Şah. Bu sefere Alman İmparatoru III.Konrad ve VII. Suriye ve Filistin’e düzenledikleri seferlere “Haçlı Seferleri” denir. 2. (Danişmentlilerin taht kavgalarıyla Sivas. kralların ve imparatorların ilk kez seferlere katılmış olmalarıdır.Böylece Bizans kendisi için tehlikeli olabilecek güç birliğini önlemiş oldu. Sonuçları: -Filip Ogüst ve Arslan Yürekli Rişar Akka Kalesini ele geçirdiler. ilk para(bakır) bu dönemde basılmıştır.Lui Şam’ı kuşatılarsa da bir sonuç alamadılar.Haçlı Seferi. Tunus’a(1270) yapılmıştır.) Haçlı Seferleri (1096-1270) Hristiyan Avrupalıların birleşerek XI. 1. Melikşah. 7. Bizanslılar da Haçlılara yardım edeceklerdi. İstanbul’da bir Latin Krallığı kurdular. Sonuçları: -Bizans’ın yardımıyla Anadolu’ya geçirilen Haçlılar. Frederik Barbaros.Mesut Dönemi (1116-1155) I. Konya’yı aldıktan sonra Silifke Çayında boğuldu.Konrad. İngiltere Kralı Arslan Yürekli Rişar katılmıştır. İznik Rum İmparatorluğu 1261’de İstanbul’u geri alarak Bizans İmparatorluğu’nu tekrar kurdular.Lui de Antalya’ya gelir ve deniz yoluyla Suriye’ye gider. Şahin Şah(1110-111) Büyük Selçuklu Sultanı Mehmet Tapar tarafından serbest bırakılan I. Danişmentlilerin Anadolu’daki üstünlüğüne son vermiştir. Melikşah’ın ölümüne kadar 6 yıl boyunca hükümdarsız kalmıştır. Akka’ya(1217). Fransa Kralı Filip Ogüst. Sonucu:III. ekonomik düzeyi yüksek olan Türk ve İslam ülkelerini ele geçirerek zengin olmak istemeleri -Avrupalıların doğudan gelen ticaret yollarına hakim olmak istemesi -Toprak sahibi olamayan soyluların toprak kazanmak için yaptığı çalışmalar Siyasal Nedenler -Malazgirt Savaşı’ndan sonra kısa zamanda Anadolu’yu ele geçiren Türkleri durduramayan Bizans İmparatorluğu’nun Avrupalılardan yardım istemesi -Avrupalıların doğu ülkelerinde derebeylik sistemini kurmak istemeleri -Avrupalıların Türkleri denizlerden ve Ön Asya’dan uzaklaştırmak istemeleri Bu nedenlerle 8 Haçlı Seferi düzenlenmiştir.Mesut’a yenilir ve İstanbul’dan deniz yoluyla Suriye’ye gider.Haçlı Seferi (1202-1204) Nedeni:Eyyubilerin Haçlıların elinde bulunan Yafa’yı almaları. 2. Süleymanşah’ın ölümünden sonra olduğu gibi Anadolu tahtının ikinci kez boş kalması Bizans’ın tekrar Türkler üzerine saldırmasına neden olmuştur.Kılıç Arslan Dönemi (1092-1107) *Melikşah’ın ölümünden sonra serbest kalarak İznik’e geldi ve Ebul Gazi’den babasının tahtını teslim alarak tahta çıktı. Antakya. I.Haçlı Seferinde Danişmentlilerin yardımıyla başarı elde etmiştir.VII. -İstanbul’dan kaçan Rumlar. Akka’ya (1228). Mısır’a (1270) ve 8.Haçlı Seferinin en önemli özelliği. Süleyman Şah’ın oğlu Kılıçarslan’ı yanında götürünce Türkiye Selçuklu Devleti. (İznik ve Batı Anadolu’da üstünlük Bizans’ın eline geçmiştir) *I.Haçlı Seferi.
Kılıç Arslan’ın ölümünden sonra tahta geçen oğlu I. -Papa ve kilisenin baskısı kalkınca bilim. skolastik düşünce zayıflamıştır. -Türk-İslam dünyası üzerinde Bizans baskısı sona erdi. Batı Anadolu Bizans’ın eline geçmiştir. bu durum Türklerin Müslümanların yaşadığı bölgelerde önemini artırmıştır.(Hem ticaret gelirlerinin artırılması hem de Anadolu’nun Türkleştirilmesi amaçlanmıştır. Kılıç Arslan döneminde. Haçlı saldırılarına karşı İslam dünyasını korumuşlar.Haçlı Seferlerinin Sonuçları Dinsel Sonuçlar -Katolik Kilisesi zayıflamış ve din adamlarına olan güven sarsılmıştır. Bu savaşın sonucunda. (Bu durum.) 26 . -Skolastik düşüncenin yerini özgür düşünce almaya başlamış. Ekonomik Sonuçlar -Doğu-Batı arasındaki ticaret faaliyetleri gelişmiş ve Akdeniz limanlarının önemi artmıştır. cam. II. matbaa.Miryokefalon Savaşı diye bilinen mücadeleyi Türkiye Selçukluları kazanmıştır (1176). Müslümanlardan kağıt. başta tüccarlar olmak üzere buraya birçok Türk yerleştirilmiştir.Önce Bizans’la antlaşma yaptı ve ardından Danişmentlileri ortadan kaldırmıştır.Saltanat 1205-1211) II.Haçlı Seferi ile Bizans’ın eline geçen Batı Anadolu’daki üstünlük Selçukluların eline geçmiştir. Sosyal Alandaki Sonuçları -Feodalite rejiminin zayıflaması sonucunda Avrupa’da köylüler yeni haklar elde etmiş. -Türklerin elinde bulunan toprakların bir kısmı istilaya uğramış. mutlak krallıkların güçlenmesine yol açmıştır.Türkiye Selçukluları Orta Anadolu’ya çekilmiştir. Bizansla mücadele etmiş kısa süre sonra da kardeşi Rükneddin Süleyman Şah’ı tahta geçti. -Anadolu.Türkiye Selçuklu Devleti’nin ilk donanması Antalya’da kurulmuştur.Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi (I. daha hayatta iken oğulları arasında taht kavgalarının başlamasına sebep olmuştur) I. -Anayasa niteliğindeki bu ferman bir süre sonra İngiltere’de parlamento yönetiminin kurulmasına ortam hazırlamıştır. diğer taraftan da Antalya’yı fethederek Akdeniz’i Türk ticaretine açmıştır. . barut. tarçın ve ipek işlemeciliğini öğrenmişlerdir. Bilim ve Teknik Alandaki Sonuçlar -Avrupalılar Türk ve İslam dünyasını daha yakından tanıma olanağı bulmuşlardır. Magna Charta (Büyük Şart) (1215) *İngiltere’de halkın kişisel haklarının tanındığını belirten ilk siyasal belgedir.Bu durum derebeylerinin zayıflamasına. -Türkler. Giyaseddin Keyhüsrev. I. hayatlarında önemli değişikliklere neden olmuş.Kılıç Arslan Dönemi (1155-1192) *Kendisine karşı oluşturulan Bizans. Musul Atabeyliği(Nurettin Mahmut Zengi) ve kardeşi Şahin Şah ittifakına karşı mücadele etti.2. I. II. Türklerin güçlenmesinden ve topraklarını genişletmesinden rahatsızlık duymuş ve Türkleri Anadolu’dan atmak amacıyla farklı uluslardan oluşan büyük bir orduyu Anadolu’ya göndermiştir. *II.Giyaseddin Keyhüsrev.İngiltere Mutlak Krallık yönetiminden Meşruti Krallık yönetimine geçmiştir. *İngiliz demokrasisinin temeli sayılan Manga Charta krala zorla kabul ettirildi.Milletler arası ticareti geliştirmek amacıyla da Venedikliler ile ilk ticaret antlaşması nıyapmıştır.Dolayısıyla Haçlı Seferleri Türklerin Balkanlara geçişini geciktirmiştir. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu yenilgiye uğratarak Karadeniz ticaret yolunu açmış. -İngiltere’de kralın yetkileri sınırlandırılmıştır.(Böylece Anadolu’da üretilen mallar Akdeniz ülkeleri ve Avrupa pazarlarına gönderildi. -İngiltere’de demokratikleşme süreci başlamıştır. -Haçlıların deniz yoluyla taşınması gereği gemiciliğin gelişmesinde etkili olmuştur. Suriye ve Filistin’deki şehirler zarara uğramış ve bölgedeki Türk devletleri ekonomik yönden olumsuz etkilenmişlerdir. -Avrupalılar. şeker.Giyaseddin Keyhüsrev’in ikinci saltanatı sırasında.Dolayısıyla Avrupa’da kültürel ve bilimsel hayat canlanmıştır. Rükneddin Süleyman Şah (1196-1204). çiftçilerin sosyal etkinliği artmıştır. Danişmentliler. *Selçuklu topraklarını Sakarya’dan. Saltuklu Beyliği’ne son vermiş. bir kısmı da ordularını ve eski topraklarını kaybettiler.İzzeddin Keykavus Dönemi (1211-1220) *Kıbrıs Krallığı ve Venediklilerle ticaret antlaşmaları yapılmış.) *1214’te Sinop’u alarak ihracat ve ithalat limanı haline getirilmiş.Ayrıca Avrupalılar kağıt.Avrupalıların bu teknolojik buluşları öğrenmeleri. edebiyat ve sanat alanlarındaki gelişmeleri hızlanmış.Nurettin Mahmut Zengi’yi Selçuklu topraklarından çıkarmıştır.Türklerin Anadolu’dan atılamayacağı anlaşıldı (Anadolu kesin olarak Türk yurdu oldu) . İlk gümüş ve altın parayı bastırmıştır. Müslüman bilginlerin eserleri tercüme edilmiştir.. Bizans ise savunmaya geçmiştir.Saltanat 1192-1196. -Ticaret ve sanatla uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş ve önem kazanmıştır. Bizans İmparatoru Manuel. bankacılığın gelişmesine ortam hazırlamıştır. Yükselme Dönemi (1155-1237) II. Yeni Çağ’da Avrupa’nın her alanda ilerlemesine ortam hazırlamıştır. -Avrupa dışında misyonerlikler kurularak Hristiyanlık dini Asya ve Afrika’da yayılmaya çalışılmıştır. pusula. Fırat’a kadar tek bir yönetim altında birleştirdi. -Seferler sırasında gerekli mali desteğin sağlanması için krallıkların İtalya bankerlerinden borç para almaları.Bu amaca ulaşmak için I. askeri hareketlerini ekonomik ve ticari çıkarlar doğrultusunda düzenlemiştir. Siyasal Sonuçlar -Seferlere katılan derebeylerin bir kısmı öldü. Bu ferman ile. Türk Devlet geleneklerine göre ülkeyi 11 oğlu arasında paylaştırmıştır. I.Türkler taarruza.Ayrıca İznik Rum İmparatorluğu ile mücadele etmiştir. halk okulları açılmış.Böylece bölgenin en güçlü hükümdarı haline geldi.1215 yılında İngiltere Kralı John ile soylular arasında imzalanmıştır. Ermeni ve Gürcülerle mücadele etmiştir. -Türklerin batı yönündeki ilerleyişleri bir süre durmuştur.Kılıçarslan. deri işleme ve dokuma sanayisini öğrenmişlerdir.
sanat ve ticaret merkezleri tahribata uğramış.Alaaddin Keykubat tarafından Mut ve Ermenek dolaylarına yerleştirildiler. Karamanoğulları (1256-1487) *Oğuzların Avşar boyundandır. -Merkezi otoritesini kaybeden Anadolu Selçukluları dağılma ve yıkılma sürecine girmiştir. Kösedağ Savaşı (1243) Anadolu Selçuklularının doğu sınırlarına dayanan Moğollar.Eski gücünü kaybeden Anadolu Selçukluları bu isyanı bastırmakta zorlanmış. *Selçuklular Akdeniz’den sonra Karadeniz’deki Suğdak limanını da ele geçirdiler. doğu-batı. kuzey-güney yönlerinde ticaret kervanlarının gelip gittiği canlı bir ticaret merkezi olmuştur. *Trabzon Rum İmparatorluğu ve Çukurova bölgesindeki Ermeniler vergiye bağlanmıştır. -Anadolu Moğolların hakimiyetine girmiş ve Türkiye Selçukluları Devleti Moğollara bağlı hale gelmiştir.Bu durum Selçukluların denizcilikte büyük bir gelişme göstermesini sağlamıştır.Alaaddin Keykubat.Alaaddin Keykubat.Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi (1237-1246) I. -Moğol hanı Ögeday ile dostluk kurulmaya çalışıldı.Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya gelen Türkmenler yer ve otlak darlığı nedeniyle sıkıntı çekiyordu.Alaaddin Keykubat Dönemi (1220-1237) *Anadolu Selçuklu Devleti en parlak dönemini yaşamıştır. doğudan gelen Türkmen boylarını.Vezir Sadettin Köpek’in etkisi altında kalan hükümdar. *Celaleddin Harzemşah’ın Selçuklulara ait Ahlat’ı alarak tahrip etmesi ilişkilerin bozulmasına neden olmuştur. -Trabzon Rum İmparatorluğu ve Ermeni Krallığı Selçuklu hakimiyetinden çıkmış. -Anadolu’daki önemli bilim. *I. *Beyliğin ilk merkezi Söğüt’tür *Osmanoğulları zamanla diğer Anadolu beyliklerini egemenliği altına alarak Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlamıştır. Baba İshak isyanından sonra Anadolu’yu istilaya karar verdiler. (Askeri birlik göndermiştir) -Harzemşahlar’ın Doğu Anadolu ve Azerbaycan’a yerleşmelerine müsaade edilmiştir. -Anadolu’da can ve mal güvenliği kalmamış. Türkmenlerin desteğini alan Baba İshak isyanı kısa sürede yayıldı. -Doğudaki şehirlerin surları tamir edildi.*Selçukluların elinden çıkan Antalya yeniden alınarak Türkiye Selçuklu topraklarına katılmıştır.Bu sefer Türkiye Selçuklu Devleti’nin ilk denizaşırı seferi ve başarısı oldu. Bu savaşın sonucunda. *Kayıların başında bulunan Ertuğrul Bey. Selçukluların zayıfladığını ortaya çıkarmış ve Moğolları Anadolu’yu istila etme konusunda cesaretlendirmiştir. I.Bu durum Anadolu halkının ekonomik hayatını olumsuz yönde etkilemiştir.Türk kültürü Anadolu’nun batısında da yayılmıştır.Alaaddin Keykubat’ın ölümüyle Türkiye Selçukluları eski gücünü kaybetmiştir. *I. 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu Selçuklu Devleti’nin Moğol hakimiyetine girmesi üzerine.Ertuğrul Bey. 1299’da bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Beyliğini kurdu.Alaaddin Keykubat’ın ölümünden sonra yerine oğlu II. Baba İshak (Babailer) İsyanı (1240) *XIII. II.Bölge halkının sosyal ve ekonomik sıkıntılarını değerlendiren Baba İshak isimli bir kişi isyan başlattı. *Kurucusu Kerimüttin Karaman Beydir.Anadolu’nun batısında yoğunlaşan beyliklerin nüfus ve askeri gücünü Moğolların baskısından kaçan Türkmenler oluşturuyordu. *Anadolu Selçuklularının Yassıçemen Savaşı’nı kazanmaları Moğolların Anadolu’ya gelişini geciktirmiştir.Suğdak’ın alınmasıyla hem Karadeniz’de ticari güvenlik sağlandı hem de Anadolu’ya askeri ve ekonomik rahatlık getirdi. ancak iki yıl sonra isyanı bastırabilmiştir. babası kadar yetenekli değildi. fakat tampon bölge kalktığı için Moğollar daha rahat ilerleme imkanı bulacaktır. Moğol Tehlikesine karşı alınan tedbirler.Mesut’un ölümüyle Türkiye Selçuklu Devleti yıkılmıştır. Anadolu’nun batı kısımlarında bağımsız Türk beylikleri kurulmuştur. 27 . -Halife ile ilişkiler yoğunlaşmıştır. ticaret faaliyetleri durma noktasına gelmiş ve üretim azalmıştır. Dağılma Dönemi(1237-1308) II. 1281’de ölünce yerine oğlu Osman Bey geçti. Akdeniz’de önemli ticaret merkezlerinden biri olan Alanya’yı (Alaiye) topraklarına kattı (1223) ve Alanya’da tersane kuruldu. Yıkılma Nedenleri: -Moğol baskısı ve Kösedağ Savaşı -II. Eyyubi ittifakı kurulmaya çalışıldı.Sınır boylarına “Uc”. (Tampon bölge) -Anadolu Selçuklu Devleti.(Deniz gücünün göstergesidir) *I. Osmanoğulları (1299-1918) *Oğuzların Kayı boyundandırlar. Asya’da büyük bir tehlike haline gelen Moğollara karşı tedbirler aldı. uc beyleri serbest hareket etmeye ve Anadolu Selçuklu sultanlarını tanımamaya başladılar.Giyaseddin Keyhüsrev geçmiştir.Moğolların hakimiyetini kabul etmek istemeyen uc beyleri ve aşiret beyleri bağımsızlıklarını ilan ederek Türkiye’de “Beylikler Dönemi”nin başlamasına neden olmuşlardır.Sivas’ın doğusunda yapılan Kösedağ Savaşı’nda Anadolu Selçuklu ordusu yenilmiştir. I. Bu savaştan sonra Harzemşahlar kesin olarak yıkılmıştır (1231). *Türkiye Selçuklu Sultanı I.Erzincan yakınlarında yapılan Yassıçemen Savaşı’nı Alaaddin Keykubat kazanmıştır (1230). yüzyılda Asya’daki Moğol istilası pek çok Türkmenin Anadolu’ya göç etmesine neden olmuştur. *Beylik Konya ve Karaman ‘da kurulmuştur. sınır bölgelerine yerleştirmişlerdir. Söğüt ve Domaniç’i aldı. Böylece Anadolu.Alaaddin Keykubat tarafından Ankara’nın batısındaki Karacadağ dolaylarına yerleştirildiler. Harzemşah. Uc beylerinin görevleri: -Sınırları korumak -Bizans üzerine akınlar düzenleyerek fetihlerde bulunmak -Anadolu’yu bir Türk yurdu haline getirmek. sınır boylarındaki Türkmen beylerine de “Uc Beyi” denirdi. merkezi otoritenin bozulması -Beyliklerin bağımsızlıklarını ilan etmeleri -Haçlı Seferleri’nin etkisi -Ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaşılması Uclarda Hayat ve Beylikler Türkiye Selçukluları. Ancak Baba İshak İsyanı’nın güçlükle bastırılması. -Moğolların baskısından kurtulmak isteyen Türkmenler Anadolu’nun batısında yoğunlaşmışlardır. Bu savaş ile Anadolu Selçuklu devleti gücünü göstermiş ve Moğolların Anadolu’yu istilası gecikmiş. kültürel gelişmeler durmuştur. *Osman Bey.Giyaseddin Keyhüsrev’in yetenekli olmayışı -Vezir Sadettin Köpek’in entrikaları -Baba İshak İsyanı -Taht kavgaları.Böylece Anadolu’da kurulan Türk siyasal birliği bozulmuştur.
*Kurucusu Eşrefoğlu Süleyman Şah’tır.II. Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) (1335-1461) *Kastamonu ve Sinop yöresinde kurulmuş olup merkezi Kastamonu’dur. Bolvadin ve Seydişehir’i fethetti. bilgin ve sanatçıyı koruyarak Anadolu’da Türk kültürüne hizmet etmelerini sağladılar. Yıldırım Bayezit’e bağlı olarak hükümdarlığını sürdürdü.Sinop’ta İsfendiyar Bey.Murat zamanında Germiyanoğullarından çeyiz olarak Kütahya.Murat tarafından ortadan kaldırıldı. Akşehir. Güzelcehisar. *Orhan Bey döneminde Osmanlı Devleti’ne katıldı. I. *Kurucusu Hamit Beyin torunu Dündar Beydir. *Kendilerini Türkiye Selçuklu Devletinin varisi olarak görmektedirler. *Karamanoğulları ilk kez Yıldırım Bayezit zamanında Osmanlı Devletine katılmıştır. Eşrefoğulları (1284-1326) *Beyşehir merkez olmak üzere kuruldu. *Ankara Savaşı’ndan sonra Osmanlıya katılan ilk beyliktir.Yakup Edirne’ye gelerek II.Bayezit zamanında beyliğe kesin olarak son verildi. Denizli ve Söke’yi alındı. *Marmara’da önemli bir deniz gücüne sahipti. Bafra ve Samsun’u aldı. *Menteşe Beyden sonra oğlu Mesut Bey zamanında beylik en parlak dönemini yaşadı. Canik Beyleri (Tacettinoğulları) (1348-1428) *Niksar dolaylarında kuruldu. *Beyliğin toprakları Germiyanoğulları Beyliği’ne katıldı. *Mesut. Pervaneoğulları (1277-1322) *Sinop ve çevresinde kuruldu. *Kurucusu Saruhan Beydir.Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulan beylik II.Murat’ın ölümünden sonra Osmanlılara karşı Karamanoğulları ile ittifak yaptılar. Eretna ve Kadı Burhanettin devletlerine bağlı olarak yaşadılar. *Yıldırım Bayezit. Memlüklere bağlı beyler tarafından yönetildi. (Çelebi Mehmet) İkinci Türk Beyliklerinin Anadolu’nun Türkleşmesine Hizmetleri -Beylikler. Karesioğullarının Osmanlı Devleti’ne katılması Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlama yolunda atılan ilk adımdır. *Kurucusu Türkiye Selçuklu Devleti veziri Pervane Muineddin Süleyman’ın oğlu Mehmet Beydir.Mehmet Bey. *Kurucusu Türkiye Selçuklu vezirlerinden Sahip Ata Fahrettin Ali’dir. *Fatih zamanında Gedik Ahmet Paşa Osmanlı topraklarına kattı. *Kerimüttin Karaman Beyin oğlu Karamanoğlu Mehmet Bey Konyayı alarak II. *Yıldırım Bayezit tarafından son verilen beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da Çelebi Mehmet tarafından ortadan kaldırıldı.Murat tarafından son verildi. Candaroğullarının Kastamonu kolunu ortadan kaldırdı. birçok düşünür. Ilgın.Muratla görüşmüş ve beyliği vasiyet yolu ile Osmanlı Devletine bırakmıştır. *I. Candaroğulları Beyliği’ne katıldı. Germiyanoğulları (1299-1429) *Kütahya merkez olmak üzere kuruldu. *Kurucusu Şemsettin Yaman Candar’dır. Kırım’a sefer düzenledi ve buradaki Cenevizlileri yendi. *Mehmet Bey’den sonra oğlu II. Tavşanlı. Murat tarafından Osmanlı topraklarına katıldı.Alaattin Keykubat tarafından fethedildi. *Kurucusu Menteşe Beydir.Süleymanın İlhanlı Valisi Timurtaş tarafından öldürülmesiyle beylik sona erdi. Hamitoğulları (1300-1423) *Antalya.Osmanlı Devleti.Süleyman zamanında beylik zayıflayarak Moğollara bağlandı. *Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etti. *Ankara Savaşı’ndan sonra İsfendiyaroğulları Beyliği adını alan beyliğe Fatih son verdi.Gazi Umur Beyin Egedeki başarılarını kendileri için tehlikeli gören Hristiyanlar. *Denizcilikte en ileri beyliktir. *Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da II. *Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da II.*İlk merkezleri Ermenek daha sonra Karaman ve Konya olmuştur.İzzettin Keykavus’un oğlu Gıyasettin Siyavuş’u sultan ilan etti. *Kurucusu Tacettin Doğanşah’tır. *İlhanlılara. *Seyfettin Süleyman Beyin 1302’de ölümünden sonra yerine geçen oğlu Mehmet Bey. Sahip Ataoğulları (1275-1342) *Afyonkarahisar’da kuruldu. -Beyler. Fethiye. bu beyliğin deniz gücü ile Rumeli’ye geçti. *Osmanlı padişahı I.Murat’ın isteği üzerine topraklarının bir bölümünü Osmanlılara para karşılığında sattılar. Karesioğulları (1304-1360) *Balıkesir’de kuruldu. *Osmanlı Devleti’ne katılan ilk beyliktir. *Mehmet Beyden sonra Gazi Umur Bey geçti. Menteşeoğulları (1261-1424) *Muğla’da kuruldu. bir Haçlı donanmasıyla İzmir’i alıp Aydınoğulları donanmasını yaktılar. *I. *II. Emet ve Simav toprakları alınmıştır. *Bir ara İlhanlı egemenliği altına girdiler. *İlk defa Yıldırım Bayezit beyliğe son verdi.Daha sonra Alaiye. *İkinci Anadolu beylikleri içerisinde en güçlü beyliktir. 28 . *Osmanlı Devleti ile en fazla mücadele eden beyliktir. Alaiye Beyleri (1293-1471) *Alaiye.Donanma kurularak Ege ve Akdeniz’de fetihler yapıldı. Aydınoğulları (1308-1426) *Aydın merkez olmak üzere kuruldu.Bu dönemde Yunanistan ve Adalara seferler düzenlendi.Ankara Savaşı’ndan sonra II.Onun ölümünden sonra beylik. Isparta ve Eğridir’de kuruldu.Bu dönemde Aydın. *Yıldırım Bayezit tarafından alınan beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da II. *Kurucusu Yakup Beydir. *Gazi Çelebi. *1293’te Karamanoğulları ele geçirdi. Saruhanoğulları (1313-1410) *Manisa ve çevresinde kuruldu. Selçuk ve İzmir tersanelerinde büyük bir donanma inşa ettirdi. Bizans ve Moğollarla savaştılar.Murat tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. *Kurucusu Aydınoğlu Mehmet Beydir.
*Kadı Burhanettin.Cihan Şah.Sultanlar çocuklarını(melik) vilayetlere göndermiş yanlarına da “atabey” denilen meliklerin devlet yönetimi ve askerlik konularında deneyim kazanmalarını sağlayan kişiler verilmiştir. askeri davalara kadıasker(kadı-yı leşker) bakardı. Timur’a karşı yaptığı mücadeleyi kaybedince Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezit’e sığındı. Divan-ı İstifa:Devletin gelir ve gider hesaplarına bakan divandı. sonra Kayseri oldu.Türk devlet geleneğinde olduğu gibi. isyan ederek *Mısır’a kaçarken yerine Türk komutanlarından Eretna Beyi bırakmıştı. Şer’i davalara kadılar. 1473’te Otlukbeli Savaşı’nda Fatih’e yenildi. *Kara Yusuf’un ölümünden sonra İskender Bey. -Birçok yerleşim yerine Türkçe adlar verildi. Büyük Divan’a bağlı alt divanlar ise şunlardır: Niyabet-i Saltanat:Bu makamı idare edene naib-i sultan denirdi.Timur’un ölümünden sonra Kara Yusuf.Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulmasına neden oldu. Timur’un oğlu Şahruh’a yenilince Osmanlılara sığındı. Devlet işleri Büyük Divan’da görüşülürdü. Malatya. Harput ve Amik dolaylarını ele geçirdi. Büyük Selçuklu Devleti’nin devamı gibidir.Böylece Anadolu Türk birliği kesin olarak sağlandı.Önde gelen devlet adamları ve komutanlar arasından seçilirdi. *Dulkadiroğullarının Osmanlı-Memlük savaşlarında. Divan-ı Tuğra:Devletin her türlü yazışmalarından sorumluydu. Tokat. Dulkadiroğulları (1337-1515) *Zeynettin Ahmet Karaca Bey tarafından Elbistan merkez olmak üzere kuruldu. 29 . Amasya. resmi dil olarak gelişti. Türkiye Selçuklularında ülke eyaletlere ayrılmıştır: -Merkeze bağlı vilayetler -Meliklerin yönettiği vilayetler -Uc eyaletleri Ordu Askeri teşkilat Büyük Selçuklu askeri teşklatına benzemektedir. Candaroğulları. Türk-İslam devletlerinde ağır siyasi suçlar. Divan-ı Pervane:Arazi defterlerinde tutulan has ve iktaların düzenlenmesinden sorumluydu. Türkiye Selçuklu Devleti’nde ordu şu bölümlerden oluşmaktadır: *Hassa askerleri: Gulam askerleri-değişik milletlerden küçük yaşta satın alınan veya toplanan çocuklardan oluşurdu. Karakoyunlular (1365-1469) *Oğuz boylarından olan Karakoyunlular Moğol istilasından kaçarak Doğu Anadolu’ya geldiler. Divan-ı Arz:Ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasından sorumluydu. *Safeviler tarafından yıkıldılar. Hukuk Türkiye Selçuklu hukuku.Uzun Hasan Karakoyunlular Devleti’ne son verdi. Ordu komutanına emir’ül-ümera. uc bölgelerine gelen göçebelere toprak vererek bu bölgelerin Türkleşmesini sağladılar. Türkiye’de Kurulan Diğer Devletler Eretna Devleti (1336-1381) *İlhanlıların Anadolu valisi Timurtaş.Daha sonra başkent Tebriz oldu. Divan-ı İşraf:Ülkedeki askeri ve adli işler dışındaki idari ve mali teşkilatın işleyişini denetlerdi.-Beylikler döneminde Türkçe. Kadı Burhanettin Devleti (1381-1398) *Oğuzların Salur boyundan olan Kadı Burhanettin tarafından Sivas’ta kuruldu. hanedanın ortak malı kabul edilmiş ve şehzadeler arasında paylaştırılmıştır.Hükümdar başkentte olmadığı zamanlarda devlet işlerini yürütür ve hükümdara vekalet eder. *Başkent önce Sivas. Tebriz ve Azerbaycan’ı aldı. Erzincan Emirliği. Ramazanoğulları (1353-1608) *Yüreğir boyu beylerinden Ramazan Bey tarafından Adana ve Tarsus dolaylarında kuruldu. sultanın başkanlığındaki Divan-ı Mezalim adı verilen mahkemede görüşülerek karar verilirdi. *Zeynettin Ahmet Karaca Beyden sonra yerine geçen oğlu Halil Bey.Şahruh. Frank ve Ruslardan) Türkiye Selçukluları gulam sistemini güçlendirip Türk beylerinin gücünü kırmak istemişler ancak başaramamışlardır. Maraş. Sinop. *Eretna Bey. İskenderin yerine kardeşi Cihan Şah’ı Karakoyunlu hükümdarı olarak belirledi. *Eretna Beyin ölümünden sonra ülkenin karışıklıklar içinde kalmasından yararlanan vezir Kadı Burhanettin sultanlığını ilan ederek Eretna Devleti’ne son verdi. Osmanlılara karşı cephe alması üzerine Yavuz Sultan Selim. Türkiye Selçuklularında da ülke. *En güçlü dönemleri Uzun Hasan dönemidir. *En büyük hükümdarları Kara Yusuf. donanma komutanına da meliküs-sevahi(sahiller meliki) veya reisül bahr(deniz reisi) denirdi. -Beyler. Çaldıran Savaşı’ndan sonra 1515’te Turnadağ Savaşı ile bu devleti yıktı.Akkoyunlu beylerinden Kara Yülük Osman ile yaptığı savaşta yenildi ve öldürüldü.Bu dönemde İran. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu ve Karamanoğullarını korumak istemesi Osmanlılar ile arasının açılmasına neden oldu. *Yıldırım Bayezit tarafından Osmanlı topraklarına katıldı.Bu yenilgiden sonra Akkoyunlular bir daha kendilerini toparlayamadılar. Karamanoğulları ve Tacettinoğulları üzerinde egemenlik kurdu. Amasya Emirliği.Uzun Hasan. Akkoyunlular (1350-1502) *Oğuzların Bayındır boyundan gelen Kara Yülük Osman Bey tarafından Diyarbakır merkez olmak üzere kuruldu. *Başlangıçta Memlüklere bağlıyken Yavuz Sultan Selim’den itibaren Osmanlı Devleti’ne bağlandılar. *Uzun Hasan’ın . Bayram Hoca tarafından Erciş merkez olmak üzere kuruldu. Şer’i mahkemelere bakan kadıların başı kadi’l-kudat. Büyük Selçuklu hukukunda olduğu gibi şer’i hukuk ve örfi hukuk olarak ikiye ayrılıyordu. *Ramazanoğulları topraklarını genişletmek için Dulkadiroğulları ve Karamanoğulları ile savaştı.Devlet idaresinde vezirden sonra gelirdi. Doğu Anadolu ve Azerbaycan’ı ele geçirildi. -Anadolu bayındır hale getirildi. *Devlet. Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’a yenildi. Alanya. Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti. Niğde ve Erzincan’ı aldı. *İkta askerleri:Tımarlı sipahiler *Sınır boylarındaki Türkmen birlikleri *Bağlı devlet ve beylik askerleri *Ücretli askerler(Rum. Antalya ve Samsun’da tersaneler kurdular. *Uygur Türklerinden olan Eretna Bey tarafından Sivas’ta kuruldu. örfi yargı sisteminin başında ise emir-i dad bulunurdu.
-SON- 30 . eşkıya ve tabii afetlerden dolayı uğrayacağı zararları karşılamak üzere bir çeşit devlet sigortası yapılmıştır. Selçukluların sembolü olan “çift başlı kartal” ve başka hayvan figürleri surlarda ve diğer yapılarda kullanılmıştır. Yunus Emre(şiirlerini Divan ve Risaletü’n-Nushiye adlı eserlerinde topladı. kümbetler(silindirik. -Mesleki eğitim sonucunda çırak.Türkiye Selçukluları ve beylikler döneminde topraklar dörde ayrılmıştır: Has Arazi:Geliri hükümdara ayrılan topraklar olup hükümdar bu topraklarda istediği tasarrufu yapabilirdi. Ekonomik Hayat Tarım ve Hayvancılık Anadolu Selçuklu sultanları ve beyler.İktalar göreve bağlıydı. Ahilik Teşkilatı Ahilik.Kılıç Arslan döneminde başlayan Kervansaray yapımı. Ermeniler.Bu durum Türkçenin gelişmesini yavaşlatmıştır. çokgen gövdeli. daha sonra gelen Selçuklu sultanları tarafından devam ettirilmiş ve kervansaraylar komşu ülkelerden tüccarların Anadolu’ya gelmesinde önemli rol oynamıştır. -Esnaflar arasında dayanışmayı sağlamıştır. köylüleri topraklarda tutabilmek amacıyla belirli zamanlarda vergi affı ve ya vergilerin hafifletilmesi gibi tedbirler almışlardır. -Üyelerinin dini.II. Sivil mimaride:köşkler.Devlete ait bu topraklara miri arazi denilirdi. -Büyük ticaret merkezlerinde hanlar ve kapalı çarşılar yapılmıştır. Türkiye Selçuklu Devleti döneminde (XIII. esnaf ve zanaatkarların ticari hayatını şekillendiren sosyal bir teşkilattı. tarım ve hayvancılığın gelişmesine yardımcı olmuş. En çok gelişen sanat dalı mimaridir.Görevden ayrılan kişinin iktası elinden alınıp başkasına verilirdi.Ordu mensuplarına ayrılan bu topraklar hizmetlerini sürdürmeleri şartıyla babadan ooğula geçebilirdi. konik veya piramit çatılı olan mezarlara denir). Anadolu Selçuklu Devleti. darüşşifalar(hastaneler). Sadreddin Konevi.Beylikler döneminde Karamanoğlu Mehmet Bey. kervansaraylar(hanlar). Ticaret Anadolu’da ticaretin gelişmesi için Türkiye Selçukluları döneminde şu tedbirler alınmıştır: -Ticarette kullanılmak üzere yollar yapılmış ve bu yollarda güvenlik sağlanmıştır. Mimari dışında çinicilik. hamamlar. kalfa ve usta yetiştirerek bunlara diploma vermiştir. tekke ve zaviyeler. ahlaki ve diğer alanlarda bilgilerinin artırılmasına çalışmıştır. külliyeler. ağaç.Türkiye Selçukluları döneminde Anadolu uluslar arası ticaret merkezi haline gelmiştir. Orta Asya’dan gelen konar-göçerler Anadolu’ya yerleştirilerek Anadolu’da Rum ve Hristiyanlara karşı nüfus üstünlüğü sağlanmıştır. Mevlana Celaleddin Rumi(Mesnevi adlı eseri). -Tüccarların korsan. -Üretim kalitesinin artırılmasına ve fiyatların ayarlanmasına çalışmıştır. karşılığında onlar da Selçuklu idaresini benimsemişlerdir. Moğol istilası sırasında Anadolu halkını koruyup kollayan teşkilatların başlıcaları: *Abdalan-ı Rum (Anadolu dervişleri teşkilatı) *Bacıyan-ı Rum (Anadolu kadınları teşkilatı) *Feteyan-ı Rum (Anadolu gençler teşkilatı) *Gaziyan-ı Rum (Anadolu gazileri teşkilatı) Toprak Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti’nde toprakların çoğunun mülkiyeti Büyük Selçuklularda olduğu gibi devletin malı kabul edilmiştir. tezhip(kitapları yaldız ve boya ile süsleme) ve cilt sanatı. Bu teşkilat.Selçuklu sultanları Hristiyan ahaliye adaletli ve hoşgörülü davranmış. Hacı Bektaş Veli(Makâlât adlı eseri). surlar yapılmıştır. halı ve kilim dokumacılığı. Vakıf Arazi:Miri ve mülk arazilerden gelirleri ilmi veya sosyal kuruluşların masraflarına ayrılan topraklardır. mescitler. -Moğol istilasından sonra Anadolu’da huzur ve güvenliği sağlamaya çalışmıştır. -Ticari önemi olan merkezlere Türk ve Müslüman tüccarlar yerleştirilmiştir. Mülk Arazi:Devlet adamlarına başarılarından dolayı verilen topraklardır. Fikir. Askeri mimaride:kaleler. -Kıbrıs Krallığı ve İtalyan Cumhuriyetleriyle ticaret antlaşmaları yapılmıştır. musiki gelişmiştir. Türkiye Selçuklularında ilk medrese 1193 tarihinde açılan Kayseri Koca Hasan Medresesi’dir. -Gümrük vergileri hafifletilmiştir. bunun sonucunda Anadolu’da alınan ürünlerin ihtiyaç fazlasını (tarım ve hayvan ürünlerini) dışarıya satmıştır. -Ticaret yolları üzerine tüccarların konaklaması ve ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kervansaraylar yapılmıştrı. medreseyi asıl eğitim kurumu sayan devletle mücadele etmişlerdir. Suğdak). medreseler. taş ve maden işlemeciliği. Güney-Kuzey ticaret yollarının üzerinde bulunması ve kıtaları birbirine bağlaması. II. Bilim ve Sanat Anadolu’da ilk medrese 1151 yılında Danişment Hükümdarı Yağıbasan tarafından Niksar’da kurulmuştur. türbeler(dört duvarının üzerleri kubbe ile örtülen mezarlara denir).Türkler Anadolu’da yaşayan Hristiyan unsurlarla birlikte (Rumlar. Anadolu’nun Doğu-Batı. köprüler. -Ticareti geliştirmek amacıyla Akdeniz ve Karadeniz’de fetihler yapılmıştır (Antalya.Kılıç Arslan döneminde tamamlanan Aksaray-Kayseri yolu üzerindeki Alay Han’dır. Sinop. Süryaniler) yaşamlarını sürdürmüştür. bölge ticaretinin gelişmesine ortam hazırlamıştır. Dil ve Edebiyat Türkiye Selçukluları ve Beylikler döneminde yaşayan başlıca fikir adamları: Muhyiddin Arabi(İslam dünyasında şeyh-i ekber adıyla ün kazanmış). saraylar. Dini mimaride:camiler. Yüzyılda ) ortaya çıkmış. medreseye karşı olan bazı tarikat üyeleri. Alanya. Sosyal Hayat Malazgirt Zaferi’nden sonra. İkta Arazi:Ordu mensuplarına ve devlet memurlarına hizmet ve maaş karşılığı olarak verilen topraklardır. devlet ve edebiyat dili Farsçaydı. hat(yazı) sanatı.) Türkiye Selçuklularında bilim dili Arapça. Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir(1277).Anadolu’da yapılan ilk kervansaray.Din Türkiye Selçuklularında tarikat ve medrese arasındaki görüş farklılıkları zaman zaman siyasi boyut kazanmış.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.