Yirminci yüzyılın en büyük ihtilali, hiç kuşku yok ki, 1917 Rus devrimidir. Devrim öylesine büyük dalgalanmalar yaratmıştır ki, uzun süre doğu ile batı bloku ülkeler düşmanca bir yaklaşımla hep birbirini kollamış ve Rus devriminin şu veya bu şekilde kendi ülkelerine sıçramaması için müthiş bir karalama kampanyasına girişmişlerdir.
1917 yılına gelinceye dek Rusya bir çok badireler atlattı. Romanovlar ailesi yüz yıllardır Rusya’nın üzerine bir karabasan gibi çökmüş ve halkı zulüm ve baskıyla idare etmişti. Bundan kurtulmak gerekiyordu, zira Rus halkı giderek yoksullaşıyor, ilişkiler zayıflıyor ve şikayetler yükseliyordu.
I.Nikola döneminde, Çar’ı tahtından indirmek ve Rusya’ya daha özgür bir yönetim getirmek amacıyla birkaç ufak tefek ayaklanma olmuştu, ama bunlar başarısızlıkla sonuçlandı. Bunlardan en büyüğü “Aralıkçılar-Dekabristler” hareketiydi ve çok kanlı biçimde bastırılmış, ayaklanmaya katılanların hemen tümü idam edilmişti.
II. VE III. ALEKSANDR
I.Nikola ölünce yerine II.Aleksandr geçmişti. Bu sırada, yani 1856 yılında Rus halkının neredeyse tamamına yakını toprak kölesiydi. II.Aleksandr, ülke tam anlamıyla kaynarken ve darbeci girişimler ardı ardına ortaya çıkarılırken bir reform yapma yoluna gitti. Toprak sahipleri, şehir burjuvazisi ve köylülerin üç sınıf halinde temsil edileceği Bölge Meclislerini (Zemstvolar) kurdu. Zemstvoların ardında liberaller bir İmparatorluk Meclisi’nin (Duma) kurulmasını istediler. Ama kabul edilmedi.
On yıl sonra II.Aleksandr’a bir suikast girişiminde bulunuldu. Aleksandr’ın buna cevabı çok sert oldu. Tüm alanlarda baskı ve sindirme politikası benimsendi. Ama bu baskı, Rus halkı arasında daha büyük bir dayanışmaya neden oldu. Artık Karl Marks’ı öğretileri biliniyor ve kitapları elden ele dolaşıyordu.
Ama 1881 yılında I.Aleksandr bombalı bir saldırı sonucu öldürüldü. Yerine III.Aleksandr geçti, ama reformları sürdüremedi. Ölünce yerine II.Nikola geçti. Tahta çıktığında 26 yaşındaydı. İşte Rus Devriminin muhatabı da, ailesini tümden kaybedecek olan da, Alman karısı yüzünden bağışlanmayacak olan da bu Nikola’ydı.
POLİS DEVLETİ: RUSYA
Rusya o sıralarda tam bir polis devletiydi. II. Ve III. Aleksandr, müthiş bir polis örgütü kurmuşlardı ve ülke tamamen onların yönetimindeydi. 1904 yılında Moskova yakınlarındaki Tver kasabasından bir zemstvo ekibi II.Nikola’yı ziyaret etmiş ve kendilerine siyasi ve idari yetkiler verilmesini istemişlerdi.
Bu, huzursuzluğun vardığı en üst boyutlardan biriydi, ama II.Nikola bu mesajı algılayamamıştı.
II.Nikola, tam da bu sıralarda ülkesine askeri zaferler kazandırma hevesine düştü. Batı kanadında savaşacağı bir ülke yok gibiydi. O hat olduğu gibi kapalıydı. Zaten batı hattındaki ülkeler Rusya’yı bir punduna getirip çökertmek için hazır bekliyorlardı. II.Nikola bunun üzerine doğuya, Mançurya tarafına yöneldi. Yarım kalan demiryolları inşaatını bahane ederek Mançurya’ya girdi. Japonlar, kendilerine ait Mançurya bölgesinin işgaline ses çıkarmamışlardı, ama II.Nikola durmayıp, Kore’yi de işgal etmeye kalkışınca işin rengi değişti. Böylelikle, II.Nikola’nın isteği gerçekleşti ve 18 ay sürecek Rus-Japon savaşı başlamış oldu. Savaş Rusya için tam bir bozgundu. Baltık filosu, bulunduğu yerden yola çıkıp Mançurya açıklarına gelmişti gelmesine, ama öylesine yorgun bir donanmaydı ki, Japonlar tarafından kısa sürede imha edildi.
Bu hezimet, Rusya içinde ihtilalci hareketlerin artmasına ve II.Nikola’ya hoşnutsuzluğun had safhaya çıkmasına neden olmuştu. Devrim hareketi de kendi liderini yaratmaya başlamıştı: Lenin.
LENİN HUKUK FAKÜLTESİNE GİDİYOR
Lenin’in ağabeyi Aleksandr darbeci hareket arasında yer altındaki ekibin içindeydi. Yakalanıp da altı arkadaşı ile birlikte idam edildiğinde Lenin 17 yaşındaydı. Ağabeyinin ölümü Lenin’i çok sarsmıştı. Çarlık Rusya’sına karşı duyduğu kini arttırmıştı, ama devrim yolunun suikastlardan geçmediğini de anlamıştı.
Hukuk okumak üzere Kazan üniversitesine yazılmıştı, ama bir öğrenci hareketine katıldığı içi üniversiteden kovuldu. Tekrar başvurdu, Petrograd’da hukuk okumasına izin verildi. Lenin, olağanüstü bir çalışma temposuyla 4 yıllık okulu 1 yılda bitirdi. Tam da bu sıralarda Komünist Manifesto’yu Rusça’ya çeviriyordu. Giderek marksizme daha da yakın hissediyordu kendini ve bu konuda en büyük akıl hocası da Plehanov’du. Kurupskaya ile tanışması da bu yıllara rastlar.
1895 yılına gelindiğinde Lenin, ülkenin en ünlü devrimcisi konumundaydı.
Marksist Rus devrimcileri 1898 yılında “Sosyal Demokrat” adını verdikleri bir parti kurmuşlardı. Gizli faaliyetlerde bulunan bu partinin bütün büyük kentlerde yeraltı teşkilatı ve yayın organı vardı. Liderlerin çoğu yabancı ülkelerde yaşamaktaydı.
Lenin ve taraftarları feodal rejim yıkıldıktan sonra çok kısa süre içinde de olsa proleter devrimin yapılabileceğini, devimin hızlanabileceğini söylüyorlardı. Diğer grup ise “Feodal rejim olan Çarlık rejiminin yıkılmasından sonra bir burjuva yönetiminin önemli bir dönem olduğunu savunuyordu. Bu dönemin geçirilmeden de devrimin olamayacağını söylüyorlardı. Bunlar Menşeviklerdi.
20. yüzyılın başlarında Çarlık hükümeti bir sendika kurulması teklifini işçi ayaklanmalarını engellemek için kabul etmişti. Sendika her faaliyetiyle polisin gözetimi altındaydı. Çar ve yönetime en ufak eleştiride bulunulmasına bile izin verilmiyordu. 1904 yılına kadar bu böyle sürdü, gitti.
II.Nikola zamanında Rusya yabancı sermayeye tüm kapılarını açmıştı. Bu da işçilerin daha fazla ezilmesine, yoksullaşmasına neden olmuştu.
BÜYÜK EKİM DEVRİMİNE YOL AÇAN AYAKLANMA
9 Ocak 1905’te Petrograd’da 200 bin kişilik silahsız büyük bir kalabalık, Çar II.Nikola’dan bazı isteklerde bulunmak üzere Kışlık Saraya doğru yürüdü. Başlarında Rahip Gapon bulunuyordu. Hareket masum ve kendiliğinden bir hareketti, ama Çar bunu anlayamadı. Bir ayaklanma olduğunu ve Kışlık Sarayı basacaklarını düşündü. Bu nedenle de polis müdürüne silahlı askerleri saray çevresine konuşlandırmasını emretti. Kalabalık saraya yaklaşınca, askerlere ateş emri verildi. Birkaç dakika içinde yüzlerce kişi katledildi. Yaralı sayısı 5 binlere ulaşmıştı.
Tarihe “Kanlı Pazar” diye geçen bu olaydan sonra halkın Çar’a olan sevgisi ve saygısı tamamen ortadan kalktı. Artık Çar bir düşmandı ve yok edilmeliydi. Ancak bunun için daha 12 yıl beklemek gerekiyordu. Moskova’da genel grev başladı, Sibirya demiryolları ve Donetz maden ocakları grevi destekliyordu.
1905’te yaşanan Kanlı Pazar olaylarını uzaklarda bir yerden sarayın değişmez adamı Rasputin de kaygıyla izliyordu ve bu işin sonuçta Romanovların sonuna kadar gideceği kehanetinde bulunuyordu.
Nitekim kehaneti tuttu ve Romanov sülalesi, yüzyıllardır süren egemenliğini kanlı biçimde sonlandırmak zorunda kaldılar.
Mümtaz İdil
Odatv.com
Tags
Ersoy katılmadığını açıkladı...
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, her ay 10 bin dolar alan siyasetçiyle ilgili Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na bilgi verdi.
Mustafi tümamiral Cihat Yaycı...