"Çocuk ve Şiddet" Neler Yapabilirsiniz?
Hemen hemen bütün çocukların bir şekilde deneyimlediği bir şeydir arkadaşlarından olumsuz tepkiler almak, ancak bu tepkiler bazen dozunu arttırabilir ve çocuğunuzun okul ortamında şiddet görmesine, dışlanmasına ve yalnız kalmasına neden olabilir. Bu durumu anne ve babalar olarak anlamak bazen oldukça zor olabilir ama bu yazıyı okuyarak çocuğunuz okulda böyle bir sorun yaşayıp yaşamadığını anlayabilirsiniz.
Çocuğunuz okul ortamında gördüğü şiddet üç farklı tip de olabilir. Bunlar...
Sözel şiddet:Arkadaşları çocuğunuzu tehdit edebilirler, ona küfredebilirler ya da ona isim takabilirler
Psikolojik şiddet:Onu oyunlardan dışlayabilirler ya da onun hakkında konuşabilirler
Fiziksel şiddet:Çocuğunuza fiziksel zararlar verebilirler, onu dövebilirler, oyunlar esnasında itebilirler ya da şahsi eşyalarını alabilirler.
Çocuğun cinsiyeti şiddetin şeklini etkileyebilir...
Eğer bir kız çocuğunuz varsa ve diğer kız arkadaşlarından şiddet görüyorsa, genel de bu şiddet sözel şiddet ya da psikolojik şiddet diye adlandırdığımız gruba girer, çünkü kız çocukları çoğunlukla fiziksel şiddet uygulamayı tercih etmez: Örneğin, çocuğunuz bir arkadaşının oyuncağı ile oynadığı zaman şöyle bir tepki alabilir:
"Çabuk o oyuncağı bana ver yoksa senle bir daha konuşmam" ya da
"Eğer o oyuncağı bana vermezsen seni bir daha oyuna almam"
Ama eğer çocuğunuz bir erkek ise ve erkek arkadaşlarından şiddet görüyorsa bu genellikle fiziksel şiddettir ve çocuğunuzun fiziksel olarak gerek bedeninde gerek eşyalarında kolayca gözlemleyebileceğiniz değişikliklere yol açar.
Bebekler ve okul öncesi çocuklarda gözlenen tehlike işaretleri nelerdir?
Çocuğunuz sık sık ağlıyor olabilir
Normal olmayacak düzeyde pasiflik ve içedönüklük sergiliyor olabilir
Belirgin bir sebep olmadan karın ya da baş ağrılarından şikâyet ediyor olabilir
Vücudunun farklı yerlerinde açıklayamadığı yaralar varsa
Çocuğunuzun akademik başarısında ani bir düşüş varsa
Okula gitmek istemiyorsa
Çocuğunuz konuşmalarında kendi ile ilgili fikirlerde ani değişiklikler, kendinin işe yaramaz olduğunu düşünmesi, kendi hakkında bahsederken hoş olmayan lafla kullanması
Çocuğunuzun sosyal hayatında değişiklerin olması, örneğin arkadaşlarının onu oyun oynamak için çağırmaması ya da doğum günlerine davet edilmemesi gibi...
Bir gün içerisinde çok sık olarak ortaya çıkan 15 dakikadan daha uzun süren ve ebeveynler, bakıcılar ya da diğer aile üyeleri tarafından sakinleştirilemeyen öfke nöbetleri,
Nedeni belli olmayan ve çok sık olarak ortay çıkan aşırı saldırgan davranışlar,
Çocuğunuzun aşırı aktif, kontrolsüz ve korkusuz olması,
Yetişkinleri ve kuralları hiçe sayma,
Ebeveynlerine bağlılık davranışlarını göstermemesi, yabancı yerlerde onları aradığını, onların yakınında olmak istediğini gösteren davranışları sergilememesi,
Televizyonda sıklıkla şiddet içeren programlar araması, şiddet taması olan oyunlara girmesi, dieğr çocuklara yönelik hain davranışlarda bulunması.
Neler Yapabilirsiniz?
Çocuklarınıza Uygun Davranışları Öğretebilmek İçin Kendiniz Model Olun:
Çocuklar genellikle taklit ederek öğrenirler. Ailelerin değerleri, tutumları ve davranışlarının onlar üzerindeki etkisi büyüktür. Saygı ve dürüstlük, ailemizden ve akrabalarımızdan gurur duymak gibi değerler, çocuklarımız için önemli bir güç ve güven kaynağı olabilirler. Çocukların çoğu, bazen saldırganlaşıp bir başka insana vurabilirler. Bu tür şiddete yatkın davranışların olası tehlikeleri hakkında çocuklarınızla konuşurken kesin olun. Sorunlarıı şiddete başvurmadan daha yapıcı yöntemlerle çözmüşse, onu bunun için takdir ettiğinizi hemen belirtin ve ödüllendirin. İyi davranışlarına daha fazla dikkat gösterilerek ve takdir edilerek, çocukların bu davranışlarını tekrar etmeleri ve sürdürmeleri sağlanabilir Anne-babalar bazen farkında olmadan şiddet dolu davranışları teşvik edebilirler. Örneğin bazı ebeveynler, erkek çocukların kavga etmeyi öğrenmeleri gerektiğini ileri sürerler. Çocuklarınıza anlaşmazlıklarını, tehdit, yumruk ya da silah kullanarak değil, sakin ve yerinde kullanılan sözcüklerle çözmelerini öğretin.
Kurallarınız ve Disiplin Yöntemleriniz Konusunda Tutarlı Olun:
Bir kural koyduysanız onu yerine getirin ve vazgeçmeyin. Çocukların kendilerinden hangi davranışların beklendiği konusunda açıklığa ve belirginliğe ihtiyaçları vardır. Oluşturduğunuz bir kuralın yerine getirilmesi konusunda gelişigüzel biçimde davranırsanız, bu sadece çocuklarınızın kafasını karıştıracaktır ve kaçamak yollar aramalarını destekleyecektir. Kurallarınızı oluştururken olanaklar ölçüsünde çocuklarınızın da katılımlarını sağlamaya çalışın. Neyi beklediğinizi ve kurallara uyulmadığı zaman ne tür sonuçlarla karşılaşacaklarını açıklayın.
Çocuklarınızın Çevrenizde ya da Evinizde Şiddet Görmelerini Önlemeye Çalışın:
Evdeki şiddet çocuklar için korkutucu ve zararlıdır. Çocukların korku duymadan, sevgi içinde yaşayabilecekleri güvenli bir eve ihtiyaçları vardır. Evinde şiddet tanık olan çocukların, ileride şiddet gösterme eğilimleri oldukça yüksektir.
Eğer evinizdeki bireyler birbirlerini sözel ya da fiziksel yöntemlerle incitiyorlarsa ya da kötüye kullanıyorlarsa, çevrenizdeki bir psikolojik danışmandan yardım almanızı öneririz. Bu profosyonel kişi, sizin ve ailenizin, şiddetin hangi nedenlerle oluştuğunu ve durdurulabilmesi için neler yapılabileceğini anlamanızda size yardımcı olacaktır.
Çocuklarınızın farklı yönlerden, farklı aile yapılarından gelen kişilerle geçinmelerine, onları kabullenmelerine yardımcı olun.
İnsanları sadece farklı oldukları için eleştirmenin ve etiketlemenin acı verici, itici olduğunu öğretin ve kesinlikle bu tür davranışlara izin verilmeyeceğini anlamalarını sağlayın. Tehditlerin ve itip kakmanın şiddeti körükleyen yanlış davranışlar oldukları konusunda kendilerini uyarın.
Boş zamanları için yapıcı, şiddet dışı oyunlar, faaliyetler bulmalarında çocuklarınıza yardımcı olun.
Onlara sizin de bir zamanlar hoşlandığınız oyunları, spor faaliyetlerini, hobileri öğreterek, kendi beceri ve yeteneklerini geliştirmelerinde destek olun. Küçük çocuklarınıza hikayeler okuyun, daha büyüklerini kütüphaneye götürün ya da akrabalarınız arasında değer verdiğiniz, çevresi ve diğer insanlar için bir şeyler yapmış olanların hayat hikayelerini okuyun.
Çocuklarınıza Yönelik Sevgi ve İlginiz Sürekli ve Tutarlı Olsun:
Kendisini güvencede hissedebilmesi ve diğerlerine güvenebilmesi için, her çocuğun anne-babasıyla ya da bir yetişkinle güçlü, sevecen bir ilişki, bir bağ kurabilmesi gerekmektedir. Kendisine sevgi ve ilgi gösteren bir yetişkinle böyle bir bağ kuramayan bir çocuğun, düşmanlık duyguları içinde gelişmesi ve zor bir genç olması ihtimali kuvvetlidir. Kendileriyle çok küçük yaşlardayken ilgilenilmiş çocuklar arasında, sorunlu davranışları olan gençlere daha az rastlanmaktadır.
Çocuklarınızı Gözetim Altında Yönlendirin:
Çocuklar kendi ayakları üzerinde duruncaya kadar, cesaretlendirilmek, korunmak ve destek almak için ebeveynlerine ve aile üyelerine muhtaçtırlar. Uygun yönlendirme ve gözetim olmadığı zaman, ihtiyaç duydukları bu rehberlikten yoksun kalacaklardır. Araştırmalar, zamanında ve yapıcı bir yönlendirme almayan çocukların davranış problemleri olduğunu göstermektedir.
Çocuklarımızın her zaman nerede olduğunu, arkadaşlarının kimler olduğunu bilmekte ısrarlı olun. Diğer çocukların aşağılayıcı, tehditkar, küfürlü konuşmalarına onun nasıl cevaplar verdiğine; vurma, çarpma davranışları ile öfke ifadelerine nasıl tepki gösterdiğine dikkat edin. Kızgınlık ve öfkenin ifadesi için bu tür davranışların uygun yöntemler olmadığını çocuğunuza anlatın ve benzer biçimde davranmasını engelleyin.
Çocuklarınızın Ateşli Silahlarla ve Kesici Aletlere Ulaşamayacaklarından Emin Olun:
Silahlar ve çocuklar çok öldürücü bir bileşimdir ve bir araya getirilmemelidirler. Eğer kullanıyor ya da evinizde bulunduruyorsanız, silahların ya da diğer öldürücü araçların tehlikeleri konusunda çocuklarınızı bilgilendirin. Silah taşımanın çocuklara verdiği mesaj, sorunların silahla çözülebileceğidir.
Çocuklarınıza Vurmayın
Çocuklarınıza ceza vermek için onları itmek, tokatlamak, vurmak ya da dayak atmak gibi davranışlar, onlara sorunlarını iterek, vuruk çarparak, dayak atarak çözmenin uygun olacağı; ceza vermeleri gerektiğinde onların da benzer şekillerde ceza verebilecekleri mesajını vermektedir. Fiziksel cezalar istenmeyen davranışları ancak bellir bir süre için durdurabilmektedir. Hatta çocukların çok sert cezalara uyum yapabildiğini bu nedenle de cezanın hiçbir etkisinin kalmadığı bilinmektedir. Oysa ki fiziksel olmayan disiplin yöntemleri çocukların duygularıyla daha kolay başa çıkmalarına yardımcı olmakta; sorunlarını şiddet dışı yöntemlerle çözebilecekleri yolları öğretmektedir
Çocuklarınızın Medyadaki Şiddete Maruz Kalmalarını Önlemeye Çalışın:
Televizyonda, sinemada ya da bilgisayar oyunlarında çok fazla şiddet izlemenin de çocuklarda saldırgan davranışlara yol açtığı bilinmektedir. Bir ebeveyn olarak çocuğunuzun izlediği şiddet miktarını kontrol altında tutabilmelisiniz. Aşağıda bazı öneriler bulacaksınız:
Televizyon izlemeyi günde 1-2 saatle sınırlandırmalısınız.
Çocuklarınızın hangi televizyon programlarını izlediklerini, hangi filmlere gittiklerini ve hangi tür bilgisayar oynadıklarını bilin.
Televizyon programlarında, sinemalarda ve bilgisayar oyunlarında izledikleri şiddet hakkında onlarla konuşun. Bu tür davranışların gerçek hayatta ne kadar acı verici olduklarını ve ne tür ciddi sorunlara yol açabileceklerini anlamalarını sağlayın.
Sorunların şiddet kullanmadan nasıl çözülebileceklerini onlarla tartışın.
Çocuklarınıza şiddet kurbanı olmayacakları yöntemleri öğretmeye çalışın.
Çocuklarınıza Şiddete Karşı Olmalarını Öğretin:
Şiddete karşı davranışlar sergiledikleri her ortamda çocuklarınızı destekleyin ve ödüllendirin. Arkadaşlarından birinin diğerine vurduğunu, küfrettiği, tehdit ettiği durumlarda çocuğunuza sakin ve kesin sözcüklerle nasıl tepki gösterebileceklerini öğretin. Şiddete karşı durmanın ve direnç göstermenin, daha çok cesaret gerektiren bir davranış oluğunu onlara söyleyin.
Oyunda acı hissedilmez!
Aileler, çocukların şiddet ve saldırganlık içeren oyunlardan zevk almalarına engel olmalıdır. Bilgisayar oyunlarında şiddete maruz kalanların, öldürülenlerin acısı, çocuklara anlatılmadığı için çocuklar şiddetin ve saldırganlığın kullanılmasının zararları hakkında bilgi sahibi olmazlar. Ayrıca bilgisayar oyunlarında çocuğun uygulanan şiddete ya da saldırgan davranışlara aktif katılımı ve bundan zevk alması söz konusudur. Ailelerin bu konuda çok hassas olması ve çocukların bu davranışlardan ne derece etkilendiklerine dikkat etmeleri şarttır.


Yazan


Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: ""Çocuk ve Şiddet" Neler Yapabilirsiniz?" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Alican KAYA'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Alican KAYA'nın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.