Özet: Bireyin statüsüne ve hakimiyetine tehdit oluşturabilecek bir deneyim olan sosyal dışlanma, potansiyel olarak testosteron seviyelerindeki değişikliklerin aracılık ettiği çeşitli davranışsal tepkilere yol açabilir.
Bu çalışma, utanma eğilimi düşük düzeyde olanların, dışlanma sonrasında testosteron seviyelerinde bir artış yaşandığında daha yüksek saldırganlık gösterdiğini, testosteronu azalmış olanların ise daha düşük saldırganlık gösterdiğini buldu. Bunun aksine, utanma eğilimi yüksek olan kişiler, testosteron dalgalanmalarına bakılmaksızın saldırgan davranışlarda anlamlı bir değişiklik göstermedi.
Bulgular, sosyal dışlanmaya karşı tepkilerimizin, utanma eğilimi gibi hormonal değişiklikler ve kişisel eğilimlerin karmaşık bir etkileşimi olduğunu gösteriyor.
Ana unsurlar:
- Sosyal dışlanma, baskınlık ve statü arama davranışlarını düzenlediğine inanılan değişen testosteron tepkilerine yol açabilir.
- Utanma eğilimi düşük olan bireylerde, dışlanma sonrası testosteron seviyesindeki bir artış saldırganlığın artmasına neden olurken, bir düşüş saldırganlığın azalmasına neden oldu.
- Utanma eğilimi yüksek olanlarda, dışlanmanın ardından testosteron seviyelerine bakılmaksızın saldırganlıkta belirgin değişiklikler görülmedi.
Kaynak: Sinirbilim Haberleri
Sosyal dışlanma son derece acı verici bir deneyim olabilir. Okul bahçesindeki izolasyondan yetişkin ilişkilerindeki sessiz muameleye kadar, dışlanmanın acısı yaşı aşar. Bu duyguların temelinde insanın sosyal bağlar kurma ve sürdürme dürtüsü olabilir; bu, diğer türlerle paylaşılan bir hayatta kalma stratejisidir.
Sosyal izolasyonun fiziksel ve psikolojik maliyetleri göz önüne alındığında, biyolojimiz bu tür olaylara sıklıkla güçlü tepkiler verir. Bu tepkideki kilit oyuncu, hakimiyet ve statü arama davranışlarıyla derinden bağlantılı bir hormon olan testosterondur.
Peki dışlanmaya karşı tepkilerimizi nasıl etkiliyor ve utanç duyma eğilimimiz oyunu değiştiriyor mu?
Arka Plan: Sosyal Dışlanmayı Anlamak
İnsanlar, öncelikle bu ilişkilerin koruma, kaynak ve üreme fırsatları sağlaması nedeniyle sosyal bağlantılarına değer verecek şekilde evrimleşmişlerdir. Sosyal gruplardan dışlandığında, birey yalnızca potansiyel kaynak kıtlığıyla karşı karşıya kalmaz, aynı zamanda ciddi psikolojik yaralarla da boğuşur. Benlik saygıları, ait olma duyguları ve algılanan kontrolleri tehdit altındadır.
Esas itibarıyla dışlanmak, bir rekabeti kaybetmeye benzetilebilir. Ortaya çıkan duygular yalnızca duygusal değildir; onlar aynı zamanda biyolojiktir. Bir steroid hormonu olan testosteron, yarışmayı kazananlar arasında yükseliyor ve belki de onları yüksek statülerini korumaya itiyor.
Ancak kaybedenler, daha fazla statü kaybını önlemek için potansiyel olarak geri çekilme gibi davranışlara yol açan bir düşüş görüyor. Sosyal etkileşim alanında dahil olmak bir kazanç, dışlanmak ise bir kayıp olarak görülebilir. Peki bu biyolojik tepki saldırgan davranışı öngörüyor mu?
Testosteron Bağlantısı
Testosteronun saldırganlıkla bağlantılı olduğu biliniyor ancak bu ilişki basit değil. Statü ve hakimiyete yönelik tehditlere yanıt veren bir çerçeve içinde işliyor gibi görünüyor. Sosyal hiyerarşideki konumumuz zorlandığında testosteron seviyeleri dalgalanır.
Evrimsel baskılardan etkilenen bu hızlı değişimler, kişinin statüsünü koruyan davranışları teşvik edebilir. Bu, testosterondaki bir artışın bireyi sosyal bir kazançtan sonra agresif veya baskın davranmaya itebileceği, bir düşüşün ise bir kaybın ardından geri çekilme davranışlarını tetikleyebileceği anlamına gelir.
Ancak mevcut araştırmalar karışık bir tablo çiziyor. Bazı çalışmalar, kazananlar ve kaybedenler fikriyle uyumlu olarak, dahil edildikten sonra testosteronda bir artış olduğunu ve hariç tutulduktan sonra bir düşüş olduğunu gösterdi.
Ancak diğerleri herhangi bir değişiklik veya hatta zıt etkiler bulamadılar. Bu nedenle testosteron-saldırganlık bağlantısının bireysel kişilik özellikleri de dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden etkilendiğini unutmamak çok önemlidir.
Utanç Eğilimi Girin
Bu kişilik özellikleri arasında bireyin sosyal veya ahlaki ihlaller olarak algıladığı köklü bir duygu olan utanma eğilimi öne çıkmaktadır.
Utanma eğilimi yüksek olan biri genellikle bu ihlalleri kendi karakterindeki temel bir kusurun yansıması olarak görür. Tarihsel olarak utanç, tehdit altındaki benlik duygusunu yeniden sağlamak için kaçınmaya ve geri çekilmeye yol açan yıkıcı bir duygu olarak görülmüştür.
Tersine, bazı araştırmalar utanmaya eğilimli bireylerin duygularını dışsallaştırabildiğini, bunun da başkalarına yönelik öfke ve saldırganlığa yol açtığını buldu. Anahtar nokta, bu utancın içselleştirilmiş mi (suçlama içe dönük) yoksa dışsallaştırılmış mı (suçlama dışa dönük) olduğudur. Peki bu karmaşık duygu, sosyal dışlanma bağlamında testosteronla nasıl etkileşime giriyor?
Araştırma: Utanç, Testosteron ve Saldırganlık
Son araştırmalar, özellikle utanma eğiliminin rolünü göz önünde bulundurarak, dışlanma sonrası testosteron-saldırganlık ilişkisine daha yakından baktı. Çalışma, sanal bir top atma oyunu olan Cyberball aracılığıyla sosyal içerme veya dışlanmayı deneyimlemek üzere rastgele atanan 167 erkeği içeriyordu. Maçın ardından saldırgan davranışları gözlemlendi ve öncesinde ve sonrasında testosteron düzeyleri ölçüldü.
Bulgular aydınlatıcıydı. Utanma eğilimi düşük olanlar için, dışlanma sonrasında testosteron seviyesindeki bir artış daha yüksek saldırganlığı öngörürken, azalma daha düşük saldırganlığı öngördü.
Temelde testosteron seviyeleri, algılanan “kazanma” veya “kaybetme” durumlarını yansıtıyordu. Bununla birlikte, utanma eğilimi yüksek olan bireylerin saldırganlık seviyeleri, testosteron dalgalanmalarından bağımsız olarak değişmeden kaldı.
Bu, testosteronun sosyal dışlanma sonrasında davranışı etkilediğini, ancak bunu en çok utanma eğilimi düşük olanlarda yaptığını gösteriyor. Utanmaya yatkın olanlar için, iç duygusal çalkantılar o kadar bunaltıcı olabilir ki, saldırganlık üzerindeki herhangi bir hormonal etkiyi geçersiz kılabilir.
Sonuç: Davranışı Anlamak İçin Çok Yönlü Bir Yaklaşım
Çalışma, insan davranışını anlamaya çalışırken hem biyolojik hem de psikolojik olmak üzere birçok faktörü dikkate almanın öneminin altını çiziyor. Sosyal dışlanma her duruma uyan tek boyutlu bir tepkiye yol açmaz. Hormonal tepkilerimiz ve utanma eğilimi gibi kişisel eğilimlerimiz iç içe geçerek karmaşık tepkiler üretir.
İlerledikçe, bu tür araştırmalar yalnızca insan ruhuna dair daha derin içgörüler sunmakla kalmıyor, aynı zamanda kişiye özel müdahalelerin yolunu da açıyor. Hormonlar ve kişilik arasındaki etkileşimin farkına varmak, sosyal dışlanmanın etkilerini ele almak ve kimsenin geride kalmamasını sağlamak için incelikli stratejiler geliştirmeye yardımcı olabilir.
Bu sinir bilimi, saldırganlık ve sosyal psikoloji araştırma haberleri hakkında
Soyut
Dışlanmış ve utanmış: Utanç eğilimi, davranışsal saldırganlığı öngörmek için sosyal dışlanma ve testosteron reaktivitesi ile etkileşime girer.
Sosyal ilişkilerden dışlanma, bireyin statüsünü ve egemenliğini tehdit edebilecek acı verici bir deneyimdir. Bu tür tehditlere yanıt olarak hızla dalgalanan steroid hormonu testosteronu, kişinin dışlanma sonrasında durumunu korumayı veya geliştirmeyi amaçlayan sonraki davranışsal eylemlerde (örn. agresif veya prososyal tepkiler) rol oynayabilir.
Ancak geçmiş araştırmalar, testosterondaki akut değişiklikler ile davranış arasındaki bağlantının bağlamla ilgili bireysel eğilimlere bağlı olduğunu gösteriyor. Sosyal dışlanma bağlamında, bireyin utanma eğilimi düzeyi (utanç yaşama ve itaatkar tepki verme eğilimi ile karakterize edilir), teorik olarak testosteronun neden olduğu saldırganlık ilişkisiyle ilişkilidir ancak henüz ampirik olarak incelenmemiştir.
İşte erkekler (N = 167) sanal top atma oyunu Cyberball’a sosyal olarak dahil edilmek veya dışlanmak üzere rastgele atandılar ve ardından saldırgan davranışlar, Nokta Çıkarma Saldırganlık Paradigması (PSAP) kullanılarak incelendi. Testosteron reaktivitesi, oyun öncesi ve sonrasında toplanan tükürük hormonu örnekleri aracılığıyla ölçüldü. Testosteron reaktivitesinin ve utanma eğiliminin Sibertop durumunun saldırganlık üzerindeki etkisini ne ölçüde etkilediğini incelemek için moderatörlü çoklu regresyon analizleri yapıldı.
Sonuçlar, Siberbol durumu ile testosteron reaktivitesi arasında önemli bir iki yönlü etkileşimin yanı sıra, utanma eğilimini de içeren üç yönlü bir etkileşimi ortaya çıkardı.
Utanma eğilimi düşük bireyler için, dışlama, testosteronda artış yaşayanlar arasında siber top sonrası saldırganlığın daha yüksek olmasıyla ilişkiliyken, testosteronda düşüş yaşayanlar arasında siber top sonrası saldırganlığın daha düşük olmasıyla ilişkilendirildi.
Bununla birlikte, utanma eğilimi yüksek olan kişiler için, dışlanma, testosteron düzeylerinde bir artış veya azalma yaşayıp yaşamadıklarına bakılmaksızın, saldırgan tepkileri anlamlı bir şekilde etkilemedi.
Bu bulgular, sosyal etkileşimde saldırganlığın nöroendokrinolojisi üzerinde bağlam ve eğilimin düzenleyici rollerine ilişkin anlayışımızı genişletmektedir.
Kaynak ve İleri Okuma: https://neurosciencenews.com/testosterone-aggression-shame-social-exclusion-24990/