This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
elveda gülsarı Kapak Düzeni: Nur-Olcay Okan Dizgi-Tertip: Ötüken Kapak Baskısı: Birlik Ofset Baskı: Özener Matbaası Cilt: Yediğim Mücellithanesi İstanbul - Aralık 1997 1 Yaşlı adam kırık-dökük bir arabaya binmiş geliyordu. Arabayı çeken taypalma yorga1 Gülsan da çok yaşlı ve bitkindi. Bir deri bir kemik kalmıştı. Önlerindeki yokuş yol, açılmış ince bir bağırsak gibi, ta belin oraya kadar uzanıyordu. İşte bu engin, çıplak ve ıssız bozkırda, kış günleri bora, kasırga eksik olmaz, yaz günlerinde ise cehennem sıcağı ortalığı yakar kavururdu. Bu dik yokuşu ağır ağır çıkmak, Tanabay'ın pek gücüne giderdi. Hiç sevmezdi yavaş yürümeyi. Yavaş yürümek bir işkence idi onun için. Gençliğinde, ilçe parti komitesi toplantılarına katıldığı günlerin dönüşünde, bu yokuşa geldiği zaman, kamçıyı basar, atını dörtnala sürerdi. Ama bir öküz arabasına binmiş ise, yoldaşlarını arabada bırakıp yere atlar, şekpenini2 omuzuna atar, başlardı koşarcasına yokuşu 1 Taypalma yorga: Yorga atlaryorgalama biçimlerine göre "yol yorga", "kiytin yorga", "şaldır yorga", "sapkın yorga", "koy yorga", "su yorga" ve "taypalma yorga"... gibi adlar alırlar. "Su yorga" ve "taypalma yorga" dünyanın en değerli binek ve yarış atlarıdır. "Taypalma yorga" ve "Su yorga" dörtnala koşmasını bilmeyen ama dörtnala giden yarış atlarını geçen, güzel yürüyüşlü, hızlı, binicisini hiç sarsmayan, su gibi akıp giden, uzun mesafe koşusunda eşsiz bir at cinsidir (çevirenin notu). 2 Şekpen: tnce yün kumaştan, elle dikilmiş, uzun, bol bedenli üst giyimi. 6/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/7 tırmanmaya. Sanki düşmana saldınyormuş gibi öfkeyle ileri atılır, yokuşun beline varıncaya kadar hiç durmazdı. Sonunda nefes nefese yokuşun beline, artık inişin başlayacağı tepeye varınca, "oh be!" derdi kendi kendine. Ciğerleri körük gibi şişip inerek, yüreği kafesinden çıkacakmış gibi çarparak, orada oturup biraz dinlenir, ta aşağıda ağır ağır gelen arabaya bakardı. O bir türlü ilerlemek bilmeyen arabada oturmaktansa, böylesi çok daha iyiydi onun için. Rahmetli Çora, o zamanlar, arkadaşının bu sabırsızlığına, tezcanlılığına güler: - Senin işlerin neden uz gitmiyor biliyor musun Tana-bay? derdi. Çok tezcanlı, çok sabırsız oluşundan. Vallahi ondan! Aynı anda 'hem havadakini kapmak, hem yerdekini yalayıp yutmak' istiyorsun. Dünya çapındaki bir devrimin hemen gerçekleşmesini diliyorsun. Öyle bir çırpıda olmaz bu işler. Dünya devrimi şöyle dursun, sen bizim şu eski Aleksandrovka yokuşunu bile araba ile ve araba yolundan tırmanmaya tahammül edemiyorsun. Arabadan atlayıp iniyor ve arkanda seni kovalayan iri bir aç kurt varmış gibi başlıyorsun koşmaya. Ne yararı oluyor bu telâşın? Tepeye ilk varan sen olunca ödül mü veriyorlar? Yine ©rada oturup geriden gelenleri
2
cizgiliforum. çoktan gücünü yitirmiş. Şunu iyi bil dostum. Dokuzyüz otuzlu yıllarda hep birlikte yürüdükleri. dünyanın çember gibi yuvarlanıp üstüne üstüne geldiğini. yola beraber çıktıkları arkadaşlarından kimse kalmamıştı. Uzayıp giden bozkırı aşacak. Aslında ne yavaş yürüyordu. çevresindeki her şeyin birbirini kovalarcasına akıp geçtiğini Tanabay nereden bilecekti? Önündeki uzun yol. son günlerini yaşıyorlardı. hayvanları sarhoş eden otsu bitki. ank yüreği sızım sızım sızlıyor. eskimiş hamutun keçesini delip çıkan sivri bir şey. Itakırdıyordu. Taypalma yorga Gülsarı'nın. göğsünün sol yanını pek acıtıyordu. zaman zaman kapkara.www. Hayvanın menduvana1 otu yemiş gibi başının döndüğünü. Bu defa Tanabay. yaşlı. Bugünün gençleri ise otomobile biniyorlardı. Gülsan'ya. Bunları da bilemezdi Tanabay. o da dayanılmaz bir acı veriyordu. belki bir diken. Bu uzun yolda at yorulurdu elbet. Bunların bazıları savaşta. ne de hızlı. Kocayınca insan uysallaşı-yor. Sonunda nasıl olsa varacaklardı eve. dipsiz bir uçurum gibi görünüyordu. yüreğini sızlatan ağır düşüncelere dalıp gitmekten* kendini alamamıştı. beynini dplduran.com. Aleksandrovka yokuşuna nasıl çıktığının farkında bile olmamıştı. başkalarının da gelmesini. Bir kısmı da iyice kocadıklan için evlerinden çıkmaz olmuş. Daha epeyce yol vardı önlerinde. bazıları eceliyle ölmüştü. Omuzundaki nasırın üzerinde açılmış küçük bir 1 Menduvana: Güzel kokulu. çok eskiden. gözlerinin karardığını. Ne olurdu yorulmuşsa? Bundan daha kötü seferleri.. Kötü-rüm bir atın çektiği eski bir arabaya binip Tanabay'a eşlik edecek kimse kalmamıştı artık. Yeni sürülmüş ve yağmur emmiş bir tarlada yürür gibi. 8/Elveda Gülsan yara ateş gibi yanıyor. dünya devrimini tek başına gerçekleştiremezsin. Tanabay atın yorulmaya başladığını anlamıştı ama. boynunu sıkan hamut nefes almasını daha da güçleştiriyordu. yavaş yürümeyi alışkanlık haline getiriyordu. Aleksandrovka yokuşunu son defa tırmanmakta. son adımlarını atmakta olduğunu Tanabay elbette bilmiyordu.enginel elveda gülsarı bekliyorsun. Ne zaman söylemişti Çora bunları? Çok. Artık yola yalnız çıkıyordu. belki bir çivi ucu. köşelerine çekilmiş. Ters dönmüş paldımın kenarı sağrısına batıyor. seninle beraber olmalarını beklemek zorundasın. İleride uzayıp duran ulu mor dağlar ise koyu-kara bir bulut idi. sarı-beyaz çiçekleri olan.. Arık hayvan. bütün bunlara dayanarak yürümeye çalışıyordu. Varsın biraz yorulsun-du. Atı kendi haline bırakmıştı. Atın. ayaklarını da zor kaldırıyordu bastığı yerden. Bu eski ve bozuk yolda arabanın tekerlekleri gıcırdıyor. daha zorlu yolculukları da olmuştu. sonra kanala gelecek. Karamsar düşüncelere dalmış Tanabay ara sıra dizginleri sallayıp 3 . dağların eteğinden döne dolana gideceklerdi.
Yılkılar da 4 . kulaklarını kısarak gelen üyir1 aygırı daha fazla uzaklaşmasını engeller. Uzun yeleli anasından ilk sütünü emdiği. biraz daha. O bozuk yolda arabanın tekerlekleri takırtılarla döni meye devam ediyordu. gövdeleri aşağıda yürürlerdi sanki. Oh. er başına gün vursa çizmesiyle su geçer? Elveda Gülsan/9 mesi. dört ayak üstüne kalkıp onun peşinden koşmaya başladığı günden beri. O günlerde yılkılar. yine de anasının memesini bırakmaz. Bu san kuluncuk. Gülsan'nın sönmeye başlamış bir mum gibi cılız ışıklı belleğinde. güneş ve ışınları gözünün önüne geliverdi. bir mut-: luluktu onun için. taypalma yorga Gülsan. Şimdi. Gülsan da o haline rağmen. onu geri çevirirdi. bir yudum daha içerdi. Gülsan'nın uzun yeleli anası da ona sıcacık bir süt bulutu gibi görünürdü. Kara toprağın toynaklarının altında kaydığım hisset1 At başına gün vursa ağzındaki gemiyle su içer. gökyüzü. Gökyüzündeki güneş de artık dağdan dağa kişneyerek koşan bir kızıl aygır değildi. hep batıya bakıyor ve batıdan batıyordu. bütün dünya vardı. Sonra. . göle yansıyan gölgeler gibi. Yemyeşil çayırları. yeryüzü. böylesine ağır varmamıştı. Böyle düşünmek Gülsan'ya küfretmek olurdu. güneş ışıklannı kovalardı. kendine özgü o '• güzel yorga gidişini hiç bozmamıştı. ama bir adım attıkça çizgi de bir adım geriliyordu sanki. Bütün bunlar eskidendi.www. O taypal-ma yorgalığı sayesinde çok güzel günler yaşadı. Bugüne kadar.. takırdıyor-du.. Hepsi geçip gitti.com. ne kadar dolgun.. ayakları yukarıda. anasımn bir süt bulutuna dönüşmesini nasıl da severdi! Memeleri ne kadar yumuşak. Bir türlü sıyıra-mıyordu kendini o ağır düşüncelerden. yüksek dağlan. sütü nasıl da tatlıydı! Anasının sütü boldu ve kuluncuk sütten boğulacak kadar çok içerdi. i Doğuştan taypalma yorga bir at idi Gülsan. sanki yakalayacakmış gibi. bayırlan. dünya ve onunla birlikte her şey değişmişti. Hep doğudan doğuyor. Başını karnının altına sokup o sütü içmek. düş kadar güzel o dünyayı. o taypal] ma yorga yürüyüşüyle devam ediyordu yoluna. çırpınıyordu.enginel elveda gülsarı atı yüreklendirecek bir şeyler söylüyordu ama. Oysa bugün "At başına kün tavsa avızdıkpen su işer.cizgiliforum. kendisi. son koşusunun bitiş noktasına ulaşmak için zorlanıyor. Bu güzel yürüyüşlü yorganın bir gün arabaya koşulacağını o zamanlar hiç kimse aklından bile geçirmezdi. Çizgi hep bir adım ötesindeydi. ne tatlıydı anasının sütü! Yazık ki o günler göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçmiş. belli belirsiz anılarını uyandırdı: Çok gerilerde kalan o güneşli yaz günlerini hatırladı. anası. bütün ilgisi bundan ibaret kalıyordu. Bozuk yol üzerinde tekerlekler takırdıyor. Karnı iyice doyardı da.. O Gülsarı denilen saf kuluncuk da. o bitiş çizgisine hiç böylesine yavaş. er başına kün tuvsa etigimen su geşer'^diyen atasözünü doğruluyordu Gülsarı'nın durumu. doyulmaz bir zevk. ama çok kötü günleri de oldu. Ah ne güzeldi o günler! Anasının bir yudum sütünde. Hey güzel günler hey! Bir dağdan öbür dağa kişneyerek koşan aygır gibi.
Zaten sütü de kalmamıştı. Tanabay dizginleri bıraktı. Toynakları. canını yakıyordu. sürü başı aygırdan başka. Uyuşan bacaklannı gererek ve 5 . cabağılar bulunur. Küçücük bir kulun olduğu zamanlardaki gibi anası onu kişneyerek çağınyor. Gülsan. Ancak şimdi. yeşil çayırlar. gözlerine ve burun deliklerine kar taneleri giriyordu. Gülsan. O. ama o. gerçek değildi. ama bu öyle halsiz bir kişneyiş idi ki sesini kendisi bile duyamadı. o yemyeşil çayırlar. gözlerinde kıvılcımlar parlayıp güneşi dağdan dağa atlarken görünce. 10/Elveda Gülsan na sokulacak olsa.com. Bu sürüde.cizgiliforum. yaklaşıyorum samyor. O erişilmez yazın güzel dünyası ağır ağır batıp gitti. onu bekleyen anasına sesini duElveda Gülsan/11 yurmak için olanca gücünü toplayarak kişnedi. uzun yeleli anasının karaltısını hâlâ görüyordu. o tuhaf eski dünyaya yeniden dönebilmek için boynundaki hamutu silkip atmak. dişi atlar ve erginleşmemiş dişi ve erkek taylar. tipiler arasında kayboldu.:. Gülsarı'nın anası uzun yeleli kısrak da artık ona pek yüz vermiyordu. O ulu ve dumanlı dağlar.enginel elveda gülsarı ayaklan yukanda. iyi-kötü günleriyle uzun yıllar sürecek bir hayat yolu böyle geçecekti ve şimdi de bu yolun sonuna gelmiş bulunuyordu. kulunlar. birer birer yok oldular. oraya varmak için canını dişine takarak ilerlemeye çalışıyordu. Kan ter içinde kalmıştı. Sulanan gözleri karan-yor. Bir yandan ateş gibi yanıyor. O uzun ömür boyunca sırtından eyer düşmemiş. hiç gelmemişti o yollann sonu. Yavaşça arabadan indi. San yorga olduğu yerde durdu. kulakları uğulduyordu. Onu bırakıp gitmek istemiyordu anası. şanltılı dereler. birer birer gözlerinin önüne geliverdi. yılkılar kuyruklanyla ona sürtü-nerek geçiyor. onu iki yanından arabaya bağlayan kayıştan koparmak istiyor. o görkemli. Bu da ona dayanılıriaz bir işkence oluyordu. ama görüntü ondan uzaklaşıyordu. bir zamanlar yemyeşil olan çayın ezip çiğniyor. kaba yeleli anası tavlı kısrak. Ama gözlerinde canlanan o dünya bir görüntüden ibaretti. o bir üyir yılkı. Emmek için yanı1 Üyir: Başında bir aygır bulunan ve en çok elli kadar attan oluşan yılkı sürüsü. Artık. öyle güzel geçen bir yaz mevsimini bir daha ömrü boyunca hiç görmedi. çöpler yüzüne çarpıyor.www. Gülsan. Yılkılar da dörtnala uzaklaşıp gittiler. gövdeleri aşağıda yürümüyordu artık. Tekerleklerin gıcırtısı duyulmaz oldu. otlamayı. güneşli günler. başı dönüyor. ayağının altında yer sarsılır gibi olunca. karnını otlayarak doyurmayı öğrenmek zorunda kaldı. Hamutun altındaki yaranın zonklamasını da hissetmiyordu şfmdi. Sonra birden tipi dindi. Ulu dağlar. bir yandan da soğuk rüzgâr karşısında tiril tiril titriyordu. Ve. gözlerinin önüne çöken sis perdesini delip geçecek gücü bulamıyordu kendisinde. Onu çağıran. bacakları titriyor. nice nice insanları taşımıştı. Ama. çakıllann üzerine basınca garç-gurç sesler çıkarıyordu. sırtını ısırıyor. Savrulan otlar. o eşsiz güzellikteki yaz günleri bir daha canlandı gözlerinde. nice nice yollar tepmiş.
Ama o evde mi! 6 . batıya doğru baktı. Toprak daha çözülmemişti ve rüzgâr sazlıklardan eski karın hafif kokusunu getiriyordu. Güçsüzlükten ve soğuktan zangır zangır titriyordu. ne giden. Yorganın haline bakarak: Vah vah! dedi. Taypalma yorganın dudaklan kımıldadı ama otu ağzına alamadı. Geceyi orada geçirmeli. O zaman. ye biraz.com. Yanm kucak kuru otu." Gerçekten de iyi etmemişti. Yolun ortasında kalakaldım. şimdi ter ve kirin kan-şımıyla koyu kahverengindeydi.cizgiliforum. Geç vakitte yola çıkacağına. Gocuğunun yeniyle hayvanın burnunu ve boynunu sildi. atı dinlendirmeliydi. Bozkır hâlâ donuk. Düzde. Ne oldu sana? İncecik boynunu dik tutamayan at. hiçbir canlılık. Tanabay bir avuç otu hayvanın ağzına uzatü: . sabahı beklemesi. çevresine bakındı. döke saça atın önüne getirip koydu. hamutunu. karışık kır sakalını yukarıya kaldırarak. feri sönmüş ve bomboştu. cılız ışığını belli belirsiz gösteriyordu. pek acıklı bir halde duruyordu. Yalnız vadilerin kuytusunda ve kamışların gölgesinde. yola erkenden çıkması gerekirdi.www. Bir zamanlar altın şansı olan tüyleri. Tanabay bu durumu görünce ürperdi. Hayvanın. sert ve cansızdı. kurt yelesi gibi görünen erimemiş kar kalıntıları vardı. O kirli ter. ince bir bulutun üzerinde. Uzaklarda çep-çevre dağlar vardı. Çaresiz arabanın yanına döndü. Tanabay telaşlandı. Oysa Tanabay yola öğleden epeyce sonra çıkmıştı. kaldıramadığı başını hamuttan sarkıtmış. yamaçlarda karlar erimişti. "Şimdi ne ileri gidebilirim ne de geri. kendi aceleciliğine de kızıyordu şimdi. Tanabay atın gözlerinin içine bakınca üzüntüden yüzü sapsan oldu. Onu oğlunun evinden bir an önce çıkmaya mecbur eden duruma da. Yıbn bu mevsiminde gelip gidenler çok az olurdu zaten. bir hayat izi göremedi. Sonra kolanını çözdü. Aü iyice yorup bu hallere düşmesine sebep oldum. yan yumuk gözleri yuva-lanna gömülmüş. Ka-burgalan inip inip kalkıyor. Hava bozacak gibi değildi ama yine de soğuk vardı ve insana güven vermiyordu. Gocuğunun eskimiş yenini gözüne siper ederek. ank böğrü körük gibi şişiyordu. Bı» mevsimde yapılacak iş miydi bu? Belki bir motorlu araç görürüm diye bir tümseğe çıkıp baktı.enginel elveda gülsarı suratım asarak atın başına gelip durdu. yolda gelip gidenlere rastlayabilirdi. " O kadar da zorlamamıştım" dedi Tanabay. Şubatın sonuydu. Güneş uzakta. "Böyle olacağını bilsem hiç bugün yola çıkar mıydım?" diye hayıflandı. yüreği sızladı. Dağlara kadar uzanan bozlar yolunda ise İ 12/ElvedaGülsarı ne bir gelen vardı. ne oluyor sana? dedi. gemini çıkardı. karnından ba-caklanna. Yapış yapış salya içinde olan gem sımsıcaktı. Hemen arabaya koşup yiyecek aradı. Issız kalmış bir qyin pencereleri gibi olan o gözlerde Tanabay. Tanabay.Al. toynaklanna kadar çizgi çizgi iniyordu. Ama Gülsan ota ağzını bile sürmedi. Ama hiçbir şey yoktu görünürlerde.
neyin var?" Parmaklarını yelesinin altından sokup kulak dibini tuttu. Hay haddini bilmez hay! Gözü hep yukarılarda.. "Asla! Asla kalmazdım. vallahi ağzını açmaz. Ne diye nefes tüketiyo-rum|ki! Bugünkü gençlerin hepsi öyle! İnsanlar çok değişti artık. başkarma olmak istiyor. sana ne bundan!" Arabanın etrafında dolanarak bir kez daha tekrarladı: "Bu seni hiç ilgilendirmez. gece yakın. sen çeneni açma!" diyordu durmadan. iyice büzülmüş.. gün boyu arabanın etrafında dolanıp dura14/ElvedaGülsan mayacağını. hele şu koI Elveda Gülsan/13 camış çağımda.Ne oldu sana? Neyin var? diye hayvana iyice sokulunca. kurumuş ağaca benzeyen ayaklarını birleştirmiş. Basbayağı korkuyor karısından. Kadın: Babanı istemiyorum. gece yansına doğru çay kenanndaki orman kulübesi ne 7 . bilmediğin konularda çeneni açma sen!" Başka söz bulamadığı için "Sen karışma. Baş olmak. hırslandıkça da bir ateş basü ve gömleğinin yakasını çözüp derin derin solumaya başladı.. kocasının babası değil miyim? Ama çenesi durmuyor! . at bitkin. Gelini burada olsa.. Sonra ne yapacağını bilemeden arabanın çevresini hızlı adımlarla dolandı. Gülsan. Oğlunun evindeyken gelini ile tartışmamak için kendini tutmuş. hepimiz yaşlandık. babamızın. Atı ve arabayı orada bırakıp yayan yürürse. yılkı çobanlığı yapacak olduktan sonra.Ömür boyu koyun çobanlığı.. iş isterlerdi. Yelesinin bu kadar seyrelmiş ve hafiflemiş olduğunu görünce içi burkuldu: "Çok kocamışsın. öylece duruyordu. ne akılla partiye üye olursun?. onun da karısından geri kalır yanı yok! Karısı konuşurken o yere bakıyor ve ağzını açıp tek kelime bile söylemiyor.enginel elveda gülsarı Tanabay öfkeyle elini kaldırdı. dese.www. Ne yapacağını bilemiyor. yola yayan çıkar yine de geceyi o evde geçirmezdim" diye söylendi.cizgiliforum. hiçbir şeye karar veremiyordu. vakit geçirmemesi gerektiğini düşündü ve yine atın yanına gitti. dostumuzun. çok mu hastasın? Neyin var arkadaş. ağzını açmamıştı. nasıl olursam olayım. O zaman işlerin nasıl olup bittiğini sen nereden bileceksin a budala gelin! Şimdi dilin bir karış. "Bir kadın kaynatası ile öyle mi konuşur? Ne olursam olayım. çok! Tanabay söylendikçe hırslandı. . saygıda kusur etmezdik. Oysa varacağı yer uzak. hepimizin sonu bu" diye söylendi.Bak sen şu ka-nnın dediğine! Oğluma gelince.com. çıkaran da. konuşursun elbet! Okutup adam ettik çünkü sizi! Oysa bizden lâf değil. Bütün bunları unutmuştu o anda. yelen iyice seyrelmiş. iş! İş yaparken de babamızı yüzüstü bırakmazdık biz. onun ağır ağır inlediğini işitti. 'artık işe yaramazsın1 diye kovulacak olduktan sonra. Ama şimdi patlamıştı. aklından geçen bütün bu acı sözleri şamar gibi patlatırdı suratına: "Beni partiye kabul eden de sen değilsin. Sonunda. anamızın. "Uyukluyor müsün. hatta komşumuzun köpeğinin bile yaptıklarından sorumlu tutulurduk. Benim partiden çıkanlmamla ilgili söz söylemek sana düşmez! Bu benim bileceğim iş ha gelincik. düşmanımızın. Hee. Buz gibi soğumuştu kulakları. koşumu yine üzerinde.
16/ElvedaGülsan başlamıştı. Bu kulübenin bir buçuk kilometre yakınında su işlerine bakan görevlinin kulübesi de vardı. . Tanabay gözlerini karısından kaçırarak: . size bir at vereceğiz.cizgiliforum. örtülü kora.enginel elveda gülsarı ulaşırdı. İstediğini yap. kış günlerinde ise çobanlann bu otlan vaktinden önce almalanna engel oluyordu. Gülsan'yi zor tanıdı: . Bu atla ilgili bazı anılan vardı. dedi Tanabay'ın baybişesi1 dalgın dalgın başını sallayarak. yaz günlerinde otların biçilip demetlenmesine gözcülük ediyor. benden sana izin! . anı gitmiş vahi kalmış bir iskelet mi? .Bunda şaşılacak bir şey yok. her şey eskir. her canlı yaşlanır.Aksakal. Nesi varmış tanınmayacak? diye bir şeyler geveledi. . bir zamanlar siz biniyor-muşsunuz ona. nelerden söz ediyorsun? diye elini sallayan Tanabay konuyu kapadı ve dışan çıktı. yemek ısıtsana. Sonra alaylı bir gülümseme ile ekledi: Belki yine yorgaya binip gece seferlerine çıkmak istersin. unutmamıştı demek. Kansı ile beraber orada oturuyorlardı. Bizim durumumuz ondan farklı mı sanki? Zaman kimseyi kayırmaz. olarak belirlenir. demişti..Gülsan'nın ta kendisi. Hayvana çok acımış "Ben bu atı almam" diyememişti. hanımefendisi. o binile binile binilmez hale gelen yorgaya bakarak. Kansına karşı işlediği bazı kusurları olmuştu.com. Karısı.Amaan sen de. Geçen güz Tanabay.Ben de onu demek istiyorum zaten. Tanabay oraya yöneldi. Sen söylemesen onu asla tanıyamazdım. Buranın yeni başkarması genç tarım mühendisi onu görünce: . bir iş için hayvanlann kışlağı olan merkeze uğramıştı. Birden fazla e.. At korası. onu tanırsınız. Atı yedeğine alıp evine doğru yola koyuldu. Yaşlı bir at ama işinizi görür. açık kora. Tanabay burada. açlıktan ölüyorum ben! .. Ama Tanabay bir türlü dönmüyor. ifadesidir.Şaştım kaldım doğrusu. Gülsan Gülsan iken. hem tavla anlamına gelen hayvan barınağıdır. olduğu zaman birinci eş. . Tanabay da Tanabay idi. Onun için konuyu değiştirmek istedi ve kansına çıkıştı: . baybişe yemeği ısıtmaya 1 Baybişe: Evin hanımı. Gençti..www. Yaşlı kadınlara saygı hitabı.Gidin görün. at korasına1 bir uğrayın. hem ahır. Orada. Karısı kapının önüne çıkarak seslendi: 8 . atın yemiyle uğraşıyordu.Haa! Bu gerçekten Gülsan mı? diye şaştı kaldı. Bacadan duman tütmeye..Niye dikilip duruyorsun. Bunlan kurcalamanın hiçbir yaran olmazdı şimdi. Ata ot vermek için samanlığa gitti. o ünlü yorgayı o halde görünce yüreği sızladı. Elveda Gülsan/15 leştirdi" dedi.Nasıl bir at vereceksiniz. "Demek kader bizi bir kez daha bir1 Kora: Hem ağıl. koyun korası. Karısının o olayları unuttuğunu sanıyordu.
Kansı o geçmiş olaydan bir daha söz etmedi. ağır ağır dağ yoluna koyuldu. dedi. "Dur hele.Hadi yavrum... zor yiyordu yemini.enginel elveda gülsarı . Evet evet. bir durup bir giderek eve varırız değil mi? Bir vardık mı. öbür yansım da ufalayıp atın ağzına tuttu. Elveda Gülsan/17 . Tanabay ve Gülsan ilk kez savaştan sonra karşılaştılar. O çuvalla gelinine patates götürmüştü. Onbaşı Tanabay Bakasov. Şimdi ne yapacaktı? Atı yolun ortasında bırakıp gitmeye gönlü elvermiyordu.. Tanabay'ın titreyen eline atın salyası aktı.Hadi Gülsanm. Kansı yolda yemesi için pişi koymuştu o çıkına. gayret et yavrum. yemek ısındı da soğudu bile. Tanabay da ölmemiş." Tanabay kamçının sapı ile arabayı karıştırarak dipteki boş çuvalı çıkardı. Bizim baybişe ile ben seni yine iyileştiririz. at elini cüzdanına!" diye karşılamışlardı. kış boyunca ata baktı.. Gerçi artık genç değildi ama yaşlı da sayılmazdı. Japonya'nın tesliminden sonra terhis olup yurduna dönmüştü. Gülsan biraz durduktan sonra ağzındaki kırıntılan çiğnemeye başladı. satıcı kadınlar onu "Hey ihtiyar. "Kaç yaşındasın Gülsan? Yirmi yaşında mı? Yoksa daha mı fazla. Yaşlı adam ve yaşlı at. işte bugün. yürü. bir ayağını kaldırıp ağırlığım öteki ayağına verdi. Salya sıcaktı ve bu Tanabay'ı sevindirdi. ye Gülsanm. takılmak için söylüyorlardı çünkü.Ne yapacağız Gülsan? Burada böyle kımıldamadan duracak mıyız? dedi. gel artık! dedi. Ama Tanabay onu yemeyi unutmuştu. Bundan sonra atı yularından tutup yürüttü. O zaman Tanabay kırıntıları kendi eliyle soktu hayvanın ağzına. O zaman Tanabay. Durmak işimize gelmez. Ama. At kımıldadı. Bir defasında araba ile gelirken mayına çarpmışlar. Gülsan pişinin kokusunu derin derin içine çekti ama ağzına alıp yiyemedi. Savaş yıllannda 9 . Tanabay güz boyunca. yürü! At hareket etti. Tanabay atla beraber yürürken "artık gücü kalmadı zavallının" diye düşündü. . onun şoku ile epey sarsılmıştı. Gülsan'nın dişleri iyice aşınmıştı. Cepheden cepheye koşarak tam altı yıl askerlik yapmıştı. böyle bir iş gelmişti başlarına. Onu kepek lapası ve kıyılmış pancarla besledi. Kadınlann 'ihtiyar' demelerine aldırmadı. Sonra yorgayı eliyle hafifçe dürttü. Sonunda yurduna dönüp trenden indiği zaman. Çuvalın içindeki küçük bir çıkını aldı. yirmiden fazla senin yaşın. korkulacak bir şey kalmaz. Doğu Cephesinde de çarpışmış.com. Batı Cephesinde de. Yine de onu canlandırıp güçlendirdiğini sanıyordu. tekerlekler gıcırdadı. ..Hey. Boşuna dememişler "Kırk yıl kırgında kalsan.www. bak aklıma ne geldi.. Tann onu korumuştu.cizgiliforum.. araba sarsıldı. Başka bir sefer de göğsünden yaralanmış ve hastahanede iki ay tedavi gördükten sonra kendi birliğine yetişmişti. . ecel gelmeyince ölmezsin" diye.. Pişinin yarısını kendisine ayırdı. Ne gereği vardı artık. biraz gayret edersek.
Öyle hızlı dövüyordu ki. Bunun için savaşmamış mıydı? Kan ve ateş arasında canını dişine takmamış mıydı? Savaş bitmiş. Çalışırken o çekiç sesleri arasında günlük sıkıntıları unutup gidiyordu Tanabay. dik. tadını unutmuşlardı. O güne kadar olup bitenlerin. ara sıra bugün bile duyar gibi oluyordu.www. Şimdi ikisi de evliydiler ve çocuklan vardı. zaferi kazandık. çektiği sıkıntıların önemi yoktu artık. Tanabay kendisi için asıl hayatın yeni yeni başladığını düşünüyordu. Kolhoz. Oğlu sekizine basmış ve okula başlamıştı. Yazlan sik sık ve topluca kendisini ziyaret ederlerdi. Ne var ki oğlu hayırsızın biri olup çıkmıştı. Gençliğinde bir demirci yanında çalışmış. Savaş bittikten.com. gerçek ve tatlı hayat asıl şimdi başlayacaktı. Büyük kızının kocası kamyon sürücüsüydü. dağda yaşayan kocamış kaynata ve kaynanasını görmek. Ondan sonra doğan çocuğu da kızdı. Ama Tanabay "Dür. saygılarını sunmak ve gönül almak için gelirlerdi. gönlü gençti. bu işin ustası olmuştu. gücükuvveti yerinde. hafif kırlaşan sakalı bıyığı ile biraz yaşlanmış görünse de. Ama bu başka bir hikâye.. Gönlü hoş ve iyimserdi.. diyordu. Onları unutacak. Evde hasretle bekleniyordu. yendik. 10 . Örs çın çın ötüyor. Kadınlar eskimiş oto lastiklerinElvedaGülsan/19 den yapılmış ayakkabıları giyiyorlardı çıplak ayaklarına. Büyük istasyonlarda maksimkalan (asker getiren katar) bando-mızıka ve coşkun bir neşe ile karşılamışlardı. O sesleri.enginel elveda gülsarı güneş ve soğuktan yanmış.cizgiliforum. zafer kazanıldıktan sonra köyüne dönerken. Dünyaya yeniden gelmiş gibiydi ve artık yalnız geleceği düşünüyordu: Çoluk-çocukla kaygısız bir hayat yaşamak için önce başlarını sokacak bir ev yapacaktı. çocuk başı kadar büyük bir çekiçle. sabahtan akşama kadar. O zamanlar açtılar. yaklaşma!" der gibi çekici indirdikçe bütün bu sıkıntıları da uzaklaştınyordu sanki. düşmanı yendik. demir dövmüş. Terhis olduktan bir yıl sonra kansı ona güzel bir kız çocuk doğurdu. Ve çekiç cevap verir gibi tekrarlıyordu: "Yendik. Tanabay her darbeyi indirişte. yüzü kınşmıştı. kızgın demirden kıvılcımlar saçılıyordu. zafer kazanılmış olduğuna göre. usta yoldaşı o kor gibi madeni çevirecek zaman bile bulamıyordu bazen. Doğrusu kendisi de. nice nice güçlüklere göğüs germesi gerekecekti. hep çalışacaktı. önünde hiçbir engel kalmamıştı. Çocujdar nice zamandır şekerin yüzünü bile görmemiş. gırtlağına kadar borca batmış ve banka bjr kapik bile vermiyordu artık. * Ama Tanabay öyle düşünmekte. Kılık kıyafeti. Bu damadı bütün ev halkım kamyo18/ElvedaGülsan na bindirir. geleceği toz pembe görmekte pek acele ettiğini şimdi çok iyi anlıyordu. Bundan başka bir amacı yoktu. Gelecek için daha yıllar yılı kan ter içinde kalıp fedakârlık etmesi. örsün üzerindeki kızgın demiri hiç durmadan dövüyordu. Savaştan sonra aynı işi yapıyor. hu-ha! hu-ha! diye nefes alıp veriyor ve bir yandanJla düşünüyordu: En önemlisi savaşı kazanmış olmamız. yaMaşma! Dur. çıplaktılar. Sonra bu yuvada herkesin mutlu olması için çalışacak. karısı da kızlarından çok memnundular.
Çora. Savaşın başından sonuna kadar ve savaştan sonra da hep bu görevde kaldı. Çora iyice zayıflamış. Merhum Çora o zamanlar kolhozun başkanı idi. Yılkılara bakmanın aksakalların işi olmadığını. Gece-gündüz. zenginlerin. koparıp ayıramam diye korkuyordum. eskiden beri iki can dost idiler. O zamanlar Çora köyün yakışıklısıydı.Ben senin çekice yapışıp kaldığını sanıyor. onların bu işin üstesinden gelemeyeceğini sen de bilirsin. Çora ile o. "Peki nerdeler. dedi Çora İhtiyarlar. "Çalışmaya çoktan başladılar. dinlediği siyasî nutuklardan öğrenmişti. Temmuzun sıcağında bile o eski yün yeleğini çıkarmıyordu üzerinden. Bu yüzden toplantılarda sık sık yerinden fırlar. koşturmak kolay mı? Dervişbay'ı hatırlıyor musun? At üstünde donup öldü zavallı. yani komünizm idealine karşı çıkanlara gereksiz bir hoşgörü göstermekle suçlardı. Tanabay daha savaştan döndüğü gün anlamıştı bunu. herkese iyi davranan bir gençti. Tanabay'ı razı etmek için demirci dükkânına kendisi gelmiş ve arkadaşını razı ettikten sonra ona: .www. Mallarına el koyacakları kişilerin listesini beraber hazırladılar. Beli 20/Elveda Gülsan bükülmüş. "Peki yılkıya kim bakacak? Biz ölelim diye mi bekliyorlar? Zaten bir ayağımız çukurda!" Ben çok üzüldüm ve utandım. karşıt görüşte olanlara. Eskiden. askere giden gençlerin dönüp dönmediğini sordular.enginel elveda gülsarı dik. kulakların (toprak sahiplerinin) mal ve mülklerini bu kolhoza katmaya birlikte karar vermişlerdi. demir atölyesinin yakınındaki arkın kenarına çö-mellp oturmuş. Can dostu Çora razı etmişti onu bu işe. Çora'dan başka hiç kimse Tanabay'ı demirci dükkânından aşırıp yılkıcı olmaya razı edemezdi. Hatırlıyorsun değil mi? Savaş başlayınca biz bu ihtiyarları yılkıya bakmaları için dağlara göndermiştik. zayıflamıştı.İki gün önce dağa gidip geldim. O zamandan beri çalışıyorlar orada. Tanabay onunrişte bu yumuşaklığını beğenmez. pek yaşlanmış. dik!" O günlerde böyle düşünen yalnız Tanabay değildi. Yumuşak huylu. bir deri bir kemik kalmıştı.com. Sağ kalanların hepsinin döndüğünü söyledim.cizgiliforum. gazetelerden okuyup öğrendiği cümlelerle ve acımasız bir şekilde atıp tutardı. Tanabay Çora'nın gençliğini hatırlamıştı. hatta böyle oluşuna kızardı. ne zaman çalışmaya başlayacaklar?" dedi ihtiyarlar. kimileri iş yerlerinde. bir kolhoz kurmaya. yaz-kış demeden at üstünde dolaşmak. Orduya at gerektiğinde o 11 . ta komsomol oldukları günlerde. . "Onu biliyoruz" dediler. Onu. Kalbi zayıf olduğu için çürüğe çıkarılmıştı. Daha sonra Tanabay yılkıcı oldu ve dağlara çıktı. O günlerde herkes savaşı kazanmış olmanın gururuyla avunuyor ve zafer ekmeğin yerini tutuyordu. Ama söyledikleri pek etkili olurdu. Söylediklerinin hemen hemen hepsini. Görgü ise görgülü. her türlü işlerde çalışıyorlar" dedim. Bazen öyle sözler söylerdi ki. kimileri tarlada. yüzü kırış kırış olmuştu. Tanabay bu konuda büyük çaba gösterdi. Savaş yüzü görmemiş olsa da. kendisi bile ürkerdi söylediklerinden. konuşmuşlardı. İkisi. bilgi ise bilgili bir delikanlıydı. dedi.
Belki doğru olartçda budur. buruşuk yüzlü. dedi alttan alarak.Pekâlâ Çora. hep aynısın Çora.Tanabay. Düşünüyorum da. böyle işte! Sen bir düşün Ta-nahafy. kolaylaşmadı. Savaşta biz neler görmedik ki! Bizim de yumuşamamız gerekmez miydi? Belki insan hayatında asıl önemli olan budur" diye düşünüyordu. hizmetlerini Elveda Gülsan/21 ödeyemeyiz.com. Oysa işler azalmadı. yaşlı Turgay'ın baktığı yılkı içinde ilk kez gördü. Yaşın yetmişe dayanınca. ne görüyorsan o. Sen gidersen peşinden başkalarını da göndeririz. Boş bir zaman bulup sana gelmeyi. Bazı geceler gözüme uyku girmiyor. Ülke için istediğin bu coşkulu iyilik ateşinde yanıp gitmesen bari. bekle biraz! diye atını sürüp onun yanına geldi.www. bunu utanç verici bir iş sayıyorlar. hep düşünüyorum: İşleri nasıl yoluna koyarım. ufacık ve köse bir ihtiyardı. Zaman akıp gitti.İşte. O sarı tayı. Çora arkasından seslendi: ... Eyerden eğilip arkadaşının yüzüne baktı: "Bana da-rılmadın değil mi? Başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum. dağda taşta at koştur da anlarsın. elin serçe parmağı gibi büyümeden kalmıştı.. Yaa. şimdi dağda at çobanlığı ağırlarına gidiyor.. Kılını çeksen yağ çıkar demiyorum ya ben de. baybişemle bir görüşeyim. artık savaş bitti. Uzak yerlere gidip medeniyet öğrendiler ya. Bakacak göreceksin. Bir daha da birbirlerini hiç göremez oldular. . eskisi gibi uzun uzun dertleşmeyi ne kadar isterdim. İçinden "bizim başımıza gelmeyen kalmadı oysa sen hiçbir şey görmedin. Tanabay demirci dükkânına doğru yürüdü. Başındaki kocaman börk. Sağ olsunlar! Onlara şükran borçluyuz. Tanabay da yumuşadı: . Tanabay. dağlıç türü kuzunun kuyruk ucunun üzerindeki yağlı top kısmı gibi duruyordu. Genel olarak bunun gibi ihtiyarlar alıngan ve acı dilli olurlar: Ama Turgay kızmadı: . gözlerine düşen kocaman börkü yukarı doğru kaldırıp üzengide doğrularak bir 12 .Ama içlerinde bir tanesi var. O konuşmadan bir süre sonra Tanabay dağa çıktı. İkisi birden ayağa kalktılar.enginel elveda gülsarı atları terbiye edip yetiştiren de yine bu aksakallar oldu. aydınlık günler gelmiş olmalıydı. dedi Tanabay. atların hali hiç de iyi değil! Turgay. artık herkes daha iyi yaşamak istiyor. kusura bakma. uzun uzun dertleşmek fırsatını hiç bulamadılar. o zaman daha iyi anlarsın. Şimdi yılkı bakmayı askerden dönen gençlerimiz hor görüyor.cizgiliforum. .. Görüşmeyeli çok oldu. dedi Turgay. İş üstüne iş biniyordu.Şaka yapıyorum aksakal. halkı nasıl doyururum. Halkımız aklını başına topladı. plan hedefine nasıl ulaşırım?. İkisi başbaşa verip konuşmak. atlar koradan çıkarılıp sayım yapıldıktan sonra ihtiyar Turgay'a sitem etti: I 22/Elveda Gülsan . Sanki. Konuşmaları bitmişti.Vere vere bana bunları mı veriyorsun aksakal..
Atın iyisi de öyle olur.Söyledim sana. gelişecek. hınldadı ve sonuna kadar kurulElveda Gülsan/23 muş bir oyuncak at gibi ileri fırladı. özelliği ne onun? . . Sesimi de tanır ha! Bir nâra atayım da seyret hele: Ayyyyt! Ayyyt! Ayyyt! Gördün mü? San tay dönüp dolaşıp yılkıya katıldı. San tay da koşmak için fırsat arıyordu zaten.Ben bunun gibisini görmedim. gül gibi olur. Turgay börkünü başından çıkarıp Tanabay'a: . gözleri yaldır yaldır parlar.. . Taya yetişmek için bindikleri atlan dörtnala kaldırdı-¦ lar ama yetişemediler.Epey geç doğdu da ondan. sesimi duyunca usturanın keskin ağzı gibi her şeyi yarıp geçer.Turgay ağam. sırtı da pek kısa. 24/Elveda Gülsan . böyle bir yorganın değerine paha biçilemezdi. Bilirsin. . . . kan dökmekten çekinmezlerdi. dedi ihtiyar. çok güzel taydır o. San tayın yorgalamasını keyifle seyreden Tanabay sevinçle bağırı-¦ yordu: .Bak Tanabay! dedi. Güzel yorga güzel kız gibidir.Hangisi? Şu tostoparlak görünen küçük tay mı? Ufak tefek bir şey. Eski devirde olsa. elde etmek için peşine düşenler çok olur.Ooo! Şuna bak! Şu koşmanın güzelliğine bak! Harika bir şey bu! . Çok güzel yetiştirmişsin bu tayı. dedi ihtiyar yılkıcı övünerek.Evet. bir kız iyi bir ere düştüğü zaman daha da güzelleşir. Ama onlar. dile düşürme. ben de biraz anlarım bu işten.Merak etme aksakal. şu sağ kanatta otlayan san tayı görüyor musun? İşte o bir harika!" . . olduğu yere düşüp kalır! . hayran kaldım doğrusu. şöyle bir silkinip perçemini geri attı. dedi Tanabay. . Ama kötü birine düşerse solar gider.Doğuştan yorga.cizgiliforum.Demek ona Gülsan diyorsunuz? 13 . Bakmasını bilmezsen onu mahvedersin. Onların sesini duyan > tay hızını arttınyor. Oyun için yanşan çocuklar gibi neşe ile coşarak tayın J|peşinden kendi atlarını sürüyorlardı. ama hiç dörtnala kalkmıyor.Yorga at az mı yani? . Baktıkça yüreğin sızlar. Yine yılkıya katılmak için kocaman bir yanm daire çizerek koşuyordu.Hele bir görelim. Adı 'GÜLSARI1 unutma. Sonra ensesini kaşıyarak ciddi bir tenbihte bulundu: "Ama dikkat et. yetişecek. bindikleri atlann terlerini soğutmak için bir hayli gezdirmek zorunda kaldılar.enginel elveda gülsarı kamçısının sapıyla ilerisini göstererek "Bak.. sana çok teşekkür ederim.www. Çocuk değilim. uçan bir kuş gibi rahat uçuyordu. Başını kaldırdı. sarı tayın yolunu kesip ileriye doğru sürdüler.Peki. Kırgız atalar böyle bir yorga için birbirlerine düşer. oysa sarı tay hep yorga koşuyordu.. Atlarını mahmuzlayıp yılkının çevresini dolandılar.com. çöp gibi kalır.İyi öyleyse. nazar değmesin! Kimselere bir şey söyleme. Büyüyor.
yılkı ve dağlar Tanabay'a kaldı. Bundan sonra boş kalan keçe çadıra döndü. Terli iken suç içmemesine de dikkat et. 14 . Geçen yaz kız torunum gelmişti. Sabırla yetiştir onu. Cabağı Gülsan'nın tüyleri uzadı ama özellikle geceleri yine üşüyordu. Keçe çadır. elleri morardı. O söylenince yahut öksürünce. adı Gülsan. Sonra kar yağdı.enginel elveda gülsarı . Eyer vurulacak ve binilecek hale geldiği zaman pek zorlama. vücutları kırağından bembeyaz olu-yordu. gür idi. Turgay'la yaşlı karısı oradan aynlırlarken. Bundan sonra Turgay ve kendisi gibi >%şlı kansı. altı aydan bir yaşına ulaşıncaya kadar 'cabağı'. San tay o zaman henüz bir cabağı1.com. onları yolun başına kadar yürüyerek uğurladı. kulaklarını kabartıyorlardı: Efendilerini yanıbaşlarında görmek güven veriyordu onlara. fısıtlısı ile yine uykuya dalıyorlardı. getir göster bana. Sahiplerinin ağzı yüzü soldu. sabaha kadar kımıldamadan duruyor. Canı gibi sevdi onu. Artık ayağına çizme. Şimdilik yalnız idare edecekti işleri. sırtına eyer vurulmamıştı. idi. ama uzun süre yerde kalmıyordu.www. Çayırlar. Bunun se1 Cabağı: At yavrusuna altı aylık oluncaya kadar 'kulun'. tepinmeye başladılar. Tanabay da ses çıkarmadan dinledi. Atlar toynaklanyla kan eşelemeye. o zamana kadar sağ kalırsam. Adını o koydu. ona bir yardımcı vermemişlerdi daha.Evet. Hiç kimseyi de bindirme. Tanabay.cizgiliforum. bir yaşına gelince 'tay' denir (çevirenin notu). 1 Elveda Gülsan/25 kalın. Yol başında aynlırken Turgay aga son bir öğüt daha verdi: . kendisi için neler söyleneceğini ve ileride başına neler neler geleceğini!. Ara sıra bir yerlere gidip sonra yine geliyordu. Eskisi gibi koşup duruyordu üyirin arasında. atından inmeden. başında asker kalpağı olan bir efendi gelmişti. Ayazlı gecelerde atlar bir kuytuda kümeliyor. şınl şırıl akan sular hep aynı. şişti. Hiçbir şey değişmemişti. Değişen tek şey yılkının efendisiydi.San taya şimdilik hiç dokunma. eşya-lannı yükledikleri deveyi yedeklerine alıp gittiler. sırtına gocuk giymeye başladı. Ne bilsindi Gülsan nasıl bir ömür süreceğini. Sık sık ve lapa lapa yağıyor. onu yadırgamadı. Bütün gece Tanabay'a öğüt verdi. Yine başına buyruk bir taydı. birbirlerine iyice sokularak. Yardımcısı için de bir çadır vardı ama. Zamanla yılkı ona alıştı.. zayıf.Sahipleri onlan yalnız bırakmıyor. gemini fazla çekme. eldivenli ellerini birbirlerine sürterek.. Onu iyice terbiye ettikten sonra. Turgay aga yaşlanınca çenesi düşük bir ihtiyar olmuştu. Dağlar yine o dağlardı. Şimdilik ağzına gem. Yaşlı yılkıcının yerine. uzunca boylu. Unutma. Gece rüzgârının hışırtısı. yadsınmadı. Kansıyla buraya yerleşeceklerdi. yoksa yorga gidişi bozulur. yüzünü ovuşturarak dolanıp duruyordu yanlarında. atlar başlarım hafifçe çeviriyor. Bende biraz kaldı.
Kar savrula savrula. Elveda Gülsan/27 15 . iğne-leye iğneleye. Artık hiçbir kuvvet durduramazdı onlan. Gülsan da neye uğradıklannı anlayamadan çılgınca koşuyordu yılkının ardından. bazılarını çiftelemeye başladı.com. Ama yılkı onun harıltısını. Atlar irkildi. onu yılkıya katmak için karnına müthiş bir çifte indirdi. isli gocuğunun kokusunu alsalar. önlerindeydi. Atlar sessiz. Yaşlı dişi atlar. ayak seslerini duyuyordu. Sonra önden duyulmaya başladı. İyice rahatsızlanıp korkuya kapıldılar. güçlü toynaklanyla kan eşeliyor. Karanlıkta. kann üzerinden bir karaltının süzülüp geçtiğini ve sonra kaybolduğunu görünce artık yerinde duramayıp ürkerek geri sıçradı.www. başlarıyla vurarak kulunları. ağır-laştı. Aygır. ardından bir silah sesi daha. Gülsan o güne kadar kurt ulumasını hiç duymamıştı. Atlar büyük bir gürültü çıkararak koşsalar da sahiplerinin öfkeli bağırmalannı duydular. Sahipleri neredeydi? Böyle korkulu bir zamanda o neredeydi? Hiç olmazsa sesini duysalar. Kar yağıyor ve Gülsan'nın burun deliklerine giriyor. Uğursuz. Sesler önce geriden. Bir türlü giremiyordu aralanna. Aralarına giremeyince daha da uzakta tek başına durdu ve bu yüzden üyir aygırının hışmına uğradı. Şimdi çıt çıkmıyordu. Bir gün dağlarda bora koptu. ama ne kendi görünüyor ne de sesi duyuyordu. İşte bu gelişlerden birinde. belirsiz bir yöne doğru koşmaya başladılar. O sesin ve kendilerinin sahibi şimdi yanlannda. cabağıları ortalarına aldılar.enginel elveda gülsarı Gülsarı Tanabay'ın sesini işte bu kış tanıdı ve bir daha ömrü boyunca unutmadı. göz gözü görmeyen karanlığa dalıp uzaklaşıyordu. hınltısız dururken. Hayvanlar gözlerini açamaz oldular. Gülsan yine ortaya girmek için yaşlı atlan itmeye. yandan gehyordu. arada bir dörtnala koşarak. uzaktan uzağa bir uluma duyuldu. öfkeli bir halde geri 26/Elveda GQIsan geliyordu üyer aygın. İşte o zaman. hışımla üzerine yürüdü. iterek koşuyorlardı. olanca güçlerini ayaklarına vererek. Ulumayı duyunca bir an olduğu yerde donmuş gibi kaldı. Dağdan yuvarlanan kayalar gibi birbirlerini sürükleyerek. Titreye titreye birbirlerine sokuluyorlardı. hınldayarak. Gülsan. biraz rahatlayacaklardı. O sırada bir silah sesi duyuldu. O müthiş çifteden sonra bir daha yılkıdan aynlıp tek başına durmaya kalkışmadı. atlann yelelerine. yılkıyı bir arada tutmak için etrafında dolanıyor. kulak kabarttılar. İçinde bir şeyler kopmuş gibi sarsıldı ve güç doğruldu. kuyruklarına yapıştı. acı acı kişneyerek. Gülsarı'yı ortadan sürüp kenara çıkardılar. Gülsan'yı hâlâ kümelenmiş yılkıdan uzakta tek başına duruyor görünce. felaket habercisi bir sessizlik idi bu.cizgiliforum. başına üsır usır düşerek yığılıyordu. Sonra yine sinirli. faltaşı gibi açılan gözlerle çevresine baktı ve korkudan donup kaldı olduğu yerde. kafasını eğip kulaklarını kısıyor. Yılkı sesin geldiği yöne koştu. Gülsan'nın nefesi kesilecekti ner-deyse. zaten korku içinde bekleşen atlar ürktü. Hiç unutamayacağı o çiftenin acısıyla yılkıya yanaşıp kenarda ama onlann yanında durdu.
kolhozun başkanına ölen atlann hesabını verirken. Yeni tüyleriyle sırtlan parlamaya başladı. o bo-ranlı günleri at üstünde geçirdiğini. at sütünden kımız da yaparız. bu atlan kendi elimle öldürmüşüm gibi bakıyorsun bana! Bu sözler karşısında kolhoz başkanının kül gibi olan yüzüyle kendisine şaşkın. sonra avuç avuç yuttu o soğuk kan. itinkurdun uluduğu o soğuk geceleri. Dondurucu ayazı. . suskun bakışını da unutmamış-tı. Hâlâ dinmeyen. gövdeleri şişip şişip iniyordu.. sağrılanndan süzülüyordu.Hay Allah! Onu ne karıştırıyorsun? Her şeyi birbirine karıştırır yokuşa sürersin zaten! Ver! diye kestirip attı Çora. çadırın tamtakır içini bir gör! Kuru ekmek bile bulamıyoruz. bir süre yüzüjıdeki yangını söndürmek için öylece durdu. Yılkı onun sesiyle biraz yüreklendi ve peşinden koşmaya başladı. sulann kalın bir buz tabakası olup toprağı örttüğünü. Tanabay önce unu almamayı düşünmüştü. ölüp gittiklerini de unutmamıştı. dişimizi biraz daha sıkar. Atlar ofaya gelince durdular.Peki. Sen de orada oturup. dedi Çora. cıdavlanndan. Yere çömelerek iki eliyld aldığı soğuk. sonra yeşillendi.enginel elveda gülsarı Sesi kısılmıştı ama bağırmaya devam ediyordu: Kayyt! Kayyt! Kayt! (Dön! Dön! Dön!) diyordu efendileri. . ana okulu ne olacak? dedi anbarcı. Tanabay da kar yedi. adam unutmamıştı.Sen.com. Atlar o günleri hatırlamıyorlardı ama. öfkeyle bağırmasını da unutmamıştı: .. Tan atarken Tanabay yılkıyı eski yerine getirmişti. Ama Çora'nın 16 . otu nerde? Tuzu nerde? Ağzımızı açıp yel yutarak geçiriyoruz 28/Elveda Gülsan günlerimizi. Ama hâlâ korkudan titriyor. bahar geldiğinde. Kalın kar eridi. Gülsan da toparlandı ve eski gücüne kavuştu.Asıl sen beni bağışla. sanki demirden olan bu kabuğu tepinen atların toynaklarının bile kıramadığını. elini ayağını ısıtmak için çalı-çırpı yaktığını.cizgiliforum.. körük gibi soluyor. .Bana niye öyle bakıyorsun! Karşında bir faşist mi var! diye bağırmıştı.. unutmamıştı.. Ateş gibi yanan dudaklanyla kar yutuyorlardı. ağlamamak için dudaklannı ısırdığını. atların sıcak sırtında eriyor. seyrekleşme-yen kar taneleri. . diye kekelemişti.Ona beş kilo un ver! Onun bu davramşı karşısında Tanabay'ın utancı daha da arttı. üzüntümden. O zorlu kışa dayanamayan zayıf atların düştükleri yerden kalkamadıklarını. Bulut gibi buhar çıkıyordu sırtlanndan.. Savaş cephesinde durumumuzu bundan yüz kat daha iyiydi. Sonra dağdan inip. kara toprak göründü.Sonra öfkeye kapılıp böylesine ağır sözler söylediği için kendisini affettirmeye çalışmasını da. bembeyaz kan yüzüne götürdü. Sen beni bağışla. acımdan konuştum böyle. ürün zamanına kadar dayanırız.. Böyle mi yapacaktık bu işleri? Gel de nasıl bir keçe çadırda yaşadığımızı.www. Sonra anbar memurunu çağırıp emretti: . Atlar tüylerini döktüler. O pek şiddetli kış ve zorlu günleri sanki hiç yaşamamışlardı. demeyi geçirdi aklından. Yılkının kışlık korası nerde? Yemi. kirli-san bir su gibi. Yakında inek doğuracak.
yılkı uykuya dalınca. 17 . kalçası dar. Bahar yağmurlarından sonra güneş pırıl pınl parlıyor. Onu yadsımıyor. küçük bir çocuk değilsin ya.cizgiliforum. Bazen de yanından geçerken kamçısıyla arkasına hafifçe vururdu. yıl30/Elveda Gülsan kıya doğru akan bir yıldız gibi gelirse. Canı yanmazdı ama yine de şaşınr.Beni yakıp öldürmeye mi niyetlisin. Karısına: . şımarıyordu. Atlara sert davranmıyordu Tanabay. Tanabay'ın onu yüreklendiren sesi. Sahibi Tanabay da onu. Gülsarı bu kez de düşünde koşuyordu: Toynaklarıyla taşlan çınlattığını. ürperir ve başlardı koşmaya. kısa.. kulaklannda rüzgârın uğuldadığını. Böyle zamanlarda.enginel elveda gülsarı anbarcıya söylediklerini duyduktan ve yüzünün aldığı rengi gördükten sonra düşündüğünü söylemekten vazgeçti.. En çok sevdiği şeydi koşmak. oynuyor. ne kadar çok koşarsa. Koşuyordu. tümsek burnu. Bütün bunları işitiyor. büyük bir tay olmuştu.com. yaşadığı ortamın bir parçası gibi görüyordu. Zamanla bu türkülere iyice alıştı. genç kısrakları kovalamaya başlamıştı.. Onun işi gücü koşmak. sı-nm gibi ince. Topaç gibi ve kabank tüylü bir cabağı iken. başı ise soylu yorgaya yaraşır biçimdeydi: Bir tutamlık fazla yağı yok. O bahar san yorga gençliğinin en güzel dönemini yaşadı. yadırgamıyordu. Yılkıcıların da rahaEI veda Gülsarı/29 ü kaçmıştı bu yüzden. Bunların hiçbirisini unutmamıştı. ne kadar çok kaynatmışsın bunu! diye kaşığı elinden bırakmıştı. düzlükten bayıra. onun ardınca dörtnala gelen efendisi de o kadar keyiflenirdi. Aygırlar birbirleriyle dövüşmeye. Boyu uzun. ayaklarının altında toprağın kaydığını. Gülsan'nın keyfine diyecek yoktu. düzlükler. koşu temposunu onun türküsüne uydururdu sanki. fıldır fıldır dönen tabak gibi yuvarlak birbirinden uzak gözler. dar geçitlerden dik yokuşlara koşuyor. kara toprak yeşeriyor. Hava karanp yıldızlar ışıldayınca. demişti karısı. uzun. yamaçlar yemyeşil uzanıyor. Mayıs gelmişti. yavaş yavaş iç. Karısının işte o undan yaptığı lakşa çorbasını içerken ağızını nasıl yaktığını da unutmamıştı. Bu yüzden sahibine bir rahat nefes aldırmıyordu. tozlann savrulduğunu. yine koşmaktı. doruklarda hâlâ erimeyen karların beyazlığı göz ka-niaştınyordu. .Biraz soğut da iç. hatta keyfinden şarkı söylemesi pek hoşuna giderdi Gülsan'nın. sözlü. Öteki tayları da koşturup peşinden sürüklüyor. onları belledi: Bazıları hüzünlü.. koşup oynadığı yerleri görüyordu. kalın kıvnk dudaklar. Bazen koşup uzaklara gittiği zaman onun küfürlerini işitmiyor değildi. YıUacılar aygırları ayırmaya çalışıyor. bazen bu yüzden kamçılarını savurarak birbirleriyle kapıştıkları da oluyordu. omuz arası geniş. Dilediğince koşuyor.www. Gülsarı'nın bu niteliklerinden haberi yoktu elbet. hayatının. duygulu. onların arasında sarı bir yıldız gibi akıp gidiyordu: Çakıllı dere boyundan düzlüğe. şimdi. Gülsarı ne kadar hırslanır.
ilmekde o kadar boynunu sı: kıyor. Kadınlar bağırıp çağırarak çocuklanm çadırlara doğru kovaladılar. yardımcısı da ardındaydı. Hırıldadı. Dağlar yıkılıyor. soluk almaşım zorlaştırıyordu. Kurtulmak için tekrar tekrar şaElveda Gülsan/31 ha kalkıyordu. tuz yalamaya devam ediyordu. Atlann arasından kendine yol açıp su içmek için çaya gitmek istedi. İşte o sırada sahibi ve onun yardımcısı. Bunlar. * Sahibi. ipi sımsıkı tutan yardımcısı da geldi. hiç korkma. Sahibi önünde. Gülsan da onlann arasındaydı ve tadını çıkara çıkara tuz yalıyordu. Ama adamlar tekrar ayağa kalktılar ve ilmek Gülsan'nın boynunu yine ve da-. Epeyce tuz yaladığı için susamıştı. şaha kalktı. Ama o ne kadar çırpınsa. Yorga dehşete düştü. başını okşadılar ve at kuyruğundan yapılmış ilmiği boynuna geçiriverdiler. Gülsan hiç umursamadı. Birden her yanım saran koyu karanlığı ön ayaklanyla delmeye ça•. Güneş gözüne vuruyor.com.www. Bu arada çocuklar da koşup geldiler.. gözünü kamaştıran halkalar oluşuyordu önünde..ha çok sıkmaya başladı. şaha kalkarlardı. Ama gözlerinde bir kızgınlık. Adamın üstü başı yır.Gel Gülsan. Sonunda kendim tuzağa düşürenlerle başbaşa kaldı. rahat dur! Efendisinin ardından. başı döndü. sağılacak kısrakları yakalamak için kullanılırdı. Çünkü bu kementler binek atlan-nı. nefesi kesildi. Her zaman ata biner. Soluk soluğa • kalmıştı. ama Gülsan hâlâ kılım kıpırdatmıyordu. Gülsan tek gözüyle gördü onu. tepindi. . lışü. yavaş yavaş ve olabildiğince yumuşak bir sesle onu yatıştırmaya çalışıyordu.Yuları.. Öteki atlar boyunlanna kıl kement geçirilince huysuzlaşır. Tanabay upuzun bir ağaç tekneye parça parça kaya tuzu dökerdi. Atlar koşup geldiler ve başladılar tuz yalamaya. Ama onun yanına sokulup. onu okşadı ve geriye bakmadan yardımcısına seslendi: . ağzı yüzü berelenmiş. Korkma. Kam sızan dudaklannı kımıldatarak. tuttuğu ipi koluna dolayarak yan taraftan yaklaştı. Bir gün Tanabay boş bir kovaya vurarak "po! po! po!" diye atlan tuz yalamaya çağırdı. Sahibinin yılkıya tuz yalatmasından da çok hoşlanırdı Gülsan. Sonunda adamları uzaklaştırmak için kendini onlann üzerine attı. O sırada bovjnunu sıkan ip biraz gevşedi ve Gülsan ipip ucunu tutan ¦ adimlan sürüklemeye başladı. Atlar tuz yalamayı pek sever ve bunu bir ziyafet sayarlardı kendileri için. işte bu tuzu yalamak Gülsarı'ya bir felâket getirdi. dağa sonradan gelen yılkıcılann çocuklanydı. ellerinde ucu kementli sopalarla yaklaştılar.enginel elveda gülsarı sözsüz bütün türkülerini. Gülsarı tuzağı anlayamamış. .cizgiliforum. insanlar birbirlerinin üzerine yığılıyordu sanki. toz toprak içinde kalmıştı. Ama. bir öfke yoktu. tılmış. gemi ver bana! 18 . yer sarsılıyor. Öteki atlar kaçıştılar. oralarda dolamp Gülsarı'yı rahatsız ederlerdi. Tanabay bir elini atın başına uzattı. Ona hiç dokunmazlardı. Hiç böyle bir şey gelmemişti başına. İşte o zaman boynundaki ilmik sıkıldı ve Gülsan neye uğradığım anlamadan irkildi.
Bu acı ile gözleri yuvalarından fırlayacaktı nerdeyse.www. Yalnız ağzından o bükmeyi. Yine de kişne-yerek olanca gücüyle şaha kalktı. yürümeye başladı.com. i Sakin ol Gülsan. her şey dönüyordu.Bükmeyi ver! dedi yardımcısına. Adamların isteği de buydu zaten. Üzengiler toplanıp eyerin kaltağına bağlanmıştı. soluk alamıyor. Kıpır-dayamıyor. O çember yolun bir noktada açılacağım ve oradan son hızla uzaklaşacağını umuyor. O anda soğuk demir ağızlık dişlerine çarparak şıngırdadı. çizmesinin topu-ğuyla durmadan karnına vuruyordu.enginel elveda gülsarı Yardımcısı atın başına geçirilecek takımı verdi. Gemin dizgini iki taraftan gerilip eyerin başına bağlandığı için başını dik tutmak zorunda kalıyor. sağa sola çeviremiyor ve uzanıp yatamıyordu. canı müthiş yanıyordu. Şimdi gemi ağzına geçirmek. Yorga acılar içinde arka ayaklarının üstüne çöktü ve artık direnemedi. Sahibi kamçısını şaklatıyor. ne zaman bindiğini anlayamamıştı. dönüyor. Ama o zıpladıkça ağızlık ağzını yırtıcak kadar sıkılıyor. Her yanı kayışlarla sarılmış. Bir an yine başı döndü ve sonra donup kaldı. yavaşladı. Yorga. kaçıp gitmesini engelliyordu. Kayış sıkıldıkça canı yanıyordu ama asıl acı veren ağzındaki o bükme. başı dönüyor. Sonra başını öne eğip arka ayaklarım havaya kaldırdı.cizgiliforum. merada otlayan atlar dönüyor. Yorga yoruldu. Ama başka bir atın üzerinde olan ikinci adam yularının uzun ipini çekiyor. eyeri sırtına vurmak gerekiyordu. sahibinin üstüne nasıl bindiğini. . keçe çadırlar dönüyor. Gülsarı'nın gözleri kararıyor. dünya dönüyor. durmadan döndü. Adamlar ona su içirmediler. Yan gözle geriye bakınca. Adamlar şimdi sırtına bir şeyler koyuyor. dönüyor. sırtına bir ağırlık çökmüştü. O adamı silkinip atmak istedi sırtından. sonra kilitlenmiş gibi çakılıp kaldı ağzında. O zaman o adamın çevresinde bir daire çizmeye başladı. Yalnız kolanlarım gevşeterek bir ağa-¦> ca bağlayıp bıraktılar. gökteki bulutlar. Bu zorlu. yana sıçradf. üzerine oturmuş adamın topukları kanuna batıyordu. çok da susamıştı. eziyetli koşu sürüp gitti. o demir ağızlık idi. göğüs altından kayışlar geçirip sıkıyorlardı. o buruklukça acıtan şeyi çıkardıkları zaman biraz kendine geldi. silkindi. Bu acıdan. dağlar. 19 . sakin ol! Korkma! Yorganın gözünü bir avucu ile kapatıp başlığı kafasına geçiri verdi. Çaresizdi. Ter içinde kalmış. sırtında bir adamın oturduğunu gördü. Kafasına başlık geçirilince yine hınldamaya. 32/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/33 Yardımcısı yorganın üst dudağının altına hemen kayış bükmeyi geçirdi ve çevirmeye başladı. yine döndü. ama iki defasında da adam kalkıp yine bindi üstüne. tepinmeye başlamıştı ama Tanabay onun üst dudağım sımsıkı yakalamıştı. ama çember açılmıyor. onu sırtından iki kez atmayı başardı. Akşam olunca eyerini de almadılar üzerinden. çözülmüyordu. Döndü.
otluyor-du. Kolanların vücudunu sıktığım yerler ve eyerin vurduğu sırtı acıyor. gözünden iri iri damlalar düşmeye başladı. oynar. Sanki herkes unutmuştu onu. Sonra. üzüntülüydü. Susuzluktan da ölecekti nerdeyse. Pekâlâ! Tanabay Gülsan'nın boynunu okşadı. Yenik. ağır ağır kımıldamaya büyümeye başladılar. Gülsarı onun kişnemesini işitti.cizgiliforum. Öyle de susamıştı ki! Ah doru tay ona içecek su getirebilse! Gülsan'dan hiçbir karşılık görmeyen genç kısrak koşup gitti. Ağzının kenarları yara bere içinde kalmıştı. her zaman olduğu gibi yayılmış. Sabah erkenden sahibi geldi yanına. çocukların köpek gibi ses çıkararak onları havlattıklarını. öylece duruyordu orada. Dişi tay yine Gülsan ile olmak. Ağzındaki o demirin tadı da pek kötüydü. Başını hafif oynatacak olsa gem ağzını yırtarcasına acıtıyordu. sızım sızım sızlıyordu. O da kişneyerek cevap vermek istedi ama. Derenin öbür yakasında. buz gibi olmuşsun. yılgın. boynun omurgasını kütürdetiyordu. o onlardan kaçıyor. Keçe çadırların yanında ateşi. başıyla dürtükledi. sevgi dolu ses tonuyla konuştu. Bu kez dişi tay onun boynuna asıldı. Gülsan olsa yine onunla koşar. Yorga Gülsîtfı ömründe ilk kez ağlıyordu. hep onun yanında olurdu. Sonunda doru tay onu buldu. Ne oldu? Çok mu üşüdün? Ee. kulun oldukları zamandan beri onunla koşup zıplayan. oynaşan. omuzlannı. sımsıcak dudakla-nnı onun tüylerine dokundurdu. onunla otlayan.com. hatta yere inmiş gibi daha çok panl-dıyordu. Yumuşak. ufak-tefek alnı sakarlı bir doru kısrak idi. sesini hemen tanıdı. Yanına sokuldu.. Biraz sonra ay doğdu. Onların kişnemelerini. ateş başında oturup sohbet eden adamları. her şeyi duyuyordu. Öylece duran Gütearı'yı o sırada bir arayan vardı. Aygırlar onun peşine çoktan düşmeye başlamışlardı ama. Serin suyun kokusunu da getirmiş oluyordu böylece. tabii. Alnındaki ak sakar ay ışığında parlıyordu. Dağlar gecenin karanlık kuşağından sıyrılıp ay ışığında kendilerini göstermeye. onunla koşmak istiyordu. Bu. yükseldi. Dereyi geçip geldiği için ayaklan ıslaktı. Yorga da onun boynuna dokunup aynı şeyi yapmak istiyordu ama. yılkı. Yıldızlar yeryüzüne iyice yaklaşrnış. dişleriyle onu kaşımaya başladı. İkisi de henüz tam ergin çağa gelmiş sayılmazlardı. atlara gece bekçiliği yapan yılkıcıların bağırışlarını da duyuyordu Gülsarı. . Bahara uyanmış dağlara bakıp gülümsüyor.enginel elveda gülsarı jGülsan bütün gece öyle durdu. Hırıldayarak ve başını sallayarak Gülsan'yı çağırdı. Oysa Gülsan kımıldayamıyordu. Dün beni çok yordun. ağzını açmak istediği zaman müthiş canı yandı ve kişneyemedi. toynaklarından çıkan sesleri. Kendisi.Oy Gülsan oy! dedi.. Başını Gülsarı'nın boynuna koydu. Onunla kimse ilgilenmiyordu. başını bile oyna-tamıyordu. Derenin öbür yakasına geçip gözden kaybolunca-ya kadar Gülsan ona baktı durdu.www. Gülsan doru tayın sesini pek yakınında işitti. Başına nîden böyle bir felâket geldiğini anlayamıyordu. 34/Elveda Gülsan Gülsan'yı arıyordu. Gülsan onun neler söylediğini nereden bilecekti? 20 .
soyun sopun dert görmesin. ama ne yaparsın. Benim de aklım başımda değil. İşte şimdi bunu öğrendin. Öylesine bitikti. yürek atışları da kulaklarındaydı: Tıp. hayat bu işte! Merak etElveda Gülsan/35 me. tumtop!.Bana darılma. Üzerindeki ağırlığı hissetmez oldu. her şey yoluna girecek. ağır ağır. din36/Elveda Gülsan lenmesini bekliyor.. Yalvardı: . Böyle sürüp gidecek değildi elbet.Ne oldu Gülsarı sana? Bak hava iyice kararıyor! Ama at artık onu arılamıyordu. Tanabay Gülsarı'nın başlığını çözdü.. iyi günler göreceksin. asıl bundan sonra parlayacak onun yıldızı! demişti. ah! Ne güzeldi bu serin su! Ne güzeldi suya kavuşmak! Ve şimdi efendisine nasıl da şükran duyuyordu! -^ ݧte böyle. Tanabay telaşlanıp atın bir o yanına bir bu yanına geçti. bacakları titriyor ve güçlükle durabiliyordu ayakta. üstüne su dolu bir kap koysan damlası bile dökmeden götürür! Eski yılkıcı ihtiyar Turgay. At durunca ve tekerlek sesleri kesilince.cizgiliforum. . bağışla! dedi Tanabay. Sen bu haldeyken arabanın ne önemi var. eski bozuk yolda. Gülsan'yi böyle görünce Tanabay'a teşekkür etmişti: .tıp. Lanet olsun arabaya. çok canın yandı.. koşmak. Böyle. hiçbir engel çıkmaz. Gülsarı suya girince titredi.Aşkolsun! diyorlardı.. Kırık dökük arabanın tekerlekleri.www. Bak görürsün. taypalma yorganın o güzel gidişini bozmamak için dizginleri çekip onu yavaşlatıyordu.. o tıngır-mıngır sesleri de kesiliyordu. ürperdi. dura kalka birbuçuk saat kadar gittiler. her şeye lanet! Yeter ki san sağ salim eve ulaştırayım.tıp. binicisini hiç sarsmadan. fırlatılan ok gibi dümdüz giderken görünler ona hayran kalıyor ve kenara çekilip seyrediyorlardı: . Çok mu acıktın? Çok mu susadın?. kolonlara da iyice alıştı. daha önce düşünmeliydim.Sağ olasın Tanabay. bu defa hayvan kendi yürek atışlarını duyuyordu: tum-top. kızma dostum.enginel elveda gülsarı . sonra yine dizginlere yapışıyordu: . Ara sıra at. Tanabay. Çok iyi yetiştirmişsin Gülsan'yı..Hadi Gülsan.com. Bir süre sonra Gülsan eyere de. 21 . Kendi başı kendine ağır geldiği için boynunu aşağıya doğru eğmiş. yürü yavrum.Bağışla beni Gülsarı. çok geç oldu.. Artık yolundaki taşlara ayağın sürçmez. Yaşlı Tanabay Gülsarı'nın biraz soluklanmasını. Sarı yorga son bir kez daha durdu ve bir daha adımını atamadı. Doğru. kuş gibi uçmak istiyordu ama. Bugüne kadar başı boş koşup oynadın. tıngır mıngır dönüyordu. diyordu Tanabay. Sahibi sırtına bindiği zaman. ileri atılıp başını derin suya daldırdı.. koşumlara. Sarı yorgayı. diyordu. adım atacak gücü kalmadığı için olduğu yerde durunca tekerlek gıcırtısı. diye atıyordu yüreği. Ah. Alışacaksın. sonra onu yedeğine alıp dereye götürdü. ağzındaki gemi ûSulca çıkardı. Ama hala arabaya koşuluydu.
istemediği için düşünmüyordu geçmişini. dağların üzerine kanadını düşürmeye. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye 38/Elveda Gülsarı kadar Tanabay da yanında bekliyordu. Tanabay'ın kendisi de pek şaştı.www. ancak o son demde anlıyoruz.. Aslında Tanabay unuttuğu için değil.cizgiliforum. yapmamız gereken buydu. Gülsarı ara sıra duruyordu. batı taraflarında. O güne kadar hiç düşünmemişti bunları. Ancak ağır hastalandığımız ya da öldüğümüz zaman hatırlıyoruz birbirimizi. sen önden bildiğin gibi yürü. ne büyük iyilikler yaptığını. Hadi.com. Başlığı. dizginleri de çıkardı hayvanın başından: . Sonra atı biraz dinlendirmek için durdu. Ama bugün. İşte Gülsarı da ağzı var. . 22 . hamutu da atın başından usulca çıkarıp. oğlunun ve gelininin 0 davranışlarını görüp. onların ve sonra bozkırın üzerine geceyi sermeye başlamıştı. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Yaşlı bir at. diye düşünüyordu. dedi ve gocuğunu tekrar giydi. batman batman doluyordu kafasına. dili yok bir hayvan! Onu kim düşünüp hatırlayacak? Kimleri taşımadı sırtında kimleri gururlandırmadı? Ama yaşlamp bu hale gelince herkes unuttu onu. Karanlık. dedi. yürümeye çalış.Hadi Sangül." Geçmişe uzanan günlerin anılarını bir bir aklına düşürmesine. gelinin o acı sözlerini dinledikten sonra. tartma kayışlarını çözdü. Yola koyulup yavaş yavaş yürüdüler: Yaşlı bir at ve yaşlı bir adam: Arkalarıda terkedilmiş kırık-dökük bir araba. yürüyorlardı. Yalnız ikisi. O yitirdiğimizin ne iyi. Demek ki düşünmemek unutmak demek değilmiş. Korkma. seni bırakıp gitmem. Yorga gittikçe yavaşlıyordu. Şu haline bak zavallının. At önde. birbirimizden pek farkımız yok. ben de arkandan geliyorum. I Elveda Gülsarı/37 olayları. Tanabay atın dizginini eline aldı. kararmaya başlamış bir kızıllık vardı. karardık bozkırın ortasında bir hayal gibi duruyordu. ah o eski günler ah! Ne eşi bulunmaz bir yorga idi o!.. Tanabay yürürken sarı yorga ile ilgili uzak geçmişi.İşte. kara yolun üzerine inen.enginel elveda gülsarı Gocuğunu çıkardı. Düşünmemeye çalışırdı o acı veren geçmişi. mezarından doğrulup kalkardı" dedi. ne eşsiz bir insan olduğunu. arkadaşlarını bir bir hatırlıyordu: "Hepimiz böyleyiz işte... yaşlı bir adam. vah! ne hale gelmişsin! Turgay merhum seni böyle görse. önlerinde. koşumları arabanın içine attı. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Gülsan ara sıra duruyordu. geçmiş yıllarını hatırlayıverdi. son demlerini yaşayan sarı yorgayı yedeğinde götürürken. karanlık yolda. Bu ağır düşünceler sanki bir ormandan ansızın çıkıp. Hamutsuz koşumsuz kalan cılız gövdesine göre kafası kocamandı ve soğuk. sönmeye. Tanabay önden gidip dizginleri çekiyor. onun başhğını ve dizginini omuzuna atan Tanabay arkada.. "Vah Gülsarım. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye kadar Tanabay da yanında bekliyordu. kolu uyuşunca dizginleri omuzuna atıyordu.
çaresiz hayvanın yanında öylece bekledi. . sağrısını okşadı. Kalk. kötüsü de. Evvelce buradan çok geçtiği için doğru yolu hatırlardı. doğruldu. Bir yatarsa bir daha kalkamazdı çünkü.• bay buna izin vermedi. Çok beklemeden beline ağrılar girmişti. yolu aydınlattı. Yeter ki at dayansıridı. ahmak olanı da. titreye titreye.. "Neredeydiler şimdi o başkanlar. başkarmalar? Sabahtan akşama kadar üzerinden inmedikleri Gülsarı'yı düşünüyor. haydi kalk!. Işık saçan iki göz. bir Kırgız genci için gerçekten büyük mutluluk sayılırdı. O talihli adamın yerinde olmak isterdi. Ama hepsi de. az sonra. Namuslusu da vardı. köprünün başında durup bekliyorlardı. akıllarına getiriyorlar mıydı hiç?" diye geçiyordu aklından. "Bu ıssız yolda nihayet birileri göründü" diye düşündü. sakın yatma! diye dizginle kafasına hafifçe vurdu. Gözlerine bakmadan boynunu. Ama Tana. İhtiyar adam öyle düşünürken. Bu 23 . yola bakarak "Aa. bu uzun yolun üzerinde. Yorga orada durdu. gerilerinde. yakınlarında olan bir çoban.Dayan Gülsan. Bu patika dağa doğru tırmanıyordu. Yine de. O zaman. kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi. uzaktan bir motorlu aracın farlan şavkıdı." Gülsan.com. sebebini kendisi de bilmeden bekledi orada. çayın üzerindeki köprüye ulaşabildiler. Hava rüzgârlı değilse. başkası olamaz!" derdi ve onun sırtındaki adama imrenirdi. dura takıla ve pek düzensiz vuruyordu. ama eve ulaşmak için en kestirme yol da bu idi. bir zamanlar Gülsa-rı'ya binmiş olarak ve tozu dumana katarak gittiği günleri hatırlayınca. elini alnına götürüp gözüne siper yapar. Ka-. İnleye inleye olduğu yerde durdu.. nice nice kolhoz başkanı görmüştü. ana yoldan çıkıp çay kıyısında uzanan dar yola sapacaktı. Tanabay ve yorga.cizgiliforum. kalk. dördü dört tarafa açılan ayaklannı güçlükle toplayarak doğruldu. Gülsa-rı'nın toynaklarından çıkan o toz izi. Böyle bir ata binmek. Bunların içinde akıllı olanı da vardı. dudaklarında acı bir gülümseme belirdi. Gülsan'ya binmişlerdi. Sonra. kolhoz başkanlıklarının ilk gününden son günüae kadar. Hayvanın yüreği yosun kaplamış değirmen taşlarının dönüşü gibi. böyle ölmene izin vermem.www. Yaşlı at ve yaşlı adam. Sonra da ona vurduğu için kendine kızdı. Gülsan Gülsarı olalı. Gerçi dağ içinde şaşırması da mümkündü. Kadere boyun eğmekten başka ne gelirdi elinden? Tehlikeyi göze alıp şimdi köprüyü geçecek. yine de tercih ediyordu o yolu. Tanabay be-lini" püküp.ranHk bastığı halde Tanabay atın gözlerine bakmaya korkuyordu. Gerçi o aracın onlara bir yardımı olamazdı. Yere uzanıp yatmak için ayaklarını kırpmaya başladı. Sonra kulağım göğsüne yapıştınp yürek atışlarını dinledi. gecenin karanlığını yırttı. ine-kalka. bağırmaya başladı: "Anlaşana be hayvan! Ölmek mi istiElveda Gülsan/39 yorsun sen! Hayır. uyuşan boynunu salladı. Bunu uzaktan görenler de. bu Gülsarı'dır.enginel elveda gülsarı Tanabay. ağır ağır yürüyerek. Tanabay'ın Gülsan ile o yolda gitmekte olduğunu hemen anlarlardı. ince uzun bir toz bulutu bırakırlardı. tepkili uçağın gerisinden çıkan gaz çizgisi gibi uzun süre havada asılı kalırdı. Yorganın geçtiği bu yolda.
Evet.Ne diye aşağıladın o ihtiyarı. dedi gecenin bu vaktinde. üzerine düşen parlak aşık. Yaklaşınca farlar gözünü kamaştırdı ve Tanabay ellerini gözlerine siper etti. Onun gibi kartların damatların da zamanı geçti artık.Kapat çeneni! dedi sürücü.cizgiliforum. Başhksız. Atla kamyonun arkasına.www. Peki nereye gidiyorsun? . İstersen yardım edelim sana? .Sağ ol. gece orda kalır. Bugün önemli o^n makinedir. çekemedi. . Belki koşum işe yarar diye baktık ama o da beş para etmez.Gelirken gördüğümüz terkedilmiş araba onun olmalı. . dedi şoför. Adam az ileride durup şarıl şarıl işemeye başladı. . dönemeçte direksiyonu kırarak ve esneyerek cevap verdi: •• " .. Tanabay hiç sesini çıkarmadı. .Eve. eyersiz ve sıska yaratık attan çok bir köpeğe benziyordu. Şoför kamyondan indi. aynı şey senin başına gelse ne yapardın? dedi sürücünün yanındaki adam. . .. ormanın içine ha? Ama ben o tarafa gitmiyohım.. Yapması gerekeni söyledim ona. niye bıraktın? diye sordu adam. . sabah evine gidersin.Boş versene sen! Benim başıma gelmeyen kalmadı zaten. Kamyonun şoför mahallinde iki kişi vardı. çok yaşlı. Terkedilmiş kınk-dökük bir araba..At bitkin. . Kamyon hareket etti. hayvansın sen! dedi delikanlı .Her yerde tek-nojbji geçiyor artık. .Peki ne oldu arabaya. yanında yakınında kimseler yok. Savaşta da öyleydi. Arkada lambalar kızıl bir ışıkla köprüyü aydınlattı.enginel elveda gülsarı bir kamyondu. Atı bırakıp gidemem. seni sovhozda bırakayım. Sonra da marşa basıp yanındakine: Bunamış bu ihtiyar! diye mırıldandı. Ta oraya dağın. Anı gitmiş vahi kalmış o attan ne hayır gelir artık. 1 Sangov: Bir Kırgız aşireti. yaşlı adamla yanındaki atı.Hadi bas git! dedi Tanabay kaşlarını çatarak. burada ne işi var bu adamın? .Hımm. bembeyaz iki hayalet gibi gösterdi.com. Kamyon geçerken eski köprü sarsılıp gıcırdadı. sen bilirsin.Eh. Elveda Gülsarı/41 . Nefesindeki keskin votka kokusu Tanabay'ın burnuna kadar geliyordu. tekniktir. Sonra kamyonu durdurup başını pencereden uzatarak sordu: "Hey ihtiyar ne oldu? O arabayı yolda bırakıp giden sen misin?" .Uff! diye bir ıslık çaldı şoför.Tahmin etmiştim.Çok tuhaf. 24 . Sürücü. dedi Tanabay.Pek acımasızsın. Sarıgov ' vadisine. "Govsarı" da denir (çevirenin notu). Sürücünün yanında oturan ince uzun boylu ve kalpaklı delikanlı. benim. Bunlar yaşlı adama ve kötürüm ata hayretle baktılar. Bir an. Zaten at-araba eskiden kalmış.Bu ölüyü mü? İtiver dereye gitsin. dedi şoför alaylı alaylı gülerek. şoföre: 40/Elveda Gülsan .
Elveda Gülsarı/43 25 .Söyle bakalım. yılkıcı. soğuk gökyüzünde henüz cılız ve donuk parıltılarıyla yolu pek aydınlatmıyordu. yorgaya yol vermek için ekinlerin arasına kaçışır. Karanlıkta. yıldızlar. yüreği coşkuyla dolardı. o erkeklik gururunu pek tatmin edemeyecekti.cizgiliforum. Hele. Büyülenmiş gibi kımıldamadan. Pek görkemli görünürdü.www. ne güzel eklenirlerdi! Bu şakacı kadınların alaylanna karşı gelmek ne mümkün! Tana-bay'ı yaka paça attan indirir. sen öyle san bakalım! Tanabay'ı yine tartaklamaya başlarlardı. Ahh. Dağların ardından Ay başına kaldırıyor. Genç yorga onun haya42/Elveda Gülsan tına iki-üç yıl geç girmiş olsaydı. Böyle bir yorgaya binenin gösteriş yapmaması da biraz zordu doğrusu. önünü keserlerdi. el-âle-me gösteriş yapmaktan da kendini alamıyordu. Beyaz kırmızı başörtülü kadınlar. Gelin siz de yılkıcı olun bakalım! Ama o zaman kocalanniza söyleyin. orada dizilip onu seyrederlerdi.enginel elveda gülsarı Kamyon gitti ve bulundukları yer bir an kapkaranlık • /¦ oldu. Altında Gülsan gibi bir yorga olunca. El ele tutuşup yola dizilir. iter kakalar. dursana biraz! der ve ardından gülüşür-lerdi. dedi oğlum. Onun tam olarak doğmasım bekliyorlardı. hemen eriyordu.Hadi Sarıgül. patırdı gürültü arasında elinden kamçısını çekip alırlardı: . çalışmaya giden kadınlarla karşılaşınca. Gerçekten de yakaladıktan olurdu. Tanabay'ın savaştan sonra geçirdiği en güzel dönem belki o yıldı.Yaa. Tanabay'ın gözü karanlığa biraz alıştıktan sonra tekrar Sarıgül'ün başına geldi: . Gülsarı'nın terbiye edildiği yıl yılkılar yaylada her zamankinden fazla kaldılar. Bu yüzden ot sıkıntısı çekmediler ve hayvanlar da kışı kolay atlattı. atı. Onun bu coşkusunu sezen Gülsarı da daha bir alımlıçalımlı yürümeye başlardı. ana yoldan patikaya çevirdi. Kar yine yağıyordu ama yerde kalmıyor. O yıl güz uzun sürdü. Saçı sakalı ağardıktan sonra bir kır ata benzeyecek. dağdan köye gitmek için tarlaların arasından geçerken.com. bize ne zaman kımız getireceksin? Biz sabahtan akşama kadar tarlada iki büklüm olup çalışıyoruz. yaşlılık dönemine girecekti. belki o yorgaya binip gezmenin keyfini süremeyecek. atın geçiş hızına göre başlannı çevirerek hayran hayran bakarlardı ona. gidelim artık! Köprüyü geçtikten sonra Tanabay. çay boyunca uzanan ve güçlükle görünen patikada ağır ağır yürüyorlardı.Sizi yılkıcı olmaktan alıkoyan mı var. "Elbet bir gün yakalarız seni!" derlerdi. bozkır çiçeklenince yine düze indiler. rüzgârda yelesi savrulur. ayaklan yerden kesilir ve binicisini kuş gibi uçurmak isterdi. Çünkü siz dağlarda soğuktan donup kalırsınız! . canımız çıkıyor sen ise yorgaya binip çalım satıyorsun! derlerdi. kış da hafif geçti. Tam hizalarına gelince seslenirlerdi: . Bahar gelince yılkılar dağa çıktılar. eyerin üzerinde daha da dikleşir.Hey. kendilerine daha genç başka kadınlar bulsunlar. Kuyruğunu yukarı doğru kaldırarak sallar. .
sığır koralarının hali de pek perişandı. neşesi yerine gelirdi.www. Bazan hiç konuşmaz. yavaşlatırdı.. Gülsan onun bu halini gözlerinden. Ot-yem saklayacak yerleri. Elde edebildikleri tahılı da. yıkık-dökük durumları. Yine bu yüzden. el hareketlerinden sezerdi. böyle olmayacaktı. Kolhoz devlete. Savaş yılları ve zafer avuntusu gerilerde kalmış. Kendisinden başka kimseyi bindir-mezdi.enginel elveda gülsarı Ne denli yalvarsalar da. daha fazla hayvan vermek zorunda kalmıştı. Böyle zamanlarda sahibinin sesi tathlaşır. merkeze her gelişinde durmadan sorar. Savaş yıllarında bakımsız kalan evlerinin perişan hali. * "X) yıl Tanabay köy denetim kuruluna üye seçilmişti. . olabildiği kadar besleniyor. yavaş ol biraz! derdi. pek az ürün almışlardı. göz göze gelirlerdi. Hemen her defasında o kadınla karşılaşır. Bibican'ı bile bir kez olsun bin-dermemişti. Ne ot vardı ne saman.Hayır yoldaşlar. Büyük bir yanlışlık var. güzel günler ne zaman gelecek? Halk daha ne kadar sıkınü çekecek?. onlar hemen arkasında giderlerdi. unutulmaya başlanmıştı. Yarım yamalak bir ev kurabilenler. Yazın hayvanlar yayılıp otluyor. Başkaları bir yana. Kolhozcular ne zaman gün göreceklerdi? Zaman geçip gidiyordu. Bibi-can't'görünce Tanabay'ın yüreği hoplar. Bu böyle sürüp gidecek miydi. Denetim kurulu üyesi Tanabay Babasov.Yavaş ol bakalım Gülsan. Bu yüzden. ancak açık-pazarda hayvanlarını patateslerini satabilenlerdi. eli yumuşardı. Kolhozcular. Bu yüzden Gülsarı sahibinin rahatladığını sezerdi." derdi. yolda o kadına rastladıkları zaman sevinirdi.*büyük bir kusur işliyoruz! diyordu kurul 26 . Koyun. Çünkü kolhozun tembellikle suçlanmaması için komşu kolhozların eksiğini 44/Elveda Gülsart de kapatmak zorunda kalmışlardı. Belki o da binmek istememiş olabilirdi.com. yönetimdekileri sıkıştırırdı: "İşler niye kötü gidiyor. şimdi daha da beterdi. bu böyle olmamalı. ne zaman düzelecek. Sahibinin bunu derdini. bu sıkıntıları Gülsarı nereden bilecekti? Bir yıl önce havalar kurak gitmiş. Bunları bulup buluşturup verebilecek kimse çıkmıyordu. etlde sütü de devlete maliyetinin çok aşağısında bir para karşılığında vermek zorunda kalıyorlardı. işi gereğLsık sık köye inmek zorunda kalıyordu. Kolhozun kasası tam-takırdı. paylarına düşenden daha fazla tahıl. kendi bahçelerinde yetiştirdikleri azbuçuk sebze ve kolhozdan aşırabil-dikleri yiyeceklerle kıt kanaat geçinebiliyorlardı.cizgiliforum. bu işte. Tanabay onlann hiçbirini bin-dirmemişti Gülsan'ya. kınlıyorlardı. Onunla karşılaşınca atın dizginlerini çeker. birden neşesi yerine gelirdi. Kadınla karşılaşınca Tanabay: . bazen de fısıltı halinde konuşurlardı. O günlerde kolhozdaki işlerin pek kötü gittiğini Gülsarı nereden bilecekti? Orada çalışanların eline hiçbir şey geçmiyordu. Kadın önde. Ev yapmak için gerekli malzemeyi ancak onlar bulabiliyordu. sesinden. Onu her görüşünde yüreği kafesinden çıkacakmış gibi heyecanlanır. ama kış gelince açlıktan ölüyor. ağıl anbar yapacak malzemeleri bile yoktu.
Daha ne istiyorsun? Önce durumu öğren. Bazı insanlara diş biliyordu. Canını sıkan başka durumlar da vardı. Onu bu Elveda Gülsarı/45 kadar üzen.cizgiliforum. Aradan çok zaman geçmiş olsa da. Sizi aç gözlüler sizi! Aç gözlü it. Kasaya giren bu. işte ürettiklerimiz. niye sesin çıkmıyor. zaman zaman bu olayı uzun uzun düşünürdü. öz kardeşine kötülük etmişti. babasının birinci kansından. Tanabay'ı itten aşağı görüyor. nefret ediyorlardı. O kişiler Tanabay'ı gördükleri zaman içlerinden "Yaa. Ama böyle mi yapmalıydı? Böyle yapması mı gerekirdi? Önceleri haklı olduğundan hiç kuşkusu yoktu. Belki onların çocukları da akrabaları Ta-nabay'dan nefret edeceklerdi. uyuyor musun yoksa? derlerdi. kendisiyle alay ettiklerini biliyordu. Muhasebeci bir tomar kâğıdı Tanabay'ın önüne sürerek cevap veriyordu: . dedikodusunu yapmıştı. hırsız. nasılmış. Bunlardan biri ağabeyi Kulıbay idi. yanlış olan neymiş göster! İşte plan.. kendisinin canla başla çalışması değildi yalnız. Ya biz çalışmasını bilmiyoruz ya da siz yönetmesini. kavgaya varan tartışmalar başlardı. bir babadan olan çocuklar.ama savaştan sonra. çok başka yargılara varıyordu.Al işte! Bunlara bak da doğru olmayan. gördün mü işleri ne hale getirdiniz!" der gibi kıs kıs güldüklerini. ona yaptıkları Kulıbay'ın ve oğlunun yüreğini kanatmış. İşlerin bu kadar kötü gitmesini aklım almıyor doğrusu. neden böyle oluyor?" diye düşünür. Buna göre Tanabay öz kardeşine el kaldırmış.. bir anadan doğmuş gibi kanndaş sayılırlar. Tanabay ne yapmışsa kolhozun iyiliği için yapmıştı. "Kendime de. O günlerde herkes bu olayı konuşmuş. Kulıbay'ın çocukları da babalarına ben-zemişti. sizin de hakkınızdan geleceğiz!" diyordu. taş gibi oturmuştu. Tanabay ise daha küçük ikinci karısından doğmuştu.com. kolhoza da boş yere düşman kazanmış değil miyim?" derdi kendi kendine. Kulıbay'ı. Tanabay. Nefret etmelerinin bir sebebi vardı elbet. işte devlete verdiklerimiz. Yalnız sen komünistsin de biz hepimiz halk düşmanı mıyız? Söze başkaları da karışır. Sonra yine başlardı o gürültülü tartışma: Kış ortasında ev ev dolaşarak gübre toplamak. kalan bu! Kâr-kazanç yok. sonra konuş.www. çıkan bu. sonra da götürüp tarlalara atmak 27 . malımıza mülkümüze el koyarsın ha! Al. Çek cezanı! Sa-valta geberip gidemedin!" der gibiydiler. Üstelik o adamlar kendisine yabancı da değildi. dalıp giderdi. Kırgız töresine göre. Tanabay başını iki eli arasına alır "Nasıl oluyor. kulakız diye. orta halli iyi bir çiftçi değil miydi? Kulıbay. Bugün geriye dönüp şöyle bir bakıyordu da. itten artanı yalar işte böyle. Ama. "Toprak sahibiyiz. Onun yolundaydılar. 46/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/47 O bu düşünceler içinde yüzerken yoldaşları onu dürtüp uyandırır: Ey. Sibirya'ya sürülmüş ve savaşa kadar yedi yıl orada kalmıştı. y Tanabay da onlara sert sert bakıyor ve içinden cevap veriyordu: "Durun hele! Önünde sonunda bizim dediğimiz olacak. idare et bakalım.enginel elveda gülsarı üyesi Tanabay. "Sen bir kulaksın!" diye sürdürmesi gerekir miydi? O.
yenilerini açmaları gerekiyordu. onarmak için kereste ve demir çember gerek. kıtlık. İşler uz gitmeyince çalışanlar onun yakasına yapışıyor. Ak sakarlı doru kısrağın dudakları 28 . Bahar gelince yapılacak ertelenmez başka işler vardı. boynunu okşardı. Oysa Çora. çıldınr. çare arıyorlardı. insanlarla nasıl konuşacağını. Her şey ondan sorulurdu. Hiç kimsenin elleri o kadının elleri kadar yumuşak. Kolhozun başkarması (başkanı) Çora idi. (Delik büyük. Oysa Çora kolhozun bütün işlerinden sorumluydu..cizgiliforum. yalnız yılkıdan sorumluydu. Tanabay'ın işi yalnız yılkılara bakmaktı. Bu yüzden kimseyi çalıştıramazlardı. merkezdekiler sık sık çağırıp ondan hesap 1 Kirmev düğüm: Gemicilerin izbarc bağına benzeyen ama ondan daha sağlam. tohum ekmek. Tanabay ona hiçbir zaman kırbaç vurmuş değildi. parasızlık onun sorunu oluyor. yama küçüktü). döl alma zamanı için gerekli kapalı korayı nereye. Eski sulama arkını da onarmaları. hasta kalbiyle sonuna kadar direnmiş. ama arabaların tekerlekleri yok. Ama. sırtındaki ağırlığın birdenbire hafifleyeceğini. onun hangi ağır düşünceler ve dertler içinde olduğunu Gülsan bilemezdi. kaskatı olur. azarlıyor.enginel elveda gülsarı gerekiyor. Çora. yol üstünde o kadına rastladıkları zaman. nasıl kuracaklardı? Koranın damı delinmiş. ama her defasın-di. Yalnız bir defa. Eleştirmek kolaydı. Ama bunda da asıl suçlu yine kendisiydi. Çora'yı dinledikten sonra sakinleşmiş. Tanabay kaç kez öfkeli bir şekilde hesap sormak için gelmiş. Kolhoz başkanlığından sonra iki yıl da partiyi örgütleme işinde çalıştı.. Tanabay. dizginlere sıkı sıkı asıldığı zaman. Döllenecek hayvanları ayırmak. kendini asardı. cesaretlerini yitirmeden. Tanabay onun yerinde olsa. kadınla fısıldanarak konuşacaklarını bilirdi. soruyor. bir hışımla ata bindiği. Bütün bu işlerden yeni arklar açmaya vakit kalmıyordu. halka ve hayvanlara yakacak. Kış günlerinde toprak donar. başlıbaşına büyük bir işti ve üstesinden gelemezlerdi. ot toplamak. yine de öyle olduğu günlerde ondan korkardı. Durum böyle de olsa. parti toplantılarında ve kolhoz başkarmasın-da (idaresinde) sorunları dile getiriyor. toplantı odasından kaşları çatılmış.com. Daha nice işler nice sorunlar vardı! Bütün bu işleri düşününce insan ürperiyordu. Sağıcılar da süt sağmaya yanaşmıyorlardı. kazma batmazdı. koyun korasını. Bunları almak için para nerde? Kim borç verir? Verse bile sonra nasıl öderiz? Banka boş sözlere güvenip kredi vermezdi. bel-bo-yun eğmeden. onu durduracağını. ama o yine de yılmıyor. Çöra'ya olan güveni sarsıldı. Yetecek kadar ne ot var ne de başka yem. okşayıcı değildi. kısa iple atılamayan bir düğüm.. onları nasıl ikna edeceğini çok iyi bilirdi. Tanabay onun değerini çok sonra anlamıştı. O yalnız öyle zamanlarda sahibinin mutsuz olduğunu sezerdi. O zaman kadın parmaklarıyla onun yelesini tarar. gece gündüz çalışıyordu. ideallerinin gerçekleşeceğine olan güveni tazelenmiş olarak ayrılmıştı. Bu. sahibinin yumuşayıp dizginleri çekeceğini. Peki.www.. suratı asılmış olarak çıktığı. Sabahtan akşama kadar çalışacaklardı da ellerine ne geçecekti? Kısası kısa iple kirmev1 düğüm bağlanamıyordu. akıyor. kolhozun işlerini yürütmüştü.
Tanabay hafif sesle bir türkü söyler. hafif hafif yorgalardı.. dur. çayı geçerek ta yaylaya götürürdü sahibini. .www. Bak kulağını nasıl buzağılar gibi indiriyor. Ama sen. duruşundan hemen tanırdı. Bıraksam aygırlarla it gibi dövüşür. İkisi birbirlerinden habersiz kendi kendilerine giderlerdi sanki. başım sallardı. Bu kadının gözleri de yeryüzünde başka hiç kimsede yoktu. 29 . Ama bırakmıyorum. sen de geçiyordun. Tanabay eyerin üzerinde yana doğru eğilerek konuşurdu onunla. Sonra hafiften bir yır duyulurdu.. Gül-sarı. eleğimizi astık artık. onu taşıyordu boynunda. Kadın imalı. Gülsarı öyle zamanlarda sahibini çok severdi.Niçin durayım Tanabay? Neye yarar? Sen akıllı adamsın. İşte.com. Cephede ölen bir askerin karısı. şınl şınl bir derenin dibinde ayışığı vuran taşlar gibi parlar. Konuşmaya vaktim yok. O kadar.enginel elveda gülsarı kadar sevimli. şimdi seni denetliyorum. kurumuş karanfil tanelerini boncuk gibi dizerek bir kolye yapmış. Gözleri. bir açılır.. Sık sık eyerleyip binişim de bu yüzden zaten. sonra çok üzülürsün.cizgiliforum. ama herhalde anılarda kalmış yiğitlerin yaşadığı dönemi ve onların aşklarını.Ama çok sık denetler oldun. . sıcak ve yumuşaktı onun elleri. Gülsarı beni seviyor. O kadını da severdi kendince.. dalgın bir cevap vermişti: .Çünkü sen başkasın. bazen de 'olmaz!' anlamında başını sallıyordu. Hadi. Ne var bunda? . bazen kaşlarım çatıyor.Ne suçum var ki? Buradan geçiyordum. bekle biraz! . biz unumuzu eledik. O da bildiği yoldan. Ayrılıp uzaklaşırken kadın bir kez daha arkasına bakar. ben yalnız senin adına üzülmek istemiyorum. ama şimdi asıl yoluma sapıyorum.Bak.. .Kaybedecek neyim var ki? Ben bir dulum. sevdiği. Sahibinin eyer üstünde olduğunu unuturdu. Dikkat et ha! . çok iyi bildiği hoş bir otun kokusuna benzetir ve öyle algılardı. karşılaştık.. Benim derdim zaten başımdan aşıyor. Bundan sonra Tanabay derin bir düşünceye dalardı. sözleri pek anlaşılmazdı. Kadın bazen gülümsüyor. Kadın. yorgayı kendi haline bırakırdı. .Ben de denetim komisyonunda üyeyim. görüyor musun Bibican! Seni nasıl da seviyor. acılarını anlatan sözlerdi bunlar. Karanfil kokuşuydu bu. Elveda Gül sarı/49 . 48/Elveda Gülsarı Dizginleri gevşetir.. Onun kokusunu. Özellikle kokusundan anlardı o olduğunu. hadi hoşça kal. ..Evet.Öyle demek istemedim. .Benim için üzülecek ne var ki? . aygırlar bir yerini incitir diy^ korkuyorum. diye işi şakaya vurmak istemişti Tanabay. yürüyüşünden.Ne yani? Başkaları sevmiyor mu demek istiyorsun? .. çok iyi bildiği yoldan.Bibican. bir koyulaşırdı. ne de olsa daha pek genç.. biraz daha okşa onu! demişti Tanabay. Yılkıda olsa hiç böyle sakin durmaz. Onu uzaktan görür görmez..Bu benim her zamanki yolum.Peki sen? .
mutsuzluğa sokardı: "Kaderimiz böyleymiş.. Kadın böyle düşünürdü ama bu düşünceler Tanabay'ı umutsuzluğa. Ancak yorga. İyi bir insandı o... peşlerinden koşup gelen küçük köpeği bile sev lyordu. futbolcunun ününe benzer. geleceği. kızının elinden tutup evden çıkışım. ama her şey zamanında olmalıydı. İşte şimdi köyün sığırları meradan dönüyor. üyire yaklaştıklarını sezince yürüyüşünü birden hızlandırır ve Tanabay da kendine gelerek dizginlere asılırdı: . Artık. el üstünde tutulan bir şöhret olur. o da kendi ineğini karşılıyordu.. düşmanın mı? . kendisini ve Tanabay'ı işte bu gerçeklere inandırmaya çalışıyordu. biliyor ama ona bakmamaya çalışıyordu. Sonunda Bibican kendi evinin avlusuna girip kaybolurdu. entarisiyle kuyuya su almaya gidiyordu. Sonra ateşi yakıyor. Bibican işe giderken küçük kızını kaynanasının evine bırakırdı. Onun yaşında birine âşık olması doğru olmazdı. Daha düne kadar mahalle arasında top peşinde koşan bir bacaksız bir de bakarsın bütün ülkeye nam salar. neylersin!" der. Tanabay. her şeyi.. yama üstüne yama 50/Elveda Gülsan vurulmuş iş elbisesini çıkarıp. Kadının her halini seviyordu Tanabay: Yürüyüşünü.Nedenmiş o? Nasıl böyle düşünürsün? . Uzun yıllardan beri kendisine dargın olan üvey ağabeyi Kulıbay'ı.Beni ne sanıyorsun. koyu renkli başörtüsünün içinde daha beyaz görünen yüzünü. kadın yine hayalinde. her şeyi. Onur-. bütün gerçekleri. yorga için de çok güzel bir dönemdi o.. çocuğunu yıkayıp temizliyordu. kapkaranlık ve sessiz evde yatağına girdiği zaman. kolundan tutup götürdüğü kızım. Aslında gözünü belli bir yönden ayırmıyor. Atın çayı nasıl geçtiğini. Dediğim gibi.www.enginel elveda gülsarı . her şeyi.Trrr Gülsarı! Telaşın ne? derdi. Ve kadın kendi yoluna yürüyüp gitti. bir sokaktan öbür sokağa geçti ve sonra atın başım değirmenden yana çevirdi. Tanabay'la kendisinin birbirlerini sevemeyeceklerini düşünürdü: Tanabay evli barklı bir adamdı. Bibican ela onun uzaktan kendisine baktığını seziyor. Tanabay için de. dostu.. sonra karşıda yola nasıl devam ettiklerini hiç farketmezdi.Hayır.. oradan okulun önüne gidip bakü. Gol 30 . Kadın. zaman zaman düşlerine girip onu kan ter içinde yataktan fırlatan savaş günlerini. Yürük atın ünü.düşmanı. onu bir kez daha seyretmeden ayrılmak istemiyordu oralardan.. Bibican. köyün kenannda bulunan kendi evine gidişini görmeden. Bundan sonra Tanabay da kendi yoluna devam ederdi ama. gözlerimin önünde olurdu: İşte şimdi Bibican evinin kapısını açıyordu. . göievi gereği dolaşıyormuş gibi. döne dolaşa kadının kaynanasının evinden çıkmasını bekliyordu.com. Üstelik Tanabay'ın iyi bir karısı vardı ve onu incitmemeleri gerekirdi.. ama kendinin düşmanısın sen. su ısıtıyor. çolukçocuğu. geçmişi.Sen ne dersen de. işten çıkınca da gelip onu alırdı. öylesin. gözlerini çayın karşı yakasındaki sisli havaya çevirir ve yanık bir türkü tuttururdu. O zaman her şeyi unuturdu: Kolhozu.cizgiliforum.
www. heyecanlı.. Bilmeyen kalmadı: "Gülsan!" "Tanabay'ın yorgası!". Atlann takınılan da pek süslüydü. Üzengi-) ler 31 . Yarış kazandıkça ünü yankı yankı yayılır. kimisi yaya. "Köyün övüncü. Kıskançlığın doksan türlüsü varmış. çevreler. o büyük kalabalığı. sarı yorga.. Bir Mayıs'ta yapılmıştı o yarış. insanlar da atlan kıskanmayı henüz öğrenemediler. Komşu çiftliklerden gelenler atlarını eyerlemeye başla. Gülsan. güçlülük getirdiğini.Hadi bakalım Gülsan. belki yanı-lıjpruz. Atla insan arasındaki tek fark. o büyük yarıştan sonra öğrendi.! daha özenli olarak taktı.. Sonra atlılar çayın karşı tarafında bir araya] geldiler. bırakalım bunu. Sahibi çok heyecanlıydı: . Gülsan sahibinin gözlerinin parıltısından ve ellerinin titremesinden olağanüstü bir şeylerinf olacağını seziyordu. göz kamaştırıyordu. Böyle diyoruz ama. meraklıydı. heyecanla! bekliyorlardı. Göğün altı şimdi azan-kazan1 idi.. Kendini rezil mi edeceksin? Göreyim seni! diyordu. sonunda unutulup gider. deeeh! Zuvvv!" Şöhretin ne olduğunu. kimisi at üstünde. öyle biter. yeşil havlular. başlıo2/Elveda Gülsan ğını. genellikle vaktiyle ona övgüler düzüp göklere çıkaranlar olur. kolanlan her zamankinden daha dikkatli. O gürültülü kalabalıkta sabırsız. Atlar bu konuda kıskançlık nedir bilmezler. gururu. Savaştan sonra böyle büyük bir şenlik. kızıl bayraklar dalgalanıyor. öteye beriye | koşuyor. Bayram töreninden sonra çayın karşı kıyısındaki düzlükte gösteriler başladı. Ama giderek yıldızı sönmeye k Elveda Gülsan/51 başlar. O yılın baharında yorganın yıldızı iyice parladı." diyor. sana güveniyorum. Onu ilk unutanlar da. onca atı bir arada görünce. yarışın bir an önce başlamasını istiyor. "Hayır.com. Dağlardan. Tanrıya şükür. komşu kolhozlardan ve Kazakistan'dan pek çok insan gelmişti.enginel elveda gülsarı atmaya. üzengileri. » Yanş kazanan atın ünü de öyle başlar. "Ben Gülsarı'yım" derdi biri. Gülsan benim!" diye itiraz ederdi öteki: Annee. Hay aü kıskanan zavallı hay! Neyse.cizgiliforum. Kazaklar kendi atlarıyla katılacaklardı yarışlara. Çok büyük bir kalabalık toplanmıştı. atın atı kıskanmamasıdır. İhtiyar Turgay'ın dedikleri oldu. baksana şuna.] dılar. başı döner gibi oldu. O anlı-şanlı futbolcunun yerini başkası alır. yüzümü! kara çıkarma. onu dillerinden düşürmü-yorlardı. Çocuklar. Daha 'R' sesini bile telaffuz edemeyen. Kızıl. Genci yaşlısı herkes tanıdı onu. henüz koşup tozlu topraklı sokaklarda atçılık oynamaya başlayan çocuklar bile hep "Gülsan" olmak isterlerdi.. Tanabay o sabah erkenden kalkıp aünı eyerledi. ağları dalgalandırmaya devam ettikçe ismi de yayılır. Gülsan'nın ben olduğumu söyle! Hadi Gülsan. beni küçük düşürme. böyle büyük kalabalık ilk kez görülüyordu. Sahibine düşmanlık etmek için atının maytabanına (toynağın yumuşak ortasına) çivi çakanları da biliyoruz. onun nasıl bir yücelik.
başlarına birer beyaz çevre geçiren biniciler.j diler. dedi. Tanabay atın gemini gevşetti ve yorga fırlayıp çıktı or. Atlar sahırsızlanıyor. Başlama noktasına giderken Gülsarı gemi dişliyor. şenliği. atıyla.www. Yarışa katılacak biniciler atlarını bir araya getirdiler. birbirlerini düşürmeye çalışıyor. saçlarını ustura ile kazıtıp. ne yana gideceğini bilemeden. eyerden sarkıp yere bırakılan paraları topluyorlardı. Elveda Gülsarı/53 anda. kayışlara. Yüzlerce el kalktı. Sonunda aksakallar yarışçıların beklediği işareti ver. Vücudunu odlara salan bir ruha bürünmüştü.j rıyla dolanıp duruyorlardı onların yanında.¦] yorlardı. Gülsan da fırlamıştı elbet. Toybaşı. Ama Gülsarı dörtna1 Toybaşı: Toyu. j toplu halde durdular. gerilerinde bir toz bulutu yükseliyordu. açıldı. olanca gücüyle¦] koşmak istiyordu. Önce. Sonunda.j taya. diliyle itiyor. başlama çizgisinde başlarını bir hizaya getirerek dizildiler. Bunun üzerine.cizgiliforum. ön ayaklarının j toynaklanyla yeri eşeliyor. Oniki Kazak boyunun ortak uranı 54/Elveda Gülsarı 32 .enginel elveda gülsarı şıngırdıyor. bir an önce fırlayıp koşmak isti. Bundan ı bir an önce kurtulmak için ok gibi fırlamak. yarışçıların bir ucundan öbür ucuna giderek son denetimini yaptı. ellerini açarak seyircilere doğiu biraz ilerlediler. başlıklara takılan gümüşler parlı--'¦ yor. Bundan sonra yarışçılar atlarını dokuz kilometre ilerideki başlama noktasına doğru dörtnala sürdüler. toynaklarıyla 1. sahibinin dizgini serbest bırakıp kendini niye salıvermediğini ani ay amıyordu. her türlü sesin birbirine karışmasından meydana gelen büyük gürültü. Boyların ayrı ayrı uranları da vardır. Atların hepsi birden ok gibi fırladılar. Yansı düzenleyen ve yöneten aksakallar da atla. uğul uğul bir ses çıktı kalabalıktan: "İşte Gülsan! Gülsan! Gülsan!" Yarışa katılacak elli kadar atlı vardı. Genellikle boyların ya da eski. Onların boş bıraktıklan alanda başka gösteriler başladı: Güreşiyor. topraklan sıçratarak. uçuyorlardı. Toybaşı1 yarışçılara seslendi: -"Haydi şimdi bir Fatiha okuyalım. gücünün arttığını hissetti. seyircileri coşturuyorlardı. biraz yana açılarak elindeki beyaz mendili havaya kaldırdı ve büyük yarış başladı. Şimdi toynaklar yeri dövüyor. yarışı yönetenlerin başı 2 Uran: Aynı dâva uğrunda.com. yer sarsılıyor. cirit oynuyor. Ve o 1 1 Azan-kazan: Her ağızdan çıkan ayn sesin. aynı bayrak altında toplanmak ve savaşmak için millî parola. atlarım dörtnala sürüyor. ünlü bir batınn adı söylenerek çağrılır. Daha nice hünerler gösteriyor. şöyle bir kendi ekseninde döndü. hayır dua edelim. Yarışçılar uran salıp2. göz alıyordu. dua edildi vellütün kalabalık "Amiin!" diye yüzlerini sıvazlayarak ellerini indirdiler. Gülsan kaslarının gerildiğini.
kuşkuyla iki yanına bakınıyordu. heyecanla. Atlar. Soluğu kesilmişti. gem kayışlarını görüyor--. az sonra ardından toynakların sesini yine duydu. Sonunda ciyren atın hızı kesildi. İçini saran yarış hırsı onu bir Düldül yapmıştı şimdi. kamçı şaklatmalarını du-! yuyordu. birsüre yan yana idiler. gürültü. Ama ne kadar ter atarsa o kadar hafifliyordu sanki. bir an. İyi atlardı. öbürü ciyren2 donlu iki at daha vardı. gücü de bu yorga gidişiydi işte.maştınyordu gözlerini. O yalnız öbür atların kendisini geçip gittiğini. ikisi iki yanından onunla bir hizada koşmaya başladılar. yorga gidişini hızlandırıyordu sade-j ce. çakılın yüzüne gözüne geldiğini farkediyordu. du. Sağından so. 'Abak'tır. Gülsarı'nın yeüşemeyeceği kadar uzaklaşmışlardı. karışıklık. tarladan ana yola \ çıktıklarını. Uran salmak ya da uran çağırmak. Gülsan iki aün gözlerini. O atlara binmiş olanların yüzlerinden öfke fışkırıyor. spor gösterilerinde yaygın olarak devam etmektedir (çevirenin notu). yolun yansına kadar böylece sürdü.\ lundan geçen atlıların uranlarını. yerle gök arasında. Gülsarı bu durumu pek farketmedi. yorulmaya başladıkları göründü. ağızları açılıp dişleri görünen atları geçip gidiyordu. Sanki koşmuyor da. bu-zakşı oyunlarında. Sonunda. _. kamçılar saklıyor. Ötekiler Gülsarı'dan da gerideydiler. açıl-! maya başladılar. Ciyren at. Bu öfke ve yüzüne çarpan rüzgârdan gözleri kararıyor. Karakök inatçıydı. Havayı. patırtı dinmiş gibiydi.cizgiliforum. önde giden atlarıa yavaşladıkları. Koşu.. uzanıp duran başlarını. Bir an sağına soluna suçlu suçlu bakü ve sonra Sanğül onu göremez oldu. kızgın tarladan ve taze pelinlerden çıkan bir koku kaplamıştı. ama birbirlerini bir baş kadar bile geçemiyorlardı. Gülsarı'nın Karakök'ü geride bırakması hiç de kolay olmadı. 33 . günümüzde daha çok kökpar. Çok hırslıydı Karakök. Karakök ve ciyren peşin-'den yetiştiler. On kadar at ileriye doğru arayı iyice açmış. Elveda Gülsarı/55 Ama önünde biri karakök1. atların toynaklarından sıçrayan kilin. " . Onun güçsüzlüğü de. at yarışlarında. güneş başına vuruyor ve onu üzerine yuvarlanan ateşten bir top gibi görüyordu. bu da Gülsarı'yı çileden çıkarıyordu. Oysa yorga gücünü harcamamıştı daha. Gülsarı. dev bir dalganın köpükleri gibi taşıp tırmandı ve sonra. Gülsarı öndeki atlara bir bir yetişip onlan geride bırakıyordu.»Ama bir yokuşa geldiklerinde yetişti onlara. binicisinin ve eyerin ağırlığını duymaz olmuştu. ağırlığını tamamen yitirmiş gibi oldu.enginel elveda gülsarı la gitmesini bilmiyor. O yokuşu. Şimdi atbaşı gidiyorlardı. gemlerini. Binicilerinin saklayan kırbaçları altında hırsla koşuyor. Birden sahibinin "Haydi Gülsarı!" dediğini duydu.. sonra aralanmaya. Kanatlanıp uçmak istiyordu. Artık. çamurun. O andan itibaren de güneş topu üzerine daha hızlı düşmeye başlamıştı sanki. vb. Sıcak ter içinde kalmıştı.com. Onları geçmişti ama.www. Gülsarı'nın onlara yetişmesi epeyce uzun sürdü. Gülsarı kendini geçip giden atlan görüyor. sahibi ise dizginleri hâlâ sıkı tutuyor. yanya-' na öylece donup kalmış gibiydiler. Yokuş aşağı giderken güneş daha çok ka-.
başörtüsü beyazdı. o kadar uzak görünüyordu ki o uzun yolun sonu! Birden soluğu kesildi. Tam al olanına "kan ciyren". İş bu kadarla bitmiyordu. daha açık seçik duyuyordu onların sesini. sevinçliydi. Doğrusu pek acıklı bir durumdu bu. Bu defa.cizgiliforum. insanların 1 Karakök: Güvercin donlu (gri) atlara genellikle "kök at" denir. büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla girdi. bunlar gözünde halkalamyordu. Şu insanların verdiği güce bir bakın! San yorga. Sonra. ak sakarlı kısrağın dolgun ve sıcak dudaklarına benzeyen 34 . biraz açığına "açık ciyren". o iki atın kendisine yetişip yetişmediklerini bilemiyordu. "Gülsan! Gülsan! Gülsan!" diye bağınyorlardı. Kadın "Amin" diye ellerini yüzünden indirirken görüp tanımıştı 1 Manas destanında geçen çok hızlı koşan savaş atlarına tulpar deniyor.com. Büyük ödülü kazanan tulpar1 ile binicisine yer açtılar. Bu donun koyusuna "karakök". yorga Gülsan. Bütün kalabalık ellerini kaldırarak ona uydu ve akansular gibi yüzlerini sıvazlıyarak bir ağızdan "Amin!" dediler. Yanş alanına gözleri alev alev yanarak. Gün ışınlarıyla dere dibinde ışıldayan küçük taşlar gibi gözlerini. gidip onun yanında durmak istiyordu. Gülsan. çevresini saran kalabalık biraz açıldı. Artık. iki kola açılıp ona yaklaşıyordu. Düşüp bayılacaktı nerdeyse. Sonunda çaresiz o da yenilgiyi kabul etti. yakından. Şimdi ileride çayın panltısını. "Tanabay! Tanabay! Tana-bay!" diye de sahibini alkışlıyorlardı.. biraz koyusuna "küren ciyren". ağız ve kasık kısımları sarımtırak olanına "şabdar" denir. Gülsan biraz soluk alıp kendini toparlayınca. daha önceleri yaptığı gibi. her zamankinden farklı olarak. Sahibi onunla konuşsun. • Bu sesler atın üzerindeki etkisini yine gösterdi. sahibini de aralarına almıştı. Onlan kendi hallerine bırakmıyorlardı. Şimdi. o kadar büyük kalabalığın içinden o kadım görüp tanıdı ve ona doğru yürüdü. coşkun naralar atıyor. Yüreklenip ok gibi atıldı ileri doğru. yeri göğü inleten ve etrafını bir çit gibi çeviren insanların önünden koşarak çayırı bir dolandı.. Şimdi daha. Ön sırada duruyordu. ondan ve Tanabay'dan ayıramıyordu.www. Coşkulu. güzel. 2 Ciyren: Al donlu attır. çayırı görüyor.. ufak benekleri olanına "tarlan kök" denmektedir. Gerisinde neler olduğunu. 56/Elveda Gülsan haykınşlannı duydu. güçlü ve ünlü olduğunu anlamıştı. Gülsan'yı da. Ama. Zaferi kazanan Tanabay ellerini kaldırarak şükür duasını yaptı. Derken. Önündeki atları geçip geride bıraktıktan sonra Gülsan rahat bir soluk aldı. güçsüz kalan ayakları üzerinde ölürcesine koşuyordu. O sesler Gülsan'ya yeni bir güç verdi. "Gülsan! Gülsarı! Gülsan!" diye yorgayı. kızılımtırak olanına "Kızıl kök". Gülsarı onu da geçmişti. Elveda Gülsan/57 onu. o coşkun kalabalık. kadın da. demiri andıran tonuna "temir karakök".enginel elveda gülsarı Öfkeden gözleri donuk-laşmış. Ama önündeki kalabalık dalgalanıyor.
Kökpar serke''yi alanın ortasına bırakan toybaşı "Alaman!" diye bağırdı. Gülsan yine en güçlü at olduğunu gösterdi. At yarışlarının. rakiplerinin çekiştirmesinden parça parça olmuş bir Kazak yiğidi.enginel elveda gülsarı parmaklarıyla onun yelesini tarasın. Onunla konuşması gerekmez miydi? Onu nasıl görmüyordu? Ertesi gün. meydana bırakılan. geleneklere uyup uran salarak. geniş meydanda asıl mücadeleyi verecekleri "alaman-bâyge" için hazırlanıyorlardı. Bir gün önceki yarışı kazanıp bâygeyi (birincilik ödülünü) kazanarak halk arasında nam saldığı için. Güneş batmak üzere olduğu ve gölgelerin iyice uzadığı bir sırada. O sırada bir ses yükseldi: "Kazaklar kaptı! Tutun. . "alaman bâyge" denilen ödülü kazanmış olurdu. Atlılar. Taraflar. Kökpar Oyunu''nda. itişip kakışıyor. aksakallar 'alaman-bâyge'ye izin verdiler. sırtındaki asker gömleği. gücünü. kökparı o kapar. atlı oyunların. böylece 'alaman bâyge'yi kazanmış olma şerefini de götürmüş olurdu köyüne. dişlerini göstererek oldukları yerde dönüyorlardı. nedense. nâra atarak. eyerinin üzerine atıp onu kendi köyüne götürür. akın akın doluyordu oyun alanına. çabuk!" 35 . onu kapanın elinden almak için at koşturuyor. Bu oyuna herkes katılabilir. en heyecanlısı.. yarış meydanına. Kökparı kapan. engelleyin!" Heybetli bir küren2 aygıra binmiş. 1 Kökpar: At üstünde oynanan bir takım oyunudur.Tutun! Küren atı yakalayın! diye bağırıyordu Kırgızlar. kalabalığın olduğu yere indiler. o büyük çekişmede Gülsan atların arasında eziliyor. çoğunluk kökparın sonlarına kadar yine fazla koşturmadı. Böyle güçlü ve çok rakip arasından kökparı yerden kaldırıp almak hiç de kolay değildi. Gülsarı idi.www. atının ve kendisinin hünerini. "Tanabay! Onu ancak sen yakalayabilirsin. itişip kakışma başladı. o kadar atlının arasından oğlağı çekip almış. O zorlu. Böylece epey vakit geçti. 58/Elveda Gülsarı Halk. şansını sınayabilirdi. kurnaz ve güçlü ise. boğuluyor gibi oluyor. Güneş. en meraklısı kökpar idi. şaşıp kalıyor. Işığı azaldığı için artık gözleri kamaştırmıyordu. kadına yaklaşmasına izin vermiyordu. Çekişme. Bu defa da yıldızı parlayan. Bunlar meydana bırakılan bir kökparı eyerden eğilip kapmak. baüya doğru gi-• diyordu. Kimin atı deneyimli ve hızlı. Kökparcılar bir anda kökpar serkeyi kapmak için atıldılar. Kazak bozkırının ufkunda batacağı yere yaklaşıyor ve yusyuvarlak bir yumurta sarısı gibi görünüyordu. Tanabay onun dizginlerini başka tarafa çekiyor. yormadı. Atlar birbirlerini sıkıştırarak. bacağının altına sıkıştırmış. kendi takımına kazandırmak için mücadele ederler. kökparın başlamasını heyecanla beklerken. Ve Tanabay o oğlağı bir türlü ele geçi-remiyordu.cizgiliforum.. açığa çıkmak istiyordu. dağ göçüyormuş gibi bir gürültüyle. Mayısın ikinci günü. boynunu okşasındı. içi saman doldurulmuş oğlak veya buzağı tulumunu kapmak. kızıyordu. Kırgız ve Kazak atlılar. Gülsarı sahibinin niçin böyle yaptığını anlamıyor. kim daha hünerli.com. Ama. herkesin gözdesi.
Gülsarı'nın hızı ve kendi çevikliği sayesinde küren aygırının boynuna kapandı. şimdi baldırlarının üzerine aldığı kökpara abanmış. 36 . Tanabay'ın iki eli de boş olduğu için daha kolay hareket etmişti. Gülsarı ile küren aygır atbaşı hizaya gelince Tanabay kökparı yakalamak için uzandı.com.Tanabay şimdi onun soluna geçmek zorundaydı. ışınlara karışıp yok olacaktı sanki. Şimdi bağnş-.Hadi Kazak kardeş. Kökparı da taşıdığı için küren aygırın yükü ağırdı ve Gülsarı'nın ona yetişmesi zor olmadı. Tanabay Gülsarı'yı küren aygırın sağına geçirdi. İtişip kakıştılar ama yine de kökp arı yakaladı ve çekm .cizgiliforum. Gülsarı uçtu. Bir avı paylaşamayan iki kartal gibiydiler. Yırtık asker gömlekli Kazak da kökparı bu kez sağa geçirmekte gecikmedi. kolla kendini! diye bir nara attı Tanabay. Gülsarı'yı yeniden geriletip sağa geçmeyi göze alamadı. kapışma içindeyken. kızıl dumanlara. Asıl çekişme.Aferin! Gerçekten çok iyisin! diye bağırarak onu övmekten kendini alamadı Tanabay. . Kollarını birbirlerine dolamışlardı. Tek kazanma umudu teke tek çekişmeydi. Birbirlerinin ellerine ve kökpara pençe gibi geçiriyorlar-dı tırnaklarını.enginel elveda gülsarı Küren aygıra binmiş Kazak. İkisinin de birkaç tırnağı sökülmüş.malar ve öbür atların toynak sesleri gittikçe geride kalıyor ve küren aygırla aralarındaki mesafe kapanıyordu. 2 Küren: Koyu al donlu at. Ama Kazak hemen sol yanına geçirdi kökparı. güneşe doğru koşmaya devam ediyordu. Kırgızları da geride bırakmaya başlayınca Tanabay sarı yorganın dizginini salıverdi.Yok arkadaş! Alamazsın! dedi Kazak. O alev topun içine girecek. Tanabay.www. Onlar böylesine bir çekişme. Elveda Gülsarı/59 uçuyordu. Şimdi ikisi birden asılıyordu kökpara. hırıldıyor.Körük gibi soluyor. itişip kakışma şimdi başlamıştı. Gülsarı. Onun için Gülsarı'yı küren aygıra yapışırca-sına yaklaştırdı ve bir anda Kazağın eyerine asıldı. Kazak aynı şeyi yapacak. kendini kovalayan Kırgızlardan ve yardımına koşacak Kazak hemşehrilerinden uzaklaşması için zaman bırakıyordu. elleri kan içinde kalmıştı. Kazak hemşehrileri onun bindiği aygırın çevresini sarıp ona siper olurlarsa bir daha onu yakalayamaz ve kökpar Kazaklara gi-deıdi. ¦ Kazak yiğidin bindiği küren aygır ok gibi fırlayıp Kazakları da. .ye başladı. batmak üzere olan güneşe doğru 1 Kökpar serke: Kökpar oyununda kullanılan oğlak (tulumu). Kazak uzaklaşmak istedi ama Gülsarı'yı geçmek ne mümkün! Ta60/Elveda Gülsarı nabay. bağınşıyorlardı. Kaçan güneşi yakalayacakmış gibi bir hızla süzüldü. Kazak yiğit kökparı o tarafında tutuyordu. Bu yüzden biraz geride kalıp bu kez solundan yetişti küren aygıra. „ * Ama Tanabay işini biliyordu. . Kazak yiğide. kökparı öbür tarafına geçirecekti. sahibinin hâlâ dizgini niçin gevşetmediğini anlayamıyordu. İki at yan yana.
böyle bir oyunda bütün bunlar olurdu. Güneş topunun büyük bölümü batmış. kovalanan da yoktu. Onu kolu ve ayağıyla sağlama aldıktan sonra bir zafer narası attı ve yorgayı olduğu yere çevirerek küren aygırdan uzaklaştırmaya başladı. toynak sesleri ve başka gürültülerle. Gülsan bir kez daha olduğu yerde dönüp koşarken. "Sağ ol Gülsanm! Canım ciğerim benim! Sağ ol" dedi Tanabay. güneşi yakalamaya gidiyorlardı! Bir batırlık. Bunlar: J.Gülsarı! Gülsan aldı! Kazak takımından bir grup Tanabay'ın önünü kesmek için atıldı. Nara atanlar vardı. Şimdi Kırgızlara. Kovalayan. akşam serinliğinde. Devrilen atlar . atlarının peşinden sendeleyerek koşanlar vardı. Alaca karanlık çökmüştü. Tanabay birden sağ ayağını üzengiden çıkardı.www. dalga dalga. * Atlı arkadaşları bağrışıyordu: .Sıkı tutun! diye bağırdı. canlarını dişlerine lakmış. sadece ucu görünüyordu. Gerçekten de Tanabay. Artık varış çizgisinapek yakındılar. Gülsarı onun her hareketinden ne istediğini hemen anlıyor ve isteneni yapıyordu. Tanabay bunların. Bir yandan kök-parı sımsıkı tutarkeı. Artık bağıran çağıran yoktu.enginel elveda gülsarı iki at ds olanca güçleriyle ve hırsla koşuyor. Kimse kimseyi suçlayamazdı bu yüzden: Erlik göstermek ve er meydanında başa gelene razı olmak! Bunlar bir anadan doğmuş kardeşler gibidirler.Yakalayın! Tutun! Bırakmayın! diye bağınyorlardı birbirlerine. Yine de oyunu bitirmek istemiyor gibi koşturuyor62/Elveda Gülsarı 37 . kökp. Böyle bir yarışta. kolları uzun ve çekiç gibiydi. olanca gücüyle kökpan çektiği ve küren aygın da ittiği için.düşenler. üzengi kayışının altına almak ve sonra fırlayıp uzaklaşmaktan başka bir şey düi ünmüyonan ı. Atını olduğu yerde bir kez daha çevirdi ve Kazaklardan kaçmaya başladı. o engin bozkırda kanatlarını gererek kavisler çizen kuşlara benziyorlardı. yiğitlik ve beceri oyunu olan kökpara bize armağan eden atalarımız nur içinde yatsınlar! Ruhları şad olsun! İki at yanyana koşuyor ve kökpar serke ikisi arasında gerilip hırpalanıyordu. salıverilen kökparla birlikte aü-run öbür tarafına düşmekten güç kurtuldu.Sonunda Kazak gencinin parmakları çözüldü. ayağı ile küren aygırı itmeye başladı. kendi takım arkadaşlarına doğru koşuyordu.cizgiliforum. Kazak yiğidi güçlüydü. Tanabay takım arkadaşlarının korumasına girmişti. yardımına gelecek kendi takım arkadaşlannın önünü kesmelerine fırsat vermemeliydi. Ama kökpar elinElveda Gülsan/61 deydi artık. Yarışçılar şimdi bağırıp çağırmayı bırakmış. uğul uğul ve yeri sarsarak devam ediyordu. Alaman-bâyge. Ana Tanabay'ın da tecrübesi vardı. Kazak kökparı bırakırken hasmını uyarmaktan geri kalmadı: . Arkadaşları yetişip çevresini sardılar ve hep birlikte koşmaya başla-dılar. rı bütünüyle ele geçirip.com.Bir o yana bir bu yana koşturan atlılar.
Tanabay da adım atamazlardı. yine birlikte koşuyorlardı. Kırgızlar ise: . Elveda Gülsarı/63 Kazaklar çayı geçmeden kıyıda durup onları uğurladılar. . Binicisi Kazak yiğit de öyle. sağ olun! diye seslendiler. . Gem vurulmaya ve binilmeye alıştırıl-dığı günden bu yana hiç bu kadar yorulmamıştı. öyle süzülüyordu ki karnı otlara değiyordu. ileride o da nam salacak. ama küren aygır da arslan gibiydi doğrusu. Atlılar. Ayaklarını öyle açıyor. İki yanında iki yiğit başlığından tutup götürüyordu onu. Yarışçılar niçin bağırmıyor. Tana-bay'ı bir eve konuk etmişlerdi. yıkılacak gibi oluyordu. Gülsarı'yı ye-dekleyip karşı tarafa geçirdiler. Atların nallan suyun dibindeki çakıllara çarparak sağır edici sesler çıkardı. çay hemen önlerindeydi. kendini zor tutuyordu. Gülsarı çok yorgundu. buyur Gülsan'nın şerefine içelim. Tanabay ve onu çembere alan kök-parcı arkadaşları. Göz gözü görmüyordu. . Ne gam! Yenmişler. Gülsarı ortada amiral gemisi. Su çalkalandı.. Karanlıkta bile parlıyor. dağlardan sel gibi iniyorlardı. Öbürleri de Tanabay'ın yanlarından ve ardından gelerek onu kolluyorlardı. niçin suskun ve yüzleri niçin gergindi? Bir ezgi mi dinliyorlardı? Kazak tamburası ile Kırgız kopuzu gümbürdediği zaman.com. Sonuna geliyorlardı artık. tıpkı böyle bir uyumla at koşturuyor.Yarış için çok teşekkür ederiz. Çok zor. kara bir dalga gibi bir tepeden inip başka bir tepeye tırmanıyorlardı. Bacakları titriyor. öbürleri de onu korumakta görevli refakatçilerdi sanki. Gülsan'nın önünü kesmek için Kazak atlarından kaçışı gözümün önünden gitmiyor.cizgiliforum. Görürsünüz. çakıllı geniş geçit oracıktaydı. Çayın öbür yakasındaki Kırgız köyüne varacaklar ve oyun bitecekti. bây-geyi almışlardı. Eyere attığı serkenin üzerine abanmış başı ileri geri sallanıyor. Yanında kollayanlar olmasa..enginel elveda gülsarı lardı atlarını. çok ağır bir gün geçirmişti. Bozkıra yayılıyor. görünüyordu. Kazandı hayvan. şimdi ise anlı-şanlı bir tulpar olmuştu. düşman eline düşmesin diye savaşçı arkadaşları böyle getiriyor. Grup grup. kurtarıyorlardı. Yiğitlerden biri Tanabay'ın elinden serkeyi abp köye koşturdu atını. Şarıl şarıl akan çaya yaklaşmışlardı. Gür çalıların arasından onun parlak köpüklerini görüyorlardı. yaralanan hatırları da. Hava çok karanlıktı. İki yiğit. O olmasa bâygeyi kazanamazdık! ..Siz de sağ olun hoşça kalın. Ama o zaman daha küçüktü. Yeşil çayır. Tanabay da çok yorgundu. atlarını çaydan sürüp geçtiler.www.Doğru. Gülsarı da.Haydi Tanabay. dışarıda bağlıydı.Evet öyle. Belki eski zamanlarda. ama tam bir uyum içindeydiler. vuruşarak büyük zafer kazanan. İşte. 38 . köpürüp kaymadı. Yorga da öbür atlarla birlikte. Güz gelince yine karşılaşırız! dediler ve atlarının başını çevirip kendi köylerine yollandılar. Kökparcılar bir evde toplanmışlardı ve herkes Gülsa-n'dan söz ediyordu.
com.Ey Tanabay. Tanabay atın kulaklarım sıkıştırdı. kendini toplasın biraz. Teri kuruması için sabaha kadar ona ne su vereceklerdi ne de yem.. başının altını sıvazladı: . Bana öyle bakma. saçtığı o pis kokudan da tiksinecekti. işte gidiyoruz kendi evimize. Ne demek istediğimi anlıyor musun Gülsarı? Nereden anlayacaksın! Sen üyire git-rriâk istiyorsun. Zaferi kutluyoruz.. Şakıyor. Hırıldıyor. Oysa onun nefesinden böyle pis bir kokunun yayılması pek nadir görülürdü. dağların yukarısına çıkmıştı. Az içtim. Orada bir güzel dinleneceğiz. Elveda Gülsarı/65 yordu. Ama sahibi hâlâ gelip bakmıyordu ona. ama biraz daha vakti var.. titriyordu. yelesini okşadı. Adamlar evde onu överlerken Gülsan da dışarıda. Kökparcıların naralarını hâlâ duyuyordu.Nasılsın bakalım. hele tam gelişsin de.. keskin bir koku yayılıyordu nefesinden. Gülsarı'yı kısrağa ne zaman salacaksın? . Evden çıkanlar!. Ben de ölüyorum yorgunluktan. Sonunda sahibi çıkageldi. silkinmek. Önümüzdeki baharda üyirin içine salacağım. Tanabay yorganın yanına geldi. ama canını sıkan açlık değildi. 39 . Sokaklar sessiz..Kısrakların peşinde dolanmaya başladı bile. Düldül o! Düldül! . Neyse. Bu terkedilmiş sessiz köyde ne işi vardı bu bülbülün. Bu güz onlarla otlasın. Cephedeyken bile sarhoş olacak kadar içmezdim. Ayakları beton gibi kaskaü olmuştu. kararımı bilirim ben. Yalnız uzaktan... Gülsarı'mn üstün niteliklerni anlatıp durdular. senin şerefine içtim biraz. . Şimdi asıl istediği. Omuzları sızım sızım sızlıyordu. Geç saatlere kadar içki sofrasında alaman-bâyge'den 64/Elveda Gülsarı söz ettiler. Sonra atlara binip her biri kendi yollarına gittiler.. Gülsan ne bilsindi bir yıl sonra yeni bir efendisi olacağını ve onun hep böyle kokacağını! Sarı yorga adamdan da. Bütün köy uykudaydı. Bahçelerde elma ağaçlan tepeden tırnağa çiçek açmıştı ve dallardan birinde bir bülbül ötüyordu. Ay yükselmiş. pencereler ışıksızdı.Öyle. ben ise.enginel elveda gülsarı . yine şakıyordu. Alaman-bâygenin gürültüsü hâlâ çıkmamıştı kulaklarından. hafif hafif bir traktör sesi duyulu1 Maytaban: At toynağının altında ve iç ortasındaki yumuşak yer. Yarışın. Ayaklarının maytabanı1 ateş gibi yanıyordu. biraz konuştu.. Tanabay dizginleri çekerek atı yavaşlattı.Ah ne güzel bir sessizlik bu! dedi yüksek sesle. gemini dilinin altından üstüne çıkararak terini soğutuyordu. şakıyor sonra kendi se-siiti dinler gibi duruyor.. Eski batırların savaşa giderken bindikleri atlar herhalde böyle idiler. çekişmenin nasıl geçtiğini. çayırda yuvarlanıp sırtını kaşımak. Bülbülün şakımasından başka çıt yok. At değil.cizgiliforum.www. terin soğudu mu biraz? Çok mu yoruldun? dedi. Karanlıkta sallanıyor. darılma bana. Hadi Gülsarı. üyir atlarıyla dolaşmaktı.
Çayırı geçip suyun kıyısına geldiler. At. Bibican bir şey söylemedi.Benim Bibican. kökpardan çok geç döndük. . Çok bitkinim. kokusu geldi Gül-san'nın burnuna.www. Gülsarı 'run nalları çakılları dövüyor. Orta yarı açıktı. .Sen misin? Bu saate kadar neredeydin dedi. Köpek yine . ama sahibi başka tarafa çevirdi atın başını. Üzerinde yakası açık beyaz bir gece entarisi vardı.Uff! Dışarısı çok soğuk! dedi titreyerek. biliyorsun yılkı çok uzakta. Sahibi eyerin üstünde sessiz duruyor. Gülsarı'mn istediği de buydu zaten. Sahibinin ona kırbaçla vurmasından hiç hoşlanmazdı Gülsan. . Ne dikilip duruyorsun.enginel elveda gülsarı Demirci dükkânının önünden geçtiler.Kim o? dedi içerden bir ses. karar veremeden düşünüyordu. İçeride bir ışık yandı ve cam hafifçe aydınlandı. Tanabay aün başını çaya doğru çevirdi ve o yolda Gülsan'yi mahmuzladı. bir bu yana çekiyor. Köyün ortasındaki sokaktan geçip. Tanabay attan indi. Gülsarı'yı yularından tutup avluya girdi.. Aslında kapının kanadı kınk döküktü. 66/Elveda Gülsarı Bol otlu çayın yeniden geçtiler. Aüm da çok yoruldu. Ama atı ve binicisini tanıyınca kuyruğunu sallayarak sustu. Bibican kapıyı açarak. En kenardaki sokaktan geçip dere kıyısına inmeleri. Ev sessiz ve pencereleri ışıksızdı.Affedersin Bibican. Tanabay birden dizgini çekip atı geriye çevirdi. karanfilin.. Bibican'ın gözleri güldü. yoluna devam etti. Kadının kendi vücudunun kokusu ile o otun. Çay geçidinin ortasına gelince. Sahibi eyerin üzerinde pek huzursuz duruyordu. geldikleri yolu yeniden aştılar ve yeniden o evin önüne gelip durdular. San yorga. Kapının kanadını itti. suları sıçratıyordu. o sokağın sonundaki bir kapının önünde durdular. Terini soğutmam gerek. Su buz gibiydi. Dizgini bir o yana. Tanıdığı kadımn oturduğu evin avlu kapısıydı burası. benim. Geri dönmelerine ne gerek vardı? Bir gün içinde kaç defa koşacaktı? Onun bu düşüncelerine cevap olarak. dedi Tanabay. Kurumuş. eğrilmiş. Gemini hırsla garş-gurş dişleyerek çaresiz geri döndü. Aç kapıyı. ne yapacağını bilemiyordu.kadının yanına gelip yelesini okşamasını istedi ama kadın gelmedi. Pencereye yaklaşıp hafifçe camı tıklattı. iyi yalan uyduruyorsun ve güldü: Bir karar veremeyip at üstünde dolaşıp duracaksın sanmıştım. oradan saparak üyi-rin bulunduğu yere doğru gitmeleri gerekiyordu. ağzı ile dizgini çekip ileri doğru gitmeye çalıştı. Evin küçük kızının yanındaki hiç ayrılmayan küçük köpek havlayarak karşıladı onlan.cizgiliforum. . . Sahibinin bir yanlışlık yaptığını düşünen Gülsarı geri gitmek istemedi.Bir an önce üyerin yamna varmak istiyordu. Tanabay kırbacını Gülsarı'nın göğsüne indirdi. Sonunda derin bir iç çekerek dizginleri oynattı ve oradan uzaklaştırdılar. madem ki geldin gir içeri. Kara saçları omuzuna dökülmüştü.havlayarak yanlanna geldi. Kuyruğunu sallayarak sustu. ay ışığı vurmuş dere dibindeki taşlar gibi parladı. Çocuk gibisin. iki direği kalmıştı yalnız kapı olduğunu gösteren.com. 40 . .
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Şimdi geliyorum, atı bağlayayım da. - Şu tarafa, fırının yanına bağla. Sahibinin elleri hiçbir zaman bu kadar titrememişti. Gemini ağzından alırken, kolanları çözerken, bu işi ilk kez Elveda Gülsarı/67 yapıyormuş gibi eli kolu titriyordu. Kolanın birini çözmüş, öbürünü çözmeyi unutmuştu. Bibican'la birlikte içeri girdiler ve lamba söndü. At, içinde bulunduğu bu avluyu yadırgıyordu. Ây, göğün ortasında, ışıl ışıl. Gülsan başını kaldınp uzaklara bakınca, o mehtaplı gecede sisler içine gömülmüş görkemli dağlan gördü. Hassas kulaklannı en ufak sese kabartıyor, çıt çıksa duyuyordu. Sulama arkının şarıltısını, az önceMi traktörün uzaktan uzağa yayılan sesini, meyva bah-çesinge o yalnız bülbülün yanık yanık şakımasını, her şeyi... Oralardaki bir elma ağacının beyaz çiçekleri uçuşup yorganın başına, yelesine dolmuştu. Gecenin karanlığı yavaş yavaş açılmaya, aydınlanmaya başladı. San yorga vücudunun ağırlığını bir o ayağına bir bu ayağına geçirerek sahibini bekleyip duruyordu. Bundan sonra aynı yerde nice nice geceleri sabahlara kadar bekleyerek geçireceğini bilmiyordu henüz. Şafak sökerken Tanabay evden çıktı. Sımsıcak olmuş elleriyle Sangül'ün gemini takıp kolanlanm sıkmaya başladı. O güzel karanfil kokusu onun ellerine de sinmişti. Bibican Tanabay'ı uğurlarken ellerini onun beline doladı. Tanabay da onu uzun uzun öptü. - Bıyıklann diken gibi batıyor, diye fısıldadı kadın. Hadi acele et, ortalık iyice aydınlanmış çabuk bin atına. Kadın dönüp eve girerken Tanabay fısıldadı: - Bibican, gelsene biraz, dedi atı göstererek, "Onu da okşa biraz.yoksa üzülür". "Ha, doğru ya, unuttum. Bak, başı elma çiçekleriyle örtülmüş... dedi gülerek. Ve sonra onu, ak sakarlı doru kısrağın dudaklan gibi dolgun ve yumuşak parmaklarıyla okşadı. Çayı geçtikten sonra Tanabay bir türkü tutturdu. Gülsan bir an önce üyirin bulunduğu yere, oradaki atlara ulaşmak için hızını arttırdı. 68/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/69 O Mayıs geceleri Tanabay için çok güzel geçen geceler oldu. O ay atlara gece bekçiliği yapmak sırası onundu. Gülsan için de yeni gece hayatı başlamıştı. Gündüzleri öbür atlarla otluyor, dinleniyordu. Akşam olunca sahibi sırtına atlıyor, birlikte yılkıyı bir kuytuya götürüyor, ortalık kararınca Bibican'ın evine gidiyorlardı. Sabaha doğru, ortalık iyice aydınlanmadan ve kimselere görünmeden, güçlükle seçilen dar patikaları aşıp, yılkıyı bıraktıkları yere geliyorlardı. Sahibi yılkıyı topluyor, sayıyor, bir kayıp olmadığını anlayınca rahat bir nefes alıyordu. Gülsan için pek kolay bir hayat değildi bu. Sahibi Bibican'ın evine giderken de, oradan dönerken de pek acele ediyordu. O
41
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karanlık gecelerde, geçit-çayır demeden hep koşuyordu. Ne yapsın, sahibi öyle istiyordu. Gülsan'ya kalsa yılkıdan hiç ayrılmazdı. Canı başka şeyler istiyordu. Artık o da tam bir aygır olmuştu. Üyir ile şimdilik geçiniyordu ama kısrak yüzünden birbirlerine düşmanca bakmaya başlamışlardı. Güllsan zaman zaman kaz gibi havaya uzatarak, kuyruğunu kaldırarak kısraklann yolunu kesiyor, yüksek sesle kişniyor, sağnlanna sokulup diş atmaya çalışıyordu. Dişi atlar da bunu üyir aygının kıskandırmak için fırsat biliyor ve ona sokuluyorlardı. Gülsarı'yı uzaklaştırmak için koşup gelen aygır onun epeyce canını yakıyordu. Çünkü hem daha büyük, hem de dövüşçüydü. Yine de Gülsan, geceler boyu Bibican'ın avlusunda bağlı durmaktansa, üyir başının hışmına uğramak pahasına kısrak peşinde koşmaya razıydı. Orada bağlı durduğu gecelerde hep kısraklan düşünüyor, canı onlan istiyordu. Durduğu yerde eşiniyor, tepiniyor, sonra yatışıyordu. Eğer o tatsız olay olmasaydı, kimbilir o geceler daha ne kadar sürerdi... Gülsan her zamanki gibi o gece de, o kadının avlusunda, bağlı olduğu yerde, üyirdeki atları düşünerek sahibini •bekliyordu. Uykusu geldiği için biraz kestirmek istiyor, ama yulan yüksek bir yere bağlı olduğu için uzanıp yatamıyor, biraz başını indirecek olsa bu defa da gem ağzını yırtar-casına acıtıyordu. Yine de olduğu yerde dalıp gidecekti neredeyse. Sessiz, ağır bir hava vardı ve gökyüzü bulutluydu. "jGülsan, dalıp gider gibi olduğu bir sırada, birisi sallıyor, dallannı çekip eğiyormuş gibi ağaçların hışırdadığını duydu. Bu arada bir rüzgâr çevrintisi oldu ve avluda boş bir kova devrilip tangur tungur ses çıkararak yuvarlandı. İpteki çamaşırlar savrulup uçtu. Köpek korkudan havlamaya ve oradan oraya koşarak sığınacak bir yer aramaya başladı. At ürktü, hınldadı, sonra kulaklannı dikerek bir süre şaşkın durdu. Başını kaldırdığı zaman ufukta kapkara, korkunç ye kaynayan bir şeyin bozkıra, yılkının bulunduğu tarafa gelmekte olduğunu gördü. Bir an sonra koyu karanlık şimşeklerle yanldı. Gök, bütün ağaçlar yıkılıyormuş gibi gümbürdedi. Hemen ardından gür bir sağanak boşanmaya başladı. Şimdi Gülsan, sırtına kamçı yiyormuş gibi tepiniyor, ipini koparıp yılkının yanına koşmak istiyordu. O korkunç felaket yılkının, onun cinslerinin üzerine geliyordu ve içgüdüsü onu cinslerini korumaya çağınyordu. Mutlaka gitmeliydi at kardeşlerini kurtarmaya. Ama ipi koparamıyor, bu yüzden de çılgına dönüyordu. Yuları, geme, onu oradan bırakmayan her şeye düşmandı, sağa sola atılıyor, tepiniyor, eşiniyor, yılkıya sesini duyurmak ve onlardan ses almak için acı acı kişniyordu. Ama cevap olarak ancak fırtınanın uğultusu geliyordu kulaklarına. Ah, o gece ipini bir koparabilse, yıl' kıya bir varabilseydiL. Sahibi beyaz fanilesiyle evden fırladı. Ardından kadın da çıktı beyaz gece entarisini giymiş olarak. Ama bir anda 70/Elveda Gülsan ikisi de sınl-sıklam oldular. Çakan şimşeğin ışığında, ıslak yüzleri, korkulu gözleri görünüp silindi. Sundurma bir an için aydınlandı. Sonra korkunç bir gürleme oldu.
42
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Dur! Sakin ol! diye bağırıyordu Tanabay an çözmeye çalışarak. Ama at onun sesini duyamıyor, onu o kılıkta tanı-yamıyordu. Hiddetle üzerine atıldı. Bu arada toynaklarının darbesi altında kalan finn çöktü. Tanabay koluyla başını koruyarak, duvara sürüne sürüne ona yaklaştı, başlığını tuttu ve kadına: - Çabuk, çöz yuları! diye bağırdı Kadın yuları çözer çözmez, Gülsan kapıya doğru atıldı ve Tanabay'ı sürüklemeye başladı. - Çabuk kamçıyı! Bibican kamçıyı uzattı. - Dur! İnatçı hayvan! Dur yoksa gebertirim ha! diye kamçıyla atın başına vurdu. Ne yapıp yapacak, eyere atlayacaktı. Üyire ulaşmak, onların başında olmak zorundaydı. Fırtına onları kimbilir nereye kaçırmış, nereye sürüklemişti! San yorganın amacı da bundan başka bir şey değildi zaten. İçgüdüsü, o ilâhi.sezgi, bu kıyamet saatinde mutlaka onlann yanında olması gerektiğini söylüyordu ona. Bu yüzden kişniyor, şahlanıyor, kurtulup koşmak için ipini koparmaya çalışıyordu. Yağmur sel gibiydi. Şimşekler çakıyor, gök gürlüyor, fırtına uğulduyordu. -Tut şunu! diye bağırdı Tanabay. Kadın başlığı tutunca o da sıçrayıp eyere atladı. Ama o daha eyere yerleşmeden Gülsan kadını su birikintileri içinde sürüklemeye başlamıştı. Gülsan ne efendisinin sesine, ne kamçı darbelerine aldırıyor, yalnız içgüdüsüne uyarak, şimşekli geceyi ve amansız fırtınayı yanp kuş gibi uçuyordu. O güne kadar ne büyük yanşlarda, ne ödüllü koşularda böylesine hızlı koş-mamışü. Kabanp taşan çaydan, kara çahlann arasından, deElveda Gülsan/71 reden tepeden, artık hiçbir emrine boyun eğmediği efendisini alıp götürdü. Tanabay, çılgına dönmüş atın kendisini nereye götürdüğünü anlayamıyordu bile.Yağmur yüzüne, gözüne.bütün gövdesine vuruyor, ama içi alev alev yanıyordu. Tek bir düşünce vardı kafasında: "Yılkı nerede? Aman Tannm! Vadiye inip demiryoluna doğru gitmesinler, demiryoluna düşmesinler! Mutlaka kaza olur! Allahım, sen koru onlan! Ey Albak! (ervah, atalar ruhu) siz koruyun yılkıyı! Sakın aya-ğîfı sürçmesin Gülsarı! Sakın düşme! Beni yılkıya ulaştır" diyordu Düzde, yokuşta, şimşekler karanlığı bıçak gibi yanp beyazlaüyordu, sonra yine koyu karanlık oluyordu. Fırtına yine uğul uğuldu, yağmur ise fırtınanın şiddetiyle kırbaç gibi iniyordu. Gece, göz kamaştıran bir ışıkla aydınlanıyor, sonra ka-fanyor, sonra yine ışık, yine karanlık... San yorga şahlanıyor, ağzını yırtacak gibi kişniyordu. Üyiri anyor, kendince onu bulmak, görmek için yakanyor-du: "Neredesiniz! Neredesiniz! Kişneyin, ses verin bana!" demek istiyordu. Ama onun sesine karşılık gök gürlemesi duyuluyordu yalnız. O yine ileri atılıyor, koşuyor, koşuyordu. Bir karanlık, bir aydınlık oluyordu. Sonra yine karanlık, yine aydınlık...
43
yılkıyı aramış ve bir kuytuda bulmuşlardı. çocuk sevinçle. Kara toprak bir koyun sürüsü. Ne diyebilirdi ki? Vadiye inen çocuk atlan toplamış geliyordu. İkisi de atlannı sürdüler. Çocuklar boyuna yetişti! Sen ise. Caydar apa çok merak etti. yiyecek ve giyecek bir şeyler getireyim. toprak canlanıyordu. Ah çocuk ah. 72/Elveda Gülsan Birkaç yılkıcı bozkırda at koşturarak dağılıp kaybola-lan yılkılarını arıyorlardı. ıpıslak fanilesi. Tanabay yılkıya.. Kaz kanadı renginde bulutlar şimdi ufukta kaz katan gibi görünüyordu ve çok yükseklerdeydiler. . Yılkılar açılıp koşarak ve çamurlu yeri toynaklarıyla çiğneyerek çayı geçtiler ve bir bayıra çıktılar. Hiç sesin' "îkarmadan. kansı yumuşak sesle: • . Tanabay'ın yardımına koşmak için komşularla birlikte atlanmış. Atlardan.Yolumu şaşırdım. acınacak bir durumdaydı.cizgiliforum. dedi. Ta uzakta.com. Güneş açılmış.Yürü eve gidelim Altıke. otlağa doğru sürdü. Ama karısı Caydar onun yolunu şaşırmadığını biliyordu. . Hiç utanmıyor musun? Artık genç de değilsin. Yolunu yitirdiğini sandılar. Ama doğu yönünde gök gürlemeleri devam ediyordu daha. fırtına ve yağmur ise bir sürüye dalan kurtlardı sanki.Ben aşağıda beklerim. Bozkırdan buğular çıkıyor. dedi Tanabay. Caydar apa2 ise atını kımıldatmadı bile. Sonra yavaş yavaş bulutlar seyrelmeye başladı. Bu halinle insanlara görünmen hiç iyi olmaz değil mi? .www. 44 . Onlarla beraber olan komşu çocuğu birden bağırdı: "İste Caydar apa. bozkınn bir ucunda. kulun ve taylardan yitip giden yoktu. Tanabay'ın önünde yepyeni bir dünya açılmıştı. hava ısınıyordu. pek perişan. Birbirlerne tek söz etmediler.Biz de sizi anyorduk Taneke.. . diye mınldandı Tanabay. şapkasız başı ve asık suratıyla.Sen burada kal. bir başka türlü yolunu şaşıran kocasının gelişiu seyretti. dumanını savura savura bir tren geçiyordu. Fırtına çadırlara yıktı.enginel elveda gülsarı Fırtına şafağa kadar sürdü. Karısıyla böyle karşılaştılar.. Gece boyu koşmaktan canı çıkan yorganın üstünde. Tanekem1 geliyor bak!" diye atını dörtnala sürdü.. Tanabay hiçbir şey demedi. gidip onaralım bari. Hepsi tamamdı. Dişlenmiş koyunlar gibi kara yerden buğular yükseliyordu.Giyinmeye de mi vakit bulamadın? Talihin yokmuş! Çizmenle pahtolununun ayağında olmasına şükür. Bugün hepimizin çok işi var. Tanabay'a dönüp yavaş sesle: 1 Taneke: Tanabay aka'nın kısaltılarak söylenişi 2 Apa: ana Elveda Gül san/73 . diye Caydar çocuğu çevirdi.. Tanabay yoktu.. Yalnız çocuk atlan getirmek için vadiye inince. Tanabay'ın karısı ise Tanabay'ı anyordu.
Gülsan sahibinin bir türkü tutturmasını istiyordu o anda. durs-tump. biraz öteye kondu. Boztorgay ise hâlâ ötüyordu.Belki gerekir diye çakışım da yamna alıp dere kenanna indi. Üşüyor. her zaman yaptıklan gibi köyün ke74/Elveda Gülsan nanndaki o eve doğru yönelmiş.. çocuklar. bu yüzden de sahibinden bir kamçı yemişti.Sen biraz yat. Yük taşıyan beygir ve develer. Ömründe bir kez... Ayağını büküp uzanmak isteyince Tanabay bu defa engel olmadı.. titriyordu. Ve dağlar önlerinde uzanıp gidiyordu. çevik. üyir üyir yılkı. Şimdi köy gerilerde kalmıştı.. Elveda Gülsan/75 . oradan geçerken.. .. başını bir o yana bir bu yana çevirerek inlemeye devam etti.. At. Yüreği kafasının içindeydi... ata binmiş kadınlar. Hoşça kal avıl! Önlerinde dağlar vardı. diye. Sonra birden yüzükoyun uzandı. Gülsarı. şavkı dağlara vurdu ve sonra kendi halesinin ortasında gökyüzüne asılıp kaldı. mahvoldun Gülsan. Ayaklannın dibinden bir boztorgay cik cik öterek pırr diye havalandı. dinlene dinlene çay yatağına kadar gelebilmişti ama oradan öteye gidemiyordu.www. Tanabay üzerindeki gocuğu çıkanp hayvanın üzerine örttü.. Sürü sürü koyun. Yan tarafta kalan köye bakmamaya çalışıyordu. koyun-kuzu meliyor. kafasını. İnsanlar bağırıyor. Tanabay başını eğmiş. Çevrede dolanıp geçen yıldan kalma kuru ot saplannı topladı. Vakit ilerlemiş. ele geçirdiği artık yitirdiğini bildiği için bu ağlaması. bir insan gibi inim inim inliyordu. Yılkılar.Gücün kuvvetin kalmadı değil mi? Çok mu kötü durumdasın? Bittin. dedi Tanabay ben biraz çalı-çırpı topla-yayım. Şimdi iyi bir ateş yakabilirdi. Tanabay durup düşündü.cizgiliforum. Dura kalka.com. son kez. Ellerine diken batmış kamyordu. Oysa eskiden hiç üşümezdin sen. bunları kucaklayıp getirdi. ağır ağır yürüyordu. Kovalanan bir atın yüreği gibi hızlı atıyordu yüreği: Dur-durs. soğuk yere uzanıp yattıktan sonra da. ku-laklannı dolduruyor ve başka bir ses duyurmuyordu. Oysa Gülsan. Bir gün sonra dağın yolunu tuttular. yanlannda koşuşan uzun tüylü köpekler. Tanabay söylenip durdu ama artık at onu duymuyordu.. daha geçenlerde büyük bir yanşta şenlenen. Gelecek bahara kadar dönmeyeceklerdi Göç kafilesi de çay boyunca yürüyerek köyden uzaklaşıyordu. Orada kurumuş fidanlar bulunca pek sevindi. 45 . durs? tump. Yürek atışları. Ay doğdu.enginel elveda gülsarı Tanabay atından inip yeşil otlann üzerinde biraz yürüdü. Bir yıldız sessizce kayarak kayboldu.. Ama Tanabay susuyordu. Alnı sakarlı kısrağın dudakları gibi dolgun ve yumuşak parmakları olan kadının evine uğramadan geçip gittiler. hızlı adımlarla ilerliyorlardı. Gülsarı'nın daha ileriye gidecek gücü yoktu. yankılanan tepeye doğru sürdü. Tanabay yılkıyı düz ovadan geçirip. durs tump. Gelecek bahara kadar hoşça kal bozkır!. Gülsan sahibini hiç böyle görmemişti: Tanabay yattığı yerde sarsıla sarsıla ağlıyordu. atlar kişniyor. gece yarısına az bir zaman kalmıştı. her türlü ses çıkıyordu.
O. bir süredir unuttukları sıkıntıları. bir kulun anasından biraz ayrılacak. gücünü kısraklara saklamalıydı artık. Gülsan biraz ısınınca titremesi kesildi.www. Tanabay bu baharda Gülsarı'yı üyire saldı. kış. sahibiyle birlikte. bir alçalıyor. Hayvanlar yeşeren yaylaya yayıldılar. Ona pek eyer vurmuyor. Kulunları.. sıskalaşan. Kış yirminci yüzyılda da olsa. ak buğrasına binip yine gelecekti. acıları yeniden yaşamaya başlayacaklardı. sıkıştıracak. yarışlar. onları iterek üyirin 46 . ateş zayıfladıkça kuru ot ve dallan üstüne atıyordu. kış onları dağda kırda arayıp bulacak. yılkılar. çok az biniyordu. cin gibi çarpacaktı.enginel elveda gülsarı Gülsan eskiden yanında ateş yakılınca pek ürkerdi. güçlükle nefes alıyordu. koyunlar kuzulaya76/Elveda Gülsarı cak. Arada bir kalkıp atın üstünden kayan gocuğu düzeltiyor. Herbiri-nin hayatında değişiklikler olacaktı.cizgiliforum. "Derslerin-nin iyi gitmediğini bilseydik ya da bizim yanımızda okusa-lardı daha başarılı olurlardı" diye söyleneceklerdi. ateşin başında oturan ve bir zamanlar sahibi olan yaşlı adam da gözüne bir görünüp bir kayboluyordu. bakımları yapılacak.. Gülsarı'nın çok iyi bir aygır olacağı belliydi. Yatılı okulda çocukları başarılı olanlar sevinecek olamayanlar üzülecekti. Yine bayramlar olacak. göz kamaştıncı bir ışıkla aydınlanyor. Ateşin ısısı ve dumanı onun vücudunu yalayıp geçiyordu. Gece. kış çekildi ve yerini altı ay sürecek yaza bıraktı. çok yağışlı bir gecede. Kendinden geçmiş olan at şimdi. Havalar ısındı. kış gelinceye kadar tutanaklarda unutulup kalacaktı. Bir cabağı. Yiyecek kıtlığı. Et kombinasına hayvan götürecekler. sonra yine ışık. Ama gözlerinin önündeki san perde kalkmamıştı. bozkırda çılgınca koştuğunu. burnuyla. yaylaya çıkmanın pek de kötü bir şey olmadığını göstermek istercesine. et ve süt bollaşacakü. tekrar örtüyor ve yine ateşin başına geçip ellerini ısıtıyordu.. kimisi sevdiğinden ayrılacak. O yılki kış da işte böyle gelip gitmişti. çok eski zamanlardan beri nasıl idiyse yine öyleydi. sonra kararıyor.bir çuvalın üzerinde oturuyor. Şimşeklerin çakıp çakıp sönmesini de. ödüllü oyunlar düzenlenecekti. yün kırkılacak. Aygır olmuştu artık. Sonra. yok olan yılkısını bulmak için uçtuğunu görüyordu. hayvanların kırılıp gitmesi. damgalan vurulacaktı. çadırlar. kişneyip şahlandığını. birileri dünyaya gelecek. Tanabay ateşin ba-şında. Kimisi âşık olacak. Alevler bir yükseliyor.. Yılkılar döllenecek. Kışı sağ salim atlatmışlar. fırtınalı. Çobanlar nerede olurlarsa olsunlar.. Aftıa bu kez o alevlerden hiç korkmadı. yine karanlık. gereğinde yavrular iki anadan süt emecek. Bu aydınlık dünyada. birileri dünyadan göçüp gidecekti. Göğsü sıkışmış. Gülsan koşup geliyor. yıkık ve soğuk koralar. sürü besleyerek göçebe hayaü yaşayanlar için.com. üyirden uzaklaşacak olsa. Ve çobanlar.. başıyla. Pek çok işleri olacaktı ama kış ve kışın çekilen sıkıntılar bir süre unutulacaktı. iyice zayıflayan hayvanlar baharda bozkıra inip yayılmışlardı. cabağılan nasıl kollayıp koruduğunu bir görmeliydiniz.
yorgaya eyer vurmayacağım artık. Kalbi iyice teklemeye başlamıştı çünkü. dağdan indikleri vakit kansıyle birlikte ziyaret etmeye karar verdiler. madem ki durum böyle. dedi karısı. bir daha vakit bulamam. kendisi hastahanede . Ama gelen konuğu geri çeviremez. 'gidersin. sabah çayım içmek için evine dönmüştü. ağırlaması gerekirdi. Ücretler hiç de öyle tamah edilecek bir şey değildi ama yine de iki kişinin kazancı.enginel elveda gülsarı içine sokuyordu. Malcı. İşi hiç bitmez.. Üstelik artık yardımcısı da yoktu.. Komşu yılkıcılara: "Biraz benim yılkıya da göz-kulak olun" diye gitmek istediği zaman. dedi. çocuklara ve hanıma üst-baş alırım" diye düşünüyordu.com. Çora görevi ona devretmiş. bir yandan kahvaltı ediyor. Ne var ki. bu son. O gün Tanabay yılkıyı erkenden çayıra salmış. Kahvaltı sofrasında kızını dizine oturtmuş. Hayvanlara bakmak bir motorlu araca bakmak gibi olmuyordu ki! Elindeki motor olsa.. Güleryüzlü bir adam olmasına 47 . . ' Elveda Gülsan/77 yatıyordu. Tanabay her gün hastahaneye gidip arkadaşının hatınnı sormak istiyordu ama işten vakit bulamıyor. durdurur.. Yardımcı çekip gidince. Yorga Gülsan'nın ünü.Sen bilirsin. i yılkıcı dediğin. O zaman onu daha sonra. Özellikle ilkbahar ve kış mevsimlerinde başını kaşıyacak vakit bulamaz. bir yandan da kansıyle aile sorunlannı konuşuyorlardı.Caydar. Karısı evden çıktı ve döndü: . Çora'nın hastahaneden çıkıp evinde yattığını öğrendi. Çayını yudumlarken karısına: . Tanabay istemeye istemeye kalktı. "Oraya 78/Elveda Gülsan kadar gitmişken istasyon yakınında kurulan pazara da uğrar.cizgiliforum. Tanabay at çiftliği başkanı İbrahim'i hiç sevmezdi.İbrahim. biraz daha fazla para geçerdi ellerine. Yanında genç biri de var. Bu adamı niçin sevmediğini de bilmiyorduTana-bay. Tanabay'ın her hatırlayışında yüreğini yakan bir olaydı bu. Kızını da kucağına alarak dışarı çıktı. Bir üstün özelliği de şu idi: Birileri gelip atlan rahatsız etmeye kalkışsa.www. çok çocuklu bir aile reisi gibidir. ovaya inip yerleşmelerine zaman kalmadan o korkunç olay geldi başlanna. At çiftliği başkanı. Ama kansı Caydar'ın süt çağında bir bebeği vardı kucağında. O kış kolhozda bazı değişiklikler oldu. Kısacası Tanabay hastahaneye arkadaşını gör-Jmeye gidemedi. biri geliyor galiba.Çık bak bakalım.. Bu sırada dışarıdan toynak sesleri işitildi. hemen üyi-ri toplayıp başka bir yere götürüyordu. dedi. Ünü arttıkça üst düzey yöneticilerinin gözüne batıyor. aynlamıyordu. iki ayn musluk sayılırdı. karışım yardımcı kadrosuna geçirmişti. Kasabaya inip yatılı okulda okuyan çocuklannı görmek istiyordu.Yeni bir başkan gelmişti. onlann ona sahip olma emellerini arttırıyordu. Yılkıya nasıl baksın? Bu yüzden bütün işler Tanabay' a kalıyor ve o da gece gündüz attan inmiyordu. ben yorgayı eyerliyorum. Tanabay karısına: . aynı zamanda bir felâket getirmişti ona.
. Oysa tarlayla. Başta İbrahim'in kendisi olmak üzere oradakiler bu yapıcı eleştirilerinden dolayı ona teşekkür eder.İyi. . vaad üstüne vaad vererek. Yılkı çiftliğini iyileştirmek. bütün gününü büyük deftere birtakım sayılar yazmakla geçirir. İki kolunu birden havaya kaldırarak: . Tanabay. Belki hiçbir şey yapmadığı için hoşlanmıyordu ondan.Kımız getir. Şöyle buyrun.İyiyiz. diye onun elini sıktı. Öteki işlerde çalışanlar o yokluğa daha ne zamana kadar dayanabilirlerdi? Savaşa kadar durumlar böyle miydi? O zamanlar güz gelince her evin kapısına iki-üç araba buğday getirilirdi. Elveda Gülsan/79 .beyini-ze iyi bakıyor musunuz? . herkesin et ve süt işiyle uğraşmasında ülkenin pek yararı olmayacağını söylemek istiyordu. him. işlerin görülmediğinden yakınıyordu. sözler söylemekten başka elinden bir şey gelmediği içir hasta yüreği dayanamamış. . rahat edin. bay! dedi. halkı ne zamana kadar oyalayabilirsiniz? Çora ağır iş yapan 80/Elveda Gülsarı insanlara emeklerinin karşılığını veremediği. aç ve açıkta kalan yine onlar oluyordu. iyiyiz. Parti toplantılarında Tanabay onun bu davranışını dobra dobra eleştiriyor. Öyle değil mi Caydar baybişe? Caydar başını salladı.com. En iyisi yılkıcılık.diyordu İbra-. Böyle şey olur muydu? Hak mıydı bu? Toplantı üstüne toplantı yaparak. onlara güzel. ona nedense hiç güvenmiyordu. . çok şükür. büsbütün kötüleşmişti. Tanabay hiçbir şey söylemedi.Bu zamanda en iyi iş hayvan beslemek.Allah razı olsun. Ya şimdi? Herkes koltuğunda boş çuvalla dolaşıyordu.Esselamü aleyküm.Aleykümselam. Tanabay biraz soğuk davranarak. Caydar konuklara yeni yaygıyı serdi. İbrahim Caydar'a da gülümsedi: . I. O yılkıcıların hepsine 'bay' diye hitab ederdi. ortalıkta görünmezdi. içeri girin. Neyse ki yılkıcılar işlerini bilen adamlardı. 48 . dedi. İbrahim atından indi. Hayvancılığın nasıl bir iş olduğunu kendisi de biliyordu ve bunu İbrahim'in ağzından ilk kez duymuyordu.cizgiliforum. üzerine de yu-1 muşak postları koydu. . Hiç olmazsa et süt eksik olmaz. Kımız içtiler ve biraz havadan sudan söz etiler. Adam. koyunculuktur. siz varken benim gözüm arkada kalmaz.Buyrun. Çora onları kendi eliyle seçip almıştı.İyi misiniz Caydar baybişe? Sağlığınız nasıl. Buğdayı onlar yetiştiriyor.www.enginel elveda gülsarı rağmen kanı ısınmamış-tı. ekinle ya da başka bir işle uğraşacak olsan eline pek bir şey geçmez. Tanabay karısına: . Yılkıcılar kendi bildikleri gibi hareket ediyorlardı. işleri tamamlamak için hiçbir şey yapmazdı. başlarını sallardı ama sonunda değişen bir şey olmazdı. Adı var da kendisi yok gibiydi. İbrahim her fırsatta söylerdi bunu.Mallar canlar iyiler mi? Nasılsınız? dedi İbrahim ablak yüzüyle her zamanki gibi gülümseyerek.
Aslına bakarsa bunda pek şaşılacak bir şey de yoktu. gözlerini yerden kaldırmadan öylece durdu..Seni pek çıkaramadım evlat.www. Ne etse de vermeseydi Gülsarı'yı? Çok iyi düşünmeli. kendi durumunu da dikkate almalı. emre karşı gelmiş olmalıydı. Kımız da çok güzelmiş Caydar baybişe..com. İçi. niçin yetiştiriyordu ki? Kolhoz için yetiştiriyordu onlan.. Onları bir an önce başın-| dan savmak...enginel elveda gülsarı Ama Tanabay'ın yüreğini sızlatan bu gerçekleri İbra-] him'e anlatmanın hiçbir yaran yoktu. İşte.Hayır. işiniz kaçmaz nasıl olsa. biz. merhum Abalak'ın oğlu musun yoksa? .Taneke. Ama bu adamlar buraya niçin gelmişlerdi? Bunu sormak da pek yakışık almazdı. sonra binek atı olarak ya da başka işlerde kullanılmak üzere kolhoza veriyordu. Al. . biraz daha verir misiniz? Kımız içerken yine şundan bundan söz ettiler.O yılkıyı. diye onun sözünü kesti İbrahim. huzuru kaçmaya başladı. Görevi Eydu onun. İbrahim'in yanında hiç konuşmadan oturan delikanlının kim olduğunu pek çıkaramıyordu. Tanabay serinkanlılığım korumaya çalışarak başını hafifçe kaldırdı ve cevap verdi: . dedi İbrahim alttan alarak. Bir iş için geldik buraya. Mis gibi kokuyof. Ama Gülsarı başkaydı. Ah Gülsan! Onu vermeye dayanamazdı. Yılkı yetiştirdiği bu uzun yıllarda. Tanabay kâğıttaki yazıyı okuyunca gözlerine inanamadı.Pekâlâ İbrahim.cizgiliforum. Yılkıcı Bakasov'a Gülsarı yorga. Zaten o anda sohbeti uzatmak da istemiyordu Tanabay. iş yerlerine birçok at göndermişti.Zaman dediğin nasıl da çabuk geçiyor? Yılkılara bakmak ister misin? Seyretmesi güzeldir doğrusu. İri iri harflerle şunlar yazılıydı: "Buyruk. sen çok anlayışlı bir adamsın.İşte Taneke. Sonunda İbrahim cebinden bir kâğıt çıkardı: .Elbette olur. bu küçük iş için geldik buraya. eski asker gömleğinin göğüs cebine koydu. . yüreği parçalanıyor. Kâğıdı dörde katlayıp. önce işine dönmek istiyordu. İbrahim sabırsızlanmaya. niçin bakıyor. biz buraya şu iş için geldik. kâğıtta yazılı iş için.Evet Taneke. Yetiştiriyor. üzüntüden ne yapacağını bilemiyordu. binek atı olarak kullanılmak üzre at korasına gö'nderilsin. oku. . biraz daha kımız içip sohbete devam etsek olmaz mı? .Bu delikanlı benimle geldi. Tanabay. Bu zorlama sohbet sırasında Tanabay tatsız bir haber alacağını seziyor ama ne olduğunu bilemiyordu. O düşünüp durdukça.. çeşitli bri-dlara. Hele şu kımızımızı bir içelim de. yorgaya binip kasabaya inmek-ve yine bir. Kolhoz başkanı (İmza okunamıyordu) 5 Mart 1950" Elveda Gülsan/81 Tanabay'ın beti benzi atmış. onun oğluyum. 49 . Sordu: . . Bir süre. şaşıp kalmıştı. ama onu sonra konuşuruz.
Alttan almaya.cizgiliforum.daha doğrusu onun okunamayan imzasıyla ilk karşılaşması işte böyle oldu. Bunun için de kolhozcular tarım tekniği ve hayvan yetiştirme tekniği kurslarına katılmak zorunda kalacaklarmış. kurslar başladı. bunu da kendisinin yöneteceğini bildirmiş. Ama karşısında Tana-bay vardı. Onun nasıl bir adam olduğunu çok iyi biliyor. Başkanın yüzünü görmemişti daha.. Tanabay'ın yeni kolhoz başkanıyla. Halkın arasında dolaşıyor.. .. uzaklardan onu görmeye geliyorlar..Ne olmuş yani? Başka ata binse gözden mi düşer? Oraya buraya gidiyor diye ille de yorga ata binmesi mi ge- 50 .Bak Zavferma (at çiftliği başkanı).Aman Taneke. kolhoz başkanına Gülsarı'yı veremeyeceğimi söyle. Sorunun çözüldüğünü. alıp götürürdü Gülsarı'yı. Kolhozda bundan böyle modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin kullanılacağını. Ağzına ilk geleni söylemekten vazgeçerek: . İbrahim şaşırmıştı. Yine havadan sudan söz ettiler. İlk yaptığı toplantıda oradakilere gözdağı vermiş.. . tembellere.com. herkesin gözü onda.O beş aygırın bana gereği yok. . İbrahim.. dedi. görevini gereği gibi yerine getirmeyenlere asla hoşgörülü davranmayacağını. Veririz be^ aygırı. O Çora'nın yerine atandığı zaman Tanabay dağa çıkmış bulunuyordu. gönlünü hoş etmeye. tilki postundan yapılmış tebeteyini' düzeltmeye başladı. Sık sık bölge merkezine gidiyor. hiç dinlemez..Nasıl anlamazsınız Taneke? Başkan bizim önderimiz. 82/Elveda Gülsan bunları mahkemeye vereceğini söylemiş. Saygı duymamız gerek.www.. Gülsarı'yı hemen götüreceğini sanıyordu. Elveda Gülsan/83 başka at mı bulamadı? Korada at mı yok? Niçin Gülsan'yı istiyor? Gülsarı'dan başkasına binemez mi yani? . Senin başkan binecek 1 Tebetey: ince kürklü kalpak. Ama birdenbire. "dediğim dedik" der. Kardeşini bile kayırmadığını. Sonra sabırsızlanıp çizmelerini çekiştirmeye. Ama o kurslarda çobanların uyuklamaktan başka bir şey yapmamış olmaları ayrı mesele. Kısraklara saldım onu.Biz artık gitsek iyi olur Taneke. Tanabay'ın yüzüne bakarak: . ama artık bütün kolhozlann büyüyüp gelişeceğini. Daha önce yüksek mevkilerde bulunduğu. Gerçekten de çok geçmeden afişler asıldı. Hepimizin başkam. tek kısrağın bile kısır kalmaz. onun yerine beş aygır veririz. artık acele etmelerine gerek kalmamıştı. hürmette kusur etmemeye çalışmalıydı. kolhozlann ufak oluşundan ileri geldiğini. gözünün yaşına bakmadığını unutmaması gerekirdi. kendisinin bunun için atandığını da söylemiş. güçlüklerin. Tanabay alnındaki teri kuruladı. Çünkü o benim damızlık aygırım.enginel elveda gülsarı "Seni kurnaz tilki seni! Bu sözüne kanacağımı mı sanıyorsun!" dedi Tanabay içinden. geçimsiz bir kişi olduğu söyleniyordu kulaktan kulağa. bunun sözü bile olmaz. Karşısında Tanabay'dan başka biri olsaydı. Bütün sıkıntıların.
Onu kendi haline bırakalım.. .Kızmanıza.Siz Çora'nın 'verme' diyeceğini mi sanıyorsunuz? O razı oldu bile.sen ne diye bu kadar ısrar ediyor.. Niçin başka olduğunu açıklamadı. Haklı olup olmadığımı o söylesin. çok teşekkür ederim Caydar baybişe. Hepsi sustu. bütün köy bilsin. Ben eşeğe de binerim. biraz duraklayarak. Şimdi onu götüremezse rezil olacaktı. yorga bile olsa.Gerekir yahut gerekmez. dedi. asker de askere yakışana biner. sinirlenmenize ne gerek var Taneke?Bi-zim size saygımız var. Delikanlı "evet. Atın kemente takılmak üzere olduğunu sezdi ve kestirip attı: . Onu bize başkan diye göndermişler.www. yakışmıyor doğrusu.Çekip gitmemi. ona bu atı elleriyle teslim edeceğini söyleyen kendisiydi. . bir at nedir ki? Yılkıda her çeşit at var..Demir-ci dükkanına gider. general ise kamyonla mı dolaşıyordu? General. Ablak'ın oğlunu da ata binip getirsin diye gönderdiler benimle.Yeni başkan dururken.Siz söyleyin Caydar baybişe. Başkana yorgayı tavsiye eden.Ver gitsin. yeni başkanla iş görecek. koca bir köy adamın altına binilecek gibi bir at bulup veremiyoruz. inan84/Elveda Gülsan <j: madiğin şeyleri söyleyerek yaranmaya mı çalışıyorsun? dedi Caydar. Halk ne der buna? Kırgızlara yakışır mı bu? .Hiç doğru değil bu davranışınız. Caydar derin bir iç çekerek kocasına: . adamları bekletme. Başkan yeni geldi.cizgiliforum. mesele bu değil ki. Başkanla onun arasını açmaya ne gerek var? Çora parti komitesinde çalışacak artık. ne olmuş. 51 . Siz savaşta bulundunuz Taneke. bana emredilmiş bir görev. Ne olur bunun sonu. Bu meseleyi gidip Çora ile konuşurum. mahvolmamı istiyorsunuz benden. İşte. Ben küçük bir adamım. istediğine binersen. dedi Tanabay. bizim konuğumuz sayılır. keski ta başından söyleseydiniz. dedi İbrahim. İbrahim sözüne devam etti: . Söz konusu Çora olunca Tanabay sustu. Ama bu bir emir. İbrahim iki kolunu yana açarak kekeledi: . sizi seviyoruz.Kendim binecek değilim ki. O halletsin bu sorunu.İşte akıl bu. Bu onun bileceği iş. Açıklayamazdı zaten.enginel elveda gülsarı . kendisine sorun. Ama çocuk gibi davranıyorsunuz..Durumumuza bakın. orada çalışırım.Ee.Halk da her şeyi öğrensin. Öyle değil mi? .O başka. öyle" anlamında başını salladı.Orada siz otomobille. generale yakışana. İbrahim derin derin iç çekerek Caydar'a döndü ve yalvarır gibi: . artık başkan olmayan eskisine gidelim diyorsunuz. .. Çetin cevizdi Tanabay. Yellisini başkan saymamak demektir bu! Çora zaten hasta. Şimdi İbrahim'e sinirlenmeye başlamış..com. onu merkezden gönderdiler.. hop oturup hop kalkıyordu.Vermiyorum! Beni beğenmiyorsanız kovun. Hiç olmazsa orada elimdeki balyozu çekip alamazsınız! . Kendi kendinize bela yaratıyorsunuz.
Ablak'ın oğlunun elindeki dizginlere asılıp var gücüyle çektiğini. Başkan. Kişnediği-zaman ağzından çıkan buharı... Başkan ne derse o olur. her şeyini görüyor ve acılar. kısraklardan niçin ayiçdıklarını anlamadığım belirten korkulu bakışlarını görüyordu. Gülsan'mn yakalandığım. sahibinden. Sen niçin?. her tüyünü. savrulan yelesini. Bunların hiç önemi yok artık. daha genç. ama bakmasa da her şeyi görüyordu. Yalnız şunu unutma: Üç çocuğun var. Ama sen sağ-salim döndün. kulunlardan.. Gülsarı'nın bir o yanına bir bu yanına geçerek kamçısını kaldırıp kaldırıp hayvana indirdiğini görüyordu. Aradan çok geçmeden. ne yaptığımı söyleyecek değilim. Gülsarı'nın bu yabancı adamlann onu üyirden niçin kopanp aldıklarım. gözElveda Gülsan/85 lerini yerden kaldırmıyor. İbrahim'in. belinde. Akşama kadar yılkının yanında kaldı. her şeyini.. Onunla ilgisi yok.böğrünü. İçindeki kuşkuyu anlamıyor muyum sanıyorsun! Ama boşuna. tamam.. Daha da yararlı olutsana. . o da yetim kalmış 52 . Atın her yanını. Ben de onun gibi dul kalabilirdim. Gülsan'nın üyirden ayrılmak istemeyişini.Sen. o karanlık gecelerdeki macerası için yorgadan öcünü alıyordu! Sert bir çekişle atın başını çevirdi. Bizim halimiz. bir at korasının başkanlığından Kolhoz Başkanı yardımcılığına terfi ettirildi ve bütün at koralarının sorumlusu oldu. Onları ne yapacaksın? Onlara ne söyleyeceksin ve onlar ne diyecek? Ben onlara ne diyeceğim? Karar senin. Tanabay dayanamadı. Nasıl da beklenmiştim ben bahtsız! Ne ettiğimi. Niçin ver dedin atı? diye sordu soluk soluğa. Onun yürüyüşünü. Gülsarı'yı götüren adamlar bayın aşıp gözden kaybolmak üzereydiler.. sana özel olan 86/Elveda Gülsan neyin var? Bizde olan her şey kolhoza ait. Tanabay başka bir atın üzerinde eyerde oturuyor. Yorga da kolhozun. Tanabay atını sürüp gitti. sağrısında İbrahim'in vurduğu kamçı izlerini görüyordu. açık san donunu. Ne istersen onu yap. Kim yönetiyor bu kolhozu.. Tanabay birden ürpertici bir kuşkuya kapıldı: Caydar. hatta sağ ön ayağında bukağımn bıraktığı ufacık nasın bile görüyordu. ama yine sinirlerini yatıştıramadı. Önce kollarım indir bakalım! dedi Caydar her zamanki serinkanlılığı ile. başına başka başlık geçirildiğini gördü (Kendine ait olan başlığı ölürdü de vermezdi).Pekâlâ. üzüntüler içinde öylece oturuyordu. Sapsarı bir benizle ve koşarak kansının karşısına dikildi.İbrahim'in Caydar'a tekrar tekrar teşekkür etmesi boşuna değilmiş. sağrısını görüyordu. daha güzel. Yine yok. Sert sert bakarak: . Yine de yeri gelmişken söyleyeyim: Beni bırakıp gitmek istiyorsan hiç durma! O benden çok daha iyi.. Neden sonra başını kaldırdığı zaman. Yüksek sesle haykırarak peşlerinden koşmak için atım mahmuzladı. çaresizlik içinde. Sırtında.. Şimdi beni iyi dinle: Gülsan senin kendi malın mı? Kendinin olan. kırbaçlaya kırbaç-laya geri döndü. Bütün üyir yetim kalmış gibiydi. Büyük bir boşlukta.Dur! Sakın gitme! diye bağırdı. hayatımız böyle. Ama aynı anda çadırdan çıkan Caydar ona doğru koştu: . Çadır evin önüne gelince atlayıp indi.
birlikte gezip tozdukları o güzel günleri.. kopuz çalarken tanımış. Şimdi Tanabay..enginel elveda gülsarı gibiydi. o hayaller içinde yüzdüpnü de görüyordu.. genç ve güzel Caydar'ı: Saç örgüleri beline kadar inen esmer güzeli o şirin kızı.com. kumlar üzerinde beraber yürüyeme-yeceklerini. Tanabay'ın kendisi de eskisi gibi değildi. suskun olarak eve girdi.. Sonra yumuşak bir sesle: Sen şu kopuzunu eline alsana. Kora denilen o at hapishanesine ilk kez kapatılmıştı. dedi Tanabay. soğuk demeden her işte çalışıp yıpranmış ellerini. o da değişmiş gibiydi. Sımsıcak ve güzel kokulu memelerinden. her şeyi kendisiyle birlikte alıp götürmüştü.Her şey.. . 88/Elveda Gülsan Tam o sırada. Kopuzunu. gözü kapalı olarak dinliyordu onu. O şimdi kopuzun dalga dalga sesine.. uçsuz bucaksız bozkır uzanıyordu. Kızları uyumuşlardı. Sonra önüne yemek getirdi Canım yemek istemiyor. Neredesin kara gözlü küçüm botam? Memelerinden süzülüp süt aktı. bozlağı idi. ağıdı.. Artık her şey başka. • Hava kararınca çadır evine döndü. Artık Elveda Gûlsan/87 akşam üzerleri botasını yar kıyısında gezdiremeyeceğini. gencecik t|r kız iken. her şey değişmişti. Neredesin? Ses ver bana! memelerinden anamn ak sütü akıp süzülüyor.www. bozlaya bozlaya yavrusunu arıyordu. Karısı ellerine ibrikle su döktü. Tanabay şimdi onun. kendi gençliğini... bana botasını yitiren akmayanın bozlağını çalsana bir. Solgun. Gülsarı at korasında. nefesini ayarladıktan sonra. Güneş değişmiş. Anne deve günlerce botasını aradı. kendisindekine benzer dertleri ve özlemleri paylaştığını. Tanabay onu. bir daha ona ak sütünü emziremeyeceğini söylüyordu gözyaşları içinde: "Neredesin kara gözlü botacı-ğım? Ses ver bana! Damla damla süt akıyordu memelerinden! Sıcacık süt süzülüp akıyor. çırpımp duruyordu.. gözlerinin çevresindeki kırışıkları. O anda Caydar Tanabay'ı unutmuş bile. Caydar şankopuzunu (demir kopuzunu) eline aldı.. beraber otlayamayacaklannı. Ana deve bütün gün kırlarda dolaşarak.. başını kaldırmadan. boynundaki ağzının kenarındaki. her şey gözlerinin önündeydi.. 8 53 . Neredesin? Ses ver bana! Mis kokulu memelerinden anasının ak sütü süzülen botam. günlerce bozla-dı. dedi. Sonra o kırışıklar arasında koybolup giden gençliğini. Çadır evin dışında. Ocakta ateş yanıyordu. sevmişti. San yorga gönül çırağını söndürmüş. ağarmış saçlarını. gökyüzü değişmişti. Ev sessizdi. göçebe atalarının şanlı geçmişinden kalan o yanık bozlağı çalıp söylemeye başladı: Bu küçücük beyaz botasını (yavrusunu) yitiren ana devenin yakarışı. şafak sökerken onunla otlamaya çıkamayacağını." k Caydar güzel kopuz çalardı. karanlık gecenin koynunda. Kızlar birbirlerine sarılmış yatıyorlardı. kendi düşüncelerine dalıp gitmişti. Gözü kapalı ama herşeyi görerek: Yıllar yılı sıcak demeden.cizgiliforum..
başını dikti. bu yüzden onun. sonra yeni efendisinin arkadaşlarıyla o meyhaneden çıktıklarını. kulun kokusu. yeşil ova gün ışığında pınl pırıl parlıyordu. Daha dün. ona hiç de yakışmayan bir eyer gördü. 54 . o gülünç kadife minder umurunda değildi.. boynunu kız gibi uzattı. sırtında ağır bir üzengi. Gülsarı'yı aramaya çıkanlar oraya gelmeden Gülsan biraz keyfine baksındı. süt kokusu. sıçnyor. Hadi koş.Gülsarı! Gülsarı! Nasılsın. Tüh! tiye tiksinerek tükürdü.. Çünkü onun aklı kısraklardaydı. Tanabay bunu görünce yine sevindi. iyi misin? diye yorganın yanına koştu. Eyerin üzerinde kalın kadife bir minder görünce çok kızdı. üyirin bir o 1 Biye: Dört yaşını geçmiş dişi at. Bu defa başında başlık sırtında eyer yoktu. kulun kokusu... bu gülünç takımı alıp atmak geçti aklından. Tanabay bindiği atın üzengilerinde doğrularak bağırdı ve yılkıyı uzaklara sürdü: -Ayt! Ayt! Ayt!. o çamurlu yolda gelirlerken yarıştaymış gibi koşarak yeni efendisini nasıl zıp zıp zıplattığım. Tanabay yılkıyı eski yerine getirdikten sonra köyden iki atlı geldi. "Demek yularını koparıp kaçtın ha? Aferin sana. Atın yanına gelince başında başka bir başlık. havayı kokladı. büyük gürültülerle yakınından geçen kamyondan ürkerek gemi zorlayıp dişlediğini unutmuştu. Kısrak kokusu. Hınldıyor. bölge merkezinde gemi çıkanlmadan büyük bir ağaca bağlandığını. Yılkıyı biraz harekete getirmek istedi. bir bu yanına geçiyordu. Ama Gülsan çok geçmeden yine kaçıp geldi. süt kokusu. hepsinin o tiksindirici kokuyu saçtıklannı da unutmuştu. . Yorga eyerliydi. Çok iyi etmişsin. Evet. pelin kokusu başım döndürüyordu. Kulunları olan biye1 atlar onlan çağırmak için kişnedi-ler. Kısrakları çok özlemişti ve o yüzden sahibinin yüzüne bile bakmıyordu. Pis pis kokan bir meyhanenizi önünde beklediğini. kopuk yuları boynundan sarkıyordu. Üzerindeki o gülünç eyer. havaya kansan pelin kokusu başını döndürmüş. ağzım yırtarcasına geme asıldığım ve kırbacı kafasına kafasına indirdiğini de. Yeni sahibi güçlükle eyere tırmandıktan soma nasıl hırıltılar çıkardığını. Yorgayı tutmak. Sonra yılkının önüne çıkıp yeni aygın arkalara iterek onun yerini aldı..www. Sanki ata bir erkek değil de koca kalçalı bir kadın binecekti. Yeleleri rüzgârdan savruluyor. keyfine bak. Genç kısraklar zıplayarak. Elveda Gülsarı/89 yanına." dedi Tanabay.com. Gülsan'yı bir kez daha üyirden ayırarak alıp gittiler. Gülsan silkindi. Bunlar. Onu aramak için peşine düşenlerin yolda olduklannı bilmiyordu elbet. hayvana yaklaştı ama Gülsan kaçıp kurtuldu. güldü. Ben kimseye bir şey söylemem.cizgiliforum. yorga üyirin arasına girince herşeyi unutuver-mişti: Kısrak kokusu. şahlanarak koştular. mest olmuştu.enginel elveda gülsarı Tanabay bir sabah Gülsan'yı üyirin içinde koşup gezerken görünce çok sevindi. İki yanım bereleyen ağır • üzehgelere da aldırış etmiyordu.
Yılkım yeni aygırı da onun bu halinden Elveda Gülsan/91 yararlanıp basıyordu çifteyi. Uyur-uyanık kendi kendine 'kan görmek iyi değildir' dedi. Elindeki sopayı var gücüyle o aygırın sırüna indirdi ve • sopa ikiye bölündü. Her fırsatta kaçıp geliyordu. O gün Tanabay otlaktan geç gelmiş. Seyisleri de bezdirmişti Tanabaylı da. elleri de kana bulanmıştı. Bir kere daha ağzına geleni söyledi onlara. Komşu yılkılardan olan bir delikanlının da yardımıyla atı geri götürürlerken.." diyorlardı.. zor uyudu.Ay it herif ay! diye bağırarak koştu Tanabay. Yaklaşıp bakınca Gülsan'yı gördü. düzü bayırı geçerek.Dinlesene.. pek anlayamıyordu. Ucu kementli sopasını kaparak kavga yerine koştu. Onca yerden. Tanabay Gülsarı'yı onlara teslim ederken çıkıştı: . • -Tanabay! Tanabay! Uyan! diye sarstı karısı. Her yanı kan içindeydi. bağırıp çağırıyor.Yine mi? Hay başımın belası. dereyi tepeyi aşarak nasıl gelebilmişti buraya? Bütün gece seke seke geldiği belliydi..com. .. Gülsan'nın o haline yüreği sızladı. "Tanrım! Ne kötülük etmişler sana! Kim vurdu bu zinciri ayaklanna? Buna rağmen o kadar uzaklardan ta buraya geldin ha! Ah zavallı sersem ah!.. 55 . "İyi ile kötü birbirinde ayrılmaz.Ne oluyor? Ne var? . Gülsarı yine kaçıp geldi galiba. aygırlar dövüşüyor. Onu ısırıyor. Hava ağarmaya başlamıştı. zincir bacaklarına vuruyor ve hayvan inliyordu. sersemin tekisin sen! Onu bir kere daha yakaladı. . Başına bir yular taktı. Hiç de iyi yorumlanmayacak bir düş gördü o gece: Savaşta.Sen akıllanmayacak mısın hiç? Ne diye ikide bir kaçıp geliyorsun? Ahmağın. Bir yere gidip ellerini yıkamak istiyor." 1 Doğrusu inanılır gibi değildi.enginel elveda gülsarı Biraz durup düşündükten soma. tepiyor. . kemendi alıp atın boynuna geçirdi. elini kanla yıkıyorsun! Kan bu kan! ha! ha! ha! hi! hi! hi!. öc alıyordu.Ne biçim insanlarsınız siz! Eliniz ayağımz yok mu? Başkamn atına bakamıyor musunuz? Daha iyi bağlayın onu! Gülsarı üçüncü kez kaçıp gelince Tanabay kızdı: 90/Elveda Gülsarı . yılkıda bir şeyler oluyor. ama birileri gelip onu iteliyor. Çok yorulmuştu. geç yatmıştı. bir kere daha kement geçirdi boynuna.www. Sonra kendi elleriyle götürüp bakıcılarına teslim etti.cizgiliforum..yan yolda Gülsarı'yı arayanlarla karşılaştılar. beni rahat bırakmayacak bu hayvan! Tanabay alelacele giyindi. . cephede miydi.. alay ediyorlardı onunla: "Ey Tanabay. yoksa şehirde bir mezbahada mı.Tek başına. Onu kovup uzaklaştırdı. ne olacağı bilinmez" diye bir yılkıyı çadırın yakınında bıraktı. Talihsiz yorga olduğu yerde dönüyor. pranga vurulmuş bir hapishane kaçkını gibi buraya kadar koşmuştu hayvan. Ama Gülsan'nın akıllanmaya niyeti yoktu. gözlerinden yaşlar aktı. Aman Tanrım! O ne? Yorganın ayağına zincir köstek vurulmuştu.
sürahiyi. Çok üzüldü. ne yapacağız şimdi? Aklını başına topla artık. Onu geri vermezse başı derde girerdi çünkü... Caydar yorganın başını tutup elleriyle gözlerini gölgeledi. Ah zavallı Gülsanm.. Gülsan'nın ayağındaki zincir kösteğin çıkarılmasına bütün aile yardım etti. yüzünü dudakla-nna yaklaştırdı. akıllılıklarının bir belgesiydi. Ama ayağında zincir kösteğin bağlandığı yer cılk yara olmuştu. Bu yüzden de demir Gülsan'nın ayak derisini sıyırmıştı.Peki. Bütün bunlar yol olup gitmişti. Eski zamanlarda. Yaşlılardan biri bu kösteği hatıra olarak saklamış. tahtadan ne güzel oymalar.com. ama köstekli atı çalamazlardı. Kim yapmış. Bunu yapan kişi gerçekten büyük bir usta idi. değerli yürük atlara. her şeyi. "İbrahim bu zinciri yaşlı birinden bulup almıştır. Hem ne kadar kaba şeyler! Yazık! O ünlü eyer ustaları yok artık. Zincirin keçe kaplaması da eski ve çürümüş olacak ki. Buna rağmen Gülsan onca yerden kaçıp gelebilmişti. Ondan başka kimse bu kadar acımasız olamaz. Sonra hayvanın başını tutup okşadı. Ablası küçük kardeşini sırtına alıp evin yolunu tuttu. O zalim ise gidip bu kösteği almış.. kaşığı. O paslı zincire evirip çevirip baktı ve ustalığına hayran kaldı. Çok yorulmuştu. Tanabay atın orasına burasına baktı. Eski bir demirci olması ve o işi yaparken kazandığı tecrübe Tanabay'ın işine yaramıştı. Eski Kırgız ustalarının hünerlerinin.www.enginel elveda gülsarı Tanabay üzgün üzgün başını sallayarak "Vah! Vah!" dedi. Atın yara beresine merhem sürdü. demirden ne güzel aletler. hırsızlar çalıp götürmesin diye böyle köstekler vurulurdu. künyesi vardı. Ağır ağır giderek attığı zinciri getirdi. kime yapmış. Artık böyle köstek vurulmuyordu atlara.. Artıfc zincir kösteklere gerek kalmadığı için bu işçilik unutulup gitmişti. Böyle keçe kaplamalı zincir köstekler eskiden kullanılırdı. bakırdan. Gümüşten. Ne eyerler yapılırdı eskiden! Her eyerin bir tarihçesi. Sonra aletlerini topladı. Tanabay bir süre oturduğu yerden kalkmadı. Nereye gitsen hep aynı şeyleri görüyorsun. başka biri de 92/Elveda Gülsan bunu İbrahim'in kulağına fısıldamıştı. bunu mutlaka o yapmıştır" diye düşündü. yapan kişi karşılık olarak ne almış? 56 . küçük kız ise çevrelerinde merakla dolanıp durdu.. büyük kız yuları tuttu. hayvan suyu geçerken yırtılıp çıkmıştı. ne güzel süslemeler. atın ayağına geçirmişti. "Şimdi her şeyi alüminyumdan yapıyorlar: Tencereyi. elini kolunu yaralamak pahasına zincir kösteği çıkarabildi. tabağı. Atı iple bağ-lasan ipi keserler. Herbiri eşsiz bir sanat eseri olan şeyler vardı. kendine işkence ediyorsun. Kan ter içinde kalarak. Bugün böyleşini kimse yapamazdı. Aldığı yaralar iyileşirdi. ne olduğunu ne olduğunu sen de bilmiyorsun elbet.cizgiliforum. leğeni. Zinciri var gücüyle uzağa bir yere fırlatıp attı. Caybar yorganın yularından tutup evin önündeki bağlama direğine bağladı. çünkü köstek kilitliydi. Yalnız o muydu unutulup giden. . ne güzel deri işleri yaparlardı. ne zaman yapmış. Gülsan da dudaklarını onun gözüne sürüp sevinçle gözlerini yumdu.
. Oysa insan ruhunun aynası.. yağmur giriyordu. Hatta bazıları yakıldı. sınanmışü. Keçe evin direkleri kınldı. çadır evlerden söz etmişti. kışlatanlar. el hüneri. yatıştırıyor. Keçe değil. Oysa gençliğinde kendisi de eski törelerin mezan-i* kazanlardan biri olmuştu.enginel elveda gülsarı Hepsi bilinirdi. Bunlardan ağıl çitleri. yama üstüne yama vuruyordu da. Günlerce çuvaldız ve kalın ip düşmüyordu Caydar'ın elinden. onanma başlardı.Ama bir gün köye inip yöneticilere yeni bir çadıra ihtiyacı olduğunu söyleyince.Allahım. Bunu nasıl anlayamamış... bahçe parmaklıklan yapıldı.. Tanabay o sözleri nasıl söylediğine bugün hayret ediyordu.bunda kimin suçlu olduğunu. bir-iki hafta sonra başka bir yeri dağılıp yırtılıyor. Çok eski bir çadırdı. hayvancılıkla geçinenler. o sayede oturabiliyorlardı içinde. gençlerin 57 . yok edildi. Böylece çadır evler gerçekten yıkıldı. Keçeleri parça parça olmuştu. göz nuru değil midir?. nesi ağaç bunun! Gidip şu yöneticileri biraz sıkıştır da bize de yeni keçe versinler. Pişmanlık içindeydi. neden böyle olduğunu bilemezdi. otomobille dolaşacakmış! Hepsi birElveda Gülsan/93 birinin aynı olan otomobillerle. Yalnız plaka numaralan farklı olacakmış. durup 94/Elveda Gülsan oturmak. Keçe kaplamalar da kesilip evlerde kullanıldı. O deliklerden rüzgâr giriyor. Bir de şu ağaç çatkılara bak! Nesi çatkı. Aslında bunu birilerinden duymuş ve kendi görüşü olarak söylemişti: "Yok olsun çadır evler! Eski usuller yok olsun!" demişti. yorulmak bilmeden.www. İlk zamanlar Tanabay karısını avutuyor. nasıl dili vanp söylemişti! Şimdi Tanabay. Bu gerçek iyice anlaşılmıştı. halk sanatının." Tanabay zaman zaman bunlan düşünür. Keçe çadır. dağlarda sürü otlatanlar. keçe çadırlardan. Avrupa ülkelerinde olduğu gibi. eski çadır ustalarının bu dünyadan çoktan göçüp gittiklerini. Sen bu evin sahibi misin? Nesin? Bizim de insan gibi yaşamaya hakkımız olacak mı. her şeyi değerlendirilmiş. bugün-yann bu işi halledeceğim diye onu oyalıyordu.. Caydar baybişe. her tarafı isle kaplanmış keçe çadırda oturuyordu. çadırların yıkılmasını istemek gibi bir sözü ağzına nasıl almış.cizgiliforum. deliniyordu. Keçe evlerin yok edilmesini istemişti. Ama işte. olmayacak mı?. ihtiyar Turgay'dan kalan eski. Çadır evler devrim öncesinin evleridir ve bunlardan vazgeçilmelidir. dalıp giderdi. daha iyisini bulamamıştı. kendi milletinin. Caydar yeniden çuvaldızı ve kalın ipi eline alır. el hünerlerinin yok olup gitmesine üzü-lür.com. atalannın en güzel buluşlanndan biriydi. göçüp konanlar için. daha ne kadar sürüp gidecek bu azap! diye yakınırdı Caydar. On-lann yerine kış evleri yapılmaya başlandı. İnsanoğlu bugüne kadar bu durum için. Ne var ki. Herhalde yakında herkes. kurum mübarek! Kum gibi de dağılıyor. ata-babalarımızın ustalıkları unutulup gidiyor! El işleri. Yüzyıllar boyu geliştirilmiş. Hatta birkomsomol toplantısında. el sanatları kaybolup gitti. Ama bir yerini onarıyor. demişti. kar giriyor. çadırsız yapamazlardı.
kesinlikle olmaz. onların yıkanmaları gerek. O günlerde birçok yılkıcı palatka denilen o bez çadırda oturmak zorunda kaldılar... Tanabay'a çadır ev yerine palatka denilen bez çadır vermek istediler ama Caydar buna şiddetle karşı çıktı: . Ve.Öyleyse bana yapağı verin. Ne eşya. öfkeyle. • . onlara da oturacak bir yer yok..www. Tanabay ailesi.her şeye. Zaten kolhozda keçe de yoktu. ne dersen de.. o da geçici bir süre için. O zamanlar ne aptallıklar ettiğini anlayıp acı acı gülümsedi: "Gereksiz! ha! ha! ha!". Palatka denilen o bez çadırda ancak bekâr bir adam oturabilir.. kolhozda bir gram yün kalmıyor!. Yu-karıdakilerin de düşünmesi gerekirdi. .Yoo.. Tanabay sustu. Bir komşu. Tanabay o zincir kösteği keçeden evine götürdü. Oysa o keçe çadırı onarmak için biraz yapağı yeterdi ve bu çok gerekliydi. Her şey için dilekçe yazıp bekliyoruz. İçinde ateş de yakamıyorsun. ne kap-kacak Elveda Gülsan/95 koyacak yeri var. Ama. o yama üstüne yama vurulmuş. . dökük keçe evde oturmaya devam etti.Palatkada oturacağıma elek gibi delik deşik keçe çadırda otururum daha iyi! dedi. » Tanabay bir gün Çora'ya rastladı. Yazın güneşin bütün sıcağı. kolhoza gereksizmiş.Bu işler niye böyle gidiyor. asla oturmam palatkada!. Yünü kolhozun kendi işleri için kullanmanın hiçbir yararı yokmuş. yararı yokmuş!" Bu çok acı sözler uzun zaman aklından çıkmadı. kolhoz ürünlerinden her yıl tonlarca yün kırkıyorlardı. "Kolhoza gereği.Ne yapağısı? Aklını mı oynattın sen? Elde ettiğimiz bütün yapağıyı plan gereği devlete veriyoruz. Evin içine baktı.. Yapağı çok değerli bir malmış. Çocuklar kalkıp dolaşacaklar. bez çadırdan barınak olur muydu hiç? Otursan kalkamıyorsun? Tepesi alçak ve adım atacak yeri yok. çocuklarımız var. Nasıl cevap vereceklerini Tanrı bilir. kışın ise it bağlasan durmaz. ben palatkada oturmam. kendine baktı.. Çora üzgün üzgün başını salladı: . Yoo. hırsla dişlerini gıcırdattı.Bu konuyu zamanında ikimiz de düşünemedik. diye diretti Caydar. Ne yaparsan yap. çok da kıtmış. havanın tozu toprağı içerde. bakımı gfcrek.. O böyle hid96/Elveda Gülsan 58 . biz o yapağıdan keçeyi kendimiz yaparız. niye düzelmiyor başkan? dedi. bir eş-dost gelecek olsa. Oysa biz bir aileyiz.cizgiliforum. O bez çadır keçe çadırın yerini asla tutamazdı.Öyle diyorlar.com. yabancı ülkelere satılıyormuş. Ama ne evdi! Yürekler acısı bir görünümü vardı çadırın. Bir bakıma kendisi de sorumlu. öylesine soğuk.enginel elveda gülsarı ise bu işi hiç bilmediklerini öğrendi. Ona bütün sıkıntılarını anlattı: . kendisi de suçlu sayılırdı. dedi Tanabay. yorganın ayağını parçalayan zinci-re. yırtık.
Tam yüz! Şimdi kaybeden çocuğun üzüntüsünü belirtmek için ağıt yakması gerekiyordu. iki. diye sevinçle bağırmaya başladı. çomakla vurduğu yerden çeliğin düştüğü yere kadar olan mesafeyi ölçmeye başladı: Bir. Ama ikinci defa da başaramadı. Çocuk elindeki uzunca.. Üç vuruş hakkı vardı. bu kadar ağır konuşmamalıydı. Oradan çeliği bir kere daha havalandırıp olanca gücüyle vurdu. aklına geleni söylemesinin cezasını hep çekecekti. onu denetliyorlardı.. Yirmi iki! dedi çocuk. . tüten toprakta. Yeniden çocuk ise ağlayacaktı nerdeyse. Ne yaparsın? Oyunun kuralı böyleydi işter. bir adım bile ara vermeden söyleyerek koşması gerekiyordu.oynap Ay.cizgiliforum. İşaret yerine varmadan dinlenmek zorunda kaldı. Dobra dobra konuşmasınını. Gülsan'nın peşine düşen atlılar çıkagelmesinler mi! Tanabay.enginel elveda gülsarı det içindeyken.Ay.. Akbay A Buzavındı bakpay Kayda cürsin. Çünkü şimdi kaybeden onu başlangıç yerine kadar eşek gibi sırtında taşımak zorundaydı.. bir yandan da çocuklara sesleniyordu: "Hey çocuklar...com. At korasının yanında çocuklar çelik-çomak oynuyorlardı.. görün! Bu benim Gülsarım! Gördünüz mü nasıl yorga gidiyor!. sonra var gücüyle çomağıyla vurdu ve çelik çok uzaklara düştü.Karabay zuvvv.www. Üçüncü vuruşa sıra geldi. Şimdi. hile yapmasın diye. (Gökbay.Daha önceki toplam yetmiş sekiz idi. on... bozlayarak!" Kaybeden çocuk derin bir soluk aldı ve ağıdını söyleyerek koşmaya başladı: I Gökbay. başı dönüyordu. Kazanan çocuk sevinçten uçuyordu.. o kadar yerden. tam yüz! Öteki çocuklar da bağırdılar: . Yirmi iki çomak boyu uzağa düşürmüştü çeliği.yirmi iki daha eder yüz. yedi. doğru ölçsün diye yanına geliyor. Hepsi Elveda Gülsan/97 çeliğin düştüğü yere koştular. Kazanan çocuk çeliğin düştüğü yere bir işaret koydu. geçitlerde ve yamaçlarda biten otlarda." 59 .Alın götürün! Bu zinciri de başkana verin ve deyin ki: Bir daha bu zinciri yorganın ayağına vurmaya kalkarsa. Çünkü. başka zaman bulamamışlar gibi. geri dönüp yeniden başlayacaktı koşmaya.. hırsından dudakları titreyerek bağırdı onlara: . Kazanmıştı. bahar gülüyordu. kural gereği.. Çocuklardan biri çeliği havaya attı. Öbür çocuklar. onbeş. Zuvv!) Ağıdı hiç kesmeden. Yeşeren yapraklarda. Kazanan kaybedenin sırtına bindi: .. bakın.Kazanan çocuk bağırdı: "Ne duruyorsun? Hadi koş bakalım zırlayarak. mahmuzlar gibi topuklanyla vuruyor...Yüz oldu.. üç..Yaşasın! Tam yüz sayı yaptı! Ne eksik ne fazla.Deeeh! Haydi hızlan bakalım! diyor. Akbay Buzağını bakmıyor Nerede yürüyorsun oynayıp Ay ay ay karabay... çok güzel bir gündü. Güneşli. hiç durmadan ağıt söyleyerek koşacaktı. Bu yüzden nefesi yetmedi. Bu sözleri söylememeli. o zincirle onun kafasını ezerim! Bunu söylemeyi-sakın unutmayın!.
telaşlı telaşlı dolanmaya başladı. Atçılar ahırları temizliyor. İple. Ah! Ne güzel. Bazı atlar arabaya koşulmuş. nasıl parıl parıl parlayan bir gündü! Yorga. Gülsan yularını koparmaya çalışıyor. Ağzından dünkü gibi yine o pis koku yayılıyordu. çırpınıyordu. Gülsan'yı iki yandan bağlı olduğu zincirlerden tutarak avluya çıkardılar. koşabilsey-di! Çifteler savurmaya. tepiniyor.küt.Dışarıda çocuklar oynuyordu. Nasıl koparsın! Bağırsa belki duyarlardı. bir elini beline dayamış. rahat dur! diye bağırdılar. Bugün Gülsarı'nın çevresinde niçin bu kadar çok adam vardı? Adamlardan biri. Öteki adamlar iplerle Gülsarı'nın çevresini sarmışlardı.Yavaş ol. Madenler parlıyor. parlak madenden bir şeyleri beyaz bir bezin üzerine yerleştiriyordu.www.Herkes onutmuştu onu.enginel elveda gülsarı Bu sırada Gülsan at korasında hapsedilmişti.com. Gökyüzünde ve yılkının tepesinde uçan kazlar da kanat çırparak onu çağırıyorlardı. Sırtına eyer de vurmamışlardı. Süvari pantolonu giymişti. gübre yığını üzerine 60 . kayışla değil. Başkan başını saljadı. havayı dövmeye başladı. Huysuz-lanıyordu. Başını ahırın yukansmdaki küçük penceresine doğru kaldırdı. Ötekilerden farklı olarak. . Damarlarındaki kan taşar gibi akmaya başladı. bozkırda yayılıp otlayan yılkılar geliyordu.Dışarı çıkarayım mı? . iki yanından zincirle bağlamışlardı onu. Ah şimdi geniş bozkırdaki üyirin yanına bir varabilseydi Gülsan! Gözünün önüne engin bozkır. 98/Elveda Gülsarı At korasında ondan başka hayvan yoktu. o kollarını sıvamamış-tı. bazıları eyer vurularak binilmiş.Hadi ne duruyorsunuz.Çıkar! dedi dışarıdakiler. boz renkli bir tulum giymiş olanı. hayvanın güzünü alıElveda Gülsan/99 yordu. Sonra tilki derisinden tebe-teyini ahır kapısındaki bir çiviye astı. Sabahtan beri ne yem vermişler ne de su içirmiş-lerdi.Ne kişneyip duruyorsun? Rahat dur. Ah bir kaçabilse. * Bunun üzerine iki bakıcı. tezekleri dışarı çıkanyorlardı. nemli toprak kokusu vardı havada. öbür eliyle gömleğinin düğmeleriyle oynayıp duruyor. ayağının altındaki samanları çiğneyerek ve korayı inleten bir sesle acı acı kişnedi: Neredesiniiiz! Neredesiniiiz? Dışarıdaki bakıcılardan biri küreği kaparak içeri girdi ve ona bağırdı: . Ah. Yeni başkan da oradaydı! Kısa bacaklı. yoksa karışmam ha! dedi. başlayın! Başlayalım mı Co-ul Aldanoviç? dedi İbrahim saygıyla başkana bakarak. onu kendi bölmesinde tek başına bırakmışlardı. burun delikleri titreye litreye bahar havasını içine çekti. ka-barıyordu. sonra dışarıdaki adamlara seslendi: . geniş taraklı ayaklarını iki yana açmış. Adamların hepsi birden . Bağlıydı. İbrahim ötekilere "Hadi hazır olun!" dedikten sora.Tebetey yere. Yeşil yaprak kokusu.cizgiliforum.
Bastırın. ay Karabay. böylesine rahatsız yatışı neden? Yok. Bütün vücudu zangır zangır titriyordu. Kayda kettin oynap.enginel elveda gülsarı düştü. yeni başkan. yok! Olur şey değildi bu! Gülsarı başını salladı. acılar içinde kıvranıyor. Gülsarı hâlâ çırpınıyor. Ay. bakarsınız çifte atar. Akbay Buzavındı bakpay. Ter içinde kalan. yere yapıştırılan atın başına sokuldu. Ama adamlar yine abanıyor. at denen hayvan akılsızdır.com. zuvvvv! 61 . gözlerini dört yana çevirip ürkek ürkek bakıyordu. İpler derisini çiziyor.www. Boynuna at kuyruğu kılından yapılmış kement geçirilince Gülsarı'nın tüyleri diken diken oldu. Kalın bir ipi dü-ğümleyip ucunu sırtından aşırıp uzattılar. oldu işte. Niçin yapıyorlardı bunu? İpi neden arka bacaklarına doğru çekiyor. bir havlu ile durmadan ağzını yüzünü silen İbrahim de başkanın yanına gelip çömeldi. Ne yapacaklardı bu adamlar? . Atın düğümü! Adamlar yorganın dört ayağını bir araya getirip sımsıkı bağlamışlardı.Artık traktör bile gelse yerinden kımıldayamaz! O zaman.Başını tutun! Yere bastırın! Bağla! Çek! Eh. "Yıkın yere!" dedi. İkisi de birer sigara yakıp tüttürerek. Şimdi şuradan da bağlayın.Çabuk olun! Çabuk olun! diye bar bar bağırıyordu İbrahim.Amma da güçlüymiş ha! . . Güneş de yuvarlanıp üstüne düşmüştü sanki. toynakları vücuduna batıyordu.cizgiliforum. Bir daha silkindi. Kora avlusunun dışında çocuklar çelik çomak oynamaya devam ediyorlardı: Elveda Gülsarı/101 Gökbay. onu neden böyle bağlıyorlardı? Gülsarı hırıldıyor. Ve kendini bırakıverdi. kollarıyla sımsıkı bastırdılar. Yer sarsıldı. İp çatır-dayarak gerildi. Önünde yatan at değil de baş düşmanı olan bir insanmış gibi kin kusarak bakıyordu ona. bir daha gerindi. Sonra. İbrahim yine bağır bağır bağırıyordu: . Ne olmuştu? Neden yana düşmüş yatıyordu? Ağaçlar niçin gökyüzüne doğru uzanıyorlardı? Yerde böylesine uygunsuz. Kolları güçlü adamlar ipe asıldı. ne yapacağı hiç belli olmaz" dedi. acıdan 100/ElvedaGülsan bacaklarını karnına çekiyor. Sonra kasları kasıldı. Gülsan gövdesinin bütün ağırlığıyla ve büyük gürültüyle yere yıkıldı. çırpınıyor. burnunun dibine çömeldi. boşta kalan arka ayaklarından biriyle tekme savurmaya başladı.Tamam bitirdik işini! .Yine başkana döndü: "Siz şöyle biraz kenarda dursanız iyi olur Corakul Aldanoviç. Atın ter içinde kalan vücudu. üstüne çıkın! Sıkı tutun! Hepsi birden yorga atın üstüne abandılar. Çabuk bitirin işinizi. başına ve boynuna basanları silkeleyip atıyordu. ayakları uyuştu. bundan sonra olacakları görmek için beklediler. . Akşam içtiği votkanın pis kokusunu hayvanın yüzüne savurarak baktı. bastınyorlardı. Onu oradan alıp silkeleyerek tekrar as-tı. Dizleriyle. Apan seni soymak.
Engin bozkırı ve orada yayılıp otlayan yılkıyı Gülsan son bir kez daha gördü. silkeledi. yine olmadı.Amma da bildin ha! Hiç de değil! Onların konuşmalarını duyan İbrahim elini havaya kaldırarak bağırdı: . orasını burası düzeltti ve ter içinde kalan kafasına geçirdi.com. İşaret noktasına ulaşamadın.. Bunun üzerine İbrahim ayağa kalktı.. Dizleri ve gövdeleriyle. Akbay . Kafasını yere iyice yapıştırdılar. Böyle acımasız adamın kime hayrı dokunur zaten. Dünya pırıl pınldı. Başına. 10 62 . Şimdi çıt çıkmıyordu. temizliyorlar. Gözlerinde şimşekler çaktı.enginel elveda gülsarı (Gökbay. Birden korkunç bir acıyla canı çıkayazdı. Şimdi yanaş bakalım şöyle. . Birilerinin eli Gülsarının kasıkları üzerinde dolanmaya başladı. karabay. o gidemiyordu. Kora dışında çelik-çomak oynayan çocuklar şimdi çite tırmanıp serçe gibi dizilmiş.Hey. Kanın dinmesini bekliyorlardı.cizgiliforum.www.bakıyorlardı: . Olanlar olduktan sonra da Gülsan bir süre öylece bağlı kaldı. bir de Sibirya'ya sürdürdü.Toynaklarını düzeltiyor. Buzavındı bakpay Kayda cürsin oynap Apan seni soymak Ay. zuvvvv! . unutun gitsin! O öyle kötü bir adam işte. İbrahim ellerini oğuşturarak: . her şey tamam. Beni sırtında taşıyacaksın. Yeni efendisi tam gözlerinin önüne çömelmiş bakıyordu. Herkes kımıldadı. Akbay Buzağını bakmıyor Nereye gittin oynayıp Anan seni dövecek Ay. İbrahim yine sordu: . Kaça kaça vardığı yer bu oldu! Tanabay'ın söylediklerine de aldırmayın. zuvvvv!) Güneş yine her zamanki gibi parlıyordu. Dünya başına yıkıldı ve sonra zifiri bir karanlık oldu..İşte Corakul Aldanoviç. sımsıkı bağlanmış atın üzerine abandılar. . 102/Elveda Gülsan Gülsarı etine değen soğuk bir şeyle ürperdi. Rahatlamıştı. bakın! Bakın ne yapıyorlar?. sinekleri kovamıyordu.. burnuna sinekler konuyor ve o.Hey. Zuvvv Gülsarı'm! Güneş parlıyordu.Hayır. Karabay. Üyirin üzerinden kazlar kanat çırparak onu çağırıyor.. ay. ay. bir daha kaçamaz. Tilki postundan yapılmış tebeteyini asılı olduğunu çividen aldı. Ah! Kıpkızıl bir alev içine düşmüş gibi yandı.. Kora dışındaki çocuklar hâlâ çelik-çomak oynuyorlardı: Gökbay. İbrahim yaptığı işten gururlanıyordu.Başlayalım mı Corakul Aldanoviç? Başkan yine bir şey söylemeden başını salladı. ne işiniz var orada? Haydi defolun! Gidin oynayın! Çocuklar çitten atladılar ve koşarak gittiler. Öz kardeşine bile acımadı da malına mülküne el koydu.
Köstekli ayaklarla yürüyünce yol bitmiyor. Yatılı okulda okuyan çocuğu da gidip görmeliydi. Yaz boyunca. Köstekle yürümek bir cehennem azabı!. kısrakların kokusunu ala ala. İki hafta sonra.enginel elveda gülsarı Geceydi.www. ta bahara kadar hep orada kalacaklardı. yorga atın toprağa değen yanını donduruyordu.Soru sormayayım diye mi söylüyorsun bunu? 63 .. dedi... Soğuktan kaskatı olan kara yer. Ay başının üzerinde bir görünüyor. alış-veriş için pazara. bir karanlık. Sabah erkenden kalkıp atına atlıyor. Büyük bir ağırlık inen boynunu kaldıramıyordu hayvan. sonra rüzgârlı açık gökte tekrar kaybolmuştu. göğsünü gerip temiz havayla ciğerlerini şişirerek rüzgâr gibi uçabilseydi! Yankılar yapan kişne-mesiyle dağ arkaçlanndaki yılkıyı çağırabilseydi! Kulunların. şaşkındı. bir sekip bir sıçrayarak. güz boyunca.. kansı ona bir çift söz söylecek vakit bulamıyordu. O zamanki gibi şimdi de zincirleri koparamı-5lördu. Bu yüzden de bitkindi. Tedirgindi. O zaman tek başınaydı. hayvanın toprağa değen yanını donduruyordu. Bir evden başka bir eve taşınmak çok zahmetli bir iştir. Soğuktan kaskatı olan kara yer. Sır dolu bir gece. Hapishaneden kaçmış bir mahkûm gibi. Tanabay cevap vermiyordu. öyle zor işler çıkar ki şaşakalırsınız. Alevler rüzgârdan oynuyor. yılkıya gidiyor.. Çok gerilerde kalan bir dönemde... ayakkabıcıya gidilecekti. seke seke. yerinden kımıldamasına engel oluyordu.. her yer karanlık ve sessizdi. Ah bir kalkabilse. dağ arkaçlarım dan inen üyire ulaşabilseydi! Oysa o zincir onu tutuyor. acıtıyordu.... Öyle çok. bir yükselip bir alçalıyordu. Zincir köstek şangırdıyor..Geçenlerde çok kötü bir düş gördüm. At. yeni otlaklar bulmak için dağ arkaçla104//ElvedaGülsan rında konuşlanmaları gerekiyordu. bir yukan bir aşağı gidip gelen başı ağrıyordu. biyelerin. Bir sıçnyor. Ama bir gün konuştu: . Her yer karanlık. O zamanki gibi şimdi de adım atacak hali kalmamıştı. her yer ıssız. yine karanlık. haline şükredersin" diye. Kansı da pek şaşıyordu onun bu haline. ayak bilekleri kanıyordu. sonra yine ışık. sonra yine sekip yine sıç-rayarak.Neyin var senin? diye soruyordu durmadan Caydar. iki sıçnyor. ayaklannı yere basınca da fırlatılmış bir taş gibi gidip kayboluyordu.yine o kaçış yolunda olabilseydi. zincirli ön ayaklarını şaha kalkar gibi yukan kaldınnca. bir daha. bir şey bekliyor gibiydi. Göçüp konmak için pek çok hazırlık gerekiyordu: Un öğütmek için değirmene. bir daha. Öğle olunca.. ayağındaki zincirleri şangırdatarak. Oysa Tanabay üzgündü. Bu ışık atın gözlerini kamaştırıyor. Tanabay hep telaşlıydı. .cizgiliforum. Çay kenannda alev alev bir ateş yanıyordu. Kırgızlar boşuna söylememişler: "Bir yerden bir yere taşın da.. Ay çıkmış. Yaşlı bir adam ve yaşlı bir Elveda Gülsarı/103 at. düşünceli asık suratlı olarak geri geliyordu Tanabay.. ayağına zincir köstek vurularak yılkıya döndüğü zamanki gibi. Çay kenarında alev alev yanan bir ateş. kış boyunca... bacaklarını oynatıp toynakları ya-riarcasına koşabilse.. .com. Bir ışık.
parçalıyordu sanki.Hayır.www. hatırını sor. . yaşlanıyorsun artık Tanabay. Köye geldiler. bir çardağın altında bağlı duruyordu. diye surat asü Tanabay. geleneğimizdir.enginel elveda gülsarı . Sonra büyük kızını kucaklayıp attan indirdi. . Issız ahır. büyük bir acı duyarak inledi. iğdiş edilmiş yorga. çocuklan da götürelim.Daha sonra ne zaman? Köye gitmeye niçin korkuyorsun? İstersen yann beraber gidelim. Caydar ise küçük kızı kucağına oturtmuştu. dedi. Tanrıya inanmayan sen değil miydin? Kocakarıların 'kâfir!' diye beddua ettikleri kişi sen değil miydin? Ee. gece-gündüz yılkının başından ayrılmıyorsun.Hemen döneceğim Cyadar. Başım hafifçe eğmiş. sırtından büyük bir yük atmış gibi biraz rahatladı. herşey. Bir zamanlar düşlere. Kuyruğunu da sarmış. kımıldamadan duruyordu zavallı hayvan.Vay itler vay! Vay hainler vay! Biliyordum kötü bir şey yapacağını! diye yumruklannı sıktı. Çora'ya benim de yolda olduğumu söylersin. Sonra. Ahırda canlı yoktu.. Atlann hepsi işe götürülmüştü.. ses-seda çıkmıyordu. Öğle tatili olmadan daireye uğrayıp bitirmem gereken bir iş var. ıssız avlu ve tek başına bırakılmış. Aklı başından gitmiş gibiydi. Kora loş olduğu için bir süre gözlerinin karanlığa alışmasını bekledi. bir iple ucunu kaldınp boynuna bağlamışlardı. merak etme. her şey korkunç görünüyordu şimdi. Aralık duran arka ayaklannın arasında küp gibi şişmiş bir yara görünüyordu.Bekle biraz.com. Gülsarı.Yine ne oldu? Nereye gidiyorsun? . Tanabay büyük kızlannı atın terkisine. Tanabay demirci dükkânının önünden geçerken atını durdurdu. .cizgiliforum.Ayn ayn gitmemiz doğru olur mu? . . tövbe etmen gerek. Sessizce ve kimseye görünmeden. Tanabay öfkeyle dudaklarını ısırdı. kapalı koraya girdi. Yorganın yanına varmak istiyor. at bakıcılanndan birini bulmak için öbür avluya çıktı. hemen döneceğim zaten. . sokaklarda karşılaştıklan insanlarla selamlaştılar. sen gidedur. 64 . Tanabay atından indi. demirciye uğramadan dosdoğru at korasına gitti. Kansına: . Ben de görmeliyim.. kadere kısmete. İşte o zaman gördü günlerdir olacağını sezdiği o büyük felâketi.. ama cesaret edemiyordu. ..Daha sonra giderim.Aman Allahım.Ne zaran var. Aynca at nalı ve bazı demir parçaları alacağım. Ben tek başıma bütün işlerin hangisine bakayım? Hiçbir şey yapamıyorsan bari git de Çora'yı gör. gerçekten kötü bir düş gördüm. Yüreğini bir aç kurt 106/ElvedaGülsan ısınyor. yatsam da kalksam da aklımdan çıkaramıyorum. Göçe çıkmadan önce gidip hastalan yoklamak bizim töremiz. Elveda Gülsan/105 Ertesi gün üyiri genç bir yılkıcıya emanet ederek atlara binip yola koyuldular. gönlünü al. Tanabay etrafa bakındı. onu annesinin bindiği atın arkasına oturttu. bugün-yann göç edeceğimizden haberin yokmuş gibisin....
Yalnız: .. Yılın oniki ayında yılkı peşinde koştuğum için çok şeyleri göremez.Gördüğüm korkulu düş çıktı. o parlak hayalleri.cizgiliforum. keçeden evlerine döndükleri zaman Tanabay karısına. onu iğdiş etmişler! . senin yorgayı iğdiş ettirdi diye hemen kötülemeye kalkma adamı. ne zamana kadar böyle sürecek bu hayat. Bunu herkes bilir. Sen ise işin aslını dinleyip öğrenmeden konuşuyorsun. O arman uğrunda canla başla didindikleri günleri de. Her şeyi alt üst ederek eski düzeni nasıl yıktıklarını. Belki saçmalıyorum. büyük bir üzüntü içinde olayı anlattı: . Peki ama. bunu can-yüreğimle seziyorum. Ona ne yapmışlar biliyor musun? O itler. dedi.nasıl vaadettikleri-ni. Bizler dağda.. korkulacak ne var bunda? Tanabay katısına cevap veremedi.Bırak şimdi başkanı. eskimiş çadırlarının üstüne nasıl yama üstüne yama vuruyorlarsa kolhozun işleri de öyle gidiyordu: Yama 65 . sonuncusu da olmayacak. umutlan hatırlıyordu. içini çeke çeke yemeğini yedikten sonra yılkıya gitti ve geç saatlere kadar orada kaldı.enginel elveda gülsarı Tanabay olduğu yerde geri döndü. Ama. Ama biliyorum ki başkaları da benim gibi düşünüyor. Çok gerilerde kalan o günlerde. buralara gelemeyecek. ama istese de unutamıyordu o korkunç olayı. bilmediğimiz çok şey var. At korasında gördükleri gözünün önünden gitmiyordu. Yeni bir plan yaptıklarını söylüyor. Atalarımız bu işi yapa-gelmiş. sessiz. Bir an önce görürsen. O akşam.Yıldan yıla yaşlanıyorum elbet. Bindiği aü sürüp yılkıyı toparlarken düşünüyordu: "Belki yeni başkam kötülemekle haksızlık ediyo--rum.. buranın yabancısı sayılır. O uğursuz savaş olmasaydı belki daha da düzelecekti. yeni yardım gelecekmiş. sendeleye sendeleye ayrıldı oradan.com. Tanabay.. çok iyi olacakqmış. İşleri çok ve zor." Tanabay bozkırda dolanıp duruyor.www. . kolhozun işleri düzelecekmiş. derin derin düşünüyor. Daha yeni başkan oldu. o parlak armanı (ülküyü). Çora'nın kendisi söyledi. Şaşıracak.Biliyorum. bilemez oldum galiba. işte bunu da biliyorum ve bunda yanılmıyorum.. yumurtlayacaklan o mutlu barış çağını. savaş biteli onca yıl oldu da durumlar niçin düzelmiyordu? Onlar. Artık kimsenin yapabileceği bir şey yoktu. Gerçekten de başlangıçta işler biraz düzelmişti. ne var ki bu düşüncelerden hiçbir sonuç çıkaramıyor-du. dedi. seni köye götürmek isteyişimin sebebi de buydu zaten. Küçük bir çocuk değilsin ya! Bu ilk değil ki. merada yaşayan insanlarız. Kendi kendine Elveda Gülsan/107 konuşuyor. Hadi ben yaralıyorum diyelim. dilerim ki yanılmış ola-'yım. küfürler savuruyor. halka.Çora'nın evinde söylemek istemedim. üzüntün de çabuk geçer diye düşündüm. Artık Gülsan hiç kaçmayacak. asıl köklere nasıl balta vurduklarım da.Bu bizim yeni başkan çok kötü bir adam. kolhozu nasıl kurduklarım..Ne oldu? . .. ne zaman gün göreceğiz? Nutuklardaki sözlere göre her şey yakında düzelecek. boztorgayların koyunların üzerine yuva kurup --.
cizgiliforum.birini tıkamaya vakit kalmadan bir başka gediğin açıldığım görünüyorlardı. Ne oluyordu böyle? Elveda Gülsan/109 "Çora iyileşir iyileşmez onu konuşturur. Yukarıdakiler benden daha akıllıdır herhalde. neden bu durumla-1 ra düştük?" diyecek olsalar ne cevap verebilirdi onlara? Bü-I tün halkı toplayıp bir açıklama yapsalar iyi olurdu herhalde. Eskiden biri temsilci. toplantılarda alınan her karar bir yasa yerine geçer ve uygulanırdı. işin aslını öğrenirim. Ama yok! Olmuyordu bunlar! Nasıl olsun? İlçe merke-l zinden bir takım temsilciler geliyor. ac ona tuhaf ve küçümseyerek bakmıştı. Ona. Elbette benim şu günlerde kafam çok karışık. konuşulmaya değmezdi.. O başkalarının da biri böyle diyor. Bugünküler ise kolhoz bürosundanl dışarı çıkmıyor. bu-j nun başka hiçbir mesele yokmuş gibi dilbilgisi üzerine bhj nutuk çektiğini hatırladı. Bunun da hiçbir yararı olmuyor.enginel elveda gülsarı üstüne yama vuruyor. Parti toplantılann-j da ise daha çok uluslararası durumlardan söz ediliyordu.. söyleyeceklerini başkana söylüyor. onu kuran çiftçiler tarafından yönetilmiyor. Tanabay ona kolhozun durumun anlatmaya. cahil bir çoban.! Herkes düşüncesini söylese. kolhozu kuranlardan birisin. I sen parti üyesisin. şimdi anlat bakalım. Dışarıdan gelenler ve hiç gelmeyen dışarıdakiler yönetiyordu. bu da mümkün değil. biri şöyle. çok çalışın. Ben kimim ki? Sıradan bir yılkıcı. sora-l caklannı ondan soruyor." Hepsi bu ka-[ dardı.] Onlara göre. O zaman I çok konuşuyordun. I Kimse kimseyi dinlemiyordu. Hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çalışın. Oysa bugün toplantılarda alınan 108/ElvedaGülsan kararların hiçbir önemi kalmamıştı. ihtiyacını bildirse. hiçbir verimli sonuç alınamıyor. beğenmemişti. Neden böyle oluyordu? Şimdi neden kolhozu eskiden olduğu gibi kendi malı değil de bir başkasının malı olarak görüyordu? Eskiden. başkaları tarafından yönetiliyordu. sorular sor-1 sa. hiçbir gediği kapatamıyorlardı.. konuşmuyor/ onları dinlemeye tenezzül etmiyorlardı. ben de kendi fikirlerimi söylerim" diye düşündü Tanabay.! önce onlarla konuşurdu. Halk yararına bir karar alındıktan sonra. kolhozun meseleleri önemsizdi. Ya yanlış düşünmüyorsam? Ne olacak o zaman? Yoo. Bambaşka insanlardı..com. Kolhozun durumunu düşünmekten kendini 66 ." Tanabay gecenin ilerleyen saatlerinde evine döndü. onların! soru yağmuruna tutulmaktan korkar olmuştu. uygulamaları gerektiğini ve uygulandığını bilirdi.. jâna uzun süre gözüne uyku girmedi.[ du. "Bak. sonra d*ona bağırıp çağınyorlar-l di. Kolhoz. Halkla. Tanabay daha geçenlerde bir yetkilinin geldiğini. Onun görüşlerini fikirlerini tutmamış. savaştan ve kolhozun kurulmasından önce. bazı meseleleri açıklamaya kalkışınca da. dosdoğru halkın arasına girer. ama bunlar da eskileri-1 ne hiç benzemiyordu. "Eğer yanlış düşünüyorsam söylesin.Hepsi boş sözlerdi. bir yetkili geldi mi. köylünün kendisiyle görüşmüyor.! plan gereğini yapın ve plan hedefine ulaşın. Tanabay artık halkın arasında görünmekten.www.
Oysa benim bir ayağım çukura düştü bile. gözden kaybolan yaban kazları gibi uçup gidiyorlardı onun için iç dünyasında. Tanabay arkadaşını öyle görünce sevindi.enginel elveda gülsarı alamıyor "Uz gitmeyen nedir. Tanabay kendi yılkısını büyük çayırdan. o yorgadan da ayrılıyordu. dağ eteğindeki otlakta yılkıyı durdurdu. "Çok iyi. 12 O yılın sonbaharında Tanabay Bakasov'un hayati birdenbire değişiverdi. o avluya şöyle bir baktı: Yorgasına binip gittiği. Sonunda başbaşa kalabildiler.com.Ey Tanabay. İnsanlar bağırışıyor. yitik botasını arıyordu: Neredesin kara gözlü 11 O/Elveda Gülsan botacığım? Ses ver bana! Memelerim sütle dolup akıyor. helâlelleşiyordu. terslik nerden geliyor?"'diye düşündü durdu. solgun ve buruşuk yanaklarını oğuşturarak arkadaşına bakıp gülümsedi: . Sonumuz geliyor işte. zuv-şuv sesleri doldu-ruyordu havayı. parti örgütlenme dairesinde idi. kulunlar. . yine işlere yumulacak hale gelmişsin" dedi içinden.. sonra gökte sıra sıra dizilip uzaklara giden. yarın köye gele-cekmişsin. günlerce ve günlerce.. Mis gibi kokan ananın ak sütü. sen hiç yaşlanmıyorsun. Kızıldan yeşile renk renk entarilerini giymiş gencecik gelinler. Altı ay süren yaz ve güz çabuk geçerdi.. Tanabay bu çağrıya uyarak ertesi gün kolhoz bürosuna gitti.. dedi haberci. Kalabalığın çın çın.. içinde bir şeyler kopmuş gibi sızladı.. sonra birlikte ilçe merkezindeki toplantıya gide-cekmişsiniz".. bozla-ya bozlaya..cizgiliforum. kuzu-koyun meliyor. Tam o günlerde kolhozdan bir haberci geldi: "Beni Çora gönderdi. Sonunda dağ arkaçlarına göç başladı. Çora bir süre sustu ve asıl konuya geçti: "Mesele şu Tanabay. dostlar vedalaşıyor. Geçidi aştıktan sonra. böğüren sığırlar ve yük kervanı çay boyunca dağ yoluna düşmüşlerdi. Üyir üyir yılkı. yamaçlardan. Ama onlar kışı da orada geçirecekler ve ancak ilkbaharda döneceklerdi.. köyün uzağından geçirdi. O zaman Çora. Yüreği.www. İlkbahardaki durumuna göre biraz daha iyi görünüyorsa da. O ana deve. sonra kışı geçireceği dağ arkacına çıkacaktı. yine eskisi gibisin. Neşesi yerine gelmiş gibiydi ama yine de işten başını kaşıyacak vakti yokty.. nice nice geceler geçirdiği o eve. Köyün kıyısındaki o eve.. Göç öncesi yapılacak işler pek çoktu. taylar kişniyor.. Çora da orada. 'Turnaya beylik versen tepende 67 .kavuşma dileğinde bulunan genç kızlarla kafile ilerliyordu.. Görüşmeyeli ne kadar oldu? Bahardan beri görüşmüyoruz değil mi? Kımız ve dağ havası yarıyor tabii. hastalığı tam atlatamamış olduğunu gösteriyordu. Yine bir cevap bulamıyordu. Her şey geçmişte kalmıştı. Baharda gelen. o akmaya. Burada kısa bir süre konaklayacak. Yanına gelip gidenler pek çoktu.Şimdi Tanabay o kadından da. ayrılık türküsü söyleyen. solgun dudakları ve zayıflığı. Çora ile başbaşa oturup bir dertleşme fırsatını bulamadı. sürü sürü koyun.
ne 68 . Öldürse bile uysallaşmaz onun altında Şimdi ben biniyorum. O işi becerip beceremeyeceğim hiç belli değil. Caydar nasıl? Çocuklar iyi mi? Böylece çoluk çocuktan. Emir böyle. Rahat ede-ceğiz. Gülsarı'ya sen mi biniyorsun? Demek başkan sana çok iyi davranıyor? diye şaşkınlığını belirtti Tanabay. beni bu güç durumdan kurtaracaksın: Bir koyun alıp çoban.com. kıvranıyorum.Hemen karar verme Çora. Senden bir ricam daha olacak. Partinin ilçe yönetim kurulu bütün komünistlere ve komsomollara emir çıkardı. Elveda Gülsan/111 Bu konuda en kötüsü de bizim kolhoz. Yılkı bakımını üstlendiğin zaman beni zor bir işten kurtardın. çok geçmeden bunu yapacağını.ı|k edeceksin". diye güldü Tanabay. dedi Çora. Eşsiz bir at. Eee. Şimdi de yardım edecek.Düşün elbet. Ben yorgaya binip gideceğim. Sabah erkenden herkes kamyona binip gidecek. .cizgiliforum. Parti böyle emrediyor.. özellikle de koyunculukta işler çok kötü gidiyor. -Yaa. . bütün sorumluluğu üzerime alırım. en kötü durumda olan sürülerin bakımı ve bu işlerin düzeltilmesi için yardımcı olmalarını istedi. Ben de bütün suçu.www. "Caydar olmasa sen çoktan bir yerlerde boynun altında kalıp giderdin" diye takıldı Çora. . havadan sudan konuşmaya başladılar. kurtulmak için verdi onu bana. karımla da görüşüp tartışmalıyız" diye ekledi. ben şimdi gidiyorum. Tanabay biraz düşündü: . Sen atını ahıra bırak. diye kollannı açarak güldü. Yarın hayvan üreticilerinin toplantısına gideceğiz. Caydar'la sonra konuşursun. Çok iyi yetiştirmişsin onu. dedi. Tanabay kendisini çok düşündüren bir meseleyi ortaya atmak istiyordu ama buna fırsat bulamadı. 112/Elveda Gülsan . her şeyi anlatırsın. ben yılkıcılığı öğrendim. Böyle dese de. hastalıktan sağlıktan. Koyun gütmek ve bakmak çok zor bir iş. derdini. . Bazen yüreğime bir ağrı saplanıyor. Fırsat bulursam ben de gider anlatırım. Ne yaparsa yapsın onu sevmiyor.Sayıp sevdiğini bilmem. onu canından usandırdı hayvan. Başkan oraya vardı bile. Yarın kurul üyelerine bir cevap vermem gerek. Hiç bu kadar kötü olmamıştı.. Saat yedide Raykom'da (ilçe merkezinde) olmam gerek. "Bu çobanlık işini bir düşüneyim. "Gülsan nedense başkam hiç sevmedi. bu durumda sen de yardım etmek zorundasın. Hayvancılık işlerinde. Çora'ya pek ağır sözler söyleyeceğini o anda bilmiyordu. ben de öyleyim işte. ama sabaha kadar kararını ver. büroyu doldurmaya başlamışlardı. başedemediği için. İşte o zaman yorgaya binince ne ağrım kalıyor. Başka çaresi de yok.Bunu çok istiyorum Tanabay.enginel elveda gülsarı gagalayıp durur' derler ya. kamyondan geri kalmaz o. sıkıntılarını anlatırsın. Biliyor musun bir kamyonumuz var artık? Yakında bir tane taha alacağız. Kızma gücenme. Akıllı kadındır o. Vakti gelince.Hadi. Başkanı yanına bile sokmak istemiyor.Demek öyle.Başının etini yiyeceğimden hiç kuşkun olmasın. Dağlardan çağrılan çobanlar gelmeye. Çora da telaşlıydı ve saatine bakıyordu. Çok büyük yardımın oldu.
Vakti çoktan gelmişti. Oradaki parkta bira içmiştik. naralar attık. türküler söylemekten sesimiz kısılmıştı. İşe yeni başladı. neden eskisi gibi türkü söylemez olduk Çora? . nasıl bir adam 69 . Evlerinin bahçesine çıkanr. Demek artık kolhozun bir kamyonu var? Doğrusu kolhoz için çok gerekliydi.Onu ben de sevmiyorum. ne diyeyim bilmem ki. Giderken de gelirken de şarkılar söyledik. "En çok çalışan kırmızı başörtülü kızın şarkısı" nı tekrar tekrar dinlemişti. Sırf bu yüzden ömür boyu parti örgütçüsü olmaya razıyım. ilacım da Gülsan. Artık neden yüzümüz gülmüyor. Onu kolhozun kamyonu sanmıştık. Sen onun üzerine çıkıp bir konuşma yapmıştın: "İşte yoldaşlar. 'orduya gerek' diye almışlardı bizden. Hepsi. yaşlanıyoruz artık. Gramafo-nu olanlann evleri gece yanlanna kadar dolup taşardı. Tanabay o günleri hatırlayıp konuştukça coşuyordu: .nara atmak zamanımız geçti. Çok sevinmiştik. Şimdi yeni başkanı da beğenmiyorsun. Beni her zaman yumuşak başlı olmakla suçlardın. 114/ElvedaGülsan .com..Yok. peki. neylersin! O zaman bizimle beraber olan yiğitlerin çoğu savaşta öldüler.. .www. Güneşin pırıl pınl doğuşu gibi... Herkes aracın başına toplanmıştı. dedJ.enginel elveda gülsarı sızım. İkisi de sustu." diye güldü Çora. tamam şarkı söylemek..cizgiliforum. "Kimi sevmiyorsun? dedi Çora gülmekten sulanan gözlerini silerek? . Hatırlıyor musun. Güzel günlerdi hey. Suskunluğu uzatmamak için yeni öğrendiği sevindirici haberden söz etmeye başladı. Yaz sonlarına rastlayan bir gündü. Ama Tanabay gülmüyordu... Yeni yeni şarkılar dinliyorduk.Bize kamyon vermiş olmalan çok iyi. orada çalarlardı gramafonlan. türkülerimizi söyledik. O keyifle şöyle bir istasyona vardık... aptalın teki ve kötü yürekli olduğunu düşünüyorum. hatırlıyor musun? Ben kızıl bayrağı gece bile elimden hiç bırakmadım. Bâğınp çağırmaktan.. . büijsosyalizmin meyvesidir!" demiştin.Hatırlıyor musun Çora. bu da sosyalizmin meyvesi idi. Ben şoför mahallinin hemen arkasında duruyor. Yaa. hepsi hatırımda. Sonra onu.Bilmiyorum. gençlik gitti. Bir yırlarımızı yırladık. Otomobil de neydi ki! Hani 'Şu' kanalında çalışmaya gidenler dönüşlerinde gramafon getirmişlerdi. Büyüyünce adam olacak mı. benim söylemek istediğim o değil.Neden sevmiyorsun? . toplantıdan sonra hepimiz kamyona doluşmuştuk. Ah. Köyde bayram sevinci yaşandı. nasıl bir adam olduğunu daha anlayamadım..Başkanı. Tanabay Çora'ya. Gülsan'mn ayağına zincir vurarak ne hale getirdiğini..Hey Allah! Sana bir şey beğendirmek de çok zor. İş-güç yoktu. bugünün gençlerine ne oluyor? Oğlumu görmek için yatılı okula gittim.bu yaşta bize yakışır mı?. savaştan az önce bir kamyon almıştık. sonra da iğdiş ettirdiğini Elveda Gülsan/113 anlatmak istiyordu.. . Çora ciddileşti: . Artık bunlan söylemenin yersiz ve gereksiz olduğunu düşündü. benim doktorum da. elimde kocaman bir kızıl bayrak dalgalandırıyordum.Ah Tanabay.
Öbür yılkıcılar dağa çıktıkları zaman evlerinde ya akrabalarım oturtuyor. Dersleri nasıl. Anlamıyorum. Eline orağı aldı: "Tanabay ağanın bahçesini yaban otları sarmış. Çora. harman yeriymiş gibi. tozlanmıştı. Samansur'a da teşekkür ederim. fırsat bulursak. Sen genç-lerijdç beğenmiyorsun ama.. diye düşünüyordu. Ben inancımı yitirmedim. bu kötü günler geçecek. Ağabeyi Kulıbay'la araları açıktı.Ev gerçekten öyle. Sen canını sıkma bunlarla. Bugün bizim çocuklarımız sahneye çıkıyor..Başka bir sefer. Samansur'un anlattığına göre. bugünün gençlerini pek de fena görmüyorum. Çora'mn öğrenci oğlunun biçtiği otlar kurumuş.com. viran olmuş evin. senin evin dikkatimi çekti. Biliyorum. başkana yaltaklanmayı. Sen evine bir bak. Sıvalan düşmüş.evini bir bekleyen. uçuşuyormuş. iyi okuyor mu? . ellerini hazır-ol durumda yanlarına yapıştırıyorlar. Yürürken kurumuş saplar ayaklarının altında çatırdıyordu. odaların içinde. Bizim Samansur yaz tatilinde bura-[ İl Elveda Gülsarı/115 ya geldiği zaman senin evin halini görmüş. bir gün sokaktan geçerken. Sen cephedeyken Caydar yapayalnızken bile o ev bakımsız değildi. oğluma bakıyorum da.www. Bilgili gençler yetişiyor. at korasına doğru yola koyuldu.Bahar gelince elbirliğiyle onaralım onu. Bakımsız ev böyle olur elbet. umut onlarda. hepimiz birden kalkınacağız. Caydar'ın akrabaları yoktu. . O Rus beni bir "Kızıl yumurta bayramında" (Paskalya) kiliseye götürmüştü. * Çora kâğıtlarını toplayıp çantasına yerleştirirken: . Ben çok gerilerde kaldım galiba.. gidip biçeyim. Tıpkı o kilisedeki ilâhileri söyleyenler gibi. pek üzülmüştü. Çora eşikte bir an durdu. Başbaşa oturup dertleşmek istiyordum seninle. Çok eskimiş. Zaten bugünlerde anlamadığım çok şey var. bir bakan yok. neler gerektiğini söyle. hoşuma da gitmiyor.çerçeve kırılmış. Hiç ilgilenmiyorsun.. Suratları asık. Bana: "Okul müdürüne sık sık kımız getir baba" dedi. Öyleyse niçin istiyor kımız getirmemi? Nasıl konuştuklarını bir görseydin! Ben çocukken Aleksandrovka'da Efremov adında bir Rus'un yanında çalışıyorum.enginel elveda gülsarı olacak bilemiyorum.. dedi. Okuyup bir şeyler öğreniyorlar. Tanabay da boş duran evine bakmaya gitti. hiçbir şey anlamıyorum bu olanlardan. Ne olacaklarını zaman gösterecek.. Niye getirecekmişim? Aslında kötü bir öğrenci de değil. cam. Avluda dolaşü. seninle uzun uzun konuşuruz Tanabay.. iyi okuyor. ayıklayayım" dedi.. serçeler çöpleniyor. söylediklerinin hepsi birbirine benziyor. Sanırım fena okumuyor. Tanabay'in da iki kız kardeşi vardı ama onlar başka köyde oturuyorlardı.. günlerin dağda geçiyor.cizgiliforum. Caydar çok iyi bakıyordu.Da-ha şimdiden öğrenmiş büyüklerine.İkinci sınıfa geçti. şarkı söylüyorlar. kötü giden işleri onlar düzeltecek. onunokuduğu enstitüde gençlerin hepsi iyi okuyormuş. hatırladığı şeyi söyledi: -Bak ne diyeceğim. ya da bir bekçi bırakıyorlardı. her şeye aldırma. bir söylediklerini bin kere söylüyorlar sanki.. Bu 70 .
Ortalığı duman ve et kokusu sarmıştı.Merhaba Gülsan! Nasılsın bakalım! İyi misin? Halin nice mübarek hayvan? Yorga gözlerini çevirip baktı. kalkık burnu ve kapkara parlak gözleriyle.Şimdi geliyorum. ömrünü yine dağlarda geçirecek demekti. Amerikan Studebaker kamyonlarıyla Slovakya. Bahardan beri görmediği yorganın yanına koşuyordu. bize akıl verirle?. Çora orada onları bekliyordu: . dedi söyleyin de dinleyelim. sen nereye gidiyorsun? . "İşte böylesi çok iyi" dedi Tanabay içinden. "Savaş bitince böyle maşınlar bizde de olur. salona girip yerlerinizi alın. Kamyonun üstü açık olduğu için rüzgâr yüzlerine vuruyor.Hey gençler. öteki atların arasında eyerlenmiş olarak duruyordu. ayaklarım oynatıp hınldadı. Herhalde herkes bildiğini anlatacak. Bu. seyyar çaycılar. Elveda Gülsan/117 Yorga. "Hele dağlık yerlerden ekin taşımak ne kadar kolay olurdu! Çamur. Üç tonluk yeni 'Gaz' marka kamyonu hepsi çok beğenmişti. Gençler şarkı söylemeye başladılar. mutlaka olur!". Bu defa da Çora'mn dediği olacaktı. Ey Tanabay. bakarsın işler düzelir. Ertesi sabah kamyona binip ilçenin yolunu tuttular. Önce biraz isteksiz davrandılar. Gerçi kesin kararım henüz vermiş değildi ama.com. Avusturya yollarını bir baştan bir başa geçmişti. Studebaker. bağıra bağıra müşteri çağırıyorlardı. Ömrünü dağda kırda geçiren bizim gibiler ne bilir ki? Onlar gerekeni söyler.enginel elveda gülsarı yüzden Tanabay'ın evi başsız-gözsüz kalmış ve harabeye dönmüştü. biz de yeni bir şevkle işe sarılırız". Binanın önündeki alan kamyonlarla. kolhozun ne durumda olduğunu. dedi Tanabay. batak dinlemeden gidiyor bu kamyonlar!" gidiyoFdu. Büyükler bizden iyi bilirler elbet. 71 . neler yapılması gerektiğini söyleyecekler. toplantı hemen başlayacak. öbür atlann arasında bir bakışta farkediliyordu. Çevredeki alanları da binek atlan doldurmuştu. şarkı söylesenize! Bizim gibi yaşlılara bakmayın. tepinen atların arasına dalıp gitti. yuvarlak sağnsı.cizgiliforum. Merkez kalabalıktı."Ama işin en iyi yanı. İşte şimdi de yılkıcılıktan çobanlığa geçecekti. şiş kebapçılar. at arabalarıyla dolup taşıyordu. eski sahibini hemen ta-nıİı.bilmediğini soracak.www. Ta savaş116/ElvödaGülsan tan bu yana ilk kez biniyordu kamyona. Tanabay "Bizda de böyle kamyonlar olsa!" diye pek hayıflanmıştı. bu yüzden konuşamıyorlardı. yavaş yavaş birbirlerine uydular ve sonra coştular. . ne güzel bir attı o! Tanabay öbür atların arasından geçip ona sokuldu: . Ah. Mırıldayan.Çabuk olun. Altın şansı donu. Savaşta çok binmişti. Çobanlar "Kral gibi gidiyoruz" diye sevinmişlerdi. güçlü cıdavı. dedi Tanabay. sonunda böyle bir toplantının yapılıyor olması. üç akslı ve çekişi güçlü bir kamyondu. Daha kamyondan inmeden o atların arasında Gülsan'sını görmüştü. Çora'mn kendisini razı edeceğini biliyordu.
Cıdavlann genişlemiş.Dur hele. Önce geldiğini belli eden imzayı at. Çok koşuyor. Onun için konuşman gerekiyor. kabul ederler mi bakalım? Başkan sinirlendi: • . Uslu olursan bir kötülük etmezler sana. Başından çok kötü olaylar geçti değil mi? Hepsini biliyorum. ona da şükür. dedi Çora kolunu tutarak. hem de başarılı bir yılkıcı. Elini atın torbasına sokup baktı. ..O kadar olur mu hiç? Bu görevi isteyerek üstlendiğini söyleyecek ve söz vereceksin. Tanabay kapıdan içeri adımını atınca Çora ile kolhoz başkanı Aldanov onu durdurdular: . düşümde bile görmedim.Ama ben o sürüyü görmedim bile. benim konuşmama ne gerek vardı? diye yürüyüp gitti Tanabay. ben gidiyorum. Ama şimdi iyi ellerdesin. Ayrıca iki genç komsomolu da yardımcı alıp onları yetiştireceğini söylersin. "Hadi Gülsan. sonra kalabalık dağıldı: Elveda Gülsan/119 72 . bir komünist olarak geri 118/Elveda Gülsarı kalmış koyunculuk işinde çalışmaya karar verdiğini söylersin.Bulatbekov Âsim ile Zarlikov Bektay. Toplantıya gelenler salona dolmaya başlamışlardı.www. çok hareket ediyor olmalısın. . Seni konuşmacılar listesine aldık.Ben bir komünistim. her koyundan üç kilo yün çıkaracağına.Ne inatçı adamsın! Onlarla konuşmana ne gerek var? Konuşmasan olmaz mı yani? İtiraz edecek halleri mi var.Neden söz edeceğim? Konu ne? .Hepsi o kadar mı? .Bu da söz mü.cizgiliforum. Görmeden nasıl söz veririm? . "Komsomol. Çora havayı yumuşatmak istedi: . onlara söz mü düşer? Onları yetiştirme görevini sana biz verdik.Unutmadım! Unutmadım! diye öfkeyle bağırarak Tanabay salona girdi.Kimmiş onlar? Salon dolmaya.Madem ki mesele halledilmiş. Sonra şu defteri al eline.Tanabay. pankartlarla donatılmıştı: "Komünistler en önde!"." Toplantı yapılacak binanın cephesi baştan başa kızıl bayraklarla. iyi bakıyordu. dedi.Hiç merak etme.. biraz buraya gelir misin? dedi Aldanov. her şeyi anladın mı? Unutma sakın! . Çora elindeki listeye bakarak: . dersin. . .Hiç de fena durumda değilsin Gülsan. sen istediğin koyun sürüsünü seçersin.enginel elveda gülsarı ^ . yulaf tanelerini gördü. Her yüz koyundan yüz on kuzu elde edeceğine. 13 Toplantı akşama kadar sürdü.Ama onlarla konuşmadım. partinin ve halkın huzurunda söz vereceksin^ .com. Karar verildiğine göre mesele halledilmiştir! . Demek Çora onu aç bırakmıyor. adamlar sıkıştıkları için birbirini itip kakmaya başlamışlardı. şimdilik esen kal. istediğin koyunları alacaksın. . Hem parti üyesisin. Sovyet Gençliğinin Öncüsüdür" gibi sözler vardı bu pankartlarda.
Kürsüye çıktığı zaman cesaretini yitirmiş. kendilerini bir anda yine aşağıda buluyorlardı.. Öyle ince ve hafifti ki. konuşmasında doğru bir söz söylemişti: "Hiç kimse bize yol döşemedi. Ne söz ya! Her koyunun en az bir kuzu doğurması. savaştan sonra hayat kendiliğinden düzgün bir akışa yönelmezdi. Kendisi dişe dokunur bir şey söylememişti ama başkalarısın söylediklerini dinlemişti hiç olmazsa.. arkadan omuz vereceksin. nasıl elde edildiğini de bilmiyorlardı. Eğer yaptığın işi seviyor. O büyük 73 . Şimdi ise başka düşünüyordu: Sıkıntılar bitmiyor ve amaç da ulaşılacak gibi görünmüyordu artık. Şikâyet etmezsin. çok zor bir iş. sana söylediklerimden başka bir şey söyleme. kimileri kolhoza. Eh. kuzuların sağ kalması gerekiyordu. nasıl alacaksın kilolarca yünü? Kumdan altın çıkarmaktan daha beter bir iş bu. Bu derdi başına saran Çora idi.. toplantı böyle bitmiş oldu. Nereden. Nasıl olacaktı bu iş? Yağmur. ha ulaşıyoruz" diye düşünmüş. kendimiz yapacağız" demişti. şimdi de koyun çobanı olduk bakalım bu işle nasıl başa çıkacağız? Cay-dar buna ne diyecek?.www. soğuk. bu dünyada yaşadıkça. her omuz vuruşta. aklını kurcalayıp duran şeylerin hiçbirini söyleyememişti.. Otuzlu yılların başlarından itibaren hep böyle olmuştu: Bir yukan. Tende beden.com.. ne çileler çekmişti. rüzgâr çıkmıştı. çalışacaklardı. Tanabay hemşehrileriyle birlikte kamyona bindi Aleksadrovka yokuşunu. her şey onun düşmanıydı. ne yapsınlar.. umudunu yitirmemişti. derken omuzu nasır tutuyor.. kızlara tatlı-şeker gibi şeyler almak için bir dükkâna girecek kadar bile vakit bulamamıştı. İşte. yara üstüne yara. kaldırmaya çalışacaksın. bedende can taşıdıkça.cizgiliforum. yolumuzu kendimiz açacak. hayat arabasının tekerleği omuzunu bıçak gibi yaralıyor.. madem ki çalışmak zorundaydılar. "amacımıza ha ulaştık. yalmz kendi yapacağın işler için söz ver. Sekreter doğru söylemişti: Tanabay'ın da düşündüğü gibi. yani Bölge Yürütme Kurulu sekreteri. bir aşağı gidiyorlardı. Kolhoz diye diye. Kolhoz dedikleri herhalde zor bir işti. üflesen uçar. Yün mü dedin? Yün dediğin dallardan toplanmıyordu. sonra yaylayı geçtiler. rüzgâr.. işte kendisinin de •saçları ağarmıştı. hayat yolunun önündeki engelleri aşmaya. Tanabay kamyonun içinde kuytu bir köşeye oturup yakasını kaldırdı ve kendi düşüncelerine daldı. Neler neler gelmişti başına.. Güz mevsimindeydiler.. memnun olursun. İşte. nasırların hiç önemi 120/ElvedaGülsan yok. Herhalde bazı yöneticiler yünün nerden. her koyundan üç kilo yün alacağım" demişti. O gözlüklü konuşmacı.enginel elveda gülsarı Kimi dağa. kusurlar da olmuştu ama. gençliği yitip gitmişti. demişti. Bu arada birçok yanlışlıklar. Tanabay.. 'size şeker alırım' diye umutlandırmışü onları. Hava ka-raYmış. Tepedeki hedefe tam ulaşacaklarını sandıkları zaman. Toplantıdaki konuşmasında ise daha büyük sözler vermişti: "Yüz koyundan yüz on kuzu." Tanabay da onun söyle dediğinden başka bir şey söylememişti. Şimdi işleri yoluna koyabilmesi için pek çok ter dökmesi gerekiyordu. Başka türlü olmuyordu. Ne var ki. Oysa. meyvasını da alıyorsan. kimi sürülerinin başına. kimileri de köylerine gittiler. "Kısa kes.
kolhozun başkanlığından ayrıldığı için mi böyleydi? Tana-bay'ı sıkı sıkı uyarmasının sebebi neydi? Yoo. Ah Tanabay! Tanabay! Hayat sana hiçbir şey öğretmemiş. onun kötü durumlara düşmesini istemezdi. Şimdi Gülsan'nın tek tutkusu koşmaktı. Yine de. ona bir şeyler olmuştu. anlamak da istemiyordu.cizgiliforum. Çora. Şimdi o sözlerinden utanç duyuyordu. Günboyu bağlı duran at. Oysa Tanabay onun öğütlerini istemeye istemeye kabul etmişti. "Pekâlâ dostum. Atın dizginlerini serbest bıraktı.biydi. Çora bu tür toplantılardaki konuşmalann asıl amacını. hızını kesmeden koşuyordu. Toplantıdan memnun ayrılmıştı. ne söyleyeceğini. Böyle bir adam değildi o! Çora değişmişti. Yüreğinde-ki ağrı dindi. Yumuşak. O zaman her şey iyi gider. Bütün meseleleri kestirmeden bir çırpıda halletmek istiyorsun! Oysa zaman çok değişti. Çünkü o Çora'nın bildiklerini bilmiyor. pekâlâ. taypalma bir yorga olduğunu gösterdi.. Gençliğinde nasılsan şimdi de öylesin. sonra indi kürsüden. Sırtındaki biniciden ve yürüdüğü yoldan başka bir şey düşünmesin diye. kimlerin önünde nasıl konuşacağını bilmen gerek. kurulmuş bir oyuncak araba gibi fırlamış. Böyle hızlı koşarak insanların ondan aldıkları şeylere yetişecek. Kalbi sıkıştırıyordu yine. bir gün bütün bunları yüzüne çarpacağım. O 74 . burada nelerin söylenip nelerin söylenmemesi gerektiğini çok iyi öğrenmişti. Hele bölge yönetim kurulu sekreterinin sözlerini çok beğenmişti. sağ kalırsak.com. Başkaları nasıl konuşursa sen de öyje konuşacaksın. insanlar onu başka her tutkudan mahrum bırakmışlardı.." diye düşündü Elveda Gülsan/121 Tanabay. Toplantıdan sonra Çora ile tek kelime konuşmadan kamyona binmiş. Ama hiçbir zaman ulaşamıyordu onlara. okşayıcı konuşacaksın. Karanlık yolda. çok düzenli ve hızlı bir koşu tutturdu. Rüzgâra karşı at sürmek Çora'ya iyi geldi. onları yakalayacaktı sanki. O da bir an önce evine ulaşmak isti-yirdu.www. Rüzgâr şiddetleniyordu. Bir belânın sinsi sinsi geldiğini seziyor gi-. Belki de. fırsat bulursam. yorga ata binerek döndü.enginel elveda gülsarı sözleri geveledi. O da işleri oluruna bırakmayı. Tanabay'a bir kötülük edilmesini. kolhoza ömür boyu emek verdiği halde. parti örgütçüsü Çora'nın içi pek rahat değildi. Ya ev nasıldı? Evde onu neler bekliyordu?. Artık nerede. Başka tutkularının hepsi yok olmuştu. başın derde girmez.. yukarıdakilere kendini beğendiremediği için olsa gerek. bir 122/ElvedaGülsarı köşede suratını asıp oturmuştu. Başka yoldaşları beklemeden tek başına gitti. Çora'ya yakışan bu değildi. Bu konuda tecrübeliydi. onların havasına uyacak. hava iyice soğumuştu ve eve de daha çok vardı. ne yazılmışsa onu okuyacaksın. ama o gün kendisini ilk kez görmüştü. O. pek saf kalmışsın.. Neden böyle çekimserdi? Neden bu kadarla yetinmişti? Hastalığı mı onu bu hale getirdi? Yoksa. herkese ayak uydurmayı öğrenmişti galiba. bunları anlamıyor. Eski tutku ve özelliklerinden kala kala bu taypalma yürüyüşü kalmıştı. Evvelce o adam hakkında çok şey duymuş. Sonra da gocuğuna sıkıca sarındı. Oysa Çora pek beğenmişti.
. yüreğinde bir acı duydu. o güz sonunda. bu nasıl başıboşluk!" derlerdi. Tanabay oturduğu yerden sık sık kalkıyor. "Artık Bibicanbeni beklemiyordur. bu güzel hayaller yüzünden hayat bu kadar tatlıydı. Çay kıyısında alev alev bir ateş yanıyordu. Hava soğudu ve her yeri sis kapladı.www. Hayat dediğin böyleydi işte. akı ak..enginel elveda gülsarı zaman her şey yerine oturur.. İnsan ömrünün yansı böyle hayallerle. "Bu nasıl disiplin. ölümle pençeleşen atın üzerindeki gocuğu ile onu ıkı sıkı sarıyordu.com. arada sırada.. 75 .. Sonra da bunun cevabını. duygulandı. Ama bu durum pek Elveda Gülsan/123 uzun sürmedi. tertemiz. yamaçlar gölgeli. Ertesi sabah Tanabay çadır evinden çıkıp etrafa bakınca gözlerine inanamadı: Doruklan karla kaplanmış dağlar daha da yaklaşmış gibiydiler. ama kimbilir. gelir gelmez giden o baharda neler olmuştu?" 15 Ekim ayı geldiği zaman dağlar sonbaharın altın sarısı rengine bürünmüştü. düşlerle geçiyordu işte. insanların hepsinin birden talihli. her şeyi berbat edersin. coşkular içinde. Hayatının bütün olayları gözünün önünden gelip geçiyor. Ayın başlarında iki gün yağmurlu geçti. Karşısında uludağlar vardı: Bir yanı pırıl pırıl. pırıl pınl ve görkemli. karası kara. bunun hesabını vermek bize düşerdi. ona binip türküler söyleyerek... Bunu biliyorum. mutluluktan uçarak. Ama bu bir hayaldi artık. bir yanda kaygı. bitik bir at. dağlara kar yağdığını görünce belki beni düşünmüştür. Herkesin kaderi ayrıydı. Uzayıp giden o maviliklerin derinliklerinde. o pırıl pırıl aydınlık ve tertemiz hava karşısında. Tanabay. Çoban olup koyun sürüsünün başına geçtiği o yılda. ters bir şey söyler.. Seni kendi haline bıraksam. Karla kaplı dorukların yukarısında sınırsız bir mavilik uzanıyordu gökyüzüne doğru.. Ah Tanabay! Tanabay! 14 "Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı. ama gönlü yaşlanmak istemez. insanın kaderi de öyle. ama her şey elle çizilmiş gibi belirgin. baştan ayağa ürperdi. Belki bu ormanlar. Aydınlık ve gölge nasıl yanyana ise. ne de güzel yaraşıyordu görkemli" dağlara! Tanrı onlan sanki o gece yaratmıştı. o kadının karşısına çıkıverir-di. dağlara ve gökyüzüne bakarken. Ah şimdi yorga yanında olsa.mutluluk ve acıyı beraber getiriyordu: Bir yanda kıvanç. evrenin sonsuzluğu ve onun sırları vardı.cizgiliforum. Kar.. mutlu olamayacağını düşündü. sevinçten. aydınlık bir yanı gölgeli. Tanabay. ansızın dağla-nn doruklarına düşen kar gibi. düzelir." İnsan yaşlanır. Doruklar bembeyaz.. Bir gün içinde sis dağıldı ve güneş açıldı. bir silkinir. Gülsan'ya binip geceleri evine gittiği Bibican'ı hatırladı. Bir daha kalktı ve gidip Gülsan'nın başucunda oturdu. birden doğrulup koşmak ister. İşte öyle. "Siz kendi örgütünüzün üyesini nasıl yetiştiriyorsunuz!" derlerdi bize. Yıllar yılları çağrıştırıyor ve tıpkı taypalma yorganın düzenli adımlan gibi birbirine ekleniyordu. gelip geçiyordu.
cizgiliforum. yardımcı istemiş. Bazen kızını sırtına alarak koyun gütmeye de giderdi. insan yılkıyı yarım gün bırakır.sözde büyük bir üzüntü içinde. anlaşmak mı. ben koyunları çıkarıyorum. Motorlu araç çıkınca. ama İbrahim her seferinde bir. Ben de '\he yapacağımı şaşırdım. Sürüde çobanın bir de yardımcısı olması gerekirdi. çobanların gerçek sınavı olacak. Gebe koyunların çoğu daha önce bir-iki kez doğurmuşlardı. Allah korusun! Ona radyo almalı. Bugüne kadar her şey yolundaydı çok şükür. et.com. bahane ile onu başından savmıştı. günboyu başlarında bulunacaksın. Koyunlara bakmak atlara bakmaktan elbette daha kolaydı. kara toprağın yeşil nimetini otluyorlardı. ak-boz adacıklar gibi görünüyorlardı. Varsın yılkıcılığın eski önemini yitirdiğini söylesinlerdi. Sonra Tanabay devralırdı nöbeti. Başıma bela aldım. ama Tanabay çobanlığa alışamamıştı daha. ağılın kapısını açtı ve çadır evdeki karısına seslendi: 124/ElvedaGülsan . Bu da Tanabay için durup dinlenmeden çalışmak demekti. Gençler okuyor. "Siz akıllı bir adamsı¦ nız. onların sabrını ölçecek kuzulama mevsimine daha epeyce vakit vardı. ama kolhoz yardımcı vermemişti. okumayanlar ise koyun sözünü duymak bile istemiyorlar. beş yüz ayrı dert. Kuzulamadan sonra hayvanlar da. Komşu çobanlar da sürülerini otlağa salıyorlardı. onları otlağa bırakıp hemen dönerim. sürü oradan uzaklaştı. Koyun üretme işi daha kazançlıydı: Yün. Ağılın kapısı açılınca. Bu gidişle beni mahkemeye verecekler. ama olayı böyle takur-tukur bir hesapla değerlendirmek onun onuruna dokunuyor. hatta daha uzak yerlere gidip çalışıyorlar. Ama beş yüz koyun. Ona göre atların yerini hiçbir şey tutamazdı. Tana-bay'ın beş yüz baş koyundan oluşan iyi bir sürüsü vardı. işler de bir kat artacaktı. yılkının nah dama atılmış görünüyordu. Oysa koyunları bırakıp gidemezsin. başka işlerle meşgul olabilir ya da bir yere gidebilirdi. size yardımcıyı nerden bulayım? diyordu İb. Şimdi. demiryollarında. Ancak. . süt. keski bu görevi başkasına verseydiler! Sizin arka çıktığınız komsomol çobanı Bektay gibileriyle iş yapmak mı.enginel elveda gülsarı Tanabay atını eyerledi.www. sinema filmi 76 . Ya ben ne yapayım? Kolhozdaki bütün hayvanlardan beni sorumlu tutuyorlar. Caydar sürünün gece bekçisi olarak maaşa bağlanmıştı.Taneke. güz dağlarının sararmış otlaklarında. Hepsi şehre gidiyor. deri alınıyordu koyunlardan. Siz yalmz bir sürüye bakıyor ve T>öyle yakmıyorsunuz. canını sıkıyordu. Akşam olunca eline çifteyi alıp gece yansına kadar ağılın çevresinde dolanırdı. anlarsınız. akla yatkın olduğunu kabul ediyor.Caydar. yamacın orasında burasında ve dağ eteklerinde bir ırmak gibi kıvnla kıvrıla ve dalgalanarak akıyor. Tanabay bunların doğru. Sürüler. Üyirin başında iyi bir aygır varsa. ayrı iş idi. Şimdi kolhozun bütün Elveda Gülsan/125 koyun üretme birimlerinden sorumlu İbrahim'e defalarca başvurmuş.
Bütün bunları istiyor benden.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı getirtmeli. .Kalk Tanabay. yüzüme bakıp öyle öfkelenme. Sizler için çalıştık biz. Tanabay dişlerini sıkarak cevap verirdi: . ama dobra dobra konuştuğu için takdir eder. hiçbir şeyi beğenmiyor. Parıl parıldı. Ölesiye-bitesiye çalışan bizdik. Bana akıl verenler hiç de az değil. • Ak buğranın sırtında.Taneke. Bektay'ın söylediklerini de dinlemezdi. gürleyerek bir anda ortaya çıkü. öksürüp aksınyor.Ee.com. açık sözlü bu delikanlıya yazık olduğunu düşünür.. şimdi de bize nefes aldırmak istemiyor. tedbirsiz yakaladığı çobanların iki ayağını bir pabuca soktu. Buz gibi soğuyan tüfeği de ıpıslak olmuştu. Bunlar olmazsa ben de başımı alıp giderim.. Sonraları yollan ayrıldı. Çekik kara gözlerinde her zaman bir öfke. kendi adını bile unuturdun.. ona çıkışırdı: . ölesiye bi126/Elveda Gülsarı tesiye çalışünız. Bunun için pişman da değiliz. Bir yandan da mert. Yeni keçe çadır. boylu-boslu. diyorum Taneke. nasıl konuştuğunu. gazete istemek şöyle dursun. Kasım ayında kış birden bastırdı. Ama gece yansı Caydar onu yatağından kaldırdı: . çoluk-çocuğunla geçir. yakışıklı bir delikanlı olan Bektay'la anlaşmak hiç de kolay değildi.. O akşam Tanabay koyunları otlaktan sürüp getirdi ve hiçbirine zarar gelmeden açık koraya soktu. Sinema.Olsun olmasın..www. Üzerine yağan karın kendisine özgü kokusu yayıbyordu. içten içe ona saygı duyardı. suratını asar. ben dondum.Sözüne dikkat et evlat. Tanabay'ı görür görmez. Sen git bu vaktini evinde.. Ama. başlanın o yana bu 77 . Tanabay Bektay'ı sevmezdi. senin gibi insanları hiç sevmiyorum ben.. Pek geçimsiz. Tanabay nöbete çıktı. Kış erken bastırdı. insan gibi yaşamamıza engel olmak istiyorsunuz. yetiyor da artıyor bile. Kar lapa lapa yağıyordu. görürdüm şimdi senin ne durumda olduğunu. Kar yağıyor. onun yanlış yolda olduğunu görmek onu üzerdi. Hazırlıksız. Koyunlar tedirgin oluyor. Sizler urra! urra! diye avaz avaz bağırdınız. Karısının elleri buz gibiydi. Ekim ayı yağışsız geçmişti. Kasabada karşılaştıkları zaman bile Tanabay Bektay'la konuşmaz. insan gibi yaşamadınız. diyor. sen değil. üzerlerine düşen karı silkeleyerek. Onunla bir görüşüp biraz öğüt verseniz. benim gelişim bir ziyan mı? Zararı mı var sana? . O zamanlar biz canımızı dişimize takarak çalışmasaydık. gazete bulup vermeliymişim. darılma ama boş yere nefes tüketiyorsun. kükreyerek. haftada bir dağa gidecek çerçi bulmalıymışım. Sana sadece "köle" derlerdi. Hava karanlık ama yer bembeElveda Gülsarı/127 yazdı. Sadece uşaklık ederdiniz. Tanabay sözde himayesine aldığı komsomoUarla görüşmek istiyor ama buna vakit bulamıyordu? Asim Bulatbekov pek becerikli olmasa da geçinilmesi kolay bir delikanlıydı. Aslında İbrahim'in söyledikleri doğruydu. bir şiddet okurdunuz.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı yana sallıyorlardı. Kar dinecek gibi değildi. "Hele durun bakalım, başımıza bundan beteri de gelecek" diye düşündü Tanabay gocuğuna daha sıkı sarılarak. "Ay kış baba, erken geldin, çok erken geldin. İyiye mi, kötüye mi işaret bu? Belki de güz sonuna doğru biraz yumuşarsın... Yumuşarsın değil mi kış baba? Kuzulama mevsiminde çekip gitsen iyi olur. Senden bütün dileğimiz bu. Şimdi ne istersen yap, o zamana kadar vaktin var kış-baba..." Kış baba cevap vermiyordu. Sabahleyin herkesi erkenden ayağa kaldırıp telaşlandırmak, şaşkına çevirmek için, gece boyu yağarak her yanı örtmeye, kar tepeleri oluşturmaya devam ediyordu. Dağlar gecenin karanlığında, kıpırdamadan duran hayaletler gibiydiler. Dağların umurunda değildi kış. Didinip helak olacak, ordan oraya koşacak olanlar çobanlardı. Dağlar her zamanki gibi dimdik, hareketsiz ve sessiz idiler. Unutamayacaklan o kış işte böyle başladı. Erken gelen bu kışın insanların başına daha neler açacağını kimse bilmiyordu henüz. İlk kar gece boyu dinmeden yağarak her yeri kapladı. Birkaç gün sonra yine yağdı, sonra yine... ta çobanları güz otlaklarından kaçınncaya kadar. Koyunlar artık dereboyla-rında, karın az olduğu yerlerde yayılmaya başladılar. Sıra, çobanların yüzyıllar boyu edindikleri tecrübelerine, hünerlerine başvurmaya gelmişti: Bilmeyen birinin 'burada kardan başka bir şey yok' diye çekip gittiği yerde, çobanlar koyunlara ot bulmak zorundaydılar. Bunu yapamayanlara çoban mı denirdi?.. Ara sıra kolhozun yöneticilerinden biri çıkagelir, çevreye ve duruma göz atar, bir yığın soru sorar, büyük vaadlerde bulunur, sonra alelacele döner, sıcak evinin başköşesine kurulurdu. Çoban yine amansız kışla başbaşa kalıverirdi. 128/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/129 Tanabay, kolhoz merkezine inip durumu anlatmak için fırsat kolluyordu: Kuzulama zamanı için neler düşündüklerini, ne gibi tedbirler alındığını öğrenmek istiyor, bunun için çırpınıyordu. Ama boşunaydı bu çırpınışı. Başını kaşıyacak zamanı yoktu. Bir defa Caydar yatılı okulda okuyan çocuklarını görmek için gitti, ama hiç gecikmeden dönüp geldi. Dağdaki durumları çok güçtü. Tanabay küçük kızlarını evde bırakıp bir yere gidemezdi. Küçük kızını atın üzerinde kucağına oturtuyor, kürkünün uçlanyla sanp sarmalıyordu. O üşümüyordu ve halinden memnundu. Büyük kız ise babasının arkasında oturuyor ve üşüyordu. Tanabay Caydar'ın yokluğunda işte bu halde gidiyordu. Caydar yokken ocaktaki ateş bile alevsiz, korsuz, bir yetim gibi kalıyordu. Ertesi gün anaları dönüp gelince nasıl sevindiler, nasıl! İkisi iki taraftan analarının boynuna sarılmış, bırakmıyorlardı. Zor ayrıldılar annelerinin boynundan. Babalan baba idi, ama analarının yerini tutamazdı.. Vakit böyle geçip gidiyordu. Kışın ne yapacağı, nasıl geçeceği belli değildi daha. Bir bakıyorsunuz bıçak gibi bir ayaz oluyor, bir de bakıyorsunuz ytımuşayıveriyordu. İki kez kar fırtınası oldu, ardından fırtına dindi ve hava ısındı, karlar eridi. Bu ani
78
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı değişiklikler Tanabay'ı endişelendiriyordu: Kuzulama döneminde havalar ısınırsa iyi, ama ya ısınmazsa! Hali nice olurdu? Gebe koyunların karnı şişmeye başlamıştı. Kuzusu iri ya da ikiz doğuracak koyunların karınları iyice şişmişti. Çok zayıflamış, omurgaları iyice dışa vurmaya başlamıştı. Bunda da şaşılacak bir şey yoktu. Ağıza alınacak otlar kar altında kalmıştı ve hayvanların karnındaki kuzular da analarının kanıyla büyüyordu. Çobanlar bu durumdaki koyunlara yem yedirmek zorundaydılar. Sürülerin bulunduğu dağlara yem götürmeliydiler ama kolhozun anban yılan yalamış gibi tamtakırdı. Ağır işlerde çalıştırılan atlara verilecek birer avuç yulaftan ve tohumluk tahıldan başka bir şey yoktu. Tanabay her sabah erkenden sürüyü koradan çıkarırken, gebe koyunların karnını tutup bakıyor, memelerini elliyordu. Eğer her şey uz giderse, kuzularla ilgili olarak verdiği sözü yerine getirebileceğini hesaplıyordu ama yün konusunda verdiği sözü yerine getirmesi mümkün olamayacaktı. Kışın tüyleri az uzuyordu. Uzaması şöyle dursun bazı koiunlar tüy dökmeye başlamıştı bile. Açlıktı.koyunların yeterince beslenememesiydi bunların sebebi. Yem verebilse, ot verebilse yün'de alabilirdi. Tanabay üzülüyor, elinden bir şey gelmediği için kendi kendisine kızıyordu: Ne diye dinlemişti Çora'yı! Ne diye vermişti o sözleri! Büyük büyük sözler eder, vaadde bulunursun ha! Böylesine salak adamın biriyim ben! Partiye söz verirsin, millete söz verirsin ha! Hiç olmazsa böyle büyük sözler vermeseydi ya! Partiyi, vatanı bu işe karıştırmanın ne gereği vardı? Sıradan bir eski kolhoz işçisi değil miydi?.. Yoo, bunları söylemeliymişim! Yerli yersiz söylenecek sözler miydi bunlar! Neden herkes böyle yapıyor, birilerine yaranmak için yapamayacağa şeyleri vaadediyor?.. Suç kendisinindi. Ne yaptıysa kendisine yapmıştı.Dü-şünmeden konuşmuştu.Onlann söyle dediklerini söylemiş, onların istediklerini yapmıştı. Ama, onların umurunda mı? Söz veren onlar olmadığına göre kolayca kurtarırlardı kendilerini. Yalnız, Çora için üzülüyordu Tanabay. Çünkü o da iyi durumda değildi. Bir gün iyi olsa, iki gün hasta oluyordu. Ömrünü başkalarına dert anlatmakla, onları inandırmaya çalışmakla geçirmişti. Ama neye yaramıştı bütün bunlar? Artık o da ihtiyatlı davranıyor, söyleyeceği sözleri düşünüp taşınıp söylüyordu. Sonunda hasta oldu işte. Hasta olduğuna göre emekli olsaydı ya... Kış hükmünü sürüyor, çobanlan bir ümitlendirip bir ümitsizliğe düşürüyordu. Tanabay'ın sürüsünden iki koyun 130/ElvedaGülsan açlıktan öldü. Kendisinin yardım sözü verdiği genç çoban- | lann sürülerinden de birkaç koyun ölüp giti. Bir sürüde ölen koyunların bulunması elbette olağandı. Bir kış içinde on ka- J dar koyun yitirmek pek önemli bir zarar sayılmazdı. Asıl sıkıntı, asıl kırım, ilerde, baharın başlangıcında olacaktı. Sonra havalar birden ısındı. Koyunların memeleri de süüe dolup şişmeye başladı. Ama pek zayıftılar-, bir deri bir kemik kalmışlardı.Yine de memeleri, her gün, her saat, biraz daha pembeleşerek şişiyordu. Böylesine zayıf oldukları halde,
79
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karmlarındaki yavrularını ve süt dolu memelerini nasıl taşıyordu bu zavallılar? Başka bir sürüden birkaç koyunun kuzuladığı haberini duydular. Demek çiftleştirme döneminde zamanlama hatası yapılmıştı ve bu da bunun ilk belirtisiydi. Bir-iki hafta sonra, ağaçtan elma düşer gibi, kuzularda dökülüvereceklerdi. Şimdi hazırlıklı olmalı, acele tedbir almalıydılar. Çobanın en zorlu günleri olacaktı o günler. Zavallı çoban, koyunların sağ-salim doğum yapmaları için hepsiyle tek tek uğraşır, çobanlık yaptığına bin pişman olurdu. Aynı anda hangisine yetişecek, hangisine bakacaktı? Ama kuzular esenliğe kavuşunca, hele büyüyüp kuyruklarını sallaya sallaya koşmaya başlâVınca, çobanın keyfine diyecek olmazdı. Zor olsun, zâr olsundu da,tek o günleri görsündü. O zaman utancından el âlemin yüzüne bakamaz duruma düşmezdi. Kuzulama zamamnda kolhozdan yardımcı kadınlar geldi. Bunların çoğu yaşlı ya da çocuksuz kadınlardı. Köyde bu durumda olan kadınlar güçlükle razı edilmiş, onlar da nazlana nazlana gelmişlerdi.Tanabay'ın sürüsüne iki yardımcı verildi. Bunlar yatak yorganlarını, bez çadırlarım ve kullanacakları eşyayı da kendileri getirmişlerdi.Yardımcı-lar gelince işler biraz yoluna girmeye başladı. Aslında bir Elveda Gülsan/131 sürü için en az yedi yardımcı gerekirdi. İbrahim, sürü kuzulama yerine geçer geçmez bu kadar yardımcıyı göndereceğine yemin etmiş, kesin söz vermiş, şimdilik iki yardımcıyla idare etmesini istemişti. Sürüler, dağ eteğindeki kuzulama merkezine inmeye başladılar.Tanabay sürüyü kuzulama merkezine götürür-ken.kadınlann eşyalarını taşımaya ve yeni konak yerine ça-dıdannın kurulmasına yardım etmesini Asim Bulatkov'dan riö(a etti. Onların kafilesini sabah erkenden yolcu ettikten sonra, kendisi sürüyü toplayıp arkalarından gitmeye başladı. Koyunlar hem yüklü, hem zayıf oldukları için onlan yormak istemiyor, ağır ağır gidiyordu. Kuzulama yeri Beş Ağaç Vadisi idi. Acemi çobanlara bu yolu göstermek için daha iki kez vadiden dağa gidip gelecekti. Koyunlar pek ağır ilerliyordu ve Tanabay da onlan zorlamıyordu. Fakat bu ağır gidişe köpeğin cam sıkılmış olacak ki sürüden ayrılmaya başladı. Oraya buraya gidiyor, sonra dönüp geliyordu. Güneş batmak üzereydi ama hava hâlâ ılıktı. Sürü dağın eteğine indikçe ısı da artıyordu. Vadinin güneş gören yamaçlarında yeşil otlar çıkmaya başlamıştı. Yolda koyunların biri kuzuladı. Bu kadar erken doğmaması gerekirdi diye düşünen Tanabay, yeni doğmuş kuzunun kulağım, burnunu temizledi. İlk kuzuların en az bir hafta sonra doğması gerekirdi ama işte ilk kuzu doğmuştu bile. Bu da nesi! Al sana beklenmedik bir olay! diyordu Tanabay. Ya yolda ardı ardına kuzulamaya başlarlarsa? diye endişelenen Tanabay öteki koyunları yokladı. Ondan başkaları doğuracak gibi görünmüyorlardı. Tanabay biraz rahatladı. Küçük kızları bu ük kuzuyu görünce pek sevineceklerdi. İlk kuzu her zaman en sevimlisi olurdu. Bu kuzu da gerçekten pek sevimliydi. Kapkara kirpikli,
80
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı kara tırnaklı.bembe-yaz bir kuzucuk. Sürüde kaba tüylü birkaç koyun vardı, ku132/ElvedaGülsan zulayan koyun da bunlardan biriydi. İnce tüylü koyun-lar.tüysüz denecek kadar pek ince kürklü kuzular doğururlardı. Oysa kaba yünlü koyunların kuzuları bunun gibi tüylü ve sağlıklı olurdu. - Hoşgeldin kuzucuk, demek acelen vardı, gel gör öyleyse aydınlık dünyayı! dedi Tanabay. Doğuşun kutlu olsun dölbaşı! Senin gibi birçok kuzumuz olsun, o kadar çok olsun ki toprak görünmesin. Melemeler kulağımızı doldursun ve hepsi yaşasın... Tanabay kuzuyu başının üzerinde dolandırdı: "Ey koruyucu Çoban Ata, koyunların koruyucu ruhu! İşte sürünün ilk kuzusu! Onu kolla, bütün kuzuları kolla! Biz çobanları da kolla!..." Onları çepeçevre dağlar sarıyordu ve dağlar kımıldamadan, suskun, öylece duruyorlardı. Tanabay kuzuyu koynuna alıp kürklü paltosunun içine yerleştirdi. Koyunları sürmeye başladı. Ana koyun onun peşinden ayrılmıyor, acı acı meliyordu. Tanabay eğildi, koyuna yavrusunu gösterdi: "Gel bak, dedi kuzucuğun sapasağlam, kaybolmuş değil, korkma!" Kuzu Tanabay'ın kucağında ve kürkünün arasında kurumuş, ısınmıştı. Akşama doğru sürüyü kuzulama korasına getirmişti. Konak yerinde büyük keçe çadır kurulmuş, duman tütüyordu. Yardımcı kadınların palatkalan da dikilmişti. İşler yolunda görünüyordu. Yalnız Asim yoktu görünürlerde. O da yarın sürüsünü getirmek zorundaydı. Onun için deveyi alıp geri gitmiş olmalıydı.Görünüşe göre bir terslik yoktu. Ama biraz sonra Tanabay, gördükleri karşısında, kızgın çölde başını güneş çarpmış gibi, beyninden vuruldu. Her şeyin kolhoz yöneticilerinin söylediği gibi olmayacağını biliyordu ama yine de bu kadar kötü bir durumla karşılaşacağını beklemiyordu, sözde kapalı kuzulama korasımn saz damı çökmüş, duvarı yıkılmış, delik deşik olmuş, kapısı penElvedaGülsan/133 ceresi çürümüş, çatının tartmaları, kirişleri iyice bel vermiş. Rüzgâr her yerden girip çıkıyor ve içerisi sanki bir kar deposu! Dışarıdaki karlar eridiği halde içeride öbek öbek kar var.. Böyle bir durumla karşılaşacağını aklına bile getiremezdi. Eski, açık koranın duvarları da yıkılmıştı. Tanabay neye uğradığım şaşırmış, aklı başından gitmişti.Kızlannın ilk doğan kuzuyu görüp sevinç çığlığı atışlarım bile gözü görmedi. Kuzuyu alelacele onların ellerine tutuşturup kuzula-mi korasına ve çevreye bakmaya gitti. Nereye gitse, neye baksa, yıkılmışlık, bakımsızlık görüyordu.Besbelli savaş yıllarından beri buraya hiç el sürülmemiş, hiç onarım yapılmamıştı. Her yıl kuzulama mevsiminde çobanlar ellerinden geleni yaparak o dönemi atlatmış, sonra da kapalı kuzulama korasım yağmurun, rüzgârın, insafına bırakarak çekip gitmişlerdi. Koranın sözde çatısında yana düşmüş, çürümüş bir balya ot, şuraya buraya savrulmuş saman yığınları da vardı. Her nasılsa iki yarım çuval arpa unu ile bir sandık tuz da vardı bir köşede.Koyunlara verilecek yem, kuzuların altına serilecek
81
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı saman ve kuru otlar bunlardan ibaretti.Yine o köşede cam kırılmış birkaç fener, paslı bir gaz tenekesi,iki kürek ve kırık bir tırmık görünüyordu. O anda Tanabay'ın aklından, hepsinin üzerine gazyağı döküp ateşe vermek, yakıp kül etmek, sonra da elini kolunu sallaya sallaya çekip gitmek geçiyordu. Tanabay, geçen yıldan kalan ve kaskatı olan gübre ve kar yığınlarına takılıyor, tökezleniyor, ne diyeceğini, ne yapacağını bilemiyordu. Durmadan aym şeyi tekrarlıyordu kendi kendine: "Aman Tanrım, bunu nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar!..." Sonra koradan fırlayıp çıktı, atını eyerlemeye başladı, elleri titriyordu atı eyerlerken. Hemen kolhoza gidecek, gece yarısında herkesi ayağa kaldıracak, onlara günlerini gösterecekti! O İbrahim denen adamın, o başkan olacak Alda134/ElvedaGülsan noviç'in ve Çora'nın yakalanna yapışacak, canlarına okuyacaktı! Hiç acımayacaktı. Madem ki Tanabay'a böyle bir itlik etmişlerdi, onlar da kendisinden başka türlüsünü bekleme-sinlerdi! Bu kadarı da olmazdı. Canına tak! etmişti artık! Caydar dizginlere yapıştı: - Dur! Nereye gidiyorsun! dedi. Sakın gitme, in aşağı! Hadi beni dinle de in aşağı! Tanabay'ı durdurmak ne mümkün! - Bırak! Bırak dizgini! diye bağırıyor, atı kırbaçlayarak karısının üzerine doğru sürüyordu. "Bırak beni, geberteceğim onları! Geberteceğim!" - Hayır olmaz! ille de birini öldürmek istiyorsan beni öldür! İki yardımcı kadın onların yanına koşup geldi. Kız da gelip ağlamaya başladılar. - Baba! Baba, gitme! diyorlardı. Tanabay'ın hiddeti biraz geçti, ama yine de gitmek istiyordu. - Tutma beni! Görmüyor musun doğuracak koyunlar? Görmüyor musun burasının nasıl bir yer olduğunu? Yarın onları nereye sokacağız, hani kuzu barınağı? Nerde yem? Hepsi ölüp gidecek, sonra cevabını kim verecek! Bırakın da gideyim! - Dur da dinle biraz! Diyelim ki gittin, hepsini ayağa kaldırıp bağırdın, çağırdıaNeyi halletmiş olacaksın? Bugü-. ne kadar bir şey yapmamışlarsa, çaresini bulamadıkları içindir, güçleri, imkânları olsaydı, kolhoz yeni bir kora yaptırmaz mıydı? -Hiç olmazsa damı onarmahydılar. Hani bunun kapısı, hani pencereler? Kora değil, bir yıkıntı bu- içi kar dolu. On yıldan beri el sürmemişler! O çürümüş otlar neye yarar, hangisine yeter? Kuzuların altına ne sereceğiz? Sen, kuzular da, koyunlar da kırılıp gitsin mi istiyorsun? Hadi bırak beni! • Elveda Gülsan/135 - Yeter Tanabay, yeter! Kendini herkesten üstün mü sanıyorsun? Herkese ne olursa bize de o olacak, biz de herkes gibi idare edeceğiz. Madem ki durum böyle, hiç vakit yitirmeden yapmamız gereken işleri düşün sen! Bırak onları! İşin sorumlusu biziz, işleri de bizim yapmamız gerekir. Yolda gelirken yar dibinde sık çalılar gördüm. Çok dikenli ama yine de damı onlarla örtebiliriz, üstüne de gübre atanz, bastırırız. Kuzuların altına sermek için de
82
Küçük parçalar halinde sapsarı tereyağı da koydu sofraya.Şekerlemeler çıkardı.www. Belki ancak savaşta gece gündüz demeden siper kazdıkları günlerde bu kadar yorulmuştu. Tanabay'ın nerede boynunu kırıp kaldığını bir Allah bilirdi. Tanabay "Atasına lanet bu yerin!" diye kargışlar okuyor. Tanabay kadınlara acıyordu ama. Ço136/ElvedaGülsan ra'nın hakkı vardı doğrusu: Caydar olmasa. çayı koyu koyu demledi. İki büklüm olarak. asker kaputu lime lime oldu. Tana-bay'ın hiç sesi çıkmıyordu. Caydar tezek ateşinden çaydanlığı aldı. ama bu yere adını veren beş ağaçtan bir kütük bile kalmamıştı. kimsenin yüzüne bakmadan duvarı örüyordu. Kaybedecek bir dakikaları da yoktu. Uzun süren bir hastalıktan sonra yeni ayağa kalkmış gibi.. Kadınlar da yardıma geldi. Sonra yıkanması için kocasının ellerine su döktü. Evde kimse ağzını açıp bir laf söylemeye cesaret edemiyordu. Başka ne yapabiliriz zaten. sürükleye sürükleye getirebildiler. 16 Ertesi gün Tanabay. Hepsinden zoru korayı temizlemek ve o çok dikenli yabangüllerini kesmek oldu. Ama o zaman bütün bölüm. Tu! diye yere tükürdü ve keçe çadıra girip oturdu. Öyle çok yapılacak iş vardı! Ama hiç olmazsa o gece koyunlan kapatacak bir yer gerekiyordu. başka çare yoktu.Koranın yıkılmış taş duvannı onarmaya başladı.Hayatı boyunca bu kadar çok çalışıp yorulduğunu hatırlamıyordu. karısı ve yardımcı kadınlardan biri vardı. belle çıkardıkları o çalıları bir demet haline getiriyorlardı ama çok dikenli oldukları için ne ata yükleyebili-yor ne de sırtlarına alabiliyorlardı.Kızlar bile taş taşımaya başladılar.Temiz bir yaygı serdi.Hadi siz eve gidin! diye onlan çadıra gönderdi.enginel elveda gülsarı kurumuş otlan biçe-rk. Ah bu kadınlar! Allah canlarını almasın! Sanki çay içmek için gelmiş konuklar gibi..Hava bozmazsa bütün bunları yaparız. O çalıların arasında Tanabay'ın çizmeleri parçalandı.com. ne yapsın. keyifli keyifli çaylarını içiyor ve sohbet ediyorlardı. Yardımcı kadınlar da Caydar'dan yana olarak gitmemesi için Tanabay'ı zorlamaya başladılar. Kar bir başlarsa bütün bu çabalar boşa gidecekti. bütün alay. genç çobanların sürülerini kuzulama yerine getirmelerine yardım etti. Oysa şimdi yalnız kendisi. bütün ordu çalışıyordu. İkinci yardımcı koyunları güdüyordu.. Orası Beş Ağaç Vadisi idi. Koraya kadar çeke çeke. Öyle bir hiddete kapıldığı için şimdi kendisinden utanıyor. tereyağlı çayı içmeye başladılar. Tanabay istemeye istemeye indi atından. küfürler savuruyordu.cizgiliforum. Hava bozuverirse! diye ikide bir başını kaldırıp bulutlara bakıyordu. geçtikleri yeri tırnak gibi çizerek o dikenli çalıları kan ter içinde koraya kadar getirebildiler. Kazmayla. Sonra da bir hafta durup dinlenmeden korayı onarmak için çalıştı. Yardımcı kadınları çağırdı ve hep beraber sofraya oturdular. 83 . "Acaba doğuran koyun var mı?" diye büyük kızını ikide bir sürünün yanına yolluyordu. Babalan: . Çayını içtikten sonra dışarı çık-tı. bir de kendisi. başı düşüyordu.
Tanabay. öbür uçta! Ana koyun. Tanabay da bunları kucakladı. Doğum sancısından inliyorlardı. Duvardaki. mideleri bulanıyordu ve kollan uyuşmuştu. İkisi birden ellerindeki yükü bırakarak sürünün yanına koştular. hepsi önemliydi yapılacak işlerin. M Koranın dışına taşıyıp yığdıkları gübre dağ gibi olmuştu ama içerisi . Durmadan taşıdılar. Düşünceli. . sonra bir gün bir gece daha. henüz 138/ElvedaGülsarı doğmuş ve titreyip duran kuzusunu yalıyordu. pis mi pis ve cıvık cıvık gübreyi sepetlerle dışarı taşıyorlardı. Sürüye bakınca. îkiz doğurmuştu.www. hiç yakınmıyorlardı. çatıdaki delikleri tıkamaya çalıştılar. Kuzulayan koyunları sürüden ayırarak. Hava soğuk olduğu için analarını da oraya getirdi. taşıyanlara yardım ederken ve sonra yine koraya dönerken "Ne olacak? Ne yapacağız?" sorusu çıkmıyordu aklından. tan ağarıncaya kadar taşıyordu. Neyse ki yardımcı kadınlar da Tanabay ve Caydar gibi canla başla çalışıyor.cizgiliforum. Bütün gece. O sırada. Neye yarardı sadece düşünmek! "Umutsuzluğun 84 . koranın az çok temizlenmiş köşesine götürdüler. gece boyu. îki gün iki geceden beri durup dinlenmeden yapıyorlardı bu işi. Bugün yarın doğacak kuzular için hiç olmazsa koranın bir köşesini temizleyip hazır hale getirmek istiyorlardı.. Dört-beş koyun daha doğurmak üzereydiler. koradan çıkardığı sepeti dışarı taşırken. Hepsini yapmaya kalksan alü ayda bitmezdi. altın gibi saf ve parlak olur. Neredeydi kuzu? tşte. kulağına bir kuzu melemesi geldi. başlamıştı! Güneş doğmadan bunlar da doğuracaklardı. endişeliydi. Cıvık cıvık pis kokulu gübreyi. Bu yetmiyormuş gibi camlan kınk fenerleri rüzgâr sık sık söndürüyordu. kendi eteğine sarıp sarmaladı. Çiğnenip tezek olmuş kuru gübreyi kalJ Elveda Gülsan/137 dınp keser çıkarıp atarlardı. bir koyun daha kuzuladı. Kuzuları buraya yatırdı ve üzerine bir çuval örttü. Evet. Eğer koranın damı açık olmasa. akıp gidiyordu. Ve. sözde kapalı koranın bir köşesine saman döşedi. "Başladı! Başladı!" dedi Tanabay yüreği hoplayarak. ku-zucuğu donup ölmekten kurtarmışlardı. Sonra bir gece. temizlenmesi de çok daha kolay olacaktı.Duydun mu? diye seslendi karısına. O bir tek köşe neye yarayacaktı? Tanabay zembillerle gübreyi doldururken. otuzar koyun doğuracaktı. Her gün yirmişer. Başlan dönüyor. Bir gün bir gece. biraz ötede. Durmadan dudaklarını ısınyordu. anasının da ayaklannı yere vurarak ona cevap verdiğini gördü.Caydar kuzuyu kucaklayıp eteğine sardı. Koyun tezeğinin sıcaklığı çok güzeldir.com. Oysa bütün korayı temizleseler koyun ve kuzular buraya sığmazdı. Ama buradaki gübre kar ve yağmur altında kalmış ve onu oradan çıkarıp korayı temizlemek çok zor bir işti. zaman durmuyor. içindeki gübre de kuru olsa. Yardımcı kadınları sürünün başına çağırdılar. Fenerin titrek ışığıyla doğan kuzuyu aramaya koyuldular.enginel elveda gülsarı Hepsi zor. soğuk mu soğuk bir yerde. Çobanlar kışın bu tezekle ısınırlar. Tam zamanında yetişmiş. is kokan fenerlerin cılız mı cılız ışığında.yine doluydu.
Yapılacak iş. koyun korasına el uzatsanız tutulacak gibi yakın görünüyordu. Oralan ıpıssızdı.kuzu yaş topraktan soğuk kapar ve çok geçmeden ölürdü. kaça-cafc*bir yer yoktu. • "Ne olacaksa olsun!" dedi sonunda. Sürüden. Bari yeterince saman olsaydı şu kuzulama günlerinde. kuzulamak üzere olan on koyun daha ayrılmıştı. Soğuk bir rüzgâr toprağı yalayarak esiyor. Birden bire kendini savaş meydanında bulmuştu sanki: Tanklar üstüne üstüne geliyordu ve onun elinde savunması için hiçbir şey yoktu. Bir bakarsın.www. Dört yanı da ulu dağlarla kuşatılmıştı. Ve orası. Siperler bozulmuş. O gün doğan ilk kuzunun sırtına (2). Ellerinden geldiği kadannı yapmalıydılar. sabahleyin sürüyü otlağa çıkarmadan önce. iki tepe arasında kıvnla kıvrıla uzanıyordu. ne gibi savunma tedbirleri alacağını düşünüyordu. savunma hattı çök-müştü. pek ani. çabayı bırakmamak.Yine de direnmek zorundaydı. "Yollar açılmadan dağa nasıl saman yollayabilirim?" derdi mesela. size han sarayı veremem ya. Gökyüzü soğuk. henüz bitmiş kısa otlan güçlükle kopanp otlaya-rak ağır ağır ilerliyordu. Tanabay bu korkunç durum karşısında bir kez daha ürperdi. Böyle yapmazsa. ikizlerin sırtına da (3) sayısını yazdı. bitecek gibi değil. bir çalının arkasında bunlardan biri kuzulayıverir. çaresizlik anlamında kolunu salladı ve koraya doğru yürümeye başladı. Tepelerin ardında karlı dağlar. başındaki kıllann sayısından da çoktu. O yamaçta onlan bir an bile yalnız bırakmağa gelmezdi. Analarına da aynı numaraları yazarak belirledi.enginel elveda gülsarı canı cehenneme!" diye. yavruyu aramaya başladıkları zaman. Yıkık koranın içinde ilk kuzuların ve analarının acı acı melemesi geliyordu kulağına. Suyu iyice azalmış bir derenin yatağı. Arazi keşfi yapıyor. buz tutmuş bayırların üzeltine kış bütün ağırlığıyla abanıyordu. kara bulutlar kaplamıştı. yüreği yandı. Geri çekilecek. kolhozun kuzu140/ElvedaGülsan 85 . Onu göremez ve kendi haline bırakır-san.com. Bir süre sonra İbrahim geldi. Doğuracak her koyunun yardımına koşmalıydı. Çadırdan bir şişe siyah boya alıp geldi. o kargaşada onlan birbirleriyle buluşturmak çok zor olurdu. Tanabay tepenin üzerinde bu düşüncelere dalmış gitmişti. Çıplak yarlar beyaz yamaçların üzerine kara bulutlar gibi çöküyor. onların da ardında daha yüksek ve doruklan bembeyaz dağlar vardı. ayazın şiddeti artıyordu. umutsuzluğa yenilmemek dileğinden başka ne gelirdi elinden? Ama öyle çok iş vardı ki. Sürü. Ve bu defa.cizgiliforum. Sonra.Bu ölüm-kalım savaşında ya bir mucize olur sağ kalırsın ya da ölürsün! Tanabay. Elveda Gülsan/139 az ilerideki bir tepenin üzerine çıkarak sessiz sessiz çevreye baktı. İbrahim buna da bir bahane buluyordu. pek acımasız başlamıştı. O da yoktu. Çobanın iki ayağı bir pabuca girerdi öyle günlerde ve şimdi o günler başlamıştı bile. Biraz daha yaklaşırsa o vadi bulutların karanlığına gömülüp kaybolacaktı. Ne utanmaz adamdı bu İbrahim! "Eee. tek canlı yoktu.
Koyunlar zayıf olduğu için sütleri yetmiyor. çok geçmeden bulutlar dağılmış. Tanabay adamı bir yumrukta yere sermemek için kendini zor tuttu.com. Bunlar da yeni doğmuş. bahar gerçekten gelsin. i . Tanabay. koranın içindeki gübreElvedaGülsarı/141 leri atıp kuzuların altına saman taşımaktan başka iş yapmıyorlardı. her şeyden sorumluyum. paramparça et! Yine de yapabileceğim bir şey yok. "Beni hapse atacaklar.. Ah sersem kafam! Bu görevi niye aldım.Ben durumu bilmiyorum." diye düşünüyordu.. henüz komünizme tam anlamıyla ulaşmış değiliz" diyordu. Bir daha da onu kuzulama korasında hiç gören olmadı. kara bulutlar gökyüzünü kaplamış ve lapa lapa kar yağmıştı. Bir şeyler yapmak gerektiğini söylüyorum. Vadinin biraz yukarısına konuşlanan Asim ve Bektay'ın sürülerinde kuzulama henüz başlamamıştı. eğlencede mi sanıyorsunuz?. Bundan sonra İbrahim atına binip gitti. umduğu gibi değil! Bir gece ansızın yağmurla.Şakanın hiç sırası değil. İstersen öldür beni. yarın benden hesap soracaksınız! . İleride daha kimbi'?. Kuzular peş peşe doğuruyorlardı. iki eliyle yüzünü kapatıp ağlamaya başladı ve Tanabay'ı hayretler içinde bıraktı. Tanabay'ın sürüsünden yüz kadar koyun kuzulamıştı. Başka bir şey bekleme.. bu belayı niye sardım başıma! Niye!. Şükürler olsun. Koyun-kuzu ayağını yere basamaz oldu. Akan ve biriken sular buz tuttu. dünya karanlığa gömülmüştü. Beni oyunda. Her zaman sürünün başında bulunan yaşlı kadın yardımcı ile Tanabay'ın altı yaşındaki büyük kızı hesaba katılmazsa. dedi İbrahim. Sizden. ben ise bütün sürülerden. sisle geldi. Ama Tanabay onları bekleyen felaketi seziyordu. geriye asıl işleri gören üç kişi kalıyordu. Birden sopuk bastırmış.enginel elveda gülsarı lama korası bunlar işte. analarından ilk sütü emzirmekten ve onları eldeki imkânlarla sıcak tutmaya çalışmaktan. hava ısınmaya başlamıştı. sana durumu gösteriyor. aç ka. Zavallı saf Tanabay da onun içtenliğine kanıp kendi söylediklerinden utandı. Kapalı koranın çürüyen damından yağmur doldu içeriye. Bahar gelmesine geldi. titreyen bacakları üzerinde dik durmaya çalışan kuzuları alıp kurulamaktan. Bu iki yüzlü adam.cizgiliforum.. Buranın sorumlusu benim.. Kuzular birbirlerine sokularak titreşiyor. Nemli bir bahar kokusu sardı ortalığı. keçe çadırın ve her şeyin üzerine dondurucu ıslaklığıyla geldi. anlatıyorum. hayvanlarla ilgili her şeyden ve tek tek her hayvandan sorumluyum. Geçici bir süre için de olsa kimse çalışmak için buraya gelmek istemiyor. . ama hiç de Tanabay'ın beklediği. soluk alacak vakitleri kalmamıştı. Her yer kapanmış. lan kuzuların acı acı melemeleri kulakları dolduruyordu.. ötekilerden.. düşünmüyorum mu sanıyorsunuz." Bunları söyledikten sonra oldjuğu yere yığılırcasına çöktü. "Aman Tanrım. Açık ve kapalı koranın. hapse! Hiçbir yerden hiçbir şey bulamıyorum. hava tekrar bozmasın! Ah bahar gelse! Havanın durmadan değişmesi çok kötü. Zayıf koyunları besleyecek yem yoktu. lir neler olacaktı?. koyunlar 86 . başka da yok. karla.www. i Bir gün önce çok büyük bir korku geçirdiler. Çobanların gündüzü gecesine karışmış.
Bahar. yağmur yağdı. Boğuk sesiyle kendine de. yaralı bir kuşun kanatlan gibi yeltek yeltek savru-luyordu. ağzına bir lokma yiyecek alacak vakit bulamıyordu. iğne atsan yere düşmezdi. Yağmurluklara sarılıp ellerindeki fenerle oradan oraya koşturuyorlardı. Kendileri de yardımcı kadınların palatkalanna sığındılar. Dışanda. herkese lanet okuyordu. kırık pencereden.. Ama çadıra kaç kuzu alabilirlerdi ki! Elden geleni yapacak. üzerine branda bezi sermişlerdi. Böylece kuzulara da yer açmış bulunuyordu çadırda. Yağmurluğun etekleri. Şafak söktü. Kızlar uyuyordu. Yorganın üzerine bir keçe örttü. kendisi de yardıma koştu. kadınlara seslendi: . Kısa bir süre diner gibi oluyor. Yine kar. Üstü başı sınl-sıklam ve çamur içinde.com.. bir sürü hayvan vardı. donup kalan ölü hayvanlan sürüyerek çıkanyor.Çabuk demir çubuğu ver! Kürek! Şuraya gübre dök! 142/ElvedaGülsarı Suyun önünü kes! Koraya doğru akan suyun yönünü değiştirmek için kaskatı olmuş toprağı kazarak arklar açmaya çalışıyordu. Yine de kapalı koradaki kadar kötü değildi. kapılardan. Bugün yarın doğuracak koyunlardı bun-lar. Eşyaların hepsini bir köşeye yığmış. yağmur ve kann altında. ötekilere de durmadan bağırıyordu: . j Koyunlar artık otlağa gitmek istemiyorlardı. dışarıda bir yere yığıyor.Zavallı çoban. su birikintilerine batıp batıp çıkıyordu... kurtarabildiği kadarını kurtaracaktı. İki ayağı. Girin-ci de zayıf koyunları ve yeni doğmuş kuzuları kırıp geçiriElveda Gülsan/143 yordu. bu yağmurda. çeneleri kilitleniyor. Soluk alamıyordu insan. Kar yağdı. Çobanların kara günleriydi bunlar. . Bu soğukta.Yağmur tepelerine tepelerine iniyor. ne bulacaklardı 87 .cizgiliforum. Dışarı fırladı. yine yağmur. ağlıyorlardı.www. su birikintileri içinde nasıl yürüyecek. Tanabay onları yataklanyla birlikte kucaklayarak çadırın daha iyice bir yerine yerleştirdi. yığıyordu. Yorgan ıpıslak olmuştu. Gaz lambasını yaktı. kabir gibi soğuk korada donan kuzuların arasında çabalayıp duruyordu. Tanabay bitkindi.Kuzuları çadıra getirin! dedi.Işık getir! Şuraya tut! Dikilip durma öyle! Gece sis bastırdı. Çocuklar üşüyor. Ayağında ağır çizmelerle her yere yetişmeye çalışıyordu. Tanabay başına gelenler için kargışlar yağdırıyor. istediği yerden... açık ağılda. Çadır kuzularla tıklım tıklım dolmuştu. Hepsi meleşiyordu ve kokulan da dayanılır gibi değildi. Bir damla uyku uyuyamıyor. yine yağmur. ana sütü yerine soğuk su ile karşıladı. sonra yine kar. karanlıkta kıstırılmış iki hayvandı sanki. Gökyüzü kalbura dönmüştü sanki. Karanlıkta cıvık cıvık gübreye. yeni doğan kuzuları işte böyle. Yağmur dinmek bilmiyordu.enginel elveda gülsarı o soğukta ayakta doğururken inim inim inliyorlardı. Ölüm kolayca giriyordu koraya: Yıkık çatıdan. Çadırın her tarafından su sızıyordu. karına kadar suya batmış vücutlanndan keçeleşmiş tüyleri avuç avuç dökülüyordu. Tanabay keçe çadıra koştu. Bunları hiçbir güç engelleyemezdi.
her şeyden nefret ediyordu. Değneğini sırtlannda kıracak kadar kızıyordu koyunlara. çamurun içinde ölüyorlardı. uğruna helak olduğu işlerden. bülbül gibi şakıyordu. Öyle de çok ikiz. dizboyu çamur ve sidikle vıcık vıcık olmuş gübrelerin üzerinden geçerken aklına geliyor. güçlükle nefes alıyor. şimdi git de ölüp kalan kurulan koradan çıkar. 144/ElvedaGülsan Ama. büyüdü. güzel sözler söylüyor. işler yolunda! Çok ilerleyeceğiz.com. kimmişsin sen. ruhunu sıkıyordu o düşünceler. Tanabay. yaradılışa aykın ve akıl almayan. Zavallı yaşlı kadın. Tanabay küfürler savurarak ağıla çıktı.. hatta üçüz doğuran koyanlar vardı ki! Bunlar bir servetti ve bu servet gözünün önünde yok olup gidiyordu. dışarıya at! Şuradaki su birikintisinde boğulup yatan hayvanı çek çıkar!. peşi peşine kuzuluyorlardı. Karaya vurmuş balık gibi çırpınarak.!" Bu düşünceler daha çok geceleri.enginel elveda gülsarı otlamak için? Başına bir çuval geçiren yaşlı kadın elindeki değnekle koyunları dışarı çıkarmaya çalışıyor.www. gecesini gündüzüne katarak çalıştığı. Hadi bakalım. Nedendi bu erken kuzulama!. ama sanki ağıl daha iyiymiş gibi koyunlar çıkış kapısına varmadan geri dönüyorlardı. Hep beraber sürüyü otlatmaya çıkarabildiler. koyunlar birbirleriyle sözleşmişler gibi. Bu âfet başladığı andan itibaren Tanabay zaman kavramını yitirmiş. onları geride bırakacağız! Söz veriyoruz! Yaa.karanlıkta gözleri görmeyenler gibi el yordamıyla yolunu 88 . Ama gitmiyor. bu düşünceleri kafasından kovmak istedi. çaresizlikten ağlayarak koyunları yeniden toplamaya çalışıyor ama koyunlar yine geri dönüyordu. ilerde olanlara yetişecek. Bütün bu olanlarda tabiî olmayan. Bütün duyulan uyuşmuş gibi bir süre dalıp gitti. göster kendini!. Bütün emekleri boşa gitmişti. sözde kapalı koranın içinde rüzgâr uğul uğul esiyor. canından bezdiriyordu. Kuzusundan aynlmış koyunlar aklını yitirmiş gibi acı acı meleşerek dolaşıyor.. bütün hayatından. onu öfkeden kudurtuyor. bey-.Hadi bakalım. Gözünün gördüğü herşeyden tiksiniyordu. nefrete dönüştü. "Bunun hepsi kim için? Ne için? Bakamayacak olduktan sonra neden koyun yetiştiriyoruz? Bunun suçlusu kim? Kim? Söyleyin suçlu kim? Suç sende elbet. Sağ kalanlar ise öksürüyor. Yeni doğan kuzular aynı gün vıcık vıcık gübrenin. Bu öfke büyüdü. sürgün olup birbirlerinin üzerine sıçratıyorlardı. tepelerine günboyu yağmur boşanıyor. Tanabay'ın damarları öfkeden mosmor oldu. güzünün önünde kınlıp giden kuzuların sayısını şaşırmıştı. işkence gibi bir şey vardı.cizgiliforum. Oy o kuzulama döneminin uykusuz geçen geceleri oy! Ayakları pislik deryasında yüzerken... doğurmak üzere yatan koyunların üzerine basıyorlardı. fenerleri söndürüyordu. senin gibi konuşanda: Ooo. kırılıp giden koyunlardan. Sonra türlü türlü düşüncelerle aklını oynatmaktan korkarak. Şimdi yıkık-dökük koradan. Öbür kadınlan da yardıma çağırdı. biz her şeyi biliyoruz. zulmet gibi. kendinden. nini yiyor. birbirlerine çarpıyor.. Tanabay. kuzulama döneminin biraz gecikmesinden başka bir şey istemezdi..
Rüzgâr dindi. Eğer bunlara sağ demek doğruysa. küçücük ve soğuk dudakları meme arıyor. Elveda Gülsan/145 Çoktan beri aynaya bakmamıştı. sağ koyunlar böyleydi işte! Kuzulamış koyunlardan ve bunların kuzularından kaç tanesi erişebilirdi bahar bereketine. yakanıp temizlenmeye vakti yoktu. . iliklerine kadar ıslanmıştı. Eyerden. Yemek yemeye. yanındakilere de bir dakika dinlenme fırsatı vermiyordu. Yeniden küreklere. Zavallı kadınlarla ufacık kızımı daha ne zamana kadar böyle çalıştırabilirim? diye yakınıyordu.Koştura koştura git. anasız kalan kuzuları. yeni doğmuş kuzuları ezmemek için dört ayak olup emekliyor. Üçüncü gün hava açılmaya başladı.. Olan olmuş. Ağlayana sızlayana meme yok. Günlerden beri üzerlerinden yağmurluklarını hiç çıkarma-mışlardı. Bu hayvanlar 146/ElvedaGülsan otlağa çıkamayacak demekti.com. Şimdi. tos vuruyorlardı. su birikintilerinin donduğunu gördüler. emmek istiyorlardı. Bulutlar dağıldı. hava düzeliyor derken bir talihsizlik daha geldi başlarına: Bir sabah uyanınca toprağın kaskatı olduğunu. Eğer gelmezse bir daha gözüme görünmesin! Bunu da söyle. Açlıktan ağlaya ağlaya peşinizden gelen yetim çocuklar gibiydiler. iyice çöktüğünü. sağ kalan gebe koyunlar iyice zayıflamış. vakit kaybediyorlardı çünkü. Ayaklan çivi gibi ince. Zavallı yavrular süt diye acı acı meliyor. bir deri bir kemik kalmışlardı. Neyse ki öğleye doğru don çözüldü.. yatıyor. karınlan şiş. Parmağınızı çekip kuzuları öteye beriye itseniz. Çora'yı bul. O çamurda yürünmüyordu. tırmıklara sarıldılar. yardımcı kadınlardan genç olanına atını eyerlemesini söyledi: . kocamış biri olarak tanınacağını da bilmiyordu ama. Caydar kocasım susturmak istedi ama kocasının çok kızdığını görünce buna cesaret edemedi. bu defa da yağmurluğun eteğini ağızlarına alıyor. Koyunlar o kuzuların kendilerinin olmadığını kokularından anlıyor. fırlamış. feneri güçlükle bulup yakıyordu. kocadığı-nı bilmiyordu.Tanabay onlara hiçbir şey 89 . süt yoktu. Gün açıldı. kan içinde kalmış ellerini gördü.. kuzuları ölen koyunların ajtına götürmeliydiler. Açtılar. O gece feneri yakarken şişmiş. emzirmek istemiyor. Tanabay "Umutsuzluk şeytan başına" diye rahat bir nefes aldı.enginel elveda gülsarı buluyor. O zamana kadar ölmeden kalsalar bile bunlardan ne et alınabilirdi ne de yün. Kendine de. insanların parmaklarına yapışıyor. hemen buraya gelmesini söyle. Bu yüzden son günlerde saçlarının iyice ağardığını. bitkin bir durumda kayarak indi: .Çora hasta Taneke.Hay kalkamaz olsun da gelemez olsun! dedi Tanabay öfkeyle. kımıldayacak güçleri yoktu. İnsan bakmaya korkuyordu. sis dağlara yükseldi. Akşama doğru geldiği zaman yüzü ve dudaklan soğuktan mosmor olmuş. şimdi kendisine ne diyecekleri umurunda değildi. zembille çamur taşıyıp açık ağılda bir yol açtılar. Bundan sonra ona herkesin 'ihtiyar' diyece-< ğinif yaşlı.www. Yardımcı kadın gitti. Sepetle.Yine de "İki-üç gün içinde yolda öleceksem bile gelirim" dedi. O büyük felâketin karşısında çaresiz kalınca. çekiştiriyorlardı. Ama bunun pek yaran yoktu artık.cizgiliforum. omurgaları.
Orada kuzuları analarına kabul ettirmeye çalıştılar. Tanabay koyunu tuttu. koyun başıyla kızı itip yere yıktı. baba. Kızıyla birlikte açlıktan gözü dönmüş. salgın hastalık gibi bütün koyunlara geçer. dilini tutamadı. Ama koyun direniyor. Tanabay hepsine lanet okur gibi oradan uzaklaştı. kızı da kuzuları tutup analarının memesine yapıştırdı.enginel elveda gülsarı söyleyemiyordu. dönüp dönüp tos vuruyor ve silkiniyordu. Yaşlı kadına hiddetle bağırdı: . Biraz yatışmcaya kadar yürüdü. onlan ben emzireyim. onları emzirmiyordu. O koyunu gjören öbür koyunlar da aynı içgüdü ile yavrularına süt vermeyi reddedebilirlerdi. ikiz doğuran koyun da önce kendini düşünüyordu.Sen analarını tut. O sırada kızı da koşup onu karşıladı: 150/ElvedaGülsan 90 . Çok kızmıştı ama kızına vurduğu için yüreği de paramparça olmuştu. öğle zamanı koyunları ağıla doğru getiriyordu. Asıl büyük felaketle uğraşırken daha küçük aksilikler de olmuyor değildi. Tannm! Bacak kadar kızın ne gücü olabilirdi ki! Tanabay kuzulan anasının memesine yapıştırmış. tabiat da canlılarda sağ kalma içgüdüsünü uyarıyor olmalı.com. memelerine yapışmak istiyor ama anaları süserek. Tanabay'a yardım edtrim düşüncesiyle. hiç vurmazdı. yavrularını bile iste-miyen koyunu ve kuzularını yakalayıp koradan çıkardılar açık ağıla getirdiler. kıtlık hüküm sürerken. telaşa kapıldı.Hayır. Koyunların ağıla getirildiklerini görünce kan beynine sıçradı: Koyunlar birbirlerinin yünlerini yiyor. yoluyorlardı.Baba. kuzular emmeye başlamışlardı ki. .Kızından nasıl özür dileyeceğini bilemiyordu. bak ayakta duramıyor. onun elinden kurtululup kaçmaya başladı. O sırada Tanabay da sürüye bir bakmak için dışarı çıkmıştı.Emerler. Yalnız bir defa kendini kaybetti. İkiz doğuran koyunlardan biri yavrularını istemiyor. uğursuzların "Ben sağ kalayım da başkaları ölürse ölsün" demeleri gibi. tekmeleyerek uzaklaştı-nyordu onlan. düşüyorlar! dedi kız ağlamaklı bir sesle. Küçük kız kuzuları tutamıyor. Demek açlıktan ölmek üzereydiler ve ne bulurlarsa yiyeceklerdi.Bu da ne demek oluyor cadı kadın! Ne yaptıklarını görmüyor musun? Niye bağırmıyorsun onlara! Çabuk otlağa sür onları..cizgiliforum. ememiyorlar. bu. Sürüde bir koyun böyle bir davranışta bulunur-şfe. Acımasızların. . düşe kalka analarına sokuluyor. Oysa çocuklanna. Kuzular meleElveda Gülsan/147 ye meleye. bu işi beceremiyordu. . Açlık. emerler ama sen onlan tutamıyorsun. Yaşlı yardımcı kadın bir gün. Çocuk burnunu çeke çeke sessizce ağlıyordu.www. Tanabay çok korktu. .Tanabay kızının becereksizliğine dayanamadı ve yüzüne şaman indirdi. Hiç durdurma! Birbirlerinin yünlerini yeme-sinler! Bir dakika daha gecikirsen öldürürüm seni! "Düşman yakana yapışınca kurt da bacağını ısırır" derler ya. Yürüyüp de nereye gidecekti? Tekrar döndü.
iki öküzü. Bunun üzerine iki zavallı. Tanabayların günü de böylece doğmuştu. zengin bir çiftçi değildi. kültürlü bir adamdı. sürükleyip götüriiyordu. Yok olsunlardı! Her şey bir anda ve çabuk çabuk ol-malıydı. Kulıbay ağzını bile açmamıştı. Bu Efremov. Kulıbay başka bir ağanın çobanı oldu. yakındılar ama onları dinleyen olmadı. Her şey altüst oldu. işler nida ilerliyordu. "Ben zengin olursam çobanın hakkını yemem" demişti kendi kendine. görgüsünü arttırdı ve gözü açıldı. Tanabay köyüne dönüp yerleşti. Ağabeyi ile birlikte söylendiler. ta çocukken koyun güdüyordu. Gençlere okumayı öğretiyor. burunlarını çeke çeke gitmişlerdi. bölük pörçük aklına gelip gidiyordu. Hak yemiyordu. kendi ufak tefek eşyalarını koydukları torbayı omuzlarına atmış. Efremov sert bir adamdı ama âdil idi. her şeye ortak olmak için Tanabay çalışmayacaktı da kim çalışacaktı? Gözleri çıksındı kulakların (toprak sahiplerinin). onları bilgilendirmeye çalışıyordu. hayvan. gece toplantılarına. Çora okumuş.. Çora ile işte o zamanlar karşılaşıp tanıştılar. geçmişin bazı olayları. her şeye. Sabah eritenden akşam karardığına kadar o da bir ırgat gibi çalışırdı. Ağası Ku-lıbay ile birlikte. Yoksullar yükseliyor. Tanabay ayrılırken zengin adama: "Hele bir büyüyeyim de gösteririm sana!" demişti. iki aü vardı. Burada da Çora ile beraber çalıştılar. Yeni. zararlı otlar gibi köklerinden sökülüp atılıyordu..com. Bu yenilik Tanabay'ın başım döndürüyor. mollalar. Tanabay'ın asıl işi onun öküzlerine ve atlarına bakmaktı.. uzaktan akrabaları olan bir zenginin koyunlarını güdüyorlardı.Her şeye birden kavuştu: Toprak. Tanabay ise Aleksandrovka'da Efre-mov adında bir Rus'un yanında ırgat olarak çalışmaya başladı. O devirde yoksul Kızgızlar. Yeni. O zengini böyle korkutamayacaklannı biliyordu. Ne de olsa artık Irgatlar Komitesinin üyesiydi. O zengin mal sahibi onları aldatmıştı. Tanabay da öğrenmek.www. ağa olmayı o zaman koymuştu kafasına. erkinlik^ıak. Köylülerin yeni hayata geçişleri için bu uğurda toprak. hukuk. Bir zaman.Sonra bir kom-somol hücresine katıldı. O yıl ikisinin yollan ayrıldı. yepyeni fikirlerin kök salması için tarlayı 91 . Tanabay "Irgatlar ve Yoksul Köylüler Komitesi"ne üye seçildi. konuşmalara katılıyordu. Toprak ve sürü sahibi olmayı. Partiye de beraber girdiler. bambaşka bir hayat başlamıştı.. onu coşkulara gömüyor. toprak sahipleri.cizgiliforum. Zenginler. Kolektifleştirme başladığı zaman Tanabay kollarını sıvadı. Paralarını alamadılar. Tanabay Rusçayı o zaman öğrendi. bilgilenmek zorundaydı.Gün TaElveda Gülsan/151 nabaş'ın günüydü artık. Buğday ektiği bir tarlası. Buğdayı Evliya-Ata kasabasındaki değirmene götürdü. Araba da sürüyordu artık? EvliyaAta kasabasına gide gele. canla-başla çalıştı.. Aradan ancak bir yıl geçtikten sonra sadece karın tokluğuna çalıştıklarını anladılar. kendilerinden olan ağalardan memnun olmadıkları için Rus ağaların yanında çalışmayı yeğ tutarlardı.Tanabay bütün gün at üstünde dolaşıyor. Bundan sonra devrim yapıldı. O Tanabay'dan beş yaş daha büyüktü. emek ve büyük ideal.enginel elveda gülsarı lerinde.
O zaman ne olacaktı. Uzatmaya ne gerek var..Yoldaşlar. hiç karşı çıkmadı.enginel elveda gülsarı temizlemek gerekiyordu. sessiz oturuyordu. Benim ağabeyim diye çekinmeyin. Ertesi gün Kulıbay onu görmeye geldi.. onun ne diyeceğini bekliyordu ve bu da onun çok canını sıkıyordu. iki koşum aü bir de taylı biyesi (kısrağı) vardı. ağa grubuna sokma-. burada iyi düşünmemiz gereken bir durum var: Kulıbay'ı kulaklar arasında sayıp mallarına el koyacak mıyız. . Tabiî sabanı. sen hep böylesin! Gazetelerde okumuş adamlar için. Köy Sovyeti toplantılarında sıra Kulıbay'ın adına gelince Çora şöyle konuştu: . Birkaç koyun. Ne de olsa Kulıbay ağabeyi idi. Tanabay ayağa kalktı: . Mallarına siz el koymazsınız bunu ben kendim yapanm. Bir dulla evlenmişti.Bunları çok görüyorsan hepsini alın. Bu gün sen de bir zenginsin. "Kendiniz karar verin" dese. o meclisten bu meclise. Ev kendisinindi. Sen de bir entelektüelsin. Çok çalışıyor ve iyi yaşıyordu. gece gündüz çalışarak alın terimle elde ettim. Tanabay bir horoz gibi mağrur. Herkes onun ağzına bakıyor. Bu tarladaki bütün zararlı otlar yok edilmeliydi. kimi karşı çıkıyordu. entelektüel. ağabeyi de kendi hayatını bir düzene sokmuştu. ondan yararlanabiliriz.com. Ha. Tanabay gece gündüz attan inmeden. Hasat zamanı bir ırgat tutuyordu. ağa akrabalan olan başkaları da çıkabilirdi. Söz sırası Tanabay'a geldi.cizgiliforum. Anneleri ayrı olsa da babalan birdi. O da yoksul bir aileden geliyor. berisini düşünür. Tanabay ağabeyini soğuk karşıladı ve elini de uzatmadı. tırmık ve yaba gibi bazı tarım araçlan da. İkisi de kendi işlerine dalmışlardı.Beni neden toprak ağası saydınız? Neden malıma el koyuyorsunuz? İkimiz beraber ırgatlık etmedik mi? Kulak denen o zengin toprak sahipleri ikimizi birden kovmadılar mı? . Öyleyse o da bir kulaktır. Ötesini düşünür.Eski zengin.www. 92 . koymayacak mıyız? Kulıbay gibilerin kol152/ElvedaGülsan hoza yardımı olabilir. kulak olduğumu naElvedaGülsan/153 sil söylersin? Neyim varsa kendi emeğimle. . Benim ağabeyim diye kayırmayın. bu işin sonu ne olur? diye bir karar veremez. Ama beni kulak grubuna. onu samimiyetsizlikle. Bu durumda zengin sayılmazdı ama yoksul da değildi.Bak Çora.Benim zengin bir ağa olduğumu. "Kulıbay'a dokunmayın" dese. şey diyorlar. Kimi Çora'nın dediğini kabul ediyor. bir inek. Gerçi o günlerde birbirlerini seyrek görüyorlardı ama aralan fena değildi.. Devrim aleyhinde de değil. Sovyet iktidan uğruna ben öz babama merhamet etmem. çeşitli görüşler ortaya atıldı. korkaklıkla suçlayabilirlerdi. Çiftçilik yapıyordu. Ağabeyine karşı gelmek zorunda kalmıştı. Neydi o. Listede adı var mı? Var. kestirip atamazsın.Onlar eski hikâye. nız neden? Sen hiç Allah'tan korkmaz mısınız Tanabay? "-¦ t . Bunun üzerine çeşitli fikirler. Kulakların listeleri hazırlandı ve bu listeye Kulıbay da alındı. Korkarsın. dedi.. o oturumdan bu oturuma koşarken.
neler neler söylemişlerdi! Öteye beriye koşup bu konuyu konuşanlar çoktu ve herkes başka başka şeyler söylüyordu: . kökünden söküp çıkarmaya.. başka bir şey söylemeden. Evet.. Yavaş yavaş bütün görevlilerden uzaklaştırıldı.enginel elveda gülsarı yeni zengin hepsi bir bizim için.com. İşte bütün bunlar dolaşıyordu ağızdan ağıza. yeşil buğdaylan yolmaya. Sen . bu engeli kaldırmalıyız. Onu götürmekte olan milisler zor zaptetmişler.. beni kötülemek için. Kulıbay'ı kulaklar sınıfına kaüp Sibirya'ya sürdükleri zaman.www.Vay zalim vay! Vay hain vay! Demek kolhoz ekinine zarar verirsin! Sen gerçekten bir kulaksın! Bunu yapan kulak değildir de nedir!" Sonra atından inmeden. Kolhoz kurabilmemiz için önce bu sınıfı yok etmemiz gerek. bunlar Kulıbay'ı önlerine katarak götürmüşler. Kulıbay tutuklanıp götürülürken hüngür hüngür ağlıyormuş. yolduğu. birden kolhozun buğday tarlasına dalmış. Ezilmiş ve çiğnenmiş yerde buğdaylar sa-rarıp solmuş ve bunu gören Tanabay öfkeden kudurarak kükremişti: .. Tanabay bunlara pek inanmıştı: "Bana düşmanlıkla-nndan. Hayat tarzı tamamen değişti. başaklar ka154/ElvedaGülsan vuzlanna sığmıyordu.Bazılan bunu Tanabay'ın yüzüne karşı da söylüyordu. Yine köylülerin anlattıklarına göre.. " Bu son konuşmalan oldu. onu haklı bulanlar pek azdı. Kendini savunmuyor değildi: "Kulaklar kohhozlan yakıp yıktılar. yola zor çıkarmışlar. sel gibi söz yaşı dökmüş ve "Allah Tanabay'ı ondurmasın!" diye kargışlamış. düşman sınıfındansın. Sanki boğalar güreşmiş gibi yer alt üst olmuş. Kulıbay başını öne eğerek. ezip çiğnediği yeri. Birden.. çiğneyip ezmeye başlamış. Tanabay'ın gayretleri hiç de de boşa gitmedi. hayır. kargışlanmış olmama sevinmek için uyduruyorlar" demişti. kolhozun güz buğdayı ekilmiş tarlalan boyunca ilerlemeye başlamışlar. Yooo. ekin biçme zamanından az önce... Sen bizim yolumuzun üzerinde bir engelsin. Açıktan açığa olmasa da. Çoğu onu kınıyordu: "Tann insana böyle bir akraba vermesin! Böyle bir kardeşin olacağına hiç olmasın daha iyi!" diyorlardı. Köyden uzaklaştıktan sonra. en önemlisi de kolhozlarda işler düzelmeye başladı.. O günlerde Tanabay'dan yana olanlar..Köye iki atlı milis gelmiş. Kulıbay orada. 93 . ardına bile bakmadan gitmiş ve olaya inanmıştı. ileride. hiç kimseyle vedalaşmadan gitmiş.cizgiliforum.Tanabay bir gün. kapana kısılmış bir kurt gibi can havliyle. sağa sola bakmadan. Kulıbay'ın saplan kökünden çıkardığı..Yıldan yıla daha iyi oluyor* kalkmıyoruz." diye savunuyordu kendini. o günlerde köy halkı onu dışladı. kolhozun ekinlerine bakmaya gitmişti.O yıl ürün boldu. Bu olayın üzerinden yirmi jj| yıl geçmiş ve bu süre içinde birbirleriyle tek kelime konuş-\* mamışlardı.. işçileri öldürdüler. "Düşmanlarımın içi bu kadar yanmışsa üzerine tuz yalasınlar! Ne dedikleri umurunda değil!" diye savunmuştu kendisini. köyde ne dedikodular olmuş. Taneler başaklara. tarlanın içinde çiğnenmiş yeri gördü. seçimlerde ona oy vermez oldular.
gözünün önüne getiriyordu. O günlerin "Kızıl baş örtülü emekçi kız" şarkısını. Ne var ki bütün hayaü. Eskimiş bir usul olduğu söyleniyordu.cizgiliforum. Sonunda dizleri büküldü.Tanabay! Tanabay kurtar! diye bağırıyordu kansı -aydar. olamazdı. arayan yoktu.www. 156/ElvedaGülsan Yardımcılar Caydar'ın sesinin geldiği yöne koştular. tuttukları yol yanlış değildi. O da duvara yaslandı. Tanabay'ın uykusu bir anda açılıver-di. bir yandan da ayrı bir azap veren geçmişi düşünmekten kendini alamıyordu. Hiç bir mesele çözülmüyor.Peki ne olmuştu öyleyse? O doğru yolu mu yitirmişlerdi? Ne zaman ve nasıl başlamıştı bu? Başarma. Artık bunların hepsi gerilerde kalmıştı.yerine getirilemeyecek vaadlerden ibaret kalmıştı her şey. Acıdan inliyordu. kayıtsız. Kızarmış gözlerinin kapanıp açılışından onun uykusuzlukla savaştığı pek belli oluyordu.. O ilanlar okunur. Bezgin. eskimemişi nerede. başı ağnyor. Bir de ne görsün! Tavan kirişi çökmüş ve Caydar altında kalmıştı.Caydar! diye haykırdı. kırmızı ve kara ilan tahtalan vardı. Tanabay ne olduğunu anlayamadan yerin-ien sıçradı. Uyur-uyanık bir ürperti geçirdi. hareketlerinde de bir gevşeme. Tanabay..com. bir uyuşma başlamıştı. Ürken koyunlar Tanabay'ın ayağına basa basa kaçıyor. Düşüncelerinde de. Kendini bir türlü işe veremiyor. o kamyonetin arkasında elinde kızıl bayrakla nasıl durduğunu da hatırlıyor. Herkes kızıl tahtaya kimlerin. hiçbir işin sonu alınamıyordu. 94 . Boğuk bir çığlık ve gürültüyle uyandı. düşüne düşüne yorgun düştü.Herkes çok etkilenirdi bundan. Ne oluyor. Tanabay onu uyandırmadı. gözlerinden uyku akıyordu. Tanabay da koştu peşlerinden. kara tahtaya kimlerin adıi'azılmış. halin nicedir. O sırada genç yardımcı kadının duvara yaslandığını gördü. Ama o defterde kalıyordu o sözler. Kadınlar Caydar'ın yüzünü gözünü sıvazlayarak ağlıyorlardı. üzgün. ya da kimler yazılmalı diye düşünür. Eskiden. . neden herşey darmadağın olmuştu? Yanlış yola mı girmişlerdi? Hayır. taşıyamadığı. dolanıp duruElveda Gülsan/155 yordu. Peki yenisi. Caydar sürünerek kirişin altından çıktı.. karşı koyamadığı bir ağırlığın altında yavaş yavaş çöktü ve gözlerini yumdu. kolhozlann yeni yeni güçlenmeye başladığı o güzel günlere asılıp kalmıştı sanki. Tanabay bütün gece koranın içinde bir yandan o pek zahmetli işleri yaparken. nereye gideceklerini bilemiyorlardı. kolhozun ilk kamyonetini.. öbür ucu da çatının ağırlığını taşıya-madığı için çökmüştü.enginel elveda gülsarı Tanabay o geçen günleri en küçük ayrıntılarına kadar hatırlıyordu.iş bitirme yansım ele alalım mesela. Neden böyle olmuştu? Suç ve kusur kimdeydi. Boş sözlerden. . Çöken kirişin altına girip omuzu ile kaldırdı. Kolhozda işler neden yürümüyordu. tartışılırdı. Kirişin bir ucu duvardan kurtulup kaymış. işler nasıl? diye soran. Verilen sözler bir deftere yazılıyordu. başı yavaş yavaş kaydı. bunlara bakardı. olduğu yere çöktü ve uyuyakaldı.
Olan oldu. Bundan sonra yine Caydar'a bakmak için koradan çıktı. başka bir şey düşünme! İşlerin yüzüstü kalması. Ah benim zavallı kan-1 çığım ah! Böyle derken karısının yüzünü gözünü okşuyordu. .. gece yağan karla bembeyaz olmuştu. Ağlama! Sen iyileşmene bak. Zavallı kuzusu. ince pardesüyü çıkarıp yere serdi. Çok yatmam. nereden gelip nereye gidiyorsun? İyi misin?! . . dedi Bektay.cizgiliforum.Şimdi ne yapacaksınız? böylesine zor ve önemli günlerde işte kalkamıyorum! Ne yapacaksınız şimdi? . biriki gün içinde kalkarım." İki sürü birbirine karışacaktı ve bu da hiç iyi olmazdı. şükretti. Çok şaşırmıştı. Kadınları yana itip.Aman Tanrım! dedi Tanabay. Sen sağ kaldığına şükret.com. Ama o kalın kiriş çok sert inmişti sırtına. 95 . Öksüz kuzuyu kucağına aldı ve ona bir süt anası aramaya koyuldu.. çöken kirişin altına bir destek koyup. ölü anasının memesine yapışmış. Değneğiyle koyunların sırtına vura vura. Caydar da bu tatlı sözler karşısında ve gözyaşları arasında gülümsedi: . karısının gövdesini elle yoklamaya başladı: . Tanabay.enginel elveda gülsarı Tanabay korkudan aklını kaçıracaktı nerdeyse. Sonra. Tanabay da. üzme kendini. Az önceki telaş ve korkudan onu görmemişlerdi. Tanabay bunu görünce ne büyük bir tehlike atlattıklarını bir kez daha düşündü ve karısının sağ kaldığına sevindi.Pekâlâ. Yaklaşınca çobanı tanıdı: Bektay idi bu. görürsünüz. nereye geldiğimi de görüyorsun. Ağlamaya başladı: .j rin yıkılıp gitmesi umurumda değil. Görünürde yara bere yoktu. Caydar'ı üzerine yatırdılar ve koradan çıkardılar.www. Elveda Gülsan/157 Tatlı söz hazineden değerlidir derler ya. her ye. yıkılmasın diye duvara da bir direk dayadı. çekiştirip duruyordu. Tanabay gelen çobanı uyarmak için ona doğru yürüdü. ona doğru sürüyordu. "Gebe koyunlara böyle vurmak da ne oluyor.Hey. Yer.Çok mu fena? Hani neresi? Hadi yardım edin bana! Üzerindeki uzun. Caydar kımıldayamıyordu. \ Şafak sokmuştu. Kadınlar ona bir döşek serdiler.Sen neler söylüyorsun Caydar. . Hepsi Caydar'ı avutmaya başladı. Artık şaşkınlık ve korkuyu atlatmışlardı. Bir de ne görsün! Karların üzerinden bir koyun sürüsü ağır ağır beriye doğru geliyordu! "Bu da ne oluyor? Kimin sürüsü? Çoban sürüyü neden buraya getiriyor?. düşen kirişin altında ezilip ölen bir koyun buldu orada. bir büyük felâketi bu kadarla atlattıklarına şükrederek ve sendeleye sendeleye koraya doğru yürüdü. Her şey düzelir.Oy sırtım! Sırtım! .Hey Bektay! Sen misin? Bektay cevap vermedi.Nereden geldiğimi sorma. deli mi bu?" diye düşündü Tanabay. ama sakın bana gücenmeyin.Ne oldu? Neren acıyor? . Çadıra gelince Tanabay bir daha bütün vücuduna baktı. Hiçbir şey senin sağlığından daha önemli değil. ateşi yaktılar.
Başkalanndan neyim eksik? Ben de kasabada yaşar. göğsüne sokmuştu. Arkasına bakmadan gidiyordu Bektay.Yapılır! En doğrusu bu. Neden sonra: . Şu haline. Eldivenlerini muşambasının alüna. usandım böyle yaşamaktan! . nasıl yaparsın bunu! . aylık ücret alırım. Yetti artık! Bıktım.Git başkasına anlat. neye 'benzediğine de bir bak! İnsana benzer yanın kalmamış. Ben de herkes gibi yaşamak istiyorum.Ne olmuş yani? Dur.. Orada pisliklere bata bata ölüp gideceksia Sana o da az! Yine de herkese bağırır durursun. Onlar bize nasıl yapıyorlarsa. Ayaklarını yeri döver gibi hızlı basıyor.com. Hepsi üçyüz e beş baş. Meydan okur gibi bakıyordu. barınak yok! Rahat Jpırak beni! Sen git.İşte böyle yaparım.Dur! Bekle biraz! diye peşinden koşmaya başladı. Yem yok. Başını yukarı kaldır di. öle-yite çalışmana bak.Niçin. Atan başı sen de! Yetti artık!. Hadi hoşça kal! Bektay değneğini başı üzerinde birkaç kez döndürerek olanca gücüyle ta uzaklara fırlattı ve yürüdü gitti. Bir kere daha tükürdü ve değne-ğiyle koyunları gösterdi: . nereye? . Sakalı büyümüş. Bu koyunlarla ömrümü niye tüketeyim.Sen ne söylediğini biliyor musun evlat? Bu koyunlar bugün yarın kuzulayacak! Yapılacak iş mi bu seninki! Hiç böyle şey yapılır mı? . Başkaları da senin gibi olsun istiyorsun.Ayaklarım nereye çekerse. Selamına karşılık ver158/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/159 medi. Dili tutulmuş. biz de onlara öyle yaparız. . dur gitme! Neler söylüyorsun sen? Nereye gidermişsin? Bektay'ın gelişinden ve söylediklerinden şaşkına dönen Tanabay'ın kan beynine sıçradı. • .www. Yürüyüp gitti.Nasıl gidersin.Al bunları! İster say ister sayma. ayak izlerinin çukuru hemen su doluyordu. Tanabay donakalmıştı. .Gidiyorum.cizgiliforum.Peki ne oluyor? . ne olur dinle beni! Sana her şeyi anlatacağım! diyen Tanabay koşup Bektay'in yanına geldi.. seni dinleyecek başka aptallar bul! 96 . Yakışıklı yüzüne o kara sakal yakışmıyor. çocukluk etme! Ne yaptığını bir düşün! Kendini düşün! Duyuyor musun beni? Bektay başını çevirdi: . .Bektay.Niye olacak? Beni yardımcı alan sensin! . Öfkeyle yere tükürdü ve kann üzerindeki tükrüğünı kızgınlığını belli ederek ayağıyla ezdi. yapıştırılmış gibi duruyordu. konuşamıyor-du. Tanabay'ın yanına yaklaştı ve birkaç adım önünde durdu.enginel elveda gülsarı Beline sımsıkı bir ip dolamıştı. ağıl yok. İyi düşün Bektay.Peki bunu niye bana söylüyorsun? . başım nereye yönelirse! . yüzü kapkara olmuştu. Yabankedisi gibi bakan gözlerinde kin ve nefret vardı.Rahat bırak beni! Sen kendini düşün. her yanını ateş bastı ve boğulacak gibi oldu. .
Çok üzgündü.Dur Bektay.Dur diyorum sana! diye Tanabay onun koluna yapıştı. Onun hoşlanmadığı tek şey. ahırda kapalı ve bağlı durma-sıydı. Atlardan birinin donu san. Çeşit çeşit eyer vurmuşlardı. Tanabay bakakaldı. Yanındaki doru ata binen Çora idi. Elbiseleri boya ve muşamba kokuyordu.Böyle yaşamaktansa hapse girmek daha iyi! dedi ve ardına bakmadan yürümeye devam etti. Ayak izleri gözden kaybolduğu yönde uzayıp gidiyordu. bir daha yaparlardı bunu.Hayır. Muşambasının düğümleri iliklenme-mişti. . Böylece herkese. Kalktıktan sonra biraz soluklandı. Koşmak tutkusu hiç 97 . 17 Köyden iki atlı çıktı. Onu üyirden ve ilk sahibinden zorla ayırdıkları günden beri pek çok insan binmişti sırtına. Bektay kolunu çekip kurtardı ve yürümeye devam etti.Senin gibi kaçakları cephede kurşuna dizerlerdi! Bektay devam ediyordu yoluna. . Eyerde doğru dürüst oturmasını bileni de. Binicilerin iyisi de vardı kötüsü de. öbür tarafa inip gözden kaybplmuştu bile. Onu kendine çevirdi. Bektay'ın sürüsünü toplayıp kendi korasına sürdü. * Tanabay kendine gelip başını kaldırdığı zaman Bektay bayırın belini aşmış. bilmeyeni de.Hızlı. yürüyordu. Toynaklardan çamur ve kar sıçrıyordu.www.enginel elveda gülsarı . onu arka ayaklan üzerine kaldırırlardı. Gülsan için sırtında kim olursa olsun farketmezdi. Böyleleri atı hızla sürerken. ötekininki doru idi. . Merkezden gelen haürlı konuklan yorgaya bindirirlerdi.Mahvolacak zavallı çocuk. . Kuyrukları düğümlendiğine göre yollan uzundu. Bunlar eyere kuruldukları zaman kendilerini Elveda Gülsan/161 büyümüş sanan ahmaklardı. Gülsan ahırda sahibinin iyileşmesini beklerken neredeyse ayaklan tutulmuştu.com. Şimdi üzerindeki sahibi değil. göstermiş olurlardı. daha hızlı gitmek istediği için üzerindeki binici dizginleri çekiyordu. böyle bırakıp gitmeye hakkın yok! diye Bektay'ın omuzuna yapıştı bu defa. • Dizgini kısa olan at Gülsan idi. Elleri kar ve çamur içindeydi. mahvolacak! diye mırıldandı. Hepsi birdi onun için. Ama o anda beyaz doruklar bir kıpırdadı ve sonra karanlıklar içinde yok oldu.Seni hapse atarlar hey çocuk! . Çenesine yediği müthiş bir I F 160/Elveda Giilsan yumruk Tanabay'ı yere sermiş. bırakmam seni. Bir daha.Sen bir kaçaksın! Kaçak! Bektay yoluna devam ediyordu. Gülsan bunların hepsine alışmıştı. yorga ata bindiklerini .cizgiliforum. dizginlerini hayvanın dudaklarını yırtarcasına birden çeker. Deri ceketli ve muşambalı bir adamdı. ( Bektay onu dinlemek istemiyor. neye uğradığını anlayamamıştı. dur! Konuşalım biraz.. . Gösteriş meraklısı olanlan da görmüştü. . dağlara doğru yol almaya başladılar. bir yabancıydı.
Hiçbir şey yapılamıyordu bunu önlemek için. Şu sarı yorga da eşsizdi doğrusu.www. böyle olduğunu da herkes ve tabii Segizbayev de biliyordu. çok saygı duyulan ve önem verilen bir kişi olmalıydı. Kuzulama dönemi kötü gittiği için üzüntülü olmalıydı. Ama Segizbayev buraya teftiş için gelmişti ve işlerin böyle kötü gitmesine cevap verecekfbir resmi sorumlu bulmak zorundaydı. kaldıramayacağı ağır bir işti! Segizbayev. Segizbayev uzaktan bir seyirci olarak kalacaktı. Bazı memurlar yanlarında çalıştıkları. Hatta bundan sinsi sinsi bir çıkar bile umuyordu. Yukarıdakiler. koyunkuzu kırılıp gidiyordu. Artık terfi etmesi. Asıl sorumlu o değil. parti 98 . Ona binen zevk alır. Sırtındaki binicinin kim olduğu artık ilgilendirmiyordu onu. İşlerin hiç de iyi olmadığını bildiği halde yine de keyfi yerindeydi. güzeldi. yine koşmak istiyordu. emrinde bulundukları kişilerle yüz-göz olmaya devam ediyorlardı ama bunlar günün birinde öyle bir sille yerlerdi ki neye uğradıklarını şaşırırlardı. Niye kendisini düşünmemişler. Ama biniciler için hangi ata bindikleri önemliydi. Hükümet etmek. başarısızlığını görsünlerdi. zaman kap162/Elveda Gülsarı ma savaşından zarar görenler de çobanlar ve sürüler oluyor. taypalma yorganın düzgün adımlarına. engel tanımıyor. Durum gerçekten kötüydü. partinin ilçe merkezinin bir üyesiydi. Bu defa Gülsarı'nın sırtında. O yıl kışla bahar bir birine meydan okumuş. bir gemi gibi geniş dünyayı yara yara alıp götürüyordu insanı. Disiplin böyle gerektirirdi. daha koşmak. Dostu-yâranı vardı nasıl olsa. Bu sekreter de bölgeye yeni gelmişti. Buraya bir yabancı göndermekle hata ettiklerini anlasmlardı.enginel elveda gülsarı azalmamıştı: Koşmak. büyük bir sorumluluk idi. gönderdikleri sekreterin başarısını. büyük bir iş. hiçe saymışlardı da bir yabancı atamışlardı! Burada yıllardır görev yapmış. mutlu olurdu. onun gidiş temposuna uygun olarak sallana sallana giderken bunları düşünüyordu. Uzun yıllardır bulunuyordu şimdiki görevinde. ilçe merkezinden kolho-zu denetlemesi için gönderilen bir müfettiş vardı. Konuşmazsa konuşmasın. baharın geç gelmesi ve koyun-kuzunun kırılıp gitmesi ona hiçbir zarar vermezdi. varsın bunun sıkıntısını o çeksindi.. korkarsa korksundu. daha yüksek makama gelmesi gerekirdi. kodamanlar. Parti örgütçüsü hiç konuşmuyordu. Astlar üstlerine saygılı olmazsa bu disiplin bozulurdu. partinin ilçe kurulunun birinci sekreteriydi. Çobanların işlerini denetlemeye gelmişti. Her yıl böyle oluyor. insanların ondan çekindiklerini gösteriyordu. Herkesin yapamayacağı. bu. Tam binilecek attı. yenişememişlerdi. Boş konuşmalarla koskoca bir amirin canını sıkmaması gerekiyordu belki. Zamanı gelince kendisini desteklerlerdi. Suya çamura batmıyor.. yönetmek. Onların bu yer kapma. Kendisine kolhozun parti örgütçüsü eşlik ettiğine göre. Gülsarı güçlüydü. Aslında bölgede kışın geç gitmesi. güvenilir bir kişi olduğunu göstermemiş miydi? Ama bunun şimdilik bir yaran yoktu.com. İşte. o kişinin saygınlığını. Eğer biniciye sarı yorgayı sunmuşlar-sa. Aslında o ilçede sadece bir müfettiş.cizgiliforum.
www. "Ölmesen oba kap.enginel elveda gülsarı örgütçüsünün altındaki at ter içinde kalmış. oysa yorganın kulağının arkası yeni yeni hafifçe terlemeye başlamıştı. ama onu merkezdekiler "biraz daha sabret" diye oyalamaktan başka bir şey yapmıyorlardı. Tatili geçirmeye gelen oğlu Samansur da söylemişti: "Artık işten çekil" demişti. babasından daha iyi biliyordu. Tepeler güneş görmüyor ve öfkeli. Her zaman hastalanıyordu. Ülkede neler olup bittiğini. Sorumluluktan kaçamazdı.. Ona belki bu yüzden bekle diyorlardı. "Sen işte böyle bir adamsın" diye nasıl söylersin? 18 Ulu dağlar sisli. Biliyordu bu hastalıktan kurtulamayacağını. soğuk bakışlarla gökyüzüne uzanıyorlar. Artık ondan hayır gelmeyeceği anlaşılmıştı çünkü. Ama. kolhozu borç batağına saplamış. gerçek yardım gelmeliydi. Versindi mahkemeye! Mahkemeye vermekle işlerin düzeleceğini mi sanıyordu? Kaşlarım çatmış. gözleri iyice çökmüştü. söz vermişti. belki yardım gelirdi. bir geliyor. Çora da kendi düşüncelerine dalmıştı. Tanabay söylediklerinde haklı çıkmıştı. puslu. Çekilmesine çekilirdi ama. Sağlık durumu her yıl daha da bozuluyordu. Ama bunu Çora görür müydü. onun durumunun parti toplantısında görüşülmesi gerektiğini söylüyor. SözElvedaGülsan/163 de bitip tükenmeyen işlerin üstesinden gelmeye çalışıyordu orada. görmez miydi? Herhalde göremezdi. niçin bekleyeceklerdi? "Aldanov görevi kendiliğinden bırakacakmış" gibi bir söylenti de dolaşıyordu ortada.. beti-benzi sararmış. belki bir gün işler bilimsel olarak ele alınır ve düzelirdi. İşlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini söyleyip duruyordu fırsat buldukça.. Sözünü yerine getirmeden işi bırakırsa insanların karşısına ne yüzle çıkardı? Ona ne derlerdi? "İşleri karmakarışık etmiş. Üzülen yalnız o imiş!. Kimbilir. gelmemiş mi belli değil. Bütün dağdakiler suç-luymuş da. Yeni başkan. Çora'nın da ayrılma vakti gelmişti ar-üjt. Her yer balçık. Samansur akıllı bir çocuktu.com. Bu adam "İşleri böyle berbat bir hale getirdiğiniz için sizi mahkemeye vereceğim" demişti. işleri yüzüstü bırakarak çekilmek istemiyordu. Gidecekse bir an önce gitmesi iyi olurdu. catkannınan turma"' diyordu o içinden. Bir yandan evham. Günlerinin çoğunu merkezde geçiriyordu. İşler de böyle sürüp gidemezdi. bilmeyen bir adamdı. karamsarlık yiyip bitiriyordu onu. Hiçbir şey umurunda değildi. meseleleri. Herkese umut vermiş. sanki kolhozu düşünen yalnız o imiş. böbür-kibir oturuyor atin üstünde. Soğuk bir gidiyor. bunu bir ar-namus meselesi yapıyor. Bakışları üzgün. 99 .cizgiliforum.. Uzun yıllardan beri kalbinden rahatsızdı.. Niçin sabredecek.. Bahar gelmiş mi. Gençler iyi öğrenim görüyorlardı. şimdi de çekip gidiyor" demezler miydi? Bu durumda ayrılırsa vicdan azabından kurtulamazdı. Ama bu yardım daha fazla gecikmemeliydi. bağırıp çağıran ama hiçbir iş görmeyen. Böyle yanındaki gibi bir denetçi değil. Aslında kaşlarını çatması da. Çora. dudak ucuyla 164/E!vedaGülsan gülümsemesi de yapmacıktı.
sürüsünü benim sürüme katıp gitmesine de kızmıyorum" diyordu. belini doğrultamamıştı. korasız. koyunlar birbirlerini iterek ayaklarını basacak yer bulmaya çalışıyorlardı. 100 . hem de ikiz. onu yerin dibine batıracak sözler bulup söyleyemediği için kızıyordu daha çok.www. Kızarsalar kızsınlar! Sen adamı yemsiz. Koranın arkasına geçerek elindeki ölü kuzuları öbür ölülerin üzerine attı. Kuzular acı acı meleşiyor.. Nasıl olsa kolhozdan onun yerine birini gönderirlerdi. Açtılar. susuzdular ve sinek gibi kırılıp gidiyorlardı. sonra da ne olmuş bakalım diye görmeye gel! Gelin. gelin! Tam da zamanında gelmişsiniz ha!" diye söylendi. kuzuları nereye koyacağını bilemiyordu. Sütü nereden bulacaktı. kolumu kaldıracak gücüm kalmadı" diyordu.com. Öfkesi yalnız onun çekip gitmesine değildi. "Haa! Gülsan bu!" diye Sevindi. Tanabay "yetti artık. İlçe merkezinden gelen biri olmalıydı. Bir yanda soğuk ve rüzgâr. yetti!" diyor. Tanabay onları beklemedi. Ne de güzeldi yavruları! Ama onları nereye koyacaktı? Analarının memeleri boştu. Felâket! Bu iki yavru da ölecekti demek! Bu ne uğursuzluk. o sevgi uyanıverdi "Görmeyeli çok oldu. . Tanabay'ın da direnecek gücü kalmamıştı artık. Ama yorgaya binmiş olan deri ceketli adamı tanıyamadı. ama hiç değişmemiş" diye düşündü. Bektay'a yüzünü kızartacak. utandıracaktı. Bunlar yetmiyormuş gibi. "Ne olursa olacak. Can-baş koyup yaptığı işlerle alay edilmesini aklı almıyordu. Koradan çıkınca iki atlı gördü. Bektay'ın sürüyü bırakıp gidişini bir an bile aklından çıkaramıyor. Onlara çıkışacak. bu ne acı! İşte şurada bir yığın koyun ölüsü vardı. sen git annene bak. yıkık-dökük korada. Kalkmak istemişti ama. Salya gibi laf eden o yeni yetmeye! O sümüklüye! Ömrünü kolhoza adayan kendisi gibi yaşlı bir komünist na1 Ölmezsen vebaya tutul. kızı koşarak yanına geldi: . gelin hele!. yavruları koyacak sıcak bir yer bulamıyordu.Gelsinler! diye mırıldandı Tanabay. acı ve öfke içinde bunalıyordu. Tanabay ölen hayvanları toplayıp dışarı çıkarıyordu ki. Aynı anda birkaç koyun birden doğuruyor. İçindeki o ateş. öle-yite çalışıyordu.cizgiliforum. bir yanda dayanılmaz pis kokularla bunalıyordu. ama bir an sonra yine o olay geliyordu aklına. O. başkanlar geliyor! dedi. başka şey düşünmeye çalışıyor. gelin bakalım. Saçını başını yolsa da. aç ve susuz bırak. yatarsan kalkamaz ol! Elveda Gülsarı/165 sil olur da onun çenesini kapatacak bir laf bulamazdı! "Çoban değneğini fırlatıp attı da gitti sümüklü!" Onun bu yaptığını Tanabay'ın aklı almıyordu. karısının sırtı hâlâ ağrıyor ve kalkamıyordu. "Yumurtalarını başka kuşların yuvalarına bırakan kökek kuşu gibi. Sonra ağır adımlarla geldi. Cehenneme kadar gitsindi. Ama hemen karar değiştirdi.enginel elveda gülsarı Delik-deşik. "Yaa.Baba. Öte yandan. Öyle yakınıp sızlanmayacaktı. Bir koyun daha kuzuladı. O iki kişiden biri Çora idi.. Böyle bir yerde neler çektiğini anlatma fırsatı doğmuştu.
onu doğduğuna pişman | etmek için. Suçlu gibi duruyordu. Dünya umurunda değildi. hiçbir şey söylemiyor. koyun ölülerini gösteriyordu. dizgin kayısıyla oynar gibi duruyordu. malların kınlma-| sına sebep olanlar bunlar işte! Bugüne kadar ne yaptınız burada? Komünistleri. . . İçindeki acının bu dürtüsüyle isyan etti.Herhalde kuzular benim komünist olduğumu bilmiyorlar! diye patladı Tanabay.Evet. Bu herif hiç umurunda değildi.. boşanmıştı. Sanki içinden onu tutan bir bağ.İşte.Rezalet bu! Nereye gitsen aynı şey. Tanabay'a selam bile ver. Sen komünist bir çoban olduğun halde kuzuFann neden ölüyor? . kendi örgütünün komünistlerini böyle* mi eğitiyorsun? Bu ne biçim komünist? Sizden cevap istiyo-1 rum! Çora başını öne eğmiş. Çora'nın yerine Tanabay cevap verdi: Elveda Gülsan/167 . Segizbayev'e dik dik bakarak sordu: .Hatırlamıyorum. Bunları Çora'ya bakarak söylüyordu.Ne oluyor yoldaş? dedi ölü koyun yığınlarını göstererek. soluk soluğa idiler. Planı baltalayan. Yorganın üzerindeki adam ise 166/ElvedaGülsan 'Ijj i* öfkeli. Ama içi acılarla doluydu.www.Ben nasılsam nasılım. üzengiler üzerinde doğruldu.Neye söz verdin? . kırbacını uzatıp.Evet. Segizbayev'in yüzü birden kıpkırmızı oldu.^ meden bağırıp çağırmaya başladı: . Dudakları titremeye başladı. Birden öfkelendi.. evet öylesin! Kolhoz malına isteyerek zarar veren bir halk düşmanısın! Senin gibilerinin partide işi yok! Se/ün yerin hapishane! Sosyalistlik yarışında önümüze engel çıkarıyorsun. Ağzına geleni söyleyecekti artık.Eee. Önce Çora'ya ba-1 ğırdı: "Siz burada ne yapıyorsunuz? Adamların verdikleri 1 sözleri bile bilmiyorlar. Atlar ter içinde. Aradığı suçluyu bulmuş olmanın sevinciyle ve bu küstah çobana haddini bildirmek. Sonra Tanabay'a döndü: . Böyle derken.Nee! Sen sosyalistlik adına söz vermemiş miydin? .Söz verdim. Sonra bağırdı: . Olduğum gibiyim. . bizi geri bırakmaya çalışıyorsun! . daha başka diyeceğin var mı? Çora araya girdi: . benim yerim hapishane! Hapishane! diye cevap veren Tanabay için bu herifin sözleri bardağı taşıran son damla olmuştu. zor durumda kalacağını biliyordu.Niye öyle konuşuyorsun Tanabay? Neden her şeyi anlatmıyorsun? 101 . Dostunun önünde suçlanacağım. Şunlara bak!. gönlünün yayı kopmuş. kuzuların da bu yüzden plüyor! dedi Segizba-yev.com. Bir an donakaldı ve ağzını açmadı.enginel elveda gülsarı Konuklar koranın önüne gelip durmuşlardı.cizgiliforum. Çora'nın yüzü perişandı. sert bakışlı görünüyordu.
ama bir yandan da bağırıyordu: .www.Bu yüzden Segizbayev'e kaldırılan tırmık atın başına küt diye indi. Tanabay'ın gözü dönmüştü. Ömrüm boyunca ahmaklık ettiğimi. bir aferin bekliyordu. Korkudan benzi sapsarı olan Caydar. . hapishane!" diye soluk soluğa geri döndü.Boş yere de ne demek? Çok kötü oldu! Elveda Gülsan/169 102 . İki adam atlarının başlarını çevirdiler. Arkasında duvara asılı duran tırmığı kaptığı gibi Segizbayev'in üzerine yürüdü "Defol buradan it oğlu it! Yok ol!" diye Segizbayev'e vurmak için tırmığı kaldırdı ve başladı savurmaya.enginel elveda gülsarı . sizi öldürecek! diye bağırdı. kuyruğunu sallaya sallaya yanında dolanıyor. Gülsan'nın kafasının neden öyle inip inip kalktığım. gemin neden dudaklarını yırtarcasına gerildiğini ve hayvanın şimşek çakan gözleriyle* ona çılgınca baktığını Tanabay anlamıyor. Köpek de havlayarak atların peşine düştü. Ama Tanabay onu iterek savuşturdu.. aklını başına topla! . Yerden eline gelen bir avuç toprağfalıp üzerlerine attı. çekil! İndireyim şu tırmığı deri ceketli herifin kafasına! Genç yardımcı kadın koşarak geldi. büyük bir iş başarmış.. yapmamalıydım. Tanabay arkalarından koşunca atlarını dörtnala kaldırdılar. Köpeği. . Tanabay'ın kollarına asılarak tırmığı almaya çalıştı.Gülsan çekil önümden. Belime kadar boka battığımı söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum.Çabuk. kaçalım buradan.Boş yere vurdum. Bir daha kaldırdı tırmığı. kolhoz için ölesiye-bitesiye çalıştığımı söylemek için mi? Bunu da biliyorum!. Ama Tanabay onun farkında bile değildi. Koşarken sendeliyordu.Yaa! Demek öyle? Sana da anlatmam gerekiyor öyle mi! Sen niye geldin buraya? Niye geldiniz? Şimdi ben soruyorum: Kuzuların kırılıp gittiğini söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. Bir yandan da bağırıyordu: . Lanet olsun verdiğim söze! Lanet olsun ömür boyu verdiğim emeklere! Hepsinin canı cehenneme! Defol git! Benim yerim hapishanedir! Sen bu deri ceketli yeni efendiyi niye getirdin buraya? Beni çileden çıkarması için mi? Beni hapse tıksın diye mi? Hadi bakalım. Çora sapsarı olmuştu. 168/ElvedaGülsan r Korkudan ne yapacağını şaşıran Segizbayev yorganın dizginini çekiyor.Defol git başımdan! diye Tanabay onu eliyle itti.Benim yerim hapishane! Hapishane! Defolun buradan defolun! Benim yerim hapishane! Hapishane! Sonunda "Yerim hapishane. Bu sırada Çora da sıçrayıp atına atlamak fırsatını buldu: .cizgiliforum. Atından indi. bir daha atın başına indi. beni hapse tıksana it oğlu it! Bu sözleri Segizbayev'e dönerek söyleyen Tanabay eline bir şeyler geçirmek için arandı. at şaha kalkıyor. bir değneğe da-ğ yanarak topallaya topallaya kocasının yanına geldi: .Tanabay! Tanabay! Sakin ol. görevini yapmış olmamn övüncüyle. ileri geri gidiyordu.com.Ay sen ne yaptın! ne yaptın! .
. nedense. Ne var ki öfkeye kapılıp ağzına geleni söylemişti: Kolhoz için o güne kadar yaptıklarını kötüle-miş. "Beni cezalandıracaklara cezalandırsınlar" dedi kendi kendine. çoban Tanabay'ın ensesine bakıp içini çekiyor. Tanabay Bakasov. İki büklüm olarak çöktü. 103 .. hüngür hüngür ağlamaya başladı.ne diye işi uzatıyorlar?" diyordu Tanabay. giriniz! dedi. uykusuz geçen geceleri. ağlama! diyor. Belki her şeyi anlatırsam. ben suçlu değilim. 19 O olaydan üç gün sonra. "Hayır. İbrahim. Bu üç gün içinde uzun uzun düşünmüş.www.cizgiliforum. "Ne diye bekletiyorlar.Aklım mı oynattın sen! Ne yaptığım biliyor musun? Elbette biliyorum. çizmelerine yapışmış Gülsan'nın sarı tüylerinden tanımıştı. Tanabay başını kaldırıp bakmamış. Ama mesele de bundan ibaret değildi. keçe çadır bile olmadığını. Böyle deyince de yine kuşkulara kapılıyordu. O şartlarda işlerin nasıl yürütüldüğüne kendileri karar versinlerdi. O güne kadar kocasının ağladığım hiç görmemişti. hiç konuşmuyordu. Çağrılmayı bekleyen Tanabay için vakit geçmek bilmiyordu.Yaptığı terbiyesizlik için her cezaya razıydı. Birkaç dakika önce Çora da girmişti içeri.com. başka çobanlara kolaylık sağlarlar. Bunca emek vermekle aptallık ettiğini söylemişti.. İbrahim de bekliyordu. kuşkusuz bu ağır bir suç idi. Elleriyle yüzünü kapattı ve sarsıla sarsıla." Fakat bir dakika sonra başından geçenleri tekrar hatırlayarak. kendisinin suçlu olup olmadığına karar verememişti. Çobanların nasıl çalıştıklarını. dedi Tanabay soluğu kesilerek. yem ve ot bulunmadığını. vurmamalıydım. nasıl bir kış geçirdiğimizi. pek acelesi olmalı" diye geçirdi aklından. anlayış gösterebilirler. kargışlar yağdırmıştı. "Belki bunun başkalarına bir yararı olur. yandaki bekleme odasında çağrılmasını bekliyordu.Ağlama Tanabay. Tanabay başını kaldırıp bakınca kapının ardında gözden kayboldu. acılara gömülüyor. . "Gülsarı'yı kan ter içinde bırakıp hayvanın kılları çizmesine yapıştığına göre." Ne olacaksa bir an önce olsun!" O kapalı kapının ardında herkes toplanmış olmalıydı. hiç suçum yok!" diyordu kendi kendine. Üzerinde Gülsa-rı'nın teri ve tüyleri bulunan çizmeler. Ben bir halk düşmanıyım. ama kendisi de ağlı-jferdu onunla birlikte.Yorgaya boş yere vurdum. "Bunun ne işi var burada? Leş bekleyen kuzguna benziyor" diye düşündü Tanabay ona sırt çevirerek. "Artık bana kim inanır?" diyordu kendi kendine. Hükümet temsilcisine el kaldırmıştı. Diken üstünde oturur gibiydi. Tanabay'ın önünde biraz duraladı.Bakasov yoldaş. nasıl yaşadıklarım öğrenirler belki. Karısı arkasından tutup sırtım sıvazlayarak: . Neden sonra kurul yazıcısı kapıdan uzatıp: . Yaptıklarına pişman değildi.enginel elveda gülsarı . parti ilçe komitesi olağanüstü toplandı. Bekleme odasında. yumruklanm sıkıp dizlerinin 170/ElvedaGülsarr arasına kısürıyor. Bektay'ın çekip gittiğini. her şeyi anlatırsam. onu. Sonra sustu.
"Bakalım ne olacak?" der gibi bir bekleyiş içindeydiler. yeşil çuha üzerinde parmaklarını sinirli sinirli hareket ettiriyordu.Segizbayev'in kendisinden de 172/ElvedaGülsan kötü ve korkunçtu. Çobanların her zaman 'o yok. Çora.cizgiliforum. Segizyayev'in kendi yerine göz diktiğini seziyordu ama. Tırmıkla saldırabileceği bir şey değildi bu kâğıt. "Merhamet bekleyecek değilim. diye mırıldandı. Her şeyi. masanın uç tara-ûnda Tanabay'a yakın yerde oturuyor. hırıldayarak soluyordu. Orada duran adamlar bir sis bulutu içindeydiler sanki. Kendini savunmak için söylemeyi düşündüğü şeyler. Her yanını ter bastı.www. "Aktaş" kolhozunun çobanı Tanabay Bakasov'un. Tanabay içinden "bunlar kollarını iyice sıvamışlar" diye düşündü. Onun karşısında kolhoz başkanı Aldanov vardı. Kaçkatayev.Komünist Bakasov'un durumunu konuşacağız. bu iğrenç rapora karşı koyacak gücünün olmadığını anladı. Sonunda. Elveda Güisan/171 Masada oturanlar arasında en kara suratlısı dalağı patlamış gibi kızanp bozaranı Segizbayev idi. Gözleri iyice açıldı. Suratı asıktı. birinci sekreter başını önündeki kağıtlardan kaldırdı: . gerek fiille işlediği suçlar tek tek anlatılıyordu. Başını kaldırıp masanın çevresindekilere baktı. Raporda. Aklını 104 . İçlerinden biri: . Segizbayev'in raporunu okudu. Parti sekreteri. uzun masanın ucundaki sandalyeyi gösterdi. Bir anda gözleri kararmış gibi herşey bulanık göründü.com. Tanabay'ı karamsarlığa düşürdü. Gözlerindeki bulanıklık geçmemişti daha. Tanabay konusundaki olumsuz tavrını apaçık belli ediyordu. Niye merhamet bekleyeyim ki? Suçlu muyum ben?" Kendisi için bir karar vermek üzere toplananların birbirine gizli rakip iki gruptan oluştuğunu ve bu olaydan iki tarafın da kendilerine bir pay çıkarmak için çırpındıklarını Tanabay bilmiyordu.enginel elveda gülsarı Tanabay irkildi. dedi kelimelerin üzerine basa basa. kabından dökülen cıva gibi bir anda dağılıp gitti kafasında. Birinci sekreterin sağ yanında azametli bir tavırla Segizbayev oturuyordu şimdi. ifade tarzı pek ağırdı. Bu anlatılanlar arasında Tanabay'ın reddedeceği hiçbir şey yoktu. Bu kâğıt. .Sözde komünist demek istiyorsunuz herhalde. Tanabay. Bu. Bu sözlerin hiçbir önemi yoktu artık. yüzünün bütün kanı çekilmiş olanı ise Çora. Bu korkunç. hepsi olmuştu. Ama raporun genel havası.Oturunuz! diyen ilçe kurulu birinci sekreteri Kaşka-tayev. Kendini küçük düşürmeyecek bir çözüm yolu arıyordu kafasında. gerek sözle. En solgunu. bu yok' yakınmalarından farklı bir değeri olmayacaktı bu sözlerin. yüreği hızlı hızlı çarpmaya başladı.. gerginliğini otoritesini sarsacak noktaya getirmeden işi nasıl bir çözüme kavuşturacağını pek bilemiyordu. kurşun gibi ağırlaşan ellerini dizlerinin üzerine koyarak oturdu. Yürek atışları kulağının içinde güm güm ederek içeri girdi. herkesi açık seçik görüyordu şimdi. Onu görür görmez nefreti uyandı.
com. böbürleniyordu. yüreğini. Herkesi süzüyor. "Senin yerin parti değil. Anlattıklarının doğruluğunu kabul ediyor musunuz? . Aktaş kolhozunda hayvanlarla ilgili durumu. dedi Tanabay suratını asarak. Onun için o sözlerimi geri almak şöyle dursun. Meselenin bir de ÖQür yanı var. hapishanedir" dedim. bir kopmuş gibi çöküyor. tıpkı cephede olduğu gibi uğulduyordu kulaklarında. Ama haklı olduğumu görüyorsunuz. Ey Tanrım! 105 .. işlerin fena olduğunu görünce çok üzüldüm. O raporda yazılanlardan hepsi korkmuş gibiydi. Ah. Şaşırmışlardı. bir yukan tırmanıp ağzına geliyordu. bir Sovyet vatandaşı ve partinin temsilcisi olan ben.cizgiliforum. öyle! Bunun ne demek olduğunu. Kendisinden özür dilemeyi de düşünüyordum. Bakasov'un tehlikeli ve tavırlarının düşmanca olduğunda ısrar ediyorum. Aldanov: "Gördünüz mü nasıl işler oluyor?" der gibi. Bu görüşte olan yalnız Bakasov mu. ama ne kendisinin. Biz hepimiz. Segizbayev'in konuşması. partinin aşağılanmasına izin veremem. Bakasov'un beni aşağılaması da değil. parti üyesi Segizbayev yoldaşın raporunu dinlediniz. "Yeni* efendi" demek de ne oluyor! Bakasov'a göre ben. Bu sözlerimle ona hakaret ettiğimi kabul ediyorum. izin verirseniz ben durumu biraz açıklamak istiyorum.. Ama mermiler vücuduna tam isabet ediyor. Böyle olunca da.Evet. Bu yoldaşlara şunu söylemek istiyorum.enginel elveda gülsarı mı kaçırmıştı? Bu korkunç -apcr karşısında onun söyleyeceklerinin ne değeri olurdu \v. evet.. Yüreği. onun gibi düşünenlerden sorumluyuz. Sonra güm! diye aşağı ve hop! diye yine yukarı çıkıyordu. yoksa başkaları da mı var? Bunu bilmeliyiz. Eğer bu basit bir kabadayılıktan ibaret olsaydı. nasıl çarpışırdı? Raporun okunmasından sonra Kaşkatayev Tpnabay'a sordu: . Bazı yoldaşları uyarmak isterim ki. ilçe parti komitesinin ideolojik çalışmalarda başarısız olduğunu da gösteriyor. masadakilere tek tek baktı. Ben ilçe parti komitesini temsil ediyorum.ard niyetini anlıyor musunuz? Daha başka bir şey söylemeye gerek yok sanırım. Bu olay. inanın ki onu bu kurula getirmezdim. Bu olayın en önemli yanı.. Bana "Deri ceketli yeni efendi" dedi. demek oluyor ki partiyi temsil ediyorum. Kabadayılarla başa çıkmak için başka usullerimiz de var. bütün vücudunu kevgire çeviriyordu. şimdi olduğu gibi çığlık çığlık yanacağını aklına bile getirmemişti. ah! Neler geçmemişti Tanabay'ın başından.Bakasov yoldaş.! Kiminle.www. partiye kayıtlı komünistlerle kayıtlı olmayanlar arasında yürütülen siyaset ve eğitimle ilgili çalışmaların hiç de iyi gitmediğini göstermesidir. Elveda Gülsan/173 Bakasov gibi komünistlerden. ne de bir başkasının. Kimse bir şey söyleyemedi. duymazlıktan gelemem. "Yeni efendi" imişim. Savaşın ilk gününden sonuna kadar ateş altında yürümüştü.Parti üyesi yoldaşlar. bunu görmezlikten. Yani halkı ezen bir ağa! Evet. Segizbayev söz alıp konuşmaya başladı: . komünist Bakasov'un davranışı basit bir kabadayılıktan öte bir durumdur. Mesele. "Deri ceketli" sözünü bir yana bırakalım. Bakasov komünistlik adına verdiği sözü unuttuğunu söyleyince ona "halk düşmanı" dedim.
parti içinde herhangi bir yerde bulunması.''•Kaşkatayev bu isteğe karşı çıkamazdı ve bu da Segizbayev taraftarlarının gücünü arttırırdı. Bu odadan suçlu olarak çıkmalı ve tutuklanmalıdır. "Deve istiyordu ki biye1 alabilsin. Bakasov suç işlemiştir. İçinden "Hadi evlat. kolhozun parti örgütleyicisi Çora Sayakov'un da önünde açıkça söylemekten çekinmedi. Bizim sosyal düzenimizin hepsinden nefret ediyor.cizgiliforum.. kendimin herkesten daha ahmak olduğumu düşünüyorum. savunmamı niçin dinleyeceksiniz? Ne isterseniz yapın. yıkık-dökük kora için. Senin yaşındayken ben de öyle yapardım. hiç değilse partiden çıkarılmasını istiyordu. gürle bakalım. . ola ola 'halk düşmanı' mı olacaktım? Bana böyle mi diyeceklerdi? Bir gün bana böyle diyeceklerine asla inanmazdım! Ben zavallı. tam tersi. Ceza Kanununun 58. . Bunu.Hayır.Söz istiyorum! dedi bir ses.www. "Raporumda belirttiğim hususlara bir kez daha kısaca değinmek istiyorum: Bakasov bizim yönetim düzenimizden.Yani siz kendinizi herkesten daha akıllı mı sanıyorsunuz? . emeklerim.. Tanabay onu yeni farkediyordu. 106 . Hele onun parti üyesi olarak kalması. .Hiçbir şey. kolhozdan nefret ediyor. Oradakilerin en genciydi. .. bence asla mümkün değildir!. siz bilirsiniz. Omuzunda komsomol rozeti bulunan bir genç ayağa ilkti. Suçu.Suçlu olduğunuzu kabul ediyor musunuz? . ömür boyu çabalamam. Demek oluyor ki ben başından beri hep bir halk düşmanıymışım! Öyleyse benim fikirlerimi. Yine de çocuk sayılırdı daha. komite Tanabay'ı mahkemeye sevketme kararı almazsa. Sesiyle olduğu gibi. Sosyalist rekabetten nefret ediyor. Çakıyor ha çakıyordu!.Hayır. beti benziyle de çocukluktan henüz çıktığını belli ediyordu. maddesine uymaktadır. Elveda Gülsarı/175 . . baş dayanağım olan armanım (ülküm) ne oldu? Nereye gitti? Ölesiye-bitesiye çalışmamın sonunda.com." Segizbayev aşın isteklerde bulunduğunun farkındaydı. hepsini bastır..Bakasov yoldaş. Segizbayev'in dili bir çekiç. Hepsi söylendi zaten.Siz kendinizin samimi bir komünist olduğunuza inanıyor musunuz? 1 Biye: Dört yadını geçmiş dişi at.Şimdi bunu kanıtlayamam.. kırılıp giden kuzular için. Beni yanlış anlamanızı istemiyorum. kendinizi savunmak için ne diyeceksiniz? dedi. Bir hükümet temsilcisine görevi başındayken saldırmıştır. Kimsenin gözünün yaşına bakmazdım" diye geçirdi aklından. Kaşkatayev sinirlenmeye başlamıştı: . Onun bu davranışlarının Ceza Kanununa göre cezalandırılması gerekir. Onun için. hiç acıma. Bütün bunlar kimin umurunda? diye düşünüyordu. sürgüne tutulan. talihsiz Bektay için dert174/ElvedaGülsan lenip duruyorum.enginel elveda gülsarı Hayatimin aslı haline gelen çalışmam. her kelimesi de bir çivi idi.
com. Öfkeli. Segizbayev onun sözünü keserek karşılık verdi: . kurulumuzda bir yoldaşımızın durumunu tartışıyoruz. Bir de şu var: İşler hep eskisi gibi gidiyor. merhamet duygularımızı uyandırmaya çalışıyorsunuz.Ben burada Segizbayev yoldaşın tutumunun ve onun davranışının da ele alınmasını. toprağı çiğneyerek bozduğu ekin tarlası gözünün önüne geldi gitti. bulutlan ve karanlığı yararak çakan şimşeğin o bir anlık ışıltısında görmüştü o tarlayı. .www. Biraz duraladı.Affedersiniz ama. Bu davranışı için partiden bir ceza alması gerektiğine de inanıyorum. Ancak ben.Yaa. somut kanıtlar. kuzuların neden kırılıp gittiklerini çok iyi bilirim. tecrübeli komünist çobana hakaret etme yetkisini size kim verdi? Hadi. Kolhozlarda kuzulama döneminde çobanların ne zor günler geçirdiklerini bilmeyen var mı? Ben görevim gereği dağlarda. dedi Kerimbekov. Sanki gök gürlemesi onun içinde kopmuştu ama sesi duyulmuyordu. -Kerimbekov serinkanlı olmaya çalışıyordu. Biri araya girdi: . Onlardan çok şey istiyoruz ama gerekli yardımı yapmıyoruz. . Bir komünistin meselesi var.. İşte onun için "Bakasov yoldaş niye öyle davrandı?" diye düşünmeElveda Gülsan/177 107 . Siz bunu kolhozun durumuna çok üzüldüğünüz için yaptığınızı söylüyorsunuz. onun ne durumda. Sinirlerini yatıştırmaya çalışıyordu ama bunu başaramadı.enginel elveda gülsarı O anda.Ben Bakasov yoldaşın davranışım doğru bulmuyorum.cizgiliforum. Yine o anda baştan başa irkildi. bizim gönlümüzü yumuşatmaya. Bu durumları görünce insanın içi kan ağlıyor!. Kolhoz koralarının ne durumda olduklarını gördünüz mü hiç? Yem var mı. bana da halk düşmanı deyin bakalım. tartışılmasını talep ediyorum. ot var mı? Ben de bir çoban çocuğuyum. Bu hayalden Kaşkatayev'in sesiyle sıyrıldı: . onun üzerinde duruyoruz. Bize duygu değil kanıt gerek. burası bir mahkeme salonu değil. Duygu denen şeyi sakız gibi uzatabilirsiniz.Hepimiz aynı kurallara bağlıyız. Kulıbay'ın buğdayları söküp çıkararak. Oralarda genç çobanlarla konuşurken utanıyorum. bu yaşlı. Sürü bakımının ne «lduğunu. İşte bunun için utanıyorum. suçlayıcı konuşmasına devam etti: Kolhozumuza en çok emeği geçmiş.Kerimbekov yoldaş. oraya varır varmaz bağırıp çağırmaya başlamışsınız. kırlarda sık sık dolaşırım. işlerin ne durumda olduğunu. dedi Kerimbekov. o duruma çobanın sizden daha az üzüldüğünü mü sanıyorsunuz? Bunu hiç düşünmediniz mi? Onun sürüsüne vardığınız zaman. Peki. Sanki. biz de bir suçluyu yargılamıyoruz.. hangi şartlar altında yaşadığını sordunuz mu? Kuzuların neye kırılıp gittiğini sordunuz mu? Kendi raporunuzdan da anlaşıldığına göre.. gerçekler gerek. Segizbayev yoldaşın sözlerine de katılmıyorum.. Bize Tarım Enstitüsünde öğrettikleri gibi değil.Konuşun Kerimbekov. demek böyle? Komsomollarda iş ve disiplin böyle mi oldu? Kurallar böyle mi oldu? 176/ElvedaGülsan .
Neyi açıklayacaksınız? . Sayakov yoldaş. raporda yazılanların doğruluğunu kabul ediyor musunuz? diye sordu Çora'ya.cizgiliforum. onların umurunda değil.. İş iştir..enginel elveda gülsarı miz gerek. Makine ve traktör istasyonunun müdürü ile ilçe gazetesi redaktörü. O durmadan kendi kendine sorular soruyordu: "Ben ne uğruna hayatımı adamış. ne uğruna canımı dişime takarak çalışmışım? Buradakilerin hiçbiri dağdaki sürülerle ilgilenmiyor! Umurlarında bile değil! Ne budala. halk düşmanıymışım! Madem ki öyle diyorsunuz. Bakasov'un saldırısı hepimizi ilgilendirir. Kerimbekov yoldaş.Oturunuz." diyordu içinden. dedi. Komünistleri eğitme görevini gereği gibi yapamadığı178/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/179 nız için size de bir ceza verilmesi gerek. silkeleyip atyı artık beni! Artık hiç birşeyin önemi yok benim için. İlçe Merkez Komitesinin aldığı ka. Üstelik tehlikeli bir adammışım. komünist Bakasov ağır bir suç işlemiştir. siz kolhozun parti örgütleyicisi olarak. Çora. duygu da duygu.. Kaşkatayev'in keyfi kaçmıştı: .Evet... koyun ve kuzular için ömrümü harcadım. ama açıklamak istediğim. . O hareketi elbet bir ceza görür.. hepimiz için yapılmış gibidir. Aslında bu olaydan siz de sorumlusunuz.. kolhozun en iyi çobanlarından biridir. merhamet duygulan yerine. Kerîmbekov'u desteklediler. Böyle birini o davranışta bulunmak #i zorunda bırakan. onların ne konuştuklarını dinlemiyordu bile. Ama Tanabay yıkılmış. hoşgörü. ama şunu da düşünün: Bakasov. Bunu herkes kabul eder. dedi. kendinden geçmiş.Her şeyden önce ben..ran daha sonra kolhoz komünistlerine bildirirsiniz.com. Artık parti içinde ona yer yok. . siz bizi asıl meseleden uzaklaştırı-yor. Hem siz Segizba-1 yev yoldaşa bu olayı bu kurula bildirmemesini niçin rica et-f tiniz? Onu şikâyetten niçin vazgeçirmek istediniz? Meseleyi örtbas etmek. Bu yaptıklarım. 108 . onu bu duruma getiren nedir? İşte bunu düşünelim. Hadi ezdiniz.Açıklamak istediğim. Bakasov meselesini kendi parti örgütümüzde ele almamıza izin verilmesini isterdim. hayatımı buna harcamış olmam.Neyi açıklayacaksınız Sayakov yoldaş? Bakasov'un partiye karşı davranışı ve sözleri apaçık değil mi? Açıklanacak başka bir şey yok. Bir ara Tanabay'ı savunmada başarıya ulaşır gibi oldular. . saklamak mı istiyordunuz? Ayıp! Oturunuz! Böylece tartışma başladı.konuyu saptırıyorsunuz Kerimbekov yoldaş. öyle olsun! Hepinizin canı cehenneme! Bunun başkalarına bir yaran olacaksa hiç üzülmezdim. Başka söyleyecek bir şeyiniz var mı? .Buna gerek yok. ne akılsız imişim meğer ben! Kolhoz için. beti benzi sapsarı olarak sandalyeden usulca kalktı: . Bu ne biçim hareket? Hiç böylesi görülmüş müdür? Temsilcilerimize hiç kimsenin tırmıkla saldırmasına göz yumamayız. Siz.www. Bana göre Burada bulunanların hepsi kabul eder ki.. parti yetkilisinin otoritesini sarsacak bir davranışı hoş göremeyiz. komsomol işlerini haleyola sokmak için kafa yorsamz daha iyi edersiniz.
. Bu kadarı yeter zaten.. bunun için de oylanması gerekmezdi. Tanabay onun yüzünün aldığı biçimden.Bakasov'u mahkemeye sevketmeye ve aleyhinde bir dava açmaya gerek yok sanıyorum.. Kaşkatayev de Segizbayev'in isteği doğrultusunda karar verdi: . hakaret ettiği.Gereği yok.Bakasov yoldaşın parti üyeliğinden ihracı konusunda bir öneri var. Ama ona artık partide yer verilemez.Sonra ne oldu sanıyorsunuz yani? Olan şu: Biz ata zincir vurmak zorunda kaldığımız için. köstek. Aldanov köpürüyordu: . büyük bir hata yapmıyor muyuz? Bir öneri daha var: Baka-sov'a ağır bir uyarı ve tekdir cezası verilsin. Aynı zamanda. yorga Gülsan. Sonra "çıkarılsın" diye el kaldırdı. fazlası değil. sonucu ancak Kaşkatayev'in yazıcıya verdiği emirden çıkardı: .Ben Segizbayev'e tekdir cezası verilmesini öneriyorum. Şimdi oyunuza sunuyorum: Bakasov partiden çıkarılsın diyenler el kaldırsın! Kurul yedi üyeden oluşuyordu. Bunu öneriyorum. ..Tutanağa geçin: İlçe Parti Komitesi kararıyla. Disipline uymanızı rica ediyorum sizden! Artık her şey ilçe merkezi komitesi birinci sekreterine kalmıştı. Kaşkatayev henüz oyunu bildirmemişti. şu anda bekleme salonunda oturuyor. O. hiçbirini görmüyordu." sözlerini duyunca anlayabildi. Kurul üyesi yoldaşlar.. ne dediğini bilmiyor! diye bağırdı Seğizbayev oturduğu yerden. Bu konuda Seğizbayev yoldaşa hak veriyorum. Sıra oylamaya gelmişti. 109 . Ama Kaşkatayev'in kafasında başka bir hesap vardı ve bunu da oya sundu: . partinin ilçe merkezi kurul toplantısında bulunuyorsunuz. Kaşkatayev yoldaş. bakındı. Oturun. İsterseniz çağıralım. ilçe komite üyesi Seğizbayev yoldaşa da tekdir cezası verilsin. Her yanı buz gibi soğumuştu. Kerimbekov ısrar ediyordu: . .Sayıklıyor. . bana bu tehditleri savururken duyan tanıklar var.. Bir an durdu. el-kol hareketiyle konuşmasından bir şeylere çok öfkelendiğini anlamıştı. 180/ElvedaGülsan "İşte bu da bitti" diye düşündü Tanabay. bir parti üyesi olan Bakasov'a onur kırıcı sözler söylediği. Kendinize gelin.Kerimbekov'un önerisini kabul edenler. Kerimbekov oturduğu yerden fırlayarak bağırdı: „ * . bir komite temsilcisine ya-kışlnayacak bir yöntem kullandığı için. Tanabay Bakasov parti üyeliğinden çıkarılmıştır.Bir dakika yoldaş Kaşkatayev.enginel elveda gülsarı Kolhoz başkanı Aldanov söz aldı. üçü de aleyhinde olduklarını bildirdiler. dedi Kaşkatayev sert sert. Evinizde değil.www.. Bunlardan üçü Baka-sov'un ihracı lehinde..cizgiliforum.Sakin olun yoldaşlar! dedi Kaşkatayev.com. Bu önerinin oya konulması durumu değiştirmez. herkesin önünde beni kafamı kırmakla tehdit etti. Tanabay kalkan parmaklara bakmıyor. Kabul edenler?. ama neye öfkelendiğini ancak "Zincir.
Ama bunu açıklayamıyorum. burada herkesi susturamam M. daha da eziliyordu. . oyun oynuyorlardı.cizgiliforum. sonuçtan memnun değilsin.Bakasov. güzel bir akşamüstüydü. hapisten kurtardı. er-geç partiye dönebileceğinizi umuyoruz. ceketinin altındaki kazağın iç kısmında. Kart. Hava sımsıcaktı. Hemen az sonra Kaşkatayev sinirli sinirli konuştu: . Yalnız şunu söyleyebilirim: Ben suçlu değilim.www. onun omuzlanndaki kaygı yükünü. Vücudunun kokusu ve sıcaklığı sinen kılıfı.Evet. Sonra yine hiç kimseye bakmadan gitmeye hazırlandı. Sen ise hâlâ kırgınsın. Bu deri kılıfı Caydar dikmişti.com. Karşısındaki tanımadığı o delikanlı. üçe karşı dört oyla önerinin reddedilmesini sağladı.Yoldaş Bakasov. Olardan şimdi şimdi anlıyordu. Tanabay da her şeyin bittiğini düşünerek kimsenin yüzüne bakmadan. neye baksa. masamn üzerine bırakın. Bırakırken masamn soğukluğunu hissederek ürperdi. samnm bizim kapılar sana açılmaz! Binadan dışan çıkınca Tanabay serinkanlı. Bir şey söylemek ister misiniz? Ne düşünüyorsunuz? Tanabay dönüp baktı. Segizbayev böylece tekdir cezasından kurtuldu. Komite binasının önündeki alanda çocuklar koşuşuyor. Üyelik kartını taşımaya hakkınız yok! Tanabay. bu yandan insanlar gelip geçiyordu. Parti üyesi kartını teslim ediniz. ne diyorsunuz bu olanlara. kusacakmış gibi iğreniyordu. Kaşkatayev'in buz gibi soğuk ve cilalı masasımn üzerine bıraktı. Biz kapılann tamamen kapanmadığını.Ne diyebilirdim ki oğul. İşte böyle evlat. arak her şey bittiğine göre. HerhalElvedaGülsan/181 de bir söyleyeceğiniz olmalı ama tek söz etmediniz ve belki de bunlann sebebi çektiklerinizdir. üye kartım çıkarmak için elini koynuna soktu. sabırlı görünüyordu. Üyeler. Parti sana doğru yolu gösterdi. o ağır darbeyi hafifletmeye çalışıyordu ve Tanabay onun karşısında kendini pek acemi görüyor. Ona el kaldırmış.Hımmm! Demek partiye güceniksin yani? Dikkat et yoldaş. kalkıp kapıya doğru yürüdü. Büyük bir üzüntü içinde: J . Aşın bir serinkanlılık idi bu. . bir deri kılıfın içindeydi. üç aleyhte el kalktı. Demek sen parti üyesi olmaya da lâyık değilmişsin. . Kendisinden bile iğreniyordu sanki. Böyle olunca. gitmek için kımıldamaya. O yandan. Seni mahkemede yargılanmaktan.Bırakmam mı gerek? dedi Tanabay. hakaret etmiş olsam da suçlu değilim. Ama Tanabay bütün bunlan çekilmez buluyor.enginel elveda gülsarı Yine üç lehte. Kılıf ince bir kayışla boynuna asılıydı. 110 . yerlerinden kalkmaya başladılar. Artık parti üyesi değilsiniz. Bu kadan kötüydü. Bu sırada hemen ardından kendisine hitap eden bir ses duydu. Konuşan Kerimbekov idi ve sesinde bir içtenlik vardı: . Ve yine Kaşkatayev Segizbayev lehinde oy kullanarak. Ezici bir sessizlik vardı. güneş pınl pırıl. nereye gidiyorsunuz? diye durdurdu onu Kaşkatayev. Daha kötü bir şey olmadan gitmeliydi buradan. Kılıfı çekip çıkardı. dağlara kavuşmak en iyisiydi. Bir an evvel gitmek.
Ne istiyorsun? Sen kendi yoluna git! . ne 111 . Kendi atına atlayarak. Tanabay'ın ona doğru geldiğini görünce. Ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi. . eski bir dosta bakar gibi baktı kara gözleriyle. * Çora ona.enginel elveda gülsarı Atlann bırakıldığı yerde. içi karanlık ve soğuk" olduğunu "ho lâf-boş lâf' olduğunu bilmiyor muydu? Bu Çora kimi kandı rıyordu? Niçin kandırıyordu? Elveda Gülsarı/183 Çora ona yetiştiği. Yanına yaklaşın182/ElvedaGülsan ca. iki komünist olarak ko-nögalım. Beni bağışla.cizgiliforum. evin girişiyle konuk odasımn baş köşesine giden yol gibi güzeldi. beraber döneriz diye aradım seni.Hey Tanabay. kollarını gevşetti. Ne de olsa attı. unut gitsin! diye fısıldadı yorgaya. Şimdi ne yapacaktı ki? Halk ona güvenmişti. Gülsan kendi atının yanına bağlanmıştı. Çora da onun için eskisinden farklı bir kişiydi artık. Yine yüreği sızladı ve kaşlarını çattı. ölçüp biçip konuşmasını öğrenemedim daha.Seninle konuşmak istiyorum. Hep çekingen. terlemiş atının gemini çekip onunla yanyana koşturmaya başladığı zaman da dönüp bakmadı ona. Bana sırt çevirme Tanabay. Peşinden koşan yorgayı nal seslerinden tanımıştı. Nereden öğrenmişti bütün bunları? Doğru: Kendisi cahildi. Arkasına dönüp bakmadı. ama gitmişsin. Tanabay ona bakmadan: . yine çalışmaktı. . hayvanın başını dağ yoluna çevirdi. nasıl konuşulacağını. kanı ise kararıp kaskatı olmuştu sanki. hep ihtiyatlı. Sonra. Ne yapmıştı bugün? Kaşkatayev sesini yükseltir yükseltmez. gelip geçen insanların önünde öyle ağlamaktan utanarak kendini tuttu. Segizbaye ve Kaşkatayev gibilerinin söyledikleri gibi olmadığını bil miyor muydu? Onların sözlerinin "Dışı cıltıravuk. İki eski dost. Tanabay'ın tırmıkla kafasına vurduğunu unutmuş olmalıydı. sus-pus olmuş..com. Aleksandrovka yokuşunu geçtikten sonra yetişti.ensesi.Elbette söylerim. Ömür boyu önemli işler de bulunmuş. bilmek istiyorsan. durduğu yerde ayağını oynattı. hep yöneten kişi olmuştu. Öfkesi kaynayan kazan gibiydi.Ben senin dostun değilim. Gövdesi tunçtan bir heykel gibi güçlüydü. Oysa Çora okumuş biriydi. . İşlerin. Sadece kendini öyle gösteriyorsun. Aradım. komünist de değilim artık.Bunu söyleyemezsin! dedi Çora üzüntüyle. aradım bulamadım. Biraz bana bak. diye söze başlamıştı ki dilini ısınp susmak zorunda katdı. ah! Onun boynu. Nerede. hayvandı işte. Ben dobra dobra söylerim. Tanabay sert bir şekilde sözünü kesmişti çünkü: ..www. çok büyük! Atın boynuna sarıldı ve gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladı. Ah Gülsan. .. bütün işi çalışmak. çalışmak. içi kaltı ravuk=Dışı parlak.Bana gücenme Gülsarı. Derdim çok büyük Gülsarı. söz dinleyen bir öğrenci gibi başını kaldırmadan oturmuştu yerinde. Mutlaka düşüne taşına söylüyordu. Hiç değilim! Sen de uzun süredir komünist olmaktan çıktın. O ise halka doğruyu söylemekten korkuyordu.
damla damla akıp gidiyordu.. Eyerdeki adam acılar içinde kıvranıyor.Hey! Kim var evde? Dışarı çıkın. ancak bunca yıl sonra. bu son saatlerinde anlıyordu hayatın değerini.cizgiliforum.. çabuk eve götür beni! Çabuk Gülsan! Çabuk!. Yorga. "Gülsan. Gözleri göz çukurlarına baüp yitmiş gibiydi. Bütün bunları Tanabay göremedi. tarlaların içinden sürüp uzaklaştı. dudaklarını ısırıyor. diyor. Ara sıra gözleri kararıyor. arada bir çıkıp kapı aralığından Çora'ya bakıyor. sonra aynı elini göğsüne bastırdı. şimdi onların bir an önce gelmelerini bekliyordu. kanı çekilmiş yüzünden soğuk ter şıp şıp damlıyordu. Burada yolumuz ayrılıyor. Eve götürmek istemişlerdi ama Çora büroya gitmekte ısrar etmişti. dalıp gidiyor. hinldayarak koşmaya başladı. iç çekip başını sallaya sallaya yine ön odaya geçiyordu. Çora'yı odasında yalnız bırakarak ön odaya geçmişti. adamın sesinden ürkmüştü. her derdi sinesine çekerek ve 112 . O sırada Çora idare odasında oturuyor. Tanabay henüz dağ yolundayken. Orada sobayı yakmaya çalışıyor. Zor duruyordu atın üstünde. Geçen her saniye. Atın boynuna. Çora'nın acılarla. Gece bekçisi kadın lambayı yakmış. sapsarı olmuştu. Sesi iyice kısılmıştı.www. Kulaklarını kıstı. Sesi çıkmıyordu.. Acıdan inliyor. Çora gönderdi. her evin önünde durup sesleniyordu: . köye döndükten sonra bir süre samanların üzerine uzanıp dinlenmiş. ben sapıyorum. Durup dinlenmeden. çabuk! Çabuk! .com. ağzını burnunu iyice açarak güçlükle soluk alıyordu. o zaman kendini hâlâ at sırtında. koluna girerek büroya götürmüşlerdi. çağırdıklarının gelmesini bekliyordu. lemiyor. Ççra'nın yüreğine bıçak gibi saplanan o sözleri söyledikten sonra ardına bakmadan gidiyordu. . Tanabay'a bir şeyler söylemek için elini uzattı. 20 O akşam. Ölüm kadar korkunç bir şey vardı bu seste ve Gülsan bunu sezmişti. elleriyle. çabuk! Hemen parti bürosuna gidin! Toplantı var. yoldan ayrıldı. Çora. yelesine yapışıp soluk almaya çalıştı.Oy kalbim! Göğsüm! diye inledi Çora. Göğsünü masaya dayamış. köy sokaklarında at koşturan bir haberci.Ben bilmiyorum. sonra at bakıcıları onu. dişleriyle aün yelesine 184/ElvedaGülsan sarılıyordu. Çora'nın yüzü ölü gibi. Tanabay'la konuşmaya çalıştığını sanıyordu. Çora adamların gelmelerini beklerken zaman hiç bekElveda Gülsarı/185 . Tanabay'ın ardından bağırmak istiyordu. sızılarla geçen ömrünü de damla damla tüketiyor ve Çora. Tutamadığı dizginler Gülsan'nın boynundan sarkıp sallanıyordu. Köydeki bütün komünistlerin acele toplanmaları için haberci çıkarmış.enginel elveda gülsarı söyleneceğini öğrenemedim. Tanabay atının başını çevirdi.Ne oldu? Acelen ne? . bir eliyle kalbini bastırıyor. çabuk gelsinler. Oysa Tanabay.
Armanı (gerçekleştirmek istediği ülküsü) büyüktü. . Tanabay hiç konuşmadan atın ağızlığını çıkardı. İşlerin kötü gittiğini bir bakışta anladı. Benden sonra onun ne söyleyeceğini de. Saatlerce. Her şeyi anlatacağım.. "Ah bir dayanabilsem. hayatını düşünmez misin! Çora dinlemiyordu. Elinde ilaçlar olduğu halde koşarak.. Başını kaldırıp dikleşti.enginel elveda gülsarı üstesinden gelmek için çalışarak geçirmişti yıllarını.Ah. ne yapacağını da görsünler. İlacını içerken kendisini götürmeye çalışan karısını eliyle itti. Nerede kaldılar? Biraz çabuk gelseler. söylemek istediklerimi bir söy-leyebilsem" diye düşündü. Tanabay'ı partiden nasıl ihraç ettiklerini anlatacağım. Zaman ağır mı ağır." İlk gelen karısı oldu. nefes nefese gelmişti. Kendimi de olduğum gibi anlatacağım. Nerede kalmışlardı çağırdığı insanlar? Niye gecikiyorlardı? Çok uzakta değillerdi ki!. Kocasını görür görmez ağlamaya ı başladı: 186/ElvedaGülsan . kaçacağı başka yol yoktu artık. umutsuz bir çığlıkla tutmaya çalışıyordu "Her şeyi.. Uçup gitmekte olan canını. Komünistlerin hepsi gelince. Dişleri titreyip bardağa çarpıyor.. çoktu. her şeyi anlatmam gerek onlara. Kolhozumuz hakkında. tıp tıp akıyor.. Ve bunca zamanın nasıl geçip gittiğini anlayamamıştı. Toplantıdan sonra beni eve götürürsün. Gözleri yollarda kalan Caydar. Caydar feneri 113 .cizgiliforum. ama bunların pek çoğunu başaramamıştı.. su göğsüne dökülüyordu. Acımasız zaman tıp tip damlıyordu. Aldanov hakkında ne düşündüğümü de bilsinler.. Sen kapının önünde bekle. Zaman kötüydü.Bir şeyim yok.. gözünü dört açarak bakmıştı yollara. Korkma.. Hadi çık. Sapacağı. son görevini yapmak için bütün gücünü topladı. acı mı acı damlalar halinde.. geçiyordu. dedi karısına.Ne oldu Çora? Neyin var? diye sordular gelenler. . gelenlerin sesini duydu.com.. sırtından eyeri aldı. parti örgütleyicisi Çora Sayakov ayağa kalktı. Herkes her şeyi bilsin: Tanabay'ın partiden çıkarılmasına karşı geldiğimi bilsinler. Dışarıdan. Komünistler kendileri karar versin. Dönüşü olmayan bir sona geliyordu. Yeter ki bunları anlatacak kadar zamanım olsun. Onu yıldırmayan güç. şapkasını çıkardı. Acılarım bastırıp. şimdi daha iyiyim.. 21 Tanabay evine geç vakitte ulaştı. Bu işin nasıl olduğunu. elinde bir fenerle kapının önünde onu bekliyordu. insanlarımız hakkında her şeyi anlatacağım. Şu haline bir bak! Sen hiç canını. işte şimdi yakasına sımsıkı yapışmışa. toplantıyı açarak konuşmaya başladı.www. Çıkma-z| saplanıp başka yola geçtiği de olmuştu. sessiz sessiz.. Kıvrım kıvrım sarp yollardan gitmek zorunda kalmıştı. Ama işin güçlüğü hiçbir zaman yıldırmamışti onu. Sonunda böyle olacağını önceden bilseydi. şimdi herkesin yüzüne daha korkusuz bakabilirdi belki.. ah! Çıldırdın mı sen! Toplantı yapacak başka vakit bulamadın mı? Hadi eve gidelim.
Çok huzursuzdu. diye düşündü. .. O niçin uyanmıştı? Niçin? Hiç uyanmamayı istedi. böyle yaşamaktansa ölmek daha iyi. Hiçbir şeyi.Ne yorulması? Partiden kovdular beni! . verecek cevap bulamadığını da hatırlıyordu. Aa. bağıra çağıra karanlıklara dalmak. Sonra açık koraya çıktı. Elveda Gülsan/187 . sallaya sallaya.Niye bağırmayacakmışım! Neden gizleyecekmişim! Bir köpek gibi kovdular beni.Ben bilirim ne yapacağımı! Tanabay kapalı koraya gitti... 114 .Çok bağırma. Cam ne konuşmak istiyordu ne de yemek. bembeyaz kar üzerinde Bektay'ın kapkara ayak izleri geliyordu gözlerinin önüne. "Evet ölmek daha iyiydi!. sürünün de. Tanabay hâlâ ağzım açıp tek lâf etmiyordu ve bu suskunluğu korku veriyordu. dünyada ne varsa unutup uyumaya çalışıyor ama uyuyamıyordu: İşte. Bunların hepsini gözünde canlandırıp aklına getirince.. . yorganın üzerinde kendisine bar bar bağırışı kulaklarında uğulduyor.. Segizbayev'in. koşmak. kuzular meleşiyordu. . demek korada idi! Dışarıda şafak aydınlığı vardı. Ona söyleyecek söz. düşüp kafasını kınncaya kadar koşmak. Bütün bunlar gözünde canlanınca.Çok mu yoruldun? . Onlara saman ve arpa unu göndermişlerdi. Nerede olduğunu. sonra 188/ElvedaGülsan bir dere yatağına girmek." Uyandığı zaman başı kazan gibiyidi. Yattığı yerde bir o yana bir bu yana dönüyor.Hadi yat. yeniden o tırmığı kapmak. Koyunlara bir göz attı. onun hakaretlerini. Yaşamak. orada uzanıp kaldı.www. Bir halk düşmanı olarak suçlandığım hatırlıyordu. sesini bütün dünyaya duyurmak. Bunlar geliyordu aklına. Bunu haketmiştim zaten. Tanabay ona tek lâf etmiyordu. diye bir-küfür savurdu Tanabay. Karısı içinden "Keski kasabada içip zil-zurna sarhoş olsaydı. Bu bize az bile. Sen tfe haketmiştin. hiç kimseyi görmek istemiyor.. hapse tıkma tehditlerini yeniden duyuyordu. Oysa Caydar'ın ona iyi haberleri vardı. Yanıbaşında koyunlar öksürüp aksırıyor. belki o zaman bu kadar üzgün olmazdı" diye düşündü.. biraz dinlen. yardımcı kadınlar duyacak. Bir köşeye yığılmış samanın üzerine çöktü. Ne diye öyle bakıyorsun? Ne diye dikilip kaldın? . yeni bir çoban göndermişler.enginel elveda gülsarı tutuyordu. değeri yoktu artık.Bektay'ın da. ne zaman nasıl yattığını bilemedi. onu hiçbir şey ilgilendirmiyordu. koşmak.. . Halk düşmanı ha! Ömür boyu çırpınmasının sonunda gördüğü karşılık bu idi. Karanlıkta bir süre dolandıktan sonra kapalı koraya girdi. daha iyiydi. Artık ölmekten başka yapacağı ne vardı? Ölsün. O gün hava ısınmış. Hiçbir şeyin anlamı. Uzun süre kendine gelemedi. Sonra Komite toplantısı canlanıyordu gözünde.cizgiliforum. çalışmak.Bektay'ın sürüsünü ayırdılar. kuzuları kıra çıkarmışlar ve hayvanlar taze ot otlamış-lardı. yeni çobanın da.com. dedi Caydar. uz gitmeyen işler için kaygılanmak.
Bu yüzden Tanabay onlara içinden teşekkür ediyor.. Eğilip avuçlarıyla su içti. Oradan geliyorum. Nerden geliyorsun? . Sonra biraz durarak: .Bir iş için köye inmiştim.Biraz dışan çıkar mısın. O sırada Tana->ay korada temizlik yapıyordu. Okuldaki oğlunu da çağırmışlar. haber verdim.Gider. budalalık olduğunu anladı. Caydar kocasımn sözlerinden utanarak: .. o her zaman hastadır zaten. bu defa çok ağır hasta. dediler. nasıl kıyardı? Segizbayev gibileri için ölmeye değer miydi. Onu görmek istemiyordu. 190/ElvedaGülsan Elveda Gülsarı/191 115 . ama olanlan unutmak ve cesaretini yitirmemek için kendini zorluyordu. ama bu ani değişiklikten kuşkulanmasınlar diye kendini tutuyordu.. sürüyü koraya getirdi. Gelen. demek sensin Aytbay.. Gördüğün gibi hava da bozuyor. Dağlar sislere bürünmüş. Kalkıp çaya kadar uzandı. Aytbay atının başım çevirdi. Ben görevimi yaptım. yaşadıkça da bu yerleri daha çok çiğneyecek.İyi düşün. Çora'nın çok hasta olduğunu sana bildirmemi söylediler. dedi. çok işler yapacaktı. hiçbir şey olmamış gibi çalıştılar. hiç konuşmadan ve durmadan çalışıyordu. hiç kimseye belli etmeden bir yerlere sokuşturdu. Dönüp evine geldi.. Daha sonra otlağa gitti. titreyen parmaklan arasından akıyor. Sağ ol. o da bir avuç daha alarak üstüne döke döke içiyordu. yakındaki sürülerden birinin çobanıydı. gider.Sen bilirsin Taneke. şimdi gitmem gerek. "Ay Allah! Yine mi Çora?" diye düşündü. Tanabay kamının ses tonundan kötü bir haber alacağını sezmişti. Değişen bir şey yoktu sanki. Artık karısına.www. Önceki acılan birden depreşiverdi. istasyona karşılamaya gitmişler. Az önce aklından geçirdiği kendini öldürmek düşüncesinin. . gidecektir. in aündan. Yağmur ya da kar yağacak gibiydi. Çayın kıyısında küçük buz parçalan yüzüyordu.. Yine var gücüyle işe koyuldu. . Avuçlayıp aldığı su. Mutlak gelsin.. Karşılaştıklan zaman biraz konuştular. Tanabay yine kaşlannı çatmaya çalışıyor. ama gitmeyeceğim. Kansı kapalı koranın kapılına geldi: . gökyüzünü kara bulutlar kaplamıştı. Onu ilk farkeden ve karşılayan Caydar oldu. Seni görmek istiyor. O gün. saçmalık. Hayır! Daha yaşayacaktı. Yeni doğmuş kuzulan soğuktan koruElvedaGülsan/189 mak için çare aramalıydılar.cizgiliforum. Su buz gibiydi. Dışan çıkıp gelen atlıya 'hoş geldin' dedi. dedi. Şimdi biraz kendine gelmişti. gelen var. yalnız bir kez verilen cana. kızlanna ve yardımcılara daha yumuşak davranmak istiyor. Tüfeğini. Karanlık basıyor.enginel elveda gülsarı . Burada işler başımdan aşkın. Gidip gitmemek sana kalmış. fişekliği.com.Haber verdiğin için sağ ol. İnsan denen varlığa. . Korayı temizleyip yere kuru saman yaymak gerekiyordu. O akşam hava bozmaya başladı.Ha. içeri buyur. Hava kararmaya başladığı sırada bir atlının gelmekte olduğunu gördüler.Ben doktor değilim ki. .
. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. gitmeyeceğim... . ben başka yola. "Beni zorla gönderemezsin.Boş yere ısrar etme. Sonra ömür boyu içinde ukde kalsın mı istiyorsun? . bunu yapamazdı. saygıyı..Niye ukde kalacakmış? Korkma ölmez. Atlı uzaklaştıktan sonra karısına çıkıştı: . gitmeyeceğim! . Bu ilk değil ki. Şimdi istiyorum.Benim adıma nasıl cevap verirsin! Gidip gitmeyeceğime ancak ben karar verebilirim. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. dedi." Sonunda Caydar geldi.İşi vaktinde bıraksaydı. yeni çizmelerini. eldivenlerini ve önemli ziyaretlere giderken giydiği börkünü ve ceketini de getirmişti. meleşen kuzuları bir köşeye sürüyor. Sonra el ne der? . Acını. Gerçekten dost idiyse şimdiye kadar neredeydi? Hayır. İnadını kıramıyor.. Bir süre yatar yüıe kalkar. Benim dostum-mostum yok artık. Git oraya! İnsanlığını unutma. bugüne kadar senden benim için bir şey yapmanı hiç istemedim. Tanabay'a göre bir şey değildi bu." Karanlık iyice bastırmış. Hay senin canından değerli şefliğin batsın! Bundan sonra seni bir daha görürsem gözlerim çıksın! Kızarsan kız. çok düşündüm de ne oldu? Sonunda partiden kovdular beni. ". homurdanmaya devam ediyordu: "Gidip de ne yapacağım? Nasılsın. benden bir isteğin var mı? diyeceğim. emekli olsaydı. Elini hiddetle salladı ve sonra kalkıp koraya gitti. Tanabay yerinden kıpırdamadı. . Büyük sessizlik içinde. kor parçası sıçrayabilir. Tanabay bu konuda karısıyla konuşmamak için eve gitmiyor. gücen-mişliğini bana bırak. Tek başıma da ölebilirim.Düşünecek ne var bunda! Yetti artık! Düşündüm. Yatışmıyordu..cizgiliforum. hafiften kar yağmaya başlamıştı. "Gelmezsen gelme!" diye söylendi Tanabay. Ama öfkesi kabarmıştı bir kere.enginel elveda gülsarı Tanabay hiçbir şey söylemedi. kıvılcım. keçeye. Artık umurumda değil. karısı da onun yanına gelmiyordu.. Çora'ya söylediklerini aklından çıkaramıyor. El ne dermiş? Ne derse desin! Umurumda değil. Ben çadıra gidip ateşe bakacağım. Ömür boyu hastalıktan kurtulmadı. Nasıl yardım edebilirim mi diyeceğim?" Hayır. birbirlerini iten koyunlara küfürler savuruyordu. O başka yola gitti.. Ölüm döşeğine yattığım zaman beni yoklamaya da gelmesinler.Sen ne dediğini düşündün mü hiç Tanabay! .www.İyi düşün Tanabay.Bak Tanabay. Ben de kızıyorum ve kimsenin umurunda olmuyor. giyeceklere el sürmedi. iyi misin. kuşağım. Doğuran koyunların kuzularını alıyor.Hadi vakit kaybetme.. Tanabay'ın muşambasını. inleyip durdu da yine at sırtından inmedi. Tanabay'ın giyeceklerini orada bırakarak çadıra gitti. Gitmeyeceğim dedim. Sen hep insanlığı. :4 . 116 . . iyiliği düşünürsün.com.Hadi giyin. kar tanelerinin yere düşerken çıkardığı o varyok ses bile duyuluyordu. şimdi böyle ağırlaşmazdı.Hayır! dedi Tanabay başını inatla sallayarak. . Bir zamanlar dost idik ama artık bitti. Caydar.
Köy halkının okumuş.Evet. dipsiz bir girdap gibi döne döne akıyordu.www..Öyleyse hemen giyin! diye muşambasını uzattı. Caydar bir adım daha yaklaştı. Bunu nasıl yaptığını kendisi de anlayamamıştı. gitmezsin. sakalına yapışıp kalıyordu. seyrek ama iri iri düşüyordu yere. Üzüntümü. Hayvanım hayvan!." Biraz durdu. Çora da gencecik idi o zamanlar. ne kadar acı çektiğimi herkes görüp anlasın diye mi? Karımı da çok üzdüm. Sonunda reddettiği ağır hasta dostunun çağrısına uyarak. onu zorlayan yok. Çocukluk günlerini de. partiye birlikte girmişlerdi. hayatının uzak geçmişini düşünüyordu. işe yaramaz adamın biriyim ben..Daha giyinmedin mi? . Onun elini sıkıp ilk kutlayan da Qora idi. Köyün yüzünü ağartan bir gençti.enginel elveda gülsarı Caydar yine geldi: . Süsmek için başını eğen bir boğa gibi. Komsomola birlikte katılmışlardı. Baharın son kan." Tanabay ata eyer vururken yaptıklarından. yitip giderse ne olur? Ne yapalım. duygularımı böylesine açığa vurmam niye? Nelere uğradığımı. 117 . Tanabay kan silkip atmak için bir harekette bulunmuyor.cizgiliforum.Olmaz. eyer üzerinde Elveda Gülsarı/193 kımıldamadan oturuyordu. Dağlarda gece. . ay-t dın'genci o idi. "Ya bu karanlıkta yolunu şaşınrsa. Ben şimdi gidiyorum. fenerin solgun ışığında yüz ifadesinin korkunç olduğunu ve gözlerinden od fışkırdığını gördü Tana192/ElvedaGülsan bay. hemen şimdi gitmelisin. yoksa iş işten geçmiş olur.com.Canımı sıkmasana! Gitmeyeceğim dedim ya! Caydar öfkeyle bağırdı: .Hadi kalk giyin! Tanabay emre uyan bir asker gibi ayağa kalktı. kaşlarını çatarak Caydar'ın yanına geldi. Kar ince ince sepeliyordu. "Bir hayvandan farkım yok benim. kendi istedi. karanlıklar içinde yapayalnız yol alıyor. Caydar devam etti: "Eğer bir erkek değilsen. Düşüncelere dalıp gitmişti. Gelip geçen günleri. Onu sözünden caydıramazdı artık.. koluna. Öfke aklımı başımdan aldı. bana hemen atı eyerle!" Tanabay. Yine de bir onur meselesi yaparak: . • . Sözünü geri almak da zoruna gidiyordu. O zaman senin yerine ben giderim. "Hay inatçı kadın! Bu karanlıkta nasıl gidecek?" diyordu aü eyerlerken. ağır ağır atı eyerlemeye gitti.Atı eyerledin mi? dedi Caydar. Kendi resmini basan. öldürsen bile sözünden dönmezdi.! teyi ilk gösteren Çora olmuştu. Tanabay hiç sesini çıkarmadan giyinmeye başladı. Caydar. kar taneleri başına. Kanal açılmasında beraber çalıştıklarını hatırlıyordu. ondan söz eden gaze--'. İlk adımı yine karısı attığı için memnundu. bu inadından utanmaya başladı. onun ne suçu var? Beceriksiz. .Sabah erken yola çıksam olmaz mı? dedi. omuzuna. sen evde sümüğünü çeke çeke otur. .
Buradan. Onu düşünüyordu: "Çora nasıl acaba? Ağır hasta olarak yatıyor muydu. Birden. dönüşü olmayan yolculuğuna çıkarken. bütün bölgede olduğu gibi onların da çok iyi tanıyıp saydıkları. Sonra atını dörtnala 194/EtvedaGülsan » " kaldırdı. Kar hâlâ yağıyordu. oysa kendisi inatla bu çağrıyı reddetmişti... suçluluk. ağaçlara bağlanmış atları gördü. Pekâlâ mümkün olan olaydan sanki kendisi sorumluymuş gibi. yumuşamaya başladı.. yer yarılsa da içine girsem diye düşünüyordu. Herhalde. O zaman anladı Çora'dan hiçbir umut kalmadığını: Çora ölmüştü! Çayın karşı yakasında oturan Kazaklar. Derken.. Ne büyük aptallık. Biricik dostu Çora. son sözünü söylemek. Caydar niye yüzüne tükür-memişti onun! Ona ne deseler.enginel elveda gülsarı ¦¦¦'. önünde bir atlı grubu gördü. kar altında kalan bahçelerin çıplak ağaçları arasından uzayıp gidiyordu her yana. Ağlayan birinin ta göğe yükselen. Çok kısa bir süre öylece durdu. rüzgâra kulak verdi. O saatte sokaklar ıpıssızdı.. Atın başını çekip durdurdu. O ev Çora'nın eviydi! O kalabalık niye toplanmıştı oraya? Ne olmuştu? Yoksa Çora. sonra birden kesilen çığlığı idi bu. Ölüm döşeğine yatmış bir adamın son dileğini yerine getirmemek bağışlanır bir suç muydu? Bu dileği yerine getirmemek şerefsizlik değil de neydi? Tanabay... köy sokaklan.. ilçeden dönerken Çora'nın yorgaya binerken kendisine yetiştiği zamanı da canlandırıyordu gözünde. pek değerli komşuları Çora'nın ölümü için yas tutmaya. yüksek sesle ağıt söylemeye başladılar: • Oy ciğerim oy! Vay ciğerim vay! "Kazaklar da gelmiş" dedi Tanabay içinden. Bunlar sessizce Çora'nın evine doğru gidiyorlardı. Önündeki bayın aşınca oraya varacaktı." Şafak söktü. köy tarafından şafağın sessizliğini bozan soğuk bir ses geldi kulağına. olanları konuşmak helalleşmek mi istiyor?. olamaz!" diyordu. Çora nasıldı acaba? Biraz daha hızlı gitse. Bir şey işitmedi. ne kadar hakaret etseler azdı. Sonra hep birden eyerleri üzerinde ileri geri sallanarak. Sonra evlerden birinin önünde toplanmış kalabalığı. bir an önce varsaydı. ne bağışlanmaz bir davranıştı bu! Bir kara yüzlü olmuştu. öyle bir ses duyar gibi olmuştu. onun cenaze törenine katılmaya geliyorlardı.he-lalleşmek için onu çağırmış.com. sabahın bu erken saatinde. pişmanlık ve utanç duygularının ağırlığı altında eziliyor. öyle olmasa okuldaki oğlunu ne diye çağırsınlar? Belki bana bir diyeceği vardır. Tanabay üzengiler üzerinde doğrularak kalktı. buz gibi soğuk havayı içine çekiyordu. Çora'yı bir öz kardeş gibi sevdikleri. parça parça oldu. Aman Tannm! Ne ağır sözler söylemişti Çora'ya. ona öyle gelmiş. "Olamaz! Nasıl olur. "1 Tanabay'in Çora'ya karşı buz kesilen yüreği yavaş yavaş çözülmeye. yüreği burkuldu.cizgiliforum. Artık kendini bağışlayabilir miydi? Karla kaplı sokaklardan geçerken. kimsecikler görünmüyordu. Bu defa çok ciddi galiba.. 118 .www. Ağzından burnundan soluyor. Atını mahmuzladı ve o bayıra çıktı. Tanabay atını hızlandırdı ve az sonra köy göründü.
çektiği bunca sıkıntı için ve eziyetler için. Sonra o da dövüne dövüne. . bu dünyadan göçen dostu için sel gibi gözyaşı dökmeye başladı.Artık senin baban yok! Benim Çora'm yok! Bağışla. onu. Gülsan orada bağlı duruyordu. Ama Bibican gelmedi. Bibican'ı da gördü. Çora'sız kalan bizlerle birlikte ağlayın!". Sonra Tanabay kalabalığın arasına girdi. Hıçkırıklar doldurmuştu havayı. Karalara bürünmüş Gülsan için. toylarda ortak. Çora'nın oğluna götürün onu. bağışla beni Çora diye bozladı Tanabay. yüzünü duvara dayamış.. ömür boyu yitirdiği her şey içindi: Artık hiç göremeyeceği Çora için." diye düşünüyordu bir yandan. . bir sola sallanarak..cizgiliforum. Çora'nın evine gelmişti.. Kara bir örtü koymuşlardı üstüne. ağladılar. O sırada biri: Tanabay'ın inmesine yardım edin. Tanabay bunu duymamıştı. Ağlayın kardeşlerim. "Bibican yanıma gelse. Örtüyü kar kaplamıştı. Kucaklaştılar. Birkaç kişi onu attan indirdiler.. ağladılar.www. sonra tekrar başını kaldırdı ve tekrar kapandı. köyün ıssız sokaklarında yankılanan bir haykırışla: * Çoraaa! Çoraaaa! Çoraaa! diye. İşte. Sahipsiz kalmıştı soylu yorga. o da kendisi gibi ağlıyordu. Şimdiki ağlayışı. bir sağa. Gözleri yaş doluydu. beni avutsa.Bağışla beni Çora. eyersiz tutmak. öncekinden de büyük hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlamaya başladı. Neler neler içinde o gözyaşları.. Tanabay. Çevresindeki yüzler bulanık bulanıktı. Tanabay'a döndü. . Tanabay. işlediği suçlar için.. Çora'nın öğrenci oğlu Samansur.. Beli bükülmüş. koluna girip kalabalığın arasından geçirdiler. Gözleri kararmıştı. karşı196/Elveda Gülsan sında duran Bibican için. bir gelenekti. avluda. bu çığlıklanyla Bibican'dan da bağışlanmasını diler gibiydi. bir mutlu ve aydınlık gün görmeden yaşlanıp gitmesi içindi. Gözyaşları iri iri damlalar halinde akıyordu. Tanabay yüzünü bindiği atın yelesine gömdü. kader ikisini ayırdığı için. öylece duruyordu. Sahibi ölen atlara böyle kara örtü örtmek.. kamburu çıkmıştı. gözyaşlarımı kendi eliyle silse.com. "Biz ta en eski atalarımızdan beri herşeyde beraber olduk: Tasada ortak.Bağışla beni Çora! Bağışla beni! diyordu durmadan. Herkesi yakından görüyordu şimdi ve o sırada.. o müthiş fırtınalı gece için. Bibican'ın yarsız ve yalnız kalması. sağ olun" dedi içinden. bağışla! diye ağlıyordu Tanabay. dedi.enginel elveda gülsarı Tanabay "Sağ olun Kazak soydaşlar. Gelmedi ama. Bibican Tanabay'a gözlerini dikti.. kıvançta ortak. Tanabay'ı yatıştırmaya çalışanlar başkaları oldu: 119 . Birileri gelip onları ayırdı. yarışElvedaGülsan/195 larda ortak. Yalnız Çora'dan değil. dile getiremeyip içine attığı her şey için ağlıyordu.
size söyleyeceklerim var. Çora'mn son seferi için açıyorlardı o yolu. Yol. tepe üzerindeki mezarlığa kadar uzandı. bağışla! Beni duyuyor musun? Bağışla. Yetim kalmış Gülsan. Oysa benim dilim var. Gökyüzünde donakalmış gibi hareketsiz duran bulutların arasından. Çora'dan aynldık. Tanabay'ın yedeğindeydi.. Bu sözler onu avutamıyor. ikincisi Tanabay idi. beyaz bir top gibi görünüyordu. dediler. dışanda konuşalım. Yumuşak kar taneleri hâlâ uçuşuyordu havada. Geriye kalanların hepsi atlıydılar. Oradan da 198/ElvedaGülsan ark boyunca yürüyerek devrilmiş bir ağacın yanında durdular ve bu ağacın üzerine oturdular. Mezarlıkta Samansur'la birlikte kabre indiler. karısı.enginel elveda gülsarı . Çora'yı ben öldürdüm! O hiç gereksiz acı sözleri söyleyen dilimle öldürdüm!. Köyün dışındaki yol. topla kendini. Cenaze alayının önünde. evin arkasındaki bahçeye geldiler. 22 Çora'mn cenaze namazı ikindide kılındı ve onu toprağa verdiler. Artık Çora yok. Dostunu o yolda öylece bırakıp." diyordu. beyaz keçeden kefene sarılmış Çora'mn cenazesini taşıyordu. Atların toynakları altında ezilen bu yol genişliyor. bembeyaz karla kaplıydı. İkisi de kendi düşüncelerine dalmıştı. Tanabay Çora'dan af diledi. eyersiz. bağışla! Bir tepecik meydana getirdiler. Tann sana konuşma dili vermemiş. dedi. Çora'mn yanında.. Kendini topla artık. O yolda sen niye kîşneyerek beni durdurmadın? Ne yapalım. acısını daha da arttınyordu. çağıltısız kara bir çay gibi akıyordu. bir gün bitiverir" diyordu Tanabay. Göl kadar gözyaşı dökmek Çora'yı geri getirmez. arkama bakmadan çekip gittim. İnsanların arasından.Bağışla beni Çora.cizgiliforum.. ikimiz. tüten semaverin yanından ve avluda yanan ateşlerin dumanlan içinden geçerek. yumuşak. . "Hayat dediğin bu işte. Yaya yürüyenlerden biri Çora'nın oğlu Samansur. Çora'nın yolu bitmiş oldu. Cenaze alayı. Mezarlığa giden yol boyunca. karalara bürünmüş Gülsan'yı götürüyordu yedeğinde. gözyaşlarını dindiremiyordu.Bağışla Çora! Bağışla! Bağışla! Cenaze aşından sonra Samansur Tanabay'ın koluna girerek onu dışan çıkardı: . Ama. sen ve ben. Birlikte evden çıktılar. belli belirsiz. binicisiz. Kamyonun hemen ardında iki kişi yürüyordu. Tanabay. yan kapaklan indirilmiş bir kamyon. kara bir şerit gibi görünüyordu. sabır. sarsılıyor..www. daha kötüyüm. konuşan bir insanım. çocukları ve yakın akrabaları oturuyordu. Çora'yı dönüşsüz yolculuğuna çıkaran cenaze alayı. dilsiz hayvandan daha dilsiz. Ve orada. güneşli. Aynı kamyonda. Çora'yı ebedî uykusuna yatacağı mekâna yerleştirdiler.. Sarsılıyor.Taneke. Suskundular. sanki. saElveda Gülsan/197 hipsiz.Sabır Tanabay.com. Tanabay durmadan tekrarlıyordu: . "Bu Samansur daha düne kadar koşup oynayan bir 120 . Ta-iabay içinden onunla da konuşuyordu: "İşte böyle Gülsan.
Yetişemedim. Söyleyeceklerini söyle bana. Görüşmemiz gerekiyordu. bunlan söylediğin için sağ ol. Tanabay hiçbir şey söylemedi. 121 . Herhalde bu acı onu olgunlaştırmış.enginel elveda gülsarı çocuktu.. Böyle de olmalı. Artık son nefesini verdiğinde.Kulağım sende oğlum. Çora'yı bilenler ve ananlar var oldukça Çora ölmez! .cizgiliforum. bizden ileri olsunlar. Oğullar bizden akıllı. Oysa onlar ikisi bir kişi gibiydiler. size iletmemi istediği bir sözünü söyleyeceğim. bana kızmamasını istiyorum. Partinin ilçe merkezi komitesine. artık sen aile reisi oldun. hayatımn çok önemli bir bölümünü ve daha birçok şeyi alıp götürmüştü. Boşuna dememişler "Babalar ölür.Ben geldiğimde babam daha ölmemişti Taneke. .Samansur. dedi Tanabay hıçkınklannı keserek.Evet biliyorum. başkası götürmesin. tıpkısıydı babasının. benim parti üyelik kartımı o götürüp teslim etsin. bir şeyler söylüyordu ama anlayamadık. Size bir şeyler söylemek istiyordu herhalde. Gözleri sönüyordu. Şimdi onunla iki büyük insan gibi konuşuyoruz. Elveda Gülsan/199 . Kendimi hiç bağışlamayacağım. az sonra geleceğini söylüyorduk her soruşunda.Babam size şunları söylememi tenbih etti: "Oğlum. Yalnız. ondan özür diliyorum. kocamış bir adam gibi sakalını sıvazlıyordu: . Sessiz hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlıyordu. Tanabay. hâlâ birilerini bekliyor gibiydi. Hayatın anlamı da budur". Çora'mn aile içindeki yerini o dolduracak artık. benim Tanabayım'a söyle.Biliyorum Samansur. Oğullar babalarının işlerini sürdürür. . ileri götürürler. dedi S^mansur. biliyorum. başkalarına da yararlı olsunlar. Tanabay Çora'mn sesini duyar gibi oldu ve irkildi. ama Samansur babasının delikanlılık çağını bilmiyor. Kendilerine de. . Biz de bunun için babayız. Kendi eliyle götürmesini söyle. . Çora kendisiyle birlikte. Tanabay'ın bir yansını. Seni Çora'yı dinler gibi dinleyeceğim. Tanabay bunu o anda farketti. ona layık evlat olduğunu gösterir. Babana da şükran duyuyorum. Son ana kadar bilinci yerindeydi. beni bağışlamasını. daha başarılı olmasını dileriz. bizden bilgili.Sağ ol Samansur. Dudakları yine kımıldıyor. şimdi kocaman bir delikanlı. Çocuk babasının gençliğine çok benziyordu. Tanabay biliyordu. Bundan sonra gücü kalmadı.. beni düşündüren bir durum var. Dilerim babası gibi olur.www. Oğullarımızın bizden daha bilgili. dedi. ah yetişemedim! Suç benim! .com. Beni Partiden çıkardıklarını biliyor musun? .Partiden çıkarıldığıma göre. ama söyleyemeden gitti. Ölümünden bir saat önce yetiştim. Sizi çok bekledi Taneke. dedi. Tıpkısı. Artık Ço-ra'nın yerine Çora sensin. ama oğullar onu yaşatırlar" diye. Biz yolda olduğunu.Ben size babamın bir vasiyetini. bjunu söylemeyi sakın unutma. Çora dünyadan göçüp gitmişti. onun üyelik kartını oraya götürmeye hakkım yok. "Tanabay nerede? Gelmedi mi?" diye sorup durdu. Babanın yerini oğul alır.
ben niye güvenmeyeyim? Komitedekilere söyleyiniz: "Komünist Çora SayaV *^v 200/Elveda Gülsan kov'un ölüm döşeğinde iken son isteği. Belki o zaman herkes Tana-Jbay'ın. her türlü düşünceler üşüşüyordu kafasına. şafak ağır ağır sökmekteydi. çınlıyordu. ayrılamazlardı. Çora'nın parti Elveda Gülsarı/201 üyelik kartını teslim etmeye gidiyordu. Ço-ra'nın son dileğini yerine getirecekti. doğan güneşe. zorda ve kolayda.www. Gençliklerinde Çora ile birlikte. bunca kişi arasından. Tanabay'ı uçar gibi götürüyordu Gülsan. Kartı verecek ve Çora'nın nasıl bir adam olduğunu anlatacaktı onlara. altın renkli ışınlar süzülüyor. ne sağ iken ne de öldükten sonra Çora'dan kopanl-f?nayı haketmediğini anlardı. herkes tarafından nasıl sevildiğini. tan ağarmadan önce Tanabay atlandı. nasıl canla başla çalıştıklarım anlatacaktı. Şafağın doğurgan rahminden sökün eden ilk ışıklarla yeni bir gün doğuyordu. İleride. Çora ile Tanabay. çıtırdıyor. . bir elin parmak-*ları gibiydiler. Onun. Ben babamın vasiyetini söyleyerek görevimi yaptım. kışın ayazında. Şimdi o. hızlı ve düzenli koşma niteliğini yitirmemişti ve gücünün doruğundaydı. Gülsarı yine eskisi kadar hızlı koşuyordu. Kendisini de anlatacaktı. ufukta tek başına parlayan o yıldıza doğru koşuyordu. sayıldığım anlatacaktı. büyük dost. kötü günlerde. hepsi gözünün önünde. Sen götürüp versen olmaz mı. büyük at Gülsan. Ama gerçekti. Gülsan. Karşıdan gelen rüzgâr atın yelesini savuruyor. Bunu biliniyorlarsa öğrensinlerdi. Hiçbir zaman Çora'dan öğrenemeyecekti bunu. Neyleyim ki bu felaket geldi başıma. Tanabay'ın yüzüne vuruyordu. Unutmaya çalıştığı ne varsa. .Bunu candan gönülden yapmak isterim Samansur. yeryüzüne yayılıyordu. Besbelli ki Gülsan. daha dün partiden kovulan Tanabay'ı niçin seçmiş. Artık Çora konuşamazdı. vasiyeti böyleydi" deyin. yazın sıcağında. niçin bunu vasiyet olarak söylemişti? Bunun anlamı neydi? Bu bir sınav mıydı? Tanabay'ın partiden atılmasına karşı olduğunu mu anlatmak istemişti? Bu soruların cevabım veremiyordu. sonra alev alev yükseliyor. donmuş yolu nallanyla döverek koşuyordu. Ayazdan kaskaü olmuş yol namlı yorganın nallan altında eziliyor. Buna kendiniz karar verirsiniz. Babam bu vasiyeti kime niçin bıraktığını biliyordur. gözün ulaşamadığı bir uzaklıkta. Tanabay çoktandır binmemişti yorga Gülsan'ya. İyi günlerde.com. Babam size güveniyordu. Bu vasiyeti yerine getirmenizi sözden rica ediyorum. Ertesi sabah. Can dostu Çora Sayakov'un vasiyetini yerine getirecek olan Tanabay vardı eyerde.Orasını bilemem Taneke.Hayır olmaz. Demek daha bitmemişti. 122 . 'Çora konuşamazdı' derken yine yüreği parçalandı. Yine anılar. • Tanabay yol boyunca düşündü: Çora parti komitesine üyelik kartını götürmesi için. kafasında yeniden canlamyordu.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı . Beyaz sisler arasından.
Biraz düşündü ve birden üzüntü ve öfke ile "Bu nasıl olur? Bu iş bu kadar basit mi" diye düşündü. Bu da ne demek oluyor? diye bir an şaşkınlık geçirdi.Selam. dedi kadın. göz açıp kapayıncaya kadar Tanabay'ı ilçe merkezine ulaştırdı. iş saati henüz başlıyordu. Orada indi. Hemen görürsünüz. koridorun sağında.enginel elveda gülsarı Yeter ki ona kulak verip dinlesinler. Başkanın sekreteri kadın içeride pek az kaldı.Onu görmeye geldim. Ya ona "Sen partiden atılmış bir adamsın.. diye cevap verdi kadın. bir dakika bekleyin. Öyleyse ona söyleyin: Bizim parti örgütçüsü Çora Sayakov yoldaş vefat etti. Kabul odasındaki sekreter kadına: . dedi kadın her şeyi bilirmiş gibi bir gülümseme ile. özür dileyecekti. Tanabay dosdoğru Kaş-katayev'in bürosuna yöneldi. partinin resmi belgesine el sürme hakkım nereden aldın?" derlerse! "Bu. Tanabay. .. İşte bunun için geldim.com.. Çok önemli. durumu nasıl anlatacağını da düşünüyordu. Çora'nın ölüm döşeğinde söylediği vasiyetidir" diyecekti. atını bağladı. "Herkesin yanında söylenmiş bir vasiyet. kaskaü olmuş yolda çın çın sesler çıkararak düzlüğü aşıyor.Tanıyorum. ölmekte olan bir adam her şeyi sayıklar. Bu süre için bile Tanabay heyecandan yerinde duramadı. Sayakov'un kartını kayıt bölümüne teslim etmenizi söyledi. Yine düşünüyordu: Başkan ne diyecekti? Nasıl karşılayacaktı? Koridor boştu. Adım Bakasov. üstünü başını düzeltti ve yüreğinin güm güm atma202/Elveda Gülsan sim yatıştıramadan bürodan içeri girdi. partinin ilçe yönetim kurulu bürosuna geldiğinde daireler yeni açılıyor. "Bunun ne önemi var.Odasında.İyilik. . .cizgiliforum.. üyelik karünı benim getirip teslim etmemi vasiyet etti.. Nasıl bu kadar çabuk geldiğini Tanabay da anlayamadı. önündeki masaya Çora'nın kartını nasıl bırakacağım. Aleksandrovka yokuşuna yaklaşıyordu. Onu yeniden partiye alsalar çok sevinecekti.www. o buna tanıktır" diyecekti.Yoldaş Kaşkatayev meşgul. dedi kadın kapıyı sıkıca kapatarak. "Kayıt bölümü. Tanabay hiçbir yana sapmadan. Gülsan. . Tanabay böyle düşüncelere dalmış giderken.. Sekreter kadın biraz duraladıktan sonra tekrar içeri girdi ve döndü: 123 . . Yeter ki içini dökmeye fırsat versinler! Tanabay Parti sekreterinin odasına nasıl gireceğini.Yoldaş Kaşkatayev odasında mı? . Aktaş kolhozunun çobanıyım.Pekâlâ." Kadına döndü: .. Halktan gelip gidenler yoktu daha. köpükler içinde kalan yorgayı dosdoğru komite binasımn önüne sürdü.. balığın karaya çıkması gibiydi onun için. Lütfen bir daha söyler misiniz? Onu görmem gerek. Namlı yorga. İyi misiniz? dedi . Koridorun sonunda. Parti dışında kalmak." derlerse ne cevap verecekti?.Benim yoldaş Kaşkatayev'e söyleyecek sözlerim var. sağda. Ölmeden az önce. Kendi suçunu da kabul edecek. "Ben sanıyordum ki. isterseniz Çora'nın oğlu Samansur'a sorun.
Tanabay'ın yanan yüreğine su serpmiş.. Tanabay Caydar'a döndü. Koytaşın üzerinde dağlan seyrederek oturan Tanabay. Kapıya vurdu. Sonra kadın o defterde bir yeri göstererek Tanabay'a imza attırdı. Aktaş kolhozundan geliyorum. Karşıda. Tanabay çıktı.Güle güle. ağladı. Ve küçük pencere tekrar kapandı. Tanabay dışarı çıktı. Sonunda Tanabay kartı memura uzattı. "Hoşça kal Çora! Elveda!" diyordu içinden. boş yere beklemeyin. Atın dizginini tuttu ye inmesine yardım etti. insanın yüreğini yolup alırcasına 124 . soyadını. Gülsan'nın nal seslerine uyarak onlara doğru koşuyordu. Bozkır ve rüzgâr.cizgiliforum. kart numarasını ve partiye giriş tarihini yazdı. ona-sarılıp başını omuzuna koydu.Peki. soylu Gülsarı. o küçücük pencereden kartı alan memurun yaptıklarını seyre koyuldu.Bitti.Ne istiyorsunuz? dedi. Kadın memur. . önce. Sonra daha samimi bir ses tonuyla: Elveda Gülsan/203 "Konuşacak bir şey kalmamış.Çok meşgul. Kayış bağı da olan deri kılıfı. Sonra. Caydar da kocasını kucakladı1 ve ikisi birlikte Çora için ağladılar. Bozlarda bahar yeşilliği görülmeye başlamıştı.enginel elveda gülsarı . gitseniz iyi olur". Bir-iki gün öncesine kadar o kılıfta kendi üyelik kartım taşıyordu. Yorganın yularını çekerken: . argımak' Gülsarı. .. karttaki numarayı aldı. .Evet bitti. karla kaplı ulu dağların ardından Ay doğuyordu ve onu seyredecekti. eşelenip yeni odun atılan ateşin çıtırtılarını duydu. Yalnız kalmak istiyordu. Tanabay elini koynuna soktu. onu sırtına alıp 1 Argımak: En iyi cins at. Daha sonra keçe çadırın arkasındaki koytaşın1 üzerine oturdu.com. . sonra bu kılıfın içinden Çora'nın üyelik kartını çıkardı. Büyük bir deftere adını. Caydar! Benim dostum Çora yok artık! diyen Tanabay yeniden hüngür hüngür ağladı. . dedi.. dedi. Ölüm kaydını düştü. sağlıkla. Irakları yakın eden Gülsan'nın bu koşusu. Çora'dan kalan son anı bu oldu. 204/Elveda Gülsan köye doğru uçtu. Gülsan. Tanabay hemen o akşam dağdaki çadır evine döndü. Karısı sessizce karşıladı. sancılarını azaltmıştı.." Daha da yumaşattı sesini: "Sizi görmek istemiyor. Bizim Parti ifrgütçünHiz Çora Sayakov vefat etti.Bitti mi? dedi Tanabay. Üzerinde ufak bir pencere olan kapıda "Kayıt Bölümü" yazısı vardı. Caydar çocukları yatırmak için çadıra girmişti. Pencere açıldı ve içeriden bir ses: . Koridorda yürümeye başladı. Kartı çıkarırken küçük pencerenin gerisindeki kadın sabırla bekledi. babasının adını.www. Her şey tamam! Hepsi bitti! Ve. Sonra karısının kopuzundan. .Parti üyelik kartı teslim etmeye geldim. keçe çadırdan.Çora'yı kaybettik! Artık Çora yok.
Ok. Yaşlı avcı.enginel elveda gülsarı hüzünlü ezgiler geldi kulağına. ağlayan bir adamın bozlamasını anlatıyordu kopuzun telleri. Gerçekten kımıldamadan duruyormuş Boz Geyik. Nişan almış ve bir atışta Tav-Teke'yi de vurmuş. Oysa bugüne kadar. Gelip durduğu yerden hiçbir tarafa adım atamaz. Bunun için yalvanyorum sana.. havada uçan hiçbir canlı kurtulamazmış onun okundan. geyiğin ön ayağını sıyınp geçmiş. gözyaşlan dökerek yalvarmış: "Geyik soyunu kırıp tükettin. Geride yalnız dişi Boz Geyikle onun yaşlı erkeği kalmış. Ne sağa gidecek yol varmış ne sola. Soyumuzun tamamen yok olmaması için eşim TavTeke'yi sağ bırakmanı istiyorum. hiçbir zaman attığı ok hedefinden şaşmamış. kar-buz.. üstü başı parça parça olmuş. yalnızdı. yayılan sürüye bakarlar. gebe hayvanlan isi. Boz Geyik genç avcıya. hiç kımıldamayacağım. Öyle bir yere gelmiş ki." Tanabay. nişan almış. oradan ne aşağı gidebilir. ne yukarı çıka-bilirmiş. hiçbir şeyin merhem olamayacağı acılarla ağıdını söyleyen. O zaman Boz Geyik. Bunun üzerine çıkıp uzaklara.cizgiliforum.. Dağ-taş. Ama genç avcı onu dinlememiş. genç avcının başına hiç böyle bir şey gelmemiş.. başını vuracak. yaşlı bir avcının yiğit bir oğlu varmış. Hiç kimsenin avutamayacağı. onu sadece hafifçe yaralamış. genç oğluna avcılığın bütün hünerlerini. Sonra genç avcıya dönmüş: "Hadi beni de vur. Çok. şimdi ben topal ayağımla kaçacağım. gBoz Geyik'in sürüsünü de kınp geçirmiş. senin de sonun olacak!". Attığı ok boşa gitmezmiş. Oku fırlatmış. Bunu bilen kansı Caydar ona "Karagül-Botam" bozlağını çalışıyordu. Yakaladığım zaman kafanı koparacağım seni bunak hayvan!" Topal Boz Geyik kaçmaya başlamış. yüreğime nişan al. Geyik kaçmış.. demiş Boz Geyik. acıdan inim inim inlemiş. Genç avcı. "Gördün mü.. onulmaz derdini gömecek bir yer arayarak koşan bir adamın acı çığlıklannı andıran bir ezgiydi. Onu vurma!". Vurulan Tav-Teke yardan aşağı yuvarlanıp gitmiş. Genç avcı yaşlı geyiğin bunadığını.com. Yalnızlıklar içinde kalan bir adamın hıçkmklan. bozla!. ne söylediğini bilmediğini düşünmüş ve gülmüş. efsanedeki o yalnız adam gibi acılıydı. yeni doğmuş yavrulan da. ağlıyordu. yakalayabilirsen yakala. 1 Koytaşı: Çoban çadırlarının yanında bulundurulan büyük kaya. ah dedikçe nefesiyle yel savuran çok büyük acılı bir insan atılan. Ama vuramayacaksın! Bu senin son atışın olacak. Yakın dağlardaki bütün av hayvanlarını öldürmüş. Genç avcı da pe206/Elveda Gülsan şine düşmüş. Genç avcı topal geyiği yakalayamıyor-muş. vurabilirsen vur bakalım!" Genç avcı yine gülmüş: "Sen de kaçabilirsen kaç bakalım! Benden vebal gitti.. acımadan vurmuş.. Yerde kaçan. avcı kovalamış ve kovalamaca günlerce sürmüş.www. ıssız ve engin bozkırda. çok eski bir zamanda. "Bozla kopuz. inceliklerini öğretmiş ve delikanlı avcılıkta babasım geçmiş. Yayını düşürmüş. hiçbir yana gidemez durumda kalmış. Elveda Gülsan/205 . dere-tepe. 125 . bir kovalamaca başlamış. Boz Geyiğin onu dik kayalara sürüklediğini farketmemiş.
Bir de ne görsün! Oğlu dimdik bir kayanın tepesinde tünemiş. kımıldamadan. öldür de kurtar beni!. ne de güneşi görebiliyorum. dağlara. .. Zavallı baba korkular içinde. gözyaşlarını seller gibi akıtarak bağırıyormuş: "Karagüüüül! Neredesin? Karagüüül! Ses ver bana!" Ona yalnız kendi sesinin yankılan cevap veriyormuş: "Karagüüül! Neredesin!" Birden. oraya nasıl geldiğini bilemiyormuş. başına bir bela geldiğini anlamış. Elbisesi lime lime.com. Sonra da okunu taşlara vurarak parçalamış.enginel elveda gülsarı Boz Geyik onu orada bırakmış ve gitmeden önce de şöyle demiş: "Artık buradan hiçbir yere gidemeyeceksin! Hiçbir kimse de seni kurtaramayacak! Soyumu kırıp yok ederek beni nasıl dayanılmaz acılar içinde bırakmışsan. Kargışlarım tutsun! Lanet sana!" Boz Geyik böyle lanefokuduktan sonra.. Genç avcı. Oraya koşmuş. Gidip yere düşen cesedin üzerine kapanmış ve başlamış bozlamaya: Seni ben öldürdüm. Senin yüzünü de göremiyorum baba! Vur beni baba! Kurtar bu işkenceden! Hadi baba. düşecek!. hiç sorma! Kargışlandım. dağlar taşlar arasında koşa koşa. çıkılamaz. Akşama kadar karar verememiş. parça parça ediyormuş. Başını çevirip bakamıyor bile. oraya nasıl çıktın? . kımıldamaya korkarak duruyor! Başında börkü. İnilemez. Yolda oğlunun yayını bulunca. yüreğini parçalaya parçalaya. sırtında kürkü kalmamış.. Çömelip yüzünü kayaya dayamış. gündüz dememiş.ya aldatarak sürükledi. öyle acılar içinde ağlasın! Bunu diliyorum. yaralı bir kuş gibi. elini çabuk tut! Vur beni! Vur beni! Sonra da yıka ve göm!" Onun yalvanşı ve o hali. ne aşağı... Sonunda. Ama hiçbir çare yokmuş oğlunu kurtarmak için. çek okunu! Kurtar beni bu acıdan. oğlunu kendi eliyle öldürmeye gönlü razı olmuyormuş. baş döndürücü bir yermiş. her yanı derin bir uçurum olan bir kayanın üzerinde. . Biraz kımıldayacak olsa uçuruma yuvarlanırmış.Ah zavallı oğlum. zavallı babanın yüreğini yolup yolup kopanyor. vur beni! Daha fazla acı çekmek istemiyorsan. dik kayalardan. Pek ağır kargışladı ve bırakıp gitti. ulaşılamaz. Acımasızlığımın cezasını çekiyorum. kayalara tırmanmış. Ne yeri. Yaşlı baba sesin geldiği yana bakmış. ne sola bakabiliyor. Zavallı baba ne yapsın? Çığlık çığlık inletmiş dağlan. kımıldayamadan kalmış. karanlık dar boğazlardan geçerek. Kader beni böyle arbadı1 botam! 126 . kalkmış. ne sağa. bana acıyorsan. Karagül botam! Yalnızım. ne gökyüzünü.www. güneş batmak üzereyken. Oğlu acılar içinde inleyerek yalvan-yormuş: "Haydi baba. nişan almış ve vurmuş oğlunu.. Her yana bakmış. kayadan kayaya. dağdan dağa sekerek. lanetlendim. Yalvarırım.. kımıldamaya korku-yormuş. Boz Geyik beni bura. Kargışlarım tutsun seni Karagül. kendimi soldurdum botam! Felek beni böyle kargadı botam. Babası oğlunu aramaya çıkmış. tepelerin birinden "Buradayım baba!" diye bir Elveda Gülsan/207 ses gelmiş kulağına. Düştü. Ne yukarı. Günlerden beri burada böyle bekliyorum.cizgiliforum. Ama eli varmıyor. senin baban da. buraya koşmuş..Sorma baba. ağlaya ağlaya gitmiş. gece dememiş.
enginel elveda gülsarı 1 Arbadı: Bana oyun oynadı. Az sonra dağı aşıp bütünüyle ortaya çıktı ve dorukların üzerinde bir yere asılıp kaldı. o da beni tanıyordu. Tanabay'ın bir şey söylemesini bekledi. ateşin yanında oturuyor.www. o sizinle görüşür. kendisini dinlerse. J . Merkez Komitesi Birinci Sekreteri kolhoz çobam Tanabay'ı tanıyor olamaz mı? Tanış olup birbirlerine saygı beslemiş olamazlar mıydı? Bu yeni yazıcıya da onun için böyle demişti zaten. . Tanabay yola koyuldu ve otobüs durağına doğru yürümeye başladı. kendisini bağışlamasını istedi. Kusura bakmayın. Eski sekreteri tanıyordum. Ona nefretle bakıyordu.Hayır. Caydar. Sen de yüreğimi kül ettin botam! Ciğerimi yoldun. kopuzuyla ünlü ve eşsiz avcı Karagül'ün pek acıklı yırını çalmaya devam ediyordu: Avcılar avcısı güçlü Karagül Al kanlar içinde yatıyor botam!.Eğer işiniz önemliyse yeni sekretere söyleyeyim. ikincisi yerde.cizgiliforum. duymadım. keçe evin içinde. Kamyonun üzerindeki adam: 127 . o büyük olayı izleyen günleri de hatırlıyordu. onunla özel bir konu-oa görüşecektim. son denemesiydi. Buna inanıyordu. kanattın botam! Yaradılanlan yok ettin botam. dedi Tanabay. ona her şeyi olduğu gibi anlatmak isElveda Gülsan/209 tiyordu. karanlığa gömülmüş sıradağların ardında yavaş yavaş yükselmeye başladı. İşte bu yerdeki genç adam bir ara başını çevirip ona baktı. Yuvarladığı fıçıyı durdurup. sağ olun. Eski sekreteri tanıdığından.. koytaşın üzerinde oturmuş. sağ olun. Ta eski çağlardan kalan bu Kırgız ağıdını dinledikçe içindeki sızı daha da arttı. Tanabay can çekişen atın başucunda. O yıl Bölge Merkezinde yapılan büyük genel kurul toplantısında konuşmasını dinlediği birinci sekreteri görmek. 23 Tan ağanyordu. onun da kendisini tanıyacağından hiç kuşkusu yoktu. kabul odasındaki yazıcı kadın. Soğuk bir adam değildi. Yalnızım.Hayır. kımıldamadan. Bu. bir kamyona boş bira fıçılarını yükleyen iki kişiye gözü takıldı. . Neslini kuruttun. O olaydan bir süre sonra Tanabay'ın Bölge Merkezine gidip geldiğinden kimsenin haberi yoktu. Tanabay ölen dostundan bir kere daha. 208/Elveda Gülsan Avcılığı sana öğrettim botam. bozlağı dinliyordu. tükettin botam! Bu eleme beni sen attın botam! Seni ellerimle öldürdüm botam. Kimseyi rahatsız etmek istemem. tuzağa düşürdü.com. Biri kamyonun üzerinde duruyor. belki bir yardımı olurdu. boş fıçıyı bir tahtanın üzerinde yuvarlayarak kamyona çıkarmaya çalışıyordu. Ay. kendimi soldurdum botam! Tanabay keçe çadırın dışında. Bu onun son başvurusu. Bürodan çıktı. Oradaki birahanenin önünden geçerken. ses çıkarmadan.Onun başka yere tayin edildiğini duymadınız mı? . Tanabay'ı görür görmez gözünü ondan çevireme-den bir an donakaldı. başkaları da ondan övgüyle söz etmişlerdi. dedi. Ama Tanabay onun başka bir merkeze atandığını ancak oraya varınca öğrendi. Bektay idi. Merhum Çora da.
nal izlerini bırakacağın toprak yok. Aklını başına toplayıp hatasını düzelteceğini umuyordu. en mutlu dönemi. Bir tulpar idin Gülsan. onunla vedalaşıyor. ateşin alevlerine kirpiklerini hiç indirmeden bakıyor. Daha başka ne yapsındı Tanabay? Yürüyüp gitmişti. uyuyor musun? Ne bekliyorsun? diye bağırdı ona. Bektay'ın sürüyü bırakıp gitmesinden sonra kolhoz onu mahkemeye vermiş. Onun. kimseyle konuşmak istemiyordu. Bektay onun inandığı dâvayı küçümsemekte haklı olacaktı. onu bağışlayacağını söylemek istiyordu. ama artık senin toynak seslerini duyamayacağım. yorga ile son konuşmasım yapıyor. Tanabay ona selam vermedi. Tanabay.Hey. Ama Bektay yaptık&rından pişmanlık duyacak bir adam değildi. Uyuşmuş ayaklan kurumuş bir ağaç gibi kaska-* ti olmuştu. helalleşiyordu: "Sen yılkının en iyisiydin. Ama o bir suçluluk duygusuna kapılmıştı.. Bektay cevap bile vermemişti. tyi bir insan olabilirdi. aralarında olup biteni unutacağını.cizgiliforum. Dönüp biraz konuşsam mı?" diye geçirdi aklından. kovulmak gibi bir felakete uğradığına göre. Bütün vücudunda hayat belirtileri yavaş yavaş azalıyordu. "Cezaevinden çıktıktan sonra bana uğra. Aklını başına toplar. bir eliyle fıçının aşağı yuvarlanmasını durdurmaya çalışırken.. ateşin yanında kiI Elveda Gülsarı/211 mıldamadan yatıyordu..www. doğru yola girerse. ısrarla bir şey söylemesini bekleyerek kendisine bakışı gözünden gitmiyordu. Bektay'a.. Demek bira 210/Elveda Gülsan işçiliğine yükseldin" diye düşündü. Bunu yüzüne vurabilirdi. Benim kanatlarım oldun Gülsan! Haya-jtımın en güzel günleri. canlı sesi çıkmaz orada. Bektay ise Tanabay'dan gözünü ayırmadan fıçıyı tutmaya çalışıyordu. Hep çekingen davranıyor. gözünün feri sönüyordu. Tanabay onun sürüyü bırakıp gittiğinden başka bir şey söylemedi. Sonra biraz adımlarını yavaşlatarak "Aslında iyi çocuktu. Senin ayak seslerin kulağımda en güzel bir ezgi gibi kalacak. O dünyada senin koşacağın yol yok. Fıçı aşağı doğru kayıyor. Oysa onun partiden çıkarılmış olmasını kimse yüzüne vurmuyor. Ama ben yaşadıkça sen hiç ölmeyeceksin Gülsan. seninle beraber gi-'İdecek. Ona bu fırsatı vermemek için geri dönmedi ve yoluna devam etti. onunla konuşulamazdı. Ot bitmez. Bektay'ı düşünmekten kendini alamıyordu.enginel elveda gülsarı . Ama içinden "Olacağı buydu işte. Ama Bektay onun partiden çıkarıldığını biliyorsa. Partiden çıkarıldıktan sonra da kendine güvenini yitirmişti. Kendisi partiden . Tanabay. Tanabay da tanık olarak dinlenmişti. onun yoluna giden bir kamyona binip oturdu." 128 . Göğsünden hınlülar geliyor. Bektay'a acımıştı. Seni hiç unutmayacağım Gülsan! Gözümün önünde sönüp gidiyorsun doğuştan tulpar Gülsan! Bir gün öbür dünyada karşılaşınz. yapabileceğin işler konusunda konuşuruz" demişti. kimse iğneleyici bir söz etmiyordu. Çünkü her zaman hatırlayacağım seni.com. 24 Yorga Gülsan başım yere koymuş. yazık oldu.
yaşlı karısı Caydar'la orada bir evde oturuyorlardı. can çekişmekte olan yorganın başında oturan Tanabay. Kızları büyümüş. ot biçmek. Tanabay o sırada Sarıgov1 vadisinde. nasıl da dalkavukluk ediyor! Böylesi bulunmaz doğrusu! Gelen ağam. iyi misiniz? Kolay gelsin! dedi yanıbaşında bir ses. Bir yerlerde görmüştü. Niç değişmemişti İbrahim. Kendini yaşlı görmesi. okula gitmiş. zamanın. özellikle de. kendisini unutmayıp peşinden gelen. sadece çekirgelerin cır-cırları duyuluyordu. Çayır sessizdi. kocamışlık çağına böylesine çabuk ulaştığına şaşıyor. kolhozun mallan1 Sangov: Bir Kırgız aşiretinin adı.Beni tanımadınız mı baba! diye gülümsedi. 212/Elveda Gülsan na bekçilik yapıyor. "Sonunda gelip bulduk sizi Taneke!" dedi İbrahim ağzı kulaklarına vararak. yaşlıların giydiği geniş pantolonun (şalvarın) üzerine sarkıtmıştı. Tanabay dere boyunda ot biçiyordu. geriye doğru uzanan bir sıra oluşturuyordu. Seni gidi iki yüzlü. kölesi olur. 129 . birçok şeye. kahve rengini almıştı.Hoşgeldiniz çocuklar. çile idi.com. sonunun çok yaklaştığına inanmasıydı. yorga Gülsan gibi hızlı koşarak. nasılsınız? diye Tanabay onların elini sıktı. 1 Gazik: Arazi arabası. ama insanı yaşlandıran yıllar değil. Belki Tanabay kendisini kocamış sayacak kadar yaşlı değildi. "Can çıkar huy çıkmaz. yalnız biraz göbek bağlamıştı. Belli bir tempo ile tırpan çalmak. Tam ot biçilecek güzel bir hava vardı. zevkli bir işti onun için.cizgiliforum. O gece." . Tırpanı her savuruşunda kesilen otlar çalgının ucunda toplanıyor. Dönüp bakınca İbrahim'i tanıdı. İbrahim'le gelen ve Tanabay'ın kolunu sıkıp bırakmayan genç adam: . partiden çıkanhşından yedi yıl sonra olmuştu. Bu olay. Yüzü güneşten yanmış. Elveda Gülsan/213 Tanabay dikkatle baktı. Bir yaz günüydü. Eskisi gibi tombul yanaklıydı. sonra evlenmişlerdi. evlenip ayrı bir aile olmuştu. Üzerindeki gömleği kollarından çıkarıp. bütün geçmişini düşünce süzgecinden geçirmekten kendini alamıyor.www. 'partiye geri dön' diyen adamın davetini kabul etmekte bunca vakit yitirdiğine pişman oluyordu. O bu işe daldığı sırada. kendisinin de yaşlandığına üzülüyordu. Tanabay İbrahim'in kurnazlığını içinden takdir ederek "Seni kurnaz tilki seni!" diye geçirdi aklından. göz açıp kapayıncaya kadar akıp gittiğini düşünüyor. hep dört ayağının üzerine düşer.Selam Taneke! Nasılsınız.enginel elveda gülsarı Tanabay atına bunlan söylerken. kuvvetli görünüyordu. . Oğlu da Teknik Okulu bitirdikten sonra ilçe merkezinde bir işe girmiş. "Parti İlçe Merkezi birinci sekreteri sizi görmek için bizzat geldi!". âmiri kim olursa o da onun kulu. giden paşam! der. hiç yabancı gelmiyordu. Bu yiğit delikanlı "tepse temir üzgendey"1 güçlü. yakınında bir gazikin1 durduğunu ve içinden iki adamın indiğini farketmedi... "Gözüm ısırıyor" diye düşündü ama kim olduğunu çıkaramıyordu.
Biliyorum gözüm.. Yeni bir kora yapmışlar.Benim buraya ne amaçla geldiğimi herhalde anlamışsınızdır Taneke. diye tırpanı eline aldı. . Kerimbekov idi: Tanabay'ın partiden çıkarıldığı o toplanüda. * Tanabay şaşırıp kalmış. donup kalmıştı yüreğinde. Daha yapılacak çok şey var. diye İbrahim onun adını söylemek isterken Tanabay onu durdurdu: M . Güç olacağına geç olsun daha iyi.enginel elveda gülsarı Gülen gözleri güven veriyordu. otlan biçedu-run" dedi. yüzü nurluydu..www. Seni gördüğüme ben de çok sevindim. Düşümde görsem inanmazdım. dur da kendim bulayım! dedi. çok zor günler geçirdiğim Beş Ağaç vadisine gitmiştim. "Herhalde şehirli" diye düşündü. daha da düzelecek. partiye yeniden katılın. Görüyorum ki gücünüz kuvvetiniz yerinde. Beş-yüz baş hayvanı rahatça alacak kadar geniş.Nasıl tanımazsınız. Bazen gözüme inanamıyorum. vaktiyle çobanlık yaptığım.com. ısrarla savunan komsomol sekreteri Kerimbekov! . sizinle biraz konuşalım Taneke. Kendi kolhozumuzdaki değişme ve gelişmeleri görüyorum. Ne zaman gitsem yeni bir ev yapıldığını görüyorum. Hem sevinmiş. başında hasır şapka vardı. Birçok şey düzene girdi. .Madem ki tanıdınız. Ve. . sevincini belli eden bir gülümseme ile: "Tanıdım balam. 214/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/215 sunuz. Gün geçtikçe daha da iyiye gidiyor gibi. onu mertçe. O derin acıyı söküp atamamıştı yüreğinden. Başka sürülerin durumu da böyle. biliyorum. Çok iyi olmuş. . esen misin yiğidim?" Böylece tanıdığı genç adam.cizgiliforum. hem eski günleri. Geçen gün kurul toplantısında bu konuyu konuştuk. İbrahim'e dönerek: "Siz de tırpanı alın. o yaltak adam. Sizin durumunuzu yeniden ele alalım. .Doğru Taneke.. Çok doğru söylüyorsun. at korası da var. Çoban için de güzel bir ev yapmışlar. Hem de ne güzel yapmışlar. Onlan da yapmaya çalışacağız. Şimdi sizi görmeye gelişimin asıl sebebini anlatayım: Gelin.Bizim de amacımız bu.. Taneke. göze girmek için hemen kollarını sıvadı: . O aşağılanma bir kan pıhtısı olmuş. Geçenlerde. hemen konuya geçmeliyim. bu yoldaş. Sizi böyle gördüğüme sevindim. Evin yanında anban. seve seve. Çayır biçtiğinize göre sağlığınız iyi çok şükür.Can kulağımla dinliyorum balam. . Biliyor1 Tepse temir üzgendey: Tepecek olsa demiri bükecek kadar güçlü. çok şey değişti artık. o korkunç olayı hatırlayarak içi sızlamıştı. Üzerinde kurşunî renkte güzel bir elbise. Dilerim bu iyi gelişme devam etsin. Doğrusu kıskandım onlan. Çatısı çinko ile örtülmüş. O yarayı deşmek istemiyordu. İbrahim. tanıdım! Seni nasıl unuturum? Aman mısın. Gelin şöyle biraz yürüyelim. Köyde de değişiklikler var.Dur.Tabii yoldaş Kerimbekov.. Tanabay ve Kerimbekov çayın geçip dere kıyısında bir yere oturdular. ağzını açamıyordu. 130 .
" Aradan bir yıl daha geçtikten sonra Tanabay Gülsa-n'yı bir arabaya koşulmuş olarak gördü. nasıl istersem öyle sürerim. dur. Fırlayıp gi-. o toz bulutu upuzun ve göğe doğru yükselen bir kuyruk gibi hep geride kalırdı. Ağırlaşmıştı. toz bulutunun içinde bir görünüp bir kaybolarak. Gülsarı'nın üzerindeki adam kendisi gibi mi düşünecekti 216/Elveda Gülsan bakalım? Ya ona: "Sana ne. Görür görmez de anlamıştı onun Gülsan olduğunu. Tanabay bağırmaktan kendini alamadı: "Hey. Gülsan'nın nasıl güçlükle koştuğunu düşündü: Toz bulutunun içinde kaldığı için soluğu kesiliyor. Atın şaşkın gözlerini o toz bulutundan kurtulmak için bütün gücüyle nasıl ileri atıldığım ve yine de kurtulamadığını görür gibiydi. toz her ya-' nını sanyor ve Gülsan kendi kaldırdığı toz bulutu içinde kalıyordu. Atına binip yola koyuldu.. Bu arada vakit geçip gidiyordu.. dedi. Benim devrim geçti artık. Ta-nabay durduğu yerde onları uzaktan bir süre seyretti. Oysa şimdi Gülsan kendi kaldırdığı bulutu geçemiyor. Sonumuza varan yol. gitmek zor geliyordu. Merkeze inmek için yola koyulduğu o gün. evimize varan yoldan daha kısa artık. sen de kötülemişsin!" diye geçirdi aklından. Adamın önünü kesmek için atım dörtnala kaldırdı. ne cevap verecekti. Gülsa-n'mn ardındaki o toz bulutu hiçbir zaman ona yetişemezdi. bunak moruk!" derse. Sonra da atının başım çevirip geri döndü. Anlı şanlı yorgayı. Tanabay. Bundan sonra partiye ne yararım olur? Ne hizmetim olabilir. tozdan kurtulmak isteyen binici de onu durmadan kırbaçlıyor olmalıydı. düzensiz bir koşuyla ondan uzaklaşıyordu. Tanabay "bugün giderim. benim gibi bir ihtiyarı unutmadığın için çok teşekkür ederim. Sakın bana gücenme. Artık kime ne yararımız olur? Bende güç kalmadı. Yorga bir kuş gibi uçup giderken. yann giderim" diye ilçe merkezine gidip başvurmayı erteledi durdu.cizgiliforum.www. öyle zorlama Gülsan'yı!" dedi. Yazın o kurak bozkırda. Merkeze giderken yan yoldan dönüşünün ahmaklıktan başka bir şey olmadığını biliyordu. Gülsan'nın koşup gittiği yolda. sonunda 131 . Bu arada Gülsan. beyaz bir toz bulutu yükseliyordu. İçi yandı. îşe yaramazın biri olup kaldım evladım.Çok sağ ol iki gözüm. decek kadar dinç değildi artık.com. Tanabay onu uzaktan seyrederken içinden bir şeyler koptu. Demek o da yaşlanmış. Biraz durduktan sonra aklından geçenleri olduğu gibi söyledi: "Gördüğün gibi artık ihtiyar oldum. İkimiz de kocadık. olur mu?" Böylece o gün için ayrıldılar. hızı azalmıştı. Ama yolun yansına gelince atının başını çevirdi ve geri döndü. Gülsan'nın sırtındaki adamın onun sesini duyamayacağını bilse de.enginel elveda gülsarı . "Bunadım galiba" diyordu kendi kendine. Neden öyle yapmıştı. biraz düşünmeme fırsat ver. "Ah Gülsan. "Bizim devrimiz geçmiş Gülsarı.. Ama ona yetişmeden dizgini çekip durdurdu atını. bir yorganın toz kaldırarak koştuğunu görmüştü. sen-ne karışı yorsun. O günlerde Gülsan'yı çok az görüyordu. ¦* Bir gün gerçekten gitmeye karar verdi. Biliyordu ama yine de kalkıp gidemiyordu.
övünçle bağınyordu: . geç de ben de göreyim! diye Tanabay çocuğu yüreklendirdi. Dediğini yaptırmak. Tanabay. yırtık fanileli. Oğullan pısırıktı. Tanabay onu dereden çıkardı. ilçedeki oğlunun evine bir kutlama için gitmişti.www. Fakat yorga dikçe olan karşı kıyıya geçerken çocuk atın sırtından kaydı.Ömrünü çobanlık. ukalanın. Tanabay'ı son kez Aleksandrovka yokuşundan buraya kadar getirmişti. Atın da. üste çıkmak için ağzına geleni söylemekten. "Ayaklan sızlıyor. Onu öyle görmektense görmemek daha iyiydi. kınk-dökük bir arabayı çektiğini görmek. Caydar hasta olduğunu söyleyerek gelmemişti. Ve işte şimdi yorga. beslemiş. cump! diye suya gömülüverdi. Tanabay'a dayanılmaz geldi ve hemen başını başka tarafa çevirdi. Ata binmiş olmaktan gururlanıyor. yedi yaşlarında bir çocuk vardı. boynuna eski bir hamut geçirilmiş. Gelinini sevmiyordu Caydar. Onun için ona yavaş.cizgiliforum. uysal bir at vermişlerdi. Gülsan dereden çıkıp yolda durmuş. gerçekten hasta" diye düşündü Tanabay.Hadi. Demek. Üzerinde kısa pantolunlu. 1 Capayev: Ünlü bir süvari kumandanı Elveda Gülsan/217 . çıplak topuklarını mahmuzlar gibi hayvamn karnına vuruyor. ayağa kaldırmıştı.com. dedi. bir çuval patates ve Caydar'ın pişirip hazırladığı bazı yiyecekler ve öte-beri götürmüştü onlara. bak ben Capayev 'oldum. Tanabay çok iyi biliyordu onun niçin gelmediğim. bir daha düşme. Şimdi dereyi geçeceğim! .enginel elveda gülsarı bacaklarının koşma gücü bitip. Sonra çocuğu kaldınp yine atın sırtına oturttu: . Evlendiği orak ağızlı gelin ise.Dede. hadi. • Çocuk ata belki ilk kez biniyordu.Hadi git bakalım. bir o ayağım kaldırarak bekliyordu. Daha sonra Tanabay Gülsan'yı bir daha gördü. Doğum arma-ğını olarak kestiği bir koyunun etini. Ama bu konuda ağzını açıp oğluna tek kelime söylemez. Tanabay onu iyice bakmış. o ne isterse o olurdu. atın yamna götürdü. anlı şanlı yanş atı Gülsan bu hallere düşmüştü! Çocuk kıvançla. dırdırcının tekiydi. Gelin bundan da kaynatasını sorumlu tutuyordu: . bir bu ayağını. yılkıcılıkla geçirecek olduktan sonra parti üyesi olmanın ne yararı var? Seni partiden de 218/ElvedaGülsarı 132 . yürütüyordu. Tanabay'ın gelini de onlardan biriydi işte. Ve şimdi Gülsan o yolun kıyısında can çekişiyordu. Kocasına ne isterse yaptırır. Çocuk dizgini sallayarak atı dereye sürdü. Oğlunun terfi etmesine de onun bu tıyneti engel olmuştu. karşısındakini aşağılamaktan çekinmeyenler vardır. İkinci torunu dünyaya gelmişti çünkü. Onun geleceği yere başka birini atamışlardı. Tanabay'ın da kaderiymiş: Gülsan en sonunda yine Tanabay'ın eline düştü. belli etmemeye çalışırdı.Anneee! diye bağırdı korkan çocuk.
"İyi kadın kStü erkeği zor (güçlü) kılar. . kara yolda iz bırakamayacaklardı. Evet. '. geleceğine pişman olmuştu. dağı aşa aşa yürüyordu. Gitmeliydi. oğlunu karısının önünde küçük düşürmekten çekindiği için bunu da söyleyemedi. onun Gülsarı olduğuna inanamadı: Zavallı hayvan ne kadar da zayıfü! Can çekişirken son bir çırpınışla kafasını geriye atmış. Tanabay son bir kez. arlanması utanması yok.com. çok mu gereklisin partiye? Ne zaman gelecek acaba diye gözlerini dört açıp seni mi bekliyorlar? Senin gibi bir ihtiyar olmadan işlerini yapamazlar mı sanıyorsun! diye bar bar bağırdı gelin.enginel elveda gülsarı kovdular işte. Böylesine yakınıydı. yararlı. baktı da. Dört ayağı dört yana açılmış. demişti çekine çekine. kötü kadın iyi erkeği hor kılar" demiş atalarımız" diyecekti ama. Yine acı düşüncelere daldı. Yorga atın J gocuğa ihtiyacı yoktu artık. gocuğunu omuzuna atmış yaşlı Tanabay öylece duruyordu. yan yatıyordu..' Tanrı'nın yılkısına katılmıştı. saygısı yok.. Kendisinden başka kimseyi düşünmez. İnsan kendi kolunu koparıp atabilir miydi? Hiç sesini çıkarmadı. Artık ayrılık zamanı gelmişti. Bir yabancı." Elveda Gülsan/219 25 Tan ağardı. Tanabay ölen ata baktı. Taşlara basa basa. sönmüş ateşin dumanı belli belirsiz tütüyordu.. tartışmadı. Aklı başında bir kadınla evlenmediği için işinde yükselemedi" diyemedi. Sönmüş ateşin başında saçları ağarmış. Gelinini susturmak. Çatlamış toynaklarında yıpranıp incelmiş nallan görünüyordu. istiyorlar. uçsuz bucaksız bozkırın üzerinden karanlık kalktı. onun kendisinde iş yok.Yaa.cizgiliforum. kötü de olsa. gözlerini kapadı. Son bir kez atın başlığını çıkardı ve ardına dönüp bakmadan yürüdü gitti. Hayvanın buz gibi olmuş göz kapaklarını parmaklarıyla indirdi. Artık bu asil toynaklar yere basamayacak. Ateşin başında oturan Tanabay bunları da hatırlıyor. Ama hiç de senin söylediğin gibi değil albastı! Beni yararlı görüyorlar. ben de partiye yeniden girmek için başvurayım bari. ben yararlıyım. albastı kadın! Senin gibi albastılar nereden çıkarlar bilmem ki? Kimseye sevgisi. Gülsan öbür dünyaya göçmüş. İhtiyarlık gelip çatmıştı. Tanabay geldiğine. Tanabay bu sözlerin altında kalır mıydı hiç? Ama. sakinleştirmek için: . Bu yüzden çocuğun yükselemiyor.www. gözünün önüne getiriyor ve kendi kendine mırıldanıyordu: "Ahmak. "Kocanın yükselmesine engel olan ben değilim. kaskatı olup kalmıştı. iyi de olsa.Madem ki böyle. geç de olsa yola koyulmuştu. Sanki karşısında konuşan gelini değil de bir yabancıydı. öz oğlunun karısıydı. Başında başlığının deri izleri vardı. Herkesi de kendisi gibi sanır. Tanabay işte bu yüzden o geceyi onların evinde geçirmek istememiş.. Yüz yıl çalışsa bundan başka bir şey olamayacak! Sizin umurunuzda mı? Dağda oturuyorsunuz Biz de senin yüzünden sıkıntı çekiyoruz!. Çay kıyısında. Dağlar göründü. atın üzerine eğildi. bir başkası olsaydı. artık sona varan yol eve 133 .
. Düşünüyorum da.. Güzel kokulu. Tanabay Bakasov'u çok iyi tanırsın. bozlaya bozlaya.Ana deve.. Neredesin kara gözlü botam? Ses ver bana! Dolup taşan memelerinden süt akıyor. Gülsan'm. Bunlar. Aleksandrovka yokuşunda öldü. Kart bir koyunun ömrü ne kadarsa benim de o kadar ömrüm kaldı. yüzünü silmiyordu. benim rulpanm. Arkadaşlanna yetişmek için acele ediyordu. Çora'nın oğlu Samansur. Ömrümün sonunda armandaşlarımdan (ülkücü arkadaşlarımdan) ayrı kalmak istemiyorum. doğuştan taypalma Gülsarı için dökülen yaşlardı. Gözyaşlan daha çok akmaya başladı. Gözlerinden akan yaşlar. Ona derim ki: Yorga 220/Elveda Gülsan Gülsan'yı hatırhyor musun? Hatırlarsın elbet. bütün geçmişimi düşündüm. ananın sütü. bir gün. Bütün gece. doğuştan tulpar. düzü-yokuşu aşarak yürüyordu. sürüden ayrılmıştı. Yürürken o eski." diye düşünüyordu. kendi parti kartım parti komitesine benim teslim etmemi istemesinin bir sebebi vardı. Bir yuvadan uçup gideceğim zaman. kanat çırparken ölmek istiyorum. benim partiye yeniden girmeme yardımcı olmam istiyorum. yüzünü. sen beni. İki gözüm Samansur. Her şeyi gözümün önüne getirdim. tek başına dağların eteklerine doğru uçan yabankazına. dün gece ilçeden dönerken.enginel elveda gülsarı varan yoldan kısaydı: "Gökyüzünde sıra sıra uçuşan kazların kanat çırpınışına kendi kanatlarının gücü yetmediği için geride kalıp tek başına donarak ölen kaz gibi ölmek istemiyorum. Çok yaşamam artık. Bütün gece onun başı ucunda oturdum.www. uzun uzun baktı. işte benim armanım bu. Beni yola çıkarıp uğurlamışün. baban Çora'nın. onun gibi. yitirdiği yavrusunu günlerden beri arıyordu: Neredesin kara gözlü güzel botam? Memelerinden güzel kokulu ak süt akıyor... tıpkı yorga Gülsan gibi.Uç yabankazı uç! Kanatlann yorulmadan arkadaşlanna yetiş! diye derin bir iç çekti. yeni sabaha.. SON 134 ." Atın başlığım omuzuna almış. .com. Yabankazı yolunu şaşırmış. İşte o at.cizgiliforum. Yaşlı gözlerle. Babanın parti üye kartını teslim etmek için ilçe merkezine gittiğimde ben o yorgaya binmiştim. bir yol üstünde ben de öleceğim. Gözünü. o yuvayı benimle paylaşanlar üzerimde cıvıl cıvıl uçuşsunlar. yanık ağıdın ezgisi geldi kulaklarına: Elveda Gülsan/221 . sakalım ıpıslak etmişti..Elveda Gülsan! Elveda! dedi.. Sonra: . 'Yamansız yahşi olmaz' derler ya. "Samansur'a bir mektup yazarım..
135 . onun gençliğinde yürekten bağlandığı bir siyasî rejimin.. Bir şey daha var: Tanabay'ın o çok özverili ama çileli hayatını okurken. romanın ana konusu gibi görünür. bugünkü dağılma ya da çöküşün kaçınılmazlığını da görüyoruz bu çok duygulandıran ve düşündüren romanda. sevinç ve açılarıyla. Cins ve ünlü bir yorga olan Gülsarı adındaki atın doğumundan. yüreği üzüntülerle dolu olarak geçirdiği bir kaç saatlik süre içinde kendisiyle. gençliğini ve yaşlılığını. Bunu. 0 kendini devrime.elveda gülsarı Aytmatov'un yayınladığımız diğer eserleri: Dişi Kurdun Rüyaları (roman) Cemile-Sultanmurat (hikâyeler) Yıldırım Sesli Manasçı-Yüzyüze-Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (hikâyeler) Beyaz Gemi (hikâye) Gün Olur Asra Bedel (roman) Cengiz Han'a Küsen Bulut (roman) • Kızıl Elma-OğuUa Buluşma-Beyaz Yağmur Asker Çocuğu-Deve Gözü (hikâyeler) Elveda Gülsan (roman) elveda gulsarı Elveda Güisan. can çekiştiğini. o birkaç saatlik süre içinde kendi çocukluğunu. kendine özgü anlatım hiçimi ve gücü ile. daha az çalkantılı. Ama.Kazak Türklerinin töresini ve folklorunu da pek canlı olarak gözler önüne seriyor. Bu kadar değil. komünizmin. Kırgız . Kırgız . Tanabay'ın..Kazak ellerinin doğasını. can çekişen sevgili atının başında. çarpıcı örneklerle eleştiri. daha az çileli geçmemiştir. Aytmatov. Aşk ve heyecan. mutlu yarınlara adamış. atın sahibi Tanabay'ın ve Tanabay gibi devrime inanmış Kırgız gençlerinin hayatı. geçmişiyle hesaplaşmasından anlıyoruz. Fanabay. yaşlanarak ölümüne kadar geçen fırtınalı hayat macerası. sevap ve günahlarıyla yeniden yaşıyormuş gibi hayalinde canlandırır. ünlü yazar Cengiz Âytmatov'un en güzel romanlarından biridir. yazarın bu eserinde de yoğun olarak vardır. ama siyasî rejim onun ömrünü mutsuzluklar ve sıkıntılar içinde geçirmesine sebep olmuştur. umut ve umutsuzluklarda. okur için derin edebî haz.