2. Dünya Savaşı sırasında Hollanda Fahri Konsolosu olarak Litvanya’da bulunan Jan Zwartendjik’in Yahudileri Nazilerden kurtardığı için cezalandırıldığı ortaya çıktı.
Jan Brokken tarafından Flamanca kaleme alınan ‘Dürüst Adam’ adlı biyografik araştırma Zwartendjik’in verdiği vize sayesinde 2000 Yahudi’nin Alman işgalinden nasıl kaçtığını, ancak bu hareketinden dolayı Hollandalı diplomatın üstleri tarafından cezalandırıldığını anlatıyor.
2000 Yahudi başta Japon İmparatorluğu temsilcisi Sugihara tarafından verilen transit vizesi sayesinde Sovyetler Birliği sınırlarından girmiş, ardından Karayip Adalarından Curacao’ya geçmişti. Ancak Zwartendjik’in Hollanda vizesi olmasaydı 2000 Yahudi asla Hollanda’nın kontrolünde olan adalara girmeyi başaramayacaktı.
Her iki diplomat da bu insani hareketi üstlerinden izin almadan gerçekleştirmiş, hayatlarını riske atmıştı. Üstelik Zwartendjik, ailesi Alman işgali altında yaşamasına rağmen vizeyi vermekten çekinmemişti.
Zamanında Hollandalı diplomata Curaco’nun Meleği takma adının verilmesine yol açan olay savaştan sonra ortaya çıkınca, Zwartendjik, Hollanda Dışişleri Müsteşarı Joseph Luns tarafından, kraliyet rütbe ve nişanlarından azledilerek cezalandırılmıştı. Luns daha sonra NATO Genel Sekreteri olarak görev yapacaktı.
Hollanda hükümeti nezdinde girişim başlatan Avukat Sjoerd Sjoerdsma, 1976 yılında hayata veda eden Zwartendjik’den resmen özür dileyen bir mektubun ailesine verilmesini, azledilen sıfatların geri verilmesini ve diplomatın insani hareketinin tanınmasını talep ediyor.
Zwartendjik 1999 yılında İsrail’in Yad Vaşem Holokost Müzesi tarafından Dürüst Adam madalyası ile onurlandırılmıştı.
Kaynak: Şalom