OSTEOARTRİT
- Eklemlerin en sık görülen kronik durumudur.
- OA herhangi bir eklemi etkileyebilir, ancak en sık dizlerde, kalçalarda, alt sırt ve boyunda, parmakların küçük eklemlerinde ve başparmağın tabanlarında ve ayak başparmağında görülür.
- Normal eklemlerde hiyalin kıkırdak her kemiğin ucunu kaplar. Hiyalin kıkırdak, eklem hareketi için pürüzsüz, kaygan bir yüzey sağlar ve kemikler arasında bir yastık görevi görür
- OA’da kıkırdak parçalanır, ağrıya, şişmeye ve eklemi hareket ettirmede sorunlara neden olur. OA zamanla kötüleştikçe, kemikler parçalanabilir ve ‘spur’ adı verilen lezyonlar geliştirebilir.
OA’nın son aşamalarında, kıkırdak yıpranır ve kemik kemiğe sürtünerek eklem hasarına ve daha fazla ağrıya neden olur.
NEDENLERİ
Birincil Osteoartrit
Eklemin doğal yaşlanmasının sonucudur. Yaşlanma ile kıkırdağın su içeriği azalır. Bu nedenle 55-60 yaşları arasındaki kişilerde görülmeye başlar.
İkincil Osteoartrit
Başka bir hastalık veya durumdan kaynaklanır
Obezite
Tekrarlanan travma
Eklem yapılarına ameliyat sonucu
Doğuştan anormallikler
Gut
Şeker hastalığı
Diğer hormon bozuklukları
SEMPTOMLAR
Osteoartrit semptomları genellikle yavaş gelişir ve zamanla kötüleşir.
Ağrı: Etkilenen eklemler hareket sırasında veya sonrasında acıtabilir.
Sertlik: Eklem sertliği en çok uyandıktan sonra veya hareketsiz kaldıktan sonra fark edilebilir.
Hassasiyet: Ekleminiz, üzerine veya yakınına hafif bir baskı uyguladığınızda hassasiyet hissedebilirsiniz.
Esneklik kaybı: Ekleminizi tam hareket açıklığı boyunca hareket ettiremeyebilirsiniz.
Çıtırtı hissi: Eklemi kullandığınızda kemik kemiğe sürttüğünden dolayı çatırtı duyabilirsiniz.
Kemik çıkıntıları: Sert yumrular gibi hisseden bu ekstra kemik parçaları, etkilenen eklem çevresinde oluşabilir.
Şişme: Bu, eklem çevresindeki yumuşak doku iltihabından kaynaklanıyor olabilir.
RİSK FAKTÖRLERİ
Yaş: Osteoartrit riski yaşla birlikte artar.
Cinsiyet: Kadınların osteoartrit geliştirme olasılığı daha yüksektir, ancak nedeni açık değildir.
Obezite: Ekstra vücut ağırlığı taşımak, osteoartrite çeşitli şekillerde katkıda bulunur ve ne kadar ağır olursanız, riskiniz o kadar artar. Artan ağırlık, kalçalarınız ve dizleriniz gibi ağırlık taşıyan eklemlere stres ekler. Ayrıca yağ dokusu, eklemlerinizin içinde ve çevresinde zararlı iltihaplanmalara neden olabilecek proteinler üretir.
Eklem Yaralanmaları: Spor yaparken veya bir kaza sonucu meydana gelenler gibi yaralanmalar, osteoartrit riskini artırabilir.
Eklemde Tekrarlanan Stres: İşiniz veya oynadığınız bir spor, bir eklem üzerinde tekrarlayan bir stres yaratırsa, o eklemde sonunda osteoartrit gelişebilir.
Bazı Metabolik Hastalıklar: Bunlar, diyabet ve vücudunuzda çok fazla demir bulunan bir durumu (hemokromatoz) içerir.
Ayrıca D vitamini eksikliği de osteoartrit gelişimine katkı sağlamaktadır.
TEDAVİ VE ÖNLEMLER
Yaşam tarzı değişiklikleri ve hareket modifikasyonları (kilo kaybı ve egzersiz gibi) ve tedavinin temelini oluşturur.
- Diz ve kalça osteoartriti olanlarda orta derecede egzersiz ağrı ve fonksiyon açısından faydalı olabilir. Bu egzersizler haftada en az üç kez fizyoterapist gözetimi ile yapılmalıdır.
- Vücudunun alt yarısında artriti olan bireylerde pozisyon duyusu, denge ve güç bozukluklarını ele almak için yürüme ve denge eğitimi önerilebilir çünkü bunlar yaşlı bireylerde daha yüksek düşme oranına katkıda bulunabilir.
- El osteoartriti olan kişiler için egzersizler, el işlevini iyileştirmek, ağrıyı azaltmak ve parmak eklem sertliğini hafifletmek için faydalar sağlar.
- Ağrı yönetimi için fizyoterapistinizin uygulayacağı , sertliği gidermek için sıcak veya soğuk , kas spazmlarını ve ağrıyı hafifletebilir. Ayrıca bir başka öneri olarak TENS uygulamsı yapılabilabiliyor
- Kalça ve diz osteoartriti olan kişilerde suda egzersiz, ağrı ve sakatlığı azaltabilir ayrıca kısa vadede yaşam kalitesini artırabilir.
- aerobik ve yürüme gibi terapötik egzersiz programları, diz osteoartriti olan kişiler için program bittikten sonra 6 aya kadar ağrıyı azaltır ve fiziksel işlevi iyileştirir.