Tortul taşlar (kayaçlar) nelerdir, nasıl meydana gelmişlerdir? Tortul kayaçların özellikleri, yapısı ve oluşumu hakkında bilgi.
Tortul Kayaçlar Nasıl Oluşur?
Tortul Kayaçlar; Göl ve deniz diplerinde ya da çukur yerlerde meydana gelen çökelmelerle oluşmuş kayaçlara tortul kayaçlar denir. Tortul kayaçlar, Yer’in yüzeyinde yaygın olarak bulunurlar. Tortul kayaçların en önemli özelliği, tabakalar halinde oluşmalarıdır. Bunlar da oluşumlarına göre
• mekânik tortullar,
• kimyasal tortullar,
• organik tortullar
olmak üzere üçe ayrılır.
a. Mekânik Tortullar
Akarsular, rüzgârlar ve buzulların kopardıkları parçaların çökelip birikmesi ile oluşmuşlardır. Konglomeralar, kum taşları, kil taşları, mil taşları, buzul taşları bu yolla oluşmuştur. Mekânik tortulaşma ile oluşmuş kayaçlarda genellikle fosiller bulunur.
b. Kimyasal Tortullar
Minerallerin ve tuzların suda erimesi ve çökelmesi sonucu oluşurlar. Bu yolla kayatuzu, jips (alçıtaşı), dikit ve sarkıtlar, travertenler (Pamukkale’de olduğu gibi) oluşur.
c. Organik Tortullar
Hayvanların iskelet ve kabukları ile bitki kalıntılarından oluşmuşlardır. Canlıların iskelet ve kabuklarının üst üste birikmesi ve katılaşmasıyla oluşan bu tortulların başlıcaları mercan kalkeri, tebeşir, turba ve kömürdür. Doğal gaz ve petrol yatakları da organik tortulaşma sonucu oluşmuştur.