Giovanni Domenico Cassini kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1625-1712) İtalyan asıllı Fransız astronom. Satürn’ün iki uydusunu keşfetmiş ve Paris Gözlemevi’ni kurmuştur. 8 Haziran 1625’te, İtalya’nın Akdeniz kıyısındaki Perinaldo kasabasında doğdu. 14 Eylül 1712’de Paris’te öldü. Soylu bir ailenin çocuğuydu. Cenovalı Cizvitler’in eğitiminde yetişti ve önceleri edebiyatla ilgilenerek Latince şiirler yazdı. O yıllarda okuduğu astroloji kitapları ilgisini bu alana çekince, çalışmalarını astroloji ve astronomi üzerinde yoğunlaştırarak kısa sürede büyük ün kazandı ve 1650’de, henüz 25 yaşındayken Bologna Üniversitesi’nde profesörlüğe getirili. Ailenin ilk astronomu olduğu için Cassini I diye adlandırılır. 1669 yılı başlarında Fransız devlet adamı Jean Baptiste Colbert’in çağrısı üzerine Fransa’ ya giden Cassini, aynı yıl Fransız Bilimler Akademisi’ne üye oldu. Jean-Dominique Cassini adıyla tanındığı bu ülkede 1671’de Paris Gözlemevi’ni kurdu ve ilk müdürü oldu.
Giovanni Domenico Cassini I, 1652’de gözlemlediği bir kuyrukluyıldızın hareketinin düzenli olmasını, bu hareketin belli yasalara bağlı olduğunu öne sürerek açıkladı. Ayrıca o güne dek astronominin çözümsüz sayılan önemli problemlerinden birini, bir gezegenin yer öte noktası ile dışmerkezliği arasındaki geometrik bağıntıyı çözdü. 1653’te de, Bologna’daki San Petronio Kilisesi’nin bahçesindeki meridyen çizgisini düzeltmek amacıyla, 27 m yüksekliğindeki |düşey bir sütundan oluşan bir “gnomon” dikerek bu aletle tutulma dairesinin eğimi, Güneş yörüngesinin dışmerkezliği gibi bazı parametrelerin değerlerim yeniden hesaplamak için birçok gözlem yaptı.
1665’te Jüpiter’in lekelerini ve uydularını gözlemleyen Giovanni Domenico Cassini, bu uyduların hareketini açıkladı ve gezegenin ekseni çevresindeki dönme süresini 9 saat 58 dakika olarak hesapladı. Ayrıca Venüs ve Mars gezegenlerinin eksenleri çevresindeki dönme süreleriyle ilgilenerek Mars için bu süreyi 24 saat 40 dakika olarak saptadı.
Paris Gözlemevi’nde de Güneş lekelerini gözlemleyen ve Güneş’in dönme süresinin daha önce hesaplandığı gibi bir ay değil 27 gün olduğunu belirleyen Cassini I, Satürn’ün iki uydusunu keşfetti ve gezegenin çevresindeki halkanın gerçekte birçok halkadan oluştuğunu açıkladı. Aynı gözlemevinde, Jüpiter uydularının tutulmaları üzerinde Roemer ile birlikte yaptıkları gözlemler, Roemer’in ışık hızını hesaplamasına yardımcı oldu.
Astronomi dışında geodeziyle de ilgilenen Cassini I’in hazırladığı gökcismi tabloları, III. Ahmed zamanında Paris’e elçi olarak gönderilen Yirmisekiz Mehmed Çelebi aracılığıyla istanbul’a getirilmiş, bu el yazması zicler III. Mustafa tarafından 1772’de Tuhfe-i Behic-i Rasini Terceme-i Zic-i Kasini adıyla Türkçe’ye çevrilmiştir. Cassini ailesi, Cassini I’den başlayarak dört kuşak boyunca Paris Gözlemevi müdürlüğünü babadan oğula devrederek sürdürmüştür.
Giovanni Domenico Eserleri:
- Opera Astronomıca, 1666, (“Astronomi Çalışmaları”);
- Ephemerıdes Bononıenses medice-orem sıderum, 1668, (“Bologna Gökgünlükleri”).
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 23. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983