Taraflar birbirlerini Nova Kakhovka barajına stratejik bir saldırı düzenlemekle suçlayarak insani, çevresel ve nükleer felaketlere ilişkin korkuları artırıyor.
Herson bölgesindeki Nova Kakhovka barajındaki grev, Ukrayna’nın topraklarını geri almak için planlı bir karşı saldırı başlatmasından günler sonra geldi.
Barajın etkisi, şu anda 16. ayına giren Rusya-Ukrayna savaşında yeni bir insani ve çevresel felakete neden olmuş olabilir, ancak nükleer felaket korkularını da beraberinde getirdi.
Beş soruda Nova Kakhkovka Barajı hakkında bilinenler:
1- Nova Kakhovka barajı nerede?
Nova Kakhovka Barajı, Rus ve Ukrayna güçlerini ayıran ve içme suyu ve elektrik üretimi açısından büyük önem taşıyan Dinyeper Nehri üzerinde inşa edilen altı barajdan biridir.
Herson şehrinin yaklaşık 30 kilometre doğusunda ve Zaporijya nükleer santralinin yaklaşık 150 kilometre güneyinde yer alan baraj, halen Rus kontrolünde.
30 metre yüksekliğinde ve yüzlerce metre genişliğindeki baraj, Sovyetler Birliği tarafından 1956 yılında Kakhovka hidroelektrik santrali ile birlikte inşa edildi.
2- Baraj neden önemlidir?
Yaklaşık 18 kilometreküp su taşıma kapasitesine sahip olan baraj, Zaporijya Nükleer Santrali’nin soğutma sistemlerini de besliyor.
Ukrayna’nın güneyindeki tarım arazilerini sulamak için kullanılan kanalları besleyen baraj suları, güneydeki Kırım Yarımadası’nın da en önemli su kaynağını oluşturuyor.
Barajın çökmesi sonucunda Nova Kakhokva kasabası sular altında kaldı. Sel tehlikesi nedeniyle bölgeden 15 binden fazla kişi tahliye ediliyor.
3- Barajın su basması Ukrayna karşı saldırılarını nasıl etkileyecek?
Savaşan taraflar barajı vurdukları için birbirlerini suçluyorlar. Moskova, Kiev’in barajı sabote ettiğini iddia ederken, Kiev Moskova’yı “savaş suçu işlemekle” suçladı ve barajın çökmesinin binlerce sivilin hayatını riske attığını söyledi.
Barajın taşan sularının Ukrayna’nın büyük bir gizlilik içinde yürütmeye çalıştığı karşı saldırı planlarını nasıl etkileyeceği henüz bilinmezken, Ukraynalı yetkililer planlarına müdahale etmeyeceğini açıkladı.
Soğuk Savaş tarihçisi Sergei Radchenko, Moskova’nın barajın çökmesinden kazançlı çıktığına dikkat çekti ve Moskova’nın suçlu olabileceğini öne sürdü.
Radchenko sosyal medyada “Ukrayna’nın geçiş çabalarını karmaşıklaştıracak ve cephenin diğer bölümlerine odaklanmak için zaman kazandıracak” diye yazdı. olarak derecelendirildi.
4- Nükleer felaket tehdidi var mı?
Ukraynalı yetkililer, barajın müdahalesinin Rus kontrolündeki Zaporozhye nükleer santralini yeniden nükleer felaket riskine soktuğunu söyledi.
Ukrayna’nın devlet atom enerjisi kurumu Energoatom, santraldeki durumun kontrol altında olduğunu söyledi, ancak bazı sistemlerin çalışması rezervuardaki suya bağlı olduğundan, hızla düşen baraj seviyesinin santral için “başka bir tehdit” oluşturduğunu vurguladı.
Fabrika müdürü Yuriy Chernychuk yaptığı açıklamada, santralin kullanılmış nükleer yakıt depolama tanklarını soğutan suyun kapalı devre olduğunu ve Kakhovka Barajı’ndan gelen su ile doğrudan teması olmadığını söyledi.
Yetkililer, tesisin tüm reaktörlerinin çalışmaması nedeniyle yetersiz su temini nedeniyle herhangi bir erime olmadığını söylüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı da baraj çökmesinin nükleer tesiste acil bir güvenlik riski oluşturmadığını söyledi.
IAEA Direktörü Rafael Grossi, tesiste reaktörleri aylarca soğutmaya yetecek kadar su bulunduğunu ancak durumu yakından izlediklerini de sözlerine ekledi.
5- Kırım’ı nasıl etkileyebilir?
2014 yılında Rusya tarafından hukuksuz bir şekilde ilhak edilen Kırım’ın su ihtiyacı Dinyeper – Kırım su kanalıyla karşılanıyor.
Rusya’nın atadığı Kırım Valisi Sergei Aksyonov, Kırım’ın şu anda yeterli su kaynağına sahip olduğunu ancak yarımadaya su taşıyan kanalın taşan baraj nedeniyle çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
2014 yılında Kırım’da yaşanan çatışmalar sırasında Ukrayna kanalı kapatmış ve bölgede ciddi su sıkıntısı yaşanmasına neden olmuştu. Abluka, Mart 2022’de Rus kuvvetlerinin kanalı işgal etmesiyle sona erdi.