Çoros Gurkin Hakkında Bilgi
Türkçe ön adı ile Çoros Gurkin, Sadece Altay Türklerinin değil Sibiryadaki bütün Türk boylarının çok iyi tanıdıkları ve hatta efsaneleştirdikleri bir önderidir. Onu dünyaya tanıtan ressamlığı olsa da Çoros Gurkin aynı zamanda bir Türkolog ve etnograftır. Günümüz Sibirya Türkleri için Gurkinin başka bir önemli yönü de bağımsızlık kahramanı olmasıdır.
Gurkin 1870te Altayda Ulalu Curta bağlı Caş Turada doğmuştur. Misyonerlerin Altayda açtığı okulu bitirmiştir. 1897de Petersburgdaki resim akademisine gitmek için çalışsa da geç kaldığı için kabul edilmemiştir. Ressam İ.İ. Şişkin ile tanışan Gurkin 8 ay kadar onunla birlikte kalmış ve ondan ders almıştır. 1899da Petersburg Resim Akademisine sınavsız alınmıştır. 4 yıllık eğitimini tamamlayan Gurkin, daha sonraları Altay Masallarını derlemeye başlar. 1926 yılında Rus şair G.Vyatkin ile birlikte Altay Masallarını yayımlar. (G.Vyatkin, Ç. Gurkin, Altayskie Skazki, Novosibirsk 1926)
4000e yakın eseri bulunan Gurkinin en önemli eseri ise Han Altay adlı tablosudur. 1907de yaptığı bu resim yüzünden 1937de Pantürkist ressam olarak suçlanır ve öldürülür. 1917 devriminden sonra Gurkin ve Altaylı aydınlar Ruslara karşı çalışmalara girerler. Sibiryadaki bütün Türk boylarını içine alacak Karakorum adında bağımsız bir devlet kurmaya niyet ederler. Hatta bu amaçla küçük bir ordu oluştururlar. Bu girişimin devamı gelmeyince Gurkin 1919 yılında önce Moğolistana daha sonra ise 1921 yılında onu bağırlarına basacak olan Tuvalıların arasına gider. Gurkinin Sibirya Türkleri için düşündüğü devletin içinde Tuvalılarda bulunmaktaydı. 1940 lara kadar devam eden Pantürkist hareketin ilk yolbaşçılarından olan Gurkin bu gün sadece Altaylılar tarafından değil Tuvalılar tarafından da bu yüzden sevilmektedir.
Gurkin 1936da yani 29 yıl sonra Han Altayı tekrar yapmıştır. 1907de yapılan tabloda bazı değişiklikler vardır. Tabloda yapılan bu değişiklikler ise gerçek hayatta nesilleri tüketilen Türklerin dramının yansımasıdır aslında. 1936da yaptığı tabloda Altaylarda kanatları açmış olan kartal yoktur artık. Çam ağacı iyice cılız bir haldedir ve küçük fidanlarda yok olmuştur. Bunlarla birlikte Çamın hemen yanı başında bir başka çam daha büyümüştür (Ruslar)1937de öldürülmüştür. Suçu doğal olarak Pantürkist olmaktır. Resimleri de Pantürkist sanat eserleridir
Zaten 1937-1938de Türk boyları arasında yetişmiş olan tüm aydınlar Ruslar için Pantürkisttir Dağ başında çoban olarak yaşamak dururken neden bilim adamı, sanatkar, siyasetçi olsunlar ki ?
O yıllarda pek çok bilim adamının eserleri Pantürkist Kitap olarak kabul edilerek cezalandırılmıştır. Türk aydınlanmasının bütün temsilcileri gibi Gurkininde ortadan kaldırılması gerekliydi.
KAYNAK :
Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, S. 4, Güz 1997 TDK Yayınları
GURKİNİN BAZI ÖNEMLİ TABLOLARI