Güçlü hükümet, kararlı lide
Bisiklet teorisi...
“Barış bir süreçtir. Eğer süreç yoksa, boşluk vardır ve bu boşluğu şiddet doldurur. Süreç varsa, umut vardır.”
“Ben ‘bisiklet teorisi’nden söz ederim. Bisiklete binince pedal çevirmek zorundasınızdır, yoksa yere kapaklanırsınız.”
“Barış sürecine asılacaksın!”
“Ön koşul koymak hatadır!”
“Muhafazakâr Başbakan John Major 1990’ların başında müzakereye başlamak için IRA’nın silah bırakmasını ön koşul olarak öne sürdü. Silahların gölgesinde görüşmem dedi. Oysa silah bırakma, yanisilahsızlanma en sona bırakılacak bir iştir. Karşı tarafta teslim oluyormuş gibi bir hava yaratılmamasıdır doğru olan... Ön koşullar koymak hatadır.”
“Risk almadan olmaz!”
“Risk almadan, bedel ödemeden, taviz vermeden barış olmaz. İki taraf için de geçerlidir bu...”
“Barışa giden yolda anlaşmayı iki tarafa da satman gerekir. Yani iki tarafın da kamuoylarını ikna etmen şarttır. İki taraf da barıştan kazançlı çıkacağına inanmalıdır.”
“Barış bir günde olmaz. Anlaşmayı yaparsınız, ama onun bir süreç içinde uygulanmasına sıra gelir. Ve bu süreç içinde taraflar arasında güven oluşur. En önemli konu bu güvendir.”
“Taraflar arasında Kutsal Cuma Anlaşması 1998’de yapıldı. Harika bir anlaşmaydı. Ama nihai barış 2007’de, tam dokuz yıl sonra geldi.”
Asker ve medyanın rolü...
“İngiliz basını 1970’lerde fena halde İrlanda düşmanıydı. Aslında iki taraf da öyleydi, son derece hissiydi. Ancak 1990’lardan itibaren medyanın tutumu makul ve yapıcı bir raya oturmaya başladı.Medya çok önemli. Son derece tahripkâr da olabiliyor, yapıcı da...”
“Britanya ordusunun Kanlı Pazar katliamında, tutuklamalarda, bazı işkence olaylarında olumsuz rolü oldu. Sonra polis ön plana çıktı Kuzey İrlanda’da. Bu arada unutmayın, Britanya’da ordu yüzyıllardır sivil otoriteye bağlıdır.”
Partiler üstü politika...
“1997 öncesi, yani Blair’in büyük seçim zaferiyle başbakanlık koltuğuna oturmasına kadar iktidarla muhalefet Kuzey İrlanda konusunda siyah-beyaz tavırlar içinde oldular. Ancak Blair’le birlikte partizanlık sona ermeye, mesele partiler üstü kalmaya başladı.”
“Blair, barış konusunda çok samimiydi; barışa gerçekten inanıyordu. Seçimi kazandıktan sonra ilk gezisini Kuzey İrlanda’ya yaptı. Ve aynı zamanda bunu yapan ilk Britanya başbakanı oldu.”
Ateşkes yapmak, silah bırakmak...
“Demokratik bir hükümet için, senin vatandaşını öldüren bir örgütle ateşkes yapmak hiç de kolay değildir.”
“Önce ateşkes... En sonra bir hakemin gözetiminde silahları bırakmak, toprağa gömmek...”
Jonathan Powell’dan sözler böyle.
Daha yazacak çok şey var.
Siz bu satırları okurken, bizler Demokratik Gelişim Enstitüsü’nün toplantılar zincirinin ikinci halkası olan Belfast durağında olacağız.
Üçüncü durak Edinburgh olacak.
Kısacası:
Bu haftanın yazıları Güney Afrika, Kuzey İrlanda ve İskoçya meseleleriyle yüklü geçecek.