MOTORUN GÜRÜLTÜLÜ ÇALIŞMASI
Motorun gürültülü çalışmasının sebepleri nelerdir? Motor neden çok sesli çalışır? Motor sesi nasıl kesilir?..
Motorun aşırı gürültülü çalışması genellikle motorunuzda bir sorun olduğunun belirtisidir. Tüm motorlar çalışınca biraz ses çıkarır, ancak kaputun altından gelen olağandışı bir ses veya aşırı gürültü duyarsanız, genellikle bir sorun olduğu anlamına gelir. Bu yazımızda bazı yaygın motor seslerini ve olası nedenlerini ele alacağız.
Motor gürültüsünü teşhis etmek en zor işlerden biridir. Motor sesleri tıklama, sürtünme, vuruntu, şakırdama, tıslama ve patlama şeklinde tabir edilir. Sesin şekli size nereden geldiğini söylemez. Motorun içindeki ve çevresindeki birçok farklı parça bu tür sesleri çıkarabilir. Örneğin; alternatör, hidrolik direksiyon pompası, vakum hattı, ateşleme sistemi, su pompası, zamanlama kayışı ve iç motor bileşenleri gibi... Biz bu yazımızda iç motor bileşenlerine değineceğiz.
Motor Tıklama Sesleri
Motoru çalıştırdığınızda tıklama veya hafifçe yükselen bir şakırtı sesi duyuyorsanız, muhtemelen iticilerin veya başka sebeplerin neden olduğu üst supap sesi ile karşı karşıyasınız. Düşük yağ basıncı, aşırı supap boşluğu, aşınmış veya hasar görmüş parçalar olası nedenler arasındadır.
Yağ seviyesinin düşük olup olmadığını görmek için ilk önce motor yağ çubuğunu kontrol edin. Düşükse, normal seviyeye getirmek için yağ ekleyin. Motor hala gürültülü mü? Yağ basıncını kontrol edin. Düşük yağ basıncı veya yağ uyarı lambası, yağın üst supap bileşenlerine ulaşmasını engelleyen ciddi bir motor sorunudur. Bunun nedeni arızalı bir yağ pompası veya tıkalı bir yağ filtresi olabilir. Soğuk havalarda çok kalın bir yağ viskozitesi kullanmak, üst supaplara yağ akışını engelleyebilir. Bu da ses ve aşınmalara neden olabilir.
İtici (Lifter) Sesi
Aşınmış, sızdıran veya kirlenmiş iticiler, supapların ses yapmasına neden olabilir. Tıkalı yağ haznesi veya düşük yağ basıncı sebebi ile iticiler düşükse, supaplar arasındaki boşluklar artacaktır. Aşırı supap boşluğu motorun gürültülü çalışmasına sebep olur. Motor stop edildiğinde supap iticisi açık kalırsa buradan yağ boşalır. Motor çalıştırıldığında tekrar yağ dolacağı için 2-3 dakika ses gelmesi normaldir. Eğer ses kesilmiyorsa iticilerde yağ sızıntısına sebep olan bir sorun var demektir.
Motor Supap Gürültüsü
Yağlama ile ilgili genel sorunları ekarte ettiyseniz, bir sonraki adım motorun üst kapağını çıkarmak ve supap boşluklarını kontrol etmek olmalıdır. Eski motor tiplerinde her 50.000 km.'de supap boşluğu ayarlaması yapmak gerekir. Supap sapı ile külbütör manivelası arasında çok fazla boşluk olması, supapları gürültülü hale getirir. Bu da her iki parçanın daha hızlı aşınmasına neden olur.
Motor Yatak Gürültüsü
Motorun derinlerinden gelen çınlama veya vuruntu sesi genellikle aşırı yatak aşınmalarında veya hasarlarında ortaya çıkar. Kol yatağı sesleri genellikle hafif bir vuruş ve takırtı ile kendini belli eder. Motorun devri arttıkça ses daha da kuvvetlenir. En rahat 40 km/s hız dolaylarında duyulur. Kol yatağı vuruntularının yerini bulmanın en iyi yolu bujileri sırayla ve birer birer kısa devre etmektir. Genel olarak, buji kısa devre edilince ses tamamen kaybolmaz, fakat çok azalır.
Kol yatakları aşınmışsa veya gevşemişse aracınızı bir süre kullanırsınız. Fakat er ya da geç yataklardan biri arızalanır ve iki şeyden biri gerçekleşir. Ya yatak motoru kilitleyecek ya da piston kollarından birini kırmaya, yerinden çıkarmaya çalışacaktır. Her iki durumda da motorunuz büyük hasarlara maruz kalacak ve yenilenmesi gerekecektir.
Yüksek kilometreli veya yağ ve filtreleri düzenli olarak değiştirilmemiş motorlarda yatak aşınmaları olağan durumdur. Yatak aşınmalarına ayrıca düşük yağ basıncı, çok ince viskoziteli motor yağı, yağın bozulması, karterdeki kirli yağ ve pislikler, aşınmış oringler veya silindirler, hatalı motor tertibatı, gevşek rulmanlar, gevşek veya kırılmış biyel kolu civataları, veya kötü sürüş koşulları da neden olabilir.
Kol ve ana yatak aşınmaları, yağ karterinin çıkarılması ile kontrol edilebilir. Rulmanlar aşınmış, hasar görmüş veya gevşemişse, değiştirilmesi size biraz zaman kazandırır. Ancak yataklar çok aşınmış ve hasar görmüşse, krank milinin taşlanması gerekecektir. Bu da tam bir revizyon ya da motorun yenilenmesi anlamına gelir.
Sıcak Motorda Uğultu Veya Darbeler
Bunun nedeni arızalı bir EGR valfi, erken ateşleme zamanlaması (avans vuruntusu), motorun aşırı ısınması, yanma odalarında karbon birikimi veya düşük oktanlı yakıt olabilir. Düşük oktanlı yakıt çok hızlı yanar ve piston üzerindeki basınç aniden ve anormal şekilde yükselir. Erken ateşleme ise, sıkıştırma zamanında karışımı çok erken ateşleyerek pistonu uygun olmayan zamanda çok yüksek basınca maruz bırakır. Bu da titreşim ve vuruntulara sebep olur.
Soğuk bir motor ilk çalıştırıldığında piston çarpması normal sayılır. Nedeni ise pistonlar ile silindirler arasındaki mesafenin artmasıdır. Ancak motor ısındıktan sonra çarpma gürültüsü kaybolmalıdır.
Motor sıcakken düşük bir gürültü veya çarpma sesi duyuyorsanız, bunun en olası nedeni arızalı bir kol yatağıdır.
Sonuç olarak motor seslerinin birçoğu düşük motor yağı veya diğer sıvıların eksikliğinden kaynaklanır. Daima motor yağı seviyesini kontrol edin. Diğer en yaygın olasılık gevşemiş kayış ve civatalardır. Aracınızın düzenli kontrollerini ve bakımlarını yaptırmayı unutmayınız!