This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
https://www.scribd.com/doc/61333659/Propaganda-Ve-Cesitleri
11/08/2015
text
original
PROPAGANDANIN TANIMI Propaganda, devlet güvenliğini tehdit eden bir faaliyet türü olarak belli amaçlar için yürütülen özel amaçlı bir istihbarat operasyonudur. Buna göre propagandayı şu şekilde tanımlamak mümkündür: Taraftar, takipçi dost kazanmak gibi seçkin ve açık bir maksada hizmet için fikirlerin, doktrinlerin ve prensiplerin yayılması maksadıyla bir tarafın görüşünün ise geçersiz ve haksız olduğuna kitleleri ikna etmektir.( kaynak www.vikipedi.com) Bir ideoloji, düşünce, inanç ve benzeri fikri, başkalarına tanıtmak, benimsetmek ya da daha ileri giderek, onları kazanmak amacını güden söz, yazı, simge, gösteri vb. iletişim araçlarıyla gerçekleştirilen örgütlü eylem. Çok kapsamlı bir tanım yapılmak istendiğinde, bunun zıddını da göz önünde bulundurmak gerekir. Bu bağlamda bir ideoloji, düşünce veya inancı yıkmak; örgütü çözmek, sempatizanlarını dağıtmak amacını yine söz, yazı, simge, gösteri ve benzeri iletişim araçlarıyla gerçekleştiren örgütlü eyleme de propaganda denilmektedir. Kullandığı iletişim araçlarıyla göze ve kulağa yönelik olmakla birlikte, zaman zaman sıralanan araçların dışında "zorlama" ve "menfaat sağlama" yollarından da yararlanıyor olması, propagandayı entellektüel düzeyde bir eylem türü olmanın ötesine taşımaktadır. Bir sapma olarak nitelense bile, bireyler "inandırılmak" yerine; "yılgınlığa düşürülmek veya menfaat sağlanarak satın alınmak" suretiyle kazanılmaktadır.( kişisel yorum) Kilise, Ortaçağ olarak adlandırılan döneminde, Haçlı seferlerini organize ederken propagandasını "inandırmak, korkutmak ve menfaat, saygınlık sağlamak" gibi her üç unsurun üzerine kurmuştur. Avrupalı halk, bunun bir dini görev olduğuna inandırılmış, Tanrının ve Kilisenin hışmı/aforozu ile korkutulmuş, yöresel önderler; kontlar, baronlar ve krallar daha fazla saygınlık, egemenlik ve zenginlik vaadleriyle satın alınmışlardı. Modern anlamda propaganda Fransız devrimi ile başlamıştır. Şehirleşme, iletişim araçlarının gelişmesi, propagandanın etkinliğini ve geniş kitlelere ulaşmasını sağlamıştır. Matbaanın icadı, kitâp, el ilanı, gazete, afiş, mikrofon, radyo, sinema, televizyon ve onlara paralel olarak ulaştırma araçlarındaki hızlı gelişmeler, propagandayı sınır tanımaz güce kavuşturmuştur. Fakat propagandayı toplumların üzerinde sürekli kılan asıl unsur yirminci yüzyılın ideolojik mücadeleleri olmuştur denebilir. Nitekim "toprak ve barış" sloganını işleyen Lenin'in öncülüğündeki komünizm propagandası Çarlık Rusyası'nda milyonlarca asker ve köylüyü etkisi altına almayı başararak, ülkede 1991'de yıkılan Marksist rejimi kurabilmiştir. Nazizm ise, Hitler'in önderliğinde "Tek ülke, tek millet, tek önder" sloganını işleyen "En büyük Almanya" parolasını tekrarlayan propagandası ile önce iktidarı ele geçirmiş, daha sonra ülkeleri İkinci dünya savaşı'na sürüklemiştir. Naziler, propagandayı taktik ve stratejik
1
silah olarak kullandılar. 1943-45 arasında "Nazi propaganda makinası" deyimi ün kazanmıştır. ( Devlet güvenliği ve haber alma kitabı ORHAN SEÇKİN sayfa169 170 )
Propagandanın İslam'daki Yeri ve Hükmü:
İslâmın yayılması ve esaslarının toplum tarafından öğrenilip pratik hayatta uygulanabilmesi için davet, irşad ve tebliğin önemi büyüktür. Bu üç terimle ifade edilen İslâma çağrı, kendi ölçüleri içinde bir tanıtım ve karşıt kanaat ve propagandaları etkisiz kılma eylemidir. Kur'an-ı Kerim'de İslâm'a çağırmanın metodu şöyle belirlenmiştir: İnsanları Rabbinin yoluna hikmetle, güzel öğütle çağır. Onlarla en güzel şekilde mücadele et. Şüphesiz Rabbin yoldan sapanları en iyi bilendir. O doğru yolu bulanları da en iyi bilendir" (en-Nahl, 16/125). Bir çok ayetlerde Hz. Peygamber'e düşen görevin topluma hakkı tebliğ etmekten ibaret olduğu belirtilmiştir (kaynak Âl-i İmrân, 3/20; el-Mâide, 5/92, 99; er-Ra'd, 13/40; İbrahîm, 14/52; en-Nahl, 16/35). Ancak İslâm'ın kendini tanıtmadaki metodu; gerçeği açık bir şekilde ortaya koymak, toplumun anlayacağı ölçüler içinde anlatmaktan ibarettir. Bu tebliğ sırasında yalana, hileye, asılsız bilgilere, aşırılıklara, iftiraya ve abartılı ifadelere başvurulmaz. Günümüz toplumlarında kamuoyu oluşturmak için kullanılan propagandalar ise yalan haber, hile, yıkıcı rekabet, iftira ve abartılı ifadeleri kapsayabilmektedir. Ancak toplum propagandasında doğru, gerçekçi, meşrû araç ve yöntemler kullanılması mümkün ve caizdir. Çünkü meşru tanıtımlar hayra, iyiliğe, toplum yararına yönlendirme amacını taşır. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Bir hayra yol gösteren kimseye, bu hayrı işleyenin ecrinin misli vardır" (Müslim, İmâre, 133; Ebû Davud, Edeb, 115; Tirmizî, İlm, 14; Ahmed b. Hanbel, IV, 120, V, 274, 357). Diğer yandan müslümanların münkir, münafık veya fâsıkların verecekleri haberlere ve yapacakları propagandalara prensip olarak güvenmemeleri asıldır. Müslümanın bu kaynaktan gelen haberleri inceleyip, doğru ise gereğini yerine getirmeli, yalan haber ise doğrusunu ortaya çıkarmalıdır. Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurulur: Ey iman edenler! Eğer size fâsık bir kimse bir haber getirirse, bu haberin aslını araştırın. Aksi halde bilmeden bir topluluğa sataşırsınız da, yaptığınıza pişman olursunuz" (el-Hucurât, 49/6). Fâsık, hak yoldan çıkan, Allah'ın emirlerini dinlemeyen ve yasaklarından kaçınmayan kimse anlamına gelir. Böyle birisinin gazete, dergi vb. yayın vasıtaları ile yaydığı haberin aslı, müslümanlarca araştırılarak doğru olup olmadığı ortaya konulmalıdır. Aksi halde, menfi propagandaların etkisinde kalan müslüman yanlış ve meşru olmayan ideolojik akımlara kapılabilir. (Kaynak: Yılmaz YALÇINER&Hamdi DÖNDÜREN)
2
PROPAGANDANIN TARİHÇESİ Tarihteki en ünlü propaganda posteri:ABD Ordusu asker toplamaya çalışıyor Latincede propaganda "yayılacak şeyler" manasına geliyordu. Livy gibi Roma İmparatorluğu yazıları Roma yandaşı propagandanın baş eserleri olarak kabul edilir. propaganda fide) gelmektedir. Kelimenin orijinal anlamı yanıltıcı bilgi anlamına gelmiyordu. Terimin kendisi Katolik inancının yayılması ve Katolik olmayan ülkelerde kliseye ait işlerin düzenlenmesiyle görevli papalık makamı olan. I.Latince kökünden gelmektedir. Propaganda teknikleri ilk defa 20.yy'un başında gazeteci Walter Lippman ve psikolog Edward Bernays (Sigmund Frued'un kuzeni) tarafından tanımlanmış ve bilimsel bir şekilde uygulanmıştır. Dünya Savaşı sırasında.vikipedi. ( kaynak www. Lippman ve Bernays ABD Başkanı Woodrow 3 . Terimin kendisi "yayılması gereken" anlamına gelen propagand. Dünya Savaşına kadar gider ve orijinali alçaltıcı bir mana içermemektedir. Gregory Hristiyan olmayan ülkelere gönderilen misyonerler vasıtasıyla Hristiyanlığın yayılmasını gözeten Congregatio de Propaganda Fıde(İnancı Yayma Meclisi)'ni kurdu. Papa XV. Modern politik manası I.com) Propaganda bilinen çok eskiden beri kullanılan bir yöntemdir. 1622 senesinde. İnancın Yayılması için Roma Katolik Kutsal Meclisinden (sacra congregatio christiano nomini propagando veya kısaca. 30 yıl savaşlarının başlangıcından hemen sonra.
II. Amerikan iş alemini (ve diğerlerinin yanında Adolf Hitler'i de) kamu oyunu geniş boyutlu propaganda ile kontrol etme potansiyeli ile etkilemiştir.Wilson tarafından görevi İngiltere yanında savaşa girmek için kamu oyunun fikrini etkilemeyi amaçlayan Creel Komisyonu'na katılmak üzere tutulmuşlardır. Joseph Göbbels Hitler 1933 senesinde göreve geldikten kısa bir süre sonra bu bakanlıktan sorumlu olmuştur. Bernays "grup zihni" ve "niyetin tasarlanması" gibi pratik propaganda çalışmalarında kullanılan tanımları ortaya atmıştır. (Sivilleri bilgi paylaşmaya karşı uyaran ABD propaganda posteri) Lippman ve Bernays'ın propaganda kampanyası altı ay içinde o kadar büyük antiAlman histerisi yaratmıştıki. 20.yy'ın ilk yarısından sonra Bernays ve Lippman çok başarılı bir halkla ilişkiler şirketi işletmişlerdir.vikipedi. a)Nazi Almanyası Almanya'daki çoğu propaganda Halk Aydınlanması ve Propaganda Bakanlığı (Almanca'daki kısaltmasıyla "Promi") tarafından yapılmıştır.com) Mevcut Halkla ilişkiler endüstrisi Lippman ve Bernays'ın çalışmalarının direkt sonucudur ve hâlâ ABD hükümeti tarafından kullanılmaktadır. Tüm 4 . Dünya Savaşı propagandanın bir silah olarak hem Hitler'in propagandacısı Joseph Göbels hem de İngiliz Politik Savaş İdarecisi tarafından sürekli kullanıldığı bir savaş olmuştur. ( kaynak www.
edebiyat veya radyo alt odalarından birine kayıt olmak zorundaydı.gazeteciler. Göbbels daha sonra üst düzey bakanlık yetkilileriyle görüşüp dünyada gelişen olaylarla ilgili resmi parti görüşlerini iletirdi. Çekoslavakya. 5 . Yayıncılar ve gazeteciler çalışmalarını yayınlamadan önce onay almak zorundaydılar. Dünya Savaşı'ında Müttefiklerin yaptığı propagandanın gücünden çok etkilenmiş ve moralin çökmesi ve 1918 senesinde deniz kuvvetleri ile cephede çıkan isyanların ana sebebinin bu olduğuna inanmıştı. Buna ek olarak Adolf Hitler ve Reinhard Heydrich gibi üst düzey Naziler yanlış olduğunu bildikleri bilgileri yaymakta ahlaki bir problem görmezlerdi. 1. güzel sanatlar. Fransa ve Birleşik Krallık gibi potansiyel düşmanlara. Almanya'nın o ülkelerin halkları bir sorunu olmadığını ama hükümetlerinin Almanya ile savaş başlatmak istediği söylenirdi. Gerçekten de bilerek yanlış bilgi vermek Büyük Yalan denilen doktrinin bir parçasıydı. Tüm halklara Almanya'nın kültürel. Dünya Savaşı'nın başlamasından önce Nazi propagandasının hitap ettiği birkaç ayrı grup vardı: • • • • Alman halkına. bilimsel ve askeri başarıları hatırlatılırdı. Nazi partisinin ve Almanya'nın yabancı ve iç düşmanlara (özellikle Yahudiler) karşı yaptığı mücadele hatırlatılırdı. Almanya'nın Führer'i. Bunun karşısında İngiliz ve Müttefik güçleri korkak katiller ve Amerikalılar ise özellikle Al Capone benzeri gangsterler olarak gösteriliyordu. ve her iki batılı gücü Soviyetlere yabancılaştırmaya çalışıyordu. ( kaynak www. Alman propagandası aynı zamanda Amerikalılar ve İngilizleri birbirine. Polonya. tiyatro. müzik.vikipedi. Hitler hemen hergün Göbbels ile buluşup haberleri tartışmak için bir araya gelir ve Göbbels konuyla ilgili Hitler'in fikirlerini alırdı. Almanya ile kan bağlarının yeni ülkelerine olan bağlılıklarından daha güçlü olduğunu söylenirdi. film. yazarlar ve santcılar bakanlığın basın. 4 Şubat 1941'de Stalingrad Savaşı'nın bitimine kadar Alman propagandası Alman güçlerinin kabiliyetleri ve Alman askerlerinin sözde insaniyetlerine vurgu yapıyordu (Toplama kamplarında Yahudilerin toplu katliamları bu noktaya kadar hemen hemen hiç bilinmiyordu).com) Boris Efimov'un Aryan ırkıyla ilgili propagandasına karşı 1941'de yaptığı poster Nazi Naziler amaçlarına ulaşmak için propagandayı hayati bir araç olarak görmüşlerdir. Sovyetler Birliği ve Baltik devletleri gibi ülkelerdeki etnik Almanlar'a. Adolf Hitler. 2.
Radio Habana Cuba (Radyo Havana Küba). beyaz propaganda yaparken. Radyo Moskova. Radio Peace and Freedom (Barış ve Özgürlük Radyosu) gri propaganda yapmıştır. Radio Free Europe (Özgür Avrupa Radyosu) ve Radio Liberty (Özgürlük Radyosu) kısmi olarak Central Intelligence Agency (Merkezi Haberalma Ajansı) tarafından desteklenmiş. Onun Animal Farm ve 1984 romanları propaganda kullanımı ile ilgili bir tür ders kitabıdır.Stalingrad'dan sonra ana tema Almanya'nın "Batı Avrupa kültürü"'nü "Bolşevik çeteler"'den koruyan yegane güç olmasına dönüştü. Soğuk Savaşın işgörüsü en fazla olan yazarlarından biri George Orwell'dir. Soviyetler Birliği'nde geçmese de.com) Amerika kıtasında Küba hem kara hem de beyaz propagandanın hem kaynağı hem de hedefi olmuştur. resmi hükümet istasyonu olarak Amerikanın Sesi radyosunu işletmiştir. Bu romanlar açık olarak propaganda için de kullanılmıştır. Sovyetler Birliği'nin resmi istasyonu. CIA ve Küba'lı gruplara karşı orijinal programlar. karşı tarafı ve Üçüncü Dünya milletlerini etkilemeğe çalışmışlardır. Örneğin CIA 1950'lerde Animal Farm'ın orijinal hikayeden amaçlarına uygun küçük farklılıkları olan bir çizgi film versiyonunu gizlice desteklemiştir. Doğu Avrupa ve Soviyetler Birliğine haberler ve eğlence programlarında gri propaganda yapılmıştır.( kaynak: www. roman karakterleri dilin sürekli politik amaçlar için çarpıtıldığı totaliter bir rejinde yaşarlar. televizyon ve radyo programlarıyla kendi halklarını. Bu dönemde geliştirilen tekniklerden birinde radyo programları kayıt ediliyor ve daha sonra sondan başa. V-1 ve V-2 "intikam silahları" İngilizler'e çaresizliğe ikna etmek için kullanıldı. yani tersine yayınlanıyordu. Moskova Radyosu'nun yayınları ve Vietnam'ın sesi yayınlarını yapıyordu. Her iki taraf da kriz dönemlerinde kara propaganda da yapmıştır.com) b)Soğuk Savaş propagandası (Sovyet Rusya propagandası ordu ile halk birdir. Rusya ve Çin arasındaki idelojik tartışmalar ve sınır sorunları bazı sınır ötesi operasyonlara yol açmıştır.vikipedi.) ABD ve Sovyetler Birliği Soğuk Savaş sırasında propagandayı yoğun olarak kullanmıştır. 6 . ABD Enformasyon Ajansı.vikipedi. Her iki taraf da film.( kaynak: www.
com) Propagandanın ana ilkeleri Propagandanın başlıca ilkeleri şunlardır: • • • • • • İnanılır ve ilgi çekici olmalı. b) Hedefin var olan tutumunun şiddetini artırma. Hedefi kazanmayı ve elde tutmayı amaç edinmelidir. ( Devlet güvenliği ve haber alma kitabı ORHAN SEÇKİN) Propagandanın Amaçları Propagandanın konusu incelendiğinde 3 temel amacın olduğu görülür a) Hedefte yeni bir tutum geliştirmek. Radyo Moskova'nın orijinal programlarını aktarmış ve Vietnamın Sesi ile ABD gemisi USS Pueblo'nun mürettebatına ait olduğunu iddia ettiği itirafları yayınlamıştır. 7 . bunun karşısında. Bir ihtiyacı ortaya çıkarmalı ve bu ihtiyaca cevap bulmalı. c) Var olan tutumunu değiştirmek.vikipedi. Beklentilere uygun bir öneri getirmeli. ( kaynak: www. Gelenek ve göreneklere uygun olmalı.Küba CIA ve sügündeki Kübalı gurplar tarafından hem siyah hem de beyaz propagandanın kaynağı ve hedefi olmuştur. Radio Havana Cuba. Kültürel yapıya uygun olmalı.
Diğer yandan.çift yönlü propaganda: Tek yönlü propaganda da. Amacı. Tek yönlü.Uzun bir süreç içinde.düşman hedef toplumu üzerine yöneltilmiş propagandadır. hedef kitlenin görüşlerine zıt düşmeyecek şekilde planlamasına özen gösterilmelidir. b)Kandırıcı propaganda: Tarafsız. eğitim ve zeka düzeyi yüksek .PROPGANDANIN ÖZELLİKLERİ Propagandanın etkinliği içerdiği mesajlarla yakından ilişkilidir. Amaç düşmanın duygu düşünce. toplumlara yöneltilen propaganda faaliyetidir.ara hedeflere ve kısa vadeli olarak yöneltilen propagandadır. 3) Hedef topluma göre: a)İstikrarcı propaganda: dost hedef topluma karşı yöneltilen propaganda faaliyetidir. bütünüyle yıkmayı amaçlayan propaganda türüdür. b-Karşı propaganda: Düşman propagandasını etkisiz kılmak için yürütülen propagandadır. sadece kitleye kabul ettirilmek istenen fikirler açıklanır. c)Yıkıcı-Bölücü propaganda: Düşman hedef toplumlara yöneltilen ve hedefi silmek.Çift yönlüde ise kabul ettirilen fikirlerin yanı sına karşıt fikirlere de yer verilir. dost halkın.(Devlet güvenliği ve haber alma kitabı Orhan SEÇKİN syf 166) PROPAGANDANIN TÜRLERİ 1) Seviyesine göre a-Stratejik propaganda:.kültürlü kişiler üzerinde akılcı propaganda daha etkili olcaktır. 2) Amacına göre a-Asıl propaganda: Doğrudan doğruya. inanç ve bağımlılığını güçlendirmek ve bunu sürdürmektir. Duygusal akılcı propaganda: Eğitim ya da zeka düzeyi düşük dinleyiciler üzerine duygusal propaganda daha etkili olur. ( Devlet güvenliği ve haber alma kitabı ORHAN SEÇKİN syf 167 ) 8 .uzun vadeli ve ana amaçlara yönelen ve en üst düzeyde planlanan propagandadır. b-Taktik propaganda:Durumun gereği olarak tespit edilen strateji doğrultusunda ortaya çıkan. Bu nedenle. bazı özelliklerin göz önünde bulundurulması gerekir.tutum ve davranışlarını etkileyerek istenilen tarafa çekmektir. Hedef kitle ile aynı fikri paylaşıldığı imajı verilmelidir. birbirine düşürmek ve zayıflatmak suretiyle. Bu özellikler şunlardır: Görüş farkı: işlenecek konular ele alınırken. tersi fikirlere yer verilmez.
9 . hedef kitlenin fikrini değiştirmek için gerçekler saptırılarak.bir başka açıdan karışıklık propagandası uygulanması oldukça kolay olan propaganda türüdür. ( Devlet güvenliği ve haber alma kitabı ORHAN SEÇKİN syf 167) 5) Konusuna göre: * Ticari (ekonomik) propaganda * Dinsel propaganda * Siyasal propaganda * Askeri propaganda 6) Yöntemine göre: * Korkutucu-yıldırıcı propaganda * İkna edici propaganda * Kışkırtıcı propaganda ( Ajitasyon) (Devlet Güvenliği ve Haber Alma:Orhan Seçkin sayfa 168) Ayrıca bazı kaynaklara göre propaganda çeşitleri şunlardır: a) ideolojiyi topluma sokmaya ve benimsetmeye çalışır. Sermayesi genellikle dedikodu ve söylentilerdir.4) Kaynağına göre: a)Beyaz(açık) propaganda: kaynağını gizlemeye gerek duyulmadan. gerçeklerden hareketle.bütünleşme propagandası ise kısaca geçerli normlara uyma propagandasıdır ve çağdaş batı toplumlarına özgü bir nitelik taşımaktadır. gerçekle yalan birbirine karıştırmak suretiyle aksettirilir. c)Siyah(sinsi) propaganda: Başka bir kaynağın adı kullanılarak. tahminine bırakılmış propaganda türüdür. Burada. Bu yöntemde. eylemlerini karışıklık propagandasına örnek olarak gösterebiliriz. propaganda konusunun doğru veya yalan olmasının önemi yoktur. Gri propaganda da. resmi olarak yapılan propagandadır.her iki propaganda türü de aynı araç ve tekniklerden yararlanır.hedef kamuoyu etkilenmeye ve yönlendirilmeye çalışılır. b)karışıklık propagandası ve bütünleşme propagandası yönetimi devirmek veya var olan düzeni yıkmak için devrimci bir grubun gerçekleştirdiği propaganda.bireyin aynı duygu ve önyargılarında destek arar. b)Gri(bulanık)propaganda: Kaynağı belli olmayan(gizli tutulan)ve hedef toplumun yorumuna. ya da kaynak tamamen gizli tutularak yapılan propaganda türüdür. hedef kitle üzerinde yaratacağı etkidir. Önemli olan.
propagandanın giderek ussal bir nitelik taşıdığı ve gerçek oldukları kullandığı görülür. İster yazılı ister sözlü olsun. d)ussal propaganda ve tutkusal propaganda günümüz propagandası. gibi sempatik.Örneğin. 10 .cinayet. bilimsel gibş ve kavramları kullanma yolundadır.510) PROPAGANDA ARAÇLARI Propaganda faaliyetlerinde kullanılan başlıca vasıta ve yöntemler şunlardır: • • • • • • • • • • Radyo ve TV yayınları Basılı yayınlar( gazete. propaganda mesajları incelendiğinde aşağıdaki tekniklerden en az bir veya birkaçının mutlaka kullanıldığı görülecektir.) Dedikodu ve söylentiler Fıkra ve nükteler Müstehcen yayınlar Sloganlar Semboller(Din.bunlar çin tipi ve halka ilişkiler yoluyla propaganda tipidir. örf ve geleneklere uygun sembollerin kullanılması) Sahte ya da gerçek belgeler Rüşvet Şantaj ve tehdit (Devlet Güvenliği ve Haber Alma:Orhan Seçkin sayfa 168) PROPAGANDA TEKNİKLERİ Propaganda üretiminde kullanılacak bazı yardımcı teknikler vardır. gibi antipatik kelimeler kullanılır. Başlıca teknikler.bireyin dışarıdan empoze edilmediğine inandığı bir sürece katılması olarak özetlenebilecek yatay propagandanın başarısı iki koşula bağlıdır.kitap-bildiri. (Toplum Bilimine Giriş Barlas TOLAN sayfa 458.Parlak ve Genel Anlamlı Sözcük ve Deyimlerin kullanılması Psikolojik harekat mesajları güdülen amaca göre sempati ve antipati kelimeler kullanılarak hazırlanır. barış.afiş vb. 1.c)dikey propaganda ve yatay propaganda dikey propaganda. kardeşlik vb.özellikle reklamları hemen unutacak bu metinden yalnızca şematik ve özümlenmiş bir görüntüyü anımsayacaktır.daha çok geniş bir örgütün başında yer alan ve yönettiği kitleden daha sütün olduğu var sayılan bir siyasal veya dinsel önderin uyguladığı propaganda olarak tanımlanır.oldukça yeni bir propaganda türü olan yatay propaganda da başlıca iki tip görülür. örneğin otomobil veya buzdolabı reklamcılığında olduğu gibi giderek artan bir hızla ekonomik istatistiksel v.işkence vb. zulüm.b.
5.2. 6. 7. Bu amaçla sportif faaliyetler ve medya programlarından faydalanılır.Tanık Gösterme Yapılan propagandanın işlediği fikirleri desteklemek amacıyla çoğunlukla da saptırılarak canlı-cansız varlıklar tanık olarak kullanılır.Amaca Uygun Seçim Hedef topluma iletilmek istenen mesajı destekleyen bütün belgelerin.Eğlendirme Tekniği Bir topluluğu kazanmak ve elde tutmak için eğlendirme yöntemi de etkili bir yoldur. Bilim adamları ve yazarlar.Propagandayı Durdurma Dikkatleri başka tarafa çekmek. 8. 9. Bunun için toplumun genellikle korktuğu. 3. 10.Kaçınılmaz Zafer Tekniği Bu teknikte propagandist ileri sürdüğü görüşlerinin büyük kitlelerce de benimsenmiş görüşler gibi sunar. güvenmediği ya da alaya aldığı isim ve etiketler kullanılır. toplumda bazı kişi ve guruplara karşı olumlu ya da olumsuz bir önyargı oluşturulabilir. kazanandan ya da kazanma şansı büyük olandan yanadır.Halkadamı Yaklaşımı Propaganda mesajını halkın konuştuğu ve yazdığı biçimde halkın kolaylıkla anlayacağı ve benimseyeceği biçimde hazırlamaktır. 4. kaçamak davranma veya bazı konuları gizlemek için propaganda faaliyeti durdurulur veya ertelenebilir. amaca uygun şekilde seçilerek oluşturulması gerekir.Basitleştirme Propaganda mesajı açık ve kısa inandırıcı şekilde ifade edilmelidir. 11 .İma Tekniği Hedef topluma giderek artan sorunların asıl suçluların kendi liderleri olduğu ima edilmek suretiyle hedef toplumun nefretinin kendi liderleri üzerine kaydırılmasına çalışılır.İsim Takma Tekniği İsim takma yoluyla. İnsanlar genellikle güçlüden. kutsal kitaplar vb.
Propaganda mesajlarının hangi yollarla ulaştırılacağı önemlidir ama bilgi yayılımı stratejileri sadece propaganda mesajı ile birleştikleri zaman propaganda strateji halini alırlar. Bu mesajları tanımlamak. mesajların hangi yollardan yayıldığını çalışabilmek için şarttır. konuyu önemsememe e) Önleyici hukuki tedbirler f) Reddetmek g) Başka yönlere saptırma h) Bağışıklık kazandırma ı) Mantığa bürünme (Devlet Güvenliği ve Haber Alma:Orhan Seçkin sayfa 170 ) Propaganda oluşturma teknikleri Sosyal psikoloji araştırmalarına dayanan bazı teknikler propaganda oluşturmak için kullanılır. Bu yüzden propaganda oluşturmak için aşağıdaki teknikleri bilmek gereklidir: 12 .Devlet Güvenliği ve Haber Alma:Orhan Seçkin sayfa168) PROPAGANDA ŞEKİLLERİ a) Belirli tiplerin oluşturulması c) Seçme e) Tekrarlama g) Düşmanın tespiti b) İsimlerin değiştirilmesi d) Yalan f) İddaa h) Dedikodu ve söylenti Devlet Güvenliği ve Haber Alma:Orhan Seçkin sayfa 169) PROPAGANDAYA KARŞI KOYMA TEKNİKLERİ a) Düşmanı tespit etme b) Dedikodu ve söylenti ve propaganda kaynağını çürütmek c) Propaganda mesajlarını lehte kullanmak d) Sessizlik.
yoğun. politik. v. kesin zafere giden yolda gidenlere katılmaya çağrılır. Dolayısıyla eğer. özgürlük. hedef kitle kendi yorumlarını katabilsin. bir birey. • • • • Direkt emir: Bu teknik karar verme sürecini basitleştirmeyi amaçlar. Emri vermek için otorite figürleri kullanılabilir ama şart değildir. o Kaçınılmaz zafer: Trene henüz katılmamış olanlar. korkulan veya küçük görülen bir grupta pöpüler olduğu imajının verilmesiyle bu fikrin reddinin temin edilmesinin içerir. Nedeni aşırı basitleştirmek: Karmaşık sosyal. Reddin elde edilmesi: Bu teknik. Muğlak ve hoş sözler genellikle böyle hareket ve inançları haklı göstermek için kullanılır. tercih edilir. Diğer olası seçenekleri ortadan kaldırır. memleket. Örneğin. ekonomik veya askerî sorunlara popüler genellemelerle cevap vermek. nefret edilen veya küçük görülen bir grup insanın da aynı fikri savunduğu inandırılırsa hedef kitle bu görüşü terk eder. Sözler muğlak ve herkes için başka bir manaya gelebilecek olsa da anlamları hep olumludur: "Propagandacının olguları ve programları her zaman iyidir. Yurt sevgisi. görüşü veya hareket planını destekelemek için bir otorite veya makam sahibini referans vermek. Transfer: Aynı zamanda ilintilendirme olarak da bilinen bu teknik. grup veya bir değerin iyi veya kötü özelliklerini bir diğerine hedef kitleye kabul ettirmek veya red ettirmek için aktarmaktır.• • • Korkuya başvurma: Korkuya başvurma genel nüfusta korku yaratarak bir konuya destek saylamayı amaçlar. duygusal olarak çekici sözlerdir." Rasyonalizasyon: Bireyler veya gruplar tartışılır davranış veya inançları bazı genellemelerle akılcı yapmaya çalışabilirler. Tren etkisi:Hedef kitleye "herkes bunu yapıyor" diyerek bir hareket tarzını kabul ettirmek. Sam amcanın "seni istiyorum" resmi bu tekniği örnektir. Amaç kitleyi gerçekliğini analiz etmeden veya uygulanabilirliğini veya mantıklılığını incelemeden bazı belirsiz sözlerle harekete geçirmektir. Bu teknik genellikle suçu problemin bir üyesinden diğerine transfer etmek için kullanılır. Bir otoriteye referans: Bir fikri. barış.s. 13 . gibi duygulara alakalandırılır. Hali hazırda trende olan veya kısmen trende olanlara da kalmalarının en iyi hareket olduğu fikri verilmiş olur. Parıltılı genellemeler: Parıltılı genellemeler bilgi veya akıl yürütme gerektirmeden kabul edilmesini sağlamak için yüksek değer taşıyan olgular ve inançlarla alakalandırılmış. Joseph Göbbels Teodore Kaufman'nın Almanya yok olmalı sözlerini kullanarak Müteffiklerin Alman halkını yok etmeyi amaçladığını iddia etmiştir. onur. Propagandacı resimler ve kelimeler kullanarak dinleyicilere tam olarak ne yapmaları gerektiğini söyler. bir fikrin nefret edilen. Bu teknik hedef gruba bunun bir kitle hareketine döndüğü ve onların da katılmasının kendi çıkarlarına olduğunu söylemeyi içerir. o Kalabalığa katıl: Bu teknik insanların kazanan tarafta olma dürtüsünü kullanır. • • • Kasıtlı muğlaklık: Genellemeler kasıtlı olarak muğlaktır ki. erdemlidir.
Radyo ve televizyonda propaganda haberlerde. Kelimenin daha dar ve sık kullanılan anlamıyla propaganda politik bir amacı veya iktidarın çıkarlarını destekleyen bilerek çarpıtılmış veya saptırılmış bilgiye denir. Bu manada propaganda.b. Bu hedef kitlenin kendini bu saygı duyulan kişi ile özdeşleştirmesi ve onun fikirlerini kabullenmesi amacıyla yapılır. radyo. uydurma bilim. propaganda filmleri. ( kaynak www. akıllı liderlik.vikipedi. güncel olaylarda. posterler. tarihin tekrar yazılması. Propaganda broşürler.vikipedi. Çok az insan çıkıp pazarın demokrasinin yerine almasını söylemiştir ama bir çoğu pazarın ne kadar etkin olduğunu ve nasıl eski düzeni ortadan kaldığından söz etmiştir. politikayı. broşürler. Propagandacılar bir grubun istekleri yönünde halkın bir konyau veya olayla ilgili görüşlerini değiştirmeyi amaçlarlar. televizyon ve posterleri sayabiliriz. aynı amacın insanlara istenen bilgilerin 14 . hükümet raporları. Damgalama içerebilir. propaganda genellikle politik veya milliyetci temalar içerir. Bunun yerine mesaj sürekli farz edilir veya kabul edilir.• • Sokaktaki adam: Sokaktaki adam yaklaşımı propagandacının görüşünün sokaktaki adamın sağ duyusu tarafından da desteklendiğini göstermektir. Özellikle bir kişiyi. Tanıklık saygı duyulan bir kişinin propaganda mesajına resmi desteğini içerir. ( kaynak www. konuşma programlarının içinde veya reklam olarak yer alabilir. Hedef kitlenin güvenini kazanmak için gayri resmi bir havada ve tarzda sunulur. Reklama.com) • • • • • Propagandanın yayılması için teknikler Propagandayı yaymak için kullanılan yaygın yöntemler arasında haberler. Tanıklık: Tanıklıklar alakalı veya alakasız alıntılardır. hareketi veya programı desteklemek veya yermek için söylenmiş sözlerden yapılan alıntılardır. Ancak. Propagandacılar sokak dili ve davranışı kullanarak kendi görüşlerinin ortalama bir kişinin de görüşü olduğu izlenimi verir. özgürlük v. Böylece gerçekten suçlu olanlar korunur veya sorunun çözümüne harcanacak çabalardan dikkat başka yere çekilir. Damgalama: Bu teknik propagandanın hedefini nefret edilen veya istenmeyen bir şeyle damgalayarak onun hakkında bir önyargı oluşmasını sağlamayı içerir. TV veya radyo yayınları ve bunların dışındaki her türlü bilgi taşıyan medya aracılığıyla yapılır. Pazar popülizmi bu şekilde yayılmıştır.b. Erdem sözleri: Bunlar bir kişi veya konuya başlandığı zaman hedef kitlede olumlu bir imaj sağlayacak sözlerdir. kitaplar. çarpıcı bir söz veya cümledir. Alıntı yapılan kişinin (uzman. mutluluk. güvenlik.com) Propaganda Çeşitleri Propaganda reklamla birçok benzer tekniği kullanır. Sloganlar: Slogan kısa. bir ticari ürün için yapılan propaganda denilebilir. İfade edilmemiş kabuller: Bu teknik propanda mesajınız açıkça ifade edildiği takdirde kabul görmeyecekse kullanılır. Günah keçisi: Suçu aslında suçlu olmayan bir kişiye veya gruba atmak. Barış.) şöhreti sömürülür. Slogan haline getirilmiş fikirler ikna edicidirler. halk tarafından saygı duyulan bir kişi v.
Çoğu propaganda düşmanın gerçek veya hayali bir haksızlığın sebebi olduğu hissini vermek ister. Propaganda psikolojik savaş yöntemlerinden biridir. Dünya Savaşı'nda ABD'de Anti-Japon propagandası Propaganda savaşta çok güçlü bir silahtır. Kült karşıtları kült liderlerini yeni üyeler kazanmak için propaganda kullanmakla suçlarlar. Varsayıma göre insanlar doğru olmayan bir şeye inanırlarsa sürekli kuşkular yaşayacaklardır. 15 . Dünya Savaşını başlangıcındaki propagandası Kelimenin daha da dar ve daha az kullanılan anlamıyla propaganda zaten inanan insanlara onlara inançlarını destekleyecek yanlış bilgi vermek anlamına gelir. istenmeyen bilgilerin kısıtlanmasını amaçlayan sansürün tersidir. Bazı özel kelimeler kullanarak veya bazı özel kelimeleri kullanmaktan sakınarak düşman hiç yapmadığı şeyler için suçlanır ve bu sayede zihinlerde hatalı bir imaj oluşturulur. propagandacının halkın fikrini ikna etme ve anlatma yerine kandırma ve kafa karıştırmayla değiştirme isteğidir. Propagandayı diğer metodlardan ayıran. Bu yüzden propaganda çoğunlukla amaca hali hazırda inananlara yönelik yapılır. Aynı zamanda halkın kendi milletinin haklı olduğuna da inanması gerekir.verilmesi yerine. Organizasyonun liderleri bilginin tek taraflı veya doğru olmadığını bilmelerine rağmen propagandayı yayan daha düşük rütbeli üyeler durumu bilmeyebilirler. Bu durumda amaç genellikle içerdeki veya dışardaki düşmanı insanlık dışı olarak göstermek ve ona karşı nefret yaratmaktır. Bu kuşkular rahatsız edici olduğundan onlardan kurtulmak isteyecekler ve dolayısıyla güç sahiplerinin onaylamalarına açık olacaklardır. Kelimenin dinî kökenlerine uygun olarak yeni dinî hareketler için de bu hareketlerin hem taraftarları hem de karşıtları tarafından kullanılır.vikipedi. II.com) Politik propaganda örnekleri: • • İngiltere'nin Almanya'ya karşı I. Dünya Savaşında uyguladığı propaganda Nazi Almanya'sının Polonya'ya karşı 2. ( kaynak www.
kara. tavır ve davranışlarını tesir altında tutmak ve onları değiştirmek gayesiyle yayınlanan bilgi. uzmanlar bunu psikolojik savaşın en önemli unsurlarından biri saymışlardır. Gri ve Kara propaganda çeşidi. niçin yapıldığı açıkça ortaya konmadığı için. ve teorik ve pratik temel ekonomik bilgiler gibi devrimci fikirlerin yayılması anlamına geliyordu. Propaganda çok sinsi yollarla uygulanabilir. Gri propaganda kaynağı belli olmadığı ve doğruluğunun delilendirilmesi çok zor olduğu için. gayesi belli olmadığı ve kimler tarafından.beyazın siyah olarak gösterildiği bir zaman diliminde yaşıyoruz. ( Kaynak: Selim ÇORAKLI) Filleşen insanlar Goethe. veya ajitasyon. Bu hususla ilgili araştırmalar yapanlar “Beyaz. iftira.Bunun için hile. veya propaganda olarak adlandırılmıştır. “Bir topluluğun düşüncelerini. Beyaz. zamanı gelmiş fikir olduğunu söyler. Günümüzde yaşanan hadiselere baktığımızda Goethe’nin ne kadar haklı olduğuna bir defa daha yakından şahit oluyoruz. gri. Bu tip yayılan propaganda politik amaçlar için kullanılabilir. Kara propaganda dost bir kaynaktan geliyormuş gibi görünür ama gerçek tersidir. duygularını. Rus devrimi 19. Rus devrimcileri propaganda kelimesinin iki farklı yönünü birbirinden ayırmışlardır. yalan.en güçlü silahın. ( Kaynak: Selim ÇORAKLI) 16 . Bunun yanında ajitasyon kamuoyu oluşturma veya politik rahatsızlık yaratma anlamında kullanılıyordu.propaganda çeşitleri içinde en tehlikeli olanlarıdır. sahte deliller serdetme gibi her türlü malzeme kullanılır. Bu farklı yönler агитация (ajitatsiya). Gri propaganda nötr bir kaynaktan gelir gözükür ama aslında karşı taraftan gelmektedir. Örneğin yabancı ülkelerle ilgili yanlış enformasyon eğitim sisteminde desteklenebilir. Zira yapılan propaganda sayesinde siyahın beyaz.Propaganda kaynağına göre sınıflandırılabilir.silahlı ve karşı” olmak üzere propagandanın beş çeşidinden bahsederler. Beyaz propaganda'nın kaynağı bellidir. Propaganda Maksizm'in öğretileri. Propaganda genel olarak.Silahlı ve Karşı Propagandanın gayeleri çoğu defa açıktır ve yapanlar maksatlarını ortaya koyarken. sinsilik. Kara propagandanın maksadı ise muhataplarında ruhi çöküntü meydana getirmek ve yenilgiyi tattırmaktır. ve 20. belge ve görüşlerin tümü” olarak tarif edilir. Vatandaşa ülkelerinin politikaları hakkında yanlış bir görüntü verip aksi görüşleri red etmeleri veya görmezden gelmeleri sağlanabilir. entrika. yy. fitne. ve пропаганда. Çok az insan okulda öğrendiklerini kontrol etme ihtiyacı duyacağından bu yanlış enformasyon gazeteciler ve aileler tarafından tekrar edilecek ve yanlış enformasyonun herkes tarafından bilinen bir gerçek olduğu fikri medyaya direkt bir müdahale olmadan kimse gerçeği veya kaynağı farketmeden yayılacaktır.
c kurumu kaynak olabilir.Propagandada verilen bilgiyi esas amacından saptırarak bozmak yozlaştırmak Kişi seçici algılama mekanizmasını kullanarak verilenlerin işine gelen taraflarını ele alır.Propagandacıyı reddetmek Burada propagandanın kim tarafından yapıldığı önemlidir. 5.Mantığa büründürme ve diğer savunma mekanizmalarına başvurmak Kişi burada egoyu savunmak için çeşitli yollara başvurabilir. Bu öğelerin iyi bilinip ona göre propagandanın yapılması gerekir. Örneğin gazetedeki haberlere olduğu gibi inanırlar. 2-Propagandacının görüşünü Duyulana inanmamak söz konusudur. propagandayı yapanı yani propagandacıyı anlıyoruz. Propagandanın etkili olmasını ise bazı öğeler belirler.PROPAGANDAYA DİRENME ŞEKİLLERİ 1-Propagandanın içeriğini karşı bir görüşle çürütmek Kişi propagandadaki fikre mantığını kullanarak direnir. Bunlar kısaca şunlardır: PROPAGANDANIN ÖĞELERİ Kaynaktan. vs. 17 . Bu direnmeyi kırıp propagandayı kabul ettirmek için propagandanın çok etkili olması gerekir. Mantığa büründürmede.örneğin fikir hürriyetini savunan birisi karşıt görüşteki kitapların sansür edilmesini yurt çıkarları bahanesiyle reddedebilir. kurum. Kaynak bir kişi olabileceği gibi bir grup. Örneğin. 3. Yaygın bir direniş türüdür. Örneğin dinlemekten kaçınmak gibi. A televizyonu. Ancak insanlar bunun doğruluğunu araştırmazlar. Nadiren kullanılır. Karşıt politik görüşlü birinin söylediği görüşlere katılmama gibi 4. B gazetesi. politikacılar konuşurken çeşitle olaylardan ve kanuni metinlerden yararlanırlar. Ancak burada tembel olmama ve yeterli bilgi düzeyine sahip olmama durumu söz konusudur. olabilir.
Kaynağın etkili olabilmesi için inanırlık ve sevme iki önemli unsur olarak görülmektedir. Propagandanın dört temel öğesi vardır: a) b) c) d) A) KAYNAK KAYNAK İLETİŞİM HEDEF ORTAM a) İnanırlık Araştırmalar inanılır kaynaktan gelen propagandanın hedefte daha fazla tutum değişimi yarattığını göstermektedir. Örneğin polis suçlulara karşı daha sert tavır takınması fikrini bir sabıkalının savunmasının. Bu ilişki doğrudan bir ilişkidir. Kızlar etkilemek istediklerini söyledikleri zaman ikna oranı daha da artmaktadır. Burada propagandacının kişiyi etkilemek istediği açıkça belli olduğu halde kişi direnmeden. Eğer bir propagandada sunulanlar hedef kişi yada kitlenin görüşünden çok farklı veya çok az farklı ise 18 . mesajın dinleyicinin fikrinden ne kadar farklı olduğudur. Eğer propagandacının kişisel bir çıkar sağlamadığı düşünülürse bu propagandanın etkisini artırır. ( Toplumsal psikoloji: Turgut Göksu ) B) İLETİŞİMİN(MESAJIN) ÖZELLİKLERİ a) Görüş farkı Görüş farkı. Yani yüksek saygınlığı olan bir kaynaktan gelen iletişim daha kolay kabul edilmektedir. isteyerek etkiye kapılmaktadır. Polis kuvvetinin azaltılması ve cezaların hafifletilmesi konusunda ise durum tam tersi olur. bir polis şefinin savunmasından daha tesirli olduğu görülmüştür. 2) Güvenirlik: Kaynak ne kadar uzman olursa olsun eğer maksadı hedefi kandırmak olarak yorumlanırsa dinleyici üzerinde fazla bir etkisi olmaz. Mills ve Aronson’ un deneyinde denekler. Hovland ve weiss inanırlığı iki fatöre bağlıyor: 1) Saygınlık: Propagandacının propaganda konusunda uzman olup olmadığı ile dinleyicinin propagandacıya hürmet derecesi ile ilgilidir. Liderler gruplarda en saygın kişiler olduğu için liderlir tarafından yapılan propaganda çok etkili olmaktadır. deneydeki kızlardan sırf güzel oldukları için sevmişlerdir. b) Sevilmek iletişim kaynağının sevilen hoş bir kimse yada eşya olması da kendi başına önemli bir etkendir.
Pkk. Orta derecedeki görüş farkında ise tutum değişimi en fazla değiştirmeyecektir.(1979) 100 80 60 40 20 0 0 2 4 6 tutun değişimi Ancak durum bu kadar basit değildir. Ancak tek yönlü propagandanın etkin olduğu yerler de vardır: Zeka Düzeyi yüksek düşük Tek Yönlü Çift Yönlü 1) Bilgisi az zekası ve eğitim düzeyi düşük kişilerde konuyu çok boyutlu vermek zihni karıştırabilir. Çift yönlü propaganda ise karşıt tezin görüşünden de söz edilir ve çoğunlukla bu tez çürütülür. Az görüş farkında kişi değişime gerek görmeyecektir. 2) Dinleyici propaganda ile az çok aynı fikirde ise karşıt tezin görüşünden söz etmenin gereği yoktur. Propagandacının inanırlığı ve söz konusu tutumun kişi için ne derece önemli olduğu da bu etkinliğe tesir eder. Çünkü burada tutum değişimi için bir zorlama vardır.tutum değişili az olur.( kaynak: Çiğdem KAĞITÇIBAŞI) kaynak:kağıtçıbaşından adapte edilmiştir. Çok yüksek prestijli ve güvenilir bir kaynaktan gelen tek yönlü propaganda da adil ve güvenilir addedelir ve etkili olur. ( Toplumsal psikoloji: Turgut Göksu ) 19 . Çok görüş farkında ise karşı koyarak yine tutumunu değiştirmeyecektir. Çoğu araştırma çift yönlü propagandanın daha etkili olduğunu göstermiştir. b) Tek Yönlü—Çift Yönlü Propaganda Tek yönlü propagandada sadece savunulan görüş açıklanır. militanlarının dışarıyla bağlantılarını kesmeleridir. Çok güvenilir kaynaktan gelen propaganda tutumumuzdan çok farklı bir tutumu savunsa bile etkilenme oranı yüksektir. Örneğin.
Örneğin bir arabayı alan diğer markaların reklamına kapalı olacaktır. Bir tutum her ikisini birden içerebilir. d) Saygınlık Farkları Kişinin grup içindeki saygınlığı onun etkilenebilirliğine tesir eder. Grup içinde düşük saygınlığı olanların daha kolay etkilenebileceği görülmüştür. Bağlanma kuvvetli ise propagandanın etkisi az olacaktır. e) Zeka ve Eğitim Zeka düzeyiyle tutum değişimi arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Kişilerin ekonomik ve sosyal statüleri etkilenmelerinde rol oynamaktadır. tarih vb. f)Cinsiyet ve Yaş Farkı Kadınların propagandadan erkeklerden daha fazla etkilendiği görülmüştür. ( Toplum psikolojisi: Turgut GÖKSU) C)HEDEF ÖGESİNİN ÖZELLİKLERİ a) Bağlılık (taahhüt) Bir kimsenin tutumuyla kendini ne kadar bağladığıdır. Siyasi fikrini herkesin önünde açıklayan kimseyi fikrinden döndürmek fikirlerini açıklayana göre zor olacaktır. Ancak bu kimseler tutarlı mantıklı yada karmaşık iletişimden daha fazla etkilenecektir. yer . Yüksek zeka ve eğitim sahipleri tutarsız . Ancak bir yönün ağır bastığından bahsedilebilir. Kadınlar sosyal etkiye daha fazla açıktır.duygusallıkla mantıki yaklaşımın birbirinden ayrılması zordur. kimlere başvuracağı.Duygusal – Ussal Propaganda İnsanlar ilgilendikleri konuda duygusal olabilirler. Türkiye’de de veremle savaş bu çerçevede yürütülmüştür. Korku yaratan iletişimde ise istenen davranışa yönelte bilmek için orta şiddette bir korku verilip bu davranış hakkında anlaşılabilir. mantıksız yada basit iletişimden daha az etkilenir. Duygusallık yada ussal olmakla eğitim ve zeka seviyesi arasında doğru yada ters orantıyı gösteren bir bulgu elde edilmemiştir. Örneğin tetanos aşısı konusunda öğrenciler biraz korkutulup nereye gidileceği. c) Kendine güven Bazı araştırmalar kendine güveni az olanların daha kolay etkilendiklerini göstermiştir. aksi halde duygusallık insanlara tuhaf gelebilir. Burada içtimai hayattaki rollerin kültür tarafından bu farkı meydana 20 . Zeka ve eğitime iki şekilde yaklaşmak lazımdır. verilmiş ve aşı olmaları sağlanmıştır. izlenebilir talimatname vermenin çok yararlı olduğu görülmüştür.
Çünkü bir aradaki insanlar hem fiziki varlıkla birbirlerini desteklerken hem de kendilerini (fikrimi değiştirirsem yanımdakiler beni döneklikle suçlarlar) şeklindeki bir sosyo-psikolojik baskı altında hissederler. Örneğin erkekler spor araba reklamlarından. Ortamın özellikleri de propagandanın etkinliğinde rol oynar. ( Toplumsal psikoloji: Turgut Göksu sayfa 104 ) DİĞER PROPAGANDA ÇEŞİTLERİ Yapılış şekline göre propaganda çeşitleri: 1. Bu fark propaganda konusuyla da ilgili olabilir. 2. Radyoyu da bu grupta ele alabiliriz. Örneğin. Bundan dolayı kalabalıkların tahrip gücü yüksektir. deneyler hep laboratuar ortamında yapılmıştır ve tutum değişimleri hemen çabucak görülmüştür. dersler. el ilanı. gösterilebilir. tartışmalar. vb matbuat içindeki yazılar örnek olarak gösterilebilir. Yazılı Propaganda Yazılı olan her türlü materyal yoluyla yapılan propaganda çeşididir. Müzik yoluyla yapılan propaganda da bu grupta değerlendirilmektedir. tv seyrederken yanında başkaları vardır ve o yakınları da genelde aynı görüştedir veya o anda birisi gelir ve kişinin dikkati dağılır. 2. dergi. Burada anonimlik ve kendi gücünü insanların topluluğun gücü miktarında görmeleri etkili olmaktadır. Sözlü Propaganda Sözlü anlatımla yapılan propagandadır. gazete. nutuklar. örgütsel doküman. 3. Kişiler grup içinde yada kalabalık ortamlarda kendilerini daha güçlü hissederler. Gerçek hayatta ise tutum değişimi çok çabuk ve fazla olmaz. Örneğin. 21 . broşür.getirdiğini belirtmekte fayda vardır. çünkü gerçek hayatta kişi daha başka etkilere de maruzdur. Örnek olarak konuşmalar. kadınlar deterjan reklamlarından daha çok etkilenir. ( Toplumsal psikoloji: Turgut Göksu sayfa 102-103 ) D)ORTAMIN ÖZELLİKLERİ Her etkileyici iletişim bir ortam içinde oluşur. Yazılı Propaganda Sözlü Propaganda Görsel Propaganda Diğer Propaganda Türleri 1. 4. Kitap. Aynı görüşteki insanlar bir aradayken onların görüşlerini değiştirmek tek başlarına iken ikna etmekten daha zordur.
Resim.Diğer Propaganda Çeşitleri Yukarıdaki kategorilere sokamadığımız propaganda çeşitleri şunlardır: a) silahlı propaganda: Daha ziyade Marksist literatürde kullanılan bir terimdir. Örneğin 23 mart 2000 tarihinde Galatasaray. Devrime karşı çıkacakların da böylece moralleri çökertilmektedir. video. korku salmak amacıyla yapılan silahlı şiddet eylemleridir. bizzat bir takımın diğerlerini yenmesiyle yapılacağı gibi takımın elemanlarının bir ürünün reklamını yapmalarıyla da olabilir. Hakan Şükür’ün attığı golden sonra reklam parası aldığı cipso önünde seviniyor. heykel ve diğer sanatsal faaliyetler. televizyon. Sears ve Carlsmith. Dar anlamda terör örgütlerinin seslerini duyurup.R. ( Toplumsal psikoloji: Turgut Göksu ) 22 .3. b) Vücut diliyle(hareketleriyle) propaganda: Bazı hareketlerin tekrarlanması suretiyle yapılan propagandadır. c) Spor faaliyetleri: Bu propaganda etkili bir propagandadır. slayt afiş. Mallorca’yı 4-1 yeniyor.Görsel Propaganda Görsel propagandadan kastımız ilk etapta göze hitaben araçlarla yapılan propagandadır. Geniş mananda ise kaba kuvvete dayanan her türlü propagandayı bu grup içine sokabiliriz. pankart gibi. Burada kameralar hakan ile birlikte Cipso’yu da çekiyorlar ve reklam yapmış oluyorlar. 4. Freedman. Bu. Çünkü özellikle tek ve devlete ait olan radyo ve tv binasını eline geçiren devrimciler oradan ulusa seslenerek yönetime el koyduklarını ilan etmektedirler. radyo ve televizyonun özellikle devrimlerde önemli olduğunu belirtmektedirler. Parti selamlaşmaları gibi.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?