Günümüzde uzmanlar sadece örgütün yeni krizinden değil, başkalarının Katar’dan sonra OPEC’ten ayrılabileceği muhtemel domino etkisi hakkında da konuşuyor. Her şeyden önce, kulüp ortakları ile üretilen her ekstra varili koordine etmekten bıkmış olanlar arasında. Ayrıca, daha fazlası ve üretim seviyelerini şüpheli politik koşullara göre ayarlamak. Şu anda, bu bağlamda, anladığınız gibi, Amerika Birleşik Devletleri'nin isteği üzerine restore edilen İran'a karşı yaptırımlardan bahsediyoruz.
Katar’da, geçen yazki yılın son 2017’ine neredeyse ödedikleri İran’a asla bağlılık göstermediler. Suudi Arabistan'ın yanı sıra Mısır, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Yemen ve Libya olmak üzere beş ülkeye giden başlıca olaylarından biri olan Doha'yla diplomatik ilişkilerin kopması olan o zamanki krizle doğrudan ilgili olan İran üzerindeki baskıydı. Başlangıçta Katar, Suudi monarşisi ve müttefikleriyle doğrudan bir çatışmanın eşiğine gelen Şii İran'la işbirliği yapmakla suçlandı.
Ayrıca, Müslüman Kardeşler terör örgütleri, IŞİD ve El Kaide’nin maddi desteği için Doha suçlandı. Doha’nın Rusya’dan C-400 uçaksavar kompleksi almaya hazır olması da rahatsız etti. Daha önce Suudi şeyhler al. Katar, oksijeni daha kesin bir şekilde engellemeye çalıştı - yiyecek de dahil olmak üzere her türlü malın temini, ancak İran ona hemen yardım etti. Katar, yalnızca rezerv fonları kullanarak, bölgeye rekor düzeyde değer kazanan tahvillerin ihracı ve sıvılaştırılmış doğal gaz satışı - LNG yoluyla hayatta kalmayı başardı.
Gerçek şu ki, petrol Katar’ın ana ihracat ürünü değildir, OPEC’teki üretim payı yüzde ikiyi geçmez. Ve şimdi, Doha’nın planlarında, OPEC ile koordine edilmesi zor olan petrol üretimi seviyelerinde ciddi bir düşüş var. Çatışma, frenlerin yavaşlatılmasında başarılı olamadı ve bir yıldan uzun bir süre sonra neredeyse tamamen bir ablukanın ardından Doha'dan ayrılmaya karar verdiler. OPEC'ten başlayanlar için.
Bu çerçevede, örgütün kurtuluşu Rusya ile yakın bir işbirliği içinde olabilir. Ve Batılı analistlere göre, “Ruslar ve Suudiler, aynı zamanda petrol üretiminde kısıtlama konusunda aynı zamanda olmaktan çok uzak olsalar” da, OPEC + anlaşmasının deneyimi, üretim seviyelerini birlikte ayarlamayı öğrendiklerini gösterdi.
Öyle görünüyor ki, diğer şeylerin yanı sıra, tesadüfen sona eren G-20 Zirvesi, diğer şeylerin yanı sıra, Rusya ile Suudi Arabistan arasındaki yeni ilişkilerin gösterilmesi için bir aşama haline geldi. Başkan Putin, sanki sergilenmiş gibi, Taç Prens Muhammed bin Salman ile uzun ve coşkuyla konuşuyordu.
Son zamanlarda, gazetecilerin MBS'yi zaten kısaca adlandırdıkları bu az bilinen taç prens, ilk Katar krizinden hemen sonra en üst sırada yer aldı. Ve OPEC + sözleşmesinde tam olarak bir elin olduğu kesin olarak petrol çıktı. Bir yıl önce, Katar'la olan çatışmanın çözülmesinin, halefinin MBS pozisyonunun tahtıra mal olabileceğine inanılıyordu. Şimdi, tahtı ona muhalif bir gazeteci Jamal Khashadzhi'nin (Khashoggi) cinayetine malolabileceğine eşit derecede inanılıyor.
Ancak aynı zamanda, aynı damping politikasının ana rakibi olarak adlandırılan ve Suudi Arabistan'a milyarlarca dolarlık kayıplar ve on yıllarca biriken çok önemli bir ahlaki otorite payının kaybedilmesi nedeniyle hiçbir şey vermeyen Ben Salman. Her şey gerçekten geçerliyse, “Katar” sorununun nispeten acısız bir şekilde çözülmesini bekleyebiliriz. Aksi takdirde, Riyad yalnızca İran’la değil aynı zamanda OPEC’teki bir dizi
Geleneksel olarak düşük yakıt fiyatlarına bakan Avrupalı Donald Trump, Moskova ve Riyad’a karşı olduğu gibi derhal OPEC’i önümüzdeki ay petrol üretimini azaltmama yönünde teşvik etmeye karar verdi. Ocak 2019'te böyle bir Washington yönetiminin memnuniyetle karşılanacağını düşünebiliriz. Aynı zamanda, Suudi Arabistan, petrol üretim seviyelerini düşürmek için petrol kartelindeki ortakları düzenli olarak aramaya devam etmekte ve böylece aşırı arzın piyasadaki olumsuz etkilerini azaltmaya çalışmaktadır. Riyad'da, tek başına üretimi desteklemeden hazır olmadıklarını tekrarlamaktan yorulmuyorlar, ancak toplam arzın azaltılması için her türlü çabayı gösterecekler. Suudi şeyhler rasyonel olarak talebi düzenlemekte gibi davranmazlar, bunu aslında ABD'nin omuzlarına kaydırırlar.
Fakat Birleşik Devletler, Riyad'ın Moskova ile beklenmedik şekilde yakınlaşması hakkında herhangi bir hareket yapmadan, aslında Riyad'ın tüm çağrılarını görmezden geldi. Üretim seviyelerini artırmaya devam ediyorlar ve uzun zamandır herhangi bir anlaşma ile modası geçmiş gibi görünen şeyl yağı değil. Yetkili bir İngiliz The Economist Cuma günü 30 Kasım ayında, “Suudi Arabistan üretimi azaltma gereğini anlıyor, ancak bunu diğer OPEC üyeleri ve Rusya ile işbirliği içinde yapmak istediğini belirtti. Aynı zamanda, Riyad, Trump yönetimi ile petrol fiyatlarındaki uzun vadeli eğilimler üzerindeki çatışmalardan kaçınmak istiyor. ”
Uzun bir süre, Rusya ve özellikle İran gibi bu kadar zorlu rakipleri petrol piyasasına sokma çabası içerisinde, aslında sadece damping yapmakla kalmayıp, müttefiklerini de buna itmek için Suudi Arabistan'dı. Ve bu "müttefikler" listesinde Suudiler kaydetti (yüzde 100'in hepsinde olmasa da) sadece Emirates, Bahreyn ve Kuveyt'i değil, Irak'ı ve hatta Meksika ile Nijerya'yı da kaydetti. Ancak, herkese OPEC + sözleşmesini önererek, Riyad'daki küresel petrol krizlerini tekrarlamaya cesaret edemediler. Garip bir şekilde, yalnızca bir büyük petrol üreticisi ülke gerçekten ona katılmadı - o da Birleşik Devletler'di.
Fakat Birleşik Devletler’in, ağırlaştırılmış küresel ticaret gerilimleri bağlamında kullanılan Rusya karşıtı ve İran karşıtı yaptırımları, tam tersi ile çalıştı. Örneğin, geçtiğimiz birkaç ay içinde Rusya'nın Çin'in enerji pazarındaki lider konumunu güçlendirmesine yardım ettiler.
Bununla birlikte, Rusya, yabancıların görüşüne göre, aslında pek çok Rus uzmanı olarak, üretim seviyelerinde yeni kesintilere hazır değil. Bu, büyük ölçüde nesnel nedenlerden kaynaklanmaktadır - tamamen Rusya'daki pek çok kuyuda teknolojik olarak, sadece valfı döndürerek üretim seviyelerini artırmak veya azaltmak mümkün değildir. Üstelik, ülkemizin eski petrol endüstrisi çalışanlarından birine göre, “her bir ortağımız için üretim tesislerini yeniden yapılandırmamız gerekecek” OPEC'e hiç yırtılmadığı tesadüf değildir. Rusya'nın yakın gelecekte kulübe katılma ihtimali pek gerçek değil ve Buenos Aires'teki G-20 zirvesinden hemen sonra Suudi Arabistan'da bazı medya yazmak için acele ettiler.
Hidrokarbon piyasası, Katar ve OPEC + anlaşmaları etrafındaki çatışmanın en önemlisi olmadığı kadar garip bir şekilde, küresel faktörlerden etkilenmeye devam ediyor. Son aylardaki deneyimler, petrol kulübünün düzenleyici rolünün kendisinin sadece uygunsuzluğa düşmediğini, dünya ölçeğindeki üretim kısıtlama faktörünün öne çıktığını göstermektedir. Gözlemcilerden bazıları ironik bir açıklamada bulundular: “Suudi prensi neredeyse Rusya'yı OPEC'e vurdu, ancak Katar hemen kaçırdı.”
Ek olarak, çok az ülke, Basra Körfezi'nde bile ihtiyaç duyulduğunda üretimi önemli ölçüde artırabilir. Suudi Arabistan bu anlamda gerçekten kıskanılacak bir istisnadır ve bu nedenle Riyad'da İran'la büyük çaplı bir yüzleşme olarak böyle bir “lüks” sağlayabilecek gibi görünüyor. Ve Rusya’nın, Riyad’ın Tahran ile ilişkilerini geliştirmede etkili bir arabulucu olduğunu kanıtlayabildiği sürece, sadece zaman söyleyecektir.
Aynı zamanda, hem Suudi Arabistan'ın kendisinde hem de ona katılan ülkelerde, petrol üretim seviyelerindeki varsayımdan ziyade gerçek yetenek kapasitelerinin fazla tahmin edildiği açıktır. Katar'ın kaybı burada kesinlikle rol oynamıyor. Dahası, OPEC üyeleri, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki şeyl yağı üretiminde gerçek büyüme beklentilerini abarttılar bile. Fakat şeyl faktörü, kısa oynamaya ihtiyaç duyulduğunda, Suudiler için çok uygun oldu. Fakat şeyliyi tamamen unutmuş olan Amerikalılar, artık denizaşırı dahil olmak üzere her türlü petrolün üretimini ve OPEC ve Rusya tarafından beklenenden çok daha düşük bir fiyatla hızla artmaktadır.