Kapitülasyon, tarihteki belirli ülkelerin başka bir ülkenin hâkimiyetinde olduğu durumlar için kullanılan bir terimdir. Kapitülasyon, bir ülkenin başka bir ülkenin hukukuna tabi olması anlamına gelir. Bu, özellikle ülkelerin birbirleriyle ticaret görüşmeleri sırasında ortaya çıkan bir durum olarak kabul edilir.
Genellikle, kapitülasyon için görüşmelerin ilk aşamalarında ülkeler arasındaki ticaret aktivitelerini düzenlemeye yönelik bir anlaşma yapılır. Kapitülasyonlar, tarihte sıklıkla görülen bir uygulamadır. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu sırasında, bu uygulama çok yaygındı. Osmanlı İmparatorluğu ile çok sayıda Avrupa devleti arasında, pek çok kapitülasyon anlaşması imzalanmıştır. Böylece, ticaretin kontrol altına alınması ve devletler arasındaki ticari ilişkilerin düzenlenmesi amaçlanmıştır. Kapitülasyon anlaşmaları, bir ülke tarafından belli konulara ilişkin bir ülkeye özel ve zorunlu hukuki haklar vermeyi de içerir. Bu haklar, taraflar arasındaki anlaşmada belirlenen koşullara bağlı olarak değişebilir.
Genellikle, kapitülasyon anlaşmalarında konu olan haklar arasında, ticari faaliyetlerin düzenlenmesi, vergi alınması, ticaret yoluyla ülkeye giriş yapılması, ticari anlaşmalar imzalanması ve taraflar arasındaki ticari ilişkilerin düzenlenmesi yer alır. Kapitülasyon anlaşmaları, ülkelerin birbirlerine özel haklar vermesinin yanı sıra, ülkeler arasında ticari ilişkilerin gelişmesine de yardımcı olabilir.
Anlaşmalar, ticaretin düzenlenmesine yardımcı olurken, aynı zamanda ülkelerin birbirleriyle müşterek çıkarlarını korumasına da olanak sağlar. Kapitülasyon anlaşmalarının kullanımı, uluslararası ticaret alanındaki yüksek derecede özgürlük ve düzenlemelerin gerekli olduğu durumlarda olağanüstü önem taşır. Yerel hukuk kurallarının, özellikle de ticaret alanındaki hukuk kurallarının, uluslararası düzeyde uygulanmasının bir gerekliliği vardır. Bu nedenle kapitülasyon anlaşmalarının kullanımı, uluslararası ticaret düzenlemelerinin önemli bir parçasıdır. Kapitülasyon anlaşmalarının kullanımı, günümüzde hala önemli bir konudur. Bu anlaşmalar, ülkeler arasındaki ticareti ve yatırımları düzenlemek için hala kullanılmaktadır.
Günümüzde, ülkeler arasındaki ticaret ve yatırımların düzenlenmesi için çeşitli anlaşmalar imzalanmaktadır. Sonuç olarak, kapitülasyon nedir sorusu, ülkeler arasındaki ticaret ve yatırımların düzenlenmesini içeren bir anlaşma türünün tanımıdır. Bu anlaşmalar, ticaretin kontrol altına alınması, vergi alınması ve ticari ilişkilerin düzenlenmesi gibi farklı amaçlar için kullanılmaktadır. Günümüzde de, uluslararası ticaretin düzenlenmesi için kapitülasyon anlaşmaları hala önemli bir konudur.