Ders
Notları 01
Felsefe 101
Felsefeye Giriş
Professor Paul Weithman
I.
Derse Giriş
A.
Dersin Hedefi ve Yapısı:
Bu ders,
üniversitelerinin zorunlu felsefe derslerinden ilkini almak isteyen (ya da almak
zorunda bırakılan) öğrenciler için bir felsefeye giriş dersidir. Dersin amacı
sizi felsefi sorunlarla tanıştırmak, tarihin en büyük filozoflarının
bazılarının bu sorulara nasıl yaklaştığından ve bu sorular hakkında söyleyecek
ne sözleri olduğundan haberdar etmek, kendi felsefi kaygılarınızı ifade etmeniz, ve en önemlisi, bu kaygıları nasıl ele alacağınız
konusunda size yardımcı olmaktır. Bu dönem inceleyeceğimiz felsefe alanları
arasında etik, siyaset felsefesi, metafizik ve bilgi felsefesi bulunmaktadır.
B. Bu Ders İçin Gerekli Metinler:
Devlet, Platon
Nikomakhosa Etik, Aristoteles
İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar, Rene
Descartes
Leviathan,
Thomas Hobbes
Summa Theologiae,
Thomas Aquinas
Karamazov Kardeşler, Fyodor Dostoyevski
II.
Platona Giriş
A. Yaşamının
Unsurları
- Platon M.Ö. 427-347 tarihleri arasında Yunan şehir
devleti Atinada yaşadı. Önde gelen bir ailenin çocuğu olarak doğdu ve
Atina siyasetine katılmayı bekliyordu.
- Platonun zamanında Atina şehri küçüktü, muhtemelen
100,000den fazla yaşayanı yoktu, siyasete tam katılım hakkı olan vatandaşların
sayısı ise daha da azdı. Onun zamanında Atinada ve Atina ile diğer şehir-devletler arasında siyaset çalkantılıydı.
- Atina, gelmiş geçmiş en büyük felsefi konuşmacılardan
biri olan Sokratesin (ö. M.Ö. 399) de yurduydu.
- Platonun eserlerini okurken içinde yaşadığı bağlamı
aklımızda bulundurmalıyız.
B. Eserleri
- Platon hemen hemen tüm temel felsefi sorulara cevaplar
arar ve bu nedenle felsefenin her alanından çalışmalar içerir: metafizik,
epistemoloji, estetik, etik, siyaset felsefesi ve dil felsefesi.
- Platon DİYALOG şeklinde yazar.
- Ana karakter neredeyse her zaman Sokratestir.
- Sorgulayıcılar Platonun ve okuyucularının bildiği,
en azından namını duyduğu tarihsel figürlerdir.
- Diyaloglar tarihsel söyleşilerin kayıtları değil,
sanatsal yapıtlardır ve öyle okunmalıdırlar.
- Devlet Platonun
gücünün doruğundayken yazdığı en önemli diyaloğudur.
III. Devlete Giriş
A. Soru:
İNSANLAR DÜZGÜN DAVRANMAYI NASIL ÖĞRENİR?
- Yanıt: Düzgün davranmayı kültürleri bağlamında
öğrenirler. Örneğin, bizi etkileyen şeyler arasında kitaplar, filmler,
şiirler, popüler kültürden şarkılar, din, gelenek ve takdir edip örnek
aldığımız büyüklerimiz bulunur.
- Bir başka deyişle, bir kültür tutarlı olduğu ölçüde
bir düzeyde uzlaşı buyuran bir ahlaksal kaynaklar bütününe sahiptir.
- Ama BAZEN uzlaşı çöker, kaynaklar işe yaramaz. Böyle
zamanlarda geleneksel kaynakları sorgulamak sağlıklıdır.
B.
Platonun Durumu
- Kültür bir kültürel kaynak birikimine sahipti.
- Ama geleneksel davranış biçimleriefsaneler, din, yaşlılara
hürmet, Yunan ozanlardan kalma sözlerartık işe yaramıyormuş gibi görünmektedir,
ya da Platon öyle iddia etti.
- Toplum ahlaksal derbederlik içinde: geleneksel
ahlaksal kaynaklar yetersiz görünmekte. Bazıları ahlakı toptan reddediyor;
bilgeler fırsatlardan yararlanabildiklerinde yararlanıyorlar.
- Platon felsefeye yöneliyor: diyalog içinde
sistematik rasyonel inceleme.
C. Ahlak bir Zanaattir.
- Bu zanaatin ustası olmak o
işi yapan kişi için iyidir; ahlaksızlığa tercih edilir.
- Bir zanaat ancak adil olan bir politik toplumda
öğrenilebilir.