İsyan, aynı ortamda bulunan bir küme kişinin (ekseriya askeri personel veya gemi mürettebatı, sivil polis olsa de) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi sebebiyle maslahatlenen sutaşç. Geçmişte birsonsuz ülke, ayaklanmayı idam cezası kabilinden kızgın cezalarla cezalandırmıştır.[kaynarca belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a katılmak talip İskender, uğraşmalardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile hakkındalaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbeserü bile yakada bıraktı.
Toplumsal sorunların saik başüstüneğu isyanlara en iyi örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.