Covid-19'a karşı dünyanın ilk DNA aşısı geliştirildi
Zydus Cadila adlı bir şirket tarafından geliştirilen aşı 447 binden fazla Covid ölümünün yaşandığı ülkede umutları artırdı. Aşının, önümüzdeki ay gibi erken bir tarihte kullanıma sunulması bekleniyor.
DNA AŞISI NEDİR?
İsrail Tel Aviv Üniversitesi'nden Prof. Dr. Jonathan Gershoni, DNA aşısının bir yazılım aşısı şekli olduğunu açıkladı. Bir yazılım aşısı, bilim insanlarının virüsün genetik kodlarını (sadece başak proteinini kodlayan genlere karşılık gelen DNA veya RNA) etkili bir şekilde vücuda enjekte edilmesiyle oluşturuluyor. Hücreler daha sonra viral proteini sentezleyerek, virüsün başak proteinine karşı antikor üretilmesini sağlıyor. "Öldürülmüş bir virüsten veya zayıflatılmış bir virüsten oluşan bir donanım aşınız olabilir" diyen Gershone şöyle devam etti: "Sadece saflaştırılmış başak proteini olan Hepatit B aşısı gibi bir alt birim aşınız da olabilir. Bağışıklık sistemi, viral proteinin varlığını tanımlar. Bu şekilde aşı bağışıklık sistemini yanıt vermesi ve virüsü etkisiz hale getiren oldukça spesifik hedeflenmiş antikorlar üretmesi için uyarır”
GELENEKSEL AŞILARIN TÜMÜ DONANIM AŞISI
Bununla birlikte, bugün var olan geleneksel çocukluk aşılarının tümü Gershoni’nin tabiriyle donanım aşılarından oluşuyor.
1980'lerin sonlarından bu yana, bilim insanları DNA veya RNA'yı doğrudan enjekte etmek için çalışmaya başladılar. Şu anda Türkiye asıllı Prof. Dr. Uğur Şahin ve Dr. Özlem Türeci tarafından geliştirilen BioNTech/Pfizer ve Moderna’nın corona virüs aşıları dünyadaki ilk yazılım aşılarının örneğini oluşturuyor.
Gershoni, "Biyolojideki bilgi akışının şu şekilde olduğunu biliyoruz: genetik materyal, çok kararlı bir molekül, çift sarmallı DNA'da depolanıyor. Ancak, RNA formunda tek kullanımlık ve ara bir genetik materyal oluşturmak için genden akan bilginin kopyalanması gerekiyor. Yani geleneksel anlamda RNA, DNA geninin tek kullanımlık bir kopyasıdır” dedi.
Bununla birlikte, ribozomlar olarak bilinen protein üretim makineleriyle etkileşime girebilen DNA değil RNA'dır. Ribozomlar, RNA'yı tanıyan ve RNA dilinde yazılmış genetik materyali sistematik olarak donanıma, yani proteine çeviren şeydir. Donanım proteindir ve bize bu proteinleri nasıl yapacağımızı söyleyen talimat kılavuzları DNA veya RNA'da olabilir" diyen Gershoni, "Bu nedenle, DNA veya RNA, yazılım aşıları kategorisine girer" diye konuştu.
DÜNYANIN İLK DNA AŞISI GELİŞTİRİLDİ
Hindistan'da Zydus Cadila adlı biyoteknoloji şirketi geçen dünyanın ilk DNA aşısını geliştirdiğini duyurdu. ZyCoV-D'i adlı aşının gelecek ay piyasa sürülmesinin beklendiği kaydedildi.