2.8. Miyasteni tedavisi
2.8.2. İmmunomodulatör tedaviler
Miyastenide kullanılan standart immünmodülatör (İmM) tedaviler kortikosteroidler, intravenöz immünoglobülinler, plazmaferez ve steroidden koruyucu immünosupresanlardır. İmM tedavinin etkinliği çeşitli çalışmalarla desteklenmektedir. [63, 64]
Plazmaferez
Plazmaferez veya intravenöz immunglobulin (IVIG) ile immüno-modülasyon klasik olarak, timektomiden önce major alevlenme, miyastenik kriz, preoperatif ve postoperatif optimizasyon veya immünsüpresif ilaçları tolere edemeyen veya yanıt vermeyen çocuklarda uygulanır. [65] Erişkin popülasyonlarında plazmaferez ve IVIG etkinliklerini karşılaştıran randomize klinik çalışmalarda, etkinlikleri, fayda süreleri ve güvenlik profilleri bakımından benzer oldukları gösterilmiştir.[66] Bu konuda pediatrik popülasyonda çalışma azdır. Bir Cochrane incelemesi (2011) jeneralize MG olan 148 erişkin vakasını içeren 4 randomize kontrollü çalışmayı
araştırdı. Birçok olgu sunumunda plazmafarezin özellikle miyastenik krizde faydalı olduğunun bildirilmesine rağmen, plazmaferez tedavisinin faydalı olduğu 3 çalışmada zayıf statistik gücle gösterildi. Bir çalışmada ise İVİG ve plazmaferez arasında anlamlı bir fark olmadığı ortaya kondu. Plazmaferezde dolaşımdaki otoantikorlar, dolaşımdan geçici olarak çıkarılan kan filtreleme yoluyla fiziksel olarak uzaklaştırılır. İki büyük damar yolu veya venöz erişimi iyi olmayan hastalarda santral bir kateterle uygulanır. Tipik bir tedavi süresince, yaklaşık toplam vücut hacmi plazma süzülür ve protein kaybı, insan serum albumininin (veya koagülopatilere ilişkin bir endişe olduğunda taze dondurulmuş plazma) enfüzyonu ile yerine konulur. Daha küçük yaştaki çocuklarda ve periferik erişim yoluyla plazmaferezisi alamayan diğer kişilerde, IVIG gibi diğer ImM tedavilerin kullanılması tercih edilebilir. Plazmaferez için merkezi hatların kullanımı sepsis riski taşımaktadır. Özel tasarlanmış port kullanımı enfeksiyon riskini azaltmakta yararlıdır. Plazmaferez ile başlangıç tedavisi, iki günde bir aralıklarla toplam üç ila beş değişim gerektirir. Miyastenik kriz vakalarında, gerektiğinde art arda yapılabilir.
Tedavi yanıtına bağlı olarak bazen hastalar haftada bir veya 4-6 hafta aralıklarla ayaktan tedavi alabilirler. Plazma değişimi aşamalı olarak azaltılır. Çocuklar bu tedaviyi genel olarak iyi tolere edir. Kronik kullanımda görülen en sık yan etki anemidir. Daha az görülen yan etkileri ise hipotansiyon, hipoalbuminemi, hipokalsemi ve koagulopatidir. Plazma değişiminin, muSK antikoru pozitif miyastenili hastalarda hem akut hem de kronik tedavi olarak yararlı olduğu kanıtlanmıştır. [49]
İntravenöz immünoglobulin tedavisi
İntravenöz immunoglobulin tedavisi çocuklarda çeşitli otoimmun nörolojik ve non nörolojik hastalıklarda başarıyla kullanılır. Her yaştan JM hastalarında da başarıyla kullanılmıştır. Genel olarak plazmoferez için optimal damar yolu bulunmayan hastalarda ilk tercih ImM tedavi yöntemidir. Genellikle iyi tolere edilmekle birlikte bulantı, kusma, başağrısı, aseptik menenjit ve nadir de olsa böbrek yetmezliği gibi yan etkileri vardır. [22] İgA eksikliği olanlarda şiddetli allerjik reaksion geliştirir. Başlangıç dozu 2gr/kg olup 2-5 gün süreyle damardan verilir.
İdame tedavisinde 4hafta arayla 2 gün içinde1gr/kg verilir. Etkisi ilk hafta
görülmekle birlikte 2-6 hafta sürebilir. Cochrane çalışmalarında etkisinin plasebodan üstün, plazmaferezle aynı olduğu gösterilmiştir. Erişkinlerde yapılan randomize çalışmalarda 2gr/kg 2günlük tedaviyle, 1gr/kg 1 günden fazla verilen tedavi rejimleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır. [67] İVİG tedavisi muSK Ak pozitifliği olan MG hastalarında (immunsupressif tedavi ile birlikte) hem akut hem de kronik dönemlerde etkilidir. Hafif ve okuler MG hastalarında kullanımı kesin değildir. Akut olmayan durumlarda genel olarak refrakter MG’de ya da diğer immunsupresif tedavilere kontrendikasyon olan durumlarda tercih edilir. Klinik araştırmaların İVİG ve Plazmaferez tedavi etkinliğinin miyastenik krizde aynı olduğunu göstermesine rağmen bu yöndeki uzman görüşlerine göre miyastenik krizde plazmaferez hem etkinlik hem de daha hızlı etki açısından İVİG'e göre daha üstündür. [68] Bu iki tedavi seçeneği kararı hastaların komorbidite durumuna (plazmaferez sepsiste, İVİG böbrek yetmezliğinde, hiperkoagulopati durumunda ve İVİG'e karşı allerji durumlarında kontrendikedir) ve ulaşılabilirliğine göre verilir.
İmmünosupressif tedavi seçenekleri
Steroidler. Otoimmunite MG hastalarının patofizyolojisinin esasını oluşturduğu için immunsupresif tedavisini mantıklı olarak gündeme getirir. MG tedavisinde çeşitli immunsupresif ajanlar kullanılmakla birlikte steroid tedavisi en fazla kullanılan bir tedavi seçeneğidir. Refrakter olgularda diğer seçenekler de kullanılır. Erişkinlerde yapılan retrospektif çalışmalarda oral steroidlerin hastaların
%80.2'de belirgin iyileşme sağladığı gösterilmiştir. [69] Aynı çalışmada tedaviye yanıtın ilk 2-3 haftada başladığı, maksimum etkininse birkaç ay içerisnde görüldüğü belirtilmiştir. Çocuklarda yapılan bir retrospektif çalışmada prednizolonun %60 hastada etkili olduğu gösterilmiştir. [44] Steroid tedavisi alan hastalarda yan etki olarak kas güçsüzlüğünün ilk 3 haftada geçici olarak kötüleşmesi, hatta entübasyon gerektiren solunum yetmezliği görülmesi mümkünse de çocuklarda ve başlangıç dozu yüksek tutulmadığında nadirdir.Generalize JM hastaları oral steroid tedavisinden fayda görürler. Bu nedenle AKEİ başlanan hastalarda yanıt yetersizse tedaviye steroid eklenir.Bazi yazarlar timektomi sonrası oral steroid başlamayı tercih ederler. [44] Timektomi öncesi hastanın klinik durumunu iyileştirmek, timektominin faydasını beklerken o sürede semptomları kontrola almak amacıyla oral steroidler
verilir. Oral steroid tedavisi timektomiden sonra remisyon ihtimalını artırmaz. Doz, değişmektedir: bazi yazarlar prednizolon başlangıç dozunu 'yüksek doz' olarak başlamayı (1-2mg/kg/gün maksimum 60-80mg/gün), diğerleri ise 'düşük doz' (0.2-0.5mg/kg/gün) olarak başlayıp klinik yanıta göre kademeli olarak artırmayı önerirler.
Yüksek doz oral steroid başlandığı durumlarda hastanın yan etkiler açısından yatırılarak izlenmesi gerekir. Üç-6 hafta sonra yanıt alındığında günaşırı rejime geçilir. Düşük dozla günaşırı rejimle uzun süre tedavide yan etki günlük ve yüksek dozlu rejimlerle kıyasla daha azdır. Düşük doz steroid tedavisinin amacı semptomları kontrol altına alabilen minimum dozun bulunmasıdır. [70] Oral steroidlerin okular MG'de özellikle prepubertal hastalarda kullanımı tartışmalıdır. Prepubertal yaşta hastalığın spontan remisyon ihtimalinin yüksek, jeneralize forma ilerleme riskinin düşük olması nedeniyle steroid kullanılmaması tercih edilir.Steroid tedavisinin uzun süreli kullanımı büyüme geriliği, kilo alma, hipertansiyon, katarakt gibi yan etkilere yol açar. Bunun dışında steroidle “pulse” terapinin çocuklarda etkileri hakkında yeterli veri olmamasından dolayı ancak kriz hallerinde verilir. [71]
Azatiyopirin. Purin analogu olup B ve T hücre proliferasyonunu baskılar. Tek başına, steroid veya diğer immunsupressif tedavilerle birlikte kullanılabilir. JM'de sitotoksik ilaçlar içerisinde sık kullanılan ilaçlardan biri olup başlangıç dozu 0.5-1mg/gün'dür. Doz dört haftalık aralıklarla 0.5mg/kg/gün artırılarak 2.5mg/kg/gün (maksimum 150-200mg/gün) hedef dozuna çıkılır ve total doz gün içerisinde ikiye bölünerek verilir. [72, 73] Çoğu zaman terapötik etki 4-12 ay içerisinde görülür.
Olası yan etkileri grip benzeri semptomlar, mide-bağırsak rahatsızlığı, pankreatit, karaciğer enzimlerinde yükselme, lökopeni, anemi, trombositopeni ve saç dökülmesidir. Yan etkileri nedeniyle 1-2 yıldan fazla kullanımı önerilmez. [59]
Siklosporin A. Azatiopirine intolerans veya cevapsızlık durumunda ikinci sıra ilaç gibi kullanılabilir. JM vakalarında kullanımına dair az sayda veri vardır. Yan etkileri saç dökülmesi, bulantı, kusma, kemik iliği baskılanması, sistit ve malignansidir.Cochrane verilerine göre tekbaşına veya steroidle birlikte kullanıldığında bir yıl içerisinde MG hastalarında iyileşme görülebilir. [74]
Mikofenolat mofetil. Purin sentezini blok ederek selektif olarak B ve T hücre proliferasyonunu baskılar. Tek başına veya kortikosteroidlerle birlikte kullanılabilir.
Maksimum etkisini bir yıl sonra gösterir. [75]
Takrolimus. Etkisi mekanizması interlökin 2'yi baskılamaktır. Etkinlik çalışmaları, yetişkinlerde ve postpubertal çocuklarda takrolimus ile semptomların erken ve devamlı düzeldiğini göstermiş, prednizolonun dozunun azaltılmasına ve bazende tamamen kesilmesine olanak bulunmuştur. Etkisini genel olarak 6ay içerisinde gösterir. [76] Üç yaşında bir kız çocuğunda refrakter saf oküler miyastenide takrolimusun yardımcı tedavi olarak başarılı bir şekilde kullanıldığı bir olgu bildirilmiştir [77]. Takrolimus'un çocuklarda güvenliği soru işaretlidir. Yan ilaç düzeyinin yakın takib edilmesi gerekir: çocuklar için 5ng/mL gibi ortalama serum konsantrasyonunun güvenilir ve tehlikesiz olduğu kabul edilmiştir. Uzun süreli ilaç kullanımı ile enfeksiyon riski artabileceğinden, hepatit, tüberküloz, HIV enfeksiyonu veya mantar enfeksiyonu gibi her türlü ciddi enfeksiyon, ilacın kullanımını kısıtlar.
Yapılan çalışmalarda hafif başdönmesi ve gastroentestinal yan etkileri bildirilmiştir.
Rituksimab. Hastalığın patogenezinde B hücrelerin ürettiği antikorlar önemli rol aldığı için kimerik anti CD-20 antikoru olan Rituksimab AKRAk pozitif MG vakalarında kullanılır. Aynı zamanda Rituximab, seronegatif hastalara da başarıyla uygulanmış ve tam klinik remisyona götürmüştür. [78, 79]JM’de rituksimab kullanımı konusundaliteratürdeki veriler sınırlıdır. Bununla birlikte, rapor edilen tüm vakalar, AKR veya muSK’a karşı antikorları olan genç kızlardı.Rituximab'ın MGde uygulanması için genel kabul görmüş protokol yoktur. En yaygın protokol, onaylanmış lenfoma rejimi gibi, 4 ardışık hafta boyunca haftada bir kez infüzyonu (375 mg / m2) içerir. Literatürde bildirilen juvenil miyasteni gravis vakalarının tümü bu rejim ile tedavi edilmiştir. JM vakalarında uzun süreli rituximab kullanımı ile değişik veriler vardır.Wylam ve ark. 1aylık Rituksimab kullanımı sonrasında hastaların iyileştiğini ve daha ileri tedavi desteği olmaksızın steroid tedavisini kestiklerini bildirmişlerdir. [80]Lindberg ve Bokawera, rituksimab kullanan birkaç hastada tedaviye 8ay devam ettiklerini, sonrasında hastanın solunum fonksiyonlarında ve kas gücünde iyileşme olduğunu bildirmişlerdir. [81]Genel olarak rituksimab iyi tolere edilir, ciddi yan etkileri yoktur ve hemen hemen tüm MG vakalarında belirgin klinik düzelme sağlar. İzlemde ilacın etkinliği, otoantikor seviyelerinin azalması ölçülerek gösterilebilir.JM tedavi seçenekleri hastalığın klinik formuna göre aşağıdakı tabloda özetlenmiştir. [11]
Tablo 6. JM kliniğine göre tedavi seçenekleri
Klinik özelliği 1. sıra tedavi seçeneği Ek tedavi Açıklama İzole okuler Piridostigmin Aralıklı steroid
tedavisi
Timusta patoloji varsa veya uzun dönem
immunsupresan gerekiyorsa timektomi düşün Jeneralize kas
zayıflığı
Piridostigmin+steroid Uzun süreli immunsupresan ekle
Timektomiye hazırlan Orta-şiddetli
bulbar semptomlar veya solunum yetmezliği
Piridostigmin+steroid+
Plazmaferez/IVIG
Uzun süreli immunsupresan ekle
Timektomiye hazırlan