1. Tanpınar'ın bazı gözlemlerinde Ataç'ın denemeciliğini aydınlatan kimi ipuçları buluyoruz. Doğrudur, onun yazdıkları, hangi tür içinde gösterilirse gösterilsin, ister günce, ister eleştiri, ister mektup adını taşısın, bütünselliği içinde ele alındığında, "ses perdesi değişen bir sohbet" güncel karşılığıyla bir "söyleşi"dir bir bakıma. Böyle nitelendirebilir, böyle adlandırabiliriz. Hiç de yanılmış olmayız. Yukarıdaki parça aşağıdaki türlerden en çok hangi ikisinin özelliklerini taşımaktadır?
A) Deneme fıkra B) Günlük söyleşi C) Günlük deneme D) Deneme söyleşi E) Makale fıkra
2. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir eleştirinin özelliklerinden biri değildir?
A) Üzerinde düşünülen, yazılan yapıt bütün yönleriyle ele alınmalıdır.
B) Eleştirmen eserle ilgili düşüncelerini, "sevdim, beğendim, beğenmedim" gibi sözcüklerle belirtmelidir.
C) Eleştiri, ele alınan yapıta, ondan alınan örneklere bağlı kalmalıdır.
D) Eşleştirmen esere ön yargılarla değil, nesnel bir biçimde yaklaşmalıdır.
E) Eleştirmen eleştirisini nesnel nedenlere dayandırarak yapmalıdır.
3. Aşağıdakilerden hangisi anı türünün özelliklerinden biri değildir?
A) İnsanoğlunun yaşadığı, geride bıraktığı olay ve durumları anlatır.
B) Yaşanılmakta olan zaman dilimini değil, yaşanılmışı anlatır.
C) Bu türün yazarları, yaşadıkları dönemdeki yazılı ve yazısız kaynaklardan yararlanabilirler.
D) Bu yazılar, yazarın kişisel yönleri yanında o dönemin gerçeklerini yansıtan aynalardır.
E) Bu yazıların üstüne mutlaka yazıldığı günün tarihi atılır.
4. Sanat, bilim, edebiyat ya da başka alanlarda ünlenmiş bir kişi kendi hayatını kendi ağzından anlatırsa, yani oturup yazarsa buna - denir. Bu tür yazılarda her şeyi anlatanın ağzından öğreniriz, bu nedenle de özneldir. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) biyografi
B) anı
C) otobiyografi
D) günlük
E) gezi
5. İnsanın içini dökmeden edemediği dakikalar olur. Bir dost, bu dakikalarda erişilmez bir değer kazanır. Ama her şey bir dosta söylenmez ki Onun için, hele bir insan yazarsa, içinin gizli kıvrımlarını görmesini biliyorsa, masasının başına geçip kalemi eline almadan edemez. İç dünyasının inceliklerini yazıya döktükten sonra üzerine bir de tarih atar. İşte - dediğimiz, yazarın kendi kendisiyle bu alçak sesle konuşmasından doğmuştur. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdaki yazı türlerinden hangisi getirilmelidir?
A) deneme
B) makale
C) fıkra
D) günlük
E) eleştiri
6. Bu "pazar" yazısında sizleri rahatlatacak şeylerden söz edeceğim: Plaj mevsimi geliyor. Kışın mangal başlarında, kalorifer yanında, denizin sadece sözlüklerde adı geçen bir nesne olduğuna inananlar, neon ışığında biçimini yitiren bedenleriyle plajlara koşacaklar; bir sanatoryum açmazından yeni kurtulmuş hastalar gibi, sinirli karınlarıyla sırtlarını, güneşin, tuzlu suyun dinlendirici ürpertilerine bırakacaklar. Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?
A) Günlük
B) Makale
C) Fıkra
D) Anı
E) Eleştiri
7. Bundan elli yıl önce benimsenen Latin harflerinin okuma-yazmayı çok kolaylaştırdığı yadsınamaz bir gerçektir. Bu kolaylığın neden ileri geldiği, teknik incelikleriyle bundan önce birkaç kez anlatılmıştı. Bu ellinci yıl dönümünde de elbette yine üzerinde durulup bu bakımdan yeni açıklamalar yapılacaktır. Biz ise konuyu başka bir bakımdan ele alarak Harf Devrimi'ni, bilim ışığında tarihsel bağlamı içindeki anlamı yönünden aydınlatmaya çalışacağız. Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinin girişinden alınmış olabilir?
A) Fıkra
B) Deneme
C) Makale
D) Öykü
E) Anı
8. Miti toplumlar yaratır, bir kişi değil. Bunun için bu eserde Memidik'in muhtarı öldürme düşüncesiyle dolu yaşamından bir kişinin bir cinayet mitini yaratışına varamıyor Yaşar Kemal. Romancının bu işe bütün gücünü harcadığı yerler, Anadolu'da "kan tutması" denen psikolojik durumu anlatmak için durmadan abartmalara başvurması, Memidik'in düş ve düşünce dünyasında bir yama olarak kalıyor. Organ nakli gibi bir şey. Yaşar Kemal'in romancı ustalığı göstermek için yaptıkları üst üste çekilmiş fotoğraflara benzer bir bulanıklık yaratıyor. Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?
A) Deneme
B) Makale
C) Fıkra
D) Anı
E) Eleştiri
9. Belgeye bağlama zorunluluğu duymadan çeşitli sonuçlara varmayı amaçlayan, öznel bir üslupla yazılan ve okuyucuyu düşünmeye, araştırmaya yönelten yazı türüdür. Bu türde konu sınırlaması yoktur. Yazar, zaman zaman kendisiyle konuşurmuş gibi yazar, bu nedenle de içten bir anlatımı vardır. Yukarıda kısaca tanıtılan ve Türk edebiyatında en ünlü ismi Nurullah Ataç olan tür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Makale
B) Fıkra
C) Deneme
D) Eleştiri
E) Hatıra (Anı)
10. Aşağıdakilerin hangisi "fıkra"nın özelliklerinden biri değildir?
A) Geleceğe kalmayan yazılardır.
B) Güncel konular başta olmak üzere pek çok konuda yazılabilir.
C) Ele aldığı konuyu yazar kanıtlamak zorundadır.
D) Yazar ele aldığı konuları kendi görüşlerine göre işler.
E) Fıkranın dili yalındır ve okuru etkileyen bir yapısı vardır.
11. On iki, on beş yaşına kadar kulak, saniyede on beş yirmi bin titreşimli ince sesleri kolayca ayırt edebildiği halde, bu sayı orta yaşlarda on binin altına, altmış yaşından sonra beş binden aşağı düşer. Gözlerdeki uyum kudreti de on beş yaşından sonra düşme gösterir. Diğer duyu organları ve bütün organlar için çok erken yaşlarda başlayan bir ihtiyarlama söz konusudur. Yukarıdaki parça aşağıdakilerin hangisinden alınmış olabilir?
A) Deneme
B) Fıkra
C) Günlük
D) Makale
E) Röportaj
12. Bir kişinin baştan sona tüm hayatının anlatıldığı yazılara - denir. Yazar eğer kendi hayatını anlatıyorsa o zaman bu yazılara - denmektedir. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) anı deneme
B) biyografi günlük
C) sohbet otobiyografi
D) günlük anı
E) biyografi otobiyografi
13. Bir kişinin efsane yaratmasını anlatırken başarısız olan Orhan Kemal, bir efsanenin yıkılışını anlatırken alabildiğine ustadır, başarılıdır. Bu, öyle sanıyorum, efsaneyi yıkanın gene bir insan topluluğu oluşundan ve bu yıkışın gerçek sebeplere bağlı oluşundan ileri geliyor. Bundan da Orhan Kemal'in hayal dünyasının sınırlı olduğu, olayları ve kurguları toplumdan alırsa kısmen başarılı olduğu anlaşılıyor. Yukarıdaki parça aşağıdakilerden hangisinden alınmış olabilir?
A) Makale
B) Eleştiri
C) Fıkra
D) Anı
E) Günlük
14. Mektup türüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Kişilerin bir haberi, bir durumu başkasına iletmek için yazdığı yazılardır.
B) Yazar herhangi bir konudaki görüşünü karşısındakine kabul ettirmek amacıyla mektuba başvurur.
C) Fuzuli'nin "Şikâyetname" adlı eseri edebi mektup türünün ilk örneklerindendir.
D) Tanzimat'tan sonra gazetelerde yayımlanan birçok mektup görülmüştür.
E) Mektuplar yazılış amaçlarına göre çeşitli isimler (özel, iş ) alabilir.
15. Gençliği bir mutluluk dönemi sanmak yanılgısına düşenler, ihtiyarlığı da acıklı, hatta biraz ayıp sayıyorlar. "Artık ben ihtiyarladım." deyince, "Hayır ihtiyarlamadınız, sadece biraz yaşlandınız." diyorlar. Sanki yaşlanmakla ihtiyarlamak aynı anlama gelmiyormuş gibi konuşuyorlar. Ben biliyorum dostum, onlar "Sizi bugün çok iyi gördüm." gibi laflarla aslında kendilerini kandırıyorlar. Herkes biliyor ki insan elbet ihtiyarlayacak ve sonunda ölüm onu bulacaktır. Yukarıdaki parça aşağıdaki edebi türlerin hangisinden alınmış olabilir?
A) Günlük
B) Gezi
C) Fıkra
D) Sohbet
E) Anı
1. Bir kimsenin başından geçen ya da kendi döneminde ortaya çıkan olay ya da olguları, gözlem, bilgi ve izlenimlerine dayanarak anlatmasıdır. Türün temelinde, geçmişte yaşanılanları sorgulama; yaşadıklarını başkalarıyla paylaşma amacı yatar. Yazar, geçmişi yazarken o dönemin belgelerinden (gazete, dergi vb.) de yararlanır. Yukarıda kısaca anlatılan tür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Anı B) Günlük C) Deneme D) Fıkra E) Söyleşi
2. Aşağıdakilerden hangisi "makale"nin özelliklerinden biri değildir?
A) Anlatım yoğun ve yalındır; yazı tarafsız bir nitelik taşır.
B) Makale yazarı anlatımda söz oyunlarına başvurmamalıdır.
C) Düşünceyi geliştirme yollarından (tanımlama, örnekleme, karşılaştırma) yararlanılır.
D) Yazar ele aldığı konularda öznel bir tutumu benimser.
E) Makale bilimsel araştırmaların da bir örneğidir ve bilimsel konularda da yazılır.
3. Ahmet Haşim, 1885'te Bağdat'ta doğdu, 1933'te İstanbulda öldü. Ahmet Haşim, 1908 sonrası Fecr-i Âti ismi altında toplanan şair ve yazarlarla beraber kendini tanıtmıştır. Bu topluluğun bütün üyeleri gibi o da Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin'in etkisinde kalmıştır. Onun şiirlerinde Türk şairlerinden çok Fransız şairlerinin etkisi görülür. Şairin; Piyale, Göl Saatleri gibi şiir kitapları yanında Bize Göre adlı bir deneme kitabı da vardır. Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?
A) Deneme B) Fıkra C) Günlük D) Eleştiri E) Biyografi
4. Başkaları insanoğlunu yetişedursun, ben onu anlatıyorum ve insanlara kendi şahsımda pek fena yetişmiş bir örneğini gösteriyorum. Kendimi anlatırken söylediklerim değişik ve değişken olmakla beraber, hiç gerçeğe aykırı bir laf etmiyorum. Çünkü biliyorum ki her insanda insanlığın bütün halleri vardır. Montaigne'nin yukarıdaki sözleri aşağıdaki türlerin hangisinden alınmış olabilir?
A) Deneme B) Fıkra C) Günlük D) Eleştiri E) Biyografi
5. 1916 ya da 1917 yılı sonuna doğru doğmuşum. Babamın Kur'an üzerine yazdığı not 1332 Aralık ayı. Miladiye çevrilince 1917 yılının 9 Ocak günü oluyor, doğruysa. Ha bir yıl önce, ha bir yıl sonra ne önemi var. İlkokula başladığım günü hatırlıyorum. Babam elimden tutmuş, beni öğretmene teslim etmişti. Daha sonra ortaokul, lise, üniversite tahsil hayatı. Sonra ilk öykü kitabım, arkasından ikincisi ve romanım geldi. Artık hem bir öğretmen hem de bir yazar olmuştum. Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?
A) Biyografi B) Otobiyografi C) Makale D) Fıkra E) Eleştiri
6. İzlenimlerin, tepkilerin, duygu ve düşüncelerin günü gününe ve tarih atılarak yazılmasına dayanan düzyazı türüdür. Tek bir cümle olabildiği gibi, sayfalarca da sürebilir. Amaç, başkalarının okuması olmadığı için çok da sanatsal kaygı taşımaz. Ancak, ünlü kişilerin bu tür yazıları belge niteliği taşır. Yukarıda sözü edilen düzyazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Makale B) Deneme C) Fıkra D) Günlük E) Gezi Yazısı
7. Sürecin başlangıcı milattan önce beşinci yüzyıldaki eski Yunan dünyasına kadar gider. O sıralarda burada bir aydınlanma olayı ile karşılaşıyoruz: İnsan yolunu yöntemini kendi görgüleriyle, akıldan türetilmiş bilgilerle aydınlatmaya çalışmaktadır. Bundan dolayı bilgileri ulaştıran okuma-yazma bir gereksinme, bir değer olmuştur. Bilimsel verilere göre Orta Çağ'ın sonlarına doğru bu aydınlanma yön değiştirmiş, okuma-yazma oranının artmasını sağlamış, bugünkü seviyesine ulaşmıştır. Yukarıdaki parça aşağıdakilerin hangisinden alınmış olabilir?
A) Deneme B) Makale C) Fıkra D) Günlük E) Anı
8. Aşağıdakilerden hangisi fıkra ile makalenin ortak özelliklerinden biridir?
A) Okuyucuyu bilgilendirme amaçlı olarak yazılmak
B) Genelde güncel konularda yazılmak
C) Savunulan düşünceyi kanıtlamaya çalışmak
D) Öznel bir üslupla yazılmak
E) Bilimsel bir araştırma örneği niteliğinde yazılmak
9. I. Bir yazarın kendisinin yaşadığı ya da tanık olduğu bazı olayları sanat değeri taşıyan bir üslupla anlattığı yazılardır.
II. Bir sanatçının, bir sanat eserinin iyi ve kötü yanlarını ortaya koyarak onun gerçek değerini belirleyen, hem eserin yazarına hem de okura yol gösteren yazılardır. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerde tanımı yapılmış edebi türler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir? III
A) Eleştiri Makale
B) Anı Deneme
C) Biyografi Makale
D) Deneme Eleştiri
E) Anı Eleştiri
10. ( I ) Deneme her konuda yazılabilir. (II) Ancak en çok tercih edilen konular her devrin, her ulusun insanını ilgilendiren kalıcı, evrensel konulardır. (III) Ele alınan konu yazarın kişisel dünyasında şekil bulur ve samimi bir üslupla kâğıda dökülür. (IV) Denemenin ilk örneklerini Fransız yazar Montaigne vermiştir. ( V ) Denemenin Türk edebiyatındaki önemli örnekleri ise Sait Faik vermiştir. Bu parçada numaralı cümlelerin hangisinde deneme ile ilgili bir bilgi yanlışı vardır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
11. Aşağıdaki edebi türlerden hangisi okura bilgi verme amacı taşımaz?
A) Makale B) Gezi C) Eleştiri D) Fıkra E) Masal
12. İlk sinema günlerim dört yaşıma aittir. Babamın görevi dolayısıyla Ankara'da bulunuyorduk. Hafızamda hayatımın ilk izleri de burada başlar. Samanpazarı'nın arka sokaklarından birinde oturuyorduk. O yıllarda annemle beraber iki defa sinemaya gittiğimizi, birinde danslı, müzikal bir Amerikan filmi oynadığını, ikincisinde galiba Üç Ahbap Çavuşlar diye başka bir komedi filmi izlediğimi hatırlıyorum. Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisiyle yazılmış olabilir?
A) Deneme B) Biyografi C) Anı D) Günlük E) Gezi
13. Her -, belirli bir alandaki uzmanlığın ürünüdür. Konusuna göre bu yazıların sözcük örgüsü o bilim dalının terimlerine açılır. Öte yandan, yazarın konusunu rahat, açık ve aydınlık bir biçimde anlatabilmesi, geniş ve zengin bir bilgi birikimine sahip olmasına bağlıdır. Yazarın, söylediklerini kanıtlamak gibi bir yükümlülüğü olduğu için daha önceki çalışmaları da gözden geçirmiş olması gerekir. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdaki yazı türlerinden hangisi getirilmelidir?
A) makale B) fıkra C) deneme D) günlük E) anı
14. Bu türlerden biri yaşanırken, diğeri ise yaşandıktan sonra yazılır. Bunun için de - yazarının olaylara bakış açısı şimdiki zamana, biraz da geleceğe dönüktür; - yazarı ise gözlerini geçmişe çevirmiştir. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) günlük anı
B) roman öykü
C) makale fıkra
D) anı tarih
E) günlük deneme
15. On üç yaşından beri şiirle ilgilenen ve bir süre kahverengi kaplı şiir defterine tanınmış şairlerin şiirlerini kendi adıyla yazarak kendininmiş gibi taşıyan Hilmi Yavuz'un "Sabahların Türküsü" adlı ilk şiiri, Kabataş Erkek Lisesi öğrencileri tarafından çıkarılan ve şair Özdemir Asaf'ın matbaasında basılan Dönüm dergisinde yayımlanmıştır. Böylece adı şaire çıkan Hilmi Yavuz'un şair kimliği de onaylanmış olur. Ancak şairlik sevdası yüzünden eğitimini hiç önemsememiştir. Bu parça aşağıdaki türlerden hangisine ait olabilir?
A) Anı B) Makale C) Biyografi D) Deneme E) Günlük
CEVAP ANAHTARI
1-A 2-D 3-E 4-A 5-B 6-D 7-B 8-A 9-E 10-E 11-E 12-C 13-A 14-A 15-C
MsXLabs Forum, son kullanıcıların çeşitli web teknolojileri ile ilgili sorularını cevaplamak ve geniş kapsamlı bir Türkçe bilgi paylaşımı platformu oluşturmak amacıyla 2005 yılından bu yana hizmet vermektedir.