|Haberler/...


Karıncalar Yaralanan Arkadaşlarını Tedavi Ediyor!
Sahra-altı Afrika'ya özgü "Matabele" karıncaları hakkında mirmekolog Erik T. Frank çok şaşırtıcı bir keşfe imza attı; bir nevi "savaş sonrası yaralıları yuvalarına taşıma operasyonu".
Savaş alanında yapılan bu kurtarma operasyonu hikâyenin sadece bir parçası. Yuvada, arka planda karıncalar kendi gruplarından yaralı arkadaşlarını nöbetleşe tedavi ediyorlar, kibarca çene ve ön bacaklarıyla yaralı olan uzvu sabit tutup bir seferde 4 dakika boyunca "yalamak" suretiyle dilleriyle yarayı tedavi ediyorlar. Bu keşifte ilk defa insan dışı bir canlının sistematik olarak yaralılarını tedavi edip iyileştirdikleri bulundu. Frank ve arkadaşları Proceedings of the Royal Society B. dergisindeki makalede bu olayı açıkladılar.
National Geographic'e de konuşan Frank, önceden karıncaların bu tarz sofistike bir tedavi ile sakat ve yaralılarını tedavi edebileceklerini düşünmediğini belirtti.
Araştırma esnasında Almanya'daki Würzburg Üniversitesinde doktorasına devam eden Frank, yaralanan karıncaların yer altında ne durumda olduklarını merak ederek araştırmaya koyuldu. Comoé Ulusal Parkı Araştırma İstasyonu'ndaki arkadaşlarıyla birlikte çatı kısımları şeffaf yapay karınca yuvaları oluşturdu. Böylelikle kızılötesi kamera vasıtası ile içerideki olayları gözlemlemeye çalıştı.
İlk başlarda dikkatlerini çeken şey, karıncaların yaralanmış arkadaşlarını çok dikkatli bir şekilde tedavi etmeleriydi. Diğer bireyleri kontrol ettiklerinin 2 katı kadar bu yaralı bireyleri inceliyorlardı.
Aynı zamanda bu şekilde davranmalarının hayatî olduğu anlaşıldı.
Deney ortamında yaralanan karıncaların %80'i kendi başlarına kaldıklarında 24 saat içerisinde hayatlarını kaybediyor. Ama arkadaşları tarafından 1 saat kadar ilgilenilen (tedavi edilen) yaralıların ise sadece %10'luk bir kısmı ölüyor. Burada ilginç olan ise yine %80'lik bir kısmının –ortam eğer steril olursa- hayatta kalabilmesiydi. Buradan yola çıkarak Frank enfeksiyonların ölümlerin başlıca sebebi olduğunu ve "yalayarak yapılan tedavinin" bu durumun önüne geçtiğine inanıyor.
Frank önceki çalışmasında savaş meydanındaki "sıhhiyeci" karıncaların kendilerinden olan birisi yaralandığında bunu diğerlerine bildiren bir nevi "işaret fişeği" olarak feromon salgıladıklarını bulmuştu. Fakat bu sefer uygulanan yeni bir stratejinin farkına vardı. Yardımın gelmesi yakın görünmüyorsa bu yaralı karıncalar yuvaya doğru bir kestirme yol kazıyor ama yuvadaki arkadaşları yakınlaştığında dikkatlerini çekmek için yuvarlanıp, düşüyor böylelikle daha kötü yaralanmış gibi acil yardıma muhtaç olduğunu belirtiyor.
Karıncalar savaş meydanında yapacakları tedavi için bir öncelik belirlerler (triyaj). Yaralanan karıncalar eğer tedaviden sonra kalkıp akına devam edebileceklerse önceye alınırlar. Frank'in bulgularına göre bu operasyon ekibinin 5'te 1'ini "sıhhiyeci" karıncalar oluşturmaktadır.
Ayrıca Frank, sakatlanmış karıncaları, laboratuvar ortamında yardım çağrısı görevi gören feromon salgısının içine batırdığında yardım görmediklerini gözlemledi. Gözlem videosu ayrıntılı incelendiğinde ise bunun "sıhhiyeci" karıncalardan değil yaralı karıncalardan kaynaklandığı görüldü. İşbirliği yapmayı reddeden bu yaralanmış karıncaların davranışı Frank'i şaşkınlığa uğrattı. Bu konuya "İnsanlarda aynı durumla karşılaşıldığında triyaj (öncelik, seçme) sistemi gereklidir. Kimin daha önce acil yardım alacağı doktorun vereceği kararla belirlenir. Karıncalarda ise bu durumun tam tersi görülüyor" şekline açıklama getirdi.
Güncelleme: 01/07/2018
Kaynak: Christie Wilcox, "'Paramedic' Ants Are the First to Rescue and Heal Their Wounded Comrades", news.nationalgeographic.com, çev. Furkan Kargıoğlu, yaklasansaat.com, 13/02/2018