Taliban yönetiminde kadının durumu
İnsan Hakları İzleme örgütü bugün Afganistan'daki kadınların durumuna eğilen bir rapor yayınladı.
Raporda, Taliban ile bir uzlaşma sağlanması ve Taliban'ın yeniden sisteme entegre olması kadınları nasıl etkileyebilir ve böylesi bir durumda kadın haklarının korunması için neler yapılabilir sorularının cevabı aranıyor.
Rozanak Vardak, Afganistan'ın Vardak vilayetinden bir kadın milletvekili. Vardak aynı zamanda bir jinekolog. Kadınlara hizmet veren bir kliniği yönetiyor.
Vardak'la söyleşimize, Taliban iktidardayken bir hastaneyi nasıl yönetebildiğini sorarak başladık.
Vardak: Taliban zamanında, belli kural ve düzenlemeler vardı ama sağlık çalışanlarına dokunmak istemediler. Ben de kadın hastalara bakan bir kadın doktordum biliyorsunuz. Zaten buna ihtiyaçları vardı. Onların kurallarına göre kadınların kadın doktorlar tarafından tedavi edilmesi gerekiyor. Benim için bir sorun olmadı dolayısıyla. BBC: Peki bu durumda kendileri ile çelişmiş de olmuyorlar mı? Çünkü kız çocuklarının eğitim görmesini istemiyor Taliban. Eğitim olmadan nasıl kadın doktorları olabilir?
Taliban rejiminde kadın
Vardak: Evet. Size Taliban rejiminin bazı avantajları ve dezavantajları olduğunu söyleyebilirim. Avantajlarından biri insanları örgütleme ve disiplin uygulama taraflarıydı. Asayiş de o dönemde daha iyiydi. Ancak hafızalarımızdan silinmesi mümkün olmayan dezavantajları da vardı Taliban döneminin. bu da kadınlara karşı çok farklı türlerdeki ayrımcılık uygulamalarıydı. Bunlardan biri kadınların ya da kızların eğitim almasının engellenmesiydi. Benim onlara hep sorduğum şey şuydu: Bir kızın eğitim almasını engellerseniz, kadın doktorlar nasıl yetişecek? Bana verdikleri cevap şu şekildeydi. Zamanı geldiğinde kızlar için ayrı okullar açacağız dediler.
BBC: Peki bu durumda Taliban ile bir uzlaşmaya dayalı ya da belki de bazı Taliban unsurlarını da içeren bir hükümet, Afgan kadınlar için olumlu mu,, yoksa olumsuz bir gelişme mi olur size göre? Vardak: Kadınları ele almadan önce ülkenin geneli hakkında düşünmek daha iyi olur. Benim düşüncem Taliban ile müzakere edilmesi ve bir masanın etrafında oturup konuşulması yönünde. Çünkü Taliban dediğiniz de Afgandır sonuçta. Bu kimliği taşıyorlar, bu kimlikten sıyrılmalarını sağlayamazsınız. Onların katılımı olmadan Afganistan'a barışın gelmesi mümkün değil. Bundan 15 yıl önceye 1996 yılına dönecek olursak, Afganistan o dönemde savaştan çıkmış bir ülkeydi. Herşey yerle bir olmuştu. Sistem çökmüştü. Eğitimli insanımız yoktu. Eğitim almış ne kadın ne de erkek vardı o zamanlar. Ancak şimdiki durumumuz o dönemden çok farklı. Taliban şimdi geri gelse ve hükümette yer alsa, koalisyon benzeri bir hükümetimiz olsa, bu seçilmiş bir hükümet olsa, herkesin görüşleri temsil edilir ve yasa ve düzenlemeler de meclisten çoğunluğun oylarıyla geçmiş olur. Taliban bu şekilde işbaşına gelirse bizler ve bizim haklarımız için de bir tehlike yaratmayacaktır bence. Bir birlik oluşacağına eminim ben bu şekilde.