Sezar'ın eyaletinin sınırını belirleyen Rubicon'u geçmesi, düşmanlıkların tam başlangıcını işaret etmesi açısından önemli olsa da, galip geleceği hiçbir şekilde kesin değildi. Hem Plutarch hem de Suetonius 'a göre, Sezar nehre ulaştığında kafasında şüpheler vardı, ikincisi bu şüphelerin yalnızca ilahi bir hayaletin ortaya çıkmasıyla yatıştırıldığını iddia ediyordu. Appian ayrıca Caesar'ın endişeleri olduğunu yazdı, ancak bu endişelerin, serbest bırakabileceği kanla daha fazla ilgisi vardı, Cassius Dio ise herhangi bir tereddüt belirtmiyor.
Sezar'ın ordusunun büyüklüğü hakkındaki yanlış bilgiler, Pompeius ve pek çok senatörün çok geçmeden Roma'yı terk etmesine neden oldu. Appian ve Plutarch'a göre, Pompeius askeri tecrübesine rağmen başkaları tarafından bu eyleme zorlandı. Cassius Dio, Roma'daki kitlelerin Sezar'ı onun yerine destekleyeceği korkusuyla Pompeius'a atfediyor. Sayılar açısından, Pompeius'un üstün bir gücü vardı ve kırsal kesimde daha fazla asker topladı. Bu sıralarda Sezar'ın Galya'daki uzun süreli yardımcısı Labienus, bağlılığını Pompeius'a çevirdi. Cassius Dio'nun kaydettiği gibi, Sezar'dan uzaklaşmış ve zarar görmekten korkmuş olsa bile, Pompeius zaten kayıp bir dava gibi görünseydi, böyle bir hareket son derece aptalca olurdu.
İtalya'da gücü pekiştirdikten sonra ve İspanya, Sezar Adriyatik Denizi'ni geçti. Ancak, ikmal hatları kesildi ve Dyrrachium'daki yenilgisi, savaşı Pompeius lehine bitirebilirdi. Bunun gerçekleşmemesinin nedeni, Pompeius'un aşırı ihtiyatlı olması ve Sezar 'a göre, bir pusuya düşmekten korkması ve savaşta beklentilerinin çok ötesine geçmesiydi.
Mesele sadece Pharsalus'taki son savaşta kararlaştırıldı ve orada bile Sezar sağlam bir konumdan uzaktı. Erzak konusunda yetersizdi, onları yalnızca yem yoluyla elde edebiliyordu. Sezar'a göre, Pompei kampına öyle bir güven duyuluyordu ki, bazı üyeleri zaten rahiplik tahsis ediyor ve beklenen ganimeti bölüyordu. Pompeius Sezar'ı açlıktan yenmeyi düşünürken, aşırı kendine güvenen astları onu sahaya çıkmaya ikna etti. Pompeius ayrıca Sezar'dan sayıca üstündü ve üstün süvarilere sahipti. Sezar'ın taktikleri süvarilerin bozguna uğramasına neden oldu ve buna karşılık Pompeius kaçtı ve sonunda Mısır'da suikasta kurban gitti.
Sezar ordusunu Rubicon Nehri'ne götürdüğünde, Pompey ordusuyla ve Senato'nun çoğuyla Yunanistan'a kaçtı.
Başlangıçta avantaj Pompey'de görünüyordu. Sadece büyük bir orduya komuta etmekle kalmadı, aynı zamanda Doğu'nun ve İspanya'nın çoğunu da kontrol etti. Ancak Sezar, durumu ustaca ele aldı. Nihayet MÖ 48'de Sezar, Pompey'in ordusunu Yunanistan'daki Pharsalus'ta ezdi.
Pharsalus dönüm noktasıydı. Sezar numaralandı ve kolaylıkla kaybedebilirdi ama o gün daha iyi generaldi. Pompey'in o sırada ikisi arasında daha iyi bir general olarak kabul edildiğini unutmayın. Bundan sonra, iç savaşı bitirmesi an meselesiydi. Pompey daha sonra Mısır'da öldürüldü ve bu nedenle Pharsalus'taki yenilgiden kurtulma şansı hiç olmadı.
İşte Sezar ve Pompey arasındaki iç savaşın olaylarının zaman çizelgesi (ölümünden sonra partisi tarafından devam etti)
50 - Sezar, ordusuyla Rubicon'u geçerek İtalya'ya girer
49 - Pompey İtalya'yı tahliye eder ve Yunanistan'a gelir
48 - Sezar İtalya'ya döndü, Yunanistan'a geçti ve Dyrrachium'un Pompey'e karşı savaşını zar zor kazandı
47 - Müttefiki Bergama Mithridates tarafından takviye edildikten sonra Sezar, Kleopatra'nın güçleriyle birlikte kardeşini İskenderiye dışında (Nil Savaşı) yenerek savaşın Mısır aşamasını sona erdirdi
46 - Caesar, Kuzey Afrika'daki Ruspina'da eski teğmeni ve şimdiki Pompeian'ı Titus Labienus'u zar zor yener
45 - Sezar, İspanya, Munda'da Pompei direnişinin son cebi. Ancak, Pompey'in oğullarından biri olan Sextus, Sicilya'ya kaçar ve burada bir güç üssü kurar ve Antonius ve Octavian'a Milet'te yakalanıp öldürülene kadar 35'e kadar direnir
Kaynaklar:
Gracchi'den Nero'ya - HH Scullard'dan
Wikipedia