Yüksek tansiyonu düşürmeyi amaçladığımızda, genellikle tuzu (sodyum) ve işlenmiş yiyecekleri sınırlamayı düşünürüz. Ancak kalp sağlığı için sağlıklı beslenme, sodyum alımınızı düşürmekten daha fazlasıdır. Kan basıncını yönetmeye yardımcı olmak için özel olarak tasarlanmış DASH (Hipertansiyonu Durdurmak İçin Diyet Yaklaşımları) diyeti, birçok meyve, sebze, az yağlı süt ve diğer lif açısından zengin gıdaları yemeyi vurgular1.
DASH diyeti kalp açısından sağlıklıdır ve yüksek oranda kalsiyum, magnezyum, potasyum, protein ve lif içeriğine sahip gıdalar açısından zengindir. Bu besinler, kan basıncını doğal olarak düşürmek için gereklidir. Bununla birlikte, bu yiyecekleri diyetinize dâhil etmek ve düzenli bir egzersiz rutini uygulamak kan basıncınızı düşürmenize yardımcı olacaktır2. İşte ilaca gerek kalmadan tüketmeniz gereken o gıdalar:
1. Az yağlı veya yağsız yoğurt
Az yağlı süt ürünleri, yüksek tansiyonla savaşmaya yardımcı olan kalsiyum açısından zengin besinlerdir. 300 gram az yağlı yoğurt içeren bir öğün, size gün içinde önerilen kalsiyum miktarının yaklaşık yüzde 30'unu sağlayacaktır.
2. Muz
Muz, potasyum açısından zengindir ve ortalama büyüklükte bir muz yaklaşık 420 miligram potasyum içerir. Bu, önerilen günlük alımın yaklaşık yüzde 9’udur. Muz ayrıca lif açısından da zengindir ve meyve bazlı içeceklere, unlu mamullere ve dondurulmuş tatlılara doğal bir tat verir.
3. Pancar
Pancar, kan basıncını düşüren nitrik oksit açısından zengindir. Araştırmalar, pancar suyu içmenin sistolik (büyük) tansiyonunuzu 4 ila 5 mmHg düşürmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir. Marketlerde, paketle satılan, hazır pancar suyu alacaksanız ekstra şeker eklenmemiş olduğundan emin olun.
4. Sarımsak
Ulusal Sağlık Enstitüsü'ne (NIH) göre, sarımsaktaki allisin bileşiği kan basıncını düşürmeye yardımcı olmaktadır. Allisin, sarımsak ezildiğinde veya doğrandığında açığa çıkan bir bileşiktir. Marketlerdeki sarımsak takviyelerine ise itibar edilmemeli, taze sarımsak tüketilmelidir.
5. Tatlı patates
Potasyum ve magnezyum açısından zengin tatlı patates, kan basıncını düşürmek için yapılan bir diyetin olmazsa olmazlarındandır. Buna ek olarak, tatlı patates kalp ve bağırsak sağlığı için de oldukça yararlı olan lifler bakımından zengin bir besindir.
6. Yağlı balıklar
Somon ve uskumru gibi yağlı balıklar, iltihabı azaltan ve kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilecek omega-3 yağ asitleri bakımından zengin besinlerdir. Ayrıca kalsiyum emilimini arttıran, antidepresan özelliği olan ve kan basıncını düzenleyen D vitamini açısından da oldukça zenginlerdir.
7. Avokado
Avokado, harika bir kalsiyum, magnezyum ve potasyum kaynağıdır. Bir avokado tüketerek, günlük potasyum ihtiyacınızın yaklaşık yüzde 25'ini karşılayabilirsiniz.
8. Kinoa
Yarım fincan kinoa tüketerek günlük magnezyum ihtiyacınızın yaklaşık yüzde 15’ini karşılayabilirsiniz. Ayrıca, kan şekeri seviyelerini dengeleyen ve tokluk hissi sağlayan lifler açısından da oldukça zengindir.
9. Brokoli
Brokoli, kan basıncını düşürmeye yardımcı dört sihirli bileşik olan kalsiyum, potasyum, magnezyum ve C vitamini açısından oldukça zengindir. Yapılan çalışmalar, diyetinde bol brokoli tüketen kişilerde daha düşük oranda kalp hastalığı görüldüğünü söylemektedir.
10. Tuzsuz kabak çekirdeği
Kabak çekirdeği, kan basıncını düşüren magnezyum ve çinko bakımından zengin bir besindir. Salatalarda kabak çekirdeği yağı kullanmak da tohumların faydalarından yararlanmanın iyi bir yoludur. Ancak mağazadan satın alınan kabak çekirdekleri genellikle tuzla işlem görmüşlerdir. Bu nedenle özellikle tuzsuz olan kabak çekirdeklerinden almanız yararınıza olacaktır.
11. Zeytinyağı
Zeytinyağı kalorisi yüksek olabilir, ancak sağlık açısından birçok faydası bulunmaktadır. Polifenol bakımından zengin olan zeytinyağı özellikle yüksek tansiyondan muzdarip kadın hastalarda tercih edilmelidir.
12. Bitter çikolata
Mayıs 2017’de yapılan bir çalışmada, flavonol bakımından zengin bitter çikolata, kardiyovasküler hastalık riskinin azalmasıyla direkt olarak bağlantılı bulunmuştur. Çalışma, bitter çikolatadaki flavonollerin kan damarı işlevlerini geliştirmeye yardımcı olduğunu söylemektedir.
Dr. Ahmet Tevfik Albayrak
Referanslar
1. Juraschek SP, Miller ER 3rd, Weaver CM, Appel LJ. Effects of Sodium Reduction and the DASH Diet in Relation to Baseline Blood Pressure. J Am Coll Cardiol. 2017 Dec 12;70(23):2841-2848. doi: 10.1016/j.jacc.2017.10.011. Epub 2017 Nov 12. PMID: 29141784; PMCID: PMC5742671.
2. Chiu S, Bergeron N, Williams PT, Bray GA, Sutherland B, Krauss RM. Comparison of the DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) diet and a higher-fat DASH diet on blood pressure and lipids and lipoproteins: a randomized controlled trial. Am J Clin Nutr. 2016 Feb;103(2):341-7. doi: 10.3945/ajcn.115.123281. Epub 2015 Dec 30. PMID: 26718414; PMCID: PMC4733264.