Belirtiler hakkında sorulacak sorular, risk faktörleri ve hastanın tıbbi geçmişi, ensefalit tanısının konmasında önemlidir. Teşhis için gerekli olabilecek testler şunlardır:
Sponsorlu Bağlantılar
• Beyin görüntüleme testleri: Belirtiler ve hastanın öyküsü ensefalit olasılığını akla getirdiğinde, beyin görüntüleme testleri genellikle ilk başvurulan testler olmaktadır. Elde edilen görüntüler beyindeki şişme veya tümör gibi başka durumları ortaya çıkarabilir. Kullanılan teknolojiler, beynin ayrıntılı kesitsel ve 3-D görüntülerini üretebilen MR ya da kesitsel görüntüler üreten bilgisayarlı tomografi (BT) olabilir.
• Spinal tap (lomber ponksiyon): Bu test sırasında, özel bir iğne ile beyin ve omuriliği sarıp koruyan sıvısının içine girilerek örnek alınır. Kan hücreleri ve bağışıklık sistemi proteinleri beyinde enfeksiyon ve enflamasyon varlığını gösterebilir. Bazı durumlarda, CSF numuneleri laboratuar ortamlarında incelenerek sebep olan virüs veya başka bir enfeksiyöz ajan tespit edilmeye çalışılır.
• Diğer laboratuar testleri: Hastadan kan örneği, idrar örneği veya boğazın arka kısmından salgı örnekleri alınarak ensefalite neden olan virüs veya diğer bulaşıcı ajanların belirlenmesi için gerekli analiz işlemleri yapılır.
• Elektroensefalogram (EEG): Doktorların tanı için isteyebileceği testlerden biri de elektroensefologram (EEG) dır. Bu test esnasında bir dizi elektrot kafa tasına yapıştırılır. EEG beynin elektriksel aktivitesini kaydeder. Ortaya çıkabilecek bazı anormal sonuçlar ensefalit tanısında kolaylık sağlayabilir.
Sponsorlu Bağlantılar
• Beyin biyopsisi: Şikâyetlerin kötüleşmesi, uygulanan tedavi seçeneklerinin sonuçsuz kalması ve kesin tanının konulamaması durumunda uygulanır. Nadir olarak uygulanır ve beyin dokusundan küçük bir numune alınarak yapılır.
TEDAVİ VE İLAÇLAR
Hafif vakalarda tedavi genellikle aşağıdaki şekilde olur:
• Yatak istirahati
• Bol sıvı tüketimi
• Baş ağrısı ve ateş şikayetlerini hafifletmek için anti-enflamatuar ilaçlar (asetaminofen, ibuprofen ve naproksen etken maddeli)
Antiviral ilaçlar
Daha ciddi Ensefalit durumları genellikle antiviral tedavi gerektirir. Ensefalit tedavisinde yaygın olarak kullanılan antiviral ilaçlar şunlardır:
• Asiklovir (Zovirax)
• Ganciclovir (Cytovene)
Böceklerden kaynaklanan bazı virüsler bu tedavilere yanıt vermez. Enfeksiyona yol açan virüslerin hemen tespit edilmesi bazen mümkün olmamaktadır. Bu tür durumlarda “asiklovir” ile tedaviye başlanır. Bu ilaç, derhal tedavi edilmediği zaman önemli komplikasyonlara hatta ölüme yol açabilen “herpes simpleks” virüsüne karşı etkili olmaktadır.
Antiviral ilaçların yan etkileri arasında bulantı, kusma, ishal, iştah kaybı, kas veya eklem ağrısı yer alır. Nadir görülen ciddi yan etkiler ise böbrek veya karaciğer fonksiyonlarında bozulma ve kemik iliği faaliyetlerinin baskılanması olmaktadır. Uygun testler ile ciddi yan etkiler izlemeye alınır.
Destekleyici bakım
Şiddetli ensefaliti olan insanlar için hastanede ek destek tedavisi yapılması gereklidir. Tedavi kapsamında şunlar yer alır:
• Solunum desteği ve kalp fonksiyonlarının dikkatle izlenmesi
• Vücutta yeterli hidrasyon ve mineral desteği sağlamak için intravenöz (damar yoluyla) sıvı verilmesi
• Kafatası içindeki şişkinlik ve basıncı azaltmak için kortikosteroidler gibi anti-enflamatuar ilaçlar verilmesi
• Nöbetleri durdurmak ve önlemek için “fenitoin (Dilantin)” gibi antikonvülzan ilaçların verilmesi.
Takip tedavisi
Hastalık belirtileri oluşmaya başladığında, komplikasyonların şiddetine ve tipine bağlı olarak ek tedavi uygulanması gerekebilir. Bu tedavi çoğunlukla şunları içerir:
• Güç, esneklik, denge, motor kas koordinasyonu ve hareketliliğini artırmak için fizik tedavi yapılması
• Günlük iş becerilerini geliştirmek ve günlük faaliyetlere yardımcı olması için kullanılan ürünlerin uyarlanması (Mesleki terapi)
• Düzgün konuşma için kas kontrolü ve koordinasyonu (Konuşma terapisi)
• Duygu durum bozuklukları veya kişilik değişiklikleri gibi durumlarla başa çıkmayı öğrenmek için psikoterapi uygulamaları.
ÖNLEME
Viral ensefaliti önlemek için en etkili olabilecek yol, hastalığa neden olabilen virüslerle olan etkileşim olasılığını en aza indirmektir. Faydalı olabilecek önlemeler şunlardır:
• Hijyen konusunda titiz davranınız. Özellikle tuvaletten çıktıktan sonra, yemeklerden önce ve sonra ellerin sabunla yıkanması gerekir. Ellerin sık sık ve sabunla yıkanması virüslerin eller aracılığıyla vücuda girişine karşı etkili bir önlemdir.
• Kişisel eşyaları ve yiyecek, içecek araçlarını paylaşmayınız.
• Çocuklarınıza iyi alışkanlıklar öğretin. Ellerin temizliği ve eşyaların paylaşılmaması gerektiğini çocuklarınıza da öğretin. Okulda ve evde bu tür hijyen kurallarına uymasını sağlayınız.
• Aşıları düzenli olarak yaptırın. Çocuğunuzun aşılarını zamanını geçirmeden yaptırın. Başka bir yere seyahat etmeden önce de aşı yaptırıp yaptırmamanız konusunda doktorunuza danışınız.
Sivrisinek ve kenelere karşı koruma
Sivrisinek ve kenelere maruz kalma ihtimalini en aza indirmek için aşağıdaki hususlara dikkat etmeniz önerilir:
• Kendinizi korumak için elbise giyin. Özellikle sivrisineklerin daha çok olduğu gece vakti ve kenelerin çok olduğu otlak ve çalılık alanlarda uzun kollu giysiler ve pantolon giyiniz.
• Sivrisinek kovucu spreyleri kullanabilirsiniz. Çevre Koruma Ajansı (EPA) “DEET” ve “picaridin” olarak iki ürün tavsiye etmektedir. Daha yoğun içeriğe sahip ürünler daha uzun süreli koruma sağlar. EPA, limon okaliptüs yağı da önerir, ancak etkisi DEET’nin düşük konsantrasyonları ile karşılaştırılabilir ve yaklaşık bir saat koruma sağlar. Sivrisinek kovucular deri ve giysilere de uygulanabilir. Yüzünüze de uygulamak için, ellerinize püskürttükten sonra yüzünüzü elinizle silebilirsiniz. Eğer hem güneş kremi hem de kovucu sprey kullanacaksanız, önce güneş kremini kullanın.
• Önerilen haşere ilaçlarını kullanın. Tavsiye edilen diğer bir ürün türü “permetrin” içeren ürünlerdir. Sivrisinek ve keneleri öldürmek için kullanılan bu ürünler giyecekler, çadır ve diğer açık hava eşyalarının üzerine püskürtülür. Permetrin, cilde uygulanmamalıdır.
• Sivrisinekli yerlerde bulunmaktan kaçının. Mümkünse sivrisineklerin çok olduğu bataklık yerlerde hava karardıktan sonra bulunmamaya dikkat edin.
• Sivrisineklerin eve girmesini önlemek için sineklik tel örgüler kullanabilirsiniz.
• Eviniz bahçeli ise, çukur yerlerdeki su birikintilerini kurutunuz. Çünkü bu tür durgun su olan yerler sivrisineklerin çoklukla yumurtalarını bıraktığı yerlerdir.
• Havuzlardaki sivrisinekleri yok etmek için sivrisinek yiyen süs balıklarını havuza doldurabilirsiniz. Sivrisinek larvaları için hazırlanan toksik ürünleri gölet ve bahçe suyu varillerinde kullanabilirsiniz.
• Viral hastalıkların dış ortamdaki sebeplerini arayın. Etrafta hasta veya ölen kuş ve diğer hayvanları fark ederseniz ilgili birimlere başvurunuz.
Küçük çocuklar için koruma
2 aydan küçük bebeklerde böcek kovucuların kullanılması tavsiye edilmemektedir. Bunun yerine, bebek arabası ya da beşiğe örgüler sarılarak sivrisineklerden korunabilir. Çocukların olduğu ortamlarda sivrisinek kovucularını kullanırken aşağıdaki ipuçlarına dikkat edilebilir:
• Çocukları sivrisinek kovucularını kullanırken onlara yardımcı olun ve yanlış kullanımlarının önüne geçin.
• Giyeceklere ve maruz kalan deriye püskürtme yapınız.
• Spreyi teneffüs etme riskini azaltmak için havadar yerlerde kullanın.
• Kovucu spreyi ellerinize püskürttükten sonra çocuğunuzun yüzüne sürünüz. Göz ve kulak çevresinde dikkat ediniz.
• Ellerini ağızlarına alan çocukların ellerine spreyi püskürtmeyiniz.
Sponsorlu Bağşantılar