Virüsler ve bakteriler hastalıklara neden olan etkenler olarak tanınmaktadır. Ama virüs ve bakterinin tek özelliği hastalıkların oluşmasında etken olma değildir. Virüsler ve bakteriler aralarında benzerlikler ve ayrılıklar olan organizmalardır.
Bakteriler normal bir mikroskop altında izlenebilir. Virüsler ise, çok küçüktürler. Sadece elektron mikroskopu altında görülebilmektedir. Bu nedenle yıllar boyu bilim adamlarının dikkatini çekmemiştir. Meydana getirdiği hastalıklara bakterilerin neden olduğu sanılmıştır. Ta ki elektron mikroskobunun bulunmasına kadar. İlk olarak tütün bitkisinin yapraklarında meydana getiren virüs tespit edilmiştir.
Bulaşıcı hastalıkların sebepleri nedir?
a. Bakteriler (tifo, zatürree vb.).
b. Protozoa (amipli dizanteri, sıtma).
c. Rickettsia (tifüs, rocky mountain lekeli nöbet).
d. Virüs (enflüanza, çiçek hastalığı, kızamık).
e. Mantarlar (dezidroz, blastomikoz).
Bakterilerin de, virüslerin de neden olduğu hastalıklar vardır.
Virüs hastalıkları bulaşır?
Virüslerden kaynaklanan hastalıklar temesla, havada virüsün zerresinin alınmasıyla ve sivrisinek, bit, tahtakurusu vb. gibi taşıyıcıların aracılığıyla yayılır. Grip virüsü, çiçek hastalığı, kızamık gibi.
Bakteri ve virüsler antibiyotik ve başka kimyasal ilâçlara karşı aynı tepkiyi gösterirler mi?
Hayır. Birçok bakteri antibiyotik ve kemoterapik ilâçlar (penisilin, Mycin grubu, sulfa grubu vb.) ilâçlarla ölür veya etkisiz kalırken, virüslere bu gibi ilâçlar tesir etmemektedir.
Bir virüs hastalığına yakalanan kişideki virüs, o hastayı aynı hastalığının tekrarına karşı korur mu?
Birçok hallerde; çiçek hastalığı, kızamık, çocuk felci ve benzeri hastalıklara yakalanan bir hasta ikinci kez bu hastalığa tutulmaz. Fakat, soğuk alma, enflüenza vb. hastalıklar tekrarlayabilir.
Virüslerin neden olduğu hastalıklara karşı bağışıklık kazanılır mı?
Aşılar birçok virüs kaynaklı hastalığa karşı etkilidir. Ölmüş veya zayıflamış virüslerden geliştirilen çocuk felci ve enflüenza gibi aşıların kullanılmasıyla bağışıklık sağlanmaktadır. Kızamık aşıları (hem canlı ve hem de zayıflatılmış virüslerden geliştirilmiş) ve kızamıkçık ve kabakulak için geliştirilmiş aşılar günümüzde de kullanılmaktadır. Ancak virüslerin yol açtığı grip için tesirli bir aşı geliştirilememiştir. Her yıl gribe neden olan virüsler değiştiği için güncellenerek aşılar hazırlanmaktadır.
Bakteriler gelişme ve çoğalmaları için canlı hücrelere ihtiyaç duymazlar. Onlar canlı olmayan ortamlarda eşeyli, eşeysiz ve sporlanmayla büyüyüp üreyebilmektedirler. Virüsler ise ancak hayvan ya da insanın canlı doku hücrelerinde gelişip üreyebilirler.
Virüsler ile bakteriler arasındaki farklar nelerdir?
Virüslerle bakteriler birbirinden çok farklıdır. En büyük fark virüslerin çoğalabilmesi için bitki ya da hayvan gibi canlı bir yapıya ihtiyaç duymalarıdır. Bakteriler ise cansız yüzeylerde de gelişebilirler.
Bakteriler vücuda saldırırken, virüsler sinsice sızarlar. Hücreleri istila ederek, genetik materyalinin normal fonksiyonunu bozarak ürerler.
Bakteriler gelişmeleri ve çoğalmaları için gerekli bütün mekanizmayı taşırken, virüsler DNA veya RNA bir protein zarımsı bir kaplama içerisinde paketlenmiş haldedir. Virüsler çoğalmak için konak hücrelerinin mekanizmasını kullanırlar. Virüsler canlı sayıolmazlar, fakat bilgi (DNA veya RNA), uygun bir canlı konakçı ile karşılaşıncaya kadar havada süzülmeye devam eder