Son 30 yılda, Rusya’nın başlıca stratejik hedefi, Sovyet sonrası alanda yarı-emperyal egemenliğini sürdürmekti. Artık değil. Moskova’nın Kiev’de rejim değişikliğini hızlı bir şekilde gerçekleştirememesi, hem Kremlin’in Ukrayna’daki savaş hedeflerini hem de Rus devletinin doğasını değiştirdi. Vladimir Putin, Şubat ayı sonlarında Ukrayna’ya Rus tankları gönderdiğinde, dolaylı yönetim yöntemlerini büyük ölçüde ayrıcalıklı kılan emperyal benzeri bir yönetim biçimine hâlâ başkanlık ediyordu. Dört ay sonra, Rusya, iyi huylu, bölgesel bir hegemondan çok, ‘toprak toplama’ya odaklanan, mağdur ve saldırgan bir ulusallaştırma devleti gibi görünüyor. Bu dramatik değişimin Rusya’nın yakın eski Sovyet komşuları, Avrupa Birliği ve genel olarak dünya için derin sonuçları olacaktır.
Tarihçiler, imparatorlukların olağanüstü uzun ömürlülüğünü uzun zamandır not etmişlerdir. Charles Tilly bir zamanlar ünlü olarak onları “dayanıklı hayvanlar” olarak nitelendirirken, Imanuel Geiss imparatorlukların hayatta kalma gücü hakkında zekice bir yorum yaptı. Sonunda öldüklerinde bile, bunun ‘iyilik için olmayabilir’ dedi. ‘Çoğu’, diye ekledi, ‘zamana uygun olan herhangi bir kılıkta geri dönüşlerini sahneledi.’
Rusya buna bir örnek. Bir emperyal devlet olarak, birkaç akut kriz yaşadı ve yirminci yüzyıl boyunca başkalaşım geçirdi. Rus İmparatorluğu, 1917’de Birinci Dünya Savaşı’nın neden olduğu siyasi ve ekonomik çalkantıların ortasında çöktü. Rus İç Savaşı’ndaki zaferlerinin ardından, Bolşevikler onu 1922’de komünist Sovyetler Birliği biçiminde yeniden kurdular ve bu da 1991’de yıkıldı. İkinci durumda, Rusya imparatorluğunu gönüllü olarak terk etmiş olabilir (resmi anlatının söylediği gibi). ), ancak bu ‘özgürleşme eylemi’ni takip eden şey gerçekten de oldukça sıra dışıydı. Diğer bazı eski emperyal politikaların aksine, bu “kıç Rusya” uluslararası arenadan hemen çıkmadı ve kendisini daha mütevazı jeopolitik hırslarla “düzenli” bir ulusal devlet olarak yeniden icat etmedi.
Bunun yerine, 1990’ların başından beri Moskova, Sovyet sonrası Avrasya’da inatla bir liderlik rolü arıyor. Rusya’nın, elitlerinin tarihsel olarak algıladıklarının geniş alanları içinde baskın konum için özlem duyması. Kişi Rossica ülkenin kendini anlamasıyla yakından bağlantılıdır. Ayırt edici bir ‘uygarlık alanı’ olarak algılanan Sovyet sonrası Avrasya topraklarının çoğu üzerindeki Moskova’nın jeopolitik egemenliği, Rusya’nın büyük güç statüsü iddiasında kilit bir unsur oluşturuyor gibi görünüyor. Kremlin’in jeopolitik görünümüne göre, Rusya ancak bölgesel bloğun lideri olarak hareket ederse ABD, Çin veya Avrupa Birliği ile başarılı bir şekilde rekabet edebilir. Rus stratejistleri, Rusya’yı ve eski Sovyet komşularını yakından entegre bir devletler topluluğuna getirmenin, bu Avrasya birliğinin küresel ve bölgesel yönetişimin ana merkezlerinden biri haline gelmesine izin vereceğini ileri sürdü.
Rusya’nın Ukrayna politikası, genel ‘Avrasya’ stratejisinin ayrılmaz bir parçası olmuştur. Ancak Rusların siyasi tasavvurunda Ukrayna’nın yeri benzersizdir. o nerede imparatorluk ve Ulusal yakından iç içedir. Romanov İmparatorluğu ‘Ukrayna’ ve ‘Rusya’ arasında ayrım yapmadı ve bu nedenle diğer etnik bölgesel birimleri tanımadı. Geniş, çok ırklı imparatorluk yönetimi, “Rus” Romanov hanedanı tarafından otokratik olarak yönetilen “Rusya” olarak kabul edildi. İmparatorluğun geniş bir tanımı olarak kullanılmasının yanı sıra, kelime Rusça 1850’lerden itibaren bulanık bir politonim olarak da kullanıldı boşalmak etnonim daha dar anlamda: ‘daha büyük Rus ulusunun’ üç Doğu Slav halkından oluştuğu hayal edildi – Ruslar (Büyük Ruslar), Ukraynalılar (Küçük Ruslar) ve Beyaz Ruslar. Çağdaş Ukrayna toprakları, geniş çapta Rusya’nın ulusal çekirdeğinin önemli bir parçası olarak algılanıyordu. 1910’ların başında önde gelen Rus siyasi düşünür Petr Struve, Ukrayna’nın ayrılmasının, “Rus ulusunda devasa ve eşi görülmemiş bir bölünmeye yol açacağını, benim en derin inancım olan, devlet ve halk için gerçek bir felaketle sonuçlanacağını belirtti. ‘
Bolşevikler, Ukrayna’nın farklı kimliğini tanımış göründüler; Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, Sovyet komünist ‘federasyonunun’ kilit kurucularından biriydi. Yine de Sovyetler Birliği’nin dağılması eski belirsizlikleri yeniden ön plana çıkardı. 1990’ların başından beri, Rus milliyetçiliğinin çeşitli kollarının temsilcileri, ‘Rusya’yı yeniden kavramsallaştırmalarını geliştirmeye başladılar. Moskova Patrikhanesi altında etnik Ruslar topluluğu, Doğu Slav halkları topluluğu, Rusça konuşanlar topluluğu veya Ortodoks inananlardan oluşan bir dini topluluk olarak çeşitli şekillerde düşünülmüştür. Birbiriyle örtüşen bu dört cemaatin tümü, muğlak bir kavramda birleşmişti. rusça mir (Rus dünyası) 2000’lerin ortalarından itibaren Kremlin’in ideolojik araç setinin bir parçası haline geldi.
Kesin olmayan bir şekilde tanımlanmış ve geniş yorumlanmış, rusça mir Bu kavram, Rusya’nın yönetici elitlerinin kendi seçtikleri politikaları izlemelerine yardımcı oldu, ulus inşasına yönelik yaklaşımlarındaki belirsizliği devam ettirdi ve bu belirsizlikten maksimum faydayı elde etti. Bununla birlikte, özünde bu kavram, güçlü emperyal ve etnik milliyetçi çağrışımların bir karışımını temsil eder ve nihai olarak yerleşik devlet sınırlarını yeniden tanımlamak için tasarlanmıştır. Bugünkü Rusya Federasyonu’nun ‘siyasi yapısı’ ile Rusya’nın ‘kültürel yapısı’nın örtüşmediğini iddia ediyor.
Putin’in ‘birlik paradigmasını’ benimsemesiyle birleşen böyle bir bakış açısı – Ruslar ve Ukraynalıların tek bir halk olduğu iddiası – Ukrayna’nın siyasi öznelliğini ve egemenliğini ciddi şekilde baltalıyor. Resmi olarak bağımsız bir devlet olmasına rağmen, Ukrayna’yı hayal edilen ‘tarihi Rusya’nın ayrılmaz bir parçası olarak tasvir ediyor ve böylece onu Rusya Federasyonu’nun etki alanı içinde tutuyor. Moskova, kimliği bir yumuşak güç aracı olarak manipüle ederek Kiev’i yörüngesinde ve Batı’yı uzak tutmayı başardığı sürece, büyük ölçüde statükocu bir güç ve dolaylı kontrolü tercih eden yarı-emperyal bir yönetim olarak kaldı. Kremlin liderliği, Ukrayna’nın 2014’te Batı’ya ‘iltica etmek’ üzere olduğunu hissettiğinde, Rusya revizyonist ve irredentist oldu. “Rus” olarak adlandırılabilecek şeye başladı. yeniden fetih‘, Kırım’ı ele geçirmek ve Ukrayna’nın doğu illerine saldırmak. ‘Pan-Rus’ fikri intikamla uygulandı.
Ancak bu, Rusya’nın Sovyet sonrası alanda ’emperyal’ hırsının sonunun başlangıcıydı. Moskova’nın Ukrayna’ya yönelik kapsamlı savaşı, Rusya liderliğindeki Avrasya ‘medeniyet bloğunun’ tabutuna son çiviyi de çakıldı. Putin’in ‘özel askeri operasyonu’, Zelensky hükümetini devirerek ve Kiev’de yeni bir sadık liderlik kurarak Moskova’nın Ukrayna üzerindeki tam kontrolünü yeniden sağlamak için son bir çaba gibi görünüyor. Bu plan başarısız olduğu için, Kremlin savaş amaçlarını yeniden formüle etmek zorunda kaldı ve bunun yerine Ukrayna’ya Lenin’den bir “hediye” olarak verildiği iddia edilen “tarihi Rus topraklarını” yeniden fethetmeye odaklandı. Bazı önde gelen Rus yorumcuların öne sürdüğü bu topraklar, yalnızca Donetsk ve Luhansk bölgelerinin topraklarını değil, aynı zamanda Ukrayna’nın Odesa’dan Kharkiv’e kadar uzanan güney-doğusunun çok daha geniş bir alanını da kapsayabilir.
Yine de hedefini Kiev’deki rejim değişikliğinden ‘ulusal mirasın’ kaybedilen kısımlarını geri almaya ve ‘akrabaları’ Rusya Ana’nın katına geri döndürmeye kaydıran Kremlin, artık yarı-emperyal ‘bütünleşmeci projelerle’ ilgilenmiyor gibi görünüyor. Aksine, Moskova’nın şimdiki hedefi Sovyet sonrası alanı yeniden biçimlendirmek ve güçlü ve yaşayabilir bir Rus inşa etmektir. Ulusal durum. Böyle bir çaba, Struve ve Ivan Il’in’den Aleksandr Solzhenitsyn’e kadar birçok etkili Rus düşünür tarafından uzun süredir destekleniyor. Son ikisi bugünlerde Kremlin liderliğinde özellikle popüler. Il’in, 1950’lerin başlarındaki hacimli siyasi yorumlarında, komünizmin kaçınılmaz düşüşünden sonra, gelecekteki Rusya’nın ancak bir “ulusal Rusya” olabileceği kehanetinde bulundu. Soljenitsin, 1990’daki “Rusya’yı Yeniden İnşa Etmek” adlı broşüründe, Rusya’nın “emperyal sendromunu” kararlılıkla kınayarak, Mihail Gorbaçov’u Güney Kafkasya ve Orta Asya’daki “kültürel açıdan yabancı” sınır bölgelerini derhal terk etmeye çağırarak çok benzer bir resim çizdi. ‘Rus Birliği’ olarak adlandırdığı şeyi inşa etmek üzerine. Ancak Solzhenitsyn’e göre, bu Birlik tüm Doğu Slav ülkelerini (Ukrayna ve Beyaz Rusya dahil) ve ayrıca büyük ‘Rus’ Güney Sibirya ve Güney Uralları (şimdi Kazakistan’ın bir parçası) kapsamak zorunda kalacaktı. Onun anlayışına göre, Ukrayna’nın güney bölgeleri, Kırım ve Donbas özünde ‘Rus’. Soljenitsin’in fikirleri ile Putin’in yeni stratejik planı arasında çarpıcı benzerlikler görmemek mümkün değil.
Sovyet İmparatorluğu’nun çöküşünün uzun bir süreç olduğu ortaya çıktı. Gerçekten de, Ukrayna’ya savaş onun devamıdır. Bununla birlikte, görünürde yeni bir Rus İmparatorluğu’nun hayaleti yok: şu anda tanık olduğumuz şey, iğrenç vahşet ve kanın ortasında saldırgan ve milliyetçilerin ortaya çıkmasıdır. Rus devleti bu muhtemelen küresel güvenliğe emperyal selefinden daha az tehdit oluşturmayacaktır.
Sonuç olarak Virgil yanılmıştı: ‘sonsuz imparatorluk’ diye bir şey yoktur. Farklı bir çağdan bir başka harika şair, Nobel ödüllü Derek Walcott, şiirinde daha zekice bir gözlem yaptı. kayıp imparatorluk:
Ve sonra birdenbire artık İmparatorluk yoktu.