HAYDİ YAPALIM
1. Alüminyum folyoyu masanın üzerine düzgünce yerleştiriniz.
2. Bulunduğunuz ortamı karartınız. El fenerinin ışık vermesini sağlayınız. Alüminyum folyonun
üzerine 20 cm uzaktan tutunuz. Yansıyan ışınları gözlemleyiniz.
3. Alüminyum folyoyu iki avucunuzun arasına alıp yavaşça buruşturunuz. Masanın üzerine
koyarak haŞfçe düzeltiniz.
4. El fenerini alüminyum folyonun üzerine tutup ışığın folyodan tavana yansımasını sağlayı-
nız. Yansıyan ışınları gözlemleyiniz. Gözlemlerinizi not ediniz.
SORULARI YANITLAYALIM
1. Yüzeyin yapısı ve yansıyan ışık ile ilgili neler söyleyebilirsiniz?
2. Her parlak yüzey düzgün yansımaya neden olabilir mi?
• el feneri • alüminyum folyo (15 cm x 25 cm)
Araç-Gereç ve Malzemeler
ETKİNLİK
Farklı Yüzeylerde Yansıma
. Çalışma kitabının 102. sayfasındaki 5.
uygulamayı yaptırınız.
102
IŞIK VE SES
Güneşli bir günde, odanın içine giren ışığı ayna kullanarak kaçırma oyunu oynadınız mı? Işık
maddelere çarptığında ne olur? Aşağıdaki etkinliği yaparak bunu öğrenmeye çalışınız.
Işığı Sektirelim
5.
HAYDİ YAPALIM
1. Kartonu masanın üzerine koyunuz. Aynayı kartonun bir köşesine oyun hamuru ile çaprazlama
ve dik olarak oturtunuz. Tarağı aynanın karşısındaki kartonun kısa kenarına, dişleri
aşağıya bakacak biçimde oyun hamuru ile tutturunuz.
2. Bulunduğunuz ortamı karartınız. El fenerinin ışık vermesini sağlayınız ve tarağın dişlerine
doğru tutunuz. Kartonun üzerine gelen ve yansıyan ışınları gözlemleyiniz.
3. Aynayı biraz döndürerek deneyi tekrarlayınız. Yansıyan ışınları gözlemleyiniz.
• tarak (büyük dişli)
• karton
• el feneri
• oyun hamuru
• düz ayna (15 x10 cm boyutlarında )
Araç-Gereç ve Malzemeler
ETKİNLİK
Seken Işık
“Farklı Yüzeylerde Yansıma”
Etkinlikte;
• Kullanılacak malzemeleri kontrol ediniz.
• Etkinliği ikili gruplar hâlinde yaptırınız.
Yöntem: Gösterip-yaptırma
• Etkinlik bittikten sonra her öğrenci için etkinlik
değerlendirme formunu (Ek-1) doldurup dosyaları
nda saklayınız.
• Öğrencilerin, gruplar için hazırlanan değerlendirme
formunu (Ek-2) doldurmalarını sağlayı-
nız.
• Öğrencilerinizi ikişerli gruplara ayırınız.
• Alüminyum folyoyu masanın üzerine düzgünce
yerleştiriniz.
• Bulundukları ortamı karartmalarını söyleyiniz.
El fenerinin ışık vermesini sağlayarak alüminyum
folyonun üzerine 20 cm uzaktan tutturunuz.
Yansıyan ışınları gözlemletiniz.
• Alüminyum folyoyu buruşturmalarını isteyiniz.
Masa üzerine koyup haŞfçe düzelttiriniz.
• El fenerini tekrar alüminyum folyo üzerine tutup
ışığın tavana yansımasını sağlayınız. Yansı-
yan ışınları gözlemletiniz.
ETKİNLİK
SORULARI YANITLAYALIM
Etkinlik sonundaki sorulara öğrencilerden beklenen
cevaplar şöyledir:
1. Alüminyum folyo düzgünken ışık düzgün
yansımaya uğrar.
2. Alüminyum folyo buruşturulduğunda ışık da-
ğınık yansımaya uğrar.
[!] Uyarı:
1.6 Parlak yüzeyli cisimler daima düzgün yansı-
maya sebep olmayabilirler.
203
Öğrencilere, cisimlerin kendileri ışık verdiği veya
ışığı yansıttıkları için görülebildiklerini söyleyiniz.
Maddelerin bazılarının düzgün, bazılarının ise
pürüzlü yüzeylere sahip olduğunu vurgulayınız. Pürüzlü
yüzeylerdeki yansıma ile pürüzsüz yüzeylerdeki
yansımanın birbirinden farklı olduğunu söyleyiniz.
Pürüzsüz yüzeylerde yansıyan ışınların birbirine
paralel olduğunu, pürüzlü yüzeylerde ise dağı-
nık olduğunu çizimlere dikkat çekerek vurgulayınız.
. Çalışma kitabının 103. sayfasındaki 6.
uygulamayı yaptırınız.
200
Maddelerin bazıları düz, bazıları pürüzlü yüzeylere sahip olabilir. Işık ışınları
yüzeylerde yansır. Ancak pürüzsüz yüzeylerdeki yansıma ile pürüzlü yüzeylerdeki
yansıma birbirinden farklıdır. Işık ışınları pürüzsüz yüzeylerde birbirine
paralel ve düzgün yansır. Pürüzlü yüzeylerde ise pürüzleri oluşturan
her bir parça ayrı bir düz ayna gibi davranır. Bu yüzeylere gelen ışın yansı-
ma kanunlarına uyarak yansır. Burada ışınlar farklı yüzeylere çarptıkları için
düzgün yansıma yerine dağınık yansıma görülür.
Parlak yüzeyli cisimler her zaman düzgün yansımaya neden olur mu?
Net bir görüntü elde etmek için ışık ışınları pürüzsüz yüzeylerden mi yansı
malıdır?
Düzgün yansıma Dağınık yansıma
Pürüzlü yüzeyler dağınık yansımaya neden olarak cisimlerin görünmesini,
renklerin ayırt edilmesini sağlar. Çevremizde kumaş, kitap, duvar gibi birçok
pürüzlü yüzey vardır. Bu cisimler parlak değildir. Işık bu cisimlere çarptığında
dağınık yansıma oluşur. Cisimlerden dağınık olarak yansıyan ışığın bir
kısmını görürüz.
Cisimlerin yüzeylerinin farklı özelliklere sahip olması, onların ışığı farklı
şekilde yansıtmasına sebep olur. Parlak yüzeylerde cisimlerin görüntülerini
net görelebilirken mat yüzeylerde göremememizin nedeni de ışığı farklı şekilde
yansıtmalarıdır.
Gözlem
1. Düzgün bir alüminyum folyo parçası alarak kendi görüntünüze
bakınız. Şimdi folyoyu kırıştırarak tekrar bakınız.
İki durumdaki görüntüleri karşılaştırınız.
2. Karton parçasını el feneri camının büyüklüğünde kesiniz. Karton üzerinde
birbirine paralel düzgün kesikler açınız.
3. Kartonu el fenerinin camına yapıştırınız. El fenerini yakınız. Parlak
metal bir yemek kaşığının çukur yüzeyine 15-20 cm uzaktan ışın gönderiniz.
Yansıyan ışınların izlediği yolu gözlemleyiniz. Işınlar bir noktada kesişti
mi?
4. Şimdi de aynı kaşığın arka yüzeyine ışın gönderiniz. Yansıyan ışınları
n izlediği yolu gözlemleyiniz.
5. Aynı gözlemi kaşık yerine tahta kullanarak yapınız. Sonuçlarını tartı-
şınız.
Not: Gözlemi bulunduğunuz ortamı karartarak yapınız.
HAYDİ YAPALIM