

İktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi ile muhalefetteki Milliyetçi Hareket Partisi, türbanı serbest bırakan bir Anayasa değişikliği metninde uzlaşmaya çalışıyorlar. Bu iki partinin metni ortaya çıktıktan ve Meclis'e sunulduktan sonra Demokratik Toplum Partisi de o metne oy vermeye hazır gözüküyor. Yani türbanı serbest bırakmayı hedefleyen olası bir Anayasa değişikliği kolayca mümkün olabilecekmiş gibi duruyor.
Duruyor ama bu değişiklik de tartışılıyor. Şimdilik tartışmanın taraflarını şöyle sıralamak mümkün: 1. Türban serbest olsun diyenler; 2. Türban serbest olsun ama bu Anayasa değişikliğiyle yapılmasın diyenler; 3. Türban serbest olmasın diyenler.
İşte bu üçüncü grupta yer alanlar bir süredir ilginç bir görüşü dile
getiriyorlar. Bu görüşü anlatmazdan önce kısa bir bilgi vermeliyim.
Biliyorsunuz, Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişikliklerini sadece Anayasa'da yazılı gerekli şekil şartlarının yerine getirilip getirilmediği yönünden inceleyebiliyor. O şekil şartları da belli: Değişiklik teklifi yeterli sayıda imzayla (184) verilmiş mi, teklif komisyonda yeterince oyla kabul edilmiş mi, Genel Kurul'da teklife yeterli oy (en az 330) verilmiş mi, teklif iki kez görüşülmüş mü, ikinci oylamada da yeterli oyu (en az 330) almış mı?
1961 Anayasası'nın ilk halinde böyle bir sınırlama yoktu, o yüzden Anayasa Mahkemesi, Meclis'in yaptığı Anayasa değişikliklerini içerik açısından da denetlemiş, bazı değişikliklerin gerçekleşmesini de engellemişti. Bunun üzerine 1971'de 12 Mart sonrasında yapılan bir Anayasa değişikliğiyle mahkemenin yetkisi şekil denetimiyle sınırlı tutuldu. 1982 Anayasası da aynı rejimi öngördü.
Öngördü ama bir soru var: Ya Meclis, Anayasa'nın değiştirilmesi teklif dahi edilemeyen bir maddesini değiştirmeye kalkarsa bunu kim engelleyecek veya denetleyecektir?
Sorunun cevabı belli: Anayasa'da 'teklif dahi edilemez' dendiği için, mahkeme bunu 'şekil denetimi' kapsamına alacak ve Anayasa değişikliğini iptal edecektir.
Buradan gelelim 'ilginç' görüşe: Anayasa Mahkemesi, türbana serbestiyet için yapılan değişikliği Anayasa'nın 2. maddesindeki laiklik ilkesini kısmen de olsa değiştirmeye yeltenmek olarak yorumlayabilir, böylece de Anayasa değişikliğini şekil şartını ihlal ettiği için iptal edebilir.
Bu görüşü ciddiye almak gerekir bence.
Çünkü Anayasa Mahkemesi daha önce defalarca türbanı 'Siyasal İslam'ın simgesi' olarak niteledi ve 'Laikliğe aykırı' buldu. Bu kararlarında hep Anayasa'nın 2. maddesindeki laiklik ilkesine gönderme yaptı.
Şimdi yapılmak istenen, özü itibarıyla bir dizi Anayasa Mahkemesi kararının sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılması girişimi. Bu kararlar, Anayasanın değiştirilmesi teklif dahi edilemez 2. maddesine dayanıyor. Bu durumda, yapılmak istenen değişikliğin fiilen 2. maddeyi değiştirici nitelikte olduğu savı tartışılabilir bir sav.
Bunun olması durumunda yeni bir 367 kararı gibi algılanacağına benim hiç kuşkum yok. Ama 367 kararına defalarca açıkça karşı çıkmış, bu kararın bir hukuk ayıbı olduğunu ve yapılanın da hukuku zorlamak olduğunu söylemiş biri olarak bu kez o kadar kesin konuşamıyorum; çünkü iddia 367 iddiası kadar zayıf değil.
Üniversite öğrencilerinin okula giderken kıyafetlerini seçebilmesini, devletin öğrencilerin kılık kıyafetiyle uğraşmaması gerektiğini savunuyorum. Ama bence bu sorunu çözmenin yolu, Anayasa'yı değiştirmek değil Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın kararını değiştirmesini beklemektir.
Radikal
[ Arşivle! ]
[ Yazdır! ]
[ Postala! ]