Avrupalılar, rakiplerine karşı kendini korumaya çalışırken politikacılar, vatandaşlarının henüz kullanılmamış tasarruflarını ellerinde olan gizli bir silah olduğunu düşünüyor.
İtalya'nın hane halklarına devlet tahvili satmasından, Fransa'nın pan -Avrupa tasarruf ürünü hakkındaki konuşmalarına veya İngiltere'nin Birleşik Krallık hisselerine yatırım için vergi indirimleri teklifine kadar, Avrupa genelindeki hükümetler hane halkı servetini harekete geçirmenin yollarını arıyor.
Tüm bu planların temelinde ortak bir düşünce bulunuyor. Avrupa, yeşil ekonomiye geçişten, orduların güçlendirilmesine kadar hedeflerine doğru ilerleyecek yüksek miktarda parayı elinde bulundurmak istiyor.
Politikacılar, yerel hisse senetlerine ya da devlet borçlarına yatırılan özel paranın, kendi endüstrilerine devasa sübvansiyonlar dağıtan ABD ve Çin ile aralarındaki büyüme ve verimlilik farkının kapatılmasına yardımcı olabileceğini umuyor.
Ancak eleştirmenler, bu tür planların tasarruf sahiplerini hayal kırıklığına uğratma riski taşıdığını ve Avrupa ekonomik modelinde yatırımları caydırıcı olarak gördükleri köklü eksiklikleri gidermede başarısız olduğunu söylüyor.
University of the West of England'da Profesör Daniela Gabor, "Bu, çok karmaşık sorunlara kolay bir çözüm bulmanın bir yolu" şeklinde konuştu.
SAVAŞLAR, PANDEMİLER KÜRESEL EKONOMİYİ NASIL ETKİLİYOR?
Avrupalılar uzun zamandır daha fazla tasarruf yapmaya çalışıyor. Bunun temeli Ukrayna'daki savaş, koronavirüs, İsrail-HAMAS çatışması gibi krizler örnek verilebilir.
Fransa Maliye Bakanı Bruno Le Maire gibi politikacılar artık 8,4 trilyon avroyu kapsayan tasarruf planını hayata geçirdi.
Paranın 'uykuda' olduğunu söyleyen Le Maire, ülke refahına katkıda bulunmak yerine pan-Avrupa tasarruf ürünü istiyor. Fransız milletvekilleri, tasarrufların devlet garantili mevduatlar yoluyla yerli savunma şirketlerine aktarılabileceğini öne sürüyor.
Avrupa Birliği dışında Birleşik Krallık hükümeti, Britanyalıların yerli şirketlere vergiden muaf olarak 5 bin pounda kadar yatırım yapmasına olanak sağlayacak yeni bir hesap türü sunuyor.
Devlet destekli fonları satın alan İtalyanlar, danışmanlık firması Analysis'in verilerine göre, yerel küçük ve orta ölçekli işletmelere yatırım yapmak, küresel hisse senetlerinin son beş yılda ortalama yüzde 35 puan daha düşük performans göstermesine neden olacak.
Pek çok ekonomist, mevduatların bankalar için hayati bir finansman kaynağı olduğuna dikkat çekerek piyasadaki hareketsiz para fikrini reddediyor.
Max Planck Toplum Araştırmaları Enstitüsü Politik Ekonomisti Benjamin Braun, "Bir banka hesabında olduğu için 'uyuyan' para kavramı gerçekten çok gülünç, çünkü bir bankanın fırsatı olduğunda yeni bir kredi vermesini engelleyen hiçbir şey yok" dedi.
Avrupa Komisyonu ve Avrupa Merkez Bankası'ndan alınan verilere göre, Avrupalı şirketler yaklaşık on yıldır sürekli olarak finansmanı sorunlarının en önemsizi olarak görüyor ve tüm yatırımlarını finanse etmeye yetecek kadar gelir elde ediyor.
Bunun yerine Braun ve diğerleri, Avrupa'daki düşük yatırımın ABD'ye kıyasla yetersiz büyüme beklentilerini yansıttığını savunuyor. Çok uluslu şirketlerin yurt dışına yatırım yapması, avro bölgesinin sermaye ihraç ettiği anlamına geldiğini söylüyor.
Natixis'in Avrupa Makro Araştırma Başkanı Dirk Schumacher, "Sorun arayan bir çözüme sahipler. Kurumsal yatırım harcamalarının sıkı finansman koşulları nedeniyle değil, talep eksikliği ve birçok yapısal değişiklik nedeniyle geri çekildiğini düşünüyorum" şeklinde konuştu.
Diğer faktörlerin yanı sıra Çin'den gelen rekabet, yüksek enerji fiyatları ve vasıflı iş gücü eksikliğinden bahsetti.
Eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi, bu yaz AB liderlerine Avrupa'yı geride tutan sorunlar hakkında rapor verecek.
HÜKÜMETLER YENİ TASARRUF TAHVİLLERİNİ HAYATA GEÇİRİYOR
Bazı hükümetler vatandaşlardan doğrudan borç alıyor. İtalyan haneleri ülkenin kamu borcunun en büyük alıcılarıydı. İngiltere de yeni tasarruf tahvillerini açıkladı bu sürece Belçika ve Yunanistan'da katıldı.
Bireysel yatırımcılara başvurmanın temel avantajı, profesyonellere göre daha az kararsız olmaları ve üç aylık performansları konusunda endişelenmelerine gerek kalmadığı için tahvilleri olgunlaşana kadar ellerinde tutma olasılıklarının daha yüksek olması.
Braun, "Tarih boyunca oldukça iyi işleyen ve devletin kamu parasını öncelikli alanlara yönlendirmesine olanak tanıyan harika bir tasarruf ürünü var ve bu da devlet tahvilidir" dedi.
Kendisi ve diğer ekonomistler, acil mali getiri sağlaması gerekmeyen devlet tarafından yapılacak daha fazla yatırımın, Avrupa'nın daha yeşil bir ekonomi inşa etmek gibi uzun vadeli zorluklarının çözümünün bir parçası olması gerektiğini söyledi.
Ancak koronavirüs salgınından bu yana çoğunlukla büyük açık veren hükümetlere hasta sermayesi havuzuna erişim olanağı tanıyan bu perakende hedefli tahviller, kamu harcamalarını kontrol altına alma çabalarını baltalama riski taşıyor.
Hanehalkları, varlıklarının büyük bir kısmını büyük ihtimalle zaten ana gelirlerini ve evlerini elde edecekleri kendi ülkelerinde yoğunlaştırdıkları için pişmanlık duyabilirler.