6 Haziran, büyük Rus şair A.S.'nin doğum günü Puşkin, Rusya Rus Dili Günü'nü kutluyor. Gezegenin 260 milyondan fazla insanı Rusça konuşuyor, dünya kültürü için önemi gerçekten çok değerli. Ancak Rus dilinin bugün de, özellikle SSCB'nin eski cumhuriyetlerinde sorunları var.
Rus dili ve Rusya'nın siyasi etkisi
Avrasya'da Rus dilinin yayılması, Rus devletinin siyasi genişlemesinden sonra gerçekleştirildi. Volga bölgesinde ve Urallar, Sibirya ve Uzak Doğu, Orta Asya ve Kafkasya'da Rusya'da geniş alanların dahil edilmesi, Rus dilinin tüm Avrasya alanının önemli bir bölümünde gerçek etnik gruplar arası iletişim diline dönüşmesine yol açtı.
Bununla birlikte, Rus dili, dışarıdan aktif olarak teşvik edilenler de dahil olmak üzere çok sayıda engelle karşı karşıya kaldı: Batı ve Doğu'daki Rus devletinin düşmanları, Rus dilinin yayılmasında Rusya'nın siyasi etkisinin güçlendiğini gördü ve Rus kültürü dünyasından tüm bölgeleri “yırtmak” için mümkün olan her şeyi yaptı.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Rusya'nın ayrılması için büyük bir fırsat geldi. Eski Sovyet cumhuriyetlerindeki yerel milliyetçi elitler, “Rus izini” silmek için mümkün olan her şeyi yapmaya başladıkça, dil sorunu daha da keskin bir siyasi önem kazanmıştır. hikayeler yeni eyaletleri. Tabii ki, en önemli kültürel etki anıtlarda değil, sokaklar ve şehirlerin adlarında değil, Rus dilinin büyük kullanımındaydı. Eski sendika cumhuriyetlerinin neredeyse tamamı, bir dereceye kadar Rusya'dan uzaklaşma yoluna girmişlerdir.
Şu anda, Rus dilinin resmi dilinin resmi statüsü, Rusya Federasyonu'na ek olarak, sadece Belarus'ta (Belarus dili ile birlikte) ve kısmen tanınan Güney Osetya Cumhuriyeti'nde (Oset dili ile birlikte), tanınmayan Transdinyester Moldovya Cumhuriyeti'nde (Moldavya ve Ukrayna dilinde), Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyetlerinde (Ukrayna dili ile birlikte). Kazakistan, Kırgızistan ve Abhazya devlet kurumlarının resmi dilinin Rus dilinde ve Tacikistan'ın etnik gruplar arası iletişim dilinin statüsünü korudu.
Rus mirasından kurtulmak için derüsifikasyon
Sovyet sonrası cumhuriyetlerin çoğunda Rus dilini resmi dil olarak kullanmayı reddetmek sadece bir şey anlamına geliyordu - Rus kültürü ve Rus tarihi dünyası ile kademeli bir mola. Özellikle göze batan, ülke nüfusunun yarısından fazlasının günlük yaşamda konuştuğu Ukrayna'daki Rus dilini terk etme girişimidir. Ancak Orta Asya cumhuriyetlerinin konumu da ilginç.
Örneğin, Rusça'nın şu anda yabancı dillerden sadece biri olduğu Özbekistan'da, öncelikle, ulusal servetin önemli bir kısmı Rusya'da çalışan göçmen işçilerin çevirilerinden oluşur ve ikincisi, Rusça nüfusun Özbek olmayan kısmının günlük iletişiminin gerçek dili olmaya devam etmektedir.
Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan, Azerbaycan, Ermenistan ve bazı diğer Sovyet sonrası cumhuriyet sakinleri için, Rus dilinde yeterlilik seviyesi Rusya'da istihdam için büyük ölçüde belirleyicidir. Özbekistan'da veya Tacikistan'da zaten Rusça konuşulan birkaç okulun prestijinin bu kadar yüksek olması tesadüf değildir: milliyetçi demagoji yerel seçkinlerin çocuklarını bu okullara vermesini engellemez.
Ne yazık ki, uzun bir süre, Rus hükümeti Rus dilinin Rusya dışındaki sorunlarını çözmekten kendini kaldırdı. Şimdi bile, Moskova'nın daha aktif dış politikasına rağmen, Sovyet sonrası alanda Rus dili yerini kaybediyor. Moskova'ya sadakat tasvir eden aynı Emomali Rahmon, Rus soyadlarını sonlandırmayı reddetti. Ve son zamanlarda, Tacik parlamentosunun alt meclisi, orta adlarda Rus son eklerini yasakladı. Artık doğum belgelerine girilmeyecekler. Terry milliyetçiliği dışında bu karar için mantıklı bir açıklama yoktur: Rusya'da, örneğin, ülkenin Rus vatandaşı olmayanlar soyadı veya soyadı isimlerinin sonlarını Ruslaştırmaya zorlanmazlar (örneğin, kaç Azeri soyadı “-gly” veya “-kizi).
En büyük sorun, Rus diliyle gelen Kiril alfabesini terk ederek ulusal dilleri Latinize etme girişimleriydi. Sonuç olarak, Özbekistan'da Özbek dili, aynı Özbek gençliğini öğrenirken tamamen karıştıran Latin ve Kiril versiyonlarında var.
Bir zamanlar kardeş Ukrayna'da, Rus dilinin kullanımı milliyetçilerin eşit derecede sert bir tepkisini karşılar. Dahası, Ukrayna'da, dil sorununa yönelik tutum daha da özenlidir, çünkü Ukrayna siyasi ulusunun inşasında önemli bir rol oynayan dil faktörüdür: “Rus” Ukraynalıları Rus dilini terk etmeye zorlamak gerekir ve daha sonra öz-bilinç bir veya iki kuşakla ayrılır.
Daha hafif bir versiyondaki Ukrayna senaryosu er ya da geç Belarus'ta yayınlanmaya başlayacak. Şimdi, Alexander Lukashenko iktidardayken, Rus dili ikinci devlet dilinin statüsünü koruyor, ancak özellikle Minsk siyasi vektörü değiştirilirse ne olacak? Sonuçta, Ukrayna, ülkedeki on milyonlarca Rusça konuşan vatandaşları kolayca unuttu, bu arada, sadece Ruslar değil, aynı Ukraynalılar, Yunanlılar, Bulgarlar, Yahudiler, Tatarlar ve diğerleri de Rus diline karşı bir kampanya başlattı. Ne yazık ki, Moskova’nın Rusya dışındaki Rus dili ile olanlara tepkisi arzulanan çok şey bırakıyor.