Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun kredi kartı ödemelerine getirdiği sınırlayıcı düzenleme, 17 Haziran 2011 tarihinde yürürlüğe girmişti. Değişiklik, kredi kartı sahiplerinin 17 Temmuz, 17 Ağustos ve 17 Eylül'deki ödemelerinde kart borcunun yüzde 50'sini ödememesi halinde, kredi kartının nakit çekime kapatılmasını ve kart limitlerinin artırılamayacağını hükmüne bağlıyordu. Düzenleme ayrıca, kredi kartı limiti 5 bin liranın üzerinde olanların asgari ödemelerinin her 6 ayda bir yüzde 2 artarak yüzde 40'a eşitlenmesini, yeni kredi kartı alanların asgari ödemelerinin de yüzde 40'tan başlamasını öngörüyor.
Başka bir anlatımla, 17 Haziran 2011 tarihinden itibaren, üç aydır kart dönem borcunu yarısına kadar ödeyenler için bugünden itibaren, "nakit çekim yasağı" başlayacağı açıklanmıştı. Bir takvim yılı içinde, en fazla üç kez dönem borcunun yüzde 50'sine kadar ödeme yapılan kredi kartlarının limitleri, dönem borcunun tamamen ödenmesine kadar artırılamayacak.
Yönetmelikte, özetle "Borcunu ödemezsen, nakit para çekmene izin vermem, kart limitini de yükseltmem" deniliyordu.
Düzenleme neler getirdi?
Kredi kartlarında geçen yıl eylül ayından itibaren uygulanan düzenleme, kart ve bireysel kredi borcunu ödeyemeyenlerin sayısında ciddi bir artışa neden oldu. Merkez Bankası'nın verilerine göre, uygulamanın başladığı eylül ayında kredi kartı borcunu ödemeyenlerin sayısı 46 bin 155'e yükseldi. Uygulamanın kapsadığı yılın son dört ayındaki rakamlar, ilk sekiz aylık dönemin rakamlarına yaklaştı. Kredi kartı borcunu ödemeyenlerin sayısı ekimde 47 binin üzerine çıkarken, kasımda 79 bine, aralık ayında da 78 bin kişiye yaklaştı.
Bireysel kredi borcunu ödemeyenler cephesinde ise Ağustos 2011'de 23 bin 342 kişi olarak belirlenen bireysel kredi borcunu ödemeyenlerin sayısı, eylülde yüzde 33.5'le 31 binin üzerine çıktı. Ekim ayında 29 binin üzerinde kalan bu sayı, kasımda 48 bine, aralıkta da 51 bine ulaştı.
Böylece düzenlemenin ardından getirilen nakit çekim yasağının ardından dört aylık dönemde kredi kartı ve bireysel kredi borcunu ödemeyenlerin toplamı 159 bine ulaştı ve 2011 yılının ilk sekiz aylık toplamına göre yüzde 96 oranında artış gözlendi. Aylık ortalama olarak, 2011'in ocak-ağustos döneminde kredi kartı borcunu ödemeyen kişi sayısı 20 bin 700, bireysel kredi borcunu ödemeyenlerin sayısı 34 bin 600 düzeyinde iken, eylül-aralık döneminde ortalama rakamlar sırasıyla 40 bin ve 60 bine seviyesine yaklaştı.
Kredi kartı ve bireysel kredi borcunu ödemeyenlerin toplamı da bir önceki yıla göre yüzde 54.4 oranında artarak 2011 yılı sonunda 707 bin 801 kişiye ulaştı. Böylece, 2011 yılında borcunu ödemeyenlerin toplamı yüzde 23’ün üzerine çıktı.
10 milyon kişinin borcunun asgarisini ödediği bildiriliyordu
Düzenlemenin yapıldığı dönemde konuşan Tüketici Hakları Derneği Başkanı, 10 milyon dolayında kart sahibinin borcunun asgarisini ödediğini ve borcu borçla kapatma yoluna gittiğini söylemişti.
Kart borcunu ödemeyen ya da aksatarak ödeyen tüketicilere, bazı yaptırımlar uygulanmak suretiyle, kart kullanımları disiplin altına alınmaya çalışıldı. İhtiyaç için, kredi kartından nakit avans maliyeti diğer alternatiflere kıyasla yüksek olduğu için tüketici "ihtiyaç kredisi" kullanmaya yönlendirildi. Ancak bankaların da kredi maliyetlerini artırmaları ile tüketiciler kendilerini daha büyük bir sorunla karşı karşıya bulmuş oldu.