Klinik olarak şüpheli kızamık vakalarının laboratuvar testi ile doğrulanması önerilir. Virüsün döküntü başlangıcından sonraki ilk hafta içinde mevcut olma olasılığı daha yüksektir, bu nedenle ideal olarak örnekleme bu süre içinde yapılmalıdır. Kızamık bildirilmesi zorunlu bir hastalıktır, kızamıktan şüphelenildiği anda ve laboratuvar onayından önce sağlık görevlisine haber verilmelidir. Bir evrensel taşıma besiyeri şişesi içindeki nazofaringeal sürüntü, tercih edilen test yöntemidir. Bununla birlikte, eğer yoksa, küçük çocuklarda boğaz sürüntüleri kullanılabilir.
Döküntü en az üç gün boyunca mevcut olduğu sürece bir kan örneği (seroloji için) de kullanılabilir. Testle ilgili yerel protokoller farklılık gösterir, yani testin yerel olarak yapılıp yapılmadığı veya başka bir laboratuvara gönderilip gönderilmediği klinisyenler testin nerede yapıldığını görmek için yerel laboratuvarlarına danışmalıdır. NB Swab’lar en iyi genel muayenehanede (veya hastayla ilk temas yerinde) alınır, bu nedenle laboratuvar toplama merkezlerindeki diğer hastalar virüse maruz kalmaz.
Kızamık Bulaşmanın Önlenmesi
Kızamık olan kişiler, kızarıklığın ortaya çıkmasından önceki ve sonraki beş gün boyunca bulaşıcıdır. Bu, semptomlar ortaya çıkmadan çok önce insanlar bulaşıcı olduğundan, önleme ve kontrol önlemlerinin uygulanmasını zorlaştırabilir. Bununla birlikte, salgınlar sırasında ve kızamık şüphesi olan bir hasta ile ilgilenilirken sağlık kliniklerinde bazı önlemler alınabilir. Bu, hastalar için uygun triyaj ve izolasyon alanlarına sahip olmayı, sadece bağışıklık personelinin hastayla temas etmesine izin vermeyi, kabul alanlarında ve muayenehane girişlerinde ve çıkışlarında el jelleri ve cerrahi maskelerin bulundurulmasını içerebilir.
Kızarıklık ortaya çıktıktan sonra çocuklar en az beş gün kreşten veya okuldan uzak tutulmalıdır. Aile ve hane halkı üyeleri arasında bulaşma yaygındır ve kızamığı olduğundan şüphelenilen veya doğrulanan kişiler, bağışıklığı olmayan bebekler ve hamile kadınlarla temastan kaçınmalıdır. Bir kızamık salgını olması durumunda, kızamığa yakalanmış kişilerle teması olan aşılanmamış çocukların (kızamığı olmayan ve ebeveynleri MMR yaptırmasını istemeyen) okula veya erken çocukluk hizmetlerine gitmemelerini tavsiye edilir ve bu 14 günlük bir süre (kuluçka süresi) olabilir.
Kızamık Profilaksisi Olarak MMR ve İmmünoglobulinler
İnsanlar potansiyel olarak kızamığa maruz kaldıktan sonra enfeksiyonu önlemeye yardımcı olabilecek yalnızca birkaç yönetim seçeneği vardır. Bunlar, aktif (MMR) veya pasif (insan immünoglobulin) bağışıklamayı içerir ve bunlar aşağıdaki gibidir:
MMR
Salgınlar sırasında veya kızamığa karşı korumanın acil olarak gerekli olduğu diğer durumlarda, MMR, aşılanmamış kişilere, bağışıklığı baskılanmamış kişilere, maruziyetten sonraki 72 saat içinde verilebilir ve bu enfeksiyonu önleyebilir. Çok küçük bebeklerde kızamık enfeksiyonları rapor ediliyorsa, MMR altı ila 12 aylık çocuklara verilebilir, yani bebekler önerilen 15 aylıktan önce aşılama için hızlı bir şekilde takip edilir. Bununla birlikte, bağışıklık tepkisi o kadar etkili olmayabileceğinden, çocuk yine de 15 aylık ve dört yaşında iki doz MMR’ye daha ihtiyaç duyar.
İnsan normal immünoglobülini (HNIG)
Bu, belirli bir enfeksiyona özgü olmayan, ancak bağışıklığı zayıflamış kişilerde bağışıklığı artırabilen konsantre antikorların (immünoglobulinler) bir preparatıdır. Bir Bulaşıcı Hastalıklar Uzmanı veya Pediatrist, bazı senaryolarda HNIG’nin kas içi (IM) uygulanmasını önerebilir ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• MMR’ye kontrendikasyonları olan kişilerde,
• Bağışıklık sistemi baskılanmış çocuklarda ve yetişkinlerde,
• Hamile kadınlarda,
• Kızamığa maruz kaldıktan 72 saat sonra ortaya çıkan 15 aydan küçük çocuklarda,
• Maruz kaldıktan 72 saat sonra ortaya çıkan ve kızamık öyküsü olmayan veya MMR almamış kişilerde,
HNIG profilaksisi kızamığa maruz kaldıktan sonra mümkün olan en kısa sürede verilmelidir, ancak altı güne kadar uygulanabilir. Canlı virüs aşısından sonraki üç hafta içinde uygulanmamalı ve canlı virüs aşıları, bir hasta HNIG aldıktan sonra 11 ay boyunca verilmemelidir.
İntravenöz (IV) İmmünoglobulin (İntragram P)
HNIG ile benzer bir preparattır ancak IM yoluyla değil IV yoluyla uygulanır. İntragram P, doğrulanmış kızamığa sahip bir kişiyle, yüksek dozlarda immünoglobulin profilaksisine ihtiyaç duyan ve kas hacmi azalmış, IM uygulamasının zor olacağı kişilerle teması olan bağışıklığı baskılanmış kişilerde düşünülebilir.
Kızamık Tedavisi
Kızamık için spesifik bir antiviral tedavi yoktur ve hastalar genellikle tedavisiz yedi ila on gün içinde iyileşirler. Bununla birlikte, hastalara ve ebeveynlere semptomları kontrol etmeye yardımcı olacak bazı önlemler hakkında bilgi verilebilir. Bu önlemden bazıları aşağıdaki gibidir:
• Ağrı ve rahatsızlığı azaltmak için analjezi, örneğin parasetamol veya ibuprofen kullanma,
• Özellikle ateşli ise dehidrasyonu önlemek için yeterli sıvı alımının sağlanması,
• Ağrıyan gözleri tedavi etmek, bu, pamuklu yün ve su kullanarak göz kapaklarındaki ve kirpiklerdeki kabukları silmeyi (her göz için ayrı bir pamuk yünü kullanın) ve parlak ışıktan kaçınmayı içerebilir.
Kızamık Komplikasyonları ve Takibi
Kızamıktan kaynaklanan komplikasyonlar yaygındır ve insanların % 30 kadarı en az bir komplikasyon yaşar. En yaygın komplikasyonlar (yaklaşık oranlarla) orta kulak iltihabı (% 7-9), pnömoni (% 6) ve ishaldir (% 8). Komplikasyon riskleri, beş yaşın altındaki çocuklarda, 20 yaşın üzerindeki yetişkinlerde ve kronik komorbiditeleri olan kişilerde özellikle bağışıklığı baskılanmış kişilerde çok yüksektir. Kızamığa yakalanan yaklaşık her 1000 kişiden birinin hayatı sona erer ve pnömoni bu ölümlerin yaklaşık üçte ikisini oluşturur. Ölüm oranları az gelişmiş ülkelerde bundan çok daha yüksektir. Kızamığın daha ciddi komplikasyonlarından bazıları akut ensefalit (insanların yaklaşık % 0,1’i) ve subakut sklerozan panensefalitidiri. Ayrıca nadir görülen dejeneratif bir merkezi sinir sistemi hastalığı olan, her zaman ölümcül olan ve yaklaşık 100.000 kişiden birinde ortaya çıkan hastalıktır. Hamilelik sırasında kızamığa yakalanmak, erken doğum ve düşük yapma riskini artırabilir.
Hastalar kızamığın olası komplikasyonları hakkında bilgilendirilmeli ve semptomları hakkında endişelendiklerinde, durumları kötüleşirse veya semptomları düzelmiyorsa, herhangi bir zamanda bir sağlık uzmanına başvurmaları tavsiye edilmelidir. Kızamıkçık (Alman kızamığı) bir togavirüsten kaynaklanır ve bu nedenle kızamıktan (rubeola) farklı bir hastalıktır. Bulaşma, enfekte nazofaringeal ve orofaringeal sekresyonlarla temas yoluyla ve yaklaşık 16 – 18 günlük bir inkübasyon süresiyle gerçekleştirilir.
Enfeksiyöz dönem, kızarıklığın ortaya çıkmasından yaklaşık yedi gün önce ve en az dört gün sonradır, ancak kızamıkçık kızamık kadar bulaşıcı değildir. Kızamıkçık enfeksiyonları nadiren Yeni Zelanda’da bildirilmektedir – kızamıkçık sadece beş vaka 2011 yılında rapor edilmiştir. 12 vakka da 1998 yılından bu yana konjenital kızamıkçık sendromunun vakası bildirilmiştir. Ancak, kızamıkçık kesin prevalansı hastalık olarak kurmak zordur çocuklukta hafif olabilir, özgül değildir ve çoğu vaka bildirilmemiştir.
Kızamıkçığın klinik görünümü, yüz ve boyunda başlayan ve vücudun geri kalanına yayılan ayrı, soluk pembe bir makülopapüler döküntü ile karakterizedir. Kızarıklık, kızamıkta görülen kadar birleşik değildir,daha ayrıktır ve birleşme eğilimi göstermez, ayrıca genellikle üçüncü günde kaybolur. Diğer semptomlar arasında lenfadenopati, ateş (çocuklarda) ve artralji (ergenlerde ve yetişkinlerde) yer alabilir. Kızamıkçık hastalarının yaklaşık üçte biri asemptomatiktir (subklinik enfeksiyon) ve tüm enfeksiyonlar nispeten iyi huylu olarak kabul edilir. Kızamıkçık enfeksiyonları, yalnızca hamile bir kadının konjenital kızamıkçık sendromu riski nedeniyle kızamıkçık hastası ile temas halinde olma olasılığı varsa önemli kabul edilir. Kızamıkçık bildirilmesi zorunlu bir hastalıktır ve kızamıkçıktan şüphelenildiği anda sağlık görevlisine haber verilmeli ve bunu doğrulamak için laboratuar testleri yapılmalıdır.
Hamilelikte Kızamıkçık
İdeal olarak, çocuk doğurma çağındaki tüm kadınlar kızamıkçık bağışıklık durumunun farkında olmalıdır. Gebelik planlandığında kadınların kızamıkçık immünoglobulin G (IgG) antikorları (sübvanse edilmemiş) için test edilmesi önerilir. Kızamıkçık IgG testi, bir kadın hamile kaldığında rutin doğum öncesi bakımın (sübvansiyonlu) bir parçasıdır. Bazı kadın gruplarının kızamıkçık için seronegatif olma olasılığı daha yüksektir; 35 yaş üstü kadınlar ve yurtdışında doğan kadınlar (özellikle Pasifik Adaları, Asya, Sahra altı Afrika ve Güney Amerika’da) ve rutin yaşlardan sonra çocukluk çağı aşıları yapılır. Kızamıkçık bağışıklığı kanıtı olmayan kadınlara dört hafta arayla (ancak hamilelik sırasında değil) iki doz MMR verilebilir.Kızamıkçık hastalığının en ciddi komplikasyonu, hamilelik sırasında (özellikle ilk üç aylık dönemde) kızamıkçık enfeksiyonunun bir sonucu olarak ortaya çıkan doğuştan kızamıkçık sendromudur. Sendrom, düşük veya ölü doğum ve fetal malformasyonlar, örneğin sağırlık ve körlük, büyüme anormallikleri ve doğuştan kalp hastalığı ile karakterizedir. MMR hamilelik sırasında kontrendike olsa da, emziren kadınlarda aşı kontrendike değildir. Daha önce bağışıklanmamış ve seronegatif (kızamıkçığa karşı antikor yok) doğum sonrası kadınlarda kızamıkçığa karşı koruma sağlamak için MMR verilebilir. İnsan normal immünoglobulini, etkili olduğu gösterilmediğinden enfeksiyona maruz kalan hamile kadınlarda kızamıkçık için profilaksi olarak önerilmemektedir.
Kızamıkçık IgG düzeyleri düşük (<10 IU / mL) hamile kadınlara, temasın daha olası olduğu durumlardan (özellikle ilk üç aylık dönemde) kaçınmaları tavsiye edilmelidir. Örneğin endemik hastalığı olan veya salgınları bilinen ülkelere uluslararası seyahatlerde önerilmelidir. Ayrıca MMR, bebeğin doğumundan sonra verilebilir (sübvansiyonlu).
Kaynakça:
health.govt.nz/our-work/diseases-and-conditions/measles-information-health-professionals
health.govt.nz/publication/immunisation-handbook-2014
health.govt.nz/our-work/diseases-and-conditions/measles
nzf.org.nz
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu