Almanya'da, Alman vatandaşı olmak isteyen yabancılara 2008 yılı Eylül ayından bu yana vatandaşlık sınavı uygulanıyor. DW'den Jochen Vock, sınavın 4 aylık bilançosunu çıkardı.
Her vatandaşlık sınavı 33 sorudan oluşuyor. Bunlardan 30'u Almanya, 3'ü de adayın yaşadığı eyaletle ilgili çeşitli soruları kapsıyor. Sınavda başarılı olabilmek için bu 33 sorudan en az 17'sinin doğru yanıtlanmış olması gerekiyor. Sınavda yer alan bazı sorular Almanlar için dahi zor. Hatta doğru olup olmadığı tartışmalı bazı soru ve cevaplar da mevcut. Ancak, sonuçlara bakıldığında sınava giren yabancıların gayet başarılı olduğu görülüyor. Düsseldorf'da çıkan Rheinische Post gazetesinin haberine göre sınava Kasım ayı sonuna 18 bin göçmen girdi. Bunlardan yüzde 98.9'u sınavı başardı.
150 ülkede vatandaşlık sınavı var
Dünyanın 150 ayrı ülkesinden göçmenler Alman vatandaşlığına geçmek için sınava katılıyor, ancak çoğunlukla Irak, Türkiye, İran, Ukrayna, Polonya ve Rusya vatandaşları Alman vatandaşlığına geçiş başvurusunda bulunuyor. Yemenli Dr. Abdül El Mihlafi böyle bir sınava tabi tutulmanın kendisini şaşırttığını söylüyor, El Mihlafi bunun nedenini, "13 yıldır Almanya'dayım, burada doktoramı yaptım, ama buna rağmen bu sınava girmek zorundayım" diye açıklıyor. Ancak Dr. Abdül El Mihlafi sorulara doğru yanıt vermenin kendisi için pek de zor olmadığını belirtiyor: Mihlafi, "Almanya'da üniversite eğitimi görmüş ve uzun yıllardır Almanya'da yaşayanlar için sorular gayet uygun. Ancak örneğin normal işçiler için sorular hiç de basit değil. Ayrıca, bazı Almanların da bu soruları doğru yanıtlayamayacağını düşünüyorum" diyor.
Sorular Almanlara zor geldi
Faslı Halit El Kotit de bu görüşleri paylaşıyor. Kotit, Köln Üniversitesi'ndeki Alman arkadaşlarına vatandaşlık sınavında çıkan soruları yönelttiğini söylüyor. Kotit, "Alman arkadaşlarım da bu sorulara hemen yanıt veremedi. Örneğin, 'Almanya cumhurbaşkanının görevleri nelerdir?' , 'Doğu Almanya Cumhuriyeti ne zaman kuruldu?' ya da 'Avrupa Birliği'nin kaç üyesi var?' gibi sorular onları da zorluyor" diye konuşuyor.
Faslı El Kotit, Alman öğrencilerin bu teste girmek zorunda olmadıkları için, sorulara da hazırlıklı olmadığını ifade ediyor. El Kotit, "Bu sınavı internette defalarca kendi kendime yaptım. Soruların üniversite okumuş biri için zor olduğunu düşünmüyorum. Ancak, Almanya'da üniversite eğitimi almış, Alman tarihini bilen, Almanya Anayasası hakkında belli bir fikir sahibi olan insanların da bu sınava katılmak zorunda olması beni şaşırtıyor. Herkesin bu sınava girmesine gerek yon bence" diyor.
Sınava hazırlık şart
Yemenli Dr. Abdül El-Mihlafi de sınava iyi hazırlanmış olmanın önemine dikkat çekiyor. Mihlafi, "Bir taraftan, Alman tarihi ve kültürü hakkında bir şeyler öğrenmenin doğru olduğunu düşünüyorum. Diğer taraftansa bu zorunluluk, bazı insanların vatandaşlığa geçişini zorlaştırıyor. Ancak sınava hazırlanmak için de çeşitli olanaklar var: Sınava hazırlananlar başkalarından yardım alabilir ya da bir kursa gidebilir" diye konuşuyor.
Almanya'da yaşayan Bulgar kökenli Diana Gunçeva, yabancılara hem Almanca öğretiyor, hem de onları vatandaşlık sınavına hazırlıyor. Kendisi de sınava giren ve iyi bir dereceyle sınavı geçen Gunçeva, bazı soruların gereksiz olduğunu savunuyor. Gunçeva, "Kişisel kanaatime göre sınavda çok önemli olmayan sorular da vardı. Örneğin, 'köpeği olan bir kişi, köpeğin kaydını nereye yaptırmalı?' gibi" diyor. Gunçeva, önemli bir soruna da dikkat çekerek şöyle konuşuyor:
"Sınava hazırlanan bazı kursiyerle konuştuğumda soruları anlamadıklarını gördüm. Sorularda gerçekten de anlaşılması zor bazı ifadeler yer alıyor."
Basit cümleler kafa karıştırıyor
Yetkililer, herkes tarafından kolayca anlaşılabilmesi için soruların son derece basit cümlelerle sorulduğunu kaydediyor. Ancak vatandaşlık sınavına girenler, bazen küçük bir çocuğun kurduğu basitlikte cümlelerle karşılaştıklarını, bunun da anlamayı kolaylaştırmak yerine, daha da zorlaştırdığını belirtiyorlar. Hazırlık kursunda Alman tarihi ve siyaseti ile ilgili sorulara özellikle ağırlık verdiklerini belirten Diana Gunçeva, sınav için öğrenilen bilgilerin, genel kültür bakımından önemli olduğu görüşünde. Gunçeva, "Genel olarak sınavın faydalı olduğunu düşünüyorum. Bir ev kadını için demokrasi, hukuk devleti, basın özgürlüğü gibi kavramları öğrenmenin ne kadar büyük bir anlamı olduğunu bilemezsiniz. Sınava giren insanlar bu tür kavramlarla alâkadar oluyor. Bence bu çok önemli" diye konuşuyor.