This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
1970’li yıllarda ortaya çıkan stagflasyon olgusu karşısında Keynesci reçetelerin geçersiz olduğunu savunan bir diğer yaklaşım arz yanlı yaklaşımdır. Arz yanlı iktisat, üretime (arza ) yönelik ilkeleri yeniden gündeme getirmeyi amaçlamaktadır. Diğer bir ifadeyle, gerçek gelir ve arz arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. Buna göre, bir ekonomide gerçek gelirin artışı, arzın artmasına bağlı olmakta, vergi indirimi politikası ile bu ilişki etkilenebilmektedir. Bu görüş 1970’lerden sonra özellikle ABD ‘de dönemin başkanı Ronald Reagan yönetiminin başta olduğu yıllarda büyük ilgi görüp, uygulama alanı bulduğu için ‘Reaganomics’ olarak da adlandırılmıştır. Arz Yanlı İktisat, Keynesyen iktisadın toplam talebi ön plana alan yaklaşımına tepki olarak ortaya çıkmış ve arz koşullarının daha önemli olduğunu ileri sürmüştür. Arz Yanlı İktisat yaklaşımı, iktisadi hayatta rekabetin ve teknolojik yeniliklerin geliştirilmesi için daha az devlet düzenlemesi ve özel sektöre daha fazla imkan tanımak için kamu ekonomisinin boyutlarının küçültülmesi gereği üzerinde durulmuştur. Arthur Laffer Arz Yanlı İktisadı şu şekilde tanımlamaktadır: " Arz Yanlı İktisat, klasik iktisadın modern tarzda ifadesinden başka bir şey değildir." ("Analyzing Supply-Side Economics: A Symposium", Halistones, 1982; 69). Diğer bir iktisatçı Bruce Bartlett ise yaptığı tanımlama ile Arthur Laffer’in görüşlerini paylaşmaktadır: "Bir çok yönden arz-yönlü iktisat, klasik iktisadın yeniden keşfedilmesinden başka bir şey değildir." (Bartlett, 1981; 1). Arz Yanlı İktisadın ekonometrik analizini yapan Michael Evans daha bilimsel bir yaklaşımla; "Ekonominin prodüktif kapasitesini etkileyen faktörleri inceleyen bir iktisat dalı..." şeklinde bir tanım vermektedir (Evans, 1983; 19-20). Evans, dengeli bir Arz Yanlı İktisat politikasının başlıca şu iktisat politikalarını içerdiğini belirtmektedir (Evans, 1983; 20): Şahsi ve kurumlar gelir vergilerinde indirim, Vergi indirimlerine paralel olarak kamu harcamalarının indirilmesi, Yasal-kurumsal serbestleşme politikası. Evans’a göre bu politikaları içerecek bir Arz yanlı program, yüksek prodüktivite ve ekonomik büyüme ile düşük enflasyonu sağlayacaktır. Evans’a göre, Arz Yanlı İktisadın temelini "vergi indirimleri" oluşturmaktadır. Son olarak, diğer tanınmış bir Arz Yanlı İktisatçının tanımını aktaralım. P.C. Roberts’e göre Arz Yanlı İktisat; "teşvikler ve göreli fiyatlar üzerindeki maliye politikası etkilerini inceleyen bir iktisat okuludur" (Roberts, 1984; 314). Bu açıklamalar çerçevesinde şu tanımı yapmak mümkündür: Arz Yanlı İktisat, özellikle vergi indirimleri yoluyla üretimin ve dolayısıyla vergi gelirlerinin pozitif yönde etkileneceğini ve bu suretle ekonomik büyümenin, kaynak kullanımında ve dağılımında etkinliğin sağlanacağını savunan bir iktisadi düşüncedir. Esasen bu tanıma dayalı olarak arz yanlı vergi politikasının temel ilkelerini özetlemek mümkündür.
verimli faaliyetlere girişme yönündeki teşviklerinde azalma meydana gelir. enflasyon artışı düşük düzeyde seyredecektir. Örneğin. çalışmanın. Bütçe açıklarını finanse etmek için para basılmamalıdır. Bu durumda. Bütçe açıkları. artan kamu harcamalarının borçlanma ile finansmanı halinde ödünç verilebilir fonlar piyasasında faiz oranlarında yükselme meydana geleceği için özel kesim yatırımlarında azalma olacaktır. yatırıma oranla cari tüketimin fiyatı değişecektir. -Denk bütçe politikası uygulanması -Yatırımın ve üretimin teşvik edilmesi için vergi oranlarının düşürülmesi gerektiğini ileri sürmektedirler. Para arzı artışı. Açık bütçenin enflasyonist olması. enflasyonist olmaktadır.Kamu harcaması ve Bütçe Politikası Arz Yanlı iktisat. para arzının reel üretim artışında daha yüksek oranda artmasıdır. Açık bütçe uygulamasından dolayı ortaya çıkan enflasyonu önlemek için. örneğin üreticiler. harcamalardan yararlanmak isteyenlerin gelirlerini düşük tutması yönünde teşvike yol açacaktır. Artan bütçe açıkları ise. yatırım ve tasarruf yapmanın cazibesi azalacak ve dolayısıyla çalışmaya oranla boş zamanın. nasıl finanse edildiğine bağlıdır. Dolayısıyla. üretim. transfer harcamalarındaki artışın ortaya çıkardığı etkiyi vergi artışının ortaya çıkardığı etkiye benzetmektedirler.Transfer Harcaması Politikası Arz Yanlı iktisadi yaklaşımı benimseyenler. üretimin ya da toplam arzın azalmasına yol açmakta: toplam arzdaki azalma ise. 2.para arzı artırılarak finanse edilirse. Örneğin transfer harcamalarının artırıldığını varsayalım. aylaklık yapma gibi vergiye tabii olmayan davranışlara yöneleceklerdir. buna uygun bir vergi politikası uygulanırsa. . enflasyonu Keynesci politikların teşvik ettiği açık bütçe uygulamaları ile yatırım ve üretimi olumsuz etkileyen yüksek vergiler ile açıklamaktadır. Çünkü vergi oranlarının yükseltilmesi durumunda kişilerin kullanılabilir gelirlerinde düşme meydana geleceği için çalışmak ile vergi sonrası gelir arasındaki ilişki zayıflayacaktır. enflasyonun temel nedeni. zamanla büyümenin azalmasına neden olacaktır. Dolayısıyla vergi miktarında meydana gelen artış. 3. Arz Yanlı İktisada göre. Sermaye birikiminde meydana gelen bu azalma ise. ekonominin büyümesine bağlı olarak yavaş ve istikrarlı bir biçiminde artırılmalıdır.Para Politikası ve Enflasyon Arz Yanlı İktisada göre. Kamu harcamalarının vergi artışı ile finanse edilmesi durumunda ise. Dolayısıyla para arzı sabit bir oran dahilinde artarken. Dolayısıyla transfer harcamalarından yararlanmak isteyen bireylerin. enflasyonist olmaktadır.TEMEL VARSAYIMLARI 1. Bu durum. artan kamu harcamaları bütçe açıklarının artmasına yol açmaktadır. enflasyonist olacaktır.
vergi oranları ekonomideki nispi fiyat yapısını bozarak ve üreticilerin tercihlerini değiştirerek kaynak dağılımını bozmaktadır. tasarruf ve yatırım tercihlerinde azalış gerçekleşir. -Vergiler artırılırken. vergi oranları artırıldığında kayıtiçi ekonomide azalış. çünkü artan kamu harcamaları bütçe açıklarına. -Tüketim ve Tasarruf: Vergi oranları azaltıldığında tüketim tercihlerinde azalış . kayıtdışı ekonomide azalış meydana gelirken. kayıtdışı ekonomide artı gerçekleşmektedir. üretim ve istihdam artışı sağlamak için vergilerin ve kamu harcamalarının birlikte azaltılmasıdır. vergi oranları artırıldığında tüketim tercihlerinde artış. enflasyonu artırır. Kamu harcamaları artırılmamalı. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir husus.Kayıtiçi ve Kayıtdışı Ekonomi:Vergi oranları azaltıldığında kayıtiçi ekonomide artış. kamu harcamalarında azalma olmaz. vergi oranları artırıldığında boş zaman tercihinde artış. Keynesyenlere göre. üretimi ve istihdam artırıcı şekilde uygulanırsa.Vergi Politikası Arz yanlı iktisatçılara göre. tasarruf ve yatırım tercihlerinde artış meydana gelirken. Dikkat edilirse arz yanlı iktisadın vergi indirimi politikasına vurgu noktası ile Keynesyen iktisadın vurgu noktası . 4.para arzı artışı sabit bir düzeyde artarken. ise ortaya bütçe açığı çıkar. Doğal olarak ortaya çıkan bu olumsuz faktör sahiplerinin emek ve sermaye arz etme güdüsünü de etkileyecektir. fiyatlardaki artış da düşük düzeyde gerekleşecektir. harcanabilir gelirde artışa yol açacaktır. vergi oranları düşürerek üretimi. Tüketimdeki artış. yatırım ve hasılayı artıracaktır. 5. Vergiden dolayı ortaya çıkan nispi fiyat değişmeleri ekonomi üzerinde şöyle bir etkiye neden olacaktır: -Çalışma ve Boş Zaman: Vergi oranları azatlığında boş zaman tercihinde azalış. . bu durumun tersini ileri sürmektedir. bütçe açıkları ise enflasyona yol açar. harcanabilir gelirin fonksiyonu olduğu için harcanabilir gelirdeki artıştan etkilenecektir. çalışma tercihinde artış meydana gelirken. yatırım. yatırımı ve vergi gelirlerini artırmak mümkündür. Diğeri ise. 6.Tasarrufun Teşviki Arz yanlı iktisadın temel görüşü kişisel tasarruf ve işletme yatırımın özendirmek için vergi teşvi klerinin kullanılması üzerinde odaklanmıştır. Tüketim. Keynesyen politika ise. Bütçe açığı ise. vergilerde meydana gelen bir azalma. vergi politikası tasarruf ve yatırımı teşvik edici. çalışma tercihinde azalış meydana gelmektedir.Politika Uygulaması Yukarıda ifade edilenlerden çıkarılan iki sonuç vardır.
. kamu harcamalarında meydana gelen bir artışın kamu harcaması çarpanına bağlı olarak hasılayı artıracağını ileri sürmektedir. 7. Arz yanlı iktisat. . . Bu durum ise. vergi çarpanının değerinden büyük olduğu için kamu harcaması politikasının hasıla üzerindeki etkisi. Vergi Politikası İle Kamu Harcaması Politikasının Karşılaştırılması Keynesyen iktisat. faiz oranlarını düşürerek yatırımları teşvik eder. . vergi oranlarını düşürerek ekonominin arz cephesini hareketlendirmeyi hedeflerken. devlet harcamalarının ekonomi üzerinde meydana getirdiği etkiden daha büyüktür. diğer taraftan vergiler özel sektör üretim artışını engelleyici bir unsur olmakta ve ekonomi durgunluğa girmektedir.Kamu harcamaları azalırken vergiler azalmazsa. . gelir vergisindeki azalma emek. faiz oranının düşmesine. dolaylı olarak da tüketimi. likiditelerinin artmasına. yatırım miktarının artmasına neden olur. . talebini ve çalışma gayretini artırır. vergi politikasının hasıla üzerindeki etkisinden daha büyüktür.Hem kişilerin hem de kurumların tasarruflarındaki artış. Diğer taraftan.Enflasyonun azalması.Üretimin artması. faiz oranlarının düşmesi ve yatırımların artması ile sonuçlanır. Arz yanlı iktisada göre. Keynesyen iktisat toplam talep cephesini harekete getirmeyi planlamaktadır.Enflasyon azalması geliri. bir taraftan kamu sektörü üretimden dışlanmakta. toplu sözleşmeler esasında ücret artış talebini düşük olmasına yol açar. Ayrıca kamu harcaması çarpanının değeri. Tasarruftaki artış. -Gelir vergisi oranlarının düşük olması. Bu duruma neden olan etkileşim süreci şu şekilde ifade edilebilir: -Gelir vergisi oranları azaltıldığında kişilerin tasarruf isteği artar. arz yetersizliğinden dolayı ortaya çıkan enflasyonist baskıyı hafifletir ve enflasyon oranının düşmesine neden olur. borç alama isteklerinin azalmasına neden olur.Yatırım/GSMH oranının artması ise prodüktiviteyi artırır.farklıdır. .Kurumlar vergisi azaltıldığında yatırımların karlılığı artacak dolayısıyla kurumun tasarruf gücünde artış meydan gelecektir. üretimi ve istihdamı artırır. . vergi indirimlerinin ekonomi üzerinde meydana getirdiği etki.
Ortalama vergi oranlarının. toplam vergi indirimi hacmidir. . talepte meydana gelen bir artışın arzı artıracağını ve böylece ekonomik büyümeyi hızlandıracağını ileri sürmektedir. vergilerin yükseltilmesinin ekonomiye zarar vereceğini ileri sürerler. Dolayısıyla vergi indirimi politikası uygulanırken. Arz Yanlı İktisat – Keynesyen İktisadın Karşılaştırılması . tüketimden yatırım vergi teşvikleri yerine. tüketim ve talebi azaltmaktadır. Vergi indirimleri ve harcamalardaki artışlar. 9. vergi oranları ile vergi gelirleri arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır.Arz Yanlı İktisada göre. dolayısıyla satın alam gücünü. bütçe açığına yol açmaması için harcama politikasına dikkat edilmelidir.Arz Yanlı İktisat ise. Marjinal vergi oranı.Arz Yanlı İktisat. bütçe açıklarına yol açtığı için. Laffer Eğrisinin ortaya koyduğu mantık 14. vergi indirimi yapılması veya harcama artışı yapılması arasında çok fark vardır. arz için herhangi bir şey yapmaz. . Neticede Keynesyenlere göre. vergi indirimi politikası. vergilerin indirilmesi ile aynı miktarda kamu harcamalarının artırılması arasında bir fark yoktur. bütün vergi indirimleri aynı sonucu verir. Çünkü marjinal vergi indirimi nispi fiyat yapısını değiştirir. Çünkü bütçe açıklarının ya borçlanma ya da para basarak finanse edilmesi gerekecektir. kazanılan her ilave birim gelir üzerine konulan vergidir. Bunun hangi şekilde yapıldığı önemli değildir önemli olan. Bu durum tek başına maliye politikasının oluşturduğu dürtünün toplam talebi ne ölçüde uyaracağını belirler. . kurumlar vergisinin veya gelir vergisinin düşürülmesi sonuç itibariyle far etmez.Vergi Oranı İle Vergi Hasılatı Arasındaki İlişki Arz Yanlı İktisada göre. karlılık oranını etkileyen kurumlar vergisi oranındaki indirimler lehindedir. Çünkü yükselen vergiler harcanabilir geliri. sadece enflasyonu artırır. Benzer olarak değişik vergi indirimi türlerinin etkileri arasında da çok fark bulunmaktadır.Keynesyen iktisatçılar. çalışma arzusunu ve tasarrufları maksimum uyaracak şekilde düzenlenmelidir. . . ekonomik büyüme amacına yönelik yatırım ve sermaye birikim güdülerinin engellendiği durumda toplam talepteki artışın büyüme ile değil enflasyon ile sonuçlanacağını ileri sürmektedir. Bunun içinde marjinal vergi oranlarında indirim tercih edilmesi gerekmektedir. Halkın boş zamanından vazgeçerek çalışmaya.Keynesyen görüş. yatırımı.Keynesyen iktisada göre. Vergi oranları ile vergi gelirleri arasındaki ilişki Arthur Laffer tarafından ortaya konulan Laffer Eğrisi ile anılmaktadır. Keynesyen makroekonomik aletleri kullanarak farklı noktalara vurgu yaptığı için ‘ Arza Dayalı Maliye Politikası’ olarak da adlandırılır. . marjinal vergi oranlarının. .8. Yani ikisi de toplam talebi aynı düzeyde (kg>kt)olmamakla birlikte etkilemektedir.Arz Yanlı İktisada göre.
Yani. vergi gelirlerinin sıfır olduğu iki düzey vardır. örneğin D gibi bir vergi oranı söz konusu ise. vergi oranlarını C noktasına kadar düşürerek vergi hasılatını artırmak mümkündür. vergi indirimlerinin vergi hasılatını azaltmayacağı ve bütçe açıklarını artırmayacağını göstermektedir. vergi oranları sıfırken hiç vergi alınmayacağı için vergi gelirleri sıfırdır. Çünkü Laffer Eğrisi’nin hangi noktasında bulunulduğunu tespit etmek mümkün değildir. Bu güçlük ise. Vergi indirimi politikasının geçerli olabilmesi için vergi oranlarının optimum oranın üstünde olması gerekir. Çünkü devlet elde edilen gelirin tamamını vergi olarak aldığı için üretim ve yatırım yapmaktan vazgeçilecektir. vergi oranı ile vergi geliri arasındaki ilişki belli bir noktaya kadar doğru orantılı daha sonra ters orantılıdır. vergi oranları %100 iken vergi gelirleri sıfırdır. İkincisi. uygulanacak politikanın başarı olasılığını düşürmektedir.C noktası.( şekilde C noktasından sonra ) . Şekilde görüldüğü gibi Lafffer Eğrisi’nin ortaya çıkabilmesi için vergi . Birincisi. .Laffer Eğrisi’ne göre.Ekonomide vergi oranları C noktasının üstünde ise. Ancak bu optimum vergi oranını tam olarak tespit etmek oldukça zordur. Bu durumu şu şekil yardımıyla göstermek mümkündür -Laffer Eğrisi’ne göre. Laffer eğrisi. belli bir noktaya kadar vergi oranları artırıldıkça vergi gelirleri de artmakta ( şekilde C noktası ): bir noktadan sonra vergi oranları artmaya devam ederse. . vergi gelirleri azalmaktadır.yy’da İbni Haldun tarafından yazılan Mukaddime adlı II Ciltlik çalışmada da ortaya koyduğu için Haldun – Laffer Eğrisi olarak isimlendirilenlerde bulunmaktadır. maksimum vergi gelirinin elde edilmesini sağlayan optimum orandır.
. Dolayısıyla C noktasının solunda vergi oranları düşürüldükçe çalışma gayreti azalacağı için vergi hasılatı azalacaktır. ikame etkisine ağırlık vermektedirler. -Vergi indirimleri sonucunda oraya çatışan iki etki çıkmaktadır. -Vergi. gelir etkisidir. gelir azaldıkça talebi azalan bir normal mal olarak düşünülebilir. Tersi de geçerlidir. Arz Yanlı İktisadı savunanlar. gelir etkisine bağlı olarak daha ok çalışmak durumunda kalacaklardır. C noktasının solundaki bir alanda vergi oranları artırıldığında eski gelir seviyesini korumak isteyen kişiler. Bu durumda gelir etkisi şu şekilde ifade edilebilir. Örneğin ekonomideki vergi oranları D düzeyinde iken D-C aralığı kadar bir vergi indirimi vergi gelirini artıracaktır. C noktasının solundaki alanda marjinal vergi oranları düşürüldüğünde belli miktardaki harcanabilir gelire ulaşmak için daha az çalışmak yeterli olacağı için boş zaman talebinde artış meydan gelecektir. marjinal vergi oranlarında meydana gelen bir düşüş. Çünkü vergi oranlarını düşürerek. Tersine. Bu durum ikame etkisini ifade etmektedir. belli miktardaki bir harcanabilir gelire ulaşmak için gerekli olan çalışma süresini azaltacağından çalışmak yerine boş zaman talebinde artış meydana gelecektir. -Vergi indirimlerine çalışma ve yatırım yapma arzusunun göstereceği tepkiyi ölçmek oldukça zordur. C noktasından daha yüksek olması gerekmektedir. Bunlardan birisi. Tersine. yani. net tasarruflar da artışa yol açan kazançların yükseltilmesi hedeflenmektedir -Diğer karşıt etki. vergi oranları azaltıldığında vergi gelirleri düşmektedir.oranlarının taralı olarak gösterilen alana tekabül etmesi. Tersine C noktasının sağında bir alanda vergi oranları C noktasına kadar düşürüldüğünde. net ücret arttığı için boş zaman yerine alışma ikame edilecektir. boş zaman talebinin azalmasına yol açacaktır. vergi gelirlerindeki azalma meydana gelecektir. Dolayısıyla C noktasına kadar vergi oranları artırıldığında vergi geliri artmaktadır. Buna göre vergi oranları artığında harcanabilir gelirde azalma meydana gelecektir. Boş zaman gelir artıkça talebi artan. -Bireyler çalışma ve boş zaman arasında tercih yapmaktadırlar. -Vergi oranları C noktasında veya onun altında B gibi bir noktada ise. diğeri ise gelir etkisidir. net ücret azalttığı için boş zaman çalışmaya ikame edilecektir. Vergi oranlarında bir yükselme olması durumunda kişilerin eski gelir düzeylerini koruyabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalmasına vergilemenin gelir etkisi denilmektedir. vergi indiriminin genişliğidir. Boş zaman normal mal olarak düşünüldüğünde harcanabilir gelirde meydana gelen azalma.dolayısıyla C noktasından sonra vergi oranları artırıldığında net ücret azaldığı için alışma yerine boş zaman ikame edilecektir. Vergi oranlarında meydana gelen bir artış. Ancak indirim bu orandan daha geniş tutulursa. vergi oranlarında meydana gelen bir azalma net ücreti artıracağı için çalışma. oranları ile ilgili olarak ortaya çıkan bir diğer problem ise. boş zamana ikame dilecektir. ikame etkisi.
Benzer olarak İngiltere ‘de 1979 sonrası Thatcher dönemindeki uygulama sonuçlarda beklenildiği gibi olmamıştır. Bu dönemde izlenen politikaların sonuçları ise. Diğer taraftan. Zaten vergi yükü düşük olan Türkiye için bu durum. Ücretlerin vergi sonrası net geliri artırılmış olmasına rağmen. Thatcher döneminde bütçe açığı vermemek için indirilen dolaysız vergiler yerine dolaylı vergilere yüklenilmiştir. Özal döneminde vergi yükünü azaltmaya yönelik çabalar sonucunda 1984-1985 yıllarında son 40 yılın en düşük vergi yükleri elde edilmiştir. Çünkü istihdam. şu şekilde ifade edilebilir. Yine. yüksek enflasyon pahasına söz konusu olacaktır. -Üç aşamada marjinal gelir vergisi oranlarının % 25’e düşürülmesi -Sermaye kazançlarından alınan vergi oranlarının %70’den %50 ‘ye düşürülmesi -Yatırımları teşvik amacıyla firmalara hızlandırılmış amortisman ayırma imkanının sağlanması -Yatırımlar için vergiden muaf bazı kredi imkanlarının oluşturulması Bu önlemler. Bu önlemleri şu şekilde ifade etmek mümkündür. bu görüş yanlıştır. Philips Eğrisi Analizinin Geçerliliği Arz Yanlı İktisada göre. Bunun sonucunda İngiltere’de gelir vergisindeki indirimlere rağmen vergi yükü 1979-1980 öncesi dönemindeki düzeyin üstüne çıkmıştır. ABD ve İngiltere örneğinden farklı olmamıştır. emek arzının marjinal vergi oranlarındaki değişmelere tepkinin yeterince yüksek olmadığı görülmüştür. iç borçlanmanın denetimsiz bir biçimde . Fakat beklenilenin tersi sonuçlarla karşılaşılmış. devletin işletmeler üzerindeki denetleyici müdahaleleri de azaltılmıştır. işsizlik oranının düşük olması. ABD ‘de yüksek bütçe açıkları yaşanmıştır.10. 1982 yılından başlayarak 1986’ya kadar giderek büyüyen bütçe açıklarına neden olmuştur. Philips Eğrisi’nin analizi geçerli değildir. tasarruf ve sermaye birikimini olumsuz etkileyen unsurların ortadan kaldırılması ( yani işsizliğin azalmasına yol açan politikalar). tasarruf ve yatırımı teşvik etmek amacına yöneliktir.1980’li yıllarda ABD’de Reagan döneminde uygulama alanı bulmuştur. vergi oranlarının indirilmesi. İlave olarak. Enflasyonun temel sebebi. Philips Eğrisi analizine göre. Vergi gelirlerinde meydana gelen azalmadan kaynaklanan kayıp. reel üretim artışından daha hızlı biçimde artan para arzıdır.Uygulama Sonuçları Arz Yanlı İktisat yaklaşımı. Thatcher. enflasyonun artmasını önleyecektir. toplam vergi gelirlerini azaltmıştır. Şöyle ki. Türkiye’deki uygulamanın sonuçları ise. ABD ‘de Reagan yönetimi. özelleştirmeler yoluyla vergi yükünün indirileceği yönünde söz vermesine rağmen bunu gerçekleştirememiştir. Arz Yanlı İktisada göre. dönem boyunca Arz Yanlı İktisat politikalarının tasarruf oranını da arzu edilen seviyede artırmadığı görülmüştür. 1986 yılından sonra kamu harcamaları azaltılmak suretiyle bütçe dengesi sağlanmaya çalışılmıştır. 11.1981 yılı başında bir dizi önlemler almıştır.
bu politikanın pek çok ülkede ilgi çekmesine neden olmuştur. 1980 sonrasında talep yönlü iktisada alternatif olarak gündeme getirilen arz-yönlü iktisat teorisinin. Vergi oranlarının belirli bir süre değişmeyeceği konusunda vergi yükümlülerini ikna etmek gereklidir. iktisadi sorunlara olan teşhisi yanlış değildir. Yine. ücretlilere hem dolaysız hem de dolaylı yükler getiren fon sisteminin mali yükü alt üst etmesine neden olmuştur. dolaylı vergilerin bugün vergi gelirleri içinde yüksek bir orana sahip olması o dönemden kalan kötü bir miras olarak ifade edilmektedir. Bu çalışmanın genel sonucu olarak şu ifadeyi savunmak mümkün görünmektedir: Arz Yanlı İktisadın temel iddiaları. Düşük vergi uygulamasının yanısıra gelecekte vergi oranlarının belirli bir süre değişmez olduğu güvencesine sahip vergi yükümlüleri. Vergi oranlarının değiştirilmesi basit bir şekilde parlamentonun tasarrufu altında olduğu sürece. mevcut tarihsel bulgular ve ampirik çalışmalar ışığında güç kazanmıştır. cari tüketim ve gelecek tüketim üzerindeki tercihlerini en iyi bir şekilde yapmaya çalışacaklardır. vergi tarifesinin yapısının büyük önem taşıdığını. gerek gelişmiş ve gerekse gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimlerinin ekonomik büyüme üzerinde olumlu sonuçlar doğuracağını iddia etmektedirler. bazı uluslararası kurumların etkisiyle vergi indirimleri politikasını cazip bulmuşlar ve bu konuda uygulamalar yapmışlardır. İngiltere. Kısa dönemde. Batı Almanya. dik artan oranlı bir tarifenin mümkün olduğunca ılımlı bir artan oranlılığa ve hatta tamamen düz oranlılığa dönüştürülmesini önermektedirler. Ekonomik Anayasa içinde iyi düzenlenmiş bir Vergi Anayasası. Buchanan’a göre. Japonya ve diğer bazı gelişmiş ülkelerde vergi indirimleri politikasına ağırlık verilmiştir. gelişmekte olan ülkeler açısından ne derece uygunluk arz etmektedir? Ekonomik kalkınmanın finansmanında. Gelişmiş ülkelerin yanısıra gelişmekte olan ülke hükümetleri de. ekonomik büyümenin hızlanması ile birlikte vergileme kapasitesi de genişleyecek ve sonuçta vergi gelirleri artacaktır. . 1980 sonrasında ABD dışında.tırmanmasına. Ancak. Arz yanlı vergi politikasının temel sonuçlarını doğrulayacak sonuçlar ortaya çıkarabilecektir. Arz yanlı vergi politikasını savunanlar. Burada şu önemli soru gündeme gelmektedir: Arz yanlı vergi politikası. geniş ölçüde vergilere bağımlı bulunan gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimleri politikası uygulanması halinde sonuçta bundan vergi gelirleri ne derece pozitif olarak etkilenecektir? Arz yanlı vergi politikasını savunanlar. vergi indirimleri yoluyla toplam piyasa üretimi ve toplam vergi gelirlerinin artmasını beklemek doğru bir yaklaşım değildir. pek çok teorik ve ampirik çalışmaların sonuçları ve tarihsel bulguları ile güç kazanmıştır. Bu şekilde bir Vergi Anayasası yeraltı ekonomisinin boyutlarını azaltarak devletin vergi gelirlerini artırabilecektir. vergi indirimleri yoluyla olumlu ekonomik sonuçlar elde edebilmek için Buchanan ve Lee’nin üzerinde önemle durduğu şu iki hususu dikkate almak gereklidir: 1. Arz Yanlı İktisadın ABD’ndeki başarısına ilişkin tarihsel bulguların yanısıra akademisyenlerce bu teoriyi destekleyen ampirik çalışmaların ortaya konulması. Önemle belirtelim ki.Kanımızca. Bu iktisatçılara göre. yukarıda da belirtildiği üzere. Arz Yanlı İktisat uzun dönemi esas alan makro iktisat politikasıdır. vergi yükümlülerinin gelecek üzerinde olumsuz beklentileri var olacaktır. 2. Düşük vergi oranlarının göreli fiyatları pozitif olarak etkileyeceği ve bunun sonucunda toplam piyasa üretimini ve dolayısıyla toplam vergi gelirlerini artıracağı savı.
‘ Arz-Yönlü İktisat’.. vergi yükünün ve kamu harcamalarının GSYİH’ nın belli bir yüzdesini geçemeyeceği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. son yirmi yıl içinde iktisatçıların ilgisi giderek "Anayasal Reform"a doğru kaymaktadır. Özellikle kamu tercihi teorisinin gelişmesinde –ve bu arada arz-yönlü iktisadın gelişmesinde. Kriger. "İyi" bir vergi sistemi. esasen ekonomik "kural" ve "kurumların" anayasal bir çerçevede düzenlenmesiyle çözümleneceği görüşünü savunmaktadırlar.1992 Osman Demir.(çev. 105). 2. vergilemenin temel yapısı ve vergi yükünün kişiler arasında dağılımı konularının mevcut bir "mali" veya "vergi anayasası" çerçevesi içerisinde ele alınması gerektiğini kastetmekteyim. 3 veya 4 yılı esas alan bir "yarı-sürekli vergi anayasası" nda özellikle devletin hangi kaynaklar üzerinden vergi alacağı. vergileme yetkisini sınırlayacak kuralların da anayasada yer alması gerektiğini savunmaktadır.İstanbul :DER Yayınları. Vergi anayasası. Buchanan.Vergi sistemi ancak "anayasal perspektif" içinde anlamlı bir şekilde tartışılabilir. 2002 Roland A. Buchanan. Kamu Açıkları. kriz vb. KAYNAKÇA Vural Savaş." (Buchanan. Cilt:7. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Buchanan Vergi Anayasası' nı şu şekilde tanımlamaktadır: ". bu denk bütçe ilkesinden hangi özel durumlarda –savaş. Coşkun Can Aktan).1998 Cihan Bulut. ancak anayasal perspektife dayalıdır.. Bu ifadeyle.SPK Yayın No:71..Cilt VI. vergilemeye ilişkin kural ve düzenlemelerin bir "Vergi Anayasası" içerisinde düzenlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. kamu gelirleri ile kamu harcamaları arasında bir denkliğin mevcut olacağı. ABD’nde Kamu Tercihi Teorisi’ni geliştiren bazı iktisatçılar "Anayasal İktisat" adını verdikleri yeni bir araştırma disiplini içinde ekonomik sorunların. Ekonomide Devlet.önemli katkılarda bulunması nedeniyle 1986’da Nobel Ekonomi Ödülü' nü kazanan James M. 1997 .’ İstikrarın Sağlanmasında Çağdaş Makroekonomik Tartışmalar’. uygulanacak vergi oranlarının maksimum sınırları. 1978.vazgeçileceği vb. bireylerin vergi oranlarındaki değişikliklere uygun bir şekilde adapte olabilecekleri ve uzun dönemi esas alan yarı-sürekli kural veya düzenlemeleri ifade etmektedir. Buchanan devletin vergileme yetkisine ilişkin temel hükümler dışında. Sayı 2. Sayı:1. hususların açık olarak saptanmasını önermektedir. Politik İktisat.Önemle belirtelim ki.Baskı İstanbul:Beta Yayınevi Beyhan Ataç.