“Rus ordusunun büyük bir kısmının Sarıkamış cebinde imha edilmesini amaçlayan Türk seferi birçok bakımdan başarılıydı. Ön planlama safhalarında Türkler, İstanbul’dan gelen takviyeler dahil, çok kısa sürede hücum için üç kolordunun yığınağını tamamlamışlardı.
Düşünce olarak Türk planı Fransızların Plan XVII’sinden veya Avusturya-Macaristan’ın Galiçya’ya ya da Rusların Doğu Prusya’ya yaptıkları taarruzlardan daha iddiasız değildi. Hava koşulları, arazi ve lojistik konuları “Harekâtı etkileyen faktörler” genel başlığı altında toplanmaktadır ve başarısızlığın temel nedeni değilmiş gibi görünmektedirler.
Harekâtı etkileyen bu faktörler Türklerin ellerindeki olanakları zorluyordu; ancak Türk planının asıl hatası, Rus komuta ve kontrolü konusundaki varsayımların ve planlama parametrelerinin hatalı olmasıydı. Türk planının varsayımları, Rusların değişen duruma adapte olma yeteneğinin ölümcül bir felce uğrayacağı fikri üzerine inşa edilmişti.
Türk harekâtı planlandığı şekilde gelişti. Rusların Erzurum hattından birkaç süvari ve piyade alayını çekerek, bunları tam zamanında Sarıkamış’a yetiştirdikleri 28 Aralık 1914 gününe kadar her şey iyi görünüyordu. Rusların bu yerinde karşı hareketleri muhtemelen Türk planının başarısızlığa uğramasının temel nedenidir ve 28 Aralık günü Sarıkamış ve çevresinde güçlü Rus birliklerinin olmaması halinde şehrin Türk 9. Kolordusunun eline geçmiş olacağından kuşku duyulamaz.
Ulaştırma hatlarının gerisinde bir Türk kolordusuyla ve yaklaşan kötü havayla karşı karşıya bulunan Rusların savaşma azmi gerçekten de çökebilirdi. Türk kuşatma hareketinin neredeyse kapanma noktasına gelmiş olası onları harekât hakkındaki temel düşüncelerini doğrulamaktadır.”
(Erickson, Edward J. (çev.: Akad, Mehmet Tanju), Size Ölmeyi Emrediyorum, Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusu, s.87-88, Kitap Yayınevi, 4. Baskı, Eylül 2017, İstanbul)
Kutlu Altay Kocaova paylaşımından alıntıdır.