Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA), 2019 Şubat'ında bünyesinde bulunan 27 maymunu ötanazi yöntemiyle öldürdüğü ortaya çıktı.
Olayın kamuya yansıması sonrası dünya genelinde hayvan hakları aktivistleri büyük tepki gösterirken, bilgi edinme özgürlüğü yasası kapsamında yayımlanan belgelere göre maymunlar yaşlanıyordu ve 21 hayvanda parkinson hastalığı vardı.
Söz konusu maymunların herhangi bir önemli uzay görevinde kullanılmadığı ve NASA ile ilaç firması LifeSource BioMedical'in Ames'teki ortak bakım merkezinde tutulduğu kaydedildi.
LifeSource BioMedical'den yapılan açıklamada da maymunların herhangi bir araştırma ya da deneyde kullanılmadığı bilgisine yer verilirken, firmanın icra kurulu başkanı (CEO) Stephanie Solis, "Maymunlar yaşları ve iyi olmayan sağlık durumları sebebiyle laboratuvara verildi ve biz de kabul ettik. Tüm masraflarını üstlendik. Ancak oldukça yaşlandılar ve sağlık durumları git gide kötüleşti. Bu sebeple kötü bir hayat yaşamamaları için ötanazi yapmaya karar verdik" diye konuştu.
NASA'nın sözcüsü ise bünyelerinde herhangi bir şempanze ya da diğer maymun türü barındırmadıklarını açıkladı.
Uzaya ilk çıkan "Dünyalı canlı" NASA'nın maymunu Ham
Olay sonrası ABD Temsilciler Meclisi Demokrat Parti üyesi Kathleen Rice NASA'ya bir mektup yazarken, söz konusu ölümlerle ilgili bir açıklama beklediğini belirtti. Rice, ayrıca araştırmada kullanılan hayvanlara "insanlara uygulanan emeklilik mevzuatının" uygulanması gerektiğini ifade etti.
NASA 1961 yılından bu yana bazı görevlerde kullanmak üzere maymunları eğiterek bünyesinde tutuyor. 31 Ocak 1961'de NASA tarafından uzaya gönderilen Ham adlı şempanze, "uzaya giden ilk Dünyalı canlı" unvanını elde etmişti. Bu olaydan yaklaşık 3 ay sonra 12 Nisan 1961'de ise Rus kozmonot Yuri Gagarin, Vostok mekiğiyle atmosfer dışına çıkmış ve "uzaya giden ilk insan" olmuştu.
2017'de ABD'deki deneylerde 74 bin maymun kullanıldı
ABD'de 2015'de Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) devrim niteliğinde bir karara imza atarak "deneylerde kullanılan tüm maymunların emekli edildiğini" duyurmuştu.
Ancak ABD'de maymunlar deney ve bazı araştırmalarda sıklıkla kullanılıyor. 2017'de ülkede bir senelik süre içerisinde 74 binden fazla maymun laboratuvarlarda kobay olarak kullanıldı. Araştırmacılar maymunların, hızlı üremesi sebebiyle hastalıkla alakalı deneylerde sıklıkla kullanılan farelere göre çok daha iyi sonuçlar verdiğini belirtiyor.