"SS United States" Türkiye'de onarıldı
Türkiye'de iki sene boyunca yeniden onarılarak, tadil edilerek klasik bir turistik yolcu gemisi haline getirilmesi beklenirken, "Ölüm Gemisi" ilan ettiler.
Dünya denizlerinin kraliçesi, bir zamanlar Atlantik Okyanusu'nun rakipsiz en yüksek süratli transatlantiği, yaşamında ilk ve son kez İstanbul'a geldi.
Amerika'dan yedeklenerek, 1995 yılında İstanbul Tuzla'da Kahraman Sadıkoğlu Tersanesi'ne getirildi. Amerika'da SS United States Koruma Derneği üyeleri ayaklandılar. Nasıl olurdu da böylesine anılarla dolu bir gemi boğazlanırcasına çekile çekile bir başka ülkeye götürülürdü. Zamanla benimle de haberleşmeye başladılar. Onların maziye sahip çıkma duygularının yüceliği karşısında saygıyla eğildim. Türkiye'den devamlı olarak haber, fotoğraflar gönderdim. Bir gün postadan gelen büyük bir zarftan, içinde SS United States'in heybetli günlerinde çekilmiş renkli bir fotoğrafı, derneğin başkanı William De Benidetto'nun nazik bir mektubu ve ekinde bir de karton belge çıktı. Sonunda beni SS United States Preservation Society'e üye yapmışlar. Üyelik numaram 172!
İki yıl boyunca O'nu Tuzla'da Kahraman Sadıkoğlu Tersanesi'nde bağlı yatarken hayranlıkla, hüzünle seyrettim. Amerika Birleşik Devletleri'nde inşa edilmiş en büyük yolcu gemisi, transatlantiğiydi. Hâlâ da o en büyüktür. Atlantik'i en kısa zamanda aşmış olduğundan dolayı Blue Riban ödülü verilmişti. Onun rekorunu başka hiçbir transatlantik kıramadı. Asla Türkiye'ye sefer yapması düşünülmedi. Fakat onu römorkörle yedekleyerek Türkiye'ye getirdiler. Amerika'da yer yerinden oynadı. Türkiye'de iki sene boyunca yeniden onarılarak, tadil edilerek klasik bir turistik yolcu gemisi haline getirilmesi beklenirken, "Ölüm Gemisi" ilan ettiler. İteleyip kakaladılar. Asbest yüklü diyerek ölüm saçtığını yaydılar. Big U'nun değil Akdeniz'e, Karadeniz'e seyretmesi akıllara bile gelmezdi. O'nu yedekleyerek sürükleye sürükleye Ukrayna'ya götürüp, asbestli nesi varsa ayıkladılar.
Sonunda Amerika'da onu sevenlerin ayaklanmaları sonuç verdi. SS United States olarak yeniden Marmara Denizi'nden, Ege'den, Akdeniz'den geçerek Atlantik'e çıktı. Eğer projeler gerçekleşebilseydi, tüm yenileme hazırlıkları başlamıştı. İngiltere, Hollanda ve Finlandiya'daki çok ünlü turistik yolcu gemisi dizaynerleri SS United States transatlantiğini klasik yapıda özlenen bir turistik yolcu gemisi olarak yeniden yaratacaklardı. Bildell ve Phillips gibi inanılmaz markaların dizaynerleri Londra'da SS United States'in iç dekorasyonunu çizimlediler. Sofra takımları, halıları, perdeler, yastıklar, koltuklar, büstler, sandalyeler, perde süslemeleri, merdivenler, korkuluklar, avizeler, konferans ve tiyatro salonları, alışveriş merkezi ve akla gelebilecek her ayrıntı çizimlendi. Eğer SS United States yeniden yaratılsaydı, dünyanın en lüks turistik yolcu gemisi olacaktı. Bu gemi Türkiye'de Sadıkoğlu Tersanesi'nde yaratılacaktı. Bindell- Phillips Design'ın orijinal dizayn fotoğraflarının bir kısım kopyası arşivimdedir.
SS United States'i William Francis Gibbs dizayn etmişti
Çok önceki yıllara gidersek; Savarona'yı dizayn etmiş olan ünlü gemi projesi mimarı William Francis Gibbs, 1943 yılında kendisinden benzersiz bir transatlantik yaratmalarını istediklerinde derin bir heyecan duymuştu. Anlaşma 1946'da gerçekleşti ve United States Lines şirketi Gibbs And Cox Naval Architects'le anlaşma imzaladı. 1948'de bu hayal geminin, modeli, planları ve tüm çizimleri New York'ta Gibbs And Cox'un merkezinde sergilendi. Unites States Mail Steamship Company I. Dünya Harbi sonrasında Almanya'dan el konan iki transatlantiğe sahipti. Bunlara America ve George Washington adları verilmişti. Şirketin kurucularından biri Başkan Theodore Roosevelt'in oğlu Kermit Roosevelt'ti.
SS United States
SS United States hükümetin sağladığı fonlarla 1950'de Newport News Gemi İnşa Tersanesi'nde inşa edilmeye başlandı. 48.000 grostonluk super liner bir teknoloji harikasıydı. 2.500 işçinin çalışmasıyla 48 milyon dolara mal olacaktı. 2,000 yolcu taşıma kapasitesi vardı. 23 Haziran 1951'de ihtişamlı bir törenle denize indirildi. Öylesine ilgi yaratmıştı ki, daha inşaatı devam ederken kamara satışları başladı. O yıl ilk sefere ait kamaraların tamamı satılmıştı. Geminin yüzde 85'i ancak 1952 Ocak ayında tamamlandı.
O yıl 9 Haziran günü 1.700 seçkin davetlinin katımlıyla bir gösteri seyri yaptı. William Francis Gibbs'in rüyası gerçekleşmek üzereydi. SS United States New York'tan Southampton'a 214.000 beygir gücündeki üç türbinden oluşan makineleriyle 3 gün 10 saat 42 dakikada vararak saatte ortalama 35.59 deniz mili (65.48 kilometre/saat) gibi tüm zamanların üstünde bir süratle rekor kırdı.
60'lı yılların sonuna doğru jumbo jet uçaklar Atlantik aşırı uçuşlara başlayınca transatlantiklerin sonu yaklaştı. Kasım 1969'da son kez Newport News, Virginia Tersanesi'ne büyük bakıma girdikten sonra tersaneden bir daha ayrılamadı ve Norfolk'taki doklara bağladılar. Biliniyordu ki çalışırsa müthiş zarar edilecektir!
Marmara Marine Inc.
Şubat 1992'de United States Cruises Inc. şirketi iflas etti. Mahkeme kararıyla SS United States haczedildi ve açık artırma ile satışa konuldu. Böylece 2,6 milyon dolar bedelle Commodore Cruise Lines'ın başkanı, Marmara Marine Inc. adına SS United States'i satın aldı. Ortakları arasında Kahraman Sadıkoğlu da yer alıyordu ve gemi Tuzla'da Sadıkoğlu Gemi İnşa Tersanesi'nde yeniden inşa edilircesine yenilenecekti. Bir diğer ortağı ise Linden New Jersey'den ünlü bir işadamı olan Edward A.Cantor'du. SS United States'i yenilemek için 270-300 milyon dolar yatırım gerekiyordu. İki yıl sonunda yeniden denizlere döndüğünde ise 1.500 kişiye çok iyi gelir getirecek iş imkânı yaratmış olacaklardı. SS United States Smit Rotterdam isimli güçlü römorkörün yedeğinde Hampton Roads Bridge'in altından geçerken yüzlerce gemi sevdalısı onu alkışlıyor, kimileri ağlıyordu.
Bu yolculuk ortalama 7 knots süratle 35 gün sürmüştü. Fred Meyer 10 Temmuz'da İstanbul'da olacağını söylüyordu. Projenin gerçekleşmesi için öncelikle Amerikan hükümetinin desteğine ihtiyaç vardı. Yenileme projesi başarılı görülmedi. Gemiyi yenilendikten sonra işletmeye talip olan Cunard ise bu isteğini geri çekmişti. SS United States Türkiye'de kalamazdı. Toplum vicdanı ve hukuk üstünlüğü, Amerika Birleşik Devletleri'nin denizlerdeki gücüne, tarihine saygı duyanların sesine kulak verdi. Açılan davaların başında bazı senatörler de yer aldı. SS United States Amerika'ya geri getirilecekti. Bir sabah erken saatlerde SS United States güçlü Smit römorkörü yedeğinde yeniden Atlantik'e doğru yola çıktı. Atlantik'i böyle geçeceği asla tahmin edilmemişti.
Hiçbir transatlantik asla Atlantik'ten öteye sefer yapmadı. SS United States bunca heyecanlardan, hatta Türkiye'de Ölüm Gemisi diye itham edilmesinden sonra Amerika'ya bu kez Philadelphia'ya döndü. Yeniden beş yıldızlı yüzer hotel-kumarhane olarak işletilmesi planlanıyordu. Bunların hiçbiri olmadı.
Kaynak: Osman Öndeş - Referans