A. Aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
1. En eski ticaret yolları hangileridir? Bu yollar hangi kıtaları
birbirine bağlamaktaydı?
En eski ticaret yolları İpek Yolu ve Baharat Yolu’dur. Bu ticaret yolları Asya
ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamaktaydı.
2. Hangi yolun keşfedilmesi İpek ve Baharat yollarının önemini
yitirmesine neden olmuştur?
Ümit Burnu’nun keşfedilmesiyle Avrupalılar Hindistan’a alternatif bir yoldan
ulaştılar. Böylece İpek ve Baharat yolları ile bu yolları Avrupa’ya bağlayan
Akdeniz önemini yitirdi.
3. Amerika Kıtası’nın keşfi, dünyadaki ulaşımı nasıl etkilemiştir?
Kuzey ve Güney Amerika’nın keşfi, coğrafi keşiflerin en önemlisidir. Çünkü
yeryüzünün en büyük kara parçalarından biri, eski dünya karalarında yaşayanlar
tarafından keşfedildi ve bu karaya büyük göçler gerçekleşti. Kuzey ve Güney
Amerika’nın keşfedilmesiyle birlikte kıtaların önemi değişti. Yeryüzünün en
büyük zenginlik kaynağı olarak Doğu ve Güneydoğu Asya görülürken bu kıtanın
keşfiyle birlikte Avrupalılar buraya yöneldi. Avrupa’nın birçok ülkesinden
Amerika’ya gerçekleşen göçlerin yanı sıra Avrupalılar, Afrika’dan çok sayıda
köleyi de bu kıtaya taşıdılar. Böylece Avrupa yeni bir zenginlik kaynağı bulmuş
oldu, Asya’nın önemi azaldı. Böylece bu dönemde en işlek deniz yolu Atlas
Okyanusu oldu.
4. Süveyş Kanalı’nın açılması, hangi yolların önemini yitirmesine, hangi
yolların önem kazanmasına neden olmuştur?
Süveyş Kanalı’nın açılmasıyla Hint Okyanusu’na ulaşılan yol kısalmış, Ümit
Burnu’ndan geçen ticaret yolunun önemi azalmış ve Akdeniz ticaret yolları
yeniden önem kazanmıştır.
5. Yeryüzünde daha çok kara yolunun kullanılmasının nedeni nedir?
Karayolu dünyada ilk gelişen ulaşım sistemidir. Ayrıca karayolları dünyada hemen
her bölgeye yayılmış zengin bir ulaşım ağına sahiptir. Bu nedenle dünya’da en
çok kullanılan ve en yaygın olan ulaşım şekli karayoludur.
6. Hava ulaşımı bakımından en çok gelişmiş yerler nerelerdir? Neden?
Dünya’da hava ulaşımının en gelişmiş olduğu yer, Avrupa Kıtası’dır. Ayrıca Kuzey
Amerika ve Japonya dünyada hava ulaşımının en fazla geliştiği yerlerdir. Avrupa
hava limanları Amerika, Uzak Doğu ve Orta Doğu’ya giden uçakların yakıt ikmali
için uğradığı yerler olduğu için hava ulaşımı açısından Avrupa hava limanları
daha fazla gelişmiştir.
Dünya’da yolcu trafiğinin 1/4’ü, yük trafiğinin 1/3’ü Amerika üzerinden
yapılmaktadır. Bu nedenle ABD dünyada hava ulaşımın en çok geliştiği
yerlerdendir.
7. Deniz ulaşımının diğer yollara göre daha ucuz olmasının nedeni nedir?
Deniz ulaşımı ile az yakıtla tek seferde fazla miktarda yük ve yolcu
taşınmaktadır.
Deniz ulaşımında yol yapımı ve bakımı gibi harcamalara gerek olmadığı için diğer
ulaşım yollarına göre daha ucuzdur.
8. Demir yolu ağının en çok gelişmiş olduğu yerlerin nereler olduğunu
nedenleriyle belirtiniz.
Dünya’da demir yolu ağının en çok gelişmiş olduğu kıtalar Amerika ve Asya’dır.
ABD, Kanada, Rusya, Çin ve Hindistan demir yolu uzunluğu fazla olan ülkelerdir.
Avrupa’da demir yolu ağının en fazla olduğu yerler Fransa, Almanya, Ukrayna,
Polonya ve Romanya’dır. Japonya’da da özellikle hızlı tren teknolojisinde çok
ileri düzeye ulaşmıştır.
9. İletişimde kullanılan başlıca araçları belirtiniz.
İletişim tarihi açısından önem taşıyan gelişmeler; fotoğraf makineleri, telefon,
telgraf, radyo, ses kayıt makineleri, kameralar, televizyon, faks, bilgisayar ve
internet’in bulunmasıdır. Bu gelişmeler sayesinde görüntülü, yazılı ve sözlü
iletişim önemli ölçüde gelişmiştir. Günümüzde kişisel bilgisayar, faks, telefon
ve
cep telefonları aracılığıyla dünyanın her yeriyle anında iletişim
kurulabilmektedir.
10. Teknolojinin iletişime etkisini belirtiniz.
Teknolojinin gelişmesine bağlı olarak iletişimde büyük değişiklikler
yaşanmıştır. Uydu teknolojisi haberleşmede radyo ve televizyon gibi medya
araçlarının gelişmesini sağladı. Bugün uyduların sağladığı teknolojik olanaklar
sayesinde radyo ve televizyon haberciliği hızlanmıştır. Taşınabilir küçük uydu
antenleriyle haberler, dünyanın her tarafındaki stüdyolara iletilebilir ve canlı
olarak yayınlanabilir hâle gelmiştir. Uyduların gelişmesi ile dijital televizyon
ve radyo yayıncılığı başlamıştır.
Bilgisayarın yaşamımıza girmesi bilgiyi işlemeyi ve bilginin etkili kullanımı
çok kolay hale getirdi. İnternet teknolojisi ise bilgiye erişimde devrim
yaratarak zaman ve mesafe kavramını adeta ortadan kaldırdı. Dünyanın her
yerinden aynı anda haber ve bilgi aktarımı mümkün olmaktadır. Bilgisayar
üzerinden gerçekleştirilen internet iletişimi sayesinde anında dünyanın her
yeriyle yazılı, sesli ve görsel iletişim kurulabilmektedir.
B. Aşağıdaki cümlelerde
verilen boşlukları uygun sözcüklerle tamamlayınız.
1. İpek Yolu, Çin’den başlayıp Avrupa’ya kadar uzanmaktaydı.
2. Panama Kanalı’nın açılması Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus arasındaki ulaşımı kolaylaştırmıştır.
3. Amerika Kıtası keşfedilmeden önce iletişimde bulunan kıtalar Asya, Avrupa ve Afrika kıtası.
4. Ulaşımın en az gelişmiş olduğu kıta, Afrika Kıtası.
5. Avrupa ve Kuzey Amerika’da ulaşımın çok gelişmiş olmasının nedeni, ekonumik faaliyetlerin gelişmiş olması.
6. Coğrafi keşifleri başlatan başlıca etmenler, Avrupa’nın Asya’daki zenginlik kaynaklarına en kısa yollardan ulaşma çabası, pusulanın bulunması, dayanıklı ve büyük yelkenli gemilerin yapılması, hurafelere inanmayan ve macerayı seven gemicilerin yetişmesi, İspanyol ve Portekizli gemicilerin devlet tarafından desteklenmesi, bu keşiflerin önemli nedenlerindendir.
7. Uluslararası ticarette en çok kullanılan yol, deniz yoludur.
8. İlk kâşiflerin amacı Hindistan’a giden en kısa yolları bulmaktı.
9. Günümüzde kıtalar arasındaki iletişimin çok kolay olmasının nedeni, teknolojinin gelişmesidir.
C. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların karşısına “D”, yanlış olanların karşısına “Y” yazınız.
1. Baharat Yolu, Güneydoğu Asya’dan Avrupa’ya ulaşmaktaydı. (D)
2. İnsanların ilk kez kullandıkları ulaşım yolu kara yoludur. (D)
3. Süveyş Kanalı, Ümit Burnu’nun keşfedilmesinden önce açılmıştır. (Y)
4. İpek Yolu, Güney Afrika ile Avrupa arasında yer almaktadır. (Y)
5. Yazının bulunması ve matbaanın icadı, iletişimi olumsuz yönde
etkilemiştir. (Y)
6. İpek ve baharat, yalnızca kara yolu ile taşınmıştır. (Y)
7. Keşiflerin başlamasında en önemli etmenlerden biri deniz ulaşımının
gelişmesiydi. (D)
8. Amerika Kıtası’nın keşfedilmesiyle Doğu ve Güneydoğu Asya eski
önemini yitirdi. (D)
9. Ümit Burnu’nun keşfedilmesi, Avrupa ile Güneydoğu Asya arasındaki
deniz ulaşımını geliştirdi. (D)
10. Ulaşımın gelişmesi ticaret ve iletişimin gelişmesini sağlamaktadır. (D)
D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları yanıtlayınız.
1. Kuzey Amerika’daki ulaşım ağının Güney Amerika’ya göre daha çok
gelişmiş olmasının nedeni Kuzey Amerika’nın aşağıdaki özelliklerinden
hangisidir?
A. Yer şekillerinin daha az engebeli olması
B. İklim koşullarının daha elverişli olması
C. Yol yapım maliyetinin daha düşük olması
D. Ekonomik bakımdan daha gelişmiş
olması
E. Yerleşmeye elverişli alanların daha fazla olması
2. Aşağıdakilerden hangisi Büyük Okyanus ile Atlas Okyanusu arasındaki ulaşımı kolaylaştırmıştır?
A. Bering Boğazı
B. Cebelitarık Boğazı
C. Panama Kanalı
D. Süveyş Kanalı
E. Hürmüz Boğazı
3. İpek ve Baharat yolları, aşağıdaki yerlerden hangileri arasında yer almaktaydı?
A) Doğu Asya ile Güney Afrika
B) Orta Asya ile Kuzey Asya
C) Güney Afrika ile Kuzey Afrika
D) Güneydoğu Asya ile Avrupa
E) Avrupa ile Kuzey Amerika
4. Yeryüzünün büyük bir kısmında kara yolu diğer yollara göre daha fazla kullanılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi bu durumun nedenidir?
A. Kara yolu ulaşımının diğer yollara göre daha ucuz olması
B. Kara yolu ile hemen her yere
ulaşılabilmesi
C. Kara yolu yapım maliyetinin düşük olması
D. Kara yolu ulaşımının daha güvenli olması
E. Kara yolu ulaşımının daha hızlı olması
5. Ümit Burnu’nun keşfedilmesi, aşağıdakilerden hangisine neden olmamıştır?
A. Avrupa ile Doğu Asya arasında deniz ulaşımının önem kazanmasına
B. İpek ve Baharat yollarının
önemini yitirmesine
C. İpek ve baharatın maliyetinin düşmesine
D. İpek ve baharat yolu üzerindeki bazı yerleşim birimlerinin önemini
yitirmesine
E. Avrupa ile Afrika arasındaki yolların önemini yitirmesine
6. Aşağıdaki kâşiflerden hangisi, Avrupa’dan Hindistan’a farklı yollar ararken yaptığı yolculuk sonunda Dünya’nın yuvarlak olduğunu kanıtlamıştır?
A. Kristof Kolomb
B. Bartelmi Diaz
C. Macellan
D. Ameriko Vespuçi
E. Vasgo Dö Gama
7. Yukarıdaki haritada gösterilen Hindistan’ın Bombay şehrinden Amerika Birleşik Devletleri’nin Los Angeles şehrine en kısa deniz yoluyla giden bir gemici, aşağıdaki yerlerden hangisinden geçmez?
A. Kızıldeniz
B. Cebelitarık Boğazı
C. Süveyş Kanalı
D. Macellan Boğazı
E. Panama Kanalı
8. Coğrafi keşiflerin başlamasında en önemli etmen aşağıdakilerden hangisidir?
A. Hindistan’a gidecek en kısa
yolları bulma ihtiyacı
B. Macerayı seven gemicilerin yetişmesi
C. Dünya’nın yuvarlak olduğunu ispat etme isteği
D. Avrupalı’ların Afrika’yı ele geçirme isteği
E. Yeni karaları keşfetme isteği
9. Bir bölgede ulaşımın gelişmiş olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi en fazladır?
A. Bulunduğu yarım kürenin
B. Yer şekillerinin
C. Gelişmişlik düzeyinin
D. Kapladığı alanın
E. Denizlerle bağlantısının
10. Coğrafi keşiflerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A. Kristof Kolomb, Amerika’ya ilk ayak basan Avrupalı olduğu hâlde buranın yeni
bir kara olduğunu anlayamadı.
B. Yeni deniz yollarının bulunması, karalardaki ticaret yollarının önemini
azalttı.
C. Macellan ve Del Kano, Dünya etrafını ilk kez dolaşan kâşiflerdir.
D. Ümit Burnu’nu aşarak Hindistan’a ilk varan kâşif Vasgo Dö Gama’dır.
E. Coğrafi keşiflerin ilki, Amerika Kıtası’na doğru yapılan yolculuktur.
11. I. Devletlerin keşifleri ekonomik olarak desteklemesi
II. Pusulanın bulunması
III. Hurafelere inanmayan denizcilerin yetişmesi
Yukarıdakilerden hangileri keşiflerin başlamasında en önemli etmendir?
A. Yalnız I B.
Yalnız II C. Yalnız III D. I ve II E. II ve III
12. Afrika, ulaşım ağının en az gelişmiş olduğu kıtadır.
Aşağıdakilerden hangisi bu durumun en önemli nedenidir?
A. Yer şekillerinin az elverişli olması
B. Sanayi bakımından gelişmemiş olması
C. Her iki yarım kürede de topraklarının bulunması
D. Yer altı kaynaklarının yetersiz olması
E. İklim koşullarının elverişsiz olması