İslam ve bilim
Bilim ve İslam yakından bağlantılıdır. İslam sadece bilime büyük önem vermekle kalmaz, aynı zamanda bilim arayışını olumlu bir şekilde teşvik eder. Nitekim İslam, bilimi insanın hayatta kalması için temel bir ön koşul olarak görür.
Bu garip geliyor. Normalde dinin bilime düşman olduğunu düşünürüz. Bilim ve Hıristiyanlık arasında uzun ve uzun süreli bir savaş yok muydu? Kilise, Galileo'yu yargılamadı mı? Ancak 'bilim' ve 'din' arasındaki bu 'savaş' tamamen bir batı meselesiydi. İslam'da böylesine karşılıklı düşmanlıkların karşılığı yoktur.
Tam tersine İslam, başlangıcından itibaren bilimsel bilgi arayışını teşvik etti. Kendisi okuma yazma bilmeyen Hz.Muhammed, maddi dünyanın ancak bilimsel sorgulama yoluyla anlaşılabileceğini vurguladı. İslam kültürünün bilgiye dayalı bir kültür olduğu konusunda ısrar etti. Bilime kapsamlı ibadete değer verdi ve 'Bir saatlik doğa çalışması bir yıllık duadan daha iyidir' dedi. Bu nedenle takipçilerini 'bilim adamının sözlerini dinleyip başkalarına bilim derslerini aşılamaya' ve 'bilgi arayışında Çin'e kadar gitmeye' yönlendirdi.
Müslümanların Allah'ın Sözü olduğuna inandıkları ve onu Hz.Muhammed'in sözlerinden açıkça ayırdıkları Kuran, bilimsel bilgiye büyük önem vermektedir. Muhammed'e vahyedilen ilk Kuran kelimesi 'Oku'dur. Diğer okuma biçimlerinin yanı sıra, 'Tanrı'nın işaretlerini' okumayı veya doğanın sistematik çalışmasını ifade eder. Maddi dünyanın Tanrı'nın işaretleriyle dolu olduğu Müslüman inancının temel bir ilkesidir; ve bu işaretler ancak akılcı ve objektif sorgulama yoluyla deşifre edilebilir. Kuran'ın neredeyse üçte biri bilimsel bilginin övgüsüne, nesnel araştırmaya ve maddi dünyanın ciddi çalışmasına adanmıştır. Kuran okurlarına 'her şeyin ilmine sahip ol' diye öğüt veriyor; ve dua edin: 'Tanrı beni bilgimde artırsın'. Kuran'da en çok alıntı yapılan ayetlerden biri şöyledir: "Şüphesiz göklerde ve yerde müminler için ayetler vardır. Yaradılışınızda ve dışarıya saçtığı sürünen şeylerde, kesin iman sahibi bir kavim için, gece ve gündüz dönüşümlü olarak ayetler vardır ve Allah'ın gökten indirdiği ve bununla yeryüzünü öldükten sonra diriltir. ve rüzgarların dönüşü, anlayan bir toplum için alametler vardır ” (45: 3-5).
Öyleyse bilim ve İslam, doğal yatak arkadaşlarıdır ve olmalıdır. Klasik dönemde, sekizinci yüzyıldan on beşinci yüzyıla kadar Müslüman medeniyetinde bilimi ilerleten dinsel dürtüdür. Çağdaş Müslüman dünyasını yoksulluğa ve azgelişmişliğe sürükleyen şey, bilimin ihmalidir. İslam'ın yeniden canlanması ve bunun sonucunda modern bir İslam kültürünün ortaya çıkışı, Müslüman toplumlarda bilimsel ruhun ciddi bir şekilde aşılanmasını gerektirir.
Erken Müslüman tarihinde İslam ile bilim arasındaki yakın ilişkinin açık bir gösterisini görebiliriz. Bilimsel bilgi için ilk dürtü, dini gerekliliklere dayanıyordu. İslam dünyasının herhangi bir yerinden günlük namazlar için doğru zamanı ve Mekke'nin yönünü doğru belirleme ihtiyacı, Ramazan oruç ayının başlangıcı için doğru tarihi belirleme ve İslami ay takviminin talepleri (yeni ayı açıkça görmeyi gerektiren) ) gök mekaniği, optik ve atmosferik fizik ve küresel trigonometriye yoğun ilgi uyandırdı. Müslüman miras yasaları cebirin gelişmesine yol açtı. Mekke'ye yapılan yıllık hac ibadetinin dini gerekliliği coğrafya, harita yapımı ve navigasyon araçlarına yoğun ilgi uyandırdı.
İslam'ın öğrenme ve sorgulamaya verdiği özel vurgu ve Müslüman devletlerin bu çabaya yardımcı olmak için kendilerine yükledikleri büyük sorumluluk göz önüne alındığında, Müslümanların eski bilgilere hakim olmaları doğaldı. Güç patronlarının kışkırtmasıyla, çevirmen ekipleri Yunanca düşüncesini ve öğrenmeyi sevgiyle Arapçaya tercüme etti. Ancak Müslümanlar Yunan bilgisini kölece kopyalamakla yetinmediler; öğretilerini özümsemeye çalıştılar ve ilkelerini kendi sorunlarına uyguladılar, yeni ilkeler ve yöntemler keşfettiler. El-Kindi, el-Farabi, ibn Sina, ibn Tufayl ve ibn Rushd gibi bilim adamları, Yunan felsefesini ayrıntılı eleştirel incelemeye tabi tuttular.
Aynı zamanda, doğanın ampirik incelemesine ciddi bir önem verildi. Deneysel bilim, bugün anladığımız şekliyle Müslüman medeniyetinde başladı. 'Bilimsel yöntem', sekizinci yüzyılın sonlarında kimyanın temellerini atan Cabir ibn Hayan ve onuncu yüzyılda optiği deneysel bir bilim olarak kuran ibn el-Haytham gibi bilim adamlarının çalışmalarından gelişti. Astronomiden zoolojiye, Müslüman bilim adamlarının gayretle takip etmedikleri veya özgün bir katkı yapmadıkları bir çalışma alanı neredeyse yoktu. Bu bilimsel girişimin doğası ve kapsamı, 'İslam'ın Altın Çağı'na tipik olarak kabul edilen dört kurumla gösterilebilir: bilimsel kütüphaneler, üniversiteler, hastaneler ve bilimsel gözlem araçları (özellikle gök küreleri gibi astronomik araçlar,
En ünlü kütüphane, İslam imparatorluğu boyunca bilimsel bilginin yayılmasında belirleyici bir rol oynayan Abbasi Halifesi el-Mamun tarafından Bağdat'ta kurulan 'Hikmet Evi' idi. İspanya'da Cordoba'nın Halife II. Hakam kütüphanesinin 400.000 ciltlik bir stoğu vardı. Kahire ve Şam'dan Semerkant ve Buhara'ya kadar benzer kütüphaneler vardı. Dünyadaki ilk üniversite 970 yılında Kahire'deki El-Ezher camisinde kuruldu. Bunu Fez ve Timbuktu gibi şehirlerde bir dizi başka üniversite izledi. Üniversiteler gibi, tedavinin çoğunlukla ücretsiz sağlandığı hastaneler de eğitim, teorik ve ampirik araştırma kurumlarıydı. Bağdat'taki Abodi hastanesi ve Şam'daki Kabir an-Nuri hastanesi araştırma çıktıları ile dünya çapında ün kazandı. Doktorlar, yeni ilaçlar ve tedaviler denemekte ve reçete etmekte tamamen özgürdü; ve deneylerini halkın incelemesine açık olan özel raporlara yazdı. Günümüzde kullanılan birçok temel cerrahi alet ilk olarak Müslüman doktorlar tarafından geliştirilmiştir. Benzer şekilde, Müslüman dünyasında noktalı bir dizi gözlemevi vardı; En etkili olanı, Kopernik'in teorisini formüle etmesine yardımcı olan 'Tusi çiftini' geliştiren ünlü astronom Nasir al-Din al-Tusi tarafından Azerbaycan'daki Maragha'da kuruldu.
Elbette tüm bunlar, günümüz Müslüman dünyasındaki bilim ve teknolojinin durumuna tam bir tezat oluşturuyor. Pakistan asil ödülü Abdus Salam'ın dikkate değer istisnası dışında, Müslüman toplumlar uluslararası üne sahip bilim adamlarını neredeyse hiç üretmediler. Bilimsel araştırma çoğu Müslüman devlette çok düşük bir önceliğe sahiptir. Bilim tarihçisi George Sarton'un "Arap kültürünün mucizesi" olarak tanımladığı şeye ne oldu? Ve Müslüman toplumlarda bilimsel ruhun alevini yeniden ateşlemek için ne yapılabilir?
Müslüman medeniyetinin bilimsel ruhunun arkasındaki itici güç , İslam dünya görüşünün temel bir bileşeni olan içtihat kavramı veya sistematik orijinal düşünce idi. Müslüman toplumda egemen bir sınıf olan din bilginleri, sürekli ve daimi içtihadın güçlerini baltalayacağından korkuyorlardı . Ayrıca bilim adamlarının ve filozofların toplumda din bilginlerinden daha yüksek bir prestije sahip olmasından da endişe duyuyorlardı. Böylece bir araya gelerek " içtihadın kapılarını" kapattılar ; ileriye giden yolun taklit olduğunu ileri sürdülerveya önceki nesil bilim adamlarının düşünce ve çalışmalarının taklidi. Görünüşe göre bu dini bir hareketti. Ancak İslam'ın son derece entegre bir dünya görüşü olduğu, İslam'da her şeyin diğer her şeyle bağlantılı olduğu gerçeği göz önüne alındığında, tüm sorgulama biçimleri üzerinde yıkıcı bir etkisi oldu.
Çağdaş Müslüman toplumların bilimsel miraslarına derin bir duygusal bağları var. Bu bağlanma, genellikle Müslüman dünyasında bilimin nesnel bir değerlendirmesini engelleyen psikolojik bir kompleks haline gelir. Müslümanların, bilimsel miraslarına sadık kalmaları için, ateşinin küllerini korumaktan çok daha fazlasını yapmaları, alevini iletmeleri gerekir.
Tarihte İslam'ın ruhu bilimsel teşebbüs tarafından tanımlandığı gibi, Müslüman toplumların geleceği de bilim ve ilim ile ilişkilerine bağlıdır. Müslümanlar, içtihadın kapılarını yeniden açmak ve sistematik, özgün düşünceye geri dönmek için bilinçli bir çaba sarf etmelidir . Ve bilimi ait olduğu yere yerleştirin: İslam kültürünün tam merkezine.
İlk adım olarak, Müslümanların bilimde hızlı bir düzeltme olmadığını anlamaları gerekir. Bilim ve bilimsel ruh satın alınamaz veya devredilemez. Bir toplumdan ortaya çıkmalı ve bilimsel faaliyet, bir halkın ihtiyaç ve gereksinimlerine anlamlı kılınmalıdır. Kollarını kıvırıp laboratuvara geri dönmenin yerini hiçbir şey tutamaz. Bilim, ancak sıradan Müslümanların yaşamlarına dokunarak ve onları dönüştürerek Müslüman kültürlerde gelişen bir girişim olarak gelişebilir.