Düğünleri kim sevmez ki, hele bir de yemek yemeye bayılıyorsanız, bir Bangladeş düğününü kaçırmak istemezsiniz. Bengallilerin yemeğe olan düşkünlüklerini göz önüne alırsak, düğün kutlamaları için ekstra yol gitmeleri pek de şaşırtıcı değil.
Bangladeş'te düğün mevsimi, genellikle havanın daha serin olduğu Aralık ile Ocak ayları arasıdır. Tipik bir düğün menüsü, Pulau, Biryani, Tavuk kızartması, Korma, Kebap, Rezala ve Borhani gibi yiyeceklerden oluşur. Tatlı menüsünde ise tatlandırılmış yoğurtlar, Payesh, Jorda ve çeşitli tatlı etler vardır. Damat düğüne geldiğinde, şerbet ve tatlılarla karşılanır.
Birkaç on yıl öncesine kadar, düğünler evlerin içinde veya mahallelerde yapılırdı ve düğün sahiplerinin aile ve arkadaşları misafirlere hizmet ederdi. Günümüzde ise, profesyonel catering servislerinin ve şeflerin yemek hazırladığı topluluk merkezleri ve düğün salonları yeni düğün mekanlarını oluşturuyor. Roman yazarı ve gazeteci Iraj Ahmed, çocukluğunu şöyle anlatıyor:
গলির মুখে লাল, সাদা আর সবুজ মেশানো কাপড়ের গেট। চনমনে রোদের মধ্যে হয়তো বাড়ির ভেতরের উঠানে বিরিয়ানির হাঁড়ি চড়েছে ইটের চুলার ওপর, লাকড়ির ধোঁয়ায় চারদিক অন্ধকার। ছাদে টানানো ত্রিপল অথবা সামিয়ানার নিচে ভাঁজ খুলে বসানো হয়েছে হালকা খয়ের রঙের চেয়ার, টেবিল। অনেক মানুষের ব্যস্ত ছোটাছুটি, কিছু মানুষ দুপুরের রোদে উদোরপূর্তি শেষে কাপড়ে ঝোলের দাগ মেখে বের হয়ে গলির মোড়ের দোকানে গলায় ঢালছে সেভেন আপ অথবা চিবাচ্ছে পান। বাতাসে ভাসছে কেমন এক আনন্দের সুর। বলছি অনেক বছর আগে এই ঢাকা শহরে বিয়ের অনুষ্ঠানের কথা।
Şeridin başladığı yerde (misafirlerin ağırlandığı) kırmızı, beyaz ve yeşil kıyafetlerle süslenmiş dev bir giriş kapısı olurdu. Kavurucu güneş ışığında, Biryani ile doldurulmuş dev çanaklar derme çatma tuğla ocaklara koyulurdu. Düğün alanı, ocakta yakılan odunun dumanıyla kaplanırdı. Çatıda, açık gri sandalyeler ve masalar branda altında toplanırdı. Arı gibi çalışıp koşuşturan insanları buradan görebilirdiniz. Bazıları da köriyle karnını doyurduktan sonra festival kıyafetleriyle sahneye çıkarlardı. Yerel dükkandan bir Seven Up (içki) veya paan satın almak için yanlışlıkla öne geçiveren insanlar da olurdu tabii. Ortam neşe ile dolardı. İşte, yıllar önce Dakka'daki tipik bir düğün sahnesiydi bu anlattıklarım…
O günlerde, catering şirketleriyle misafirlere hizmet etmek insanlar tarafından hoş karşılanmazdı ancak bugün insanlar günümüz gerçekliğini yakalamak istiyorlar gibi. Batı Bengal'den Siddhratha Mukhopaddhay, Bengal düğünlerinde meydana gelen değişiklikler hakkında şunları yazdı:
এখন অবশ্য নিজে দের ক্ষমতা মত গৃহকর্তা ক্যাটারারের হাতে এই সব দায়িত্ব সঁপে দিয়ে নিশ্চিন্তে থাকতে চান৷ আসুন বসুন বলে খাওয়ানোর মানসিকতা বদলেছে ৷ আগে তো বাড়ি এসে নিমন্ত্রণ না করলে অনেকে আসতেনই না৷ কর্মব্যস্ততার কথা মাথায় রেখে এখন তো ফোন অথবা ফেসবুক- হোয়ার্টস অ্যাপ মারফতও নিমন্ত্রণ গ্রহণ করা হচ্ছে।
Şimdi ev sahipleri, tüm sorumluluğu catering şirketlerine vererek misafirperverlik konusunda emin olmak istiyorlar. Konuklara bizzat hizmet etme geleneği artık yok. Önceden insanlar, evlerine gelip onları bizzat davet etmeyenlerin düğününe gitmezlerdi. Şimdi ise bazen telefon görüşmeleri hatta bazen Facebook veya Whatsapp aracılığıyla bile düğün davetlerini kabul ediyorlar.
Yeni Bangladeş düğün menüsüne bir bakış
Düğün kültüründeki değişikliklerle birlikte Bangladeş düğün yemekleri de değişti. Daha önce, Paula, tavuk kızartması, baharatlı koyun rezalası (köri), kızarmış sığır eti, Tikia (kuzu etli mantı), domates ve salatalıklı salata, borhani, jorda veya pirinç pudingi gibi basit yemekler servis edilirdi. Şimdi ise, Mughal mutfağı gibi daha zahmetli ve pahalı yemekler oldukça revaçta. (Örneğin: Biryani)
Damat için özel bir düzenleme bile var. Zengin aileler için kural; kendisine ve çevresine bütün bir kuzu kızartması sunmak.
Bütün kuzu kızartması
Plain Pulau (Sade Pilav)
Bu popüler ana yemek neredeyse tüm Bengal düğünlerinde servis edilir. Sade pilav, soğan, yeşil soğan, bezelye, saf yağ ve bazen diğer eklemeler ile birlikte rayihalı pirinçten (Basmati, chinigura vs.) yapılır. Kızartma ve köri ile birlikte yenir. (ayrı yemekler)
Sade Pilav- basit baharatlı bir pilav. Resim: Sanim Haque.
Biryani
Güney Asya'nın karışık bir pirinç yemeği olan Biryani, şimdi bir ritüel haline geldi. Biryani yapmak için baharatlar, rayihalı pirinç, et (tavuk, koyun eti, sığır eti veya balık), Saf yağ ve diğer çeşniler birbirlerine eklenip pişirilir. Kızarmış ekmek ve körili yemeklerle yenen Pulau'dan farklı olarak, Biryani içinde et ve baharatlar (ve sebzeler) içeren eksiksiz bir tabaktır.
Koyun-etli Rezala (körili)
Koyun-etli Rezala, koyun eti ve sebzelerle hazırlanan bir Bengal köri yemeğidir. Genellikle Pulau veya pirinç ile servis edilir.
Rezala, soslu yumuşak koyun eti demektir. Tadının damağınızda kalacağına emin olabilirsiniz.
Bu yemek, Bangladeş düğün menülerinin yaygın yemeklerinden biri. Resim: Sanim Haque
Tavuk kızartması
Tikia (koyun etli mantı)
Tikia genellikle Pulau veya Biryani ile yenir. Yani düğün menüsü için ideal bir seçim.
Borhani
Borhani nane yaprağı, biber, yeşil biber ve su ile karıştırılmış yoğurtlu bir içecektir. Düğünlerde servis edilen ağır yiyeceklerin sindirilmesine yardımcı olur.
Jorda
Jorda pirinci, düğünlerde tipik bir tatlı olarak bilinir.
Paan
Paan, betel yaprağı, areca fıstığı, tütün yaprağı ve diğer baharatların birleşimiyle hazırlanan bir yemektir.
Bangladeş düğünlerinde servis edilen tabaklar değişmeye başlamış olsa da, bir şey hiç değişmeyecek: Lezzetli olmaları.