Endokrin sistem
Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir. (Mart 2020) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin)
Endokrin sistem, salgılarını vücudun başka bölgelerindeki hedef hücrelere ulaştırabilmek için kana veya lenfe veren bezlerin tümüdür. Endokrin sistemi iç salgı bezleri oluşturur. Hipofiz, tiroit, paratiroit, epifiz ve böbreküstü bezleri, iç salgı bezlerine örnektir.
Salgılarını direkt olarak kana veren, salgı kanalları olmayan bezlerdir. Önemlileri şunlardır:
- Tiroit Bezi: Kalkansı bez olarak da adlandırılır. Tektir, boynun ön ve altındadır. Soluk borusunun önünde bulunur. Alt bacakları kısa bir "H" harfi biçimindedir. Dar bir orta bölümle piramit biçiminde iki yan lobtan oluşmuştur. Bezin içi kolloidal bir cevherle doludur ve çevresinde konjunktival bir yapı ile çevrili oluşumlardan meydana gelmiştir. İçindeki kolloid maddesi koyu bir kıvamda olmakla beraber bazen renklidir. Bezin salgısı olan tiroksin bazal ve iyot metabolizmasını ayarlar. Büyüme ve gelişmede önemli görevi vardır.
- ParatiroidIer: Tiroit bezinin arka yüzündedir. Kalkansı bezle ilgisi sadece komşuluğudur. Görevi tamamen farklıdır. Salgısının önemi büyüktür. Bez, mercimek büyüklüğündedir. Dört tane bulunur. Paratiroidler; kalsiyum metabolizmasını düzenleyen ve kandaki kalsiyumun sabit kalmasını sağlayan parathormon salgılar.
- Timus: Göğüs boşluğunda soluk borusunun önünde, iki akciğerin arasında bulunan bir iç salgı bezidir. Büyüklüğü bir insanda, üç yaşına kadar artar. Bu yaştan sonra küçülür. Yetişkinde artıkları bulunur. Üç yaşında ağırlığı 10 gr. kadardır. Küçüklerde çıkarılması gelişmeyi geciktirir. Bezin büyüklerde küçülmemiş olması normal sayılmaz.
- Hipofiz: Beynin alt yüzünde, Türk eyeri içinde yarım gram kadar ağırlıktaki küçük bir bezdir. Yutaktan ayrılan bezin 2/3'sini yapan, epitel dokusunda bir ön lobla, yuvarlak, küçük sinirsel yapıda, beyne bağlı bir arka lobu vardır. Ön ve arka lobların dokusu ayrı olduğu gibi görevleri de ayrıdır. Bezin az çalışması (sth) gelişmeyi geciktirir. Cücelik yapar. Salgının gelişim döneminde artması vücutta üst ve alt tarafı uzatarak devlik yapar. Yetişkinde salgının artmasında, akromegali denen doğrudan doğruya düz kaslar üzerine tesir yapan bir cevher bulunur.
- Böbreküstü bezi: Her iki böbreğin üst ve iç bölümünde bulunur. Bezleri besleyen damarlar fazla sayıdadır. Rengi gri, ağırlığı altı gram kadardır. Böbrekle ilgisi sade komşuluğudur. Salgısının iki önemli görevi vardır:
- Kasların çalışmasından doğan toksinleri tadil eder.
- Yaptığı adrenalin aracılığı ile sempatik sistemden sinir alan atardamar kaslarına tesir yaparak kan basıncını ayarlar. Bunlardan başka böbreküstü bezinin C vitamini depo edilmesinde görevi vardır.