Sağlıklı yaşam ve sağlıklı böbrekler için yeterli su tüketimi gerekir.
Vücudumuzda su dengesini böbrekler düzenler. Böbreklerin düzenli çalışması, böbrek yetmezliği ile yüksek tansiyonun önlenmesine ve böbrek taşlarının oluşmasının engellenmesine yardımcı oluyor.
Böbreklerin görevi
Yeterli su tüketiminin önemini anlamak için önce böbreklerin yapısına ve işleyişine kısaca bir göz atalım. Böbrekler bir milyon civarında nefron adı verilen birimden oluşuyor. Vücuttaki kan bileşiminin devamını sağlamak, filtre sistemiyle kan hacmini dengede tutmak, asit idrar çıkararak normal vücut PH'ını korumak ve gerektiğinde amonyak sentezleyerek üre yapmak, metabolizma sonucu oluşan atık ürünleri veya atılması gereken diğer ürünleri vücuttan atmak gibi önemli görevleri olan böbrekler bir nevi arıtma-süzme işlemini gerçekleştiriyor. Normalde kalbimiz bir dakikada 5 litre kanı vücuda pompalıyor. Bunun % 20 - 22`si hemen böbreklere gidiyor. Bu da dakikada 1200 ml, 24 saatte ise 1800 litre yapıyor. Günde böbreklere gelen 1800 litre sıvının % 10`u süzülüyor ve 180 litre olarak böbrek tüplerine geçiyor. Böbrekler bunun % 99.3 ünü geri emerek 1-1,5 litre idrarı oluşturup dışarı atıyor. Yani böbrekler her gün yaklaşık 2 ton suyu işleyip sonuçta 1,5 litre idrar ile vücudun su dengesini koruyor ve vücudumuzda her gün oluşan üre, kreatin, ürik asit gibi zararlı atık maddeleri su ile seyreltip atıyor. Börekler bu işlevini alınan sıvıya göre gereksinimi belirleyerek yerine getiriyor.
Yetersiz su tüketimi böbrekleri yoruyor
Vücuttaki su miktarının ayarlanması hipofizden salgılanan antidiüretik hormon (ADH) tarafından yapılıyor. Bedende su eksikliği olduğunda beyin uyarılarak antidiüretik hormon(ADH) salgılanıyor ve böbreklerden su atımı azalarak idrar yoğunlaşıyor. Su tüketimi azaldığında bu hormonun salınımı artıyor. Bu durumun sürmesi böbrek yetmezliği riskini artırıyor. Yeterli su alımı kanın yoğunluğunu azaltarak hormon salınımını azaltıyor ve böbreklerin idrar üretmesini kolaylaştırıyor. Az su içildiğinde yoğun idrar üretimi böbrekleri yoruyor, yeterli su içildiğinde ise böbreklerin yükü hafifliyor.
Yeterli su tüketmek böbreklerden tuzun atılmasını sağlıyor
Hipertansiyon, herhangi bir şikayete yol açmasa da uzun vadede felç, kalp hastalıkları ve kalp yetmezliği ile böbrek hastalıklarının en önemli sebeplerinin başında geliyor. Aşırı tuz tüketmek hipertansiyon riskini arttırıyor. Araştırmalara göre yeterli su içildiğinde idrarla tuz atımı artıyor, az su içildiğinde azalıyor. Günlük 15 mg'a çıkan tuz tüketimini gıdaları dikkatli alma yoluyla azaltarak 5-6 mg'a ( 2 çay kaşığı) indirmenin yanı sıra yeterli su tüketimi sağlandığında tuz atımının artması nedeniyle hiper tansiyon riski azalıyor.
Yeterli su tüketmek böbrek taşı oluşumu önlüyor.
Yeterli su alınmazsa, özellikle de su içilmediği için idrar çok yoğunlaşırsa taş oluşumuna yol açan minerallerin konsantrasyonu ve böbrek taşı oluşma riski artıyor. Böbrek taşı, idrarda yüksek düzeylerde kalsiyum, okzalat, ürik asit maddeleri veya kristallerin birbirine yapışmasını engelleyen sitratın'ın az miktarda olduğu durumlarda ortaya çıkıyor. Yoğun idrar içerisinde atılan tuzlar ve mineraller böbreklerin iç yüzeyinde tübül denilen ünitelerde kristaller halinde çökeltiler oluşturuyor ve zamanla bu kristaller birleşerek taş haline geliyor.
Günümüzde aşırı et ve tuz tüketiminin yanısıra yeterince su içilmemesi çok şiddetli ağrıyla kendini gösteren böbrek taşı sorununun görülme sıklığını giderek arttırıyor. Böbrek taşı türlerinin başında kalsiyum okzalat taşı geliyor. Çay, ıspanak, pazı gibi otlarda bulunan ve vücutta metabolizma sonucu oluşan okzalat, sindirim sisteminde kalsiyumla bağlanarak kana emilmeden kalın bağırsaktan dışkıyla atılıyor. İdrarın yoğunlaşmasıyla taş oluşuyor.
Taş oluşumunun önlenmesi için yeterince su içilerek idrarın yoğunluğunun azaltılması gerekiyor. Böbrek taşı sorunu olanların günlük 3 litre kadar su içmeleri, 900-1200 miligram kalsiyum almaları öneriliyor. Kalsiyum içeriği yüksek su kalsiyum alımına katkı sağlıyor.
Ayrıca hayvansal besinlerin aşırı tüketimi, idrarın asitliğini artırıyor. İdrar asit tepkimede olduğunda ürik asit kristalleri oluşuyor. Ürik asit taşı oluştuğunda hayvansal ve bitkisel kaynaklı proteinden zengin gıdaların yeterince ve dengeli alınması ayrıca idrar yoğunluğunu ve asitliğini azaltmak için yeterince su içilmesi gerekiyor.
Sonuç olarak her gün yeterince su içilmesi hem sağlıklı böbreklere sahip olmak hem de sağlıklı yaşam için çok önem taşıyor.