Önemli Noktalar
• Doğum lekeleri çok yaygındır
• Nedeni bilinmemektedir
• Doğum lekelerinin çoğu sorun yaratmaz
• Doğum lekelerinin çoğu tedavi gerektirmez
• Doğum lekelerinin birçoğu zamanla yok olur
Doğum lekesi nedir?
Bebekler doğduklarında varolan ve genel olarak “doğum lekeleri” olarak tanımlanan birçok yaygın doğum lekesi bulunmaktadır. Doğum lekeleri, kan damarları (kan damarları kökenli urlar veya hemanjiyom olarak adlandırılır) yada pigment hücreleri (ben, et beni olarak adlandırılır) gibi normal olarak deride bulunan yapıların aşırı büyümesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Nedeni bilinmemektedir. Doğum lekeleri, birçok bebek için önemli sorunlar yaratmadığı gibi, çoğu herhangi bir tedavi gerektirmez
Farklı doğum lekeleri nelerdir, nerelerde oluşurlar ve nasıl tedavi edilirler?
Kan Damarları Kökenli Doğum Lekeleri (hemanjiyom)
En yaygın hemanjiyom, yenidoğan bebeklerde yüzde 50’ye varan oranda boynun arka tarafında kırmızı düz bir leke olarak görülen salmon lekesidir. Bazen baş ya da boynun başka yerlerinde de oluşabilir. Yüzde oluşan salmon lekelerinin çoğu beş yıl içinde geçer. Ancak, boynun arka tarafındaki lekelerin kalma olasılığı fazladır.Kan damarlarından doğan kabarık doğum lekesi gerçek hemanjiyom ya da çilek hemanjiyomudur. Bu leke, doğumda varolan salmon lekesinin tersine doğumdan birkaç ay sonra görülür. Altı ay içinde hızla büyüyerek, büyüklüğü yarım santimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilen kırmızı kabarık ve yumuşak bir leke oluşturur. Bebeklerde yüzde 10’a varan oranda bu türhemanjiyom oluşabilir. Bu lekelerin çoğu tedavi edilmeden küçülür ve sonunda ortadan kaybolur. Bazen, göz, burun ya da ağız çevresi gibi belli alanlarda hızla büyüyen büyük bir lekenin tedavi edilmesi gerekebilir. Bu durumda, özel lazer tedavisi uygulanabilir. Bazen, doktorun verdiği ve ağız yoluyla alınan kortizonun kısa süre kullanılması bu büyük hemanjiyomlardan birinin büyümesini durdurur.
Pigment Lekeleri
Pigment lekeleri derinin üst tabakalarındaki normal pigmentlerin (melanosit/deriye renk veren hücre) artması sonucu oluşmaktadır. En yaygın olanı “Moğol Lekesi” olarak adlandırılan lekedir. Bu, en çok sırtın alt kısmında oluşan gri-kahverengi ya da mavi-gri renkli düz bir lekedir. Doğumda varolan bu lekeler zararsızdır. Buğday ya da koyu tenli bebeklerde daha yaygındır (Asyalı bebeklerin yüzde 90’nından fazlasında görülen bu lekenin Anglosakson bebeklerde görülme oranı yüzde 5’tir). Bu lekeler zamanla kaybolur. Doğuştan olan Melanosit (et beni/doğum beni), doğumda ya da ilk bir iki ay içinde ortaya çıkabilen ve pigmentlerin (deriye renk veren hücrelerin)büyümesi sonucu oluşan zararsız bir lekedir. Büyüklükleri milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilen bu lekeler, düz olan Moğol lekeleri ile karşılaştırıldığında, kabarık, kolaylıkla görülebilen ve hissedilebilen lekelerdir. Doğuştan olan birçok et beni, herhangi bir kanser riski taşımaz ve bu nedenle tedavi gerektirmez. Bununla beraber, bazen 20 santimetreden büyük olanı cilt kanserinin gelişmesinde risk faktörü oluşturabilir. Bu tür büyük et benleri için varolan tedavi yöntemleri ameliyatı ya da bazen lazer tedavisini kapsamaktadır.Çiller normal olarak doğumdan sonra oluşur. Pigmentlerin (deriye renk veren hücreler) ürettiği boya maddeleri ile renkleri koyulaşır. Çiller, çocukluk döneminde yanaklar, ellerin üst kısımları ve dirsekle bilek arası gibi vücudun en fazla güneş gören yerlerinde normal ile aşırı güneş ışınlarına maruz kalma sonucu oluşmaktadır. Çil oluşumu güneşten korunma ile önlenebilir. Etkenlerinin çoğu doğuştan olmayıp, çocukluk ya da ergenlik çağında ortaya çıkabilir.