Tiroid bezi, trakea (nefes borusu) önünde boyun tabanında bulunan kelebek biçiminde bir organdır. Takribî 2 inç genişliğinde ve 20 ila 60 gram ağırlığında olan tiroid bezinin fonksiyonu, bedenin metabolizması, büyümesi ve gelişimi için hayati önem yükleyen hormonları üretmektir.
Bebeklerde tiroid hormonları beynin ve iskelet sisteminin gelişimi için çok mühimdir. Doğal işleyen bir tiroid bezi, çocukların doğal gelişimi ve yetişkinlerin hem uzun süreli üstelik de dk dk refahı için kritik önem kazanmaktadır.
Tiroid hormonları
Esasen, tiroid bezi bedeninizin metabolizmasını tertipler. Vazifesi 2 temel hormonu – tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) üretmek ve salmaktır . Bu hormonlar, aşağıdakiler gibi pek çok önemli bedensel fonksiyonu düzenlemeye yardım eder:
- Kalp atış hızı
- Beden ağırlığı
- Kas kuvveti ve muayenesi
- Nefes
- Beden sıcaklığı
- Kemik kaybı
- Kan lipit düzeyleri
- Regl dönemleri
- Merkezi sinir sistemi (CNS)
- Enerji harcaması
İyot Etmeni
Bu hormonların ayırt edici özelliği iyot atomları içermeleridir; T3’te üç iyot atomu ve T4’te dört tane vardır. Buna göre, tiroid bezi, iyotu tiroid hormonlarınıza katmak için kan dolaşımınızdan alma hususunda uzmanlaşmış kabiliyeti yönünden benzersizdir.
İyot beden aracılığıyla doğal yoldan üretilmediğinden, tiroidinizin iyi çalışmasını elde etmek için diyetinizden yeterli oranda aldığınızdan emin olmanız mühimdir.
T4 Üretimi
Vücudunuzdaki bütün T4, tiroid bezi aracılığıyla üretilir – günde takribî 80 ila 100 mikrogram (mcg). Bu miktarın kabaca 10 katı, diğer ifadeyle takribî 1000 mcg, kanınızda sürekli dolaşır. Dolaşımdaki T4’ün% 99’undan fazlası, plazmadaki proteinlere, bilhassa tiroid bağlayıcı globüline (TBG) bağlanır ve icabında burada serbest bırakılabilir. Serbest T4 olarak bilinen, serbest T4 olarak bilinen, dolaşımdaki T4’ün sadece küçük bir bölümü bedeninizin kullanması için hemen kullanılır.
T4 Dönüşüm Süresi
Tiroid beziniz aracılığıyla günlük olarak salınan yeni T4 oranına eşit olan dolaşımdaki T4’ün takribî% 10’u her gün bozulur. Genellikle, bu miktarın takribî yarısı, dört iyot atomundan birini ayırarak T3’e dönüştürülür. Kalan kısım, bir iyot atomunu farklı bir konumdan ayırarak ters T3’e (rT3) dönüştürülür .
T3 aktif tiroid hormonudur, rT3 ise tamamiyle inaktiftir.
T3 Üretimi
Vücudunuzdaki T3’ün yalnızca takribî% 20’si, günde takribî 30 ila 40 mcg, tiroid bezi aracılığıyla üretilir. Başka% 80’i dokularda, bilhassa böbrekleriniz, karaciğeriniz, kaslarınız, beyniniz, deriniz ve uygun olduğu zaman plasentanız aracılığıyla T4’cilt üretilir. T3, T4’cilt çok daha çabuk bozulur.
Tiroid hormonlarına bakmanın faydalı bir yöntemi:
- T4’ü T3 için bir “pro-hormon” olarak düşünün. Başka bir deyişle, T4’ün büyük bir “potansiyel” T3 havuzunu içerdiğini düşünün.
- Bedeninizin dk dk ihtiyaçlarına göre, doğru miktarda T4, tam doğru zamanda T3’e dönüştürülür. T3 daha sonraları işi yapar.
- Fazla dolaşımdaki T4 birikimini engellemek için fazla T4, inaktif rT3’e dönüştürülür ve bu daha sonraları dokularınız aracılığıyla metabolize edilir.
Bedeninizde Neler Oluyor
Tiroid hormonlarının her hücreye ve her organa etkisi vardır. Bilhassa T3, bedeninizin hücreleri aracılığıyla yapılmış olan değişik proteinlerin üretimini doğrudan denetler. T3 bunu bir hücrenin DNA’sına bağlanarak yapar.
Kanınızda dolaşan ücretsiz T4 ve serbest T3, gereksinim duyulduğunda, mesela üşüdüğünüzde yahut vücudunuz gıdaları sindirirken bedeninizin hücrelerine hemen girmeye hazırdır. Hücre içi T4’ün bir bölümü T3’e dönüştürülür ve T3’ün bir bölümü hücre çekirdeğindeki spesifik T3 reseptörlerine bağlanır. Bu bağlı T3, nükleer DNA’nın spesifik proteinlerin üretimini uyarmasına (yahut inhibe etmesine) sebep olur.
Bu proteinler arasında, yiyeceklerin ne kadar hızlı sindirildiği, nabzınız, beden ısınız ve ne kadar hızlı yakıldığı gibi yukarıda temas edilen pek çok önemli bedensel işlevin davranışını denetleyen değişik enzimler vardır.
Tiroid hormonları her durumda DNA’yı bu biçimde düzenlese de, vücudunuzdaki farklı hücrelerin farklı türlerde ve farklı konsantrasyonlarda T3-nükleer reseptörleri vardır. Bu yüzden, T3’ün bir hücre üzerindeki etkisi, dokudan dokuya ve değişik koşullar altında nispeten değişkendir.
Tiroid Sistemi Yönetmeliği
Bir fizyolojik sistem bu kadar kritik olduğu zaman, yapması gereken şeyi yapmak için duyarlı bir biçimde ayarlanmasını ve işlevinin dar bir aralıkta kontrol edilmesini sağlamayı amaçlayan komplike organize tabakaları vardır. Endokrin sistemin bir parçası olan tiroid bahis konusu olduğu zaman bu kesin olarak doğrudur.
Tiroid regülasyonunun temel katmanlarına kısa bir bakış:
Hipofiz-Tiroid Ekseni
Hipofiz-tiroid ekseni, tiroid bezinin kendisi üzerinde temel muayenesi sağlar. Beynin derinliklerinde bulunan hipofiz bezi, tiroid uyarıcı bir hormon (TSH) salgılar ve tiroid bezinin üretimini ve T3 ve T4 salımını artırmasına sebep olur.
Üstelik, dolaşımdaki tiroid hormonu, bilhassa T3, hipofiz bezi aracılığıyla TSH üretimini önler ve böylelikle negatif bir geri bildirim döngüsü meydana getirir. Böylelikle, T3 kan düzeyleri arttıkça TSH düzeyleri düşer.
Bu geri bildirim döngüsü, tiroid beziniz aracılığıyla tiroid hormonu üretimini dar bir aralıkta tutmak için çalışır.
Hipotalamus-Hipofiz Ekseni
Hipofiz bezi, hipotalamus tirotropin salgılayan hormonları (TRH) saldığında da TSH salgılamaya yönlendirilir . Hipotalamus, bedeninizin pek çok esas fonksiyonunu koordine eden ve ışık ve karanlık, koku, otonomik ton, değişik hormonlar, duygusal depresyon ve kalp ve bağırsaktan gelen sinir girdileri dahil olmak suretiyle sınırsız uyarana cevap veren beynin ilkel bir parçasıdır.
Hipotalamustan hormon salımı.
Hipotalamus TRH’yi serbest bıraktığında, bu hipofiz bezinin daha çok TSH salmasına sebep olur ve bu da tiroid hormonu üretimini artırır. Bu yüzden, tiroid hormonu üretimi hem TSH’ye üstelik de hipotalamusun bedeninizin ve çevrenizin genel hâli üzerine ne “düşündüğüne ve hissettiğine” bağlıdır.
Protein Bağlama
önceden belirtildiği gibi, kan dolaşımınızdaki tiroid hormonunun yüzde 99’undan fazlası kanınızdaki proteinlere, bilhassa TBG’ye bağlanarak hormonu etkisiz duruma sokar. Yalnızca serbest T4 ve T3’ün herhangi bir fizyolojik aktivitesi vardır. Tiroid hormonlarının bu proteine bağlanması, aşağıdakiler dahil bir iki kritik yapılandırıcı fonksiyona hizmet eder:
- Tiroid bezinizin birdenbire daha az aktif duruma gelmesi durumunda sizi korumak için büyük bir dolaşım T4 rezervuarı sağlar. Bu T4 rezervuarı kullanılamıyorsa, tiroid beziniz kalıcı olmadan işlevsiz duruma gelirse, beden dokularınız bir iki saat içerisinde tiroid hormonundan mahrum kalır.
- Kritik serbest T3 ve T4 konsantrasyonlarını çok dar sınırlar içerisinde tutar.
- Dokularınız T4’cilt T3’e dönüşümlerini hızlı bir biçimde arttırırsa, dolaşımdaki serbest T3’teki herhangi bir birdenbire artışa karşı koruma sağlar.
Hücre İçi Organize
Gördüğümüz gibi, T3 ve T4 önemli işlerini hücrelerinizin içerisinde yapıyorlar. Hücre zarı süresince kandan hücrelerin içine taşınmaları, T4’ün T3’e dönüşümü, T3’ün hücre çekirdeğine geçişi ve T3’ün DNA’ya bağlanması dahil olmak suretiyle hücrelerdeki doğal işleyişleri, Kimlikleri ve nitelikleri hala keşfedilmekte olan hücrelerin içerisinde sınırsız yapılandırıcı ve aktarıcı protein.
Özetle, tiroid sistemi aşağıdakiler dahil pek çok seviyede düzenlenir:
- Büyük ölçekte, hipofiz-tiroid ilişkisi, bedeninizin genel gereksinimleri ile alakalı hipotalamustan gelen girdiyle birlikte, tiroid bezinizin ne kadar tiroid hormonu ürettiğini ve salgıladığını belirler.
- Dokularınızda bulunan serbest dolaşımdaki tiroid hormonlarının düzeyleri, TBG ve başka tiroidi bağlayan kan proteinleri aracılığıyla dk dk olarak tamponlanır.
- Anlık bir temelde, bir hücrenin DNA’sındaki T3’ün T3-nükleer reseptörlere gerçek bağlanmasının, bir iki hücre içi protein aracılığıyla düzenlendiği görülmektedir. Bu, dokularınızda her zaman yüksek oranda tiroid hormonunun bulunmasını sağlar, ancak üstelik tek tek hücrelerdeki tiroid-DNA arayüzünün hayli duyarlı kontrolüne müsaade eder.
Tiroid Rahatsızlıkları
Bütün bunların karmaşıklığı göz önüne alındığı zaman, büyük olasılıkla bir şeylerin ters gitmesi için fazla fırsat olduğunu hayal etmek zor değildir. Tiroid rahatsızlıkları, tiroid bezinin kendisini etkileyen hastalıklarda yahut hipotalamus, hipofiz bezi yahut kan proteinlerini etkileyen durumlarla yahut üstelik bedenin değişik dokuları aracılığıyla tiroid hormonlarının işlenmesini etkileyen bozukluklarla meydana gelebilir.
Genellikle, tiroid sistemi rahatsızlıkları, tiroid fonksiyonunun ya yetersiz (hipotiroid) veyahut aşırı aktif (hipertiroid) olmasına sebep olur . Bu genel problemlere ilave olarak, guatr diye isimlendirilen bir durum olan tiroid bezi aşırı miktarda büyüyebilir ve insanlarda tiroid kanseri ilerleyebilir .
Bu koşullardan herhangi biri potansiyel olarak çok ciddidir.
Belirtiler
Tiroid rahatsızlığının belirtileri insandan insana nispeten değişken olabilir. Hipotiroidizmin geniş kapsamlı belirtileri çoğu zaman şunları ihtiva eder:
- Kuru cilt
- Azalmış kalp atış hızı
- Halsizlik
- Şişkinlik
- Cilt farklılıkları
- Saç kaybı
- Letarji
- Kilo almak
Hipertiroidizmin geniş kapsamlı belirtileri şunları ihtiva eder:
- Yüksek nabız
- Kuru gözler
- Işık hassaslığı
- Uykusuzluk hastalığı
- Seyrekleşen saç
- Zayıflık
- Titreme
Teşhis
Bir tiroid bozukluğunun tanısı, tiroid kan testlerinin dikkatlice incelenmesini ve bir tiroid durumundan şüpheleniliyorsa ek testlerin yapılmasını gerektirebilir. Bir tiroid bozukluğunun teşhisinde, hipofiz-tiroid ilişkisinin değerlendirilmesi bilhassa mühimdir. Bu çoğu zaman kanınızdaki toplam T3 ve serbest T4 miktarının yanında TSH kan seviyelerinizi ölçerek yapılabilir.
Bazı hallerde, TSH seviyelerinin doğru biçimde yorumlanması zor ve tartışmalı olabilir.
TSH seviyeleriniz yüksekse ve serbest T4 seviyeleriniz düşükse, bu büyük olasılıkla tiroid bezinizin yeterli hormon üretmediğini ve hipofiz bezinizin fonksiyonunu artırmaya çalıştığını gösterir, bu da hipotiroidizmi gösterebilir. Bunun yanı sıra, ender hallerde, yüksek TSH düzeyleri bir hipofiz tümörü ile ilintili olabilir.
TSH seviyeleriniz düşükse ve serbest T4 seviyeleriniz yüksekse, bu, tiroid bezinizin fazla tiroid hormonu imal ettiği manasına gelebilir, ancak düşük TSH düzeyleri de hipofiz hastalığını gösterebilir. Endokrinologunuz sizin için geniş bir tanı koyabilmeli ve icabında ek testler tavsiye edebilir.
Tiroid bezi ve imal ettiği hormonlar, kişi gelişimi ve sağlıklı bir hayat için kritik önem kazanmaktadır. Tiroid fonksiyonunun kritik doğası, tabiatın tiroid hormonlarının düzenlenmesi için meydana getirdiği komplike mekanizmalara yansır.
Tiroid sistemi günlük işleyişimiz için çok önemli olduğundan, meydana gelen problemleri uygun biçimde teşhis etmek ve iyileştirmek çok mühimdir. Hipotiroidizm yahut hipertiroidizm semptomlarınız varsa, test edilebilmeniz için hekiminize söylediğinizden emin olmanız gerekir.