Albayların generallere, generallerin Çar’a yazdığı raporlar…
Bu belgelere göre Kuzey Kafkasya’da 19’uncu asrın başlarında 1 milyon civarında Çerkes yaşıyordu; 21 Mayıs 1864 itibarı ile 20’inci asrın başlarına kadar yürütülen “deportasyon” (tehcir) operasyonlarıyla 500 bin civarında Çerkes Osmanlı Devleti’ne gönderilmiş, bölgede 60 bin civarında Çerkes kalmıştı.
500 bin artı 60 bin eşittir 560 bin. Soru: 19’uncu asrın başında 1 milyon olduğunu söyledikleri Çerkeslerin geriye kalanına ne oldu?
Sözkonusu raporlarda yakılan Çerkes köylerinden bahsediliyor; o köylerde kaç Çerkes kül oldu?
Köleleştirilen Çerkes kadınlarından ve çocuklarından da bahsediliyor; onların akıbeti ne oldu?
Bir de “Osmanlı Devleti’ne gönderilen” Çerkeslerin ne kadarının Osmanlı Devleti’ne ulaşıp ne kadarının ulaşamadığı meselesi var; Kıyıboyu Şapsığ bölgesinde sahillerde salgın hastalıklardan ve açlıktan kırılan binlerce Çerkes, istiab haddinin üzerinde yolcu alan teknelerin batması sonucu Karadeniz’in karanlık sularına gömülen binler… Sonra Samsun’da, Trabzon’da Osmanlı ülkesinin münasip bir yerine nakledilmeyi beklerken yine salgın hastalıklardan ölen binler…
Büyük Sürgün’ün ve ondan önceki kıyımın kurbanı olan Çerkesler tam olarak kaç yüzbin veya milyondu, bunu tartışabiliriz; ama ortada Rusya devletinin resmi kararının, resmi siyasetinin, resmi tatbikatının olduğu ve dolayısıyla yapılan işin uluslararası hukuka göre soykırım kapsamına girdiği kesin.
“Ermeni Soykırımı”nda bahsedenler 20’nci asrın başlarına kadar devam eden Çerkes Soykırımı’ndan da bahsederler mi, Putin 21 Mayıs’ta “Çerkes Soykırımı’nı acıyla anıyoruz” der mi?
Onlar demeseler de Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Başbakan Davutoğlu, önümüzdeki 21 Mayıs’ta muhakkak demeli.