Romeo ve Juliet Aslında Bir Shakespeare Öyküsü Değilmiş
William Shakespeare’in dünyaca ünlü Romeo ve Juliet’i (1591 ve 1595 yılları arasında bir zamanda yazılan) şimdiye kadar yazılmış en büyük aşk hikâyelerinden biri olarak tarihe geçti. Daha sonra keşfedilen en ilginç şey ise Romeo ve Juliet’i aslında onun yaratmadığı, kendisinden on dört yüzyıl önce anlatıla gelen bir hikâyenin versiyonu olduğudur. Antik Yunan kadar eski şairlerden ödünç alınan talihsiz âşıklara odaklanan Romeo ve Juliet öyküsü aslında Shakespeare onu yazmadan en az bir yüzyıl kadar önce anlatılıyordu. Bu makale sonunda Bard’ın ünlü oyununda ortaya çıkan belirli öyküler üzerine kısa bir bakış sunmayı amaçlıyor.
Romeo Montague ve Juliet Capulet’in kederlerinin ilk bilinen öyküsü İtalyan yazar Masuccio Salernitano’dan (1410-1475) kaldı. Ölümünden bir yıl sonra yayınlanan Il Novellino ‘nun Salernitano’nun 33. bölümü sırasıyla kavgalı olan Maganelli ve Saraceni ailelerinden gelen bir çift âşıktan bahseder. Bu durumu göz önüne alınınca aşk maceraları Verona’da değil İtalya’nın Siena şehrinde yaşanır ve Salernitano’nun zamanıyla çağdaş olduğuna inanılır. Shakespeare’in çoğu versiyonu gibi Mariotto ve Giannoza birbirlerine âşık olurlar ve Augustine rahibinin yardımıyla gizlice evlenirler. Bundan çok kısa bir süre sonra Mariotto başka bir soylu vatandaş ile konuşur, bu durumda sevdiğinin kendi kuzeni değildir, soylu adamı öldürür ve idam cezasından kurtulmak için şehirden kaçar. Çılgına dönen Giannoza’yı sadece Mariotto’nun Mısır, İskenderiye’de bir ailesinin olması ve orada kendine iyi bir ev inşa etmesi avutur. Ancak düğünden habersiz olan kendi babası onu kötü bir duruma düşürerek artık evlenmesinin zamanı geldiğine karar verir. Onu ve Mariotto’yu evlendiren rahibin yardımıyla Giannoza ölü gibi görünmek için bir uyku iksiri içer ve böylece İskenderiye’de eşi ile bir araya gelmek için ülkeden kaçabilecektir. Tabii ki bu plan çok ters bir şekilde gider ve planlarını Mariotto’ya açıklamak için yazdığı mektup asla ona ulaşmaz, fakat ölüm haberi oldukça hızlı bir şekilde yayılır. Sonunda onunla bir araya gelmek için İskenderiye’ye kaçarken Mariotto son kez onun cansız bedenini görmek için kendi hayatını riske atarak Sienna’ya döner. Daha sonra yakalanır ve önceki suçları için yargılanmak üzere götürülür, Giannoza şehre dönmeden üç gün önce başı vurulur. Kalbi kırık olan ve kırık bir kalp ile eriyip biten Giannoza daha sonra sonunda eşi ile cennette bir araya gelmiş olmalıdır.
Herhangi birinin anlayabileceği gibi, Shakespeare öyküsünde ve Salernitano’nunkinde birçok benzer öğe vardır. Kavgalı aileler, yasak aşk, uyku iksiri ve karşılıklı ölümle sonuçlanan korkunç iletişim hataları temaları. Sadece bir yüzyıl uzakta yazdığı için Shakespeare Salernitano’nun eserlerine ya da hikâye Bard’ın masasına ulaşmadan önce yazılmış olan diğer birçok versiyondan birine rastlamış olabilir. 1530lu yıllarda Luigi da Porta yaşamlarını Siena’dan Shakespeare’in yazdığı yer olan Verona’ya taşıyarak Romeo Montechhi and Giulietta Cappelleti’nin benzer bir derlemesini yazdı. Çift yine rahibin yardımıyla gizlice evlenir ve Romeo’nun kazara Giulietta’nın kuzenini öldürmesi ve ard arda ölümleri ile ayrı düşer. Romeo Giulietta’nın uyku iksiri ile ve Giulietta onunla birlikte ölebilmek için nefesini tutarak vefat eder.
Da Porta’nın arkasından Porta ve Salernitano’nun öykülerini daha ileriye taşıyan bir rahip ve yazar olan Matteo Bandello (1480-1562) geldi. Shakespeare’den etkilendiği en doğrudan belirlenen bir İtalyan yazarıdır çünkü Bandello Shakespeare’in oyununun bugün bu kadar iyi bilinmesini sağlayan belirli temaların çoğunu tanıtır. Salernitano’nun metni ile birçok yönden karşılaştırılabilen Bandello’nun versiyonu iki lakap karaktere ünlü Montague and Capulet soy isimlerini getirdi. Bandello aynı zamanda Romeo ve Juliet’in buluştuğu kıyafet balosu öğesini de ekledi ve Juliet’in Giannoza’nın yaptığı gibi sadece kederden eriyip gitmektense öbür dünyada Romeo’ya katılabilmek için sevgilisinin hançeriyle kendini acımasızca öldürdüğü sahneyi de ekledi. Bandello’nun öyküsü versiyonu daha sonra 1562’de İngilizce’ye Arthur Brooke tarafından Romeo ve Juliet’in Trajik Tarihi olarak tercüme edilen Fransız yazar Pierre Boaistuau tarafından sıkı bir şekilde takip edildiğine inanılıyor. Bu İngilizce tercüme onu Shakespeare’in kalemine götüren asıl metindi.
Bu eski edebi hazineler hakkında bilgili olan Shakespeare bilim insanları Bard’ın Romeo ve Juliet karakterlerini kendi hayatından çizmiş olabileceği kanıtını öne sürdü. Shakespeare’in koruyucusu olan Southampton 3.kontu Henry Wriothesley’in Shakespeare’in Romeo karakterinden esinlendiği düşünülüyor ve daha fazlası tahmin ediliyor çünkü üvey annesi Viscount Montagu’nun soyundan gelmektedir. Henry Wriothesley’in aynı zamanda Elizabeth Vernon adında bir kadın ile onaylanmayan bir ilişkisi vardı, evlilik haberleri Kraliçe I.Elizabeth’in kulağına gittiğinde birlikleri saltanatına politik bir tehdit uyandırdığı için onları hapishaneye attı. Her hikayedeki gerçek Romeo ve Juliet’in aksine, Kont ve Vernon daha sonra hapishane duvarlarının dışında sonsuza kadar mutlu mesut yaşadılar fakat onun istenmeyen politik birliğinin Bard’ın eserlerini oldukça etkilediği düşünülüyor.
William Shakespeare’den önce gelen sayısız Romeo ve Juliet hikâyesi versiyonuna rağmen, onların aşk maceralarını şimdiye kadar bilinen en iyi hikâyelerden birine dönüştürenin onun eseri olduğu inkâr edilemez. Bard Salernitano, Bandello ve Brooke’dan oldukça etkilenmiş olabilir fakat oyununun sunulduğu seyirci metnin kalplerinde yer etmesine izin verdi ve onu lakap karakterlerin isimleri ‘‘anlamına gelen’’ hecesi ile değiştirilemez hale gelene kadar Elizabeth İngilteresi’ne yaydı. Romeo Montague and Juliet Capulet’in ebedi etkisi ve ardı sıra gelen intiharları tutkulu hikayeyi ölümsüz hale getirdi ve modern romantik edebiyat için en önde gelen ilham kaynaklarından biri olarak kaldı.
Çeviri: Belgin Avşar
Kaynak: ancient-origins
By Ryan Stone
References:
Delahoyde, Michael. “The Tragical History of Romeus and Juliet.” Washington State University. February 9, 2015. Accessed May 27, 2015. http://public.wsu.edu/~delahoyd/shakespeare/romeus.html
Salernitano, Masuccio. The Novellino of Masuccio (Lawrence and Bullen: London, 1895.)
“A Note About Adaptation and Source Texts for Romeo and Juliet“. Canadian Adaptations of Shakespeare Project. 2007. Accessed May 29, 2015.
“Luigi da Porto” from The Italian Novelists. trans. Thomas Roscoe (Frederick Warne and Co.: London, 1900.) http://elfinspell.com/RoscoeLuigiDaPorto.html
“Novels of Massuccio Salernitano” from The Italian Novelists. trans. Thomas Roscoe (Frederick Warne and Co.: London, 1900.) http://elfinspell.com/RoscoeMassuccio.html