- Ayşe Başak Erk
Öz Düzenleme, Regülasyon, Duygu Düzenlemesi, Disregülasyon Nedir?
Öz düzenleme güçlüğü, beyin duyusal girdiye uyarıları tetikleyecek şekilde alarma geçerek yanıt verdiğinde meydana gelir.
Disregülasyon (Öz düzenlemenin bozulması) Nedir?
Disregülasyon, tipik olarak kabul edilen duygusal tepkiler aralığında olmayan, yetersiz düzenlenmiş duygusal tepkileri ifade eder. Öz düzenlemedeki güçlük ayrıca önemli ruh hali değişimlerine, ruh halindeki önemli değişikliklere veya duygusal değişkenliğe işaret edebilir. Üzüntü, öfke, sinirlilik ve hayal kırıklığı gibi birçok duyguyu içerebilir.
Öz düzenlemenin olmaması tipik olarak, bir çocuk uygun duygusal düzenleme becerileri ve stratejilerini öğrendiğinde genellikle kendi kendine çözülen bir çocukluk sorunu olarak düşünülürken, disregülasyon yetişkinliğe kadar devam edebilir.
Bu bireyler için disregülasyon, kişilerarası ilişkiler, okul performansı ve bir işte veya işte etkili bir şekilde işlev görememe gibi sorunlar da dahil olmak üzere ömür boyu süren mücadelelere yol açabilir.
Disregülasyon (Öz düzenlemenin bozulması) Nedenleri?
Artık disregülasyonle yaşamanın ne anlama geldiği hakkında biraz bilgi sahibi olduğumuza göre, ilk etapta bu soruna tam olarak neyin neden olduğunu merak ediyor olabilirsiniz. Neden bazı insanlar sakin, soğukkanlı ve kendine hakim olmakta zorlanmazken, diğerleri hayatlarında ters giden bir şeylerin ilk anında dağılıyor?
Cevap, muhtemelen birden fazla neden olduğudur; ancak, araştırma literatüründe tutarlı bir şekilde gösterilen bir tane var. Bu neden erken dönem psikolojik travmadır.
Ek olarak, duygusal düzensizliği olan bir ebeveyn, çocuklarına duyguları nasıl düzenleyeceğini öğretmek için de mücadele edecektir. Çocuklar doğal olarak öz regülasyon başa çıkma becerileriyle doğmadıkları için, etkili başa çıkmayı modelleyemeyen bir ebeveyne sahip olmak, çocuğu disregülasyon için risk altına sokar.
Çocukluktaki duygusal düzensizliğin daha sonraki zihinsel bozukluklar için bir risk faktörü olabileceğini ve ayrıca bazı bozuklukların duygusal düzensizliği içerme olasılığının daha yüksek olduğunu biliyoruz.
Disregülasyon, teşhis edilmiş bir ruhsal bozukluğun parçası olarak ortaya çıktığında, tipik olarak duygusal uyaranlara karşı artan bir duyarlılığı ve makul bir süre içinde normal bir duygusal duruma dönme becerisini azaltır.
Disregülasyon (Öz düzenlemenin bozulması) Belirtileri Nelerdir?
Genel olarak, disregülasyon, onları tetikleyen duruma kıyasla son derece yoğun duygulara sahip olmayı içerir. Bu, sakinleşememek, zor duygulardan kaçınamamak veya dikkatinizi olumsuza odaklayamamak anlamına gelebilir. Duygusal düzensizliği olan çoğu insan, duyguları (korku, üzüntü veya öfke) kontrolden çıktığında da dürtüsel bir şekilde davranabilir.
Aşağıda, birisi disregülasyon yaşadığında nasıl göründüğüne dair bazı örnekler verilmiştir.
• Romantik partneriniz planları iptal ettiğinde, sizi sevmemeleri gerektiğine karar verirsiniz ve sonunda bütün gece ağlar ve abur cubur yersiniz.
• Banka memuru, belirli bir işlemde size yardımcı olamayacaklarını ve ertesi gün tekrar gelmeniz gerektiğini söylüyor. Kızgın bir patlama yaşarsın, veznedara bağırırsın ve tezgahın üzerinden ona bir kalem fırlatırsın.
• Bir şirket yemeğine katılıyorsunuz ve herkes konuşup eğlenirken siz kendinizi yabancı gibi hissediyorsunuz. Olaydan sonra eve gidersiniz ve duygusal acınızı dindirmek için kendinizi tamamen dış dünyaya kapatırsınız.
Disregülasyon, üzüldüğünüzde yaşadığınız duyguları tanımakta güçlük çektiğiniz anlamına da gelebilir. Bu, duygularınız yüzünden kafanızın karıştığını, duygularınız yüzünden suçlu hissettiğinizi veya karar veremeyeceğiniz veya davranışlarınızı yönetemeyeceğiniz noktaya kadar duygularınız tarafından bunalmış hissettiğiniz anlamına gelebilir.
Öfke nöbetleri, patlamalar, ağlama, göz teması kurmayı veya konuşmayı reddetme gibi disregülasyon davranışlarının çocuklarda farklı şekilde ortaya çıkabileceğini unutmayın.
Duygularınızı ve bunların davranışlarınız üzerindeki etkilerini yönetememeniz, yetişkin yaşamınız üzerinde bir dizi zorluğa neden olabilir. Örneğin:
• Uyumakta zorluk çekebilirsiniz.
• Yaşananlardan vazgeçmek için mücadele edebilir veya olması gerekenden daha uzun süre kin besleyebilirsiniz.
• İlişkilerinizi mahvedeceğiniz noktaya kadar orantısız bir şekilde patladığınız küçük tartışmalara girebilirsiniz.
• Sosyal, iş veya okul işlevleriniz üzerinde olumsuz etkiler yaşayabilirsiniz.
• Duygularınızı düzenleme becerinizin zayıf olması nedeniyle (örneğin, depresyon) hayatınızın ilerleyen dönemlerinde bir zihinsel bozukluk geliştirebilirsiniz.
• Sigara içmek, içki içmek veya uyuşturucu kullanmak gibi bir madde kötüye kullanımı sorunu veya bağımlılığı geliştirebilirsiniz.
• Kendinize zarar verebilir veya kısıtlayıcı yeme alışkanlıkları veya aşırı yeme gibi diğer düzensiz davranışlarda bulunabilirsiniz.
• Çatışmayı çözmekte sorun yaşayabilirsiniz.
Duygusal düzensizliği olan bir çocuk aşağıdaki sonuçları yaşayabilir:
• Meydan okuma eğilimi
• Öğretmenlerden veya velilerden gelen taleplere uyma sorunları
• Arkadaş edinme ve arkadaş tutma sorunları
• Görevlere odaklanma yeteneğinde azalma
Zorladığınız anlardan sonra kendi üzerinize düşünme pratiği
Makul zihin, mantıklı ve rasyonel olmayı ifade eder.
Duygusal zihin, ruh halinize ve hislerinize atıfta bulunur.
Bilge zihin, mantıklı zihniniz ile duygusal zihninizin birleşimini ifade eder.
• Sizi üzen olay neydi?
• Bu durumda ne düşündünüz? (Üç ana düşünceyi yazın.)
• Bu düşünceler size nasıl hissettirdi? (Herhangi bir fiziksel duyumu veya üzülmek gibi duyguları yazın.)
• Sahip olduğunuz düşüncelerin sonucu ne oldu?
Duygu Düzensizliği Olan Bir Çocuğa Ebeveynlik Yapmak
Duygu düzensizliği ile mücadele eden bir çocuğun ebeveyniyseniz, çocuğunuzu desteklemek için neler yapabileceğinizi merak ediyor olabilirsiniz. Çocukların duygu düzenleme becerilerini ebeveynlerinden öğrendikleri doğrudur. Çocuğunuza duyguları tarafından boğulmaktansa nasıl yönetileceğini öğretme yeteneğine sahipsiniz.
Çocuğunuz ayrıca ihtiyaç duyduğunda yardım ve rahatlık için size ulaşabileceklerini de bilmelidir. Hayatlarında destekleyici ve güvenilir bir ebeveyn figürüne sahip olmak, onları disregülasyonle ilgili sorunlara karşı korumaya yardımcı olacaktır.
Yapabileceğiniz ilk şey, kendi sınırlarınızı tanımaktır. Zihinsel bir rahatsızlığınız var mı veya kendi duygu düzenleme becerilerinizle mücadele ettiniz mi? Eğer öyleyse, siz ve çocuğunuz, kendi dayanıklılığınızı oluşturmak için tedavi veya terapi almanızdan fayda sağlayabilirsiniz. Kendi sıkıntınızı daha iyi yönetebildiğiniz zaman, çocuğunuza en fazla desteği sunabileceksiniz.
Ek olarak, çocuğunuza duygularını nasıl yöneteceğini öğretmenin en iyi yolu, ondan belirli bir şekilde davranmasını talep etmek ya da davranışlarından dolayı onu cezalandırmak değildir. Bunun yerine, en iyi seçenek, benimsemelerini istediğiniz, istenen davranışı kendiniz modellemektir.
Çocuğunuzun davranışı için tetikleyicileri tanımaya başlamanız ve eyleme dökmeyle başa çıkmanın etkili yollarına dair bir yedek planınızın olması yararlı olabilir.
Duygu düzensizliği ile mücadele eden çocuklar öngörülebilirlik ve tutarlılıktan yararlanır.Çocuğunuzun, size ihtiyaç duyduklarında yanlarında olacağınızı ve sakinleştirici varlık olacağınıza güvenebileceklerini bilmesi gerekir. Kendi duygularınız kontrolden çıktığında, çocuğunuzun kendi duygularını yönetememesi çok daha olasıdır.
Çocuğunuz okula gidiyorsa, duygu düzenleme ile ilgili sorunları hakkında öğretmeniyle konuşmanız da önemlidir. Evde kullandığınız stratejiler ve çocuğunuzun sınıfta ekstra yardıma veya nasıl sakinleşeceğine dair hatırlatıcılara nasıl ihtiyaç duyabileceği hakkında konuşun.
Son olarak, olumlu davranışlarını fark etmek ve fark ettirmek önemlidir. Çocuğunuzun duygu yönetimi için olumlu davranışlarda bulunduğunu görürseniz, bu olumlu davranışlar hakkında yorum yapın.
Çocuğunuzu sakinleştirmeye odaklanın.
Güvende olduğunu, sevildiğini hissettirin. Duygularını sözleriniz ve ses tonunuzla doğrulayın. "Şu an üzgün olduğunu biliyorum." "Bu çok zor."
Çocuğunuz sakinleştiğinde, belirlediğiniz sınırları pekiştirirken davranışlara alternatifler hakkında konuşma zamanıdır. Önce onu sevdiğinize dair güvence verebilirsiniz ama
orada sergilenen davranış uygun olmadığını konuşabilirsiniz. Bir çocuğun sinir sistemi sakinleşene kadar kadar sizinle bağlantıda olması pek olası değildir.. Ve bir çocuk sakinleşmeden, akıl yürütmek, neden sonuç ilişkisini kurmak için zihinsel kapasiteye sahip olmaları pek olası değildir.
Duygu düzensizliği, üzerine çalışarak, düzenli pratikler ile zamanla düzelebilir. Aslında, gerekli düzenli çalışmalar ile şuanda duygularını düzenleyemeyenlerin %88'inin 10 yıl sonra bu kriterleri karşılamadığı bir araştırmanın sonucu. Bu, duygu düzenleme stratejilerinin öğrenilebileceğini ve durumunuzu iyileştirmek ve mümkün olan en iyi hayatı yaşamak için çok yararlı olduğunu gösteriyor.