25 Kasım 1909'da New York, Philadelphia ve Baltimore'daki gömlek fabrikalarında çalışan ve yüzde 80'i kadın, 20 bin gömlek işçisi greve çıkar. Temel talepleri; “taşeronluk uygulamasına” son verilmesi, 52 saatlik çalışma haftası, günlük ücretsiz fazla mesainin 2 saati aşmaması, ücretlerde yapılan malzeme ve elektrik bedeli kesintilerine son verilmesiydi. 4 Aralık 1909'da 1000 kadar grevci kadın, kendilerine yönelik kötü muamele ve şiddete dikkat çekmek amacıyla belediye binasına yürüdü. ABD tarihi belgelerinde "en büyük kadın grevi" olarak adlandırılan grev, Şubat 1910'da sona erdi ve taleplerin çoğu kabul edildi.
Sendikalar kabul edilen talepler uyarınca şirketlerle sözleşme yapmaya başladı ve sadece bir şirket sözleşme imzalamayı reddetti: Triangle Gömlek Firması...
Triangle'nin kurulu olduğu Asch binası, NewYork’un zengin yatırımcılarından Joseph J.Asch tarafından 1901 yılında, John Woolleyadlı mimar tarafından ‘yangına dayanıklı’ olarak tasarlanır. Triangle Gömlek Firması, 1890’ların başında Rusya’dan New York’a gelen Max Blanck ve Isaac Harris adlı yahudi göçmen ortakların kurduğu bir şirkettir. Yüksek boyunlu, pamuklu kumaştan veya saf ketenden, bol dantelli ve işlemeli bir tür kadın gömleği olan şömizye bluzları üreten fabrika, Ağustos 1901’de inşaatı tamamlanır tamamlanmaz, önce sekizinci katı, bir yıl sonra da dokuzuncu ve onuncu katı alır. 1908 yılına gelindiğinde, şirketin kârı bir milyon doları geçmiştir. Bu kadar karın karşılığı ise; üç katta yaklaşık bin işçi kötü çalışma koşulları, düzensiz ve uzun çalışma süreleri, insanca yaşama sınırının çok altında ücretler.
Takvimler 1911’in 25 Mart’ını gösterdiğinde, Asch binasının son üç katında faaliyet gösteren Triangle Gömlek Firması’na ait şömizye bluz fabrikasının kadın, erkek ve çocuk işçileri makinaların başındadır. Hafta sonu olduğu için, o dönemin anlayışıyla "erken" paydos edeceklerdir: Öğleden sonra 16:45... Sönmemiş bir sigara izmaritinden kaynaklandığı tahmin edilen yangın, sekizinci katta başlar. Kağıt ve kumaş artıklarıyla dolu olan atölyede yangın hızla yayılır ve önce dokuzuncu katı sonra onuncu katı sarar. Ne olup bittiğini anlayamadan kaçışmalar başlar, asansörlere, yangın merdivenlerine koşulur. Ancak sadece bir asansör çalışır haldedir ve yangın merdivenlerine açılan kapılar kilitlidir. Zaman alevlerden yanadır...
İlk yangın alarmı 16:.45'te çalar, onuncu kata haber verilir, dokuzuncu kat yangını geç öğrenir. En çok kayıp, bu nedenle 9. katta verilmiştir. Ölenlerin çoğu, yaşları 14-25 arasında değişen genç kadınlarla kız çocuklarıydı. Daha iyi çalışma ve yaşama koşulları için Rusya ve Avrupa'nın çeşitli ülkelerinden ABD’ye göç etmişlerdi...
Hayatını kaybeden 146 kişiden 129’u kadın, bunların 48’i sendika üyesiydi.
“Kadın özgürlüğünün derecesi, tabii ki genel özgürlüğü tayin eder.” | Karl Marx
Yıllar sonra değişen bir şey yok...
Çoğu işverenin ihmali, önüne geçilemez kar hırsı sebebiyle insan hayatı hiçe sayılıyor.
29 Aralık 2005'te, gerekli önlemlerin alınmadığı Özay Tekstil fabrikasında, çıkan yangında beş kadın işçinin ölmesinin üzerine açılan davada, fabrika sahibinin aldığı 10 yıl hapis cezası para cezasına çevrildi. 182 bin TL…
Gece çıkan yangında "kaçmamaları için" kilitli bırakılan, 15 yaşındaki Ayşe Denizdalan, 18 yaşındaki Sadife Düdüş, 21 yaşındaki Gülden Çiçek, 27 yaşındaki Necla Özveren ve üç aylık hamile 32 yaşındaki Sevgi Sesli hayatını kaybetmişti. Yangında dört işçi de yaralanmıştı.
14 Mayıs 2013’te çökerek, çoğu kadın bin’in üzerinde insana mezar olan Rana Plaza ise Bengladeş’te.
Kapitalizm, dünya kadınları için sorun yelpazesini genişletiyor: kadınlar; iş kazalarından kurtulmak için mücadele ediyor. Cinsel ayrımcılığa, tacize ve tecavüze karşı, dayağa karşı, öldürülmeye karşı mücadele ediyor!
Kadınlar, artık yaşayabilmek için mücadele ediyor! Tarihi ise bu mücadeleler yazıyor: 8 Mart, “ Dünya Emekçi Kadınlar Günü” 'dür.
HAKAN AYDIN
firstname.lastname@example.org
03 Mart 2017 - 17:54 'de eklendi ve 706 kez görüntülendi.