Dünya 1939 ve 1945 yılları arasında II. Dünya Savaşı gibi bir felaket yaşadı. II. Dünya Savaşı bittiğinde Naziler yenildi ve tüm Dünya rahat bir nefes aldı. Ancak bundan sonra beklenildiğinin aksine her şey güllük gülistanlık olmadı. II. Dünya Savaşı’nın Naziler’e karşı kazanılmasında Normandiya Çıkarması‘ndaki büyük katkısı ile önemli bir rol oynayan Amerika Birleşik Devletleri artık resmen bir süper güç haline gelmişti. Diğer yanda ise başka bir süper güç karşımıza çıkıyordu: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği. Artık Dünya bu iki gücün mücadelesini izleyecekti. Bu yeni döneme Soğuk Savaş ismi verilmiştir. Soğuk Savaş’ta devletler Batı Bloğu (ABD önderliğinde) ve Doğu Bloğu (SSCB önderliğinde) olarak ikiye ayrılmıştır. Kabaca tanımı; 1947 yılından 1991 yılına kadar yaşanan siyasi gerginlik ve üstünlük mücadelesidir. Sonuç olarak, Sovyetler Birliği yıkılmış ve Batı Bloğu üstünlük kazanmıştır. Biz bu yazımızda, Soğuk Savaş’ın konularından biri olan “Uzay Yarışı nedir?” sorusuna cevap vermeye çalışacağız.
Uzay Yarışı, Soğuk Savaş’ın bir parçasıdır. Uzaya uydu göndermek ve Ay’a insanlı araç indirmek gibi programları içerir. 1957 yılından 1975 yılına kadar sürmüştür. 4 Ekim 1957’de Sovyetler Birliği’nin Sputnik I adlı ilk yapay uyduyu uzaya fırlatmasıyla Uzay Yarışı başlamıştır. Bu yarış, ABD ve SSCB arasındaki rekabette bir prestij ve moral çökertme aracı haline geldi.
Sputnik 1
Sputnik 1, 80 kilogram ağırlığındaydı. Dünya’nın yörüngesinden çıktıktan sonra yalnızca 3 hafta kadar Dünya’ya sinyal gönderebildi. Daha sonra gözlem yoluyla takip edilen Sputnik 1, 4 Ocak 1958 Dünya atmosferine girerek parçalara ayrıldı. Parçaları bulunamayan Sputnik 1’in gerçek boyutlu maketleri sergilenmeye devam etmektedir.
3 Kasım 1957’de SSCB Sputnik 2‘yi de yörünge dışına fırlatmayı başarmıştır. Ancak bu defa aracın içinde bir de canlı hayvan vardı. Bu hayvan, Layka isimli bir köpektir. Ancak Layka beklenmedik şekilde, aracın içindeki aşırı ısınmadan dolayı, fırlatmadan bir kaç saat sonra hayatını kaybetti. Sputnik 2 Dünya dışında 162 gün kaldı ve Dünya’ya geri düştü.
Explorer 1
ABD’den gelen ilk karşı hamle ise çok gecikmeden, SSCB’nin ilk yapay uydusundan yaklaşık 4 ay sonra geldi. 31 Ocak 1958 tarihinde ABD, ilk yapay uydusu olan Explorer 1 ‘i uzaya fırlattı. 14 kg ağırlığıyla Sputnik 1’e göre oldukça küçük olan Explorer 1, yörüngede kaldığı süre boyunca dünyaya önemli sinyaller göndermiştir. Van Allen Radyasyon Kuşakları’nın keşfedilmesini sağlamıştır.
1 Ekim 1958 tarihinde ise NASA (National Aeronautics and Space Administration) ABD’nin uzay programlarından sorumlu kurum olarak ihdas edildi.
Karşılıklı Hamleler
Daha sonra iki devletten karşılıklı hamleler gelmeye başladı.
- 4 Ocak 1959’da SSCB Luna 1 ile Güneş yörüngesine ilk uyduyu yerleştirdi.
- 7 Ağustos 1959’da ABD Explorer 6 aracı ile Dünya’nın uzaydan ilk fotoğrafını çekti.
- 14 Eylül 1959’da SSCB Luna 2 ile ilk kez Ay’a ulaşan aracı gönderdi.
- 7 Ekim 1959’da SSCB Luna 3 ile Ay’ın arka yüzünün ilk fotoğrafını çekti.
Gördüğümüz gibi Uzay Yarışı bir prestij mücadelesi olarak devam etse de bilime olan katkılarıyla da Dünya’ya oldukça faydalı oluyordu.
Uzaya Çıkan İlk İnsan
12 Nisan 1961 tarihine gelindiğinde insanlık tarihi için çok önemli bir olay yaşanacaktı. SSCB, ilk defa uzaya insanlı bir araç gönderdi. Vostok 1 adlı uzay mekiği ile Yuri Gagarin Dünya yörüngesine ulaşan ilk insan oldu. 108 dakikada Dünya yörüngesinde bir tam tur attıktan sonra sağ olarak Dünya’ya geri dönen Yuri Gagarin ile bir ilk gerçekleşmiş oldu.
5 Mayıs 1961 tarihinde Alan Shepard yörüngeli uçuş yapan ilk Amerikalı, 21 Temmuz 1961’de Gus Grissom ikinci uçuşu yapan astronot oldu. Ancak ikinci uçuşu yapan Gus Grissom kapsül kapakları infilak edince hayatını kaybetti.
Ay’a Yolculuk
20 Temmuz 1969 tarihine gelindiğinde Jules Verne’in Ay’a Yolculuk isimli kitabı gerçek oluyordu. ABD, hep geriden takip ettiği Uzay Yarışı’nda ilk kez SSCB’nin önüne geçecekti. ABD büyük bir adımı gerçekleştiriyordu. 16 Temmuz’da Florida’da bulunan Kennedy Uzay Merkezi’nden Saturn V ile fırlatılan Apollo 11 uzay aracı 20 Temmuz 1969’da Ay yüzeyine başarılı bir iniş gerçekleştirdi. Ay’a ayak basan ilk kişi Neil Armstrong olmuştur. Onun ardından ikinci isim ise Buzz Aldrin olmuştur. Armstrong’un ünlü “İnsan için küçük, insanlık için büyük bir adım” sözü tim Dünya’ya canlı yayın ile aktarılmıştır.
Apollo 11 mürettebatı Ay’a başarılı bir şekilde iniş yaptı. Daha sonra ise Dünya’ya sağlıklı bir şekilde döndüler. Böylece Uzay Yarışı fiilen son buldu.