Eski Bursalılar Bat pazarına Bit pazarı derdik. Kayhan'da doğup büyüdüğüm için iyi bilirim. Eskiden Bit pazarında çoğunlukla mobilya ile ikinci el erkek giysisi satılırdı; ceket, pantolon, palto gibi. Eski ayakkabılar boyanarak dükkanların önüne dizilirdi. Bit pazarı sonradan ikinci el beyaz ve elektronik eşya pazarına dönüştü.
Şimdiye gelince... İkinci el eşya satışı şehre yayılmış durumda. Mesela, öğrenci kentine dönüşen Görükle'de; Suriyeli sığınmacıların gettosu haline gelen Çarşamba'da ara sokaklarda çok sayıda ikinci el eşya mağazası var.
SANAL VE GERÇEK 2. EL PAZARLAR
Artık ikinci elin moda adı Vintage! İnterneti tarayın; yüzlerce "İkinci el eşya; vintage" mağaza olduğunu göreceksiniz. İnternette en yaygın ikinci el pazarı küresel bir şirket olan Letgo'da insanlar akla gelen her türlü eşyayı ilanla satışa çıkartıyor. Dolap'ta da gelinlikten bebek giysisine dek pek çok şey satılıyor.
Sanalın bir de gerçeği var. Bursa'da çeşitli semt pazarlarında çoğunlukla kadınlar tarafından ikinci el eşya satılıyor. Hem alıcıları, hem de satıcıları dar gelirli vatandaşlar.
Bursa'da ikinci el pazarı Arabayatağı'nda kuruluyordu. Mutfak eşyasından çeyizlere, giysiye dek her şeyin satıldığı bir pazardı. Kapatıldı. Ancak akşam 17.00'den sonra kurulduğu söyleniyor. Muhtemelen zabıtanınki bittikten sonra mesaiye başlıyorlar. Eski Yalova Yolu'nda İsmetiye'ye giderken yolun sağında bir de Doğu Garajı'na 100 metre mesafede, Gümüştepe'de ve pek çok yerde kuruluyor.
HURDA PAZARI
Ama en esaslı ikinci el pazarı adı üstünde Hurda Pazarı. Hipodrum'da Sütaş'ın yanında yıllardır kuruluyor. Burada her şey satılıyor. Ağırlık hırdavat; ancak kitaptan giysiye, antikaya her şeyi bulmak mümkün.
İkinci el eşya satışı yapan bir kadınla görüştüm; zabıtadan yıldığı için ismini yazmamı istemedi. Hurda pazarına da çıktığını söyledi ve anlattı:
"Pazar günleri kuruluyor, ancak çoğu satıcı cumartesi akşamından geliyor. Sabah 05.00'ten itibaren satıcılar tezgah açıyor. Antika arayanlar ya da 2. el satışı için mal toplayanlar erken geliyor. Karanlıkta cep telefonu ışığı ya da fenerle malları seçiyor."
MAĞAZADA 50 TL, 2. ELDE 10 LİRA!
İkinci el eşyaları nasıl temin ediyorlardı; sordum; anlattı:
"İstanbul'dan getirenler var; ikinci el ve hiç kullanılmamış eşya. Biz de onlardan alıyoruz. İkinci el pazarlarından topluyoruz. Çevremizdeki insanlar da destek oluyor. Kullanmadıkları eşyaları veriyor. Giysinin yanı sıra çeyizlik eşyadan tut da tencereye kadar uygun ne varsa alıyoruz..."
Sattıkları malları ve fiyatları sordum; anlattı:
"Bir çocuk montu mağazada 100 lira ise ikinci elde 15 lira. Mağazada 50 lira olan marka ürnder 15 liraya satılıyor. Pantolonlar da 10 lira. Mağazada 50, 60 liradan aşağı almak mümkün değil.
Çeyizlik eşyalar da ikinci el pazarlarında var. Mesela dantel masa ya da yatak örtüleri; 30, 40 liradan alıyoruz; 50, 60 liraya satıyoruz. Kullanılmış ayakkabı 5 ya da 10 lira. Botlar 20 lira.
Özellikle bahar temizliklerinde kadınlar dolapları boşaltırken kapının önüne torbalarla koyuyor ya! İşte onları kağıt toplayanlar alıp ikinci el pazarında ucuza satıyor, biz de onlardan alıyoruz. Hakiki kürk bile geliyor; ortalama fiyatı 250 lira. Deri montlar durumuna göre 50 ile 100 lira arasında alıcı buluyor..."
İHTİYACI OLAN ALIYOR
Peki kimler alıyordu? Dedi ki:
"Kimisi başkasının malını giymem deyip almıyor, kimisi de 2. el demeden alıyor. Müşterilerimiz arasında Türklerin yanı sıra Suriyeliler de var. Onlar hep satıcı hem de alıcı. Hurda pazarında en çok 2. el giysi, mutfak eşyası ve deterjan satanlar Suriyeliler.
İkinci el giysi aldığımda mutlaka yıkıyor, söküğü varsa onarıyorum. Müşteriye temiz mal sunuyorum. Bazen marka ürünler denk düşüyor. Sürekli müşterilerimi arayıp haber veriyorum. Gençler marka ürünleri alıyor, ya kendileri kullanıyor ya da internette karını koyup satıyor."
2. EL EŞYA PAZARI AÇILSIN!
Zorluklarını sordum; anlattı:
"En çok satış noktalarında zorlanıyoruz. Zabıta ya da güvenlik semt pazarlarında tezgah açtırmıyor. Yer parası 100 lira. Eşyaları taşımak için taksi parası da verince bize çok az bir şey kalıyor. Hurda pazarında ise herkesin yeri var. Gelmeyen olursa onun yerine açtığında para ödenmiyor. Benim yeriM arkada; 5 ya da 10 lira veriyorum."
Ve bir talebi var:
"En büyük zorluk pazarlarda yer bulamamak. İkinci el eşyaların pazara sokulmaması... Oysa biz çok küçük bir esnafız. Müşterimiz tamamen ayrı. Çoğumuz kadınız. Kimisi hastasına bakıyor, kimi çocuk okutuyor. Hepimizin derdi eve ekmek götürmek. Hayat pahalı. Ele avuç açmaktansa çalışıp yetiştirmeye bakıyoruz. Belediyelerin ikinci el giysi pazarı açmasını ya da pazarlarda yer ayırmasını istiyoruz."
Eğer ihtiyaç varsa; yani talep ve arz söz konusuysa neden olmasın ki!