İSKİT, SARMAT VE AVRUPA HUNLARINDA “ZIRH, MİĞFER VE KALKAN”
İskit savaşlarında saldırı ön plandaydı. Dolayısıyla hücum silahları oldukça gelişmişti. Ancak saldıran kişinin kendini daha da güvende hissetmesi ve rahat çarpışabilmesi için savunma araç ve gereçlerine de ihtiyaç vardı. Bu savunma araç ve gereçleri zırh, miğfer ve kalkandı.
Herodotos İskitlerin “savaş başlığı, kılıç kayışı, koltuk altlarını koruyan parçalar giydiğini bunların altın süslerle bezendiğini” söylemektedir. Yine Herodotos “İskitlerin koni biçiminde düz duran başlıklar giydiğini, ayaklarında bol pantolonlarla korunduğunu” söylemektedir. Arrianos, Büyük İskender’in doğu seferini anlattığı eserinde, o zamanda alışılmışın dışında savaş giysisi ve silahlarına sahip olan İskitlerin hem süvarilerinin hem de atlarının çok iyi korunduğunu söylemektedir.
Hafif silahlı İskit süvarileri deri zırh giyiyordu. M.Ö. 6.yy’da İskit ordusunda ağır zırhlı süvariler vardı ve bunların sayısı sonraki yüzyıllarda artmıştı. Çeşitli pullu zırhların yapımı etkileyiciydi. Bronz yada demir üst üste gelen küçük pullarla kaplanmış esnek deri korseler antik Orta Doğuda M.Ö.2.bin yılın ortalarından beri giyilmekteydi. Pek çok mızrak ve kılıç darbesine karşı bu korsenin dayanıklı olduğunu gören İskitler, kendileri bu korseyi “balık pulları” şeklinde düzenleyerek en yararlı korseyi icat ettiler. Pullu korse binlerce yıl kullanımda kalarak savaş sanatının gelişiminde bir kilometre taşı olarak yerini almıştır. İskitler aynı temel metodu diğer savunma zırhlarına da uyguladılar. Başlıkları, kalkanları, korseleri ve kumaş giysileri küçük metal plakalarla kapladılar. Uzun kollu bir zırh için binlerce metal pul gerekiyordu. Pullar ortalama 1.7 x 0.7 cm ölçülerindeydi. Bunlar yumuşak bir deri zemin üzerine ince deri sırımlarla ve ya hayvan sinirleriyle tutturulurdu, her bir pul bir öndeki pulun genişliğinin üçte birini yada yarısını kaplayacak şekilde düzenlenirdi. Pullar ayrı ayrı ekleniyordu ve pul sıraları bir öndeki sıranın üzerine geliyordu. Bütün bunlar korsenin esnekliğini artırmış ve rahat kullanılmasını sağlamıştı ve daha kolay onarılmasını mümkün kılmıştı. Ayrıca iç tarafında kullanılan deri, sürtünmeyi azaltıyordu ve teri emiyordu. İskit atlılarına koruma sağlayan bu korseler dizayn detaylarında çeşitlilik gösterir. Bazı hafif modeller sadece boyun çevresinde yada göğsün
üstünde, yada sadece ön tarafta metal pullar içeriyordu. Genellikle korseler bütünüyle pulla kaplanmış kısa kollu
gömleğe benziyordu. Süvari savaşlarında omuzun korunması pek çok durumda sırtın yukarısından göğüs tarafına doğru omuzların üzerinden öne uzanan bir çift yaba ile sağlanmıştır. Hareket kolaylığı ise farklı büyüklüklerde pullardan yapılan korselerle sağlanmıştır; dirsek ve omuzda küçük plakalar kullanılmıştır, böylece kolun hareketi engellenmiyordu. Sırt ve karın bölgesi ise daha az daha büyük plakalarla kaplanmıştır. Bunlardan başka İskitler beli koruyan demir şeritli savaş kemerleri takardı. Herodotos İskit silahlarının altın ve bakırla yapıldığını söylemektedir.
MÖ. 6.yy’da İskit savaşçıları kafatasına sıkıca yapışan ve gözlere uygun olan yüz kısmı vasıtasıyla yüzü ve kafanın arkasını iyi koruyan başlıklar giyerdi. Sivri uçlu deri başlıklar da yaygındı. Bunlar üst üste binen metal pullarla kaplıydı ve genellikle yüz ve boyun koruyucu parçalar eklenmişti. Bu parçalar kılıç darbelerine karşı inanılmaz koruma sağlıyordu. İskit kalkanları oval yada yuvarlaktı. Sıradan savaşçılar dokuma hafif kalkanlar, ağır süvariler ise yüzü demirle kaplanmış daha büyük ve ağır kalkanlar kullanmıştır. Kalkanlar muhtemelen sırtta taşınıyordu. Böylelikle savaşçılar kollarını rahatlıkla kullanabiliyordu. Arrianos “İskitlerin demektedir. Herodotos hem kendileri
hem de atları zırhlıdır”
İskit atlarının iki parçalı zırhla korunduğunu söylemektedir; “atların göğüs ceberleri bakırdandır, gem, kantarma ∗ şakakları koruyan plaklar altın yaldızlıdır.” At korumalıklarının birkaç biçimi vardı. Korsedeki metal levhalar ve pendantif süsler atın başını ve yüzünü korumaya yardımcı olurdu. Nadiren metal pullar yapıştırılmış deri at korumalığı ve kalın bir keçe önlük kullanılmıştı. Düşman oku delmeden buna saplanır kalırdı.
Pek çok İskit silahı ve zırhı yerli demirciler tarafından yerel yada ithal edilen yüksek miktarda demir ve bronzu kullanarak ve onlara büyük bir ustalık katılarak yapılmıştır. İskitlerin silah yapımındaki başarısı komşu bölgelerdeki silah yapımının gelişmesinde oldukça etkili olmuştur. Karadeniz kıyısındaki kolonilerdeki Grekler İskit silahlarını büyük oranda kendilerine adopte ettiler. İskit yapımı silahlar İskitya’nın kuzeyinde, batısında ve doğusunda binlerce kilometrelik bir alanda bulunmuştur.
GREK VE LATİN KAYNAKLARINA GÖRE İSKİT, SARMAT VE AVRUPA HUNLARINDA ASKERİ KÜLTÜR (M.Ö.V.YY –M.S.VI. YY ), YÜKSEK LİSANS TEZİ, RUKİYE ÖZTÜRK, S. 45 – 47