Gösteri yüzücüleri, Wakulla Kaynakları’nın (ABD, Florida) kristal berraklığındaki sularında ruj sürüyor. Bölge, sualtı çekimleri için popüler bir nokta.
Bir arşiv, kadınların yaşamları hakkında hangi öyküleri anlatabilir? National Geographic, 1800’lerin sonlarından bu yana dünyanın dört bir yanında çekilmiş on milyonlarca fotoğraftan oluşan bir arşivi masaya yatırıyor.
Arşivler sahip oldukları görsellerle, o görsellerin çekildikleri dönemler hakkında paha biçilmez kayıtlar oluşturuyor. Gerek bu sayfalarda gerekse National Geographic tarafından yayına hazırlanan Women: The National Geographic Image Collection adlı kitapta yer alan fotoğraflar için erken dönemlerde oluşturulmuş dosyalara göz atarken, kadınların bir zamanlar ne kadar dar tanımlar içine sıkıştırılmış olduğu gerçeği karşısında sarsıldık. Genellikle göze hoş gelen, kimi kez de komik, üzücü, hatta şoke edici görüntülerden oluşuyor bu fotoğraflar –ama sonuçta, çekildikleri zamanların önyargı ve uygulamalarını yansıtıyorlar.
Arşivde, National Geographic’in 1888 yılındaki kuruluşundan bu yana birikmiş 60 milyonu aşkın görsel yer alıyor: yayımlanmış ve yayımlanmamış fotoğraflar, slaytlar, negatifler, cam levhalar ve dahası.
İki balıkçılık tutkunu, Yellowstone (ABD) balıklarından oluşan avlarını 1940 dolaylarında ulusal parkta gururla sergiliyor. [Fotoğraf: Edwin L. Wisherd]
20. yüzyılın başlarında derginin –dönemin, fotoğrafçılığın ulaşabildiği teknik sınırları ve fazlasıyla Batı sömürgeciliği kokan bakış açısı tarafından biçimlendirilmiş– görselleri, kadınları genellikle yerel kostümleri içinde ya da üst bedenleri çıplak şekilde poz veren egzotik güzellikler olarak resmediyor. Ve bu yaklaşım da, söz konusu günlerde objektifin ardında kimlerin bulunduğunu ortaya koyuyor: çoğunlukla beyaz erkekler. Fotoğraf makinesi teknolojisi geliştikçe kadınlara dair görüntülerimiz daha aktif hâle gelse de, geleneksel arketiplere ağır bir şekilde odaklanmaya devam ediliyor: eşler, kız kardeşler, anneler… Kadınların daha farklı rollerde karşımıza çıkması, II. Dünya Savaşı dönemine denk geliyor. Artık sanayi sektöründe, hastanelerde ve askeriyede çalışarak savaş çabalarına destek olan kadınlar var karşımızda. Savaş sonrası dönemde ise, dergi yeniden domestik görüşlere geri dönüyor; 1970’lere ve yaşamı daha yalın bir bakış açısıyla yakalayan fotoğrafçılığın yükselişine dek, birkaç on yıl boyunca kameralar gülümseyen kadınları resmediyor.
Arşiv aynı zamanda fotoğrafların ardındaki kadınların tarihini de belgeliyor: derginin, erken dönemde sayıları oldukça az olan fotoğrafçıları ve fotoğraf editörleri. Yazar ve fotoğrafçı Eliza Scidmore, künyede fotoğrafçı olarak ilk kez 1907 yılının nisan ayında yer alıyor. 1914 yılında renkli fotoğrafları dergi sayfalarına taşınan Scidmore’un, National Geographic’te yer alan ilk kadın olduğu düşünülüyor. İlk kadrolu fotoğrafçı Kathleen Revis, 1953’te işe alınıyor; onu 21 yıl sonra Bianca Lavies ve 24 yıl sonra da Jodi Cobb izliyor. Ve o tarihlerden itibaren dergide kadın fotoğrafçı sayısı giderek artıyor.
National Geographic’in ilk kadın fotoğrafçısı olduğu düşünülen Eliza Scidmore, dergide renkli görsel kullanılması konusunda ısrarlı davranmış. Burada, genç Japon kızlarını kiraz çiçeği dallarıyla çerçevelemiş. [Fotoğraf: Eliza Scidmore]
O genç fotoğrafçılardan biri de bendim. 1988’de National Geographic için freelance fotoğrafçılık yapmaya başladım. 2000 yılında 40’tan fazla katılımcının görsellerinin yer aldığı Women Photographers at National Geographic kitabını yayımladığımızda hissettiğim heyecanı çok iyi hatırlıyorum. Bundan dört yıl sonra, kıdemli fotoğraf editörü olarak ekibe katıldım. 2013’te derginin ilk kadın fotoğraf yönetmeni oldum. Karşı sayfadaki pankartta da yazdığı gibi: Çok yol kat ettik, bebeğim!
Bugün, National Geographic görsel koleksiyonunun 100. yılını kutlarken, gerçek kadınların, daha önce olmadığı kadar fazla sayıda kadın fotoğrafçı tarafından çekilmiş gerçek öykülerini anlatıyoruz. Kadın fotoğrafçıların dünyayı erkeklerden farklı şekilde görüyor olabileceği ve keşfetmek ve vurgulamak için farklı konuları tercih edebileceği fikrini, diğer bir deyişle “kadın bakışı”nı destekliyoruz. Kadın fotoğrafçıların bakış açısı ve görselleri sayesinde, size dünyanın yalnızca bir bölümünü değil, tamamını sunabiliyoruz.
Erika Larsen
2014, Montana (ABD)
Diana Markosian
2014, Meksika
L. Gauthier
1919, Markiz Adaları
Ciril Jazbec
2016, Kenya
Erika Larsen
2016, Alaska (ABD)
Robin Hammond
2016, İngiltere
Zackary Canepari
2018, Michigan (ABD)
William Albert Allard
1994, Sicilya
Thomas J. Abercrombie
1968, Afganistan
Robert B. Goodman
1960, İngiltere
Bilinmiyor
1910-Öncesi, Mısır
B. Anthony Stewart
1942-Öncesi, Kaliforniya (ABD)
David Arnold
Smith College’ın (ABD) 1921 yılı mezunları, mezuniyet şenliklerinde kadınların geçen yarım yüzyılda kat ettikleri mesafeyi vurgulayan pankartlarla yürüyor. [1971, Massachusetts]
Howell Walker
Thomasville’de (ABD, Georgia) her yıl düzenlenen gül gösterisinde, festival kraliçesi ve yardımcıları bölgeye has kırmızı güllerden oluşan buketleri tutuyor.
Rudolf Lehnert ve Ernst Landrock
Altınlarla bezeli bu genç kız Cezayir’in Ouled Naïl kabilesine mensup.1922’de atılan başlık, genç kızların Akdeniz’in liman kentlerinde dans ederek çeyizleri için altın topladıklarını yazıyor.
Radcliffe "Ruddy" Roye
Afrekete’nin (bir kampüs savunma grubu) eşbaşkanı olan sanatçı, aktivist ve öğrenci Janae’ Sumter, Spleman College’ın (ABD, Atlanta) LGBTQ öğrencilere daha fazla destek vermesini sağladı.
Lynsey Addario
Kadınlar, Bamyan (Afganistan) yakınlarındaki, özgürce sosyalleşebildikleri Kadınlar Bahçesi’nde bazlama, et ve meyveden oluşan yemeği paylaşıyor.
Jodi Cobb
Hindistan’da işçilerden oluşan bir aile kredi borçlarını ödemek için tuğla taşıyıp istifliyor; faizlerle giderek şişen bu kredilerin ödenip tamamlanması kimi kez kuşaklar alıyor.
Nora Lorek
Irene Sonia, milaya (yatak çarşafı) önünde poz veriyor. Bu çarşaf, Güney Sudan’dan Uganda’ya kaçarlarken annesinin yanında getirmeyi başardığı az sayıda eşyadan biri.
Amy Toensing
Fuatapu Halangahu, Tonga Savunma Hizmetleri’nin diğer üyeleriyle birlikte çalışıyor. Polinezya’daki ada krallığı 1979 yılında askeri kuvvetlerine kadınları da kabul etmeye başladı.