İdrardan Kan Gelmesi (Hematüri) Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi
İdrarda kan görülmesi, tıbbi olarak hematüri olarak adlandırılır ve farklı rahatsızlıklara ve hastalıklara bağlı olabilir. Bunlar kanser, böbrek hastalığı, nadir kan bozuklukları ve enfeksiyonlardır.
İdrarda tespit edilen kan, böbrekler, üreter, mesane veya idrar yollarından gelebilir.
İdrarda Kan (Hematüri) Nedir?
Hematüri veya idrardaki kan, brüt (görünür) veya mikroskobik (kan hücreleri yalnızca mikroskopla görülebilir) olabilir.
Brüt hematüri, görünüm olarak açık pembeden pıhtılarla koyu kırmızıya kadar değişebilir. İdrardaki kan miktarı farklı olsa da, soruna neden olabilecek durum türleri aynıdır ve aynı türde tetkik veya değerlendirme gerektirir.
Hematüri Türleri Nelerdir?
Brüt hematüri
İdrarınız pembe veya kırmızı veya kan lekeleri içeriyorsa buna brüt hematüri denir.
Mikroskobik hematüri
Bu hematüri tipinde, idrardaki kan miktarı çok az olduğundan, kan çıplak gözle görülemez, sadece mikroskop altında görülebilir.
Hematüri Nedenleri – İdrardan Kan Gelmesinin Sebepleri
Böbrek taşları
Mesane veya böbreklerdeki taşların varlığı idrardan kan gelmesinin sebeplerinden biridir. İdrardaki mineraller kristalleştiğinde böbrek veya mesane taşları oluşur.
Büyük taşlar böbreklerde ve mesanede tıkanıklığa neden olabilir, bu da hematüri ile sonuçlanır ve ciddi ağrıya neden olur.
Böbrek hastalıkları
Hematürinin bir diğer daha az yaygın nedeni, iltihaplı böbrek veya böbrek hastalığıdır. Bu kendi başına veya diyabet gibi başka bir hastalığın parçası olarak ortaya çıkabilir.
Böbrek veya mesane enfeksiyonları
Böbrekler veya mesane enfeksiyonu, bakteriler idrar yoluna gittiğinde, idrarın vücuttan, mesaneden dışarı çıkmasını sağlayan bir tüp oluşur. Bakteriler mesaneye ve böbreklere de gidebilir. Bu sık idrara çıkma ve idrarla birlikte kan gelmesine neden olur.
Büyümüş prostat veya prostat kanseri
Orta yaşlı ya da daha yaşlı erkeklerde prostat genişlemesi olabilir. Prostat bezi mesanenin hemen altında ve üretraya yakındır.
Böylece, bez daha büyük hale geldiğinde, idrar yolunu sıkıştırır ve bu da idrara çıkma sorunlarına neden olur ve mesanenin tamamen boşalmasını önleyebilir. Bu idrarda kanla ve idrar yolu enfeksiyonu ile sonuçlanabilir.
İlaçlar
İdrarda kan oluşturan bazı ilaçlar penisilin, aspirin, heparin, varfarin ve siklofosfamiddir.
Kanser
Mesane kanseri, prostat kanseri ve böbrek kanseri de idrarda kana neden olur.
Diğer daha az yaygın nedenler arasında mesane, böbrek veya prostatta bir tümör, orak hücreli anemi ve kistik böbrek hastalığı, bir kaza sonucu oluşan böbrek hasarı ve kuvvetli bir egzersiz ve kalıtsal hastalıklar yer alır.
Kanama bozuklukları
Kanın vücutta pıhtılaşmasıyla ilgili sorunlara neden olabilecek bazı durumlar vardır. Bunun bir örneği hemofilidir. Bu, idrardaki kanın nadir fakat önemli bir nedenidir.
Ayrıca idrarda kana yol açabilecek daha nadir durumlar da vardır. Bunlara orak hücre hastalığı, idrar yolu yaralanmaları ve polikistik böbrek hastalığı dahildir.
Not: Bazı insanlar idrarlarının kırmızıya döndüğünü fark eder ancak aslında idrarlarında kan yoktur. Pancar yedikten sonra ve ayrıca bazı ilaçları aldıktan sonra idrar kırmızıya dönebilir.
İdrar yolu enfeksiyonu
İdrar yolu enfeksiyonu, özellikle kadınlarda idrardaki kanın en yaygın nedenidir. Bir idrar enfeksiyonu, mesanenin iltihaplanmasına (sistit) neden olur.
En sık görülen semptomlar idrar yaparken ağrı ve normalden daha sık idrara çıkmadır. Ayrıca alt karında ağrı ve yüksek ateş olabilir. İdrar yolu enfeksiyonu kanı, mesanede meydana gelen bu iltihaplanmanın bir sonucu olarak idrarda oluşabilir.
İdrar yolu enfeksiyonları genellikle kısa süreli antibiyotiklerle çok etkili bir şekilde tedavi edilir.
Üretrit
Bu, idrarı vücuttan boşaltan tüpün (üretranız) iltihaplanmasıdır. Üretrit genellikle cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondan kaynaklanır, antibiyotiklerle kolayca tedavi edilir.
Hematüri Belirtileri Nelerdir?
– En belirgin semptom, idrarda kan bulunması ve idrar renginin normal sarımsı renk olmamasıdır. İdrarın rengi kırmızı, pembe veya kahverengimsi-kırmızı olabilir.
– Böbrek enfeksiyonu varsa, semptomlar alt sırtta ateş, titreme ve ağrıdır.
– Bir böbrek hastalığı nedeniyle oluşan hematüri durumunda, ilişkili semptomlar zayıflık, vücut şişmesi ve yüksek tansiyondur.
– Böbrek taşlarına bağlı hematüri durumunda, ana semptom karın ağrısıdır.
İdrardan Kan Gelmesi için Risk Faktörleri
Çocuklar ve gençler de dahil olmak üzere hemen hemen herkes idrarda kırmızı kan hücrelerine sahip olabilir. Bunu daha olası kılan faktörler şunlardır:
Yaş
Elli yaşından büyük birçok erkek, prostat bezi büyümesi nedeniyle ara sıra hematüriye sahiptir.
Yeni bir enfeksiyon
Viral enfeksiyon veya bakteriyel bir enfeksiyondan sonra böbrek iltihabı (enfeksiyöz glomerülonefrit), çocuklarda görünür idrar kanının önde gelen nedenlerinden biridir.
Aile öyküsü
Ailede böbrek hastalığı veya böbrek taşı öyküsü varsa, idrar kanamasına yatkınlık artar.
Bazı ilaçlar
Aspirin, nonsteroid anti-inflamatuar ağrı kesiciler ve penisilin gibi antibiyotiklerin idrar kanaması riskini artırdığı bilinmektedir.
Yorucu egzersiz
Uzun mesafe koşucuları özellikle egzersize bağlı idrar kanamasına eğilimlidir. Aslında, duruma bazen koşucu hematürisi denir. Yoğun bir şekilde çalışan herkes semptom geliştirebilir.
İdrarda Kan Nasıl Teşhis Edilir?
Aşağıdaki testler ve muayene, idrarda kan görülmesinin nedenini bulmada önemli bir rol oynar:
– Tıbbi geçmişin belirlenmesine yardımcı olan fizik muayene.
– İdrar testleri. Kanama idrar testi (idrar tahlili) ile tespit edilmiş olsa bile, idrarın hala kırmızı kan hücreleri içerip içermediğini görmek için başka bir test yaptırmak muhtemeldir. Bir idrar tahlili ayrıca idrar yolu enfeksiyonu veya böbrek taşlarına neden olan minerallerin varlığını da belirleyebilir.
– Görüntüleme testleri. Çoğu zaman, hematürinin nedenini bulmak için bir görüntüleme testi gerekir.
– Sistoskopi. Doktor, mesane ve üretrayı hastalık belirtileri açısından incelemek için küçük bir kamerayla donatılmış dar bir tüpü mesaye geçirir.
Bazen idrar kanamasının nedeni bulunamayabilir. Bu durumda doktor, özellikle sigara içme, çevresel toksinlere maruz kalma veya radyasyon tedavisi geçmişi gibi mesane kanseri için risk faktörleri varsa, düzenli takip testleri önerebilir.
Ne Zaman Doktora Gitmek Gerekir?
İdrarınızda kan tespit ettiğinizde derhal tıbbi yardım alın. Ayrıca, sık idrara çıkıyorsanız, idrara çıkmanız ağrılı oluyorsa veya karın ağrınız varsa, bu bir hematüri göstergesidir.
Hematüri Komplikasyonları Nelerdir?
Semptomları görmezden gelirseniz, artık tedavi edilemez. Eğer zamanında tedavi edilmezse, sonuçta böbrek yetmezliğine yol açabilir. Uygun bir tedavi, semptomların azalmasına yardımcı olacaktır.
Hematüri Tedavisi Nasıl Yapılır?
Hematüri, neden olan duruma veya hastalığa bağlı olarak, enfeksiyondan korunmak için antibiyotik almayı gerektirir.
Altta yatan bir neden bulunmazsa, her üç ila altı ayda bir idrar testi yaptırmanız ve kan basıncınızı izlemeniz önerilir.
Bununla birlikte, hematüri diğer nedenleri için, şu tedavileri içerir:
Böbrek taşları
Böbrek taşlarınız daha küçükse, bol su içerek idrar yolundan temizlenebilir. Daha büyük taşlar taş kırma ameliyatı gerektirir.
Böbrek veya mesane kanseri
Kanserin türüne ve ne kadar yayıldığına bağlı olarak tedavi yapılır.
Diüretik ilaçlar vücuttan atılan idrar miktarını artırmaya yardımcı olur, yüksek kan basıncını kontrol etmek için ilaçlar ve herhangi bir enfeksiyonu tedavi etmek için antibiyotikler tedavinin bir parçasıdır.
Çocuklarda İdrarda Kan
İdrar yolu enfeksiyonu, taş, yaralanma ve polikistik böbrek hastalığı gibi bazı kalıtsal hastalıklar çocuklarda hematüriye neden olabilir. Genel olarak, hematüri çocuklarda fazla komplikasyona neden olmaz. Tedavi gerektirmeden kendi kendine düzelebilir.
Bununla birlikte, ebeveynler çocuğu yine de doktora götürmelidir. Çoğu durumda, doktor çocukta hematürinin altta yatan nedenini teşhis etmek için fizik muayene ve idrar tahlili yapacaktır.
İdrarda kan ve protein bulunması böbreklerle ilgili bir sorunu gösterebilir. Bu durumda, çocuğu böbrek rahatsızlıklarının tedavisiyle ilgilenen bir nefroloğa götürmek en iyisidir.
Hematüri Nasıl Önlenir?
– Enfeksiyonları ve böbrek taşlarını önlemek için gün içerisinde bol su için.
– Cinsel ilişkiden sonra, enfeksiyonları önlemek için derhal idrar yapın.
– Böbrek ve mesane taşlarını önlemek için yüksek sodyumlu gıdalardan kaçının.
– Mesane kanserini önlemek için sigara içmeyin ve kimyasallara maruz kalmayın.