Güvensiz bağlanma, bir çocuğun ebeveynine veya bakıcısına karşı güvensiz, endişeli veya kaçınan bir bağlanma modeli geliştirdiği durumlarda ortaya çıkan bir kavramdır. Bu bağlanma modeli, çocukların ilerleyen yaşlarında psikolojik ve duygusal sorunlara yol açabilen bir durumdur.
Güvensiz bağlanma, çocuğun temel ihtiyaçlarının yanıtlanmaması veya ayrılıkların sık yaşanması gibi nedenlerle oluşabilir. Güvensiz bağlanma modelleri üç gruba ayrılır:
- Kaygılı (endişeli) bağlanma: Bu tür bağlanma modellerinde çocuklar, ebeveynlerinin ayrılığını ya da kendilerine verilen tepkileri endişe ile karşılarlar. Ebeveynlerine yoğun şekilde bağımlı hale gelirler ve onlardan ayrıldıklarında aşırı üzülürler. Ebeveynleri geri döndüğünde ise, kendilerini rahatlamış hissetmezler.
- Kaçınan bağlanma: Bu tür bağlanma modellerinde çocuklar, ebeveynlerine karşı duyarsız, mesafeli ve bağımsız bir tutum sergilerler. Ebeveynlerinden ayrıldıklarında veya geri döndüklerinde bir tepki göstermezler. Çocuklar, temel ihtiyaçlarının yanıtlanmaması veya ebeveynlerinin ayrılığı nedeniyle, ilişkilerde güven duygusunu kaybederler.
- Korkulu-kaçınan (çekingen, kararsız) bağlanma: Bu tür bağlanma modellerinde çocuklar, hem ebeveynlerinden ayrı kalmaktan korkarlar hem de ebeveynlerine yakın olmaktan korkarlar. Ebeveynleri ile aralarında sürekli bir çatışma yaşarlar ve kararsız bir tutum sergilerler.
Güvensiz bağlanma, çocukların duygusal ve sosyal gelişimleri üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Bu nedenle, ebeveynlerin çocuklarına güvenli bir bağlanma ortamı sağlamaları önemlidir.