İşsizlik azaldı, tam okuryazarlık sağladı
Washington gerçekçi olmalı ve Venezüella’nın neden Chavez’i seçtiğini anlamalı.
9 Ekim 2012
Gene yaptı. Hugo Chavez Frias, Atlantikçi sağ kanadın nefret etmeye bayıldığı bu devlet başkanı, BM ve AB’den Amerikan Devletler Örgütü’ne kadar herkesin izlediği kesinlikle şeffaf koşullar altında, net bir zaferle yeniden başkan seçilerek 13 yıl içindeki 14. seçimini kazandı.
Burada iki seçim söz konusuydu. Seçimlerden biri neoliberal sağ kanattan sözüm ona “demokrat” Henrique Capriles Radonski (Venezüella-Washington konsensüsü safındaki komprador sınıfı temsil eden bir avukat) ile Chavez arasında; diğeri ise ilerici Güney Amerika entegrasyonu ile Büyük Birader’in itaatkâr bir uydu devlet özlemi arasındaydı.
Chavez her şeyden önce, Bolivarcı projenin rakamlarla sabit olan başarıları sayesinde kazandı. Çavizmo yılları, sosyal projeler ve doğru düzgün bir asgari ücret üzerinden, refahı kamu hizmetleri ve dışlananlar yararına yeniden dağıtarak, esasen Venezüella ulusuna bağımsızlığını geri kazandırdı. Buna, Chavez’in dediği gibi “21. yy sosyalizmi” denilebilir. Veya Latin Amerikalı deyişle, bu, açık bir şekilde daha eşitlikçi bir topluma doğru bir ilerlemedir.
Chavez, seçim kampanyasında Guacaipuro’yu (İspanyol sömürgeciliğine karşı savaşan Teque ve Caracas kabilelerine komuta eden bir yerli lideri) Venezüellalı bir direniş sembolü olarak öne çıkarmakla puan kazandı. “Hepimiz Guacaipuro’yuz” sloganı, ülkenin “aborjin, yerli ve siyah direnişi” köklerini ezilenlerin mücadelesinin motor gücü olarak vurgulayan ve ses getiren bir çağrı oldu.
Petrol elitleri gitti, sıfır cehalet geldi
Gerçekler çıplak. Venezüella, bugün artık gezegendeki en büyük petrol rezervleri olarak kabul edilen rezervlerin sahibi. Suudi Arabistan’ınkinden bile daha büyük. Ancak yakın zamana kadar bunlar, bir avuç kibirli ve açgözlü elitin elinde tuttuğu bir enerji Kutsal Kâsesi’nden başka bir şey değildi. Geniş kitleler ise doğru düzgün eğitim, barınma veya ücret olanağından bile yoksundu.
Çavizmo’nun esas başarısı, derin eşitsizliklerin olduğu bir toplumun aşamalı olarak nasıl daha eşitlikçi hale getirildiğinin öyküsüdür. Çavizmo, devlet bütçesinin en az yüzde 43’ünü bir dizi sosyal politikaya ayırmaktadır.
İşsizlik yüzde 20’den yüzde 7’nin altına inmiştir. Devlet üniversitelerinin en az yüzde 22’si, geçtiğimiz 10 yıl içinde açılmıştır. Öğretmenlerin sayısı 65 binden 350 bine çıkmıştır. Okuryazar olmayanların oranı sıfıra inmiştir. Devam etmekte olan bir tarım reformu mevcuttur, ki bu, birçok Güney Amerika ülkesinde halen hayaldir.
Egemen sınıf açık ki bundan memnun değil; Brezilya’da, Arjantin’de ya da Bolivya’da da memnun olmamıştı (Paraguay’da, seçilmiş, meşru bir demokratik hükümeti devirmek için “anayasal darbe” tertipledi). Venezüella’da da on yıl önce sadece üç gün süren (ana akım medyanın desteği sayesinde) bir darbe tezgâhlamayı becermişti. Kitleler “No Pasaran” dediler; Geçit Yok!
Bu arada yenilen Başkan adayı Henrique Capriles Radonski, “demokrat olarak yeniden doğmuş” gibi bir şey; kendisi Nisan 2012 darbesine doğrudan katılmıştı ve hatta bu yüzden bir süre cezaevinde bile yattı.
Venezüella tüm Latin Amerika’daki en iyi Gini katsayısına sahip. Yani eşitsizliğin en az olduğu ülke. Ocak 2012 raporunda, Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu (İspanyolca kısaltması Cepal ile bilinir), Venezüella ve Ekvador’un 1996 ile 2010 arasında Amerika kıtalarında yoksulluğu azaltma konusunda şampiyon olduğunu belirtiyor.
Bu arada, Gallup’un son araştırması da Venezüella’nın dünyanın en mutlu 5. ülkesi olduğunu ortaya koydu.
ABD, Batı Avrupa ve Güney Amerika’daki ana akım medyanın Venezüellalıların Miami’ye sürgüne gittiğine ve orada martinilerini yudumladığına dair hikâyeler uydurup durması boşa değil. Gerçek şu ki Avrupa’da hiçbir geleceği olmayan genç İspanyollar iş bulmaya Venezüella’ya geliyorlar.