Depresyon (Majör Depresif Bozukluk) hislerinizi, düşüncelerinizi, hareketlerinizi ve davranışlarınızı olumsuz yönde etkileyen, tedavi edilebilir bir hastalıktır. Depresyon, daha önce zevk aldığınız aktivitelerden zevk alamamaya, hüzünlü hissetmeye ve çevreye karşı ilgi kaybına neden olur. Çeşitli duygusal ve fiziksel sorunlara yol açar. Kişinin çalışma, okul ve sosyal hayatını olumsuz etkiler.
Hafif ve şiddetli depresyonun belirtileri şunlardır:
- Sürekli üzgün hissetmek ve moralin bozuk olması
- Daha önce zevk alınan aktivitelerden zevk alınamaması
- İştahta değişiklikler. (Kilo kaybı veya kilo alımı)
- Sürekli uyuma isteği ve uyku sorunları yaşamak
- Enerji kaybı ve yorgunluk hissi
- Amaçsız fiziksel hareketlerde artış(el ile yapılan amaçsız hareketler vs.) yavaş konuşma hızı(genellikle başka kişiler tarafından gözlemlenebilir)
- Değersiz veya suçlu hissetmek
- Düşünmede, odaklanmada ve karar vermekte zorluk
- Ölüm hakkında veya intihar hakkında düşünmek
Kişiye depresyon tanısı konabilmesi için, belirtilerin en az iki hafta sürmesi gerekmektedir.
Ayrıca bazı tıbbi durumlar(tiroid problemleri, beyin tümörü veya vitamin eksikliği), depresyon semptomlarına benzer etkiler bırakabilir. Bu sebeple, önce tıbbi bir hastalık olup olmadığı araştırılmalıdır.
Depresyon erişkinler arasında bir yıl içerisinde %6,7’lik bir topluluğu etkilemektedir. Toplumun %16’sı yaşamları boyunca en az bir kere depresyon yaşayacak. Depresyon en çok 20’li yaşların ortalarında görülür.
Kadınların depresyon yaşama ihtimali erkeklerden daha fazladır. Bazı araştırmalar kadınların üçte birinin yaşamları boyunca en az bir kez büyük bir depresyon yaşayacağını gösteriyor.
Depresyon, Üzüntü ve Sevilen Bir Kişinin Kaybı Nedeniyle Oluşan Üzüntüden Farklıdır
Sevilen bir kişinin ölümü, işten çıkarılmak veya uzun bir ilişkinin sona ermesi bir insanın katlanabilmesi için zor deneyimlerdir. Bu gibi durumlarda üzüntü ve keder hissinin gelişmesi normaldir. Bu kişiler kendilerini sık sık depresyonda olarak tanımlayabilirler.
Ancak üzgün olmak, depresyonda olmakla aynı şeyler değildir. Bir şey için yas tutmak, her kişiye özeldir. Ve bu depresyon ile benzer özellikler taşır. Ama aynı şey değillerdir.
- Keder, örneğin ölenlerin olumlu bazı hatıraları hatırlandığında gelen üzüntü dalgaları şeklinde olur. Depresyonda ise çevreye ilgi azalır ve üzüntü sebepsizdir.
- Keder duyulduğunda kişi özgüvenini kaybetmez. Fakat depresyonda özgüven kaybı yaşanır.
- Bazı insanlar için sevilen birinin ölümü depresyona sebep olabilir. İşini kaybetmek, fiziksel saldırıya maruz kalmak veya bir felaket yaşamak depresyon sebebi olabilir. Keder ve depresyon bir arada olduğunda, keder daha şiddetli olarak öne çıkar. Depresyon olmadığında keder daha uzun sürer.
Risk faktörleri
Depresyon herkesi etkileyebilir. Fakat bazı kişilerde görülme ihtimali fazla olabilir.
- Biyokimya: Beyindeki bazı kimyasalların farklılığı, depresyon belirtilerine katkıda bulunabilir.
- Genetik: Örneğin tek yumurta ikizinde depresyon mevcutsa, diğerinde de depresyon görülme ihtimali %70’dir.
- Kişilik: Benlik saygısı düşük, stresten kolayca etkilenen veya genel olarak karamsar olan kişilerde depresyon görülme ihtimali daha fazladır.
- Çevresel faktörler: Sürekli şiddet, ihmal, istismara maruz kalan kişiler depresyona karşı daha savunmasızdır.
Depresyon Tedavisi
Depresyon en yaygın görülen akıl hastalıkları arasındadır. Depresyonlu kişilerin %80-%90’ı tedaviye iyi cevap veriyor. Ve neredeyse tüm hastalarda semptomların görülmesi azalmıştır.
Bir tanı veya tedaviden önce, bir sağlık uzmanı tarafından fiziki muayene de dahil olmak üzere teşhis değerlendirmesi yapılmalıdır. Bazı durumlarda, depresyonun tiroid gibi bir tıbbi durumdan kaynaklanabileceğinden bahsetmiştik. Bundan emin olabilmek için kan testi yapılabilir.
Değerlendirme yapmak, bir tanı koymak ve eylem planlamak için tıbbi ve aile öyküsünü, kültürel ve çevresel faktörleri tespit etmek gerekir.
Beynin kimyası, depresyonun gelişmesine neden olabilir. Bu sebeple gerekli görüldüğü yerlerde ilaç tedavisine başvurulabilinir. Beynin kimyasını düzenlemek için kullanılan bu ilaçlar sakinleştirici değillerdir. Alışkanlık oluşturmazlar.
Genellikle antidepresan ilaçların, depresyon yaşamamış insanlar üzerinde uyarıcı bir etkisi yoktur. Antidepresanlar, kullanımın ilk haftasında veya ikinci haftasında bir miktar iyileşme sağlayabilir. Tam fayda iki veya üç ay boyunca görülmeyebilir. Hasta birkaç hafta sonra iyileşme hissederse veya hiç iyileşmezse, psikiyatrı ilacın dozunu değiştirebilir veya başka bir antidepresan ekleyebilir veya ikame edebilir.
Psikiyatristler genellikle hastaların semptomlar düzeldikten sonra altı ya da daha fazla ay boyunca ilaç kullanmaya devam etmelerini önerir.
Psikoterapi: Psikoterapi veya “konuşma terapisi”, hafif depresyon tedavisinde bazen tek başına kullanılır; Orta ila şiddetli depresyon için, psikoterapi genellikle antidepresan ilaçlarla birlikte kullanılır. Bilişsel davranışçı terapinin (BDT) depresyon tedavisinde etkili olduğu bulunmuştur.
Elektrokonvülsif Terapi (ECT) , diğer tedavilere cevap vermeyen şiddetli majör depresyon veya bipolar bozukluğu olan hastalar için yaygın olarak kullanılan tıbbi bir tedavidir. Bu tedavide hasta, anestezi altındayken beynine kısa elektrik dalgaları gönderilir.
ECT, 1940’lardan beri kullanılmaktadır ve yıllarca süren araştırmalar büyük gelişmelere yol açmıştır. Genellikle bir psikiyatr, anestezi uzmanı ve bir hemşire ya da doktor asistanı dahil, eğitimli sağlık profesyonellerinden oluşan bir ekip tarafından yönetilir.