Yaşlanma genetik bir programla düzenlenen ve organizmayı çevresel faktörlerinde etkisiyle meydana gelen yapısal ve işlevsel değişmelerle ölüme getiren olaylar toplamıdır. Yaşlanma kronolojik ( doğum tarihine göre), biyolojik (anatomik ve fizyolojik değişikliklerle), ekonomik, sosyal (yaşlının hayattaki rolü), psikolojik yaşlanma alt tipleri olarak sınıflanabilir. Yaşlanma bilimi Gerontoloji olarak tanımlanırken, yaşlıların sağlık sorunlarının tanı ve tedavisi ile ilgilenen tıp dalı Geriatridir.
Bilim ilerledikçe, yaşlanma giderek daha fazla tedavi edilebilir hale gelecektir. Richard Faragher ve Stuart Calimport, yaşlanmanın neden bir hastalık olduğunu açıklıyor.
Eski Yunanlılar zamanından beri, doktorlar ve filozoflar yaşlanmanın bir hastalık mı yoksa doğal bir süreç mi olduğunu savundular. Hipokrat Korpus'un birçok yazarı, yaşlanmanın kaçınılmaz olarak kırılganlık, sakatlık ve ölüme yol açtığını, dolayısıyla yaşlanmayı ilerici ve tedavi edilemez bir hastalık olarak gördüğünü savundu. Ancak Romen Dr. Galen, hastalıkların anormal olmasına rağmen yaşlanmanın evrensel olduğunu, bu yüzden yaşlanmanın hastalıktan çok doğal bir süreç olduğunu savundu. Bu görüşler günümüze kadar devam etmiştir.
Galen ve Hipokrat'ın aksine, modern bilim insanları yaşlanmaya neden olan bazı biyolojik mekanizmaların nasıl çalıştığını anlamaya çalışırlar. Bunlardan biri olan hücresel yaşlanma, yukarıda bahsettiğimiz antik görüşler üzerinde önemli bir ışık tutuyor.
Hücreler senesense girdiğinde (yaşlandıkça), içinde bulundukları dokuyu parçalayan bir dizi inflamatuar faktör ve enzim salgılarlar. Bu, bağışıklık hücrelerinin yaşlanan hücrelere ulaşmasını ve onları öldürmesini sağlar. Ancak bu işlem başarısız olursa, yaşlanan ve yaşa bağlı hastalık olarak algıladığımız dejeneratif değişikliklerin çoğuna neden olan yaşlanmış hücreler, içinde bulundukları dokuları değiştirerek birikir.
İnsanda yaşlanma, birkaç sistemde bozulma ile birlikte görülür. Ciltte elastikiyet kaybı, kas gücü ve fizyolojik egzersiz performansının azalması, hafıza ve bilişsel performansın bozulması, erkeklerde erektil fonksiyonda azalma olur. Örneğin Alzheimer hastalığının başlıca nedeni yaşlanmadır.
Hücresel yaşlanma vücudun dokularında yaygındır ve yaşam boyunca gerçekleşir. Cildinizde yaşlanan hücreler kırışıklıklara yol açtığında, “doğal bir değişim” olarak kabul edilir. Ancak, yaşlanmış hücreler kalpte ve kan damarlarında biriktiğinde kan damarlarının kireçlenmesine neden olduğunda, buna “kalp damar hastalığı” diyoruz. Bu bir mantık ve kategorizasyon hatasıdır, patolojinin veya hastalığın kendine özgü doğası ya da karmaşıklığı nedeniyle meydana gelmez. Kaliteli ve uzun yaşam organizmanın bakım ve onarım mekanizmalarının doğru ve etkin çalışmalarını gerektirmektedir.
Haphazard Kodlama (Coding)
Uluslararası araştırmacılar Dünya Sağlık Örgütü'nün Uluslararası Hastalık Sınıflandırmasında (ICD) değişiklikler yapılmasını önerdi. ICD sınıflandırma sistemi 19. yüzyılda başlamıştır ve düzenli olarak güncellenmektedir. Tıbbi tanı ve prosedürleri sınıflandırmak ve raporlamak için kullanılan kodları sağlar ve dünyadaki hastalık ve ölüm nedenlerini anlamak için bir merkezdir.
Sınıflandırma sistemi; patolojilerin, hastalıkların tanımlanmasına ve gruplanmasına dayanır.
Araştırmacılar tarafından getirilen bu öneri, ICD'nin yaşlanma ile ilgili patolojilerin ve rahatsızlıkların tam bir listesine sahip olmasını amaçlamaktadır. Bu, yaşlanmaya bağlı tüm patolojilerin hastalık veya bozukluk sınıflandırmalarına dahil edildiği anlamına gelir fakat şu anda gerçekleşmiyor. Örneğin, yaşa bağlı kas kaybı (sarkopeni) için bir kod mevcuttur, fakat yaşa bağlı diğer organlardan yıpranmayı kapsayan kapsamlı bir kod yoktur.
Diyet ve egzersiz dahil olmak üzere mevcut tedaviler etkili bir şekilde uygulanabiliyor. Yaşlanmayı önlemek veya tersine çevirmek için eski ve yeni bazı ilaçlar mevcuttur. Ancak mevcut ICD kapsamında, bu sorunların ele alınması için fırsatlar kaçırılmış olabilir. Yaşlanmanın ana mekanizmalarını hedef almak için tasarlanan ilk ilaçların klinik denemelere girmesi endişe konularından biriydi. Bununla başa çıkabilmek için grup, tüm doku, organ ve bezlerini kapsayacak şekilde yaşlanma değişiklikleri için sınıflandırmalar önerdi.
Tümörler için kullanılanlara benzer tam bir evreleme sistemi de önerilmiştir. Amaç, yaşlanan hastalarda tüm patolojilerin mümkün olduğunca tanınmasını, kaydedilmesini ve tedavi edilmesini sağlamaktır.
ICD, bilimsel ve tıbbi anlayıştaki ilerlemeyi yansıtacak şekilde düzenli olarak güncellenip, genişletilmektedir ve bir sonraki baskının 1 Ocak 2022’de yayınlanması beklenmektedir. Araştırmacılar, yaşlanmanın önemi göz önüne alındığında, Dünya Sağlık Örgütü'nün önerileri kabul edeceğini ve yaşlanmanın sorunun ölçeğine uygun bir bütünlükle sınıflandırmaya başlayacağını umuyor.
Kaynak: Richard Faragher - University of Brighton & Stuart Calimport - Imperial College London