Kemik Nedir ve Ne İşe Yarar?
Kemikler vücudumuza destek sağlar ve şeklimizi oluşturmaya yardımcı olur. Çok hafif olmalarına rağmen kemikler tüm ağırlığımızı destekleyecek kadar güçlüdür.
Kemikler ayrıca vücudun organlarını korur. Kafatası beyni korur ve yüzün şeklini oluşturur. Beyin ve vücut arasındaki mesajların bir yolu olan omurilik, omurga veya omurga tarafından korunur. Kaburgalar kalbi ve ciğerleri koruyan bir kafes oluşturur ve pelvis mesanenin, bağırsakların bir kısmının ve kadınlarda üreme organlarının korunmasına yardımcı olur .
Kemikler , iskeleti sert ve güçlü kılan kalsiyum fosfat adı verilen bir mineral ile kolajen adı verilen bir protein çerçevesinden oluşur. Kemikler kalsiyumu depolar ve vücudun diğer kısımları tarafından ihtiyaç duyulduğunda bir kısmını kan dolaşımına bırakır. Özellikle D vitamini ve kalsiyum gibi yediğiniz bazı vitamin ve minerallerin miktarları kemiklerde ne kadar kalsiyum depolandığını doğrudan etkiler.
Kemikler iki tür kemik dokusundan oluşur:
- Kompakt kemik , kemiğin katı, sert dış kısmıdır. Fildişi gibi görünür ve son derece güçlüdür. Kan damarlarını ve sinirleri taşıyan delikler ve kanallar içinden geçer.
- Sünger gibi görünen süngerimsi (KAN-suh-lus) kemik , kompakt kemiğin içindedir. Trabekül (truh-BEH-kyoo-lee) adı verilen küçük kemik parçalarından oluşan ağ benzeri bir ağdan oluşur. Kemik iliğinin bulunduğu yer burasıdır.
Bu yumuşak kemikte, vücudun kan hücrelerinin çoğunun yapıldığı yerdir. Kemik iliği , vücudun kırmızı kan hücrelerini ve trombositlerini ve bazı beyaz kan hücrelerini üreten kök hücreleri içerir . Kırmızı kan hücreleri oksijeni vücudun dokularına taşır ve trombositler, bir kişinin kesilmesi veya yara olması durumunda kanın pıhtılaşmasına yardımcı olur. Beyaz kan hücreleri vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olur.
Kemikler, bağlar (LIG-uh-mentz) adı verilen uzun, lifli kayışlarla diğer kemiklere bağlanır. Eklemlerimizde bulunan esnek, kauçuksu bir madde olan kıkırdak (KAR-tul-ij), kemikleri destekler ve birbirlerine sürtündükleri yerde korur.
Kemikler Nasıl Büyür?
Çocukların ve genç gençlerin kemikleri yetişkinlerinkinden daha küçüktür ve büyüme plakaları adı verilen “büyüme bölgeleri” içerir . Bu plakalar, uzunluk olarak büyüyen ve daha sonra sert, mineralize kemiğe dönüşen çoğalan kıkırdak hücrelerinden oluşur. Bu büyüme plakalarının bir röntgende tespit edilmesi kolaydır. Kızlar erkeklerden daha erken yaşta olgunlaştıklarından, büyüme plakaları daha erken yaşta sert kemiğe dönüşür.
- yeni kemik oluşturan ve hasarı onarmaya yardımcı olan osteoblastlar (AHS-tee-uh-blastz)
- osteositler (AHS-tee-o-siteleri), yeni doğmuş oluşumun devam etmesine yardımcı olan olgun kemik hücreleri
- kemiği parçalayan ve onu şekillendirmeye ve şekillendirmeye yardımcı olan osteoklastlar (AHS-tee-o-klasts)
Kaslar Nedir ve Ne İşe Yarar?
Tamamen hareketsiz oturduğumuzda bile, vücuttaki kaslar sürekli hareket eder. Kaslar, kalp atışına yardımcı olur, nefes alma sırasında göğüs yükselip alçalır ve kan damarları, kan basıncını ve akışını düzenler. Gülümsediğimizde ve konuştuğumuzda kaslar iletişim kurmamıza yardımcı olur ve egzersiz yaptığımızda fiziksel olarak zinde ve sağlıklı kalmamıza yardımcı olur.
İnsanların üç farklı kas türü vardır:
- İskelet kası , kord benzeri tendonlarla, örneğin bacaklar, kollar ve yüz gibi kemiğe bağlanır. İskelet kaslarına çizgili (STRY-ay-ted) adı verilir çünkü bunlar mikroskop altında bakıldığında yatay çizgileri olan liflerden oluşur. Bu kaslar iskeleti bir arada tutmaya yardımcı olur, vücut şeklini verir ve günlük hareketlerde ona yardımcı olur (bunları kontrol edebildiğiniz için gönüllü kaslar olarak bilinir). Hızlı ve güçlü bir şekilde kasılabilirler (kısaltabilirler veya sıkabilirler), ancak kolayca yorulurlar.
- Düz veya istemsiz kas da liflerden yapılır, ancak bu tür kaslar çizgili değil düz görünür. Düz kaslarımızı bilinçli olarak kontrol edemeyiz; daha ziyade, sinir sistemi tarafından otomatik olarak kontrol edilirler (bu yüzden istemsiz olarak da adlandırılırlar). Düz kas örnekleri, yiyecekleri parçalamaya ve sindirim sistemi boyunca hareket ettirmeye yardımcı olan mide ve bağırsak duvarlarıdır. Düz kas, kan basıncının korunmasına yardımcı olmak için damarlardan akan kan akışını sıkıştırdığı kan damarlarının duvarlarında da bulunur. Düz kasların kasılması iskelet kaslarından daha uzun sürer, ancak kolayca yorulmadıkları için uzun süre kasılabilirler.
- Kalp kası kalpte bulunur. Kalp odacıklarının duvarları neredeyse tamamen kas liflerinden oluşur. Kalp kası da istemsiz bir kas türüdür. Ritmik, güçlü kasılmaları, atarken kanı kalpten dışarı iter.
Kemikler
Kemiklerimiz vücudumuza şekil verir, organlarımızı ve sistemlerimizi destekler ve korur.
Kemikler hakkında daha fazla bilgi edinmek için bu slayt gösterisine tıklayın.Bu slaydı yazdırın© 2021 Nemours Vakfı / KidsHealth. Her hakkı saklıdır.
Kaslar Nasıl Çalışır?
Kasların yaptığı hareketler beyin ve sinir sistemi tarafından koordine edilir ve kontrol edilir. İstemsiz kaslar, beynin derinliklerinde ve omuriliğin üst kısmında beyin sapı adı verilen yapılar tarafından kontrol edilir. Gönüllü kaslar, beynin serebral motor korteks ve serebellum (ser-uh-BEL-um) olarak bilinen bölümleri tarafından düzenlenir.
Hareket etmeye karar verdiğinizde, motor korteks omurilik ve periferik sinirler aracılığıyla kaslara bir elektrik sinyali göndererek kasların kasılmasını sağlar. Beynin sağ tarafındaki motor korteks vücudun sol tarafındaki kasları kontrol eder ve bunun tersi de geçerlidir.
Beyincik, motor korteks tarafından emredilen kas hareketlerini koordine eder. Kaslardaki ve eklemlerdeki sensörler, beyincik ve beynin diğer bölümlerine kol veya bacağın nerede ve nasıl hareket ettiğini ve hangi pozisyonda olduğunu bildirmek için periferik sinirler yoluyla mesajlar gönderir. Bu geri bildirim düzgün, koordineli hareketle sonuçlanır. Kolunuzu kaldırmak isterseniz beyniniz kolunuzdaki kaslara mesaj gönderir ve siz onu hareket ettirirsiniz. Koştuğunuzda, beyne iletilen mesajlar daha çok işin içine girer çünkü birçok kasın ritim içinde çalışması gerekir.
Kaslar kasılıp gevşeyerek vücut kısımlarını hareket ettirir. Kaslar kemikleri çekebilir, ancak onları orijinal konumuna geri itemezler. Böylece fleksör ve uzatıcı çiftler halinde çalışırlar . Fleksör, bir eklemdeki bir uzvu bükmek için büzülür. Ardından, hareket tamamlandığında, fleksör gevşer ve uzatıcı, aynı eklemde uzvu uzatmak veya düzeltmek için kasılır. Örneğin, üst kolun önündeki biseps kası bir fleksördür ve üst kolun arkasındaki triceps bir ekstansördür. Dirseğinizden büküldüğünüzde, pazılar kasılır. Sonra biseps gevşer ve triseps kasılır ve dirseği düzleştirir.
Eklem Nedir ve Ne İşe Yarar?
Eklemler, iki kemiğin birleştiği yerdir. İskeleti esnek kılarlar – onlar olmadan hareket imkansız olurdu.
Eklemler vücudumuzun birçok yönden hareket etmesine izin verir. Bazı eklemler menteşe gibi açılır ve kapanır (dizler ve dirsekler gibi), diğerleri ise daha karmaşık harekete izin verir – örneğin bir omuz veya kalça eklemi geriye, ileriye, yana ve dönme hareketine izin verir.
Eklemler hareket aralıklarına göre sınıflandırılır:
- Hareketsiz veya lifli eklemler hareket etmez. Örneğin kafatasının kubbesi, doğum sırasında hafifçe hareket eden ve ardından kafatası büyümeyi tamamladığında birbirine kaynaşan kemikli plakalardan yapılmıştır. Bu plakaların kenarları arasında lifli dokunun bağları veya eklemleri bulunur. Lifli eklemler de dişleri çene kemiğinde tutar.
- Kısmen hareketli veya kıkırdaklı (kar-tuh-LAH-juh-nus) eklemler biraz hareket eder. Omurgada olduğu gibi kıkırdak ile birbirine bağlanırlar. Omurgadaki her bir omur, üstündeki ve altındaki omurlara göre hareket eder ve bu hareketler birlikte omurgaya esnekliğini verir.
- Serbestçe hareket edebilen veya sinovyal (sih-NO-vee-ul) , eklemler birçok yönde hareket eder. Kalça, omuzlar, dirsekler, dizler, bilekler ve ayak bileklerinde bulunanlar gibi vücudun ana eklemleri serbestçe hareket edebilir. Eklemlerin kolayca hareket etmesine yardımcı olmak için kayganlaştırıcı görevi gören sinovyal sıvı ile doldurulurlar.
Üç çeşit serbestçe hareket edebilen eklem, gönüllü harekette büyük rol oynar:
- Menteşe bağlantıları , dizlerde ve dirseklerde görüldüğü gibi tek yönde harekete izin verir.
- Pivot mafsallar , bir yandan diğer yana hareket eden kafanınki gibi bir dönme veya bükülme hareketine izin verir.
- Bilye ve soket mafsalları en büyük hareket özgürlüğünü sağlar. Kalçalar ve omuzlar, uzun bir kemiğin yuvarlak ucunun başka bir kemiğin oyuğuna sığdığı bu tür eklemlere sahiptir.