Çekme Kalıplarında İlkel Çap Hesabı
Silindirik kapların çekilmesinde, ilk önce çekilecek kap malzemenin ilkel çapı hesaplanır. Çekme süresince kap malzeme eğilme, basılma ve çekilme gerilimlerine uğrar. Ancak, tabam düz olan kapların sadece taban kısmı eğilme, basılma veya çekilme gerilimlerine uğramaz.
İlkel çapın hesaplanmasında aşağıdaki metotlar uygulanır:
- Alan metodu
- Uzunluk ve Ağırlık Merkezi metodu
- Grafik metodu
Bu yazısa ilk iki metod
Alan Metodu ile İlkel çapın bulunması
İlkel çapı bulunacak parçanın çekilmeden önceki alanı, çekildikten sonraki kap alanına eşitlenir. Aşağıdaki şekilde düz silindirik kabın ilkel çapı ve çekildikten sonraki ölçüleri gösterilmektedir.
Çekilecek parça alanı : π . D2 / 4
Çekilen kap alanı : π . d2 / 4 + d . h mm2
Her iki alan birbirine eşitlendiğinde;
π . D2 / 4 = π . d2 / 4 + d . h
Yukarıdaki resimde görülen tabanı kavisli silindirik kabın ilkel çapı da aynı şekilde hesaplanır:
Diğer bir örnek de. Aşağıdaki şekilde gösterilen tabanı düz flanşlı silindirik kaptır. Bu tip flanşlı kaplar için de çekilecek parça alanı, çekilen kap alanına eşitlenir ve ilkel çap bulunur.
D = Çekilecek kabın ilkel çapı, mm
S = Çekilen kabın alanı, mm2
Uzunluk ve Ağırlık Merkezi Metodu ile İlkel çapın bulunması
Uzunluk ve ağırlık merkezi metoduyla ilkel çapın bulunmasında, çekilen kabın simetrik kesiti alınır ve çekmeye uğrayan bütün kenarların uzunlukları ayrı ayrı bulunur. Daha sonra, bütün uzunluklar ve ağırlık merkezlerinin simetri eksene olan uzaklıkları çarpımlarının toplamı, çekilecek parça alanına eşitlenir.
Bu yöntemin uygulanabilmesi için;
- Kesiti alınan kap, simetrik parçalara ayrılır.
- Simetrik parçaların her birini simgeleyen l1, l2,l3… ln uzunlukları bulunur.
- Her uzunluğa ait ağırlık merkezlerinin kap eksenine olan r1, r2, r3,. . , rn uzunlukları bulunur ve aşağıdaki formülle ilkel çap hesaplanır.