-
bir dilin genellikle sık kullanılan harflerinden birini ya da birkaçını kullanmadan metin oluşturma işi. kökeni, eski yunanca'da "bir harfi dışarıda tutmak" anlamına gelen "leipográmmatos" sözcüğüdür.
tarihte birçok kişi ve yazar lipogramlı metinler oluşturmuşsa da bunların arasında en bilineni, kuşkusuz, georges perec'in yaklaşık 300 sayfa uzunluğundaki kayboluş adlı romanıdır. perec'in fransızca'nın en yaygın harfi olan "e" kullanmadan yazdığı bu lipogram örneği, türkçe'ye de hiç e harfi kullanılmadan, cemal yardımcı tarafından çevrilmiştir.
aynı şekilde edgar allan poe'nın meşhur kuzgun adlı şiirinde de hiç "z" harfi kullanılmamıştır. ancak z ingilizce'nin sık kullanılan harflerinden biri olmadığı için bunun bilinçli bir lipogram örneği olup olmadığı bilinmemektedir.
-
türk edebiyatındaki ilk lipogram örneği ersin tezcan'dan gelmiş. eserin adı e'siz potkal.
işin ilginç yanıysa eserin e yayınları tarafından basılmış olması.