Michels, Robert
Michels, Robert (1876-1936) Milliyetçilik, faşizm, sekülarizm. iktidar, elitler, entelektüeller ve toplumsal mobilite dahil olmak üzere oldukça geniş bir konu yelpazesinde yazılar ürelıniş olan Alman sosyolog ve iktisatçı. Michels en çok, Political Parties (1911) adlı kitabında yer alan. sol kanat demokratik partilerdeki liderlik çalışmasıyla tanınmaktadır. Michels, Almanya’daki Sosyal Demokrat Parti’ye özel bir göndermeyi içinde barındırmakla birlikte, siyasal liderlerin, taleplerin ve amaçların şekillenmesindeki ve halk desteğinin parti inisiyatifleri doğrultusunda yönlendirilmesindeki rolünü araştırmıştır. Özellikle örgütsel dinamiklerin radikal amaçların gerçekleşmesini engelleme yollarıyla ilgilenmiş ve sonuçta, tüm örgütlerin oligarşik eğilimleri olduğu kanaatine vararak, bu durumu “oligarşinin demir yasası” şeklinde formüle etmiştir. Michels’in formülasyonuna göre, “seçilenlerin seçenler, vekillerin vekalet verenler, temsilcilerin temsil edilenler üzerindeki tahakkümünü doğuran şey örgütün kendisidir. Örgütten bahseden, oligarşiden bahseder.” Michcls’e göre, bir siyasal parti büyüdükçe ve daha bürokratik hale geldikçe, daha fazla oranda, toplumsal değişimden çok örgüt içi hedeflere bağlı yetkililerin ve genelde parti tabanından farklı olan kişisel amaçlarının peşindeki orta sınıf entelektüellerinin egemenliği altına girer.Michels ayrıca, işçi sınıfı liderlerinin toplumsal mobilitenin bir sonucu olarak orta sınıftan kişiler haline geldikleri ve daha az radikal hedefler vaat ettikleri, parti içindeki »burjuvalaşma sürecine dikkat çekmektedir. Toparlarsak, demokratik bir şekilde yönetilen örgütlerde bile yönetenlerle yönetilenler arasında bir hizipleşme yaşanacaktır.Örgütsel prosedürler sık sık taban inisiyatifini engellemek amacıyla kullanılır.Daha cesur, birliğe dayalı ilkeli liderlik biçimlerini savunan Michels’in siyasal uzlaşmaya karşı son derece eleştirel bir duruşu vardır.Michels’in demir yasasını temel alan ampirik araştırmacılar, radikal partilerin kurumsallaşmasının aslında liderlerinin burjuvalaşmasının bir ürünü olduğunu kanıtlamanın oldukça zor olduğunu görmüşlerdi. Bununla birlikte Michels’in kuramı, Avrupa’daki erken dönem sosyalist partilerin gelişimi ve Rusya’da bürokratik bir tahakküm biçimini yerleştiren Bolşevik Parti’ninelitist eğilimlerinin açıklaması konusunda geçerli olabilirdi. Ancak, oligarşinin tehlikelerinin yaygın şekilde farkında olunması bu kuramın kendisine de yavaş yavaş zarar vermiştir. Öte yandan, devrimci partilerden ziyade revizyonist sol kanat partilerin yaratılmasında, Michels’in belirttiklerinin ötesindeki pek çok süreç de etkili olmuştur.Onun kuramı »sendikalara da uygulanmış ve sendikaların birer örgüt olarak, amaca yönelik bir araçtan ziyade, kendi kendilerinin amacı haline gelme biçimini araştırmak için kullanılmıştır.Michels’in görüşleriyle ilgili olan bu tür bir ikincil literatür, büyük ölçüde Seymour Martin Lipset’in Political Parties’m (1962) İngilizce çevirisine yazdığı “Giriş”te özetlenmiştir.