Dünya üzerinde binlerce yıldır bir karış toprak için kan gövdeyi götürüyor. Oysa biliyor musunuz ki, dünyada hiçbir ülkeye ait olmayan topraklar da var. Latince Terra Nullius kimsenin olmayan topraklar yani hiçbir devlete ait olmayan; hiçbir devletin egemenliği altında bulunmayan topraklar anlamına gelmektedir. Günümüz dünyasında böyle bir toprak parçasının mevcut olmadığı düşünülebilir ancak durum böyle değil. Terra nullius olarak belki de ilk akla gelebilecek yer Antartika ve onun batısında yer alan Marie Byrd topraklarıdır. ABD’li kutup kaşifi Richard E. Byrd tarafından keşfedilen bu bölge, adını da kaşifin karısından alıyor. Ancak uzaklığı nedeniyle hiçbir ülke tarafından sahiplenilmemiş durumda. Güney Kutbundan Antarktika kıyılarına yayılan ve 1.610.000 kilometrekareyi kaplayan bu bölgede yalnızca ABD’ye ait kalıcı bir üs bulunuyor.
Marie Byrd Toprakları
Antarktika’nın geri kalanı, 1961’de kurulan ve kıtayı bilimsel bir koruma haline getiren ve oradaki tüm askeri faaliyetleri yasaklayan Antarktika Antlaşması kapsamında on iki ülke tarafından yönetiliyor. En büyük bölgeler, kıtayı ilk keşfeden (İngiltere, Norveç ve Fransa) ve en yakın olan ülkelere (Yeni Zelanda, Avustralya, Şili ve Arjantin) aittir. Marie Byrd Land’in ötesindeki okyanus, hiç kimsenin kendisine ait olduğunu iddia edecek kadar yakın olmadığı Güney Pasifik’in boş bölgelerine kadar uzanıyor.
En büyük örnek Marie Byrd toprakları olsa da, aynı statüyü talep edebilecek küçük bir Afrika bölgesi daha var.
Bir Tawil Bölgesi
Bir Tawil günümüz Sudan’ı ile Mısır arasında yer alıyor ve yaklaşık 2000 kilometrekare. Bir Tawil üzerinde iki tarafında hak iddia etmemesinin sebebi ise sınır anlaşmazlığı. İki taraf da Kızıldeniz’e kıyısı olan yaklaşık 20,500 kilometrekarelik Halfa vadisi üzerinde hak iddia ediyor.
1899’da İngilizler bölgeyi kontrol ettiğinde, çöl haritasından düz bir çizgi çizerek iki ülke arasındaki sınırı tanımladılar. Bu, Sudan’daki Bir Tawil’i ve Mısır’daki Hala’ib Üçgeni (Hala’ib Triangle) adı verilen bölgeyi oluşturdu. Sınır 1902’de yeniden çizildi (kıvrımlı çizgiler kullanılarak). Bir Tawil Mısır’a, Hala’ib Üçgeni Sudan’a gitti.
Bir Tawil için her iki ülkenin de savaşacağını düşünebilirsiniz ancak öyle değil. İkisinin de istediği şey Hala’ib Üçgeni. Bir Tawil çoğunlukla kum ve kayadan oluşan çorak bir yer. Oyda Hala’ib Üçgeni ise verimli ve Kızıldeniz kıyısında. Mısır şu anda 1899 sınırını gerekçe göstererek burayı işgal ediyor. Sudan, 1902 değişikliğini gerekçe göstererek iddiaya itiraz ediyor. İkisi de bu arada Bir Tawil’i red ediyor. Dolayısıyla Bir Tawil, üzerinde hak iddia edilmemiş tek toprak parçası olarak varlığını sürdürüyor. Mısır ve Sudan arasında bu sorunun nasıl çözüleceğini zaman gösterecek ancak Bir Tawil hali hazırda internet üzerinde bir mizah konusu.
Sibel Çağlar
Kaynak: John Lloyd and John Mitchinson; The Second Book of General Ignorance.; ISBN-10 : 9780571269686
YolveMacera