Ağrıyı Dindirin, Hareketi Yeniden Kazanın
“Ah, omzum çok acıyor. Neyi yanlış yaptım? Bu sancı nereden çıktı? Omzum bir daha iyi olacak mı?”
Rotator manşetiniz zarar görmüş olabilir, ama iyileşebilir. Rotator manşeti güçlü bir takım kastan ve bağlayıcı tendonlardan meydana gelmektedir. Bu kaslar ve tendonlar üst kolunuzu kürek kemiğinize iliştirir. Rotator manşetiniz itme, çekme, fırlatma, kaldırma ve uzanma hareketlerinizde size yardımcı olur. Onsuz omzunuz neredeyse işe yaramaz hale gelir. Bu metin rotator manşet yaralanmalarını ve tedavisini anlamanıza yardımcı olacaktır.
Omzunuzun Ağrımasının Sebebi
Muhtemelen rotator manşet tendonlarınız şiştiği veya zarar gördüğü için omzunuz ağrıyordur. Bunun sebebi pek çok şey olabilir. Belki omzunuzun üstüne düştünüz ya da uzanma veya kaldırma hareketlerini fazla yaparak zedelediniz. Belki topu fırlatma işinin dozunu kaçırdınız. Belki de egzersiz esnasında omzunuzu burktunuz. Bahçede çalışmak veya bir dolabı temizlemek bile ağrınızı tetiklemiş olabilir. Unutmamak gerek, yaşlandıkça kaslarınız ve tendonlarınız zayıflar. Bu daha kolay yaralanabilecekleri anlamına gelir.
Omuzunuz Nasıl İyileşir?
Omzunuzun ağrısını geçirmek ve tekrar forma sokmak için siz ve doktorunuz ne yapabilirsiniz? Önce durumunuz değerlendirilir. Ondan sonra siz ve doktorunuz ağrınızı azaltmak ve rotator manşetinizi iyileştirmek için en iyi yolu planlarsınız. Yaralanmanızın durumuna göre tedaviniz ameliyatlı, ameliyatsız veya ikisi beraber olabilir. Ancak her durumda takip egzersizleri ve doğru hareket etmeyi öğrenmek rehabilitasyonunuz için gereklidir.
Rotator manşetinizin kasları ve tendonları omzunuzun emniyetinde ve hareketinde yardımcı olur. Rotator manşet sorunlarının sebeplerinizi anladığınızda, neden omzunuzu güçlü tutmanız gerektiğini bileceksiniz.
Ortopedistiniz omuzunuzu inceleyecektir. Hangi tedaviyi uygulayacağında karar kılmak için röntgen veya başka testleri kullanabilir.
Rotator manşet yaralanmanız ağır değilse, ameliyatsız tedavi iyileşmesi için yeterli olabilir. Bu tedaviler şişliği azaltabilir ve ağrıyı dindirebilir. İstirahat, fizik tedavi ve ilaçlar bu tedavi yöntemine dahildir.
Omzunuzun durumu iyileştikçe, rehabilitasyonunuz bir egzersiz programı içerecektir. Bu program doktorunuz veya bir fizik tedavi uzmanı tarafından yönlendirilecektir.
Eğer rotator manşetiniz ciddi hasar görmüşse, ameliyata ihtiyacınız olabilir. Fitness egzersizleri veya ağrı kesiciler ameliyattan önce de sonra da tedavinizin bir parçası olabilir.
İyileştikten sonra omzunuza iyi bakmak gelecekte yaşanabilecek problemleri önlemede yardımcı olur. Omzunuzu nasıl doğru hareket ettireceğinizi öğrenin, omzunuzun gücünü ve esnekliğini arttırmak için egzersiz yapın.
Omzunuzun Aktif Çapası
Rotator manşetiniz ağrımaya başlayana kadar omzunuz hakkında pek düşünmemiş olabilirsiniz. Artık sağlıklı bir rotator manşetinin neleri yapmanızı sağladığının farkındasınız. Güçlü bir rotator manşete sahip olan omuz hareketin ustasıdır. Rotator manşetiniz zarar gördüğünde en basit hareketler bile ağrılı olabilir.
Manşetiniz Sağlıklıyken
Sağlıklı bir rotator manşeti omzunuza güç, esneklik ve kontrol sağlar. Rotator manşetinizin kas ve tendonları üst kol kemiğinizi (humerus) omuz soketinizin (glenoid) içinde tutar. Rotator manşetiniz aynı zamanda omzunuzu örten büyük kasa (deltoid kası) hareketlerde yardımcı olur.
Rotator manşeti üst kolunuzu omzunuza iliştiren kaslardan ve tendonlardan oluşur. Tendonlar kasları kemiklere bağlar.
Acromion kürek kemiğinizin üst bölümüdür.
Bursa yağlayan bir kesedir. Rotator manşet tendonlarınızın acromionun altına kaymasını sağlar.
Humerus üst kol kemiğinizdir.
Glenoid omuz soketinizdir.
Deltoid kası omzunuzu örter.
Manşetiniz Artık Dayanamadığında
Ağrı omzunuzda yolunda gitmeyen bir şey olduğunu gösterdi. Artık bir rotator manşet sorunu olduğunu bildiğinize göre, buna neyin yol açtığını da merak ediyor olabilirsiniz. Rotator manşet tendonları birçok şekilde zarar görebilir veya iltihaplanabilir(tendinitis). Buna tahriş(aşırı kullanım), sıkışma, kalsiyum oturması, yırtıklar dahildir. Bu durumların hepsi omzunuzu güçsüz, ağrılı ve hassas bir hale getirebilir.
Aşırı Kullanım İltihabı
Golf oynamak, top fırlatmak, valiz taşımak gibi aktivitelerde yapılan omuz hareketleri rotator manşetinizde sürekli gerginlik yaratabilir. Bu omzunuzda tahrişe, morarmaya, yıpranmaya varabilir. Hepsi omuz ağrısına ve eklem güçsüzlüğüne sebep olur.
Sıkışma İltihabı
Aralarındaki boşluk daralırsa acromion sıkışabilir ve rotator manşetini tahriş edebilir. Bu olay manşet güçsüz olduğunda, bursa şiştiğinde veya acromion aşağıya doğru fazla açı yaptığında olabilir. Sıkışma iltihabı devamlı omuz aktiviteleriyle beraber ortaya çıkabilir. Buna spor ve yukarı uzanmanızı gerektirecek işler dahildir.
Kalsiyum Oturması İltihabı
İltihaplanma rotator mnaşetinde kalsiyum oturmasına sebep olabilir. Bu ağrıya ve omzun güç ve hareket kabiliyetinde kayba sebep olur.
Yırtıklar
Ağır iltihaplanma rotator manşetinde kısmi veya bütünen yırtılmaya sebep olabilir. Bunun sonucunda omuz ağrısı, güçsüzlüğü ve normal hareket kabiliyetinin kaybı görülür.
Yaralanmanızın Değerlendirmesi
Rotator manşet sıkıntınızın tedavisi başlamadan önce ortopedistinizin yaranızı değerlendirmesi gerekir. Bu sağlık geçmişinize ve günlük aktivitelerinize bakılacağı anlamına gelir. Omuz muayenesi ve testler yaralanmanızın nedeni ve türünün tespit edilmesini sağlar, ve sonra ortopedistinizle beraber sizin için en iyi olan tedavi planı üzerinde konuşmaya başlayabilirsiniz.
Sağlık Geçmişiniz
Yaralanmanız hakkında bilgi sahibi olmak için doktorunuz size bir sürü soru sorabilir. Nerenizde ağrı var? Ne zaman hissediyorsunuz? Hareketlerinizi nasıl etkiliyor? Ne tür bir meslekle veya sporla uğraşıyorsunuz? Size yaşamış olduğunuz başka fiziksel sıkıntıları sorabilir. Tedavinizi etkileyebilecek ailevi sağlık sorunları da size yöneltilen sorularda bulunabilir.
Omuz Muayeneniz
Ağrınızın sebebini ve noktasını bulmak için, doktorunuz omzunuzu inceleyecektir. Güçsüzlük belirtileri, çıtlama ve gıcırdama sesleri arayabilir. Hareket ve dayanıklılık testleri omzunuzun esneklik, güç ve istikrar seviyesini göstermede yardımcı olur.
Röntgen ve Diğer Görüntüleme Testleri
Doktorunuz bir veya daha fazla görüntüleme testiyle yaralanmanız hakkında daha da bilgi sahibi olabilir. Sıkça kullanılan testler arasında röntgen, artrogram, MRG sayılabilir. Ultrason gibi başka testler de yapılabilir.
Ağrıyı Dindirmek
Yaranızın bakımı büyük ihtimalle istirahattan ağrı kesici enjeksiyonlara uzanan ameliyatsız tedavilerle başlayacaktır. Doktorunuz size bu tedavilere ne sıklıkla ihtiyaç duyabileceğinizi söyleyecektir. Bu tedaviler ağrınızı dindirirse, size omzunuzun gücünü geri getirecek bir egzersiz programı yazılacaktır. Ancak ağrınız bir türlü geçmiyorsa, siz ve doktorunuz ameliyata ihtiyacınız olduğuna karar verebilirsiniz.
İstirahat
Omzunuzu sabit tutarak dinlendirin. Kolunuza destek vermesi için size bir kol askısı verilebilir. Otururken veya yatarken, kolunuzla bedeniniz arasında bir yastık tutmaya çalışın, çünkü sıfır hareketlilik sertleşen eklemlere yol açabilir.
Soğuk ve Sıcak
Omzunuza 15 ila 20 dakikalık sürelerle buz tutmak iltihabı ve acıyı azaltabilir. Sıcakla soğuk arasında sırayla değişim yapmak da ağrınızı yatıştırabilir. Ilık bir duşu veya ısıtma yastığı deneyin, ancak 20 dakikadan fazla uygulamayın.
İlaç Tedavisi
Ağrınızı ve iltihabı dindirmek için doktorunuz size aspirin veya ibuprofen gibi oral iltihap önleyici ilaçlar önerebilir. Ne kadarına ihtiyacınız olacağını doktorunuz size söyleyecektir.
Ultrason
Bu yumuşak ses dalgaları omzunuzun derindeki dokusunu ısıtacaktır. Bu kan akışını düzeltir ve ağrıyan kasları yatıştırır. Şişmeyi daha da indirmek için ultrasonla kortizon kremi kaslara yedirilebilir.
Elektriksel Stimülasyon
Kasların ve sinirlerin elektriksel stimülasyonu sürekli şiddetli ağrıları ve iltihabı azaltabilir. İnterferansiyel sinir stimülasyonu gibi metotlar elektriksel uyarıları kullanarak omzunuzdan çıkan acı sinyallerini bloke edebilir.
Enjeksiyonlar
Ağrınız şiddetliyse doktorunuz ağrıyan bölgenin yakınına kortizon enjekte edebilir. Bu iltihabı ve ağrıyı dindirir. Ağrınızı kontrol etmek için anestezi gibi yollara da başvurulabilir.
Egzersizler
Ameliyat olsanız da olmasanız da, ideal iyileşme süreciniz omzunuzun işlevinin restore edilmesine bağlıdır. Esneklik ve gücü elde etmek ve korumak için rotator manşetinizi iyileşme sürecinde ve sonrasında çalıştırmanız gerekir. Doktorunuz veya fizik tedavi uzmanınız size hangi egzersizleri yapmanız gerektiğini söyleyecektir. Aynı zamanda size ne sıklıkla yapmanız gerektiğini de söyleyeceklerdir. Aşağıda birtakım örnek bulunmaktadır.
Sırt Kaşıyıcı
1)Dik durun. Yaralı tarafta kalan elinizin arkasını sırtınızın alt bölümüne koyun.
2)Öteki elinizle havlunun bir ucunu sağlıklı omzunuzun üstünden atın. Sırtınızdaki elinizle bu ucu tutun.
3)Sağlıklı kolunuzla havluyu yumuşakça aşağı doğru çekin. Arkadaki kolunuz ulaşabileceği en yüksek noktaya varana kadar çekmeye devam edin. 5 saniye bu şekilde durun, sonra yavaşça bırakın. 5-10 defa tekrar edin.
Duvar Tırmanışı
1)Yaralı kolunuz duvardan yaklaşık 60cm uzakta olacak şekilde durun.
2)Omuz seviyenizi değiştirmeden, yaralı kolunuzdaki parmakları yavaşça duvarda ulaşabileceğiniz yukarı doğru sürüyün.
3)Birkaç saniye bu poziyonu tutun, sonra tekrar aşağı indirin. 5 kere tekrarlayın.
4)Duvara biraz daha yaklaşın, kolunuzu düz tutarak egzersizi 5 kere daha tekrarlayın.
Sekiz Bükümü
1)Yaralı kolunuzla sağlıklı omzunuzun arkasına uzanın. Sağlam elinizle omzunuzun ardına uzattığınız dirseği nazikçe itin. 10 saniye tutun, 3-5 sefer tekrar edin.
2)Yaralı kolunuzla başınızın ardına uzanın. Sağlam elinizle kaldırdığınız dirseği nazikçe sağlıklı tarafınıza itin. 3-5 sefer tekrarlayın.
3)Ellerinizi arkanızda birleştirin. Yaralı kolunuzu sağlıklı tarafınıza doğru çekin. 3-5 sefer tekrarlayın.
Ameliyatı Anlamak
Yaranızın durumu farklı tedavi yollarıyla düzelmezse, doktorunuz size ameliyatı önerebilir. Rotator manşet ameliyatı sıkışmaları, kalsiyum oturmalarını, yırtıkları tedavi edebilir. Yaralanmanıza bağlı olarak o geceyi hastanede geçirmeniz gerekebilir.
Ameliyattan Önce
Hastanede rutin kan tahlilleri yapılabilir. Kolunuz askıya veya sargıya alınabilir. Anestezistiniz büyük ihtimalle size ne tür anestetik uygulanacağından bahsedecektir.
Unutmayın:
Doktorunuza ne kadar yatacağınızı sorun, sonraki işlerinizi buna göre planlayın.
Gece yarısından sonra bir şey yiyip içmeyin. Anestetik uygulanacağı zaman midenizin boş olması gereklidir.
Ameliyattan 1 hafta önce doktorunuz aksi bir şey söylemediği sürece ağrı kesici veya iltihap önleyici ilaçlar almayı bırakın.
Doktorun sizden getirmenizi isteyebileceği röntgenler, kayıtları, formları yanınıza almayı unutmayın.
Olumlu bir ruh haliniz olsun. İyileşme yolunda ilerliyorsunuz.
Riskler ve Komplikasyonlar
Her ameliyatta olabileceği gibi, bu ameliyatta da birtakım sıkıntılar ortaya çıkabilir. Buna enfeksiyon, damar veya sinirlerin hasar görmesi, omzunuzda sertlik veya ağrı bunlara dahildir. Doktorunuz size diğer risklerden bahsedecektir.
Cerrahi Seçenekler
Nasıl bir operasyon geçireceğiniz yaralanmanın yerine, türüne ve büyüklüğüne bağlıdır. Artroskopik ameliyatta küçük aletler kesiklerden içeri sokulur. İş bu kesiklerin içinden gerçekleştirilir. Açık ameliyatta ise operasyon tek, büyük bir kesikten yapılır. İki tekniği birleştirmek mini-açık operasyon olarak adlandırılır.
Artroskopik Ameliyat
Bir artroskop (kalem şeklindeki ışıklandırma ve lens sistemi) doktorunuza rotator manşetinize detaylı bir bakış açısı sağlar. Büyük kesikler açmadan operasyonu gerçekleştirmesini sağlar. Bir düğmeden küçük kesiklerin içerisinden aletler yerleştirilir. Tendon hareketleri için yer açma veya küçük yırtıkları düzeltme gibi işler için kullanılır.
Açık Ameliyat
Rotator manşetinizdeki büyük yırtıkların tamiri için genelde açık ameliyata başvurulur. Açılan kesik artroskopide açılandan daha büyük olur. İyileşme ve rehabilitasyon daha uzun sürer.
Ameliyat Sonrası
Operasyondan sonraki saatlerde, doktor veya hemşireniz omzunuza bakacaktır. Hafif bir ağrı kesici uygulanabilir. Eğer hastanede kalmanızı gerektirecek bir ameliyat gerçekleşmiş ise, yatacağınız süre bir iki günü geçmez. Fizik tedavi uzmanınız ameliyat sonrası sizle çalışacaktır ancak iyileşme sürecinin büyük bölümü size bağlıdır.
İyileşmesine Yardımcı Olmak
Size yazılan tedavi ve egzersiz programını takip ederseniz omzunuzun iyileşme süreci hızlanacaktır. Başlarda buz ve askı kullanacaksınız. Sertlik ve şişmeyi önlemek için kolunuzu nazikçe hareket ettirmeniz istenebilir. Programınız hakkında aklınızda soru işaretleri kaldıysa doktorunuza veya fizik tedavicinize danışmayı ihmal etmeyin.
Doktorunuza Uğramak
Rotator manşetiniz iyileştikçe doktorunuzun omzunuza bakması gerekecektir. Takip ziyaretlerinizde doktorunuz omzunuzun hareketlilik ve işlevine bakacaktır. Eğer gerekirse tedavi programınız iyileşmeyi sağlamak için değiştirilebilir. Ne kadar doktora uğrayacağınız yaranıza ve tedavi planınıza bağlıdır.
Eğer bu belirtileri görürseniz doktorunuzu arayın:
Artan ağrı ve şişkinlik
Uyuşma
Kızarıklık
Kanama
Ateş yükselmesi
Yaranın akıntı yapması
Güçlü Kalmak
Belki omzunuz ameliyata gerek kalmadan iyileşiyor. Belki de ameliyattan geçtiniz. Her durumda da omzunuz daha iyi hissetmeye başlıyor ve bu hali korumak istersiniz. Bundan itibaren, nasıl hareket ettiğiniz hakkında düşünün. Rotator manşetinizi zorlamamaya çalışın ve egzersiz yapmayı unutmayın. Bu omzunuzu formda ve güçlü tutmanın en iyi yollarından biridir.
Mantıklı Hareketler
Günlük sağlıklı hareketlere kendinizi tekrar alıştırın. Unutmayın:
- İyileşme sürecinde ağır şeyleri itmeye, çekmeye, kaldırmaya ve taşımaya çalışmayın.
- Başüstü omuz hareketlerinden kaçının. (Bir şeye uzanma veya fırlatma hareketleri gibi)
- İyi bir duruşunuz olsun. Dik ve rahat durun, kambur durmamaya dikkat edin.
- Yaralı omzunuzun kolundan veya dirseğinden destek alarak oturmayın ve yatmayın.
- Yaralı omzunuzun üstünde uyumamaya dikkat edin.
- Azıcık acısa dahi omzunuzu kullanmayı ihmal etmeyin. Hareketsiz, sert bir omuz daha uzun bir sürede iyileşir.
Mantıklı Egzersiz
Tekrar spor yapmaya başlamayı düşünüyorsanız, şu hatırlatmaları aklınızdan çıkarmayın:
- Isınma ve esneme egzersizlerini yapın. Omuz kaslarınızdaki sertliği ve güçsüzlüğü önleyeceklerdir.
- Spora veya aerobiğe geri dönmeden önce, doktorunuza veya fizik tedavi uzmanınıza haber verin. O size gelecekteki omuz yaralanmalarının önüne geçmek için nasıl hareket edileceğini gösterecektir.
Harekete Geçin
Omzunuz iyileştikten ve nasıl güvenli hareket edeceğinizi öğrendikten sonra tekrar eski yaşantınıza dönebilirsiniz. Sahalara dönün. Köpeğinizle oynayın. Ter dökün. Hiçbir şey sizi güçlü hissetmek kadar iyi hissettir