ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLAR VE ÇEŞİTLERİ
Mirasbırakan kişi, tasarruf özgürlüğü sınırları içerisinde kendi malvarlığının tamamında ya da bir bölümünde vasiyetname veya miras sözleşmesi ile tasarrufta bulunma hakkına sahiptir.
Mirasbırakan kişinin tasarruf etmediği kısım malvarlığı, yasal mirasçılarına kalır.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 514)
Şartlar ve yüklemeler
Mirasbırakan kişi, ölüme bağlı tasarruflarını şartlara ya da yüklemelere bağlı tutabilir. Tasarruf hüküm ve sonuçlarını doğurduğu andan itibaren, her ilgili şart ya da yüklemenin yerine getirilmesini isteme hakkına sahiptir.
Hukuka ya da ahlaka aykırı şartlar ve yüklemeler, tasarrufu geçersiz hale getirir.
Anlamsız ya da sadece başkalarını rahatsız edici nitelikte olan şartlar ve yüklemeler yok sayılır.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 515)
Mirasçı atama
Mirasbırakan kişi, mirasının tamamı ya da belirli bir oranı için bir ya da birden çok kişiyi mirasçı olarak atayabilir. Mirasın tamamını ya da belirli bir oranını almasını içeren her tasarruf, mirasçı atanması sayılmaktadır.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 516)
Belirli Mal Bırakma
I-) Konusu
Mirasbırakan kişi, bir kişiye, onu mirasçı olarak atamadan belli bir mal bırakabilir.
II-) Belirli mal bırakma;
– Ölüme bağlı tasarruf ile bir kişiye terekedeki bir malın mülkiyetinin ya da terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde intifa hakkının kazandırılmasına yönelik olabilir, ayrıca;
– Bir kişi lehine tereke değeri üzerinden bir edimin yerine getirilmesinin, bir iradın bağlanmasının ya da bir kişinin bir borçtan kurtarılmasının, mirasçılar ya da belli mal bırakılanlara yükletilmesi şeklinde de olabilir.
Bırakılan belli mal terekede bulunmuyor ise, ölüme bağlı tasarrufu yerine getirmekle yükümlü olan kişiler borçtan kurtulur.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 517)
III-) Teslim borcu
Bırakılan mal, mirasın açılması anındaki durumu ile teslim olunur; malın yararı ve hasarı, mirasın açılması anında kendisine mal bırakılan kişiye geçer.
Ölüme bağlı tasarrufu yerine getirmek ile yükümlü kişi, miras açıldıktan sonra bırakılan mala yaptığı harcamalardan ve verdiği zararlardan ötürü, vekaletsiz iş görenin haklarına sahip olur ve borçları ile yükümlüdür.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 518)
IV-) Tereke ile ilgisi
(Tereke; miras bırakanın mirasçılarına geçen kalıtı, mirasçılara kalan malvarlığı anlamına gelir)
Tereke mevcudunu ya da tasarrufu yerine getirmekle yükümlü kişiye yapılan kazandırmayı veya saklı payı zedeleyen tasarrufların orantılı şekilde tenkisi istenebilir.
(Saklı pay: medeni kanun hükümlerine göre kanuni mirasçıların terekeden alacakları pay miktarında murisin tasarrufta bulunamayacağı miktar anlamına gelir)
(Tenkis davası: saklı paylarının tümünü alamayan miraçıların, mirasbırakanın tasarruf oranını aşarak yaptığı kazandırmanın indirilmesini amaçlayarak açtıkları davadır)
Tasarrufu yerine getirme yükümlüsü, mirasçılığı veya kendisine bırakılan kazandırmayı reddetmiş ya da mirasbırakandan önce ölmüş veya mirastan yoksun kalmış olsa bile tasarruf yürürlükte kalır; yerine getirme borcu, bu durumlardan yararlananlara geçer.
Yasal mirasçı ya da atanmış mirasçı, mirası reddetmiş olsa bile lehine yapılmış olan bir tasarrufun yerine getirilmesini isteyebilir.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 519)
Yedek mirasçı atama
Mirasbırakan kişinin atadığı mirasçı kendinden önce ölmüş ise ya da o kişi mirası reddetmiş ise bu durumda atanmış olan bu kişinin yerine geçmek üzere bir ya da birden çok kişiyi yedek mirasçı olarak atayabilir.
Yedek mirasçı atama belirli mal bırakmada da uygulanır
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 520)
Artmirasçı atama
I-) Belirlenmesi
Mirasbırakan kişi, ölüme bağlı tasarrufu ile önmirasçı olarak atadığı kişiyi bu mirası artmirasçıya devretmekle yükümlendirebilir.
Ancak aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez.
Artmirasçı atama belirli mal bırakmada da uygulanır.
Önmirasçı, mirası atanmış mirasçılar gibi kazanır.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 521)
II-) Artmirasçıya geçiş
Ölüme bağlı tasarrufun ne zaman artmirasçıya geçeceği belirtilmemiş ise miras, önmirasçının ölümü ile artmirasçıya geçer. Geçiş anı gösterilmiş ancak önmirasçının ölümünde bu an hala gelmemiş ise miras, güvence göstermeleri şartı ile önmirasçının mirasçılarına teslim edilir.
Mirasın artmirasçıya geçmesi bir sebeple imkansı hale gelir ise miras, önmirasçıya geçer; önmirasçı ölmüş ise kesin olarak onun mirasçılarına kalır.
Artmirasçı, mirası belirlenen geçiş anında yaşıyor ise kazanır. Ölmüş ise aksi kararlaştırılmamış ise miras ön mirasçıya kalır.
Miras Sözleşmeleri
I-) Olumlu miras sözleşmesi
Mirasbırakan kişi, miras sözleşmesi ile mirasını ya da belli bir malını sözleşme yaptığı kişiye veya 3. bir kimseye bırakma yükümlülüğü altına girebilir.
Mirasbırakan kişi, malvarlığında eskisi gibi serbestçe tasarrufta bulunabilir. Ancak, miras sözleşmesindeki yükümlülükleriyle bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruflarına ya da bağışlamalarına itiraz edilebilir.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 527)
II-) Mirastan Feragat Sözleşmesi
* Kapsamı
Mirasbırakan kişi, bir mirasçısı ile karşılıksız olarak ya da bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Feragat eden kişi, mirasçılık sıfatını kaybeder.
Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat etmek, feragat eden kişinin altsoyu için de sonuç doğurur.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 528)
* Feragatin Hükümden düşmesi
Mirastan feragat sözleşmesi belirli bir kimse yararına yapılmış ve bu kişi herhangi bir nedenle mirasçı olamamış ise feragat hükümden düşer.
Mirastan feragat sözleşmesi belirli bir kimse yararına yapılmamış ise, en yakın ortak kökün altsoyu yararına yapılmış sayılır ve bunlar bir sebeple mirasçı olamamış ise, feragat yine hükümden düşer.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 529)
* Tereke alacaklılarının hakları
Tereke, borçları karşılayamıyor ise ve borçları mirasçılar da ödenmiyor ise, feragat eden kişi ve mirasçıları, alacaklılara karşı feragat için ölümünden önceki 5 yıl içinde muristen almış oldukları karşılıktan, mirasın açılması anındaki zenginleşmeleri tutarında mesuldürler.
(4721 Sayılı Medeni Kanun m. 529)
Ölüme bağlı tasarruf
Ölüme bağlı tasarruf
Ölüme bağlı tasarruf
Ölüme bağlı tasarruf