Sürekli oturma iznine yeterli görülebilmeniz için bunun öncesinde beş yılın en az üç yılı düzenli bir işiniz ya da kendi işiniz ya da bir eğitim programında kayıtlı olmanız gerekmektedir. Sürekli oturma izni alabilmeniz için çalışıyor olmalı ya da bir eğitim programında kayıtlı olmalısınız.
Üç yıl boyunca sürekli olarak çalışıyor olmanıza gerek yoktur. Beş yıl içerisinde toplam iki yıldan az olmak üzere bir ya da iki dönem çalışmış olmanız, sürekli oturma iznine yeterli görüldüğünüz zaman çalışıyor ya da eğitim görüyor olmanız gerekliliği karşılamanızı sağlar.
Danimarka’da çalışmak
Çalışma gerekliliğini karşılayabilmeniz için bunun öncesinde beş yılın en az üç yılı düzenli bir işte çalışmış olmalısınız. Düzenli çalışma, toplu iş anlaşması şartlarının ya da standart maaş ve çalışma koşulları altında çalışılan bir mevki olarak anlaşılmalıdır. Ek olarak, bir mevkinin ‘’düzenli’’ olarak nitelendirilebilmesi için işvereninizin sizin maaşlarınızın (løntilskud) tümünü ya da bazılarını ödemek için sosyal yardım almıyor olması gerekmektedir.
Hastalık izni, tatil, aile üyelerinin bakımı için işe devamsızlık, ebeveyn izni vb. düzenli çalışma olarak sayılır. Esnek işler, eğer Active Employment Policy Act (lov om en aktiv beskæftigelsesindsats) şartlarına uyuyorsa, işvereninizin maaşlarınızı ödemek için sosyal yardım alıyor olsa bile düzenli iş olarak sayılır.
Stajyerler/çıraklar ya da diğer öğrenmeyle ilişkili olan çalışmalar düzenli çalışma sayılmazlar. Bu tür mevkiler ancak stajyerlik/çıraklık eğitim programının bir parçasıysa ve ECTS kredisi kazandırıyorlarsa eğitim gerekliliğine sayılabilirler.
Bir işsizlik fonundan (A-kasse) işsiz yardımı alıyorsanız, bu dönem boyunca çalışan sayılmadığınız için bu düzenli çalışma sayılmaz. Birden fazla işiniz varsa, çalışma saatlerinizin haftada ortalama toplam 30 saati geçiyorsa tam zamanlı çalışan sayılırsınız.
Kendi işinde çalışanlar da düzenli çalışmayla aynı yükü taşırlar. Serbest çalışan bir şirket sahibiyseniz, bu çalışan olarak davranılabilecek bir alana sahip olmalıdır. ‘Çalışma dönemleri hesaplaması’ bölümü.
Kendi işinizde çalışıyorsanız haftada 30 saat ödemeli çalışmaya denk çalışmalısınız. ‘Çalışma dönemleri hesaplaması’ bölümü.
Eşinizin şirketinde çalışmak vergi ödemeniz gerekiyor ve 30 saat ödemeli çalışmaya denk çalışıyorsanız bu çalışmak olarak nitelendirilir. Çalışmanın Danimarka’da nasıl hesaplandığını görmek için tıklayın.
Çalışma dönemlerinin hesaplanması
Beş yılın en az üç yılı düzenli çalışmaya sahip olup olmadığınıza karar verilirken, aşağıdaki yöntem kullanılır:
- Düzenli – tam zamanlı iş – haftada en az 30 saat: tam kredi.
Örnek: Düzenli oturum için yeterli görülmenizin öncesindeki beş yılın en az üç yılı haftada en az 30 saat çalışmışsınız.
- Düzenli yarı zamanlı iş – haftada 15 ve 29 saat arası: çalışma döneminin yüzde 60’ı kadar kredi.
Örnek: Sürekli oturma izni için yeterli görülmenizin öncesindeki beş yıl haftada 15 ve 29 saat arası çalışmışsınız.
- Tam zamanlı ve yarı zamanlı çalışmanın birleşimi: Çalışma gerekliliğinin doldurulması için tam zamanlı ve yarı zamanlı dönemler birleştirilebilir.
Örnek: 30 ay boyunca yarı zamanlı (haftada 15-29 saat) sahibiydiniz ve 18 ay boyunca düzenli tam zamanlı bir iş sahibiydiniz. 30 ayın yüzde 60’ı ve tam zamanlı işin üç yılından 18 ay eklenerek çalışma gerekliliğini karşılayabilirsiniz.
Çalışma ve eğitim programları da ayrıca birleştirilebilir.
Örnek: iki yıllık sınıf çalışmasına denk olan 120 ECTS kredisi kazandıysanız ve bir yıllık çalışma faaliyetiniz varsa üç yıllık çalışma/eğitim gerekliliğini karşılayabilirsiniz.
Çocuk ya da bir aile üyesinin bakımı
Engelli bir çocukla ya da ciddi şekilde hasta olan bir aile üyesi ya da çocuk ile ilgileniyorsanız, bazı dosyalarda bu dönemler çalışma/eğitim gerekliliğinin karşılanıp karşılanmadığının hesaplanmasında, sürekli oturuma yeterli bulunmanızın öncesinde beş yıllık süre içerisinde olmaları ve Social Service Act (lov om social service) ya da Parental Leave Act (barselsloven) kapsamında sosyal yardım almış ya da yeterli bulunmuş olmanız şartıyla, göz önüne alınır.
Sürekli oturum izni için yeterli bulunduğunuz dönemde yardımı almaya devam etmeniz ya da yardım için hâlâ yeterli görülüyor olmanız gerekmektedir.
Yardımı artık almıyor ya da yeterli görülmüyorsanız, sürekli oturum izni için yeterli görüldüğünüz dönemde eğitim görüyor ya da çalışıyor olmanız gerekmektedir.
Yardım aldığınızı ya da yeterli görüldüğünüzü belgelendirebilmeniz için belediyenin kararını gösteren bir mektup teslim etmeniz istenir. Yardım almadıysanız fakat yeterli görüldüyseniz, belediyenin kararını gösteren bir mektup teslim etmeniz gerekir.
Belgelendirme
Sürekli oturma izni için başvurunuzu tamamladığınızda, çalışma gerekliliğini karşıladığınızı bildirmeniz gerekir.
Başvurunuz gözden geçirilirken, Immigration Service sizin verdiğiniz Danish Customs and Tax Administration (Skat) kapsamındaki bütçe kayıtlarını kontrol ederek ve ücret makbuzu ya da diğer belgelerde gösterilen gelir bilgilerini inceleyerek bilgileri doğrular.
Maaş, emekli maaşı, işsiz yardımı, nakit yardımı, öğrenci bursu (SU) ve dengini ödeyen tüm kamu yetkilileri ve şirketler bu bilgiyi rapor etmelidirler.
Verdiğiniz herhangi bir bilgi resmi kayıtlarla eşleşmezse, çalıştığınızı belgeleyen ek bilgi sağlamanız istenir. Ayrıca ilk seferde verdiğiniz bilginin neden yanlış olduğunu açıklamanız da gerekir.
Danimarka ceza kanunun 161. Maddesi gereğince bilerek yanlış bilgi vermenin para cezası ya da iki yıllık hesap cezası ile sonuçlanacağını lütfen unutmayın.
Immigration Service yanlış bilgi veren bir başvuranı polise ihbar edebilir.
Kendi işinizde çalışıyorsanız, haftada 15 saate denk çalıştığınızı belgelendirmeniz gerekir.
Böyle yapabilmeniz için çalışma saatleriniz, iş yerinizin nasıl bir yer olduğu, geliriniz, açılma saatleri, müşteri esasınız, ürünler/hizmetler için ücretler hakkında bilgi vermeniz istenir. Ayrıca kâr kaybınızı vergi yetkililerine bildirmeniz ve kanun gereğince VAT ödemeniz gerekmektedir.
En azından, şirkete sahip olduğunuzu, şirketinizi vergi yetkilileri ile kayıt ettirdiğinizi, VAT kaydı olduğunu ve vergi kesmekten yetkili olduğunun belgelendirmesini bulundurmalısınız. Ayrıca VAT bildirilerini de listelemelisiniz.
Kendi işinde çalışan eşinize yardım ediyorsanız; ücret makbuzlarını, finansal hesap özetlerini ya da yardımcı eş olarak sizin payınızı belirten şirketin yıllık hesaplarını çalışmanızın belgelendirmesi olarak zarfın içinde bulundurmalısınız.
Yurt dışında çalışma
Yurt dışında çalışma, aşağıdaki yerlerden birinde çalıştıysanız, üç yıllık çalışma gerekliliğini doldurmanızda Danimarka’da çalışmanızın bölümü olarak sayılabilir.
- Danimarka kamu kuruluşu
- Özel bir şirket
- Sivil toplum kuruluşu
- Yabancı ya da Danimarka yardım kuruluşu
Danimarka kamu kuruluşu hükümet, bölgesel ya da belediye işvereni olarak anlaşılmalıdır.
Özel bir şirket için yurt dışına atandıysanız, şirketin belli bir büyüklüğü olması bir gerekliliktir. Bu, özel şirketin 12 aydan fazla süredir ortalama en az 10 çalışanı olması anlamına gelir. Hesaplamada, çalışma saatlerine bakılmaksızın tüm işçiler hesaba katılmalıdır. Eğer sosyal yardım ile çalışan biriyseniz ve bir işçi anlaşması altında çalışıyorsanız bu özel bir görev olarak nitelendirilir ve işçilerin sayısı hesaplanırken içerilemez.
Bir sivil toplum kuruluşu tarafından yurt dışına atandıysanız bu kuruluşun belli bir büyüklüğe ulaşmış olmasını gerektirir. Bu, özel şirketin 12 aydan fazla süredir ortalama en az 10 çalışanı olması anlamına gelir. Hesaplamada, çalışma saatlerine bakılmaksızın tüm işçiler hesaba katılmalıdır.
Eğer sosyal yardım ile çalışan biriyseniz ve bir işçi anlaşması altında çalışıyorsanız bu özel bir görev olarak nitelendirilir ve işçilerin sayısı hesaplanırken içerilemez.
Ek olarak, kuruluş kamu yararına çalışıyor olmalıdır ve bu yurt dışı kaynaklı çalışan sahibi olacak olan şirketin faaliyetlerinin doğal bir parçası olmalıdır. Çalışan, kuruluş yurt dışındayken ücretini alıyor olmalıdır.
Yukarıda bahsedilenler haricinde başka nedenlerle yurt dışında çalışmak, sayılması için önemli bir neden varsa, üç yıllın gerekliliğin doldurulmasında sayılabilir.
Üç yıllık gerekliliğin sayılmasında yurt dışındaki çalışmanızla ilişkinizde böyle önemli nedenler varsa özel değerlendirme geçerlidir.
Yurt dışında çalışmanızın üç yıllık gerekliliğe sayılmasına karar verilmesinde, aşağıdakiler göz önüne alınacaktır:
- Danimarka’daki mevkinizin yurt dışındaki mevkinizle ilgili olup olmadığı
- Mevkiye geçmeden önce Danimarka’da çalışıp çalışmadığınız
- Danimarka’daki mevkinizden dönem izni alıp almadığınız
- Danimarka’ya döndükten sonra önceki mevkinizde çalışmaya devam edip etmediğiniz
Örnek: Bir araştırmacıysanız ve işinizle bağlantılı olarak belli bir süre yurt dışında yaşadıysanız. Bu dönemin üç yıllık döneme sayılıp sayılmayacağına karar verilmesinde, göçmen yetkililerinin sizin yeterliliklerinizin bir kamu araştırma kuruluşu ya da kamu araştırma merkezi tarafından onaylanıp onaylanmadığını göz önüne alması gerekir.
Yurt dışında geçirilen zaman
Yurt dışındaki bir Danimarka şirketi ya da kuruluşu için çalışıyorsanız, üç yıllık gerekliliğin iki yılını yurt dışında çalışma olarak saydırabilirsiniz.
Kendi işinizi bulmak için yurt dışında çalışan birine onun eşi ya da partneri olarak eşlik ediyorsanız, üç yıllık gerekliliğe çalışılarak geçirilen zamanı saydırabilirsiniz.
Yurt dışında başka nedenlerle çalışıyorsanız, ü yıllık gerekliliğin bir yılını saydırabilirsiniz.
Belgelendirme
Yurt dışında çalıştığınızı belgelendirebilmeniz için, tüm zamanı kapsayan ödeme özetleri ya da işvereninizden bir bildiri, kontrat getirmeniz istenir.