Sjögren sendromu bağışıklık sisteminizdeki en yaygın iki belirti olan göz kuruluğu ve ağız kuruluğu ile özdeşleşmiş bir hastalıktır.
Sjögren sendromu genellikle romatoid artrit ve lupus gibi diğer bağışıklık sistemi bozukluklarına eşlik eder. Sjögren sendromunda, gözlerinizin ve ağzınızın mukoza zarları ve nem salgılayan bezleri genellikle etkilenir ve gözyaşı ve tükürük üretiminde azalma meydana gelir.
Sjögren sendromunu herhangi bir yaşta geliştirebilirsiniz, ancak tanı konduğunda çoğu insan 40 yaşından büyük olduğu gözlemlenmiştir. Durum kadınlar için çok daha yaygındır. Tedavisi ise belirtileri hafifletmeye odaklanır.
Sjögren Sendromu Belirtileri
Sjögren sendromunun iki ana belirtisi şöyledir:
- Gözlerde kuruluk. Gözleriniz yanabilir, kaşınabilir veya kuru hissedebilirsiniz.
- Ağızda kuruluk. Ağzınız pamuk dolu gibi hissedebilir, bu da yutkunmayı veya konuşmayı zorlaştırır.
Sjögren sendromlu bazı insanlarda aşağıdakilerden bir veya daha fazlasını da görülebilir:
- Eklem ağrısı, şişme ve sertlik
- Deride döküntüler veya ciltte kuruluk
- Vajinal kuruluk
- Sürekli kuru öksürük
- Uzun süreli yorgunluk
Sjögren Sendromu Nedenleri
Sjögren sendromu otoimmün bir hastalıktır. Bu, bağışıklık sisteminizin yanlışlıkla vücudunuzun kendi hücrelerine ve dokularına saldırdığı anlamına gelir.
Bilim adamları neden bazı insanların Sjögren sendromu geliştirdiklerinden ve diğerlerinin yapmadığından emin değildir. Bazı genler insanları bu bozukluktan daha fazla risk altına sokuyor ancak belli bir virüs veya bakteri türünün enfeksiyonu gibi tetikleyici bir mekanizmanın da gerekli olduğu düşünülüyor.
Sjögren sendromunda, bağışıklık sistemi önce gözlerinizin ve ağzınızın nem salgılayan bezlerini hedef alır. Fakat vücudunuzun diğer bölümlerine de zarar verebilir:
- Eklemler
- Tiroid
- Böbrekler
- Karaciğer
- Akciğerler
- Cilt
- Sinirler
Risk Faktörleri
Herkes Sjögren sendromu geliştirse de, genellikle bir veya daha fazla bilinen risk faktörü taşıyan kişilerde görülür. Bunlar arasında şunlar bulunur:
- Yaş. Sjögren sendromu genellikle 40 yaşından büyük kişilerde teşhis edilir.
- Cinsiyet. Kadınların Sjögren sendromuna sahip olma ihtimalleri çok daha yüksektir.
- Romatizma hastalığı. Sjögren sendromu olan insanlarda romatizmal artirit veya lupus gibi romatizmal bir hastalığa yakalanma sık görülür.
Komplikasyonları
Sjögren sendromunun en sık görülen komplikasyonları gözlerinizle ve ağzınızı ilgilendirir.
- Dişler arasındaki boşluklar. Çünkü tükürük dişleri boşluklara neden olan bakterilere karşı korur; ağzınız kuruysa, boşluklar geliştirmeye daha yatkınsınız demektir.
- Mantar enfeksiyonları. Sjögren sendromu olan insanlar ağızdan bir maya enfeksiyonu olan ağız bakterisi gelişmesi açısından çok daha muhtemeldir.
- Görme sorunları. Göz kuruluğu ışık hassasiyetine, bulanık görme ve kornea ülserlerine yol açabilir.
Daha az yaygın olan komplikasyonlar sizin durumunuzu etkileyebilir:
- Akciğerler, böbrekler veya karaciğer. İnflamasyon akciğerlerinizde pnömoni, bronşit veya başka sorunlara neden olabilir; Böbrek fonksiyonlarıyla ilgili sorunlara neden olabilir; Karaciğerinizde hepatit veya siroza neden olabilir.
- Lenf düğümleri. Sjögren sendromlu küçük bir yüzdesel insan, lenf nodu kanserine (lenfoma) neden olur.
- Sinirler. El ve ayaklarınızdaki uyuşma, karıncalanma ve yanma gelişebilir (periferik nöropati).
Testler ve Teşhis
Belirtiler ve bulgular kişiden kişiye değişir ve diğer hastalıkların yol açtığı belirtilere benzeyebileceğinden, Sjögren sendromunu teşhis etmek zor olabilir. Bir takım ilaçların yan etkileri de Sjögren sendromunun bazı belirtilerini ve bulgularına benzer.
Çeşitli testler, diğer durumların ekarte edilmesine ve Sjögren sendromunun teşhisine yardımcı olur.
Kan tahlilleri
Doktorunuz aşağıdakileri kontrol etmek için kan testleri yapabilir:
- Farklı kan hücrelerinin seviyeleri
- Sjögren sendromunda yaygın antikor varlığı
- Enflamatuvar durumların kanıtı
- Karaciğeriniz ve böbreklerinizle ilgili sorunların belirtileri
Göz testleri
Doktorunuz Schirmer gözyaşı testi adı verilen bir test ile gözlerinizin kuruluğunu ölçebilir. Bu testte gözyaşı üretiminizi ölçmek için alt göz kapağının altına küçük bir filtre kağıdı yerleştirilir.
Göz rahatsızlıklarının tedavisinde uzmanlaşmış bir doktor (göz doktoru) ayrıca, yarık lamba denilen büyütücü bir cihazla göz yüzeyinizi de inceleyebilir. Gözünüze damlaları vurarak kornea hasar görmesini kolaylaştırabilir.
Görüntüleme
Bazı görüntüleme testleri tükrük bezlerinin işlevini kontrol edebilir.
- Sialogram. Sialogram olarak adlandırılan özel bir röntgen ışını, kulaklarınızda bulunan tükrük bezlerine enjekte edilen boya tespit edebilir. Bu işlem, ne kadar tükürüğün ağzınıza aktığını gösterir.
- Tükrük sintigrafisi. Bu nükleer tıp testi, tüm tükrük bezlerine ne kadar çabuk ulaştığını görmek için bir saat boyunca izlenen bir radyoaktif izotopun intravenöz enjeksiyonunu içerir.
Biyopsi
Doktorunuz ayrıca Sjögren sendromunu gösterebilen iltihap hücrelerinin kümelerinin varlığını saptamak için dudak biyopsisi yapmak isteyebilir. Bu test için, dudakta bulunan tükrük bezlerinden küçük bir doku şeridi çıkarılır ve mikroskopta incelenir.
Sjögren Sendromu Tedavisi
Birçok kişi, Sjögren sendromuyla ilişkili göz kuruluğu ve ağız kuruluğunu tezgah üstü göz damlaları kullanarak ve suyu daha sık yudumlayarak yönetebilir. Ancak bazı insanlar reçeteli ilaçlara, hatta cerrahiye ihtiyaç duyabilirler.
İlaçlar
Doktorunuz belirtilerinize bağlı olarak aşağıdaki ilaçları önerebilir:
- Tükürük üretimini arttırın. Pilokarpin (Salagen) ve cevimeline (Evoxac) gibi ilaçlar tükrük üretimini artırabilir ve bazen de gözyaşı bulabilir. Yan etkiler arasında terleme, karın ağrısı, yıkama ve artmış idrara çıkma sayılabilir.
- Belirli komplikasyonları belirtin. Artrit belirtileri geliştirirseniz, nonsteroidal anti-inflamatuvar ilaçlar (NSAID’ler) veya diğer artrit ilaçlarından fayda görebilirsiniz. Reçetesiz damlaların yardımı olmazsa, reçeteli göz damlaları gerekebilir. Ağızda maya enfeksiyonları antifungal ilaçlarla tedavi edilmelidir.
- Sistem genelinde belirtileri tedavi edin. Sıtma tedavisinde kullanılan bir ilaç olan hidroksiklorokin (Plaquenil) genellikle Sjögren sendromunun tedavisinde yardımcı olur. Metotreksat gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar da öngörülebilir.
Ameliyat
Göz kuruluğunu hafifletmek için, gözyaşlarınızı gözlerinizden boşaltan gözyaşı kanallarını (punctal oklüzyon) kapatmak için küçük bir cerrahi işlemden geçmeyi düşünebilirsiniz. Geçici kapatma için kanallara kollajen veya silikon tıkaçlar sokulur. Kollajen fişler sonunda çözülür, ancak silikon fişler düşene veya çıkarılıncaya kadar yerinde kalırlar. Alternatif olarak, doktorunuz gözyaşı kanallarınızı kalıcı olarak kapatmak için bir lazer kullanabilir.