Orta Doğu hangi özellikleriyle büyük devletlerin ilgi alanı olmuştur?
Sponsorlu Bağlantılar
Orta Doğu hangi özellikleriyle büyük devletlerin ilgi alanı olmuştur?
Coğrafi konumu, yer altı ve yer üstü zenginlikleriyle önem arzeden Orta Doğu, I. Dünya Savaşı'na kadar, İran hariç olmaküzere Osmanlı Devleti'nin egemenliğinde bulunmaktaydı. FakatXIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin iyice zayıflaması, içte ve dıştabirçok meseleyle uğraşmak zorunda kalmasıyla bu bölge, baştaİngiltere, Fransa, Rusya, sonra da Almanya ve İtalya'nın etkinolmak için uğraştıkları bir alan hâline geldi. Batı Avrupa devletleribu mücadeleyi yürütürken aynı zamanda Rusya'nın bölgeyeinmesini engellemeye çalıştılar ve bunu başardılar da. AncakXX. yüzyılın başında İtilaf blokunun kurulması ve Osmanlı'nınbunun karşısındaki blokta yer alıp savaş bitiminde yıkılması OrtaDoğu'da bir otorite boşluğuna yol açtı.I. Dünya Savaşı devam ederken İngiltere, Fransa ve Rusyaaralarında yaptıkları gizli anlaşmalarla Orta Doğu'yu paylaştılar.1917 İhtilali ile savaştan çekilen Rusya, gizli anlaşmalarıaçıkladı. ABD, savaşa girerken yayınladığı Wilson Prensipleri'negöre gizli anlaşmaları kabul etmeyeceğini açıkladı. AyrıcaOsmanlı Devleti'nin Türk nüfusunun yoğun olduğu bölgelerindeegemenliğinin devam etmesi, diğer bölgelerinde ise halklarınkendi geleceklerini belirlemesi isteniyordu.Wilson Prensipleri, İngiltere ve Fransa'nın Orta Doğuplanlarını bozacak nitelikte maddeler içermekteydi. Bununüzerine iki devlet, ortak deklarasyon yayınlayarak Orta Doğuülkelerinde halkların kendi idarelerine dayanan hükümet veyönetimler kurabileceklerini bildirdiler.
Osmanlı egemenliğindeki halklar tarafından bağımsızlıklarının kabul edilmesi şeklinde anlaşılan budeklarasyon, aslında İngiltere ve Fransa'nın zaman kazanmak için ortaya koydukları bir plandanibaretti. ABD'nin savaş sonrası tekrar yalnızlık politikasına dönmesi, İngiltere ve Fransa'nın OrtaDoğu'da serbestçe hareket etmelerine sebep oldu.