Fırtınalar ve diğer aşırı hava olayları, dünyamızın iki yarısı arasında eşit olarak bölünmez. Şu ana kadar pek açık olmayan nedenlerden dolayı Güney Yarımküre, Kuzey Yarımküre‘den kabaca yüzde 24 oranında daha fırtınalı geçer.
Küresel fırtına kalıplarına ayrıntılı olarak bakan yeni bir çalışma, fırtınaların ekvatorun üst ve alt tarafında nasıl patlayacağını belirleyen iki ana faktör olarak dağ sıralarının yükseklikleri ve okyanusların etrafındaki enerji dolaşımını buldu.
Şikago ve Washington üniversitelerinden bir araştırmacı ekibi, topografya ve okyanus akıntıları gibi değişkenlerin ortaya çıkan fırtına sayısı üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğuna bakarak bir dizi değiştirilmiş iklim modeli üzerinde çalıştı.
İklim modellerinin yenilenmesini sağlayacak
Chicago Üniversitesi’nden iklim bilimcisi Tiffany Shaw, “Dünyayı bir kavanoza koyamazsınız, bunun yerine fizik yasalarına dayanan iklim modellerini kullanıyoruz ve hipotezlerimizi test etmek için deneyler yapıyoruz” diyor .
Araştırmacılar her seferinde iklim modellerinin bir bölümünü değiştirdi, her iki yarımkürenin kara kütlelerini düzleştirdiklerinde ise fırtına yoğunluğu ve gücünde görülen farkın yarısı ortadan kalktı.
Araştırmada daha sonra ılık su Kuzey Kutbu’nda soğuyup alçaldığında, güneye aktığında ve Antarktika’da rüzgarla yükseldiğinde üretilen, okyanus akıntısının büyük küresel ‘taşıyıcı bandına’ fren uygulandı. Dünya dağlarının düzleşmesine ek olarak, enerji aktarımındaki bu kayıp, iki yarım küredeki fırtına seviyelerini birbiriyle uyumlu hale getirdi.
Dahası, uydu gözlemleri , 1980’lerden bu yana Güney Yarımküre’de fırtına sıklığının arttığını, Kuzey Yarımküre’de ise büyük ölçüde değişmediğini gösterdi.
Bu, muhtemelen atmosferdeki ve okyanus sıcaklıklarındaki değişimlerin neden olduğu akıntılardaki değişikliklere bağlı. Söz konusu kaymalar, tüm dünya çapında oluyor, ancak kuzeyde deniz buzu ve kar kaybı ile artan güneş ışığı emilimi ile dengeleniyorlar .
Bilim insanları, ancak 2. Dünya Savaşı’ndan sonra, dünyadaki hava ve iklimi izliyor, ancak denizciler iki yarım küredeki farklı koşulları uzun süredir biliyordu. 1980’lerin başında büyük ölçekli, gerçek zamanlı uydu görüntülerinin ortaya çıkmasıyla , araştırmacılar hava koşulları hakkında çok sayıda yeni bilgi edinebildi ve bu da onların yıllar içinde nasıl değiştiğini haritalamalarına ve izlemelerine olanak sağladı.
Yeni bulgular, ısınan gezegenin iki yarımkürede fırtınaları ve hava durumu modellerini nasıl farklı şekilde etkileyebileceğini ve hangi değişkenlerin en önemli olacağını daha iyi anlamamıza yardımcı olmak için iklim değişikliği modelleri için kullanılacak.
Shaw , “Çalışmamızla, iklim değişikliği tahminlerine olan güveni artırıyoruz ve böylece toplumun iklim değişikliğinin etkilerine daha iyi hazırlanmasına yardımcı oluyoruz” diyor : “Araştırmamdaki en önemli konulardan biri, gelecek hakkında söylediklerine güvenebilmemiz için modellerin bize şu anda iyi bilgiler verip vermediğini anlamak. Riskler yüksek ve doğru nedenle doğru cevabı almak önemlidir. “
Comments