Karabasanlar İle Kabuslar Arasında Ne Fark Vardır?
Jacques Montangero
Rüyada duyulan duygular kabuslar ya da karabasanlar sırasında ortaya çıkan
korkulardır. Herkes kabus görmüş olabilir. Burada söz konusu olan, uykudan
uyandıracak kadar güçlü olan bir korku doğuran rüyanın bir bölümüdür. Dehşet
uyandıran varlıklar tarafından izlenmek, doğal bir felaket tehdidi ve
sevilen birinin ölüm tehdidi altında olması gibi durumlardan söz edilebilir
burada. İnsan uyanır uyanmaz, kalbi hızla çarparken tehlikenin rüyadan
ibaret olduğu rahatlamasıyla kendine gelir.
■ Kabuslar REM
uykularında ortaya çıkar ve çoğu zaman gecenin ikinci yarısında görülür.
Bunlar sıra dışı rüyalardır ve sıklıkları kişiye ve kişinin psikolojik
durumuna göre değişir. Depresyon ve travma sonrası stres gibi bazı patolojik
durumlar çoğu zaman kabusların görülme sıklığını artırır. Ruhsal patolojisi
olmayan biri yılda ortalama iki kabus gördüğünü hatırlar. Buna karşılık bir
rüya günlüğü tutan kişiler sorgulandığında bu türden rüyaların daha sık
görüldüğü anlaşılmıştır. Kabusların açıklanması bağlamında bu rüyaların
normal olarak korku veren anıların saf dışı edilmesi sonucunu doğuran
uyarlayıcı sürecin başarısızlığını yansıttıkları ifade edilmiştir (Levin ve
Nielsen, 2009). Bu başarısızlığın nedeni bireyin, geçici ya da nispeten
kalıcı nedenlerle hissettiği duygu yükünün artmasıdır.
■ Karabasanlara
gelince, bunlar gecenin başlangıcında, beynin daha yavaş çalıştığı uyku
evresinde (Evre 4) ortaya çıkarlar. Karabasan yaşayan kişi genelde hırıltı
çıkarır, yatağında oturur ve kabus sırasında olup bitenin aksine bir süre
zihin karışıklığından yakınır, uyku ile uyanıklık arasında gidip gelir.
Korkusunun nedeninin rüyası olduğunu yavaş yavaş anlar. Düşsel içerikten
kalan izlenimler kabusa göre daha az ayrıntılıdır. Çocuklarda 6-7 yaşlarına
kadar karabasan olgusu nispeten daha sıktır; daha sonra kaybolurlar.