1899 yılında Aydın'da dünyaya gelen Menderes'in tam adı Ali Adnan Ertekin Menderes'tir. Babası İzmirli Katipzade İbrahim Ethem Bey, annesi Aydınlı Hacı Alipaşazadeler'den Tevfika Hanım'dır. İzmir İttihat ve Terakki Mektebi'nde eğitimine başlayan Menderes, İzmir Amerikan Koleji'nde öğrenimine devam etti. Dedesinden kalan toprakları olan Adnan Menderes, aynı zamanda Aydın'da bir çiftçiydi.
1931 yılında CHP Aydın milletvekili seçildikten sonra Ankara Hukuk Fakültesi'ne girerek, 1935 yılında mezun oldu. Yedek subay eğitimi almasına karşın sıtma hastalığına yakalandığı için Birinci Dünya Savaşı'na katılamadı ve Kurtuluş Savaşı'nda gösterdiği başarılar neticesinde İstiklal Madalyası almaya hak kazandı.
Menderes, 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın bir kolunu organize etti. Partinin kendini feshetmesinden sonra ise Cumhuriyet Halk Partisi'ne geçti ve 1931 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi'nden Aydın milletvekili olarak seçildi.Parti içi muhalefetten dolayı 1945 yılında Refik Koraltan ve Fuat Köprülü ile birlikte CHP'den ihraç edildi. Bu hareketler, Demokrat Parti'nin 7 Ocak 1946'da kurulmasına sebep oldu.
Menderes, 1946 seçimlerinde Demokrat Parti'den Kütahya milletvekili seçildi. Celal Bayar'dan sonra, partide ikinci adam oldu. 14 Mayıs 1950 seçimlerinde, DP, oyların 53,5'ini alarak iktidar oldu. On senelik DP iktidarının, tek başbakanı (22 Mayıs 1950 - 27 Mayıs 1960) oldu ve o döneme damgasını vurdu.
6-7 Eylül tarihlerinde, azınlıklara karşı gerçekleştirilen olaylar Menderes'i etkileyen en önemli olayların başında geliyor. Kıbrıs konusunda Londra'da ikinci tur görüşmeler yapıldığı sırada 6 Eylül 1955 gecesi İstanbul'da bazı gazetelerin Selanik'te Atatürk'ün evine bomba atıldığını yazması üzerine Rumlara karşı öfke ve kin hareketleri baş gösterdi. Bu olaylar sebebiyle TBMM olağanüstü toplandı.
1960 yılında öğrenci hareketlerinin artması, hoşnutsuz grupların ülkeyi iç karışıklıklara sürüklemesi sonucu, Silahlı Kuvvetlerin ihtilal yapmasına neden oldu. TSK'nın 27 Mayıs 1960 günü açıklama yaptığı sırada Eskişehir'de bulunan Adnan Menderes ve arkadaşları tutuklandı. Ankara'da bir süre tutulan Menderes, sonra Yassıada'ya yargılanmak üzere gönderildi. Yüksek Adalet Divanı, 9 ay 27 gün boyunca Menderes ve beraberindeki siyasetçileri yargıladı. Yargılama süreci sonunda 14 kişinin idamına, 31 kişinin de ömür boyu hapse mahkum edilmesine karar verdi.
Menderes 13 ayrı suçtan yargılanıyordu. Bu suçlar şöyle: Örtülü Ödenek Davası, 6-7 Eylül Olayları, Vatan Cephesi, İstanbul'da Bulvar ve yol açmak için pek çok vatandaşın evini, parasını geciktirerek ya da hiç ödemeden istimlak etmek, kanuna aykırı olarak üniversite basmak ve halka ateş açtırtmak, bazı muhalefet milletvekillerinin ve muhalefet liderinin seyahat özgürlüğünü kısıtlamak...
Döviz Yasası'nı ihlal etmek, devlet radyosunu siyasi çıkarları için kullanmak, Halkı Demokrat İzmir gazetesinin matbaasını tahrip etmeye teşvik etmek, Kırşehir'in haksız olarak ilçe yapılması, yargı bağımsızlığının ihlali, 1957 seçimlerinin erkene alınarak kanuna aykırı olarak tarihinin değiştirilmesi, Tahkikat Komisyonu'nun kurulup olağanüstü yetkilerle donatılması, CHP'nin mallarına "haksız" yere el konulduğu iddiaları, Anayasa'yı ihlali gibi suçlamalar nedeniyle idam edildi.
Adnan Menderes, 27 Mayıs askeri darbesinin ardından, 17 Eylül 1961 tarihinde asılarak idam edildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi 1990 yılında çıkardığı yasayla, Menderes ve onunla beraber idam edilenlere itibarlarını iade etti.
Naaşları, 29. ölüm yıl dönümünde İmralı'dan, dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal ve binlerce vatandaşın katıldığı törenle İstanbul, Topkapı'da, Vatan Caddesi ile Topkapı Mezarlığı arasında kendisi ile birlikte Polatkan ve Zorlu için yapılan anıt mezara nakledildi. Menderes'in 1958 yılında hizmete açtığı bu caddenin adı 1994 yılında dönemin belediye başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teklifiyle Adnan Menderes Bulvarı olarak değiştirildi.
1929'da Berin Menderes ile evlenen Menderes'in bu evlilikten üç çocuğu oldu. Büyük oğlu Yüksel Menderes 8 Mart 1972'de Ankara'daki evinde intihar ederek yaşamına son verdi. Ortanca oğlu Mutlu Menderes 1 Mart 1978'de, Ankara'da geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetti. En küçük oğlu Aydın Menderes ise uzun yıllar siyasetle ilgilendi ve 1996 yılında geçirdiği trafik kazası sonucu yaşamının son 15 yılını felçli olarak geçirdi, 2011 yılında hayata veda etti.