Akne nasıl geçer? Akneyi daha fazla hijyen ile tedavi etmek mümkün değildir, bu nedenle ekstra temizlik durumu daha iyi hale getirmez. Akneye eğilimli alanları normalde hafif sabunlu veya parfümsüz bir temizleyici ve su ile günde en fazla iki kez yıkamak yeterlidir. Mümkünse, makyaj yapmamaya özen gösterin. Makyaj yapsanız ile geceleri uyumadan önce yüzü yıkamak oldukça önemlidir.
Cildi sertçe fırçalamaya ya da peeling özellikli cilt bakım ürünleri kullanmaya gerek görülmemektedir. Cildin ovulması durumu daha da kötüleştirebilir. Cilt kuru ise (bazı akne kremleri kuru cilde neden olabilir) parfümsüz, su bazlı nemlendirici krem kullanabilirsiniz. (1)
Benzoil Peroksit
Benzoil peroksit içeren bazı ilaçlar akne tedavisine yardımcı olabilir. Bu ilaçlar antibakteriyeldir ve bu nedenle cildinizdeki propionibacterium acnes (P. acnes) bakterilerinin miktarını azaltır. Benzoil peroksit içeren ilaçlar cildinizin tahriş olmasına (hafif kızarıklığa) neden olabilir. Ancak, düzensiz kullanımı bakterilerin direnç kazanmasına sebebiyet verebilir.
Akne için benzoil peroksit ilaçların cildinizi gözle görülür şekilde iyileştirmesi için zaman gereklidir, bu yüzden bir gecede büyük bir fark beklemeyin. Düzenli olarak kullandıktan birkaç hafta sonra akneler iyileşmeye başlar. (2)
İlaç Tedavisi
Doktorunuz aşağıdaki tedavilerden birini reçete edebilir.
- Benzoil peroksit kremleri veya jelleri
- Azelaik asit (genellikle benzoil peroksit için bir alternatif olarak kullanılan antibakteriyeldir)
- Antibiyotik losyonları veya jelleri (bunlar cildinizdeki doğal P.acnes bakterilerinin seviyelerini kontrol ederek iltihaplanmayı (şişme) azaltmaya yardımcı olabilir)
- Tretinoin ve izotretinoin gibi topikal retinoidler (bu ilaçların etkilerinin fark edilmesi biraz zaman alabilir, tahriş edici de olabilir ancak bu tahriş zamanla geçecektir)
Ayrıca, akneler güneş ışığına karşı daha hassastır, bu nedenle güneşte dışarıya çıkıyorsanız bol miktarda güneş kremi kullandığınızdan emin olun. Hamileyseniz bebeğinize zarar verebilecekleri için retinoidleri kullanmamalısınız. (3)
Antibiyotikler
Orta dereceli veya şiddetli akneleriniz varsa, doktorunuz oksitetrasiklin, eritromisin veya doksisiklin gibi bir antibiyotikler reçete edebilir. Bu ilaçları bir günde kaç defa almanız gerektiğini ve ne kadar süreceğini doktorunuz bildirecektir. Bu tedaviyi deneyen insanların çoğu sivilcelerinin altı ay içinde daha iyi bir hal aldığını söylemektedir. (4)
Oral kontraseptifler
Eğer bir kadınsanız ve kontrasepsiyona (doğum kontrol yöntemleri) ihtiyaç duyuyorsanız, doktorunuz aknelerinizi tedavi etmek için oral kontraseptif hap kullanmanızı önerebilir. Kontraseptif haplar, sebum üretimini arttıran testosteronu baskılamaktadır. Bu, cildinizi daha az yağlı olmasını sağlamaktadır. Genel olarak, akne için diğer tedavilerin yanı sıra bunlar da verilmektedir. (5)
Oral İzotretinoin
Doktorunuz size, izotretinoin adı verilen oral retinoid ilacı almayı önerebilir. Bu, cildinizin ürettiği sebum miktarını azaltır. Aknenizin iyileşmeye başlamadan önce kötüleşebileceğini unutmayın. İzotretinoin, dudak ve cilt kuruluğuna, baş ağrısına, burun kanamasına ve eklemlerinizde ağrıya neden olabilir. Geçmişte depresyon yaşadıysanız, tedaviye başlamadan önce dermatoloğunuza bu bilgiyi de verin. Eğer bir kadınsanız, bu ilacı alırken kontrasepsiyon kullanmanız gerekir. Çünkü izotretinoin doğmamış bebeğin gelişimini etkileyebilir. (6)
Işık ve Lazer Tedavisi
Işık veya lazerleri içeren yeni tedavi yöntemleri geliştirilmektedir. Işık tedavisi akne tedavisi olarak genellikle sunulmaz, çünkü doktorlar henüz ne kadar iyi çalıştığından emin değildirler. Bu terapilerin ne kadar iyi çalıştığına ilişkin araştırmalar halen devam etmektedir. Bu terapiler tedavi olarak sunulmadan önce, ne kadar faydalı olduklarını göstermek için daha bilimsel ispatlara ihtiyaç duyulmaktadır. (7)
Akne Ameliyatı
Kitle eksizyonu: Bazı akneler daha inatçıdır ve doktorunuzun verdiği ilaçlara cevap vermez. Bu durumda dermatolog, kitle eksizyonunun faydalı olacağına karar verebilir. Dermatolog deride küçük bir açarak akne içindeki irini temizler.
Lazer tedavi: Pek çok farklı lazer tedavi çeşidi bulunmaktadır. Sizin için en iyi olanı bulmada cildinizin türü, rengi ve nihai amacınız önemli rol oynamaktadır.
Kimyasal peeling: Bu yöntemde kabuklar hafifçe eksfoliye olur ve herhangi bir kesinti olmaz, ancak cildiniz daha sonra biraz pembe olabilir. Yüzeysel soymalar hafif akne tedavisinde en iyisidir. (8)
Akne için hangi doktora gidilir?
Dermatoloji, cilt hastalıkları ve tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır. Bu nedenle, akne teşhisi ve tedavisi için bir dermatolog yani cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (9)
Bazı Tavsiyeler
- Her gün en az iki kez yüzünüzü ılık suyla ve özellikle akne için yapılmış hafif sabunla yıkayın.
- Deriyi fırçalamayın ya da akneleri patlatmayın, çünkü bu enfeksiyonu daha da aşağı doğru itebilir ve daha fazla tıkanmaya, şişmeye ve kızarıklığa neden olabilir.
- Akneleri patlatmaktan kaçının, çünkü yara izlerine neden olabilir.
- Yüze dokunmaktan kaçının.
- Konuşurken sebum ve cilt tortusu ihtiva etmesi muhtemel olduğundan, telefonu yüzden uzakta tutun.
- Özellikle losyonları, kremleri veya makyajı uygulamadan önce ellerinizi sık sık yıkayın.
- Sebum ve cilt artıklarını toplamak için gözlükleri düzenli olarak temizleyin.
- Akne sırt, omuz veya göğüste bulunuyorsa, cildin solumasına izin vermek için gevşek giysiler giymeyi deneyin. Baş bandı, başlık ve eşarp gibi sıkı giysiler kullanmaktan kaçının veya kullanıldıysa düzenli olarak yıkayın.
- Hassas ciltler için uygun olan makyaj malzemelerini seçin ve yağ bazlı ürünlerden kaçının. Uyumadan önce makyajı temizleyin.
- Sebum ve cilt tortusu toplarken saçları temiz tutun. Kakao yağı içeren yağlı saç ürünlerinden kaçının.
- Aşırı güneşe maruz kalmaktan kaçının çünkü cildin daha fazla sebum üretmesine neden olabilir. Ayrıca bazı akne ilaçları güneş yanığı riskini arttırabilir.
- Tıraş kremi uygulamadan önce cildi ve sakalları ılık sabunlu su ile yumuşatın.
- Akneyi şiddetlendiren kortizol ve adrenalin üretimini artırabileceğinden endişe ve stresten kaçının.
- Terlemeyi önlemek için sıcak ve nemli iklimlerde serin ve kuru kalmaya çalışın. (10)
Akne Nedir?
Çoğu insanın hayatının bir noktasında akne problemi yaşamaktadır. Akne veya akne vulgaris, cilt üzerinde lekelere neden olan oldukça yaygın bir cilt durumudur. Hafif ve şiddetli olabilen akneler özellikle yüz, sırt, omuz ve göğüs bölgelerini etkilemektedir.
Akne, özellikle ergenlik döneminde yaygın olarak görülmektedir. Her 10 kişiden 8’i 11-30 yaşları arasında bir noktada akne problemi yaşamaktadır. Daha sonraki zamanlarda akne daha az görülür. Bulaşıcı değildir, dolayısıyla akneye yakalanamazsınız veya başkalarına bulaştıramazsınız. (11)
Akne Belirtileri
Akne başlangıcı ve ilerlemiş akne problemi genellikle yüz ve omuzlarda görülmektedir. Ayrıca gövde, kollar, bacaklar ve kalçalarda da görülebilir. Akne nasıl anlaşılır? Akne problemi yaşarken oluşabilecek belirtiler şunları içermektedir:
- Yüz yüzeyinde küçük şişlikler
- İrin dolu küçük tepecikler
- Papüller (kırmızı yara benzeri lekeler)
- Çıbanlar
- Cildin yaralanması
- Ciltte patlamalar nedeniyle oluşan kızarıklık
- Beyaz uçlu şişlikler (irin nedeniyle)
- Siyah nokta (12)
Akne Nedenleri
Akne neden olur? Bir dizi faktör akneyi tetiklemektedir, ancak asıl nedenin hormon seviyelerindeki değişiklikler olduğu düşünülmektedir. Artan hormon seviyeleri derinin altındaki yağ bezlerinin büyümesine neden olur. Büyümüş bez daha fazla sebum üretir. Aşırı sebum ise gözeneklerdeki hücresel duvarları parçalayarak bakterilerin büyümesine neden olabilmektedir.
Bazı çalışmalar, genetik faktörlerin de akne riski artırabileceğini söylemektedir. Akne oluşumunun diğer nedenleri ise şunlardır:
- Hormonlara etki edebilen bazı ilaçlar
- Yağlı içerikli kozmetik ürünler
- Hormonal değişiklikler
- Duygusal stres
- Regl (13)