Devletleri; devletlerin kuruluşlarını; devletlerin büyüme, gelişme ve değişmelerini; devletlerin yıkılışlarını; devletler arasındaki siyasi ve bir dereceye kadar da ekonomik ilişkileri; uluslararası kuruluşların birbirleriyle veya devletlerle olan ilişkilerini; Devlet veya devletler içindeki insanların, sınıfların ve grupların birbiriyle olan ilişki ve çatışmalarını inceleyen "siyasi" ve "politik" bir kavramdır.
Görüldüğü gibi siyasi tarih, Türkçe'de "siyasi" ve " politik " olmak üzere iki kavramı birlikte içermektedir. Bunlardan birincisi, devletlerin kuruluşlarını, geçirdikleri değişiklikleri, gelişmeleri, devlet içindeki insanların, sınıfların, grupların aralarındaki mücadeleleri ve devletlerin genel dünya tarihi ve devletler topluluğu içindeki yer ve önemini inceleyen siyasi tarihtir. Buna İngilizce'de "Political History", Fransızca'da ise "Histoire Politique" denilmektedir.
İkincisi, bağımsız devletlerin, yani uluslararası sistemin temel birimlerinin birbirleriyle olan ilişkilerinin tarihini inceleyen siyasi tarihtir. Bu, İngilizce'de "Diplomatic History", Fransızca'da "Histoire Diplomatique" şeklinde ifade edilmektedir.
Siyasi tarihin konusu devletlerin iç siyasi durumları ve devletler arasındaki ilişkiler olduğu için siyasi tarihi de insanlık tarihi ile birlikte başlatmak uygun olur. Ancak dar anlamda "Siyasi Tarih", 1789 Fransız ihtilali'nden başlatılarak günümüze kadar getirilmektedir. Bunun nedeni; günümüzün sahip olduğu çağdaş medeniyetin devlet hayatı, fikir hayatı ve ekonomi hayatı ile ilgili faktörlerinin bu tarihi dönemle birlikte etkinlik kazanmaya başlamasındandır. Özellikle, dış politika bakımından tüm Avrupa ve hatta dünyayı etkileyen savaşlar ve günümüzdeki devletlerin milli sınırlarım tespit eden ve yeni devletlerin ortaya çıkmasına sebep olan antlaşmalar, 1789 Fransız İhtilalinden sonra yapılmıştır. Bütün bunlar çağdaş siyasi tarihin bu olayla birlikte başlatılmasının sebeplerini teşkil etmektedir.
Siyasi Tarih Nedir?
Siyasi tarih ile siyaset tarihi ayrı şeylerdir. Bir zamanlar tarihin yegane dalı olan siyasi tarih, günümüzde tarih biliminin kapsadığı dallardan sadece birisidir. Uluslararası ilişkiler disiplininde siyasi tarih, kuruluşlarından yıkılışlarına, devletlerin gelişim ve değişimleriyle, onların sınırları içinde yaşayan insanların, gurupların ve sınıfların düşünce ve eylemleri, birbirleri ve devletle olan ilişkileriyle ilgilenir. Bu durum siyasi tarihin, sosyal ve ekonomik tarihin araştırma alanına girmesini kaçınılmaz kılmaktadır. Ayrıca siyasi tarih, uluslararası sistemin aktörlerinden olan egemen devletlerin, birbirleriyle olan ilişkilerini de mercek altına alır. Siyasi tarihin sadece bunu, yani diplomasi tarihini kapsadığını düşünmek ya da söylemek büyük yanılgıdır.