Gürcü edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan, şiirlerinde vatan sevgisine atalarının kahramanlıklarına sıklıkla yer veren, Gürcistan'de eğitimin yaygınlaşması için çalışmalarda bulunan, büyük şairlik yeteneği ile şiire bambaşka bir boyut kazandıran, hayatının büyük çoğunluğunu dağlarda ve ıssız yerlerde geçirmiş olan şair Vaja Pşavela Kimdir?
Vaja Pşavela Kimdir?
Asıl adı uka Razikaşvili olan Vja Pşavela 14 temmuz 1861 yılında Pşavi'de dünyaya geldi. Öğrenim hayatına Telavi din okulunda başlayan Pşavela, daha sonra ise Gori öğretmen okulunda devam etti.
1882 yılına gelindiğinde Gori öğretmen okulunu bitiren Pşavela,Gürcistan'da eğitim ve öğretimin yaygınlaşması için büyük çaba sarf etti. Halkın halklarının yanında oldu ve çıkarlarının korunmasıyla ilgilendi.
1883 yılına gelindiğinde yükseköğrenim için Petersburg'a giden Pşavela, burada Hukuk öğrenimine başladı. Daha sonra köyüne dönen Pşavela, Didi Tioneti köyünde öğretmenliğe başladı.
Didi Tioneti köyünden sonra doğduğu köy olan Çargali'ye geri döndü ve ölümüne kadar buradan ayrılmadı.
Vaja Pşavela için hayat olumsuzluklarla kuruluydu. Çok zor koşullarda yaşadı ve bu durum sağlığını oldukça olumsuz etkiledi. 1915 yılında zatürree yakalandı ve 27 Temmuz 1915 yılında hayatını kaybetti.
Yazarlığı
Vaja Pşavela, lirik şairidir. Heyecanı yazıya çok güzel aktarabiliyordu. 19. yüzyıl Gürcü edebiyatında yeni bir lirik tür yaratarak, çok derin düşünceleri açık seçik, düz ve basit bir anlatımla dile getirdi.
Gürcistan şairleri genellikle atalarının kahramanlıklarını ve vatan sevgilerini büyük bir çoşkuyla yazıya aktarırlardı. Pşavela da bunu yaptı ve epik şiirler yazdı. Sadece erkeklerin değil kadınlarında kahramanlıklarını anlattı.
Vaja Pşavela'ya göre "her yazar her şeyden önce kendisine özgü bir dile sahip olmalıdır, çünkü dil yazarın yüzü, fizyonomisi ya da daha doğrusu ruhudur, yazarın bireyselliği, kişiliği, 'ben'i burada gizlidir". Pşavela'nın bütün edebi etkinliğinin temeli buna dayanır. Şiirlerinde halk dilinden, halk deyimlerinden büyük ölçüde yararlanmıştır, ama o halk dilinden aldığı sözcükleri ve deyimleri klişe biçiminde kullanmaz, onlara şiirsel bir titreşim katar. Gürcü edebiyatında ilk kez onun kullanmış olduğu çok sayıda sözcük modern Gürcü edebiyat diline kök salmıştır.
Eserleri
Aluda Ketelauri-1888
Konuk ve Ev Sahibi-1893
Yılan Yiyici-1901
Yavru Karacanın Hikayesi
Menekşe
Doğanın Kaynağı
Kuru Gürgen
Ağlayan Kaya
Kökler
Yüksek Dağlar
Geyik
Ormana Bakın
Doğanın Kucağında
Orman Ağlıyor
26 Temmuz tarihinde yaşanmış önemli olaylar;
1552 - Temeşvar kalesi, Osmanlı ordusu tarafından fethedildi.
1581 - Utrecht Birliği'ne bağlı Kuzey Hollanda eyaletleri, (Güney Hollanda, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen ve Friesland) İspanya Kralı II. Felipe'den bağımsızlıklarını ilan ettiler.
1788 - New York, ABD Anayasası'nı onaylayarak ABD'nin 11. eyaleti oldu.
1882 - Richard Wagner'in Parsifal adlı operası, ilk kez Almanya'nın Bayreuth kentinde sahnelendi.
1887 - Ludwik Lejzer Zamenhof, yapay dil Esperanto hakkındaki ilk kitabını yayımladı (Rusça olarak).
1891 - Fransa, Tahiti'yi ilhak etti.
1914 - Sırbistan ve Bulgaristan diplomatik ilişkilerini kestiler.
1919 - Balıkesir Kongresi başladı (30 Temmuz'a değin).
1953 - Moncada kışlası baskınıyla Küba devrimi başladı. Devrimcilerin lideri Fidel Castro tutuklandı.
1956 - Dünya Bankası'nın Assuan Barajı'nın inşasını desteklemekten vazgeçmesi üzerine Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdünnasır, Süveyş Kanalı'nı millileştirdi.
1957 - Guatemala Devlet Başkanı Carlos Castillo Armas, bir suikast sonucu öldürüldü.
1963 - Yugoslavya, Üsküp’te deprem: 1100 ölü ve 100 bin insan sokakta.
1967 - Tunceli’nin Pülümür ilçesinde, Richter ölçeğine göre 6 büyüklüğünde deprem: 95 ölü, 127 yaralı.
1974 - Kıbrıs için ateşkes görüşmelerine Dışişleri Bakanı Turan Güneş katıldı. Güneş, “Ateşkes belli haklarımızı kullanmamamız manasına gelmez” dedi.
1974 - Yunanistan'da yedi yıl süren askeri rejimden sonra, Konstantin Karamanlis'in Başbakanlığında sivil Hükûmet kuruldu.
1994 - Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Rus askerlerinin Estonya'dan çekilmesini onayladı.
1995 - İstanbul Altın Borsası açıldı.
Hazırlayan: Burçin TÜRKOĞLU