1
M. KARACİĞANLAR MEVLANA İ.H.O.O ERGENİ TANIMA SEMİNERİNE HOŞGELDİNİZ
2
KAVONOZDAKİ TAŞLAR Üniversitede bir gün profesör sınıfa girer ve kürsünün altından bir kavanoz çıkarır. Öğrencilerin şaşkın bakışları arasında kavanozu masanın üzerine koyar. Profesör, kavanozu yanında getirdiği kaya parçalarıyla doldurur ve sınıfa dönüp sorar: "Bu kavanoz dolu mu?" Öğrenciler; "Evet, dolu" derler. Profesör bu kez küçük çakıl taşlarını ve mıcırları kavanozun içine döker. Kavanoz ağzına kadar kaya parçalarıyla ve çakıl taşlarıyla dolmuştur. Profesör bir kez daha sınıf döner ve sorar: -"Bu sefer doldu mu?" diye sorar. Öğrenciler, bir kez daha: "Doldu." derler: Sınıfına gülerek bakan profesör bu kez ince kumları dikkatlice kavanozun içine boşaltır. Kum taneleri kaya parçalarının ve çakıl taşlarının arasından kayarak aralara dolar. Profesör bir kez daha sınıfa dönerek: -"Bu sefer doldu mu?" diye sorar. Öğrenciler, bu kez kavanozun gerçekten dolduğunu düşünerek: "Evet, doldu." Derler. Profesör son olarak bir bardak suyu alır ve kavanozun içine boşaltır. Su boşlukların arasından sızarak kavanozdaki boşlukları doldurur. Profesör öğrencilerine dönerek "Bu gördükleriniz size ne anlatıyor?" diye sorar ve öğrencilerinin şaşkın bakışları arasında devam eder: -"Hayatta büyük taşlarınızın neler olduğuna karar vermelisiniz. Önce küçük taşlan, suyu, kumu bu kavanoza koysaydım; kaya parçalarına yer kalmazdı. Öncelikle büyük taşları koydum, diğerleri zaten kendi yollarını buldu".
3
GELİŞİM NEDİR? Gelişim, – Çocuğun hareket etmeyi, – Düşünmeyi, – Hissetmeyi, – Başkalarıyla ilişki kurmayı öğrendiği, ileriye doğru giden bir değişim sürecidir. Gelişim ana rahminde başlar ve ömür boyu devam eder.
5
BEDENSEL GELİŞİM KIZLARDA; Kızlarda Görülen Değişiklikler : 1- Dişi üreme organlarının olgunlaşması. 2- Yumurta oluşumu. 3- Adet görme (Regl). 4- Göğüslerin belirginleşmesi.
6
ERKEKLERDE; 1- Erkek üreme organlarının olgunlaşması. 2- Sperm oluşumu. 3- Ses kalınlaşması. 4- Sakal ve bıyık çıkması.
7
K ıZ VE E RKEKLERDE G ÖRÜLEN O RTAK D EĞIŞIKLIKLER : 1- B OY UZAMASı. 2- K ILO ARTıŞı. 3- V ÜCUTTA KıLLANMA ( KOLTUK ALTı VE CINSEL BÖLGEDE ). 4- D ERIDE YAĞLANMA. 5- S IVILCE ÇıKMASı. 6- T ER SALGıSıNıN ARTMASı. 7- K ASLARıN GELIŞMESI.
8
ANNE BABANIN BEDENSEL GELİŞİM DÖNEMİNDE ÜZERİNE DÜŞEN GÖREVLER:
9
ANNE VE BABALAR BEDENSEL GELİŞİM HAKKINDA BİLGİ SAHİBİ OLARAK, ÇOCUKLARINA BU DEĞİŞİMLERİN NORMAL OLDUĞUNU ANLATARAK YARDIMCI OLACAKLAR
10
ÇOCUKLAR İÇİNDE BULUNDUKLARI GELİŞİM ÖZELLİKLERİNİ, BEDENSEL DEĞİŞİKLİKLERİ HEM ANNE HEM DE BABALARIYLA KONUŞABİLECEKLER
11
BU DÖNEMDE DIŞ GÖRÜNÜŞLERİ ÖZGÜVENLERİNİ MUTLU YA DA MUTSUZ OLMALARINI ÇOK ETKİLER
12
ERGENLER BU DÖNEMDE HEMEN HERKESİN KENDİSİYLE İLGİLENDİKLERİNİ DÜŞÜNÜR BENMEZKEZCİ YAPIDADIRLAR.
14
BEDEN TEMİZLİĞİ HAKKINDA ERGENİ BİLGİLENDİRMEK, REHBER OLMAK GEREKİR.
15
ZİHİNSEL GELİŞİM ERGENLER BU DÖNEMDE SOMUT DÜŞÜNMEDEN SOYUT DÜŞÜNME DÖNEMİNE GEÇERLER
16
BU DÖNEMDESORUN ÇÖZME BECERİSİ GELİŞTİRİLMESİ GEREKEN EN ÖNEMLİ ZİHİNSEL BECERİDİR.
17
ANNE BABAYA ZİHİNSEL GELİŞİM DÖNEMİNDE DÜŞEN GÖREVLER;
18
-EV İÇİNDEKİ KARARLARDA FİKİRLERİNİN ALINMASI -KARAR ALMA SÜRECİNDE CİNSİYET AYRIMI YAPMADAN FIRSAT TANIMAK -AİLE İÇİNDE SORUMLULUK ALMALARINI SAĞLAMAK GEREKİR.
19
DUYGUSAL GELİŞİM
20
D UYGULAR BELIRLI DURUMLAR KARŞıSıNDA HISSETTIĞIMIZ HEYECANLARDıR. T ÜM INSANLAR BIRÇOK DUYGUYU YAŞAR, HISSEDER. Ö FKE, KORKU, SEVINÇ, KıSKANÇLıK, ACıMA, KORKU, UTANÇ VB... İ YI - KÖTÜ, DOĞRU YANLıŞ DUYGU YOKTUR. K ıZ ERKEK FARKı GÖZETMEDEN BU DUYGULARı ÇOCUKLARıN GÖSTERMESINE IZIN VERMEK, ONLARıN KIŞILIK GELIŞIMLERI IÇIN ÖNEMLIDIR.
21
E RGENLIK DÖNEMINDE ERGENIN EN YOĞUN HISSETTIĞI IKI DUYGU KORKU VE HÜZÜNDÜR. Ç OCUKLUKTAN ÇıKıP, YETIŞKINLIĞE GEÇMEK ZORUNDA OLMAK ERGENI KORKUTUR, ÇÜNKÜ YETIŞKINLIĞIN GEREKTIRDIKLERINI BILMEZ VE KENDINI GÜVENDE HISSETMEZ. Ü ZÜNTÜ YAŞAR ÇÜNKÜ ÇOCUKLUK DÖNEMI ARTıK BITMIŞTIR. A NCAK ERGEN KORKU VE ÜZÜNTÜYÜ GÖSTERMEZ. B UNUN YERINE EN ÇOK ÖFKEYI GÖSTERIR.
22
D UYGUSAL AÇıDAN ÇOCUKLARı ETKILEYEN OLUMSUZ EBEVEYN YAKLAŞıMLARıNDAN KAÇıNMALıYıZ.D UYGUSAL GELIŞIMDE ETKILI OLAN BU YAKLAŞıMLAR :
23
D UYGULARı GÖZ ARDı ETMEK. B U TÜR ANNE BABALAR ERGENLERIN DUYGUSAL SıKıNTıLARıNı KÜÇÜMSERLER VE KENDILIĞINDEN GEÇMESINI BEKLEMELERI GEREKTIĞINE INANıRLAR. D UYGU SAL ANLARıNı, ERGENE YAKıNLAŞMA YA DA ONUN DUYGUSAL GELIŞIMI KONUSUNDA BIR ŞEYLER ÖĞRENMESINE YARDıMCı OLMAK IÇIN BIR FıRSAT OLARAK KULLANMAYı BECEREMEZLER.
24
D UYGULARı FAZLASıYLA SERBEST BıRAKMAK. B U TÜR ANNE - BABALAR ERGENIN NE HISSETTIĞININ FARKıNDADıRLAR, ANCAK ERGENIN IÇINDEKI DUYGUSAL FıRTıNAYLA NASıL BAŞ EDERSE ETSIN HATTA, ISTERSE BAŞKA BIRINE VURSUN YAPTıĞı HIÇBIR ŞEYE KARıŞMAZLAR. Ç OCUĞUN HISLERINI GÖZ ARDı EDEN TIPLERDE OLDUĞU GIBI, BU ANNE BABALAR DA ÇO CUKLARıNA ALTERNATIF BIR DUYGUSAL TEPKI ÖĞRETMEYE ENDER OLARAK KALKıŞıRLAR.
25
D UYGULARA SAYGı GÖSTERMEMEK. B U TÜR ANNE - BABALAR GENELLIKLE ERGENIN HIÇ BIR YAPTıĞıNı ONAYLAMAZ, SERT BIR ŞEKILDE ELEŞTIRIR VE CEZALANDıRıRLAR. Ö RNEĞIN ER GENIN ÖFKESINI BELLI ETMESINE HIÇBIR ŞEKILDE IZIN VERMEYIP EN UFAK BIR HUYSUZLUK BELIRTISINDE BILE CEZALANDıRMAYA YÖNELIRLER.
26
SOSYAL GELİŞİM
27
A RKADAŞ GRUPLARı DEĞIŞEBILIR. S OSYAL BECERILERI GELIŞTIRMEYE DEVAM EDERLER. B IR YANDAN BIR GRUBA AIT OLMA ISTEĞI VARKEN BIR YANDAN YALNıZ KALMAK ISTER. B IR ŞEYLER YAPARAK KENDILERINI KANıTLAMAK EĞILIMI GÜÇLENMIŞTIR. H EM KENDILERINI GÖSTERMEK HEM DE SıRLARı ILE ÖZEL BIR HAYATLARı OLSUN ISTERLER.
28
Y ETIŞKINLERIN DÜŞÜNCELERINDEN DAHA ÇOK AKRANLARıNıN DÜŞÜNCELERINE ÖNEM VERIRLER. A RKADAŞLAR ÖNEMLIDIR. Ç ÜNKÜ ERGENLER ANNE BABADAN BAĞıMSıZ OLARAK SOSYAL HAYATA BIR ADıM ATMıŞLARDıR. B U NEDENLE ARKADAŞLARı ILE KONUŞMAK IÇIN FıRSATLAR YARATMAYı ISTERLER
29
A NNE BABA OLARAK ERGENIN ARKADAŞLARıYLA ILGILI YORUM VE YARGıDA BULUNMAK YERINE DINLEMEK, GÖZLEM YAPMAK VE SIZI DUYMAYA HAZıR OLDUĞUNDA ÖNCE OLUMLUDAN BAŞLAYARAK DÜŞÜNCENIZI IFADE ETMENIZ ÖNEMLIDIR.
30
Y ETIŞKINLERLE ILIŞKIDE, ERGENLER YETIŞKININ UZAKTAN DENETIMINE IHTIYAÇ DUYARLAR. K ENDISI HAKKıNDA VERILECEK HÜKÜMLER HAKKıNDA AŞıRı DUYARLıDıRLAR.
31
E RGEN KENDISINI YETIŞKIN OLARAK KABUL ETTIRME ÇABASı IÇINDEDIR. Ç OCUK MUAMELESI YAPıLDıĞıNDA ISYAN EDERLER. E RGENLIKLE BIRLIKTE DENGELI VE UYUMLU ÇOCUK GIDER YERINE TEDIRGIN, KURUNTULU, GÜÇ BEĞENEN VE ÇABUK TEPKI VEREN ERGEN GELIR.
32
O TORITEYE KARŞı OLMA, SÖZ DINLEMEME, ELEŞTIRME, HATA BULMA ERGENIN TUTUMLARıNDANDıR. A NNE BABA OLARAK IKILEMLERE HEMEN TEPKI VERMEMEK, KÜÇÜK ANLAŞMALAR VE AILE TOPLANTıLARı YAPMAK IŞE YARAYABILIR
33
E RGENIN UYGUN BIR MODEL BULMASı SON DERECE ÖNEMLIDIR. A ILEDE ANNE - BABA VE OKULDA ÖĞRETMENLERININ UYGUN ROL MODEL OLMASı, ERGENIN SAĞLıKLı GELIŞIMINDE ÖNEMLIDIR. Y ETIŞKIN KADıN YA DA ERKEK ROLLERINI ÖĞRENIR VE SERGILERLER. M ESLEKI EĞILIMLER ÇOK AZ DA OLSA GÖRÜLEBILIR, TOPLUMSAL SORUMLULUK ALMAYA ISTEKLI VE BU SORUMLULUKLARı YERINE GETIRMEYE HAZıRDıR.
34
B AKıN ANNE VE BABALAR BU YAŞLARDAKI ÇOCUKLARıNıN HANGI DAVRANıŞLARıNDAN YAKıNıYORLAR :
35
H ıRÇıNLAŞTı, DERS ÇALıŞMıYOR. S ORUMLULUK DUYGUSU YOK. C ANıM SıKıLıYOR DIYOR. E N KÜÇÜK ISTEKLERINI SERT BIR DILLE IFADE EDIYOR K ARDEŞLERINI KıZDıRMAKTAN ZEVK ALıYOR. O KUDUĞUNU ANLAMıYOR GIBI, DURGUNLAŞTı, DALGıNLAŞTı. Ç ABUK KARAMSARLıĞA KAPıLıYOR. A RA SıRA HIÇ YOKTAN HUZURSUZLAŞıYOR, SERT KARŞıLıK VERIYOR. İ LERI DERECEDE ALıNGAN. D ERSLERINDE YINE BAŞARıLı AMA OYUNA, EĞLENCEYE DAHA DA DÜŞTÜ. O LUR OLMAZ ŞEYE AĞLıYOR. E VDE HUYSUZ, DıŞARıDA ISE ÇOK SıKıLGAN.
36
ÇOCUKLARIN ŞİKAYETLERİ Büyüklerin anlayışsızlığı ve baskısı,onur kırıcı davranışlar Arkadaş edinmede güçlük Kız-erkek arkadaşlığının olmaması, Kız erkek arkadaşlığının aile ve çevre tarafından anlaşılmaması ve karşı çıkılması Boş zamanlarını etkin bir biçimde değerlendirecekleri yerlerin,olanakların olmaması Evde ve okulda dayağın bir eğitim aracı olarak kullanılması