Spermler hakkında bilmeniz gereken 10 gerçek
Sperm ya da tam bilimsel adı ile spermatozoon (çoğulu: spermatozoa), erkek bireylere ait üreme hücresidir.
Testislerde oluşan bu hücrelerin üretimi ergenlik döneminde başlar. Baş kısmında döllenme sırasında yumurtaya aktaracağı kalıtsal bilgi (DNA) taşır. Kuyruğu vardır ve hareketlidir. İnsanlarda bir çiftleşme sırasında yaklaşık 150-200 milyon sperm salınır. Ancak yumurtayı yalnızca tek bir sperm hücresi dölleyebilir. Bir sperm bir yumurta hücresine (oosit) ulaştığında, yumurtaya girmek için kuyruğunu dışarıda bırakıp, yumurta zarından geçerek kalıtsal bilgileri yumurtaya ulaştırmış olur. Spermler yoğun kıvamda bir sıvının içinde bulunurlar. Bu sıvının ismine meni (ersuyu), ejekülat veya yaygın kullanış biçimi ile sperma denir.
Spermatozoonun başı fırıncı küreğini andırır ve içerisinde kalıtsal bilgileri bulunur. Baş kısmı kep gibi saran ve içerisinde spermatozoonun, yumurta hücre duvarını geçmesi için gerekli enzimleri içeren akzorom isimli yapı bulunur. Sperm hücresi yumurtaya ulaştığında akrozom membranı içerisindeki enzimler salınarak spermatozoonun yumurta içerisine girmesi sağlanır. İçeri giren n sayıdaki erkek DNA materyali n sayıdaki dişi DNA materyali ile birleşerek 2n sayıda DNA materyali oluşur (oluşan bu hücreye zigot ismi verilir). Daha sonra zigot içerisinde hücreler bölünerek çoğalmaya başlar. Cinsiyetin oluşmasında spermatozoaların taşıdığı X ve Y kromozomları belirleyicidir. Dişi üreme hücresi X kromozom taşırken, erkek üreme hücrelerinin yarısı X diğer yarısı da Y kromozomu taşır. Eğer dişi üreme hücresini X kromozomu taşıyan spermatozoon döllemişse kromozomlar XX şeklinde olur ve bireyin cinsiyeti dişi olur, eğer Y taşıyan spermatozoon döllemişse ise bireyin cinsiyeti erkek olur. Ancak bazı istisnalar da vardır. Mesela XXY, X0 gibi kalıtsal hastalıklı bireyler de oluşabilir.
Sperm tıp dünyasında konuşulsa da etkileri, faydaları ya da içeriği insanlar tarafından neredeyse hiç konuşulmaz. Ancak hakkındaki bilgiler son derece ilgi çekici. İşte sperm hakkında bilmediğiniz 10 enteresan bilgi.
- Spermler erkeklerin testislerinde üretilir ve her bir spermin olgunlaşması için 10 hafta gereklidir.
- Olgun spermler 'büyük gün' için 2 hafta bekleyebilir. O zamana kadar ise epididmis denilen bölümde dururlar.
- Eğer sperm boşalma ile dışarı atılmazsa kırılır ve vücut tarafından emilir.
- Meninin sadece yüzde 10'u sperm içerir. Geri kalan kısmı ise enzimler, c vitamini, kalsiyum, protein, sodyum, çinko, sitrik asit, fruktoz şekeri içerir. Bütün bu bileşenler spermin hayatta kalmasına yardımcı olan şeylerdir.
- Sağlıklı erkekler günde 70-150 milyon arası sperm üretir ancak boşaldıkları zaman bunun üç katı kadar kaybedebilirler.
- Ortalama bir erkek yarım çay kaşığı kadar boşalabilir.
- Erkekler her gün milyonlarca yeni sperm üretirken bunların tamamının olgunlaşması ortalama 2-3 ayı alabilir.
- Spermlerin çoğu kadın vücudunda yaklaşık 72 saat yaşayabilir. Ancak doğru koşullarda 5 ile 7 gün arasında da canlı kalabilir.
- Anormal sperm diye bir şey vardır ve bu iki kafalı, kısa kuyruklu, küçük kafalı, büyük kafalı olabilir.
- Ayrıca spermlerin de cinsiyeti vardır. Dişi spermler daha yavaş ama daha güçlüyken, erkek spermler daha hızlı ama zayıftır.