Bağırsak mikrobiyotası
Bağırsak mikrobiyotası: : sağlığınız için neden bu kadar önemli?
Bağırsaklarımızda insan vücudu üzerinde şaşırtıcı güçleri olan trilyonlarca1 bakteri yaşıyor. Gelin, bağırsak mikrobiyotanızın nasıl çalıştığını ve neden ona iyi bakmanız gerektiğini anlayalım!
Bu makale hakkında
İçindekiler
tr_chapters_mobile
İnsan bağırsak mikrobiyotası tam olarak nedir?
Muhtemelen "bağırsak florasını" terimini duymuşsunuzdur; aslında bilimsel olarak buna "bağırsak mikrobiyotası" adı verilmektedir. Bağırsak mikrobiyotası ne demektir? Bakteriler, virüsler mantarlar (maya mantarları dahil) ve hatta parazitler gibi bağırsaklarınızda yaşayan trilyonlarca1 (sidenote: Mikroorganizmalar Çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olan canlı organizmalar. Bunlara bakteriler, virüsler, mantarlar, arklar ve protozoalar dahildir ve genel olarak "mikroplar" olarak adlandırılır What is microbiology? Microbiology Society. ) oluşur.
Bu arada mikrobiyota ve mikrobiyom sıklıkla birbirlerinin yerine kullanılan iki kelimedir ancak farklı anlamları vardır; mikrobiyota mikroorganizmalar hakkında konuşmak ve "orada kim var" yani temel olarak "hangi organizmalar" sorusuna cevap vermek için kullanılırken mikrobiyom, fonksiyonları nedir anlamına gelen "ne yapıyor bunlar" sorusuna cevap vermek için bunların genomları hakkında, "içlerinde ne var"2konusunda konuşur.
Her birimizde tıpkı parmak izi gibi eşsiz bir mikrobiyota bulunur.1 Doğdunuzda, vajinal (normal) doğum sırasında aktarılan dışkıdaki ve vajinadaki mikroorganizmalar veya sezaryen doğumda3 çevredeki mikroorganizmalar bağırsak mikrobiyotası kolonizasyonunuzu başlatmayı tetikler.4 Bağırsak mikrobiyotasının oluşması, çeşitlenmesi ve stabil hale gelmesi yaklaşık üç yıl sürer.5 Yetişkinlikte,6 mikrobiyota bileşimi yaşlılığa kadar göreceli olarak sabittir ve yaşlılıkta tekrar büyük bir değişiklikten geçerek hafifçe zayıflar.7
100 000 Bağırsağımızda 100.000 milyar “iyi” bakteri yaşar.
2nd Bağırsak mikrobiyotası genel olarak ikincil beyin olarak değerlendirilir.
Bağırsak mikrobiyotasının sağlımız için önemi nedir?
Bağırsak mikrobiyotası insan vücudunda fonksiyonel bir organ olarak düşünülebilir. Bağırsak mikrobiyotamızı neden dengede tutmalıyız? Bağırsaklarınızla yakın şekilde çalışır ve 4 önemli görevi vardır:
Bağırsak hücreleri tarafından veya yiyeceklerin küçük bölümlerinin fermantasyonu ile besin maddelerinin (şekerler, amino asitler, vitaminler...) emilimine yardımcı olarak sindirime destek olur. Bu fermantasyon süreci gaz ve kolonunuzdaki hücreler için gerçek bir "yakıt" olan kısa zincirli yağ asitleri dahil çok sayıda metabolit üretir.8
Mukus üretiminde, bağırsak hücrelerinin irigasyonunda, mukozanın enzimatik aktivitesinde aktif bir rol oynayarak sindirim sisteminin olgunlaşmasında önemli bir rol oynar.9
Patojenlere ve toksinlere karşı bir bariyer görevi görür.10 Ayrıca , bazı bakteriler (sidenote: Patojen Patojen, hastalığa neden olan veya olabilecek bir mikroorganizmadır Pirofski LA, Casadevall A. Q and A: What is a pathogen? A question that begs the point. BMC Biol. 2012 Jan 31;10:6. ) bakterilere karşı antimikrobik moleküller salgılarken diğerleri bağırsak hücrelerini saldırılardan korumak ve vücudunuz üzerindeki zararlı etkilerden kaçınmak için mukus üretimini stimüle eder.11
İnsan bağışıklık sisteminin gelişiminde koruyucu bir rol oynar. Bağırsak florasının bakterileri, bakteriler ve virüsler gibi patojenik ajanların saldırılarından sizi koruyan bağırsak bağışıklık sistemindeki hücrelerin olgunlaşmasında ve aktivasyonunda rol alır. Vücudunuzdaki bağışıklık hücrelerinin birincil deposu bağırsaktır. Kendi açısından bağışıklık sistemi, mikrobiyotanın bileşimine ve çeşitliliğine etki eder.12
Bağırsak mikrobiyotanızı etkileyen faktörler nelerdir?
Bağırsak mikrobiyotasının kompozisyonu içeriğinin yüksek çeşitliliği (içerikte yer alan her bir farklı suşun toplam sayısı) ve zenginliği (toplam mikroorganizma miktarı) ile karakterizedir. Kompozisyon bozulduğunda; denge bozulur ve birçok hastalık ile ilişkili disbiyozis ortaya çıkar. 13
Bağırsak mikrobiyotasının çeşitliliğini ve içeriğini etkileyen bir çok faktör vardır. Bu faktörlerden bazıları :
Bireysel faktörler:
- Yaş 6
- Genetik 13
- Bazı hastalıklar 13
Çevresel Faktörler:
- İlaç kullanımı: Antibiyotik, Anti-inflamatuarlar, vb. 8
- Enfeksiyonlar (viral gastroenterit…) 13
- Yaşam şekli: dengesiz beslenme (örneğin, yüksek yağlı diyet) veya beslenme şeklindeki değişiklik, stres, sigara kullanımı, yüksek alkol tüketimi, vb. 13
Bağırsak disbiyozisi ile ilişkilendirilen bazı hastalıklara bakalım: Antibiyotik ilişkili diyare, bebeklerde kolik, gastroenterit, inflamatuar bağırsak hastalıkları (İBH)...:
-
Bebeklerde kolik (infantil kolik)14 Yaşları 1 ile 4 ay arasında değişen bebeklerin yüzde 20-25'ini etkiler.
-
Antibiyotik kullanan hastaların % 5 ile 35’inde oluşan antibiyotik ile ilişkili diyare (ishal).15
-
Turist ishali kontamine olmuş gıda veya sudan kaynaklanan bir enfeksiyondur. Enfeksiyon sonrası iritable bağırsak sendromu, bu enfeksiyonu geçirmiş hastaların %3 ile %17'sinde oluşabilmektedir.16
-
Genelde tehlikesiz ve çoğunlukla viral olan gastroenterit ve tüm dünyada her yıl 200.000'den fazla çocuğun ölmesine yol açmaktadır.17
-
Obezite 2016 yılında dünya yetişkin nüfusunun %13'ünü etkileyen yaygın, maliyetli ve ciddi bir kronik hastalıktır (erkeklerin %11'i ve kadınların %15'i).18
-
IBS, kişinin bağırsak hareketlerinde değişiklik (kabızlık, diyare veya kabızlık-diyare karışık) ve karın ağrısı ile karakterize olan ve en fonksiyonel gastrointestinal rahatsızlıklardan biridir. Prevalansı ülkeler arasında önemli oranda değişmektedir.19
-
Crohn hastalığı, ağızdan anüse kadar sindirim sisteminin her aşamasında enflamasyonunu lokalize olabildiği bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Yakın tarihli çalışmalar bağırsak mikrobiyotasının bu hastalığın etyopatojenezinde önemli bir fonksiyonu olduğuna dair kanıtlar sunmaktadır.20
-
Mide kanseri21 ve kolorektal kanser22 bağırsak mikrobiyotası disbiyozisi ile ilişkilendirilen iki gastrointestinal kanserdir.
Ancak bağırsak mikrobiyotasının rolü bağırsakta bitmez: Yakın tarihli çalışmalar bağırsak mikrobiyotasının, bağırsak dışında bir rolü olabileceğini belirlemiştir. Aslında bağırsak mikrobiyotası çeşitli bağırsak dışı hastalıklarla ilişkilendirilmiştir: örneğin akne,23 alerjiler,24 obezite,25anksiyete bozuklukları,26otizm spektrumu bozuklukları26...ve hepsi bu değil. Bağırsak mikrobiyotası, Alzheimer,27Parkinson28 gibi nörodejeneratif hastalıklarla da ilişkilendirilebilir gibi görünmektedir. Aslında, bağırsak ile beyin arasında "bağırsak-beyin aksı" olarak adlandırılan iki yönlü bir iletişim vardır ve bağırsak mikrobiyotası bu etkileşimlere etki edebilir. İşte bu yüzden bağırsağınıza bazen ikinci beyin adı verilmektedir.
Bağırsak mikrobiyotamızı dengede tutmak için neler yapmalıyız?
Bağırsak mikrobiyotasının insan sağlığındaki rolünü artık biliyor olmalısınız. O zaman, kendi mikrobiyotanıza nasıl iyi bakmalısınız? Bağırsak mikrobiyotanızı nasıl geliştirebilirsiniz? Birçok bilimsel çalışma, bileşiminde bozulmalardan nasıl kaçınılacağı ve en fazla mümkün olan şekilde dengeli tutulacağı sorusunu sormuştur.29 Yanıt mevcut mikrobiyotayı doldurmak veya zenginleştirmek veya kötü olanların yerine geçmek için iyi bakteriler veya mayaları kullanmak kadar basit değildir. Aslında buradaki fikir düzgün şekilde çalışmasına yardımcı olacak şekilde mikrobiyotaya etki ederek kişinin sağlığını iyileştirmektir.30
Nasıl? Bağırsak mikrobiyotasının dengesini ve çeşitliliğini pozitif şekilde etkilemenin çeşitli yolları vardır ve bunlardan her birinin kendine has özellikleri vardır:
-
Beslenme: Yediklerimizin çeşitliliği ve kalitesi bağırsak mikrobiyotamızdaki dengeye katkıda bulunur.31,32 Diğer yandan, kötü dengeli bir beslenme bağırsağımızın bileşimini etkileyebilir ve çeşitli sorunlara yol açabilir.33 Hangi yiyeceklerin faydalı etkisi olduğunu veya hangilerinin olumsuz etkisini olduğunu bilmek bağırsaklarımızın sağlığı için önemlidir.34
-
Probiyotikler: Probiyotikler " yeterli miktarlarda alındığında vücuda/konağa bir sağlık faydası sağlayan canlı mikroorganizmalardır.35,36
-
Prebiyotikler: Prebiyotikler bir sağlık faydası sağlayan spesifik, sindirilemeyen besin kaynaklı liflerdir; kişinin mikrobiyotasındaki faydalı mikroorganizmalar tarafından seçici olarak kullanılırlar.37,38 Bazı yiyecekler prebiyotiklerden özellikle zengindir, bu nedenle beslenmemize dikkat etmemiz önemlidir. Bazı ürünlerde probiyotiklere eklendiklerinde, bunlara sembiyotik adı veriyoruz.39
-
Nakil: Organlar açısından baktığımızda; bağırsak mikrobiyal ekosisteminde dengeyi geri yerine koyma çabasıyla bağırsak mikrobiyotası bir insana nakil edilebilir.32 Dışkı mikrobiyotası nakli olarak bilinen bu tedavi yaklaşımı sadece nükseden Clostridioides difficile–ilişkili hastalığı32 tedavi etmek için onaylanmıştır ve Crohn hastalığı, ülseratif kolit, iritabl bağırsak sendromu veya metabolik hastalık gibi diğer belirli sağlık sorunları üzerindeki etkilerini değerlendirmek üzere aktif araştırmalar devam etmektedir...32
Bu makaledeki bütün bilgiler bilimsel olarak kanıtlanmış kaynaklardan alınmıştır. Bu makalenin detaylı bir çalışma olmadığını unutmayınız. İçerik için faydalandığımız bütün çalışmalar aşağıda yer almaktadır.
BMI 21.10
11Sokol H. Microbiota and barrier effect. In: Marteau P, Dore J, eds. Gut Microbiota: A Full-Fledged Organ. Paris: John Libby Eurotext; 2017:65-71.
12 Brandtzaeg P. Role of the Intestinal Immune System in Health. In: Baumgart, Daniel C, eds. Crohn's Disease and Ulcerative Colitis: From Epidemiology and Immunobiology to a Rational Diagnostic and Therapeutic Approach. Springer International Publishing; 2017
19 Oka P, Parr H, Barberio B, et al. Global prevalence of irritable bowel syndrome according to Rome III or IV criteria: a systematic review and meta-analysis. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2020 Oct;5(10):908-917.
22 Ranjbar M, Salehi R, Haghjooy Javanmard S, et al. The dysbiosis signature of Fusobacterium nucleatum in colorectal cancer-cause or consequences? A systematic review. Cancer Cell Int. 2021;21(1):194.
36 Hill C, Guarner F, Reid G, et al. Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2014;11(8):506-514.
38 Gibson GR, Hutkins R, Sanders ME, et al. Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of prebiotics. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2017;14(8):491-502.