Öksürük Nedir? Neden Öksürürüz?
Öksürük, göreli olarak daha geniş olan nefes yollarını bazı salgılar, yabancı cisimler, rahatsız edici unsurlar ve mikroplardan arındırmak için evrimleşmiş hızlı gelişen ve genelde kesintili olarak uygulanan bir reflekstir. Hastalıklarla yakından ilişkili olduğu için, her yıl en az 30 milyon hastanın ana semptomu olarak karşımıza çıkmaktadır.
Öksürme refleksinin insanlarda (ve diğer birçok hayvanda) akciğerlere parçacıkların alınmasını önleyici bir refleks olarak evrimleştiği düşünülmektedir. İnsanlarda bu refleksin güçlü bir şekilde görülmesinin ana sebebi, son 10 milyon yılda ses kutusunun (larinks) karmaşık sesler çıkarabilmeyi mümkün kılacak şekilde evrimsel süreçte yutağa (özofagus) yakınlaşması sonucunda akciğerlere parçacık kaçması probleminin daha da belirginleşmesidir.
Tipik bir öksürük üç kısımdan oluşur: nefes alma, kapatılan yutak kapağına doğru kuvvetle nefesi baskılama ve kanalın açılmasıyla şiddetli bir biçimde ciğerlerdeki havanın ağızdan geri verilmesi. Öksürme, istemli olarak yapılabildiği gibi, istemsiz olarak da gelişebilir.
Öksürüğün istemli olarak meydana gelebilmesi, hakkında bilimsel çalışmalar yapmayı kolaylaştırmaktadır. Uzmanlar, kütlesini önceden hassaslıkla tarttıkları peçetelere deneklerin öksürmesini isterler ve çıkan parçacıkların kütlesiyle ağırlaşan peçeteleri tekrardan hassaslıkla tartarak her bir öksürükten ne kadar madde atıldığını tespit edebilirler. Dahası, öksürüklerin hızını ve yayılma biçimini görebilmek için lazerler ve modern fotoğraflama tekniklerine başvururlar. Bu önemlidir; çünkü öksürükler birçok hastalık yapıcı bakterinin insandan insana ve insandan diğer canlılara bulaşmasında önemli bir araçtır. Öksürükleri daha iyi anlamak, bu hastalıkların önüne geçmemizi sağlayabilir.
Her bir öksürükte ağızdan ortalama 3.000 damla tükürük fırladığı bilinmektedir. Hapşırmada ise bu sayı 40.000 civarındadır ve şuradaki yazımızda belirttiğimiz gibi hızı ortalama 160 km/h olabilir, hatta tekil bazı parçacıkların hızı 320 km/h hıza kadar ulaşabilir.
Eğer öksürük çok sık olarak meydana geliyorsa, çeşitli hastalıkların belirtisi olarak görülebilir. Bu hastalıklar arasında viral enfeksiyonlar, kronik akciğer hastalığı, mide asitinin yutağa geri çıkması (reflü), nazal boşalma, burun arkası akıntıları, sigara tüketimine bağlı hastalıklar, astım, alerji, vb. hastalıklar bulunur.
Öksürüğü geçirmenin yollarından birisi, eczanelerden edinebileceğiniz öksürük bastırıcı ilaçlardır. Bu ilaçlar, özellikle de mukusun irrite etmesi sonucu oluşan öksürüklerde son derece etkilidir. Mukus tabakasını incelterek, bu tabakanın öksürük yoluyla atılmasını kolaylaştırırlar. Ne var ki bu ilaçların ne etkili olduğu konusundaki kanıtlar çok güçlü değildir. Ayrıca ılık içeceklerin ve ılık/nemli hava solumanın da benzer bir etkiye sahip olduğu bilinmektedir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Eğer aşağıdaki durumlardan biri veya birkaçı bir arada görülüyorsa ve öksürük, normal yaşantınızı engelleyecek boyutlara ulaştıysa doktora gözükmeniz tavsiye edilir:
- Nefes alma güçlüğü,
- Göğüs ağrısı,
- Sürekli devam eden reflü (kalp yanması),
- Kanlı öksürük,
- Ateş veya gece aşırı terleme,
- Uyku zorlukları.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 17
- 6
- 5
- 3
- 3
- 3
- 2
- 2
- 1
- 1
- 1
- 1
- Wikipedia. Cough. (4 Ekim 2019). Alındığı Tarih: 9 Ekim 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
- N. Ambardekar. Why You Cough. (25 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 9 Ekim 2019. Alındığı Yer: WebMD | Arşiv Bağlantısı
- J. S. Bardi. The Gross Science Of A Cough And A Sneeze. (14 Haziran 2009). Alındığı Tarih: 9 Ekim 2019. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/03/2023 13:17:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1709
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp
- Hastalık Tıp Tedavi Semptom Belirti Hekim Doktor