Büyük Kolombiya’nın dağılmasının ana nedenlerinden biri, onu oluşturan bölgelerin her birinin kendi özerkliğini aramasıydı.
Kolombiya Cumhuriyeti'nin bugünkü adı olan Gran Colombia, 1819-1930 yılları arasında gerçekleşen kısa ömürlü bir cumhuriyetti. Önceden, bu bölge Yeni Granada'nın Vali Yardımcılığı olarak biliniyordu. Kolombiya, Venezuela ve Ekvador.
Bu cumhuriyet, bölgenin İspanya'ya karşı bağımsızlık savaşlarının bir parçası olarak kuruldu. Simón Bolívar’ın önderliğindeki bu savaşlar, 1819’da Angostura kongresinde düzenli bir hükümet için kurulmalarına neden oldu.
Gran Colombia Cumhuriyeti, 1821'de Cúcuta Kongresi'nde kesin olarak örgütlendi. Bu hükümet, başkan olarak Simón Bolívar'a ve başkan yardımcısı olarak Francisco de Paula Santander'e sahipti.
Gran Colombia yalnızca 8 yıl sürdü, çünkü daha sonra görüleceği gibi, başlangıçta farklı bölgeler İspanya'ya karşı birleşmiş halde kalmasına rağmen, sömürgeciliğin bağımsızlığı sağlandıktan sonra bölgelerin her biri kendi hükümetini aradı.
Kolombiyalı bağımsızlığının en önemli nedenlerini görmek de ilginizi çekebilir.
Gran Colombia'nın dağılma nedenleri
Gran Colombia cumhuriyeti, Bolivar tarafındaki federalist deneysel bir hükümetti. Bogota'da bulunan Gran Colombia'nın merkezi hükümeti başkanlık, iki odalı bir kongre ve bir yüksek mahkemeden oluşuyordu.
Bu bölgenin dağılmasına neden olan nedenlerin neler olduğunu anlamak için, ilk önce nasıl oluştuğunu ve Simón Bolívar'ın oynadığı rolü anlamak gerekir.
Nueva Granada: Gran Colombia'dan önceki hayat nasıldı? ( 1740-1810)
Bugün Venezüella, Kolombiya ve Ekvator milletleri olarak bilinen, 1740 yılından bu yana aynı bölgede gruplandırılmış ve İspanyollar tarafından Yeni Granada Vali Yardımcısı olarak adlandırılmıştır. Başkenti Bogota idi.
On sekizinci yüzyılın ikinci yarısında, İspanyollar Güney Amerika toprakları üzerindeki güçlerini gevşetmişlerdir. Bu da bölgede yerel büyümeye yol açtı. Yakında bir koloni olma gerçeğine karşı çıkan sosyal bir Kreoles sınıfı (eğitimli ve profesyonel) ortaya çıktı.
Bu bölgede İspanya'nın yerleşik gücüne ve Simón Bolívar'ın önderlik ettiği harekete karşı ilk isyanların tüm Yeni Granada Vali Yardımcılığını serbest bırakmaya başlaması ve sonuçta Gran Kolombiya'yı yaratmasının nedeni budur.
Bolivar ve Büyük Kolombiya: 1810 - 1822
1910'da, Latin Amerika'nın bağımsızlık hareketleri tarihinde doğumlu ve merkezi bir şahıs olan Venezüellalı Simón Bolívar, Karakas'ta genç bir subaydır.
Onun müdahalesi aynı yıl başlıyor, junta'nın Venezüella eyaletinin İspanyol valisini (19 Nisan) kontrol altına almasını sağlayan bir komplo parçası.
Bu andan ve gelecek 12 yıl boyunca, Bolivar'ın bütün çabaları, tüm Yeni Granada'yı İspanyol egemenliğinden kurtarmaya odaklanacak. Bunun için birçok yenilgi ve zorluklarla karşılaşacak:
- 1811'de ulusal meclis Venezüella'nın bağımsızlığını Caracas'ta ilan etti, ancak 1812'de İspanyol yetkililer bir kez daha eyaleti kontrol etti.
- Bolivar kaçıyor ve New Granada sakinlerine bağımsızlık çabalarında ilham veren "Cartagena Manifesto" olarak bilinen önemli bir siyasi metni yazıyor.
- 1813'de Venezuela'da İspanyollara karşı 6 savaş kazandı ve 6 Ağustos'ta Karakas'a girdi. Onu El Libertador olarak kabul ederler ve iktidarı üstlenirler.
- Kısa bir başarı çünkü 1814 Temmuz'una kadar Bolívar yine Caracas'ı kaybetti. Daha sonra yürüyüşe çıkan Bogota'yı almaya ve kaybetmeye karar verir, sonra kaybeder ve ardından Jamaika ve Haiti'ye sürgünde kaçar.
- 1819'da Bolívar, ustaca ve cesur bir plan tasarladı ve 2500 erkek ve yeni bir rota ile Bogota'yı yeniden aldı.
- Son olarak, 17 Aralık'ta, geçerli Kolombiya, Ekvador ve Venezuela bölgelerini kapsayan Kolombiya Cumhuriyeti ilan edildi.
Bolivar'ın Venezüella ve Ekvador'un kurtuluşunu gerçeğe dönüştürmesi hâlâ birkaç yıl alacak, ancak 1822'de Ekvador'un son baskısı düşüyor ve bölge İspanya yönetiminden arındırılmış durumda. Bu, Kolombiya Cumhuriyeti gerçeğe dönüştüğünde ve - onu daha sonraki cumhuriyetlerden ayırt etmek için - Gran Colombia olarak bilinir.
Gran Kolombiya: 1822-1830
La Gran Colombia sadece 8 çalkantılı yıl boyunca bir devlet olarak görev yapacak. Şu anda Simón Bolívar, fiziksel olarak Peru’da askeri bir kampanyada olmasına rağmen, başkan olarak kalacak.
Yokluğu sırasında başkanlık başkanını güvenilir komutanlarından Francisco de Paula Santander'e emanet edecek.
Bölgede, Bolívar'ın yoldaşlarından biri olan José Antonio Páez, Bogota'nın başkentinden tüm bölgenin hükümeti ile aynı fikirde değildi. Venezüella'nın bağımsızlığını talep eden 1826 isyanından sorumlu olacak.
Bu kriz Bolívar'ı Peru'dan Gran Kolombiya'ya geri göndermeye zorlayarak Páez'i sakinleştirmeye ve onunla Venezüella için daha fazla özerklik kazanmaya zorlayacak. Bu karar, bir suikast girişiminde bulunduğu aynı yıl 1828'de diktatör olacağı Kolombiya'da muhalefet üretecektir.
Bu arada, Gran Colombia’nın üçte birini temsil eden Ekvador, 1823’teki bağımsızlığından bu yana siyasi kargaşa içindeydi, Guayaquil’in güneyindeki önemli limanının hakimiyetini (Peru ile tartışmalı).
1830'da Bolívar, fazla güçsüz ve gittikçe daha hasta bir hale geldi. Santander, 1828'deki Bolivar saldırısından sonra doğrudan suçlanmadığı sürgüne gönderildi. 1829’da Páez, Venezüella’nın bağımsızlığına çağrı yapan ayrılıkçı bir hareketi tekrar başlattı.
1830 Mayıs'ında Bolívar Bogota'yı terk etmeye karar verdi, başkanlık görevinden istifa etti ve Avrupa'da emekli olmayı planladı. Kolombiya'nın Atlantik kıyılarında, tüberkülozdan öldüğü Santa Marta'dan uzaklaşmayacak. Aynı yılın eylül ayında hem Ekvador hem de Venezuela resmen Gran Kolombiya'dan ayrıldı.
Gran Kolombiya'nın dağılma nedenleri
Hükümet sisteminde tutarsızlıklar
Ne yazık ki, Bolivar'ın İspanyollardan ayrı birleşik bir federasyon sağlama hayali, güçlü bir lider olarak merkezi bir hükümeti destekleyenler ile merkezi olmayan bir hükümet biçimini destekleyen federalistler arasındaki çatışmanın işaret ettiği kısa bir deneydi.
Toprakları arasındaki gerilimler 1920'lerin başında enerjilerini İspanya'yı yenmeye odaklamak için ortadan kalktı. Savaş bittiğinde, bu yılların ortasında, milliyetçi duygular yürürlükte kaldı.
Ekvador ile Venezuela arasındaki gerilimler
Ekvador’un politik ve ekonomik şikayetleri vardı ve Venezüella’da liberaller güçlü federalist duyguları ve kendilerini Gran Colombia’dan ayırma isteğini dile getirdiler. Cumhuriyet için sonun başlangıcıydı.
1830'da Ekvador ile Venezuela'nın ayrılmasıyla patlayan devletler arasındaki iç anlaşmazlıklardı. Büyük Kolombiya 1831'de resmen çözüldü.