Vladimir Putin’in Ukrayna’ya karşı savaşının olası sonucu belirsizliğini koruyor olsa da, Rusya’nın saldırganlığı Avrupa güvenlik düzenini önemli şekillerde değiştirdi.
Stockholm The Jordan Enstitü’de yayımlanan analiz M5 tarafından çevrilmiştir.
Avrupa’nın tek modern tarihsel karşılaştırması, Hitler’in Eylül 1939’da Polonya’yı işgalidir. Her iki vaka da, komşu bir ülkeye, onu ortadan kaldırmak amacıyla büyük çaplı, sebepsiz saldırılar içeriyordu. Hitler, bağımsız bir Polonya’nın varlığını kabul etmeyi reddetti; Putin, bağımsız bir Ukrayna gerçeğini kabul etmeyi reddediyor.
Putin’in işgali Avrupa hükümetleri için derin bir şok oldu. Avrupalı liderlerin çoğu, Putin’in öngörülemez olmasına rağmen, bu kadar mantıksız bir şey yapmasının olası olmadığını düşünerek, ABD’nin yakın bir saldırıyla ilgili uyarılarını önemsemedi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, 2021’in başlarında Moskova’ya yaptığı ilk ziyarette oldukça sert muamele görmüştü; ancak çoğu Avrupa hükümeti hala diplomasinin daha istikrarlı bir ilişki üretebileceğine inanıyordu.
Bu yanılsama, Avrupa’nın 11 Eylül’ü haline gelen 24 Şubat’ta paramparça oldu: Birincisi, Avrupa genelinde askeri harcamalar artacak. Yıllarca süren çabalardan sonra, neredeyse tüm Avrupalı NATO üyeleri, aniden GSYİH’nın en az yüzde 2’sini savunmaya harcama hedefiyle yükseltti. Avrupa’nın en büyük ekonomisi olan Almanya, sadece bir yıl içinde savunma harcamalarına GSYİH’nın yüzde 0,5’ine eşdeğer olacak şeklinde artırdı.
İkincisi, NATO çeşitli şekillerde güçlendirilecek. İttifak, Rusya’ya komşu üye ülkelerdeki askeri varlığını artırmanın yanı sıra Finlandiya ve İsveç’i saflarına eklemeye hazırlanıyor. Her ikisi de Rusya’nın 2014’te Kırım’ı ilhak etmesi ve Ukrayna’nın doğusuna yönelik saldırılarından bu yana NATO ile ilişkilerini geliştirdi, ancak şimdi resmi üyelik başvurusunda bulunmak için kritik adımı atacaklar.
24 Şubat, Finlandiya ve İsveç için tamamen yeni bir güvenlik durumu yarattı, çünkü Rusya’nın emperyal planlarını Avrupa’ya dayatmak için askeri güç kullanacak bir rejimin elinde olduğunu bir gecede gösterdi. Finlandiya, 1939-40’ta Sovyetler Birliği ile bir savaşa girdiğinden ve 1917’den bir asır önce Rus İmparatorluğu’nun bir parçası olduğundan, Ukrayna’nın işgali, liderlerini hemen NATO üyeliği aramaya ikna etti.
Finlandiya’nın Sovyetler Birliği ve daha sonra Rusya ile kendi kırılgan anlaşması, İsveç’in de NATO’nun dışında kalmasının ana nedenlerinden biriydi. 1940’ların sonlarında Norveç ve Danimarka’nın ittifaka katılmasının ardından İsveç, güçlü savunma güçleri tarafından desteklenen bir Soğuk Savaş tarafsızlık politikası izledi.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Finlandiya ve İsveç 1995’te Avrupa Birliği’ne katıldı ve kademeli olarak NATO ve dolayısıyla ABD ile savunma işbirliklerini derinleştirdi. Tam NATO üyeliği, daha sonraki bir tarih için potansiyel bir seçenek olarak görülüyordu. Ancak Finlandiya ve İsveç kamuoyu bu fikre biraz daha açık olmasına rağmen, çoğunluk hala şüpheci veya karşı çıktı.
Ancak 24 Şubat dengeyi bozdu. Hâlâ üzerinde çalışılması gereken iç siyasi süreçler olsa da, her iki ülkenin de Haziran sonunda Madrid’de yapılacak NATO zirvesinden çok önce üyelik başvurularını sunacağı neredeyse kesin. Kamuoyu son haftalarda önemli ölçüde değişti. İsveç’te, eski Komünist Parti ve azalan Yeşiller Partisi dışındaki tüm büyük siyasi partiler artık üyeliği destekliyor; Finlandiya’da sağdan sola tüm siyasi partiler destek sinyali verdi. Putin’in emperyal hezeyanı nedeniyle siyasi bir deniz değişimine tanık oluyoruz.
Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılımı, Avrupa güvenlik mimarisini iki önemli şekilde değiştirecektir. Birincisi, kuzey Avrupa, bölge çapında önemli savunma güçlerini koordine etme kapasitesini elde edecek. İsveç ve Finlandiya, Norveç ile düzenledikleri düzenli hava kuvvetleri eğitim tatbikatlarında zaten gösterildiği gibi, NATO’ya önemli yeni yetenekler sağlayacaklar. Ayrıca NATO, Baltık Denizi’ni kontrol etme ve böylece Estonya, Letonya ve Litvanya’nın savunmasını destekleme konusunda daha büyük bir kapasiteye sahip olacaktır.
İkincisi, İsveç ve Finlandiya üyeliği NATO içindeki Avrupa sütununu güçlendirecektir. Her iki ülke de AB’nin savunma ve güvenlik boyutunu geliştirmenin ve Birleşik Krallık ile önemli güvenlik ilişkisi de dahil olmak üzere transatlantik bağların güçlendirilmesinin savunucularıdır. NATO toprak savunmasının birincil garantörü olmaya devam edecek olsa da, daha geniş politika cephaneliği ile AB giderek daha önemli bir güvenlik ittifakı haline gelecek ve ikisi arasındaki koordinasyon derinleşecektir.
İzlenmesi gereken önemli bir gelişme, Danimarka’nın 1 Haziran’da ülkenin AB güvenlik ve savunma politikalarına katılımı üzerindeki kısıtlamaları kaldırmaya yönelik referandumu olacak. Bu kısıtlamalar, 1990’ların başındaki tartışmaların kalıntılarıdır ve Danimarka, İsveç ile birlikte, savunma harcamalarını GSYİH’nın yüzde 2’sine yükseltmeyi şimdiden taahhüt etmiştir.
Birlikte ele alındığında, bu adımlar tüm İskandinav-Baltık bölgesinin savunma potansiyelini önemli ölçüde güçlendirecektir. Kremlin mevcut rotasında kaldığı sürece daha güçlü bir savunma çok önemli olmaya devam edecek. Ancak kuzey Avrupalılar, İsveç ve Finlandiya’ya yakın önemli kaynaklara ve ekonomik merkezlere sahip olan Rusya’yı kışkırtmamaya da dikkat etmelidir. St Petersburg, Rusya’nın en büyük ikinci şehri ve büyük bir sanayi bölgesidir; ve Kola Yarımadası, Rus denizaltı üsleri ve diğer tesislerin yanı sıra dünyanın en büyük nükleer silah konsantrasyonunun yeridir.
Rus liderler emperyal projelerini “ölüm kalım mücadelesi” olarak tanımlıyor. Bu tanımlamayı ciddiye alan Finlandiya ve İsveç, artık NATO üyeliğini stratejik bir seçim olarak görmüyor.
Kaynak: M5