Çin Halk Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasındaki ticari gerilimler artarken çoğu analist, uzun vadede ufukta bir umut ışığı olmadığı görüşünde. ABD-Çin İlişkileri Ulusal Komitesi Başkanı Stephen Orlins (Orlins) ise uzun vadede ikili ilişkilerin alacağı boyut konusunda iyimser. Bu karanlık dönemde bu iyimserliğinin sebebi ne? İki taraf da gerginliği azaltmak için ne yapabilir?
Orlins, geçen hafta sonu Beijing'de düzenlenen Üçüncü Taihe Medeniyetleti Forumu'nda Global Times Muhabiri Li Aixin'e bu soruların yanıtını verdi.
GT: Çin ve ABD, 1 Eylül'den bu yana birbirlerinin mallarına ek tarifeler uygulamaya başladı. Bazılarına göre iki ülkenin de tarife kartları tükendi. Siz, tarife savaşının diğer alanlara yayılabileceğini düşünüyor musunuz?
Orlins: Ben bu görüşün tam tersi biçiminde, diğer alanların ticaret tartışmalarını etkilediğini düşünüyorum. Bence ulusal güvenlik ilişkisindeki bozulma 2017 yılının Aralık ayında Çin'in artık stratejik bir rakip olduğu kararı ile birlikte Çin'in de buna verdiği yanıtla başladı ve ticaret savaşının daha yoğunlaşmasının temelinde de bu yatıyor.
Bunun akla gelen ilk örneği, Huawei meselesidir. Huawei'ye ABD uygulanan yasak bir ticari meseledir ancak ABD Başkanı, ABD'de Huawei ürünlerinin satışının ulusal bir güvenlik sorunu ile ilgili olduğunu söyledi. Yani önce ulusal güvenlik sorunu olarak ortaya çıkıp daha sonra bir ticaret konusu oldu. Hem ulusal güvenlik meselelerinin hem de politik meselelerin ticaret meselelerinde kendini gösterdiği görüşündeyim.
GT: Amerikalılar ve ABD şirketleri, Trump'ın ticaret savaşını büyütme hamlesi hakkında ne düşünüyor?
Orlins: Açık konuşmak gerekirse sıradan bir Amerikalı ticaret savaşından bir fayda sağlamıyor. Ama özellikle Başkan Trump'ın siyasi destekçileri arasında Çin'e soya fasulyesi, mısır ve tahıl satışlarını kaybetmenin ödenmesi gereken bir bedel olduğu görüşü ağır basıyor. Çin ile aynı seviyede bir oyun alanına sahip olmak için buna değeceği görüşündeler.
GT: Bu görüş Trump'ın bir sonraki hamlesinde etkili olacak mı?
Orlins: Evet, bu, Başkan Trump'ın tarifeleri geri çekme, sürdürme veya artırma kararını kesinlikle etkileyecektir. Bence bu konuda Trump'ın üzerindeki siyasi baskı ile ticaret savaşının ABD borsaları üzerindeki etkisinin de eşit payı olacak.
ABD Başkanı, bu konu hakkında çok sık konuşuyor. Dow Jones Endeksi ve S&P 500 Endeksi'ni, stratejilerinin etkisini görmek için sık sık kullanıyor. Borsada yeni rekorlar kırdığımızda, "Harika bir iş çıkartıyorum, borsa sayemde yeni bir seviyeye ulaşıyor." dediğini hepimiz görüyoruz.
GT: Sizce Trump'ın Çin politikasındaki stratejik hedefi nedir?
Orlins: Emin değilim. ABD yönetimi şimdiye kadar Çin konusundaki stratejik hedefinin ne olduğunu açıkça belirtmedi. Çin'i ABD'nin stratejik bir rakibi ve revizyonist bir güç olarak gören Ulusal Güvenlik Stratejimiz var. Çin'in revizyonist bir güç olması kavramını gerçekten anlamıyorum ve bunun ne anlama geldiği ile ilgili yönetimden de net bir açıklama elde edemedim. Sonra Ulusal Savunma Stratejisi, Çin ile olan stratejik rekabette çok para harcamamız gerektiği ifade ediliyor. İddia, Çin'in Doğu Asya'da hegemonya kurmaya çalıştığı yönünde ancak ben bu görüşte değilim. Olay pek de öyle değil. Sanırım yönetim, politikasının ABD şirketlerinin Çin pazarına daha adil erişimlerini sağlamak olduğunu savunuyor.