Anatomi/Fizyoloji
Kulak anatomik olarak;
- Kulak kepçesi
- Dış kulak yolu
- Orta kulak
- İç kulak'dan oluşur.
KULAK KEPÇESİ:
Büyük bölümü elastik kıkırdak'dan oluşan, girintili çıkıntılı yapıdır, 5-10 db kadar ses dalgalarını toplama faydası vardır.
DIŞ KULAK YOLU(DKY):
Kulak kepçesi girişinden kulak zarına kadar olan bölümdür(Resim; external auditory canal=DKY).
ORTA KULAK:
Kulak zarı(Resim; eardrum) arkasındaki bölümdür. Mastoid kemik içindeki havalı hücrelere doğru genişleme gösterir, öztaki borusu(eustachian tube)ile de burun-geniz bölgesi ile bağlantısı bulunur. Kemikçikler (Resim; malleus, incus ve stapes=çekiç, örs ve üzengi), kulak zarına çarpan ses dalgasını iç kulak sıvılarına yönlendirir.
İÇ KULAK:
Orta kulak dan ses iletimini sağlayan Oval pencere ve Yuvarlak pencere olarak adlandırılan anatomik yapılardan başlayıp iç kulak yolu çıkışındaki denge ve işitme sinirlerine kadar olan bölümdür. Salyangoz (Cochlea), yarım daire kanalları ve iç kulak yolundan oluşur.
İşitme fizyolojisi: Ses dalgaları, kulak kepçesinin de yardımı ile toplanarak dış kulak yolu aracılığı ile kulak zarı üzerine gönderilir. Kulak zarının titreşimi ile orta kulak kemikçiklerine ve iç kulak sıvısına erişen dalgalar, koklea denilen salyangoz içindeki korti organında bulunan tüylü hücrelerde uyarı potansiyeli oluşturur. Buradan başlayan işitme sinirleri iç kulak yolu aracılığı ile orta kafa çukurunda, beyin'in işitme ile ilgili bölümüne ulaşır.
Burun Tıkanıklığı
10 SORUDA BURUN TIKANIKLIĞI
1 - Burun tıkanıklığı neden oluşuyor?
2 Deviasyon nedir?
3 Deviasyon nelere yol açıyor?
4 Nasıl tedavi ediliyor?
5 - Soğuk algınlığına dikkat
6 Sinüzit de önemli bir neden
7 Alerji sorununuz var mı?
8 Burun damarları genişlerse..
9 Çocukların burnu neden tıkanıyor?
10 -Burnunuz tıkandığında...
_________________________________
1 - Burun tıkanıklığı neden oluşuyor?
Dış görünüşümüz açısından önem taşıyan burnumuzun fonksiyonları çok daha önemli aslında. Öyle ki, burnumuz solunum havasını ısıtıyor, nemlendiriyor ve süzüyor, mikropları tutuyor ve öldürüyor, koku almamızı sağlıyor, sesimizin karakterini ve rengini oluşturuyor. Burnumuzun foksiyonlarını yerine getirebilmesi için de sağlıklı olması gerekiyor hiç kuşkusuz. Ancak burunda oluşan tıkanıklık bu işlevlerin yerine getirilmesinde büyük bir engel oluşturuyor. Burun tıkanıklığı, nefes almada zorluk çeken insanoğlunun en eski şikayetlerinden biri. Bazılarımız burun tıkanıklığından fazla yakınmasak da, kimilerimiz bu rahatsızlığından dolayı büyük zorluk çekiyor. Doktorlar burun tıkanıklıklarının nedenlerini dört bölümde inceliyor; deviasyon, enfeksiyonlar, allerji ve vazomotor rinit.
2 Deviasyon nedir?
Deviasyon; burun boşluğunu ikiye ayıran ve kemik ile kıkırdaktan oluşan bölmenin bir tarafa ya da bazen her iki tarafa doğru eğilmesi olarak tanımlanıyor (S harfi şeklinde). Buruna gelen darbeler, düşme ya da yüz kemiklerin gelişmesi sırasında kemiklerin birbiriyle orantısız büyümesi sonucu oluşuyor. Deviasyon pek çok kişinin ortak sorununu oluşturuyor.Öyle ki yapılan çalışmalara göre Avrupada yapılan araştırmalarda her yüz kişiden %80inde deviasyon görülüyor. Burun deviasyonunun en fazla oluşturduğu şikayet ise burun tıkanıklığı. Bu tıkanıklık geceleri daha fazla hissedilebiliyor. Aynı zamanda horlama, çabuk yorulma, baş ağrısı, geniz akıntısı, öksürük gibi şikayetler de sıkça görülüyor.
3 Deviasyon nelere yol açıyor?
Burun bölmesi eğriliklerine bağlı olarak ağız, dil, yutak, gırtlak ve soluk borusunda kuruluk oluşuyor. Dil paslanıyor, lezzet duyumu azalıyor, ağızda koku oluşuyor, gıcık ve öksürük gelişiyor. Deviasyon nedeniyle gelişen burun tıkanıklığı rahat nefes alınmasını engelliyor. İleri boyutta uyku bozuklukları, horlama, sabahları güne yorgun başlama, dikkat dalgınlığı ve uykuya eğilim görülüyor. Özellikle geceleri ağızdan nefes alma sonucunda solunum havasının nemi ve ısısı ayarlanamadığı için farenjitin ortaya çıkışı kolaylaşıyor ve farenjit sık tekrarlıyor. Deviasyon ayrıca sinüslerin normal çalışmasını engelleyerek sinüziti, oluşturduğu geniz akıntısı ile de larenjit ve bronşiti tetikleyebiliyor. Uzun süreli burun tıkanıklığı olan kişilerde kulaklar ve gözler de etkilenebiliyor. Orta kulak iltihapları, buna bağlı işitme kayıpları, kulak zarında delinme, orta kulakta sıvı birikmesi, göz ağrıları göz sulanması da gelişebiliyor. Özellikle ileri yaşlarda oksijen alımını azalttığı için akciğer ve kalp hastalıklarının ortaya çıkmasına ya da mevcut hastalığın iyileşmesinin güçleşmesine yol açabiliyor.
4 Nasıl tedavi ediliyor?
Burun içi bölgesi genellikle düz olmadığı için kişiye rahatsızlık vermeyen hafif derecedeki deviasyonlarda tedaviye gerek duyulmuyor. Ancak ciddi sorunlara yol açan deviasyonların tedavi edilmesi gerekiyor ve bunun da tek yolunu cerrahi müdahale oluşturuyor. Kemik eğriliği ameliyat estetik burun ameliyatı ile aynı anda yapılabiliyor. Ameliyattan bir hafta sonra burun normal haline dönüyor. Modern tıptaki gelişmeler sayesinde günümüzde deviasyon ameliyatlarında oldukça başarılı sonuçlar elde ediliyor. Ancak çok ender rastlansa da, kanama, burun içerisindeki dokularda yapışıklıklar, özellikle kıkırdak dokuda tekrar eğrilmeler, burun sırtında çökme gibi komplikasyonlar gelişebiliyor. Ameliyatın başarılı olması ve bunun açıklığının uzun süreli olması için deviasyon ameliyatı yanında var olan burun eti şişliğinin de küçültülmesi gereklidir. Hasta düzenli takibe giderse ameliyat sonrası dönemi komplikasyonsuz olur.
5 - Soğuk algınlığına dikkat
Uzmanlar insanların yılda ortalama bir iki kez soğuk algınlığı geçirdiklerini belirtiyorlar. Bu hastalık gençlerde daha fazla, bağışıklık sistemi gelişmiş ileri yaşta kişilerde ise daha az görülüyor. Soğuk algınlığı virüslerin oluşturduğu bir hastalık. Bazı virüsler hava çoğunluğu ise el ve burun yoluyla bulaşıyor. Virüs bir kez buruna yerleşince vücut hemen savunma sistemine geçiyor ve vücutta bulunan histamin adında bir kimyasal maddenin salgılanmasına neden oluyor. Bu madde aracılığıyla buruna ulaşan kan miktarında yoğun artış oluyor ve bunun sonucunda burun zarları şişiyor. Diğer taraftan burun zarlarından sıvı salgılanması da artıyor. Virüs enfeksiyonları sırasında burnun ve sinüslerin bakteri enfeksiyonlarına olan direnci azalıyor. Aynı zamanda burun içinde oluşan ödem ve şişlik sinüslerin bozulmasını engelliyor. Bu da soğuk algınlığı sırasında neden sıklıkla burun ve sinüs enfeksiyonu görüldüğünü açıklıyor. İlaç tedavisi şikayetlerin azalmasında etkili olsa da, soğuk algınlığı zaten zaman içinde kendi kendine geçiyor.
6 Sinüzit de önemli bir neden
Burun tıkanıklığına en sık yol açan etkenlerden biri de sinüs enfeksiyonları. Ani sinüs enfeksiyonlarında; burunda tıkanıklık, koyu bir akıntı, hangi sinüsün etkilendiğine bağlı olarak yanaklarda, üst dişlerde, gözler arasında, gerisinde ya da üzerinde ağrı ve hassasiyet oluşuyor. Kronik sinüs enfeksiyonları kimi zaman ağrılı kimi zamansa ağrısız seyrediyor. Burun tıkanıklığı, burun akıntısı ve inatçı öksürük ise bu hastalığın tipik belirtisini oluşturuyor. Bazı hastalarda sinüslerde polip denilen yapılar gelişiyor. Hastalık aşağı hava yollarına da yayılarak kronik öksürük, bronşit ve astıma da neden olabiliyor. Akut sinüzit sıklıkla antibiyotik tedavisine cevap verirken, kronik sinüzit içinse genellikle cerrahi tedavi öneriliyor.
7 Alerji sorununuz var mı?
Saman nezlesinin bir diğer adı da alerjik rinit . Alerji; yabancı bir cisme, polen, ev tozu akarı, hayvan atıkları veya ev tozundaki bazı parçacıklara karşı oluşan aşırı reaksiyon yanıtı olarak ifade ediliyor. Bazen besinler de alerjinin oluşmasında rol oynuyor. Polenler ilkbaharda veya sonbaharda problem oluşturuyor. Ev tozu ise tüm bir yıl boyunca rahatsızlık yaratabiliyor. Alerjik hastalarda, soğuk algınlığında olduğu gibi, vücutta histamin salgılanmasına neden olan parçacıklar sonucunda burun tıkanıklığı ve akıntı oluşuyor. Alerjinin en ideal tedavisi şikayetlere neden olan şeylerden uzak durmak hiç kuşkusuz. Ancak çoğu zaman bunu gerçekleştirmek mümkün olmayabiliyor.
8 Burun damarları genişlerse...
Rinit, burnun ve burun zarlarının enflamasyonu olarak tanımlanıyor. Burun zarları çok fazla genişleme ve daralma yeteneğine sahip atar damar, toplar damar ile kılcal damarlardan oluşuyor. Normalde bu damarların yarısı açık, yarısı ise kapalı. Ancak ağır egzersiz yapıldığında damarların büzülmesinde etkili olan adrenalin gibi uyarıcı hormonlar daha fazla salgılanıyor. Bunun sonucunda zarlar büzülerek hava yolu açılıyor ve bu sayede daha rahat nefes alınıyor. Alerjik atakta ya da soğuğa maruz kalındığında ise bunun tam tersi gelişiyor; kan damarları genişliyor ve burun tıkanıyor. Alerji ve enfeksiyonlara ek olarak başka nedenler de burun damarlarının genişlemesine yol açarak vazomotor riniti tetikliyor. Bunlar arasında; stres, tiroid fonksiyonlarında yetersizlik, hamilelik, bazı tansiyon ilaçları, doğum kontrol hapları, bir takım ilaçların aşırı veya uzun kullanılması sayılabilir. Tüm bu nedenlerin başlangıcında burun tıkanıklığı oluşabiliyor. Burun tıkanıklığına yol açan neden ortadan kalktığında nefes alımı normale dönüyor. Bunun aksine sorun uzun sürerse kan damarları elastikiyetini kaybediyor ve geriye dönüşüm güçleşiyor.
9 Çocukların burnu neden tıkanıyor?
Çocuklarda en sık rastlanan burun tıkanıklığı nedenini geniz etinin büyümesi oluşturuyor. Bu, bademciğe benzeyen, damağın gerisinde ve burnun arkasında yer alan bir doku. Burun tıkanmasından yakınan çocuklar geceleri sesli nefes alıyor, hatta horluyorlar. Eğer bademcikte çok iri ise horlamanın yanı sıra apne dediğimiz nefessiz kalma ara ara nefer tutması şeklinde problem görülebiliyor Bunun yanı sıra sürekli olarak ağızlarından nefes alan bu çocukların yüzlerinde genellikle bir mutsuzluk ifadesi görülüyor. Bu çocuklarda sıklıkla kulak enfeksiyonları ve kulakta sıvı oluşuyor. Çocukta huy değişikliği sinirlilik oluyor. Geniz etini almaya yönelik cerrahi girişimler günümüzde başarıyla uygulanıyor. Burun tümörleri ve yabancı cisimler de burun tıkanıklığına yol açabiliyor. Çocuklar genellikle küçük parçacıkları burunlarına sokma eğilimindeler. Bunlar; çengelli iğne, düğme, oyuncak parçaları, bezelye ya da nohut besinler olabiliyor. Dolayısıyla çocuğunuzun burnundan tek taraflı kötü kokulu akıntı geldiğinde dikkatli olun, çünkü bu yabancı cisim tarafından tıkalı bir burnun uyarıcısı olabilir. Bu durumda mutlaka bir doktora başvurmayı ihmal etmeyin.
10 - Burnunuz tıkandığında...
Burnunuz mu tıkandı? Okyanus suyundan yararlanarak burun tıkanıklığı şikayetini hafifletebilirsiniz. Burun spreyleri grip ve üst solunum yolu enfeksiyonlarının neden olduğu burun tıkanıklığı sorununa karşı size yardımcı oluyor. Soğuk algınlığına yakalandığınız zaman buhar banyosu yapmanızda da yarar var. Uzmanlar ayrıca daha rahat nefes alabilmeniz için yatağınızın baş tarafını daha yükselterek uyumanızı tavsiye ediyorlar. Dikkat etmeniz gereken bir başka nokta da burnunuzu rahatsız eden kirletici faktörlerden, özellikle de sigara dumanından uzak durmanız.
En sık rastlanan burun tıkanıklığı nedeni (deviasyon kemik eğriliyi dışında) alerjik rinittir . Bu arada tercihe yönelik kortizonlu spreyle doktor kontrolinde ve uygun dozda kullanılırsa son derece faydalı sonuçlar verebilir. Bunun yanı sıra 1 litre kaynatılmış suya 1 tatlı kaşığı kaya tuzu ( kaba tuz ) konular konulması suretiyle hazırlanan su deniz suyu yoğunluğundadır ve hipertonik etki yararlı burun tıkanıklığı ve burun temizliğinde çok faydalı olur. Bunu gün içinde 3 4 kes burnunuza çekerek rahat yapılabilir. Sinüzitte ve ileri derecede tıkanılıkda Buğuseptin Buğumentol gibi ilaçlar kaynar su içine birlikte katılarak ve başımızın etrafına büyükçe bir havlu ile kapatılarak burna sıcak buhar çekilerek hem açıklılık sağlar hem de tedaviye katkıda bulunur.