Sudan’da 2 yıl önce Siyonist rejim İsrail ve BAE’nin desteklediği darbe ile iktidara gelen yönetim, halkın baskısıyla Tel Aviv’e sırtını dönünce işler zora girdi. Ordunun, yönetimi bypass ederek işgalci rejim İsrail istihbarat kurumu Mossad’la gizli görüşmeler yaptığı ortaya çıktı. Ülke yeni bir darbe endişesiyle diken üstünde.
Jerusalem Post, yan temasların Siyonist rejim dış istihbarat kurumu/Mossad ile Ulusal Güvenlik Konseyi (MGK) şefi Meir Ben Şabat arasında Sudan'daki güç merkezleriyle nüfuz için devam eden bir rekabetin parçası olduğunu öğrendi.
Sudan'da şu anda en az üç önemli figür var.
Ben Şabat daha yakın zamanlarda Sudan yönetim Konseyi Başkanı General Abdel Fatah al-Burhan ile daha doğrudan ilgilendi.
Geçmişte, 1 Haziran'da emekli olan Mossad'ın eski başkanı Yossi Cohen'in el-Burhan ile bağları vardı ve general ile eski Başbakan Benyamin Netanyahu arasında önemli bir toplantı düzenlemesine de yardımcı oldu. Ancak bir noktada Post, Cohen'in Sudan Başbakanı Abdalla Hamdok aracılığıyla daha doğrudan bir çalışma yapmaya başladığını anladı.
Ben Şabat ve Cohen, Sudan ve Fas ile normalleşme süreçlerinin yanı sıra İran politikası üzerinde de kontrol için büyük rekabetlere sahipti.
Her ne kadar resmi olarak Netanyahu sonunda Ben Şabat'a Ofisindeki Sudan ve Fas portföylerini vermiş olsa da, eski başbakanın Cohen'in Hamdok ile olan bağlarını sessizce yetkilendirdiği veya gözden kaçırdığı görülüyor.
Cohen'in yardımcısı - ve şimdi de yeni Mossad Direktörü olan David Barnea'nın altında - Mossad, General Mohamed Hamdan Dagalo, yani Hemetti ile bağlar geliştirdi. Teknik olarak, Hemetti Al-Burhan'ın yardımcısıdır. Ancak, bu sadece kağıt üzerinde. Resmi anlatıya göre, Hemetti Sudan'daki gerçek güç sahibi olabilir, çünkü en büyük ve en güçlü asker gerçek gücü kontrol eder. (ülkenin ordusunu gölgede bırakan deneyimli bir milis)
Hemetti, birçok kişi tarafından ülkenin eski 25 yıllık diktatörü Omar Al-Bashir'i 2019'te deviren gerçek figür olarak kabul ediliyor.
O zaman soru (Mossad'ın) Hemetti'nin bir noktada ülkedeki gücü eline alması durumunda, İsrail için kartlarını dikkatli ve esnek bir şekilde oynayıp oynamadığı ya da sorunun Ben Shabbat ile Mossad arasındaki rekabetin daha genel bir devamı olup olmadığıdır.
Post, Netanyahu yönetimindeki İsrailli yetkililerin konunun farkında olduğunu ve hatta bazılarının Sudanlılardan bu konuda ile ilgili bilgi alındığını öğrendi. Ancak rekabetin diğer bazı tezahürleri gibi bu konular asla çözülmedi.
Post, en azından bugüne kadar, konunun Başbakan Naftali Bennett ve Dışişleri Bakanı Yair Lapid'in yeni hükümeti tarafından ele alınmadığını anlıyor. Tüm bunlardan ayrı bir sorun da Bennett ve Lapid arasındaki sorunu kimin çözeceği sorusudur.
Bennett Başbakan ve Mossad ile MGK'yı kontrol ediyor.
Ancak Lapid'in, Shimon Peres'in 1990'ların ortalarında Yitzhak Rabin altında görev yapmasından bu yana görülenden çok daha büyük bir güce sahip bir Dışişleri Bakanlığına sahip olması gerekiyor.
Netanyahu döneminde Bakanlığın gücü çok daha sınırlıydı ve rekabeti esas olarak yetkililer arasında bıraktı.
Bennett – Lapid hükümeti, Sudan yetkililerinin Amerikalılara Mossad'ın sivil liderlerin arkasındaki askeri liderlerle bağımsız olarak faaliyet gösterdiğinden şikayet ettiği Sudan politikası konusundaki rekabeti çözecek mi? Ya da Dışişleri Bakanlığı sadece karışıma eklemek için yeni, üçüncü bir rekabet mi olacak?
Kesin olan bir şey var – Post, Sudan'ın çok sayıda havaalanı ve uluslararası uçuşa sahip bir ülke olmadığını biliyor.
Mossad, fark edilmeden diğer ülkelere girip çıkabilir.
Ancak İsrail Sudan'da doğrudan Hemetti gibi askeri liderlerle ve sivil liderlikle koordine olmadan çalışmaya devam ederse, fark edilecek ve bu nedenle de normalleşme anlaşmaları önemini kaybedebilir.
Tel Aviv’deki siyasi kaynaklar, İsrail dış istihbarat servisi Mossad’ın, Hızlı Destek Güçleri Komutanı (Hamideti lakaplı) Muhammed Hamdan Daklu ile gizlice görüşmesinden dolayı, İsrail hükûmetinin, Sudan’daki Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan ve Sudan Geçiş Hükûmeti Başkanı Abdullah Hamduk’tan öfkeli mesajlar aldığını açıkladı. Kaynaklar, Devlet Başkanı el-Burhan ve Başbakan Hamduk’un, Mossad’ın gerçekleştirdiği bu temasları, geçen yıl İsrail ile ilişkileri normalleştirmek için anlaşma imzalayan Sudan yönetimine karşı bir komplo olarak gördüklerini aktardı.
Tel Aviv’deki Walla haber sitesi, İsrail diplomatik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, geçen hafta Tel Aviv’den aktarmasız gelen özel bir uçağın Hartum’a indiğini belirtti. Hava trafiğini takip eden siteler, bu uçağın eski Mossad şefi Yossi Cohen’in Sudan ve diğer ülkelere yaptığı gizli ziyaretlerde defalarca kullandığı uçakla aynı uçak olduğunu belirtiyor. Habere göre uçak bu uçuşta, Hamideti’ye bağlı generallerle ve belki bizzat Hamideti ile görüşmeler yapmak için gelen birkaç Mossad yetkilisini taşıyordu.
Walla internet sitesi, İsrail ile Sudan arasında ilişkileri normalleştirme sürecinin başından bu yana Hamideti’nin, Sudan’daki özgün programını yürütmek için el-Burhan ve Hamduk’u atlatarak İsrail ile bağımsız iletişim kanalları kurmaya çalıştığını belirtti.
Hamideti’nin, eski Mossad şefi Yossi Cohen ile Abu Dabi’de yaptığı görüşme hakkında geçen Ağustos ayında yayılan bilgiler tekrar gündeme geldi. İsrailli kaynağa göre, devlet başkanı el-Burhan’ın, İsrail eski başbakanı Benyamin Netanyahu ve elçilerinin önünde bu temaslardan duyduğu memnuniyetsizliği dile getirmesine rağmen, bu ilişkiler o zamandan beri güçlenerek devam etti.
Sudan hükûmetinin siyasi ve askeri kanatlarının, Mossad liderlerinin geçen hafta Sudan’a yaptıkları ziyaretten de Hamideti ve ekibi ile görüşmelerinden de haberdar olmadıkları, bu durumu sonradan öğrendikleri belirtiliyor. Ayrıca Sudan hükûmet yetkililerinin, birkaç hafta önce ABD Büyükelçiliği maslahatgüzarına, Hamideti ile temaslarından duydukları memnuniyetsizliği dile getirerek şikâyette bulundukları da ifade ediliyor. İsrailli bir siyasi yetkili ise konuyla alakalı yaptığı açıklamada, “Amerika bizden Sudan hükûmetinin askeri kanadıyla çalışmayı bırakmamızı istemedi. Ancak siyasi kanatla da çalışmaya başlamamızı istediler” dedi.
Sudan Askeri Konseyi Başkanı el-Burhan, Şubat 2020’de Uganda’da dönemin İsrail başbakanı Netanyahu ile görüşmüş, aynı yılın Ekim ayında ABD eski başkanı Donald Trump, İsrail-Sudan resmî ilişkilerinin başladığını ve Sudan’ın da İsrail ile BAE arasında barışçıl ilişkilere yol açan İbrahim Barış Antlaşması’na katıldığını açıklamıştı. Ancak bu ilişkiler Sudan’da halk düzeyinde ve hatta Sudan hükûmeti içinde muhalefetle karşılaştı.
Siyonist rejim İsrail kaynaklarına göre bu muhalefet, el-Burhan ve hükûmetinin elini kolunu bağlayarak ilişkilerin normalleşme sürecini yavaşlattı. Bugüne kadar iki ülkenin liderleri diplomatik ilişkiler kurmak ve büyükelçilikler açmak için resmî bir anlaşma imzalamadı.
İsrail’in bu konuda hazırladığı bir anlaşma taslağına yanıt vermeyen Sudan, ABD’nin böyle bir anlaşmaya düşük oranda ve kademeli olarak gözlemci olmasını istiyor ancak bu istek İsraillileri rahatsız ediyor.
/İsrailpost
/Tercüme edit ve analiz: Abdullah Yiğit