Anna Martikyan’ın, Ermenistan Kamu Radyosu’nun resmi web sayfasında yazdığına göre, bundan tam bin yıl önce Büyük Hayk’ın (Ermenistan) merkezinde bulunan Artske Kalesi (Türk ismi: Adilcevaz) tekrar Ermenileri ağırladı ama bu kez bu ağırlama Van Gölü’nün dibinde gerçekleşti. Hatırlanacağı üzere 2019 yılında Ermeni dalgıçlar Van Gölü’ne dalış yapmıştı.
Dalgıçlardan Tigran Azizbekyan ve David Sirunyan’ın anlattıklarına göre, Ermeni dalgıçlardan ibaret olan grup, önce Gevaş’a dalış yapmış ama burada Ermeni anıtlar aramamıştı.
Çünkü Ermeni dalgıçların hedefi, Van Gölü’nün kuzey kısmındaki Artske Kalesi’ydi. Türk dalgıçlar 2017’de burada Urartu döneminden kalma duvarlar keşfettiklerini iddia ediyordu.
Ermenistanlı anıt uzmanı Samvel Karapetyan’ın yaptığı açıklamaya göre Artske kentinin, tıpkı Kilikya’daki Korikos (Kız Kalesi) gibi biri karada, öbürü de suda olmak üzere 2 kalesi vardı. Suda bulunan kale daha sonra Van Gölü’nün sahilindeki diğer anıtlar gibi suda kaybolmuştur. Karapetyan’a göre bu iki kale Ortaçağ’dan kalmadır.
Ermeni dalgıçlardan oluşan grup, Van Gölü’nde bir Ermeni haçkar ve yazılı taş bulmuştur. Bu yazıyı Ermenistan Kamu Radyosu muhabiri Anna Martikyan’a açıklayan Samvel Karapetyan’a göre 12.-13. asırlara ait olan bu taşta “İsa’yla hatırlayın!” diye yazılmıştır.