Kaygı ve depresyon günümüzün en yaygın psikolojik rahatsızlıklarından bazılarıdır. Yaşam boyunca duygusal iniş çıkışlar yaygın olsa da, uzun süreli zihinsel ve duygusal sıkıntı yaşıyor olmak daha ciddi bir rahatsızlığın işareti olabilir. Kaygı ve depresyon; iş ve okul hayatı, ilişkiler ve kişisel yaşam üzerinde derin bir etkiye sahip olabilir. Bu nedenle zihinsel sağlığınızı iyileştirmek ve doğru adımları atmak için doğru bir teşhis almak önemlidir. Kaygı ve depresyon genellikle yaşa, cinsiyete, sosyalleşmeye ve kültürel geçmişe ve her bireye özgü kişisel farklılıklara bağlı olarak farklı biçimler alabilir.
Kaygı ve depresyonun çok fazla benzer semptomu vardır ve sıklıkla birbirlerine eşlik ederler. Depresyondan mı yoksa kaygıdan mı muzdarip olduğunuzdan emin değil misiniz? Bu rahatsızlıkların semptomları kişiden kişiye değişmekle birlikte, dikkat edilmesi gereken birkaç yaygın semptom vardır. Ne kadar çok semptom yaşarsanız ve bunları ne kadar uzun süre yaşarsanız, kaygı veya depresyondan muzdarip olma olasılığınız o kadar artabilir.
Kaygı Belirtileri
Aşırı Endişe
Kendinizi sürekli bir şeyler hakkında endişeli buluyorsanız, bu bir kaygı belirtisi olabilir. Bazı endişeler günlük yaşamın normal bir parçası olsa da, kaygıdan muzdarip insanlar, başkaları tarafından çok önemli görünmeyebilecek şeyler hakkında bile aşırı endişeyle uğraşırlar. Bu endişeler genellikle istenmeden gelirler ve onları görmezden gelmek için elinizden gelenin en iyisini yapmaya çalışsanız bile düşüncelerinizi ve duygularınızı etkilerler.
Fiziksel Gerginlik
Kas gerginliği, kaygı da dahil olmak üzere mental sağlık sorunlarına sıklıkla eşlik eden fiziksel bir semptomdur. Bu sürekli gerginlik, başka bir fiziksel aktivite yapmamış olsanız bile, çeşitli ağrılara ve fiziksel olarak bitkinliğe neden olur. Bu uzun süreli gerginlik, genellikle kronik ağrı ve diğer tekrarlayan hastalıkların kaynağı olabilir. Bu nedenle daha şiddetli hale gelmeden önce onu tespit edip çözüm bulmak önemlidir.
Huzursuz veya Tetikte Hissetmek
Açıklanamayan huzursuzluk ve gerginlik hissi, kaygının başka bir yaygın belirtisi olabilir. Bu, bazen korku ve hatta paniğin eşlik ettiği, yaklaşan bir kıyamet veya felaket hissini içerebilir. Bu duygular, iş kaybı veya doğal afet gibi belirli bir olaya odaklanabilir veya daha yaygın olabilir. Kendinizi sürekli diken üzerinde hissediyorsanız kaygıdan muzdarip olabilirsiniz.
Kaygı (Anksiyete) Nedir? yazımızı okuyarak kaygı hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
Depresyon Belirtileri
Değersizlik Hissi
Depresyondan muzdarip insanlar genellikle kalıcı bir değersizlik hissi ve düşük benlik saygısı yaşarlar. Bu yaşamın geneline yansıyan bir duygu olabilir; veya iş, okul ya da kişisel ilişkiler gibi belirli bir alanla ilgili olabilir. Çoğu insan kendinden şüphe duyma ve belirsizlik dönemlerinden geçebilir, ancak depresyondan muzdarip olanların yaşadığı semptomlar daha yoğundur ve dış etkenlerden bağımsız olarak devam etme eğilimindedir.
Aşırı Suçluluk
Değersizlik duygularına benzer şekilde, aşırı suçluluk depresyonun başka bir yaygın belirtisidir. Depresyondaki insanlar yaptıkları ya da yapmadıkları şeyler için kendilerini suçlu hissedebilir ve genellikle sağlıksız bir ölçüde geçmişteki eylemlere takılırlabilirler. Bu insanlar hem depresif duygudurumla baş edip hem de günlük işlerini yerine getiremekte zorlanabilirler ve bundan dolayı da suçluluk duyabilirler. Depresyon belirtileri yüzünden suçluluk duymak bir kısır döngü olabilir, bu nedenle sarmalın içine düşmeden önce yardım istemek önemlidir.
Sosyal İlişkilerden Geri Çekilme
Kendinizi arkadaşlarınız ve ailenizle olan ilişkilerden kaçınırken buluyorsanız, depresyondan muzdarip olabilirsiniz. Depresyonu olan insanlar kendilerini mutlu, sağlıklı ilişkilerden uzaklaştırabilirler. Kendilerini önemseyenler için çoğu zaman kendilerini bir yük gibi hissedebilirler veya daha fazla sosyal etkileşimle baş edemeyecek kadar çökkün ve bunalmış olabilirler. Aynı zamanda yakın ilişkilerin olmaması da depresyona yol açan bir faktör olabilir, bu nedenle sosyal geri çekilme genellikle mevcut depresyonu daha da kötüleştirebilir. Yani bu durum da kişiyi bir kısır döngüye sokabilir.
Süreğen Üzüntü ve Umutsuzluk
Depresyonun bir başka özelliği de kalıcı bir üzüntü ve umutsuzluk hissidir. Bazı yaşam olaylarından sonra üzgün ve umutsuz hissetmek normal olsa da, sürekli üzgün ve umutsuz hissetmek bir depresyon belirtisi olabilir. Depresyondaki kişiler genelde kendileri, başkaları ve gelecekleriyle ilgili olumsuz düşüncelere sahip olabilirler.
Depresyon yazımızı okuyarak daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
Depresyon ve Kaygının Ortak Belirtileri
Yorgunluk
Depresyon ve kaygının en yaygın semptomlarından biri kolay yorulma, uyuşukluk ve sürekli yorgunluktur. Her sabah yataktan kalkmanın ya da başka bir şey yapmanın zor olduğunu düşünüyorsanız, bu bir depresyon ve kaygı belirtisi olabilir. Bu yorgunluk ve bitkinlik duyguları hem fiziksel hem de zihinsel duyumları kapsayabilir ve genellikle işiniz ve yaşamınız üzerinde önemli olumsuz etkileri olabilir.
Uyku Düzenindeki Değişiklikler
Hem depresyon hem de kaygının sık görülen bir başka belirtisi de uyku düzeninde önemli bir değişikliktir. Bu, normalde olduğundan çok daha fazla uyuduğunuz ve gün boyunca uyanık kalmanın zor olduğu anlamına gelebilir veya sürekli uyku zorluğu ve uykusuzluk olarak da kendini gösterebilir. Uykuyla ilgili diğer yaygın semptomlar, uykuya dalmada güçlük veya normalden daha erken uyanmadır.
Stresli veya travmatik bir yaşam olayından sonra, uykunuzdaki kesintilerle uğraşmak oldukça yaygındır. Ancak bu belirtiler devam ederse, psikolojik bir sağlık sorunuyla karşı karşıya olabilirsiniz. Uyku sorunu, günün geri kalanında çok büyük bir etkiye sahip olabilir ve günlük hayatta işlevsellikte bozulmaya sebep olabilir.
İştahtaki Değişiklikler
Kendinizi sürekli olarak aşırı yerken veya eskisinden çok daha az yerken bulursanız, başka bir kaygı ve depresyon belirtisi yaşıyor olabilirsiniz. İştahtaki değişiklikler genellikle huzursuzluk veya yorgunluk gibi diğer semptomlara eşlik eder.
Bedensel Belirtiler
Depresyon ve kaygı psikolojik rahatsızlıklar olsa da, fiziksel semptomlara sahip olabilirler. Baş ağrıları, mide krampları, panik ataklar ve kas ağrıları gibi fiziksel ağrılar genellikle diğer psikolojik semptomlara eşlik eder. Fiziksel belirtileriniz varsa ve net bir fiziksel neden belirleyemiyorsanız, bu altta yatan bir psikolojik sorunun belirtisi olabilir.
Odaklanmada Zorluk
Yapmanız gereken işe konsantre olmakta güçlük çekiyorsanız ve bunun yerine sürekli olarak başka şeyler hakkında endişeleniyorsanız veya odağınızı tamamen kaybediyorsanız, bu bir kaygı ve depresyon belirtisi olabilir. Bu belirti iş hayatını, okul hayatını ve diğer performans alanlarını olumsuz etkileyebilir ve yemek hazırlamak veya ev işlerini yapmak gibi temel görevleri bile yerine getirmeyi zorlaştırabilir. Bu durum özellikle sınav kaygısı yaşayanlar için zorlayıcı bir kısır döngüye neden olabilir. Sınav kaygısı odaklanmayı zorlaştırırken soru çözmeye odaklanamayan kişi daha da kaygılanır.
İntihar düşüncesi
Akıl sağlığı sorunlarının en ciddi semptomlarından biri olan intihar düşüncesi, kalıcı intihar düşünceleri veya hatta intihar etme planları şeklini alabilir. İntihar düşüncesi belirtileri yaşıyorsanız, hemen bir akıl sağlığı uzmanıyla iletişime geçtiğinizden emin olun.
Depresyon ve Kaygıda Kullanılan Tedavi Yöntemleri
Bilişsel Davranışçı Terapi genellikle her iki bozukluğun tedavisinde de kullanılır. Korkular, endişeler ve depresyona yönelik eğilimler, temel nedenlerini araştırarak yönetilir. Danışanlar terapi sürecinde duygularını düşüncelerini ve davranışlarını yönetmeyi, aynı zamanda kendi kendilerinin psikoloğu olmayı öğrenirler.
Antidepresan ilaçlar genellikle psikoterapi ile birleştirilir ve her iki bozukluğun tedavisinde de gerekli görülürse kullanılabilir. İlaç kullanma ve/veya ilacı bırakma durumlarında mutlaka bir psikiyatriste danışınız.
Egzersiz her iki bozukluk için de çok yardımcı olabilir. Fiziksel aktivite, vücutta iyi hissettiren kimyasalların salınmasına neden olur. Bu, rahatlamaya ve daha iyi hissetmeye yardımcı olur.
Gevşeme teknikleri her iki bozukluğun da giderilmesine ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi kapsamında danışanla birlikte uygulanır ve danışana ihtiyacı olduğunda uygulayabileceği şekilde öğretilir.
Son Söz
Depresyon ve kaygı farklı durumlardır, ancak genellikle birlikte ortaya çıkarlar. Ayrıca tedavileri de benzerdir. Ara sıra hüzünlü hissetmek normaldir ve herkes zaman zaman endişeli hisseder. Bunlar stresli veya üzücü durumlara verilen normal tepkilerdir. Ancak şiddetli veya devam eden çökkünlük ve kaygı duyguları, altta yatan bir psikolojik rahatsızlığın işareti olabilir.
Kaygı, depresyonun bir belirtisi olarak ortaya çıkabilir veya kaygı bozukluğu tarafından tetiklenen depresyona sahip olmak da yaygındır. Birçok insanda hem kaygı hem de depresyon bir arada bulunabilir. Genellikle sabahları daha kötü hissediyorsanız depresyon, akşamları daha kötü hissediyorsanız ise kaygıdan şüphelenilebilir. Yukarıda bahsedilen semptomların çoğunu son zamanlarda yoğun biçimde yaşıyorsanız bir psikologla görüşmeniz faydalı olacaktır.