Yararlı ve Bol Malzeme
Gübre veya dışkı, bir ineğin bağırsağından toprağa salınan sindirilmeyen bitki materyalidir. Bu yararlı bir malzemedir ve çeşitli şekillerde bize yardımcı olur. Ayrıca bol ve yenilenebilir bir kaynaktır.
İnek gübresi yumuşak bir dokuya sahiptir ve dairesel biçimli bir şekilde çökelme eğilimindedir. Gübre zengin bir gübre, verimli bir yakıt ve biyogaz üreticisi, yararlı bir yapı malzemesi, kağıt yapımı için bir hammadde, bir böcek kovucu ve bir dezenfektan olarak kullanılır. İnek gübresi “cips” atma yarışmalarında kullanılır ve inek turtası bingo bir oyun olarak oynanır. Gübre ayrıca gübre böcekleri ve Pilobolus mantarı da dahil olmak üzere çeşitli hayvanların, bitkilerin ve mikropların yaşamlarında önemli bir rol oynar.
İnek Gübresinden Yakıt ve Biyogaz
Kurutulmuş inek gübresi mükemmel bir yakıttır. Yerli ineklerden veya bufalodan alınan bazı kültürlerde rutin olarak toplanmakta ve bazen saman ile karıştırıldıktan sonra yakıt için kurutulmaktadır. Isı, pişirme ve alev sağlamak için gübre parçaları yakılır.
Kuzey Amerika’da bile insanlar, gübreden biyogaz üreterek dolaylı olarak yapılsa da, insanlar inek gübresinde depolanan enerjiden yararlanıyorlar. Bir biyogaz, organik maddelerin bakteriler tarafından anaerobik sindirimi ile üretilen gazların bir karışımıdır. Oksijen yokluğunda “anaerobik” bir süreç oluşur. Sindirilen organik madde, hayvan gübresi, kanalizasyon, bitki materyali veya yiyecek atığı olabilir.
Biyogazın Üretimi ve Kullanımı
İnek gübresi için anaerobik sindirim yapan genel işlem, gübre ve suyu hava geçirmez bir kaba yerleştirmekle başlar. Kap, sıcak tutulmalı ve bakterilerin işlerini yapabilmeleri için rahatsız edilmeden bırakılmalıdır. Üretilen gaz bir borudan çekilir ve saklanır.
Bir biyogaz oluştuğunda, enerji üretmek için oksijen ile reaksiyona girebilir. Gaz, bir kazan içindeki yiyecekleri, ısı suyunu pişirmek ve geleneksel yakıtları motorlu araçlarda değiştirmek için kullanılabilir. Ek olarak, bir biyogazdaki enerji elektrik üretmek için kullanılabilir.
İnek gübresinden üretilen biyogaz genellikle metan, karbon dioksit ve hidrojen sülfür gibi diğer bileşenlerden oluşur. Gazda çok fazla metan bulunduğundan, çevreye kaçmaması önemlidir. Metan büyük bir sera gazıdır ve küresel ısınmaya katkıda bulunur.
İnek Gübresini Yapı Malzemesi Olarak Kullanma
Hindistan’daki kırsal evlerin zeminlerine sıklıkla çamur ve inek gübresi yapıştırılır ve duvarlara da uygulanır. Karışımın, evin ısı girişi veya kaybından izole edilmesine yardımcı olan ve hoş olmayan bir koku almayan su geçirmez bir tabaka oluşturduğu söylenmektedir. Saman tozuyla karıştırılan inek gübresinden inşaat tuğlaları yapılmaktadır. Bu tuğlalar geleneksel olanlardan daha hafiftir.
Fiber levha yapmak için talaş yerine biyogaz üretimindeki gübre kalıntısının kullanılabileceği önerilmiştir. Elyaf içeren gübre sterilize edilecek ve daha sonra tahta yapmak için reçine ile karıştırılacaktır. Fibrokartonun birçok kullanım alanı vardır. Örneğin, evlerde mobilya ve döşeme üretmek için kullanılır.
İnek gübresinin yüksek lif içeriği de gübreden kağıt yapılmasını sağlar. Gübre, lifleri çıkarmak için yıkanır, daha sonra bir kağıda basılır. Bazı insanlar inek gübre kâğıdını hobi olarak yaparlar. Kağıt ticari olarak da satın alınabilir.
Böcek Kovucu ve Dezenfektan Olarak Gübre
Yanan inek gübresinden gelen dumanın, sivrisinekler de dahil olmak üzere, bazı bölgelerde bir böcek ilacı olarak kullanıldığı bilinmektedir. Bazı kültürlerde inek gübresi duvarlara ve zeminlere dezenfektan gibi bir yalıtkan olarak uygulanır.
Gübre Olarak İnek Gübresi
İnek gübresinin tarlalardan uzaklaştırılması önemlidir çünkü kuru patenler otlatma alanını azaltır. Buna ek olarak, inek patları atmosferde bir sera gazı görevi gören metanı çıkarır. Su akıntısı, gübrenin bir kısmını nehirlere ve diğer su kütlelerine taşıyabilir ve onları fazla besinlerle kirletebilir.
İnek gübresi mineraller, özellikle azot, fosfor ve potasyum açısından zengindir. Toprakla karıştırıldığında yararlı mikroorganizmaların gelişimini destekleyebilir. Gübre ayrıca toprağın yapısını iyileştirir ve nemin korunmasına yardımcı olur. Bununla birlikte, çoğu zaman, gübre bazı kimyasallar açısından çok zengindir ve bitkilerin ekilmesinden önce bir süre suda seyreltilmeleri gerekir.
Gübre Böcekleri
İnek gübresini kullananlar sadece insanlar değil. Adından da anlaşılacağı gibi gübre böceklerin hayatında da çok önemlidir.
Çoğu gübre böcekleri Scarabaeidae denilen böcek ailesine aittir. Antarktika hariç her kıtada yaşamaktadırlar. Bazıları parlak renkli, metalik bir görünüme sahiptir ve çekici böceklerdir.
Gübre böcekleri silindir, tünel veya sakin olarak sınıflandırılır.
Silindirler, bir inek patından küçük bir gübre alırlar ve bir top haline getirirler. Topu yuvarlarlar ve yere gömerler. Böcekler topları yiyecek olarak ya da yumurta bırakacakları bir yer olarak kullanırlar.
Tünelciler, inek patikasından ve altındaki toprağa tünel kazarlar, yumurta bırakırlar. Tünele giren gübre onların besin kaynağıdır.
Sakinler, inek çukurunun içinde sığ bir çukurda yaşarlar. Burada yumurta besler ve bırakırlar.
Böcekler genellikle çevrelerinde önemli bir rol oynarlar. Toprağı havalandırır ve dölleyip inek patlarını yüzeyinden uzaklaştırırlar. Bu, araziyi temizler ve gübrenin yağmurdan uzaktaki su yollarına kadar yıkanmasını önler. Besin yönünden zengin gübre de solucanlar için iyi yemek sağlar.
Pilobolus: Bir Girişimci Mantar
Pilobolus, ineklerin gübresinin de dahil olduğu otçul gübre üzerinde yetişen bir mantardır. Diğer mantarlar gibi, pilobolus da kendi yiyeceğini yapamaz ve besin maddelerini çevresinden emmesi gerekir. Bunu sindirim enzimlerini gübre haline getirerek ve daha sonra sindirimin ürünlerini emerek yapar. Pilobolus, diğer mantarlar, bazı bakteriler ve bazı hayvanlar çürüyen organizmalardır. Yavaşça iner ve inek patlarını çıkarırlar.
Fungal Yaşam Döngüsü
Pilobolus, sporlarını dağıtma yöntemiyle ünlüdür. Sporlar sert bir cilde sahipler ve ineklerin sindirim sistemi boyunca zarar görmeden geçerler. Sindirim sistemini inek dışkılarında bırakırlar. Sporlar daha sonra filizlenen vücutta mantar gövdesi veya miselyumu üreterek filizlenir.
Mycelium sonunda yeni sporlar üretir. Bu noktada bir sorun ortaya çıkar. İnekler kendi pisliklerini yemekten kaçınırlar, bu yüzden mantar sporları yaşam döngüsünü tamamlamak için başka bir ineğin sindirim sistemine nasıl girecek? Çözüm, sporları inek patının ötesinde ve etrafındaki çimlerin üzerine “vurmaktır”.
Gübre Topu
Pilobolus sporları sporangium adı verilen bir kese içinde yer almaktadır. Bu, inek patının yüzeyinin ötesine uzanan bir sapın tepesinde bulunur. Sapın ucunun altında, güneş ışığını algılayan ve sapın ışığa doğru eğilmesine neden olan ışığa duyarlı bir alan vardır. Sapın ucu sıvı ile şişirilir ve sonunda patlar, sporangium’u havaya ve bir inek patının etrafındaki “zenginlik bölgesi” nin ötesine doğru çeker. Sporangium saniyede 35 metre hızla hareket edebilir, 6 fit yüksekliğe ulaşabilir ve 8 metre uzaklığa kadar gidebilir. Pilobolus, ilginç davranışlarından dolayı şapka atma mantarı ve gübre topu olarak da bilinir.
Yazar: Katibe Melis Dinçer