1 ORMAN AĞACI ISLAHI Yrd. Doç. Dr. DENİZ GÜNEY ( GÜZ DÖNEMİ)
2 2.1. Kombinasyon Islahı Kombinasyon ıslahından amaç, ana ve baba iki ebeveynden bazı önemli nitelikleri alarak, bunları dölde bir araya getirmektir. Örneğin, hızlı gelişen fakat düzgün gövdeli olmayan bir bireyle, düzgün gövdeli fakat yavaş gelişen bir birey melezlenirse, hızlı gelişme ve düzgün gövde nitelikleri döl bireylerde toplanabilir. Başka bir anlatımla, bu iki bireyin istenen özelliklerin bir başka dölde bir araya getirilmesi mümkündür.
3 Kombinasyon ıslahında iki önemli olgudan söz etmek mümkündür. Bunlar; genel ve özel kombinasyon yetenekleri ile ilgili olgulardır. Bir bireyin bir başka bireyle çaprazlanması durumunda, kendi kalıtsal üstünlüğünü bu çaprazlama ürünü döllere geçirebilme yeteneğine "Genel Kombinasyon Yeteneği" denir. " Özel Kombinasyon Yeteneği" ise, bir bireyin başka bireyler arasından sadece bir bireyle çaprazlanması durumunda, kendi kalıtsal üstünlüğünü döllerine büyük ölçüde geçirebilme yeteneğinde olmasıdır.
4 Örneğin, A simgesi ile gösterilen bir doğu ladini bireyinin, A x B; A x C; A x D; A x E ve A xf çaprazlamaları sonucunda, çaprazlama ürünü döllerin ortalama boyları, C bireyinin B, D, E ve F bireyleri ile çaprazlanmasından elde edilecek çaprazlanma ürünü döllerin ortalama boylarından daha fazla olursa, A bireyinin genel kombinasyon yeteneği C bireyinden daha yüksektir anlamı çıkar. Öte yandan, A bireyinin B, C, D, E, F bireyleri ile çaprazlanması durumunda bunlar içinde A x B çaprazlaması en yüksek boylu dölleri veriyorsa, bu olgu A bireyinin B bireyi ile olan özel kombinasyon yeteneğinin fazla olduğu anlamına gelir.
5 2.2. Transgresiv Islahı Transgresyon, bir melezde ana ve baba ebeveynlerden gelen aynı karakterin; örneğin, hızlı büyüme karakterinin, döllerde daha güçlü veya daha zayıf olması olayıdır. Pozitif transgresiyon denilen olayda, melezde söz konusu nitelik ana ve baba bireylerden çok daha üstündür. İşte, böyle bir amaç için yapılan çaprazlamaya/melezlemeye transgresiv çaprazlama/melezleme denir.
6 Şayet, F2 ve daha sonraki kuşaklarda sözü geçen karakterleri denetim altında tutan bütün başat (baskın) genlerin homozigot olarak bir araya gelirse, bu pozitif transgresiyon adını alır. Buna karşılık, bütün çekinik (resesif) genlerin homozigot olarak bir araya gelmesi durumuna ise negatif transgresiyon denir. Transgresyon ile kombinasyon yöntemleri yalnızca genetik temel ve amaç yönlerinden ayrılırlar. Kombinasyon ıslahında ana ve baba ebeveynlerdeki çeşitli karakterlerin yeniden bir araya getirilmesine karşın, transgresyon ıslahında aynı niteliği kontrol eden olumlu genlerin kombine edilmesi, başka bir anlatımla pozitif bir transgresiyon yapılması beklenir. Bu olgunun gerçekleşmesi durumunda ise melezler her iki ebeveynden de üstün olmaktadır.
7 3. Mutasyon Islahı Mutasyon terimi kromozomların yapısı ve sayısının değişmesini ve genlerdeki değişikleri ifade eder. Bir populasyonu oluşturan bireylerin yaşama ve nesillerini devam ettirme yetenekleri varsa, bu populasyonda allel genlerin/genotiplerin frekans oranları bir dölden diğer döle durağanlığını korur. Yani bu populasyonda amaçlı bir müdahale olmaması durumunda, populasyonun genetik yapısı dengede kalır.
8 Mutasyonlar ya canlıların genlerinde ortaya çıkan değişimler sonucunda "gen mutasyonları" ya da kromozomların yapı/sayılarında meydana gelen değişiklikler sonucu "kromozom mutasyonu" olarak ortaya çıkar. Bu olgular genetik çeşitliliğinin 2 önemli kaynağıdır. Bunlardan kromozomal mutasyonlar duplikasyon, delasyon ya da kromozom bölünmelerinin yeniden düzenlenmesi olaylarını kapsar. Gen mutasyonları ise DNA da depolanan kimyasal bilgideki değişim sonucu ortaya çıkar. Ancak doğada mutasyonlar çok seyrek oluşmakta ve bu oluşumda milyonda bir olasılıkla gerçekleşir. Günümüzde fiziksel ve kimyasal etkenlerle yapay yolla mutantlar oluşturulmaktadır. Yapay yolla mutasyona yol açan etkenlere "Mutagen" denilir. Mutagenler 2 grup altında incelenir. Bunlar; fiziksel ve kimyasal mutagenlerdir.
9 Mukavemet (Dayanıklılık) Islahı a) Fitopatolojik, entomolojik ve virüslere karşı mukavemet ıslahı b) Klimatik ekstremlere karşı karşı mukavemet ıslahı c) Gaz zararlarına karşı karşı mukavemet ıslahı
10 AĞAÇ ISLAHINDA VARYASYON Canlıların (bitki ve hayvanların) yavrularının kendilerine benzemesi genlerle (kalıtsal maddelerle) mümkün olur. Genlerin nesilden nesile geçmesine kalıtım diyoruz. Bununla birlikte, kardeşlerdeki benzerlikler mutlak değildir. Yani, yavrular (döller) aynı ana ve babadan gelseler bile, bazı karakterleri bakımından birbirlerinden küçük veya büyük oranlarda farklılık gösterirler. Bu farklılıklara "Çeşitlilik (Varyasyon)" denir. Genetik anlamıyla çeşitlilik kavramsal bir deyişle bir türün gen havuzundaki kalıtsal bilginin çeşitliliğini ve zenginliğinin korunması olarak da tanımlanabilir. Bu çeşitlilik, kuşkusuz sadece kromozom üzerinde bulunan ana kalıtım maddesi olan DNA (Deoksiribonükleikasid) ve dört nükleotitin (Adenin, Guanin, Cytosin ve Thymin) bireylerde farklı dizilişi ve komşuluk ilişkilerinin hepsinde farklı oluşundan kaynaklanmamaktadır. Aynı zamanda çeşitlilik, çevrenin fiziksel ve biyotik etmenlerini (başta meşcere elemanlarının karşılıklı etkileri dahil) kapsayan etkilerinin ortaklaşa ve karşılıklı ilişki ve etkileşimlerinden oluşur.
11 Islah çalışmaları için başlıca kaynak kuşkusuz genetik çeşitliliktir. Bu nedenle, ıslah çalışmaları kapsamında genetik çeşitlilik şekillendirilebilecek bir hammadde olarak tanımlanmaktadır. Tür içi genetik çeşitliliğin yüksek olması, o türün yetişme ortamı koşullarına uyumu açısından bir güvence olarak görülmektedir. Nitekim, populasyonlarda çeşitliliği yüksek tutmanın amacı, yere ve zamana göre değişen çevre koşulları altında daha uyumlu ve verimli ırklar yetiştirerek, giderek değişen ve artan insan gereksinimlerini karşılamak olarak belirtilmektedir. Bir türde, populasyonlar arasında ve populasyon içindeki aileler arasında genetik çeşitlilik ne kadar yüksek ise, ıslahçılar açısından kendi amaçlarına uygun populasyonları ve genotipleri seçme şansı da o oranda yükselmektedir. Aynı zamanda, herhangi bir türün bireyleri arasında genetik çeşitlilik yoksa, o tür birkaç kuşak sonra yok olacak demektir.
12 Varyasyon çalışmalarında kullanılacak genetik materyal, günümüzde bireylerden sistematik örnekleme ile toplanmaktadır. Bu yapılırken de dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır: Örnekler değişik bakılardan ve yükseltilerden alınmalıdır. Güvenilir sonuçlara ulaşabilmek için, örnek alınacak ağaç sayısı populasyonun büyüklüğüne bağlı olarak en az ağaçla temsil edilmelidir. Daha başka bir anlatımla, ne kadar çok sayıda örnek ağaç alınırsa, populasyondaki bireysel varyasyonu ortaya çıkarmak mümkün olabilir Her bir ağaç eşit materyalle (kozalak, tohum, iğne yaprak, tomurcuk vb.) ile temsil edilmelidir. Populasyonu temsilen seçilen örnek ağaçlar, populasyona katılım oranlarında olmak üzere galip (dominant) ve müşterek galip (codominant) ağaçlar olmalıdır, meşcere kenarı ve münferit büyüyen ağaçlardan örnek toplanmamalıdır.
13 Ağaçların kardeş ve yakın akrabalıktan kaynaklanan olumsuz etkileri en az düzeye indirmek için, ağaçlar arası uzaklık türün tohum uçma mesafesinin en az 2 katı olması uygundur. Tohum uçma mesafeleri kızılcamda 20, sarıçamda 30, Anadolu karaçamı'nda 25, Toros sedirinde 25-20, Doğu ladininde de m'dir. Genel bir değerlendirme ile ağaçlar arası en az 150 metre mesafe olması önerilmektedir. Örnek ağaçlar mümkün olduğunca birbirine yakın yaşta (± 5-10) olmalıdır. Üzerinde çalışma yapılacak genetik materyal örnek ağaçların aynı konumundan alınmalıdır. Örneklerin alınacağı populasyon normal kapalı (0,7-0,8), ve aralarındaki yükselti farkı en fazla 100 m olmalıdır.
14 Varyasyon iki ana grup altında incelenebilir. Bunlar; coğrafik ve yerel varyasyondur. Coğrafik Varyasyon Bu varyasyon genel karakterli olup, iklime bağlıdır. Genel olarak coğrafik varyasyon çalışmaları türlerin yayılışlarının genişliği ve kapsadıkları iklimler ölçüsünde önem kazanır. Coğrafik varyasyonlar çoğunlukla populasyon içi varyasyondan büyük olabilir. Bu nedenle de, orijin denemelerinden önce coğrafık varyasyonların saptanmasına önem verilir. Bu varyasyon, türün doğal yayılış mıntıkalarında iklime bağlı olarak tür yayılışının bir ucundan diğer ucuna doğru azar azar değişim gösterebilir. Bu kesiksiz (clinal) bir varyasyondur. Bu varyasyona yönelik çalışmalarda, ağaçların çelik, aşı kalemi, yaprak, tomurcuk vb. eşeysiz kısımlarına kıyasla göreceli olarak dış koşulardan daha az etkilenen ve ağaç taçlarının üst kısımlarından toplanan kozalak, tohum vb. eşeysel organlardan yararlanılması önerilmektedir.
15 Yerel Varyasyon Bu varyasyon, doğrudan doğruya toprak ve topoğrafik koşullara (enlem, bakı, yükselti vb.) bağlıdır. Çünkü toprak nemi ve bakı gibi ekolojik ayrım yaratan yerel yetişme ortamına ait farklılıkları yerel varyasyon yaratır. Örneğin; kızılçam'da silikat topraklar üzerinde yetişen populasyonlar ile kalker ana kaya üzerinde yetişen populasyonlar farklı ekotipler oluşturmaktadır. Genellikle kalker ana kaya üzerinde yetişen kızılçam populasyonları kuraklığa uyum sağlamış populasyonlardır. Aynı şekilde, Kuzey Anadolu Bölgemizde doğal olarak yetişen sarıçam ormanlarında yapılan gözlemlere göre; kıyıya yakın yörelerin populasyonlarında sık ve uzun iğne yapraklı bireylerin çokluğu, buna karşılık içerdeki yörelerin populasyonlarında ise seyrek ve kısa iğne yapraklı bireylerin fazlalığı yerel varyasyon olgusuyla açıklanabilir. Bu olgu kuşkusuz, içerdeki yöreler ile sahil yöreleri toprak nemi ve besin maddeleri içeriği farklılıklarına bağlanabilir.
16 Yine, güney ve kuzey bakılar arasındaki ekolojik farklar yerel ırkların oluşmasına yol açabilmektedir. Nitekim yapılan bir çalışmada Güney ABD deki Güney Oregon'da doğal olarak yetişen Duglas Göknarı ormanlarında kuzey bakı orijinli fidanlar aynı yükseltideki güney bakı orijinli fidanlarla aynı koşullarda yetiştirildikleri halde aralarında belirgin farklar bulunduğunu; kuzey bakıya ait fidanlar aynı yöreye ait güney bakı fidanlarından daha uzun bir büyüme mevsimi, sürgün ve köklerde daha fazla kuru ağırlık gösterdiklerini bildirilmektedir. Yine sarıçamda yükseltiye bağlı varyasyonlar ve doğu kayınında yükseltiye ve orijinlere bağlı olarak vejetasyon süresine ilişkin varyasyonlar yanında yetiştirilen fidanlarda da morfolojik varyasyonlar belirlenmiştir.
17 TÜR VE ORİJİN DENEMELERİ Tür ve orijin kavramları bu ana başlığın temel konuları olduğundan, öncelikle bu iki kavramın ne anlama geldikleri konusuna değinmekte yarar vardır. Tür: En dar anlamda, bitki taksonomisinin temel taşı olup, genetik düzenleme açısından birbirine benzerlik gösteren ve aralarında gen alışverişi olan bireyler topluluğudur. Ayrıca, bu gen alışverişi sonucunda kendilerine benzer kuşaklar meydana getiren 'bireyler topluluğu olarak da tanımlanabilir. Türler durağan birimler olmayıp, kendi içinde daha alt birimlere ayrılabilmektedir. Bir tür içinde değişik ırklar yada alt türler bulunabilir. Şayet bir tür iki veya daha çok sayıda alttüre (Anadolu karaçamı örneğinde olduğu gibi) veya alt taksonlara ayrılırsa bu türlere "Politipik Tür" adı verilir. Aynı şekilde, tür alttürlere ayırılmıyorsa, bu türe "Monotipik Tür" denir. Bazı durumlarda iki tür morfolojik olarak tamamen birbirinin benzeri olmasına karşın, üreme bakımından tamamen birbirinden ayrılırlar. Bunlara "İkiz Tür" denir.
18 Alt Tür: Türler sabit birimler olmayıp kendi içinde daha alt birimlere ayrılmaktadırlar. Bu alt birimlerden biri de alt türdür. Alt tür ise, en az bir morfolojik özelliği bakımından farklılık gösteren ve coğrafık olarak sınırlandırılmış populasyonlardır. Bir türün alt türleri arasında üreme engeli olmamasına karşın, dağ, deniz gibi cografik engeller sonucu döllenme gerçekleşmez. Başka bir deyişle, alt tür kendi içinde kapalı bir sistem oluşturur. Yalnızca kendi içinde gen alış-verişi bulunan bu populasyon zamanla türün diğer populasyonlarından ileri derecede farklılaşır. Bu durum, zamanla üreme engeli oluşturur. Bunun sonucu olarak da, yepyeni bir tür ortaya çıkar. Alt tür "spp" veya "subsp" (subspecies) şeklinde kısaltılarak gösterilir. Varyete: Tür altı kategorilerine giren varyete, en az bir morfolojik özellik bakımından türden ayrılan fakat türün yayılış alanı içerisinde küçük/büyük gruplar halinde bulunan populasyonlardır. Kısaltılmış olarak "var." işaretiyle gösterilir. Ürgenç (1982) bazı sistematikçilere atıfta bulunarak varyeteyi, en az %80 i aynı karakteri gösteren bireylerden oluşan populasyonlar olarak tanımlamaktadır.
19 Orijin: Uygulamada orijin; ağaçların bulunduğu, tohum, polen, hücre, doku, çelik, aşı kalemi gibi genetik materyalin toplandığı meşcere veya meşcerenin bulunduğu yer anlamına gelir. Ormancılıkta uygun orijinlerin bulunması denilince; coğrafık olarak "Ağaçlandırma Amaçları İçin Uygun Yörenin Belirlenmesi", biyolojik olarak da "Tohum Toplanacak Yörelerdeki Uygun Populasyonların (Meşcerelerin) Saptanması" anlaşılır.
20 Tür Denemeleri Ağaçlandırma çalışmalarında orijin denemelerine ek olarak bir de tür denemeleri yapılabilir. Tür denemeleri de orijin denemeleri gibi az veya çok yönden aynı karakterde denemelerdir. Burada temel amaç; belirli bir yöreye hangi türlerin ekonomik uyum sağlayabileceğini tespit etmektir. Tür denemeleri ile orijin denemeleri birlikte de yürütülebilir. Ancak, amaçları bakımından farklıdırlar. Tür denemelerinin orijin denemelerinden farkı, uygun tohum kaynağının tespit çalışmaları olmamasıdır. Tür denemelerinde denemeye alınan tür veya türlerin sadece denendikleri yöreye biyolojik ve ekonomik uygunlukları araştırılır. Tür denemelerinden elde edilen sonuçlar, yalnızca denemenin kurulduğu yerin iklim, toprak ve topografik koşullarına benzerlik gösteren yerler için geçerlidir.
21 Orijin Denemeleri Orijin denemeleri denilince, ağaçlandırma amaçları için uygun materyalin toplanacağı yörelerin belirlenmesi anlaşılır. Orijin denemeleri, çalışılan türün doğal yayılışının kapsamına ve güdülen amaca göre; geniş ve dar kapsamlı olabilir. Geniş kapsamlı orijin denemeleri, bir türün yayılış alanının farklı coğrafîk yörelerindeki ağaçlar arasındaki çeşitliliğin ve dış görünüme akseden farklılıkların ne oranda çevresel etmenlerden ve ne oranda da ana-babadan kaynaklandığını araştıran denemelerdir. Bu bir anlamda, tür içi çeşitliliği ve ırksal farklılıkların bulunup bulunmadığını, çeşitlilik ve farklılıkların büyüklük derecelerini, türün farklı nitelikleri bakımından araştırılmasıdır. Bu yönüyle, geniş kapsamlı orijin denemeleri biyosistematik araştırmalar niteliğindedir.
22 Dar kapsamlı orijin denemeleri, belirli bir yöredeki doğal türlerin, orijinlerine kıyasla daha iyi ekonomik uyum yapan populasyonlarının belirlenmesine çalışır. Bu denemeler, genel olarak tohum kaynağı araştırmaları ile eş anlamlıdır ve sonuçlarını almak için genellikle bir idare süresi sonuna kadar gözlemek gerekir. Şayet, çalışılan tür ve onun yayılış alanındaki populasyonlar hakkında yeterli bilgiler varsa o zaman orijin denemelerindeki ağırlık, tohum kaynağı çalışmalarına yönelik olur. Burada orijin denemelerinin amaçları, çeşitleri yararları ve tohum toplanması sırasında göz önünde bulundurulması gereken ilkeler anlatılacaktır.
23 Orijin Denemelerinde İzlenecek Aşamalar Sağlıklı bir orijin denemesi kurabilmek için, şu hususların gerçekleştirilmesi gerekir: Orijin denemesinin öncelikle amacı ortaya konulması, Denemeye alınacak orijinler konusunda yapılmış bilimsel araştırmalar varsa, bu araştırmaların bulgularından yararlanılması, Tohum toplanacak populasyonların tespit edilmesi ve bunlardan tohumların toplanması, Çalışılacak türün orijinleri hakkında bugüne değin biyosistematik çalışmalar yapılmamış ise, o zaman biyo-sistematik çalışmaların planlanarak, fidanlık denemelerinin kurulması,
24 Fidanlıkta biyo-sistematik çalışmalar tamamlandıktan sonra da, fidanlıkta başarılı olan orijinlerin arazi koşullarında biyolojik ve ekonomik bakımdan uygun olanlarının tespiti için, arazi denemelerinin kurulacağı alanların belirlenmesi ve denemelerin kurulması, Biyo-sistematik ve tohum kaynağı araştırmalarıyla ulaşılacak sonuçların karşılaştırılarak değerlendirilmesi sonucunda, uygun yörelere biyolojik uyum sağlayan ve aynı zamanda orijinlerin genel ekonomik nitelikleri, hacim ve hacim elemanlarının gelişimi (çap, boy, göğüs yüzeyi) ve odun kalite nitelikleri (teknolojik özellikleri) üzerinde durularak uygulamacılara önerilerde bulunulması.
AĞAÇ ISLAHI PROF. DR. İBRAHIM TURNA TOHUM KAYNAKLARI Ülkemizde tohumlar (OGM); a-tohum Toplama Sahalarından (Kaynağı Belli) b-tohum Meşcerelerinden (Seçilmiş) c-tohum Bahçelerinden (Nitelikli veya Test
Ağaçlandırma çalışmalarına temel oluşturacak tohum sağlanmasını emniyetli hale getirebilmek için yerel ırklardan elde edilen tohum kullanılması doğru bir yaklaşımdır. Aynı türde de olsa orijin denemeleri
BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE Prof.Dr. Yahya AYAŞLIGİL Yrd.Doç.Dr. Doğanay YENER İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Bitki Materyali ve Yetiştirme Tekniği Anabilim Dalı 23.02.2015
ORMAN AĞACI ISLAHI Yrd. Doç. Dr. DENİZ GÜNEY (2015-2016 GÜZ DÖNEMİ) MELEZ VE MELEZ GÜCÜ (HETEROSİS): Kalıtsal özellikleri farklı iki bireyin çaprazlanması olayına "Melezleme" denir. Melezleme sonunda ortaya
TOHUM Pof. Dr. İbrahim TURNA Orman Alanları: 4 milyar ha. DÜNYA DA DURUM Üretilen Odun Hammaddesi: 3.4 milyar m 3 Yakın gelecekteki arz açığı: 800-900 milyon m 3 2050 yılında dünya nüfusunun 10 milyara
ADIM ADIM YGS LYS 191. Adım EVRİM EVRİM İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER Evrim, geçmiş ile gelecekteki canlıların ve olayların yorumlanmasını sağlayarak, bugün dünyada yaşayan canlılar arasındaki akrabalık derecesini
ORMAN AĞACI ISLAHI Yrd. Doç. Dr. DENİZ GÜNEY (2015-2016 GÜZ DÖNEMİ) 1.2. Bireysel Ayıklama Klonal Ayıklama (Seleksiyon) Klon; bir ağaçtan çelik, aşı kalemi gibi genetik materyallerle üretilen aynı genotipe
Tohum ve Fidanlık Tekniği Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER Gerek ekim ve gerekse dikim yoluyla olsun ağaçlandırmalarda ilk çıkış noktası TOHUM dur. 1997 yılında: 20.703.122 Hektar (Ülke genelinin % 26,6 ' sı),
KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını
ORMAN AĞACI ISLAHI Yrd. Doç. Dr. DENİZ GÜNEY (2015-2016 GÜZ DÖNEMİ) POPULASYON GENETİĞİ Genetik anlamda populasyon, doğal koşullar altında aralarında gen alışverişi olabilen bireyler topluluğudur. Bu gen
Allel: Bir genin seçenekli biçimi Wild Tip: Normal allel. Bireylerin çoğunda bulunan Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda
ORMAN AĞACI ISLAHI Yrd. Doç. Dr. DENİZ GÜNEY (2014-2015 GÜZ DÖNEMİ) Yukarıda belirtilen hususlar içerisinde yapay yolla orman yetiştirmenin uygulamaları açısından en önemli husus, "Tohum toplanacak orijinlerin
ADIM ADIM YGS LYS 108. Adım EKOLOJİ 15 POPÜLASYON GENETİĞİ Belirli bir bölgede yaşayan aynı türlerin oluşturduğu topluluğa popülasyon denir. Popülasyon genetiği, popülasyonu temel alan genetik koludur.
KALITIM-2 MENDEL İN ÇALIŞMALARI SELİN HOCAYLA BİYOLOJİ DERSLERİ Gregor MENDEL kalıtımın esaslarını belirleyen bilim adamıdır. Kalıtımın kurucusu olarak bilinir.yaptığı çalışmalar MENDEL KANUNLARI adını
2. Karışımın Ağaç Türleri Meşcere karışımında çok değişik ağaç türleri bulunur. Önemli olan, ağaçların o yetişme ortamı özelliklerine uyum gösterip karışıma katılabilmeleridir. Karışımdaki ağaç türleri
ORMAN AĞACI ISLAHI Yrd. Doç. Dr. DENİZ GÜNEY (2015-2016 GÜZ DÖNEMİ) Islah : Islah deyince üstün nitelikli döllerin elde edilmesi ve yetiştirilmesi anlaşılır. Orman Ağacı Islahı : Orman genetiğinin pratiğe
1) 3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir? A) Genetik yapısı aynı hücreler oluşur. B) Tür içi çeşitliliğin ortaya çıkmasını sağlar. C) Eşeyli üreme için
ÇAPRAZLAMALAR ve MENDEL KURALLARI Bir canlının erkek üreme hücreleri (sperm veya polen) ile diğer bir canlının yumurtalarının birleştirilmesine çaprazlama denir. A. ÇAPRAZLAMALARIN ELEMANLARI P : Çaprazlanacak
Bitkilerin Adlandırılması Bitki isimlerinin bir yerden diğerine değişmemesi, hangi bitkinin söz konusu olduğunun kesin ve emin bir şekilde anlaşılabilmesi ve dünya üzerinde birlik sağlamak için bitkilerde
Bu dersin içeriği, Populasyonun tanımı, Alel ve genotip frekansı, Gen havuzu, Gen frekansı, Gerçek/Doğal populasyonlar ve ideal populasyonlar, Populasyon genetiğinin çalışma alanları, HW kanunu -giriş,
SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA AMAÇLARI VE ANA İLKELERİ Prof. Dr. İBRAHİM TURNA Orman Mühendisliği Bölümü Silvikültür ABD, TRABZON MEŞCERE KURULUŞ AMACI BAKIM AMACI GENÇLEŞTİRME AMACI SİLVİKÜLTÜREL AMAÇLAR VEYA
10. SINIF KONU ANLATIMI 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDAKİ İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere olarak bitki ve hayvan topluluklarını
Canlı vücudunu oluşturan karakterleri üremeyle nesilden nesile aktarılmasını inceleyen kalıtım birimine genetik denir. Anne ve babadan gelen eşey hücreleri zigotu oluşturur. Bu hücrelerle birlikte gelen
MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin
DNA ve Özellikleri Hücrelerdeki hayatsal olayların yönetimini çekirdek sağlar. Çekirdek içinde, hücrenin beslenme, solunum, üreme gibi canlılık faaliyetlerin yönetilmesini sağlayan genetik madde bulunur.
AĞAÇ ISLAHI PROF. DR. İBRAHIM TURNA 2. Melezleme Islahı: Kalıtsal karakterleri farklı olan iki bireyin çaprazlanmasıyla oluşan bireylere "Melez (Hibrid)" denir. MELEZ", birbirinden farklı iki ırka ya da
Hardy Weinberg Kanunu Neden populasyonlarla çalışıyoruz? Popülasyonları analiz edebilmenin ilk yolu, genleri sayabilmekten geçer. Bu sayım, çok basit bir matematiksel işleme dayanır: genleri sayıp, tüm
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda
HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM Mitoz Bölünme Hücreler neden mitoz bölünme geçirir? 1 Büyüme ve gelişme için 2 Yıpranan doku ve organların onarılması için 3 Eşeysiz üreyen canlılarda üremenin sağlanması için.
10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Biyoloji Dersi Öğretim Programının temelleri üreme, kalıtım ve yaşadığımız çevre konularıyla ilgili somut ve öğrencileri motive edici örnekler üzerine kurulmuştur.
2007 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. Aşağıdaki tabloda bazı canlı türlerinin kromozom sayıları verilmiştir. Bu tablodaki bilgilere göre, I. İki canlı türünün kromozom sayılarına bakılarak
TEOG -1 FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ DENEME SINAVI 1-) Aşağıdakilerden hangisi mitoz bölünmenin özelliklerinden biri değildir? A) Büyüme, gelişme için gereklidir. B) Kromozom sayısı yarıya iner C) Vücut hücrelerinde
2.Hafta (16-20.02.2015) ORMANCILIKTA UZAKTAN ALGILAMA (2014-2015 Bahar Yarıyılı) Prof.Dr. Mehmet MISIR Ders İçeriği Planlama Sistemleri Envanter Uzaktan Algılama (UA) Uzaktan Algılamanın Tanımı ve Tarihsel
KALITIM #12 MODERN GENETİK UYGULAMALARI (BİYOTEKNOLOJİ) SELİN HOCA BİYOTEKNOLOJİ Canlılara temel bilimlerin ve mühendislik ilkelerinin uygulanmasıdır. Gen mühendisliği, genetik madde lan DNA üzerinde yapılan
10. SINIF KONU ANLATIMI 37 KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların
1 ÜREME Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. *Eşeysiz üreme: EŞEYSİZ ÜREME Tek bir ata bireyin, kendisiyle aynı genetik özelliklere
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL VETERĠNER GENETĠK KISA ÖZET KOLAYAOF
Ağaçlandırma Tekniği (2+1) 2015-2016 Bahar yarıyılı Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 1 Ülkenin %27.3'si ormanlarla kaplıdır. Bu da 21.403.805 hektar ormana karşılık gelmektedir. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 2 Ağaçlandırma
Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı
YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 10. Sınıf 1) Hücre döngüsünün interfaz evresini yeni tamamlamış bir hücre ile bu hücrenin döngü sonunda oluşturduğu yeni hücrelerde; I. DNA miktarı II. Gen Sayısı III. Gen
ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların
12. SINIF KONU ANLATIMI 29 EKOLOJİ POPÜLASYON EKOLOJİSİ POPÜLASYON EKOLOJİSİ Belirli bir alanda yaşayan aynı tür canlılar topluluğuna popülasyon denir. Ekosistemin en küçük birimi popülasyondur. Belirli
SINIF Mitoz - Mayoz Bölünme TEST. Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi ile başlar ve birbirini takip eden evrelerle devam eder. 4. Aşağıda mayoz bölünmenin özellikleriyle ilgili bilgiler veriliyor.. Bir ana
ENDÜSTRİYEL AĞAÇLANDIRMALARDA KULLANILACAK TÜRLER İÇİN ISLAH STRATEJİLERİ VE YÖNTEMLERİ Prof.Dr. Ali Ömer Üçler 1 Temel Kabuller Endüstriyel ağaçlandırmaların başarılı olmaları, büyük ölçüde ağaçlandırma
CİNSİYETE BAĞLI KALITIM *Cinsiyetin belirlenmesi: Eşeyli üreyen hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi farklı şekillerde olabilmektedir. Bazı hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi, çevre koşulları tarafından
Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen Toros (Lübnan) Sediri (C. libani) Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Himalaya Sediri Atlas Sediri (C. deodora) (C. atlantica) Dünyada Kuzey Afrika,
HÜCRE BÖLÜNMELERİ Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. I. MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar bir çok canlı grubu
Bağlantı ve Kromozom Haritaları Prof. Dr. Sacide PEHLİVAN 3. Mart. 2017 Bir kişide DNA nın şifrelediği özelliklerin tümü kalıtsal özelliklerdir. DNA üzerinde nükleotitlerden yapılı en küçük ifade edilebilir
4) İnsanlarda kahverengi gözlülük yeşil gözlülüğe baskındır.aşağıda verilen göz genotiplerinden hangisine sahip olan aileden, yeşil gözlü çocuk olma ihtimali yoktur? 1) Himalaya tavşanı, tüyü kazınıp buz
Arı Ürünleri, Bitkiler ve Sağlığımız Yard.Doç. Dr. Mine Koçyiğit Herbaryum Herbaryum, bitkiler ile yapılan tüm bilimsel çalışmalara kaynak oluşturan kurutulmuş bitki koleksiyonudur. Bu koleksiyonlar, bilimsel
ORMAN AMENAJMANI (2016-2017 BAHAR YARIYILI) Ağaç Serveti ve Artım Envanteri Ağaç Serveti ve Artım Envanteri Ağaç servetinin; a) ağaç türleri b) yaş sınıfları ya da çap sınıfları, ve c) gövde kalite sınıfları
KALITIM 1 AaBb X AaBb şeklindeki çaprazlanmadan 256 oğul birey oluşmuştur. ab fenotipindeki bireyler oluştuktan kısa bir süre A) 32 B) 64 C) 128 D) 192 E) 240 2 2) Bir karakter üzerinde A, B, C, D, E şeklinde
İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın Dominant / resesif tanımları Otozomal ve gonozomal kalıtım nedir? İnkomplet dominant/ kodominant ne ifade eder? Pedigri nedir, Neden yapılır?
Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora
MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa
Mor çiçekli bir bitki kendini polenleri ile tozlaştırıldığında, sadece mor çiçekli yeni nesil üretilmiştir. Bu çaprazlama.. örnektir 1. hibridleşmeye. 2. eksik baskınlığa 3. Trihibrid kalıtıma. 4. ayrılma
DİKİM YOLUYLA AĞAÇLANDIRMA Dikim yöntemlerinin seçilmesini gerektiren koşullar: 1 **Ekstrem iklim koşulları (düşük ve yüksek sıcaklıklar), **Ekstrem toprak ve arazi koşulları (kurak veya çok ıslak, kışın
KANTİTATİF GENETİK Giriş Bu bölümde genetik etkileşim gösteren bazı örnekler tartışılacaktır. Süreklilik gösteren özellikler çoğunlukla iki ya da daha fazla gen tarafından kontrol edilirler. Bu genler,
ENDÜSTRİYEL AĞAÇLANDIRMALARDA FİDAN ÜRETİM VE DİKİM ÇALIŞMALARI Prof.Dr. Ali Ömer Üçler 1 Temel Kabuller Endüstriyel ağaçlandırmalarda genellikle topraksız (çıplak köklü) fidanlar dikilmektedir (türe göre
ENDÜSTRİYEL AĞAÇLANDIRMALARDA BAKIM Prof.Dr. Ali Ömer Üçler 1 Endüstriyel ağaçlandırmalarda bakım işlemleri, ilk üç yıl bakımları ile Aralama ve Budama İşlemleri olarak isimlendirilmekte ve ayrı dönemlerde
LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz
GENETİK ALGORİTMALAR Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Genetik algoritmalar, Darwin in doğal seçim ve evrim teorisi ilkelerine dayanan bir arama ve optimizasyon yöntemidir.
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23 1) Embriyo Amniyon Sıvısı 2) Bakterilerin ve paramesyumun konjugasyonu sırasında; I. Sitoplazmadaki serbest deoksiribonükleotitlerin azalması II. Kalıtsal çeşitlilik artışı
1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme
Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 1 Karpelli Sedir Ekim Ağaçlandırması Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER Rehabilitasyon çalışması da denilmektedir 2 Ağaçlandırma Çalışması-Mersin Karpelli Sedir ekimi ile kazanılan sahalar
Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler) Başak Avcıoğlu Çokçalışkan Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği Biraz ekolojik bilgi Tanımlar İlişkiler
TAXUS : (Porsuklar) (8 Türü var) Taxus baccata L. (Adi Porsuk) Çoğunlukla boylu çalı ender 20 m boy, sık dallı, yuvarlak tepeli, kırmızı_kahverengi kabuk gelişi güzel çatlar ve dökülür İğne yapraklar 1-2.5
1- Aşağıda verilen mayoz bölünme geçirmekte olan hücrelerin evrelerini ve her birinin kromozom sayısını yazınız. (6*1,5=9 ) 5- Mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliği sağlayan olaylar nelerdir? (2*4=8 ) Profaz_I
KALITIMIN İZLERİ MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Kalıtımın Gizemi Eski bitki biyologları, melezler bitkilerle yaptıkları çalışmalarda şaşırtıcı sonuçlar ortaya
ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım Üreme: Canlıların kendilerine benzer bireyler oluşturarak nesillerini devam ettirmeleri olayı üreme olarak adlandırılır. Üreme olayı;
Hindistan Çay Plantasyonlarında Yürütülmekte Olan Dört Farklı Bitki Islah Programı Bitki Islahı UPASI Çay Araştırma Kurumu 1 Ocak 31 Aralık 2005 Periyodu, 79. Yıllık Raporu. ISSN : 0972-3129 Botanist Dr.R.Victor
Seleksiyon Islahı Toplu seleksiyon Teksel seleksiyon Klon seleksiyonu Seleksiyon Doğal olarak meydana gelmiş bir varyabiliteye sahip populasyonlardan ıslah amaçlarına uygun bitkileri seçip, bunlara daha
LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz
BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran
BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR 1 PEP101_H02 Abies (Göknar); A. pinsapo (İspanyol Göknarı), A. concolor (Gümüşi Göknar, Kolorado Ak Gökn), A. nordmanniana (Doğu Karadeniz-Kafkas Göknarı), A. bornmülleriana
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2 1) Aşağıdaki grafikte, ph derecesi ile X, Y ve Z enzimlerin tepkime hızı arasındaki ilişki gösterilmiştir. 2) Aşağıdaki şemada kloroplast ile mitokondri arasındaki madde alış
1. TEOG1 DENEME SINAVI 2 ( DNA, Mitoz,Mayoz Kapsamlı) Yukarıdaki şekil için aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır? A) Hücre 2 kere mitoz bölünme geçirmiştir. B) Oluşan yavru hücreler ana hücrenin
ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta
mümkün olduğu takdirde hasta fidecikleri yakmak gerekir. Ayrıca sık ekimlerden kaçınmalı, tohum gerektiğinden daha fazla derine ekilmemeli, aşırı gübre kullanılmamalı, kirli su ile sulama yapılmamalıdır.
GENETİK Yeryüzünde iki milyonun üzerinde canlı türü yaşamaktadır.bu canlı türlerinin birbirine benzer ve farklı özellikleri bulunur.hatta bir türün tüm bireylerinde de benzer ve farklı özellikler bulunabilmektedir.bu
12. SINIF KONU ANLATIMI 33 HAYATIN BAŞLANGICI Canlılar öldükten sonra yumuşak dokular saprofitler tarafından ayrıştırılır. Kemik ve kabuk gibi sert yapılar ise ayrıştırılamaz. Bu yapılar minerallerle kayaçlara
ÜNİTE I: ÜREME ( 39 DERS ) DERS ALT ÖĞRENME ALANLARI KAZANIMLAR ETKİNLİKLER ATATÜRKÇÜLÜK ARAÇ 10.1.1.1. Bir hücreli ve çok hücreli canlılarda mitozu kavrar ve önemini tartışır. 1. ÜNİTE: ÜREME ( 39 DERS
9. SINIF KONU ANLATIMI 46 CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-8 ALEMİ ALEMİ Çok hücreli ökaryot canlılardır. Koloroplast içerirler ve fotosentez ile inorganik maddeleri organik madde haline getirerek beslenirler.
Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda
İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,