Blog 7: Finlandiya’da geri dönüşüm
Ola ki yolunuz Finlandiya’ya düşerse, kaldığınız yerin önünde aşağıdakine benzer bir sürü çöp kutusuyla karşılaşırsınız. Mesela aşağıdaki fotoğrafta çöp kutularının üzerinde sağdan sola “kağıt, cam, metal, biyolojik atık, diğerleri” yazıyor. Benim kaldığım yerlerin birinde karton çöpü, kağıt çöpünden ayrıydı. İnsanlar bu ayrıma dikkat ederek çöplerini ayrıştırırlar ve geri dönüşüme kazandırırlar. Cam çöpünün içinde ise karton ya da metal bulamazsınız.
Finlandiya’da çöp kovaları (Kaynak: www.nordikr.com/6116)
Bir diğer geri dönüştürme yöntemi ise tenekeler/pet şişeler içindir. Burada çok basit bir yöntem uygulanır. Diyelim ki marketten 1 teneke kola, 1 litrelik meyve suyu ve 2 litrelik su aldınız. Alışveriş yaptığınızda fişte şu yazacaktır (Fiyatlar gerçek değil): Kola 1,5+0,25 Euro, meyve suyu 2+0,5 Euro, su 1+0,75 euro – Toplam 6 Euro. Artıdan sonraki rakam geri dönüşüm parasıdır, yani aslında siz içeceklere 4,5 Euro, geri dönüşüme de 1,5 Euro ödemişsinizdir. Geri dönüşüm parası ambalajın büyüklüğüne göre değişir ve ambalaj büyüklüğü arttıkça geri dönüşüm bedeli de artar.
Siz bu içecekleri tükettikten sonra ambalajları elinizde tutarsınız ve en yakın marketteki geri dönüşüm makinesine götürürsünüz. İrili ufaklı bütün marketlerde bu makinelerden bulunur. Aşağıdaki fotoğrafta gördüğünüz cihaza tenekeyi/şişeyi yerleştirirsiniz, makine otomatik olarak barkodu okuyup tenekeleri/şişeleri içeri çeker. Sağdaki ekranda ise içeri çekilen ambalajların ücreti yazar (Finlandiya dışından alınan ambalajları makine içeri çeker ama herhangi bir geri dönüşüm bedeli ödemez. Ben gene de doğaya destek olmak için bu ambalajları da geri dönüşüm makinesine veriyordum).
Şimdi ekranınızda 1,5 Euro yazıyor ve ekranın altındaki düğmeye bastığınızda makine size bir fiş verir. Siz bu fişle kasaya gidip parayı geri de alabilirsiniz ya da yeni yaptığınız alışveriş bedelinden 1,5 Euro da düşübilirsiniz. İşte bu kadar basit ve akılcı 😊
Bu konuda İsveç’i eleştirmek istiyorum çünkü İsveç’te geri dönüşüm bedelleri gerçekten çok komikti. Bu nedenle insanlar bu uygulamayı umursamadan ambalajları çöpe atıyordu. Geri dönüşüm bedeli Finlandiya’daki gibi yüksek olmalı ki insanlar bu güzel uygulamayı pratiğe geçirebilsinler.
Geri dönüşüm makineleri (Kaynak: goingcoldturku.blogspot.com.tr/2012/08/home-sweet-haliskyla-arriving-in_27.html)
Siz bu ambalajları çöpe atma özgürlüğüne de sahipsiniz ama bu şekilde doğayı kirletme parası olarak 1,5 Euro ödemiş olursunuz, ama neredeyse kimse bunu yapmaz. Tek istisna var, o da hafta sonu insanlar eğlenmeye çıktığında kutuları ve şişeleri yanında taşımazlar (Gerçi bazıları bir şekilde çantalarına bu ambalajları sıkıştırır). Bu nedenle insanlar bu ambalajları sağa sola bırakırlar ve özellikle insanların daha yoğun eğlendiği Cuma-Cumartesi geceleri ambalaj toplamayı meslek edinmiş kişiler bisikletlerine bağlı büyük çuvallarla bu çöpleri toplayıp ek gelir elde ederler.
Ayrıca marketlerde poşetler ücretlidir. Eğer ufak bir alışveriş yaptıysanız, bazı marketlerde kasanın yanında ücretsiz buzdolabı poşetleri olur. Ancak çoğu insan sırt çantasıyla gezer ya da yanında poşet taşır. Bizdeki gibi tomarla poşet çıkartıp dilediğin kadarını alma uygulaması Finliler’de yok ve bu da doğa bilincinden kaynaklanan bir uygulamadır.
Umumi tuvaletlerde peçete yerine havlu bulunur. Bu havlular bir makara sistemine bağlıdır. Elinizi kurulamak istediğinizde havluyu kuvvetlice aşağıya çekerek elinizi kurulayacak havlu parçasını elde edersiniz. Havluyu bıraktıktan birkaç saniye sonra makara, kirli kısmı geri sarar. Bu havlular daha sonra steril edilerek bir sonraki kullanıma hazırlanır. Böylece önemli sayıda ağacın hayatını kurtarmış olursunuz. Bu basit makara sisteminden dolayı, otomatik kağıt havlu makinalarında olduğu gibi elektrik bağlantısına da ihtiyaç duymazsınız.
Geri dönüşümde başka bir konu ise karlı havalarda karayollarının tuzlanmaması! Finlilerden tuzun doğaya zarar verdiğini duydum. Bu nedenle her yer karla kaplandığında yollara ve kaldırımlara çok ufak çakıllar atarlar ve bu işlemi kar yağdığı sürece her gün tekrarlarlar. Karlar eriyip sular çekildiğinde bu çakıllar toplanıp, temizlenip, sonraki kışa hazırlanır.
Umarım biz de yakında bu tarz uygulamalara geçeriz…
7333total visits,18visits today