Amerikalı misyonerler Karadeniz'de
Fransız İhtilali sonrasında bütün dünyada bağımsızlık ve hürriyet hareketinin başladığını ve bunun Osmanlı idaresinde yaşayan azınlıkları da etkilediğini belirten Mutlu, başta Hıristiyan Katolik tarikatlar tarafından açılanlar olmak üzere yabancı okullarda bu tür ayrılıkçı fikirlerin işlendiğini belirtti. Daha sonraki yıllarda Amerika ve İngiltere'nin devreye girmesiyle misyonerlik faaliyetlerinin yoğunluk kazandığını ve bunların öncekilere oranla daha etkili olduğunu kaydeden Mutlu, "Amerikalı misyonerler, başlangıçta Müslümanları hedef kitle olarak seçmiştir, fakat bunda başarılı olamayacaklarını görünce Rum, Ermeni ve Yahudilere yöneldiler. Trabzon ve Erzurum civarında Ermenilere yönelik yürütülen misyonerlik faaliyetleri bu illerde meydana gelen Ermeni olaylarına zemin hazırlamıştır" dedi.
Yabancı okullar ihanet yuvası mı?
Padişah II. Abdülhamit'in yabancı okullarının devletin bütünlüğüne yönelik oluşturduğu tehlikeyi fark ettiğini ve önlem almak istediğini kaydeden Mutlu, "İkinci Abdülhamit bu konularda çok hassastı. Yabancı okulların açılmasına izin verilmesini, vatana ihanet etmekle eşdeğer görüyordu. Bu okullara bir çeki düzen verilmesini isteyince, Amerika'nın buna tepkisi çok sert oldu. Amerika Osmanlı karasularına bir donanma göndermeyi bile gündeme getirdi. Ancak yine de yabancı okullara sınırlama getirilemedi çünkü bu okulların arkasında yabancı devletler ve konsolosluklar vardı" diye konuştu. 'Milli Mücadele Döneminde Karadeniz Bölgesi'ne Yönelik Ermeni Faaliyetleri' konulu bildirisinde Yrd. Doç. Dr. Mehmet Okur ise, sözde Büyük Ermenistan Devleti'nin sınırları içinde Trabzon'un da bulunmasının basit bir tesadüf olmadığını söyledi ~|~