Tıp dilinde skolyoz olarak tanımlanan omurga eğriliği, omurgaya karşıdan bakıldığında omurların orta hattın dışına saparak sağa ya da sola eğilmesiyle oluşan ortopedik bir sorundur. Normal şartlarda 12 tanesi hareketli olmak üzere toplam 33 kemik parçasından oluşan omurga, kemiklerin birbirine bağ dokusu, eklem ve disk dokularıyla bağlandığı bir yapıdır. Baş ile bacaklar arasında yer alan omurga, ön ve arkadan bakıldığında düz bir hat üzerinde görünür. Yanlardan bakıldığında ise boyun tarafında öne doğru, sırtta arkaya doğru ve son olarak bel bölgesinde tekrar öne doğru olan doğal kıvrıma sahiptir. Yandan bakıldığında "S" harfi şeklinde görünen omurga, 7 adet boyun, (servikal) 12 adet göğüs, (torasik) 5 adet bel, (lomber) 5 adet sakral ve 4 adet kuyruk sokumu (koksiks) omurundan oluşur. Skolyoz varlığında ise omurgaya ön ya da arkadan bakıldığında omurların sağa ya da sola doğru eğildiği ya da kendi eksenleri etrafında döndüğü görülür. Farklı bir deyişle omurga eğriliği, 3 boyutlu bir deformiteye yol açar. Çoğunlukla ergenlik döneminin hemen öncesinde ortaya çıkan omurga eğriliği hafif şiddettedir. Hafif vakalar çoğunlukla belirtiye yol açmaz. Ancak bazı vakalarda eğriliğin şiddeti kişinin büyümesi ile birlikte artar. Şiddetli vakalarda eğriliğe bağlı olarak iç organlar baskılanır. Özellikle kalp ve akciğerlerin etkilediği bu vakalarda organ fonksiyonlarında bozulmalar oluşabilir. Skolyoz türlerine geçmeden önce sıklıkla sorulan "Omurga eğriliği nedir?" sorusunu yanıtlamak gerekir.
Skolyoz (Omurga Eğriliği) Nedir?
Omurga eğriliği, sırt ya da bel bölgesinin sağa, sola doğru eğilmesi ve / veya omurların kendi ekseni etrafında dönmesi olarak tanımlanabilir. Omurgada deformiteye bağlı olarak gelişen eğrilik tek başına olabileceği gibi eğriliğe, öne doğru eğilme ile karakterize olan kifoz (kamburluk) da eşlik edebilir. Tüm yaş gruplarında, omurganın çeşitli bölgelerinde oluşabilen omurga eğriliği, genellikle 10 ila 15 yaş aralığındaki kişilerde, büyüme atağının hemen öncesinde görülür. Toplumda görülme sıklığı %2 ila %4 oranında olan skolyoz vakalarının büyük bölümünü düşük dereceli eğrilikler oluşturur. Farklı bir deyişle, omurga eğriliklerinin yalnızca %10'u tedavi gerektirecek boyuttadır. Özellikle 30 dereceyi geçen eğriliklerin kızlarda görülme olasılığı erkeklere kıyasla yaklaşık 10 kat fazladır. Skolyoz, yapısal ya da farklı bir deyişle omurganın kendisinden kaynaklanan sorunlara bağlı oluşabileceği gibi tepkisel olarak yani omurgayı ilgilendiren farklı nedenlere bağlı olarak da gelişebilir. Doğumsal ya da kas ve sinir hastalıklarına bağlı olarak gelişebileceği gibi bazı kişilerde nedeni anlaşılamayan şekilde de omurga eğriliği oluşabilir. Omurga eğriliğinin sınıflandırılması da rahatsızlığın nedenine bağlı olarak yapılır.
Omurga Eğriliği Türleri Nelerdir?
Omurgada meydana gelen deformite, sırt ve bel bölgesinin sağa ya da sola doğru eğilmesi olarak tanımlanabilir. Bazı vakalarda kamburluğun ya da bel çukurluğunun artması ile de oluşabilir. Skolyoz pek çok farklı sebepten dolayı oluşabilir. İdiopatik, yani nedeni bilinmeyen skolyoz türü de bulunur. Yapılan sınırlı araştırmalar sonucunda rahatsızlığın, genetik olduğuna dair yeterli bulguya da rastlanmasa da kalıtsal faktörlerin hastalığın oluşumunda etkisi olduğu da göz ardı edilmemelidir. Omurga eğriliği türleri şu şekilde sınıflandırılır:
- Konjenital Skolyoz: Doğumsal omurga eğriliği olarak da bilinen konjenital skolyoz, anne karnındayken gelişir. Sıklıkla doğumdan sonraki ilk yıllarda hızlı bir ilerleme gösterir. Anne karnındaki gelişim kusuruna bağlı olarak oluşan omurga eğrilikleri, genellikle birbirine kaynamış kaburgalar şeklinde görülür. Omurga anormalliklerine bağlı olarak gelişen konjenital skolyozun tedavisi cerrahidir.
- İdiopatik Skolyoz: Sebebi tam olarak anlaşılamayan skolyoz olarak da bilinen idiopatik omurga eğriliği türünde omurgadaki eğrilik, "S" ya da "C" harfi şeklinde olabilir. Yana doğru eğilmenin yanı sıra kişinin omurları kendi ekseni etrafında da dönebilir. Omurların kendi ekseni etrafında dönmeye bağlı olarak kişinin sırt ve bel bölgesinde asimetrik çıkıntılar oluşur. Sağlıklı bir omurganın nedeni bilinmeyen bir şekilde eğilmesiyle karakterize olan idiopatik skolyoz, başladığı döneme göre farklı isimlerle tanımlanır. Diğer bir deyişle, 0-3 yaş arasında görülen omurga eğrilikleri, infantil başlangıçlı, 4-9 yaş arasında oluşan türü juvenil başlangıçlı, 10-18 yaş arasında oluşan omurga eğrilikleri ise adolesan başlangıçlı idiopatik skolyoz olarak tanımlanır. En sık görülen omurga eğriliği türüdür.
- Nöromusküler Skolyoz: İkinci en sık görülen skolyoz tipi olan nöromusküler skolyozun temel sebepleri arasında kas ve / veya sinir hastalıkları gelir. Çoğunlukla çocukluk dönemi ve sonrasında görülen kas hastalıklarının yanı sıra, beyin ve omurilik kaynaklı sinir hastalıklarından dolayı da gelişebilir. Nöromusküler skolyoz hastalarında solunum sıkıntısına ve duyu kusurlarına daha sık rastlanır.
Skolyoz Belirtileri Nelerdir?
Omurga eğriliği varlığında sık görülen belirtilerin bir kısmı şu şekilde sıralanabilir:
- Omurgaya karşıdan bakındığında net olarak görülebilen kavis varlığı,
- Sağ ya da sol yana doğru eğrilik ya da eğilme,
- Kalça ve omuz seviyelerinde farklılık,
- Vücut ile kollar arasındaki mesafede farklılık,
- Vücut dengesinin bozuk olması,
- Kaburgaların orantısız görünümü,
- Göğüs kafesinde simetri bozukluğu,
- Kürek kemiklerinin birinde tümsek varlığı,
- Yürüyüş sırasında bir omzun önde olması,
- Yürüyüş sırasında bir bacağın diğerine göre daha uzun olduğu hissi,
- Sırt ve / veya bel ağrıları,
- Nefes darlığı,
- Hâlsizlik, yorgunluk,
- Kıyafetlerin bedene tam uymaması.
Omurga Eğriliğinin Nedenleri Nelerdir?
Ergenlik döneminde kız çocuklarında daha sık görülen skolyozun nedeni tam olarak belli değildir. Gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar, diyabet ve bazı vitamin ve mineral eksikliklerinin, skolyoz oluşumunda rol oynadığı düşünülür. Kesin olarak ispat edilemese de hastalığın oluşumunda genetik faktörlerin rol oynadığı da bilinir. Tüm bunların yanı sıra, serebral palsi ve kas distrofisi gibi nöromüsküler hastalıklar, omurga gelişimini etkileyen konjenital kusurlar, omurga travmaları ve omurgayı etkileyen enfeksiyonların skolyoza yol açtığı düşünülür. Omurga eğriliğinin tanı ve tedavi yöntemlerine geçmeden önce sıklıkla sorulan "Skolyoz dereceleri nelerdir?" sorusunu yanıtlamak gerekir.
Skolyoz Dereceleri Nelerdir?
Omurga eğrilikleri, geometrik derecelendirme ile değerlendirilir. 10 dereceden az olan omurga eğrilikleri, spinal asimetri olarak adlandırılır ve skolyoz olarak tanımlanmaz. Farklı bir deyişle, kişiye omurga eğriliği tanısı koyulabilmesi için omurgadaki eğriliğin 10 derece ve üzerinde olması gerekir. Skolyoz dereceleri, hafif, orta ve şiddetli olmak üzere üç farklı türde gruplandırılır:
- Hafif düzeyde omurga eğriliği: 10 ila 20 derece arasındaki omurga eğriliklerin bulunduğu bu gruptaki hastalara çoğunlukla tedavi uygulanmaz. Fakat skolyozun ilerleme gösterip göstermediğinin anlaşılması için doktor takibi yapılması gerekir.
- Orta düzeyde omurga eğriliği: 20 ila 40 derece arasındaki omurga eğriliklerini tanımlamak için kullanılan orta düzeyde omurga eğriliği, çoğunlukla ergenlik döneminde tespit edilir. Fizik tedavi uygulaması gerekir.
- Şiddetli omurga eğriliği: 40 derecenin üzerinde olan omurga eğrilikleri, kalp ve akciğerlerin etkilenmesine yol açabilir. Bu grupta yer alan skolyoz hastalarının cerrahi yöntemlerle tedavi edilmesi gerekir.
Omurga Eğriliğinin Tanı ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Kişinin skolyoz belirtileri ile hekime başvurmasının ardından hekim, öncelikle hastanın anamnezini alır ve fizik muayene yapar. MR, BT ve röntgen gibi radyolojik inceleme yöntemleriyle omurganın incelenmesinin ardından tanı koyulur. Omurga eğriliği tedavisi kişinin yaşına, eğriliğin bulunduğu bölgeye, eğriliğin derecesine, şiddetinin artma eğilimine, hastalığın bulgularına ve nedenlerine göre farklı şekillerde yapılır. Bu veriler ışığında hasta yalnızca takip edilebilir, hastaya korse kullanımı ve fizik tedavi önerilebilir veya cerrahi müdahale ile hastaya müdahale edilmesi gerekebilir.
Omurga eğriliği (skolyoz) ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.