Feline calicivirus (FCV), üyeleri tavşanlar, çiftlik hayvanları, sürüngenler, kuşlar ve amfibiler dahil olmak üzere çok çeşitli omurgalı hayvanları enfekte eden Caliciviridae adlı geniş bir virüs ailesine aittir. Kısa fakat rahatsız edici bir gastrointestinal hastalığa neden olan insan virüsü norovirüs, aynı zamanda Caliciviridae ailesinin bir üyesidir.
Evcil ve yabani kedilerde birkaç FCV suşu dolaşır. Virüs kolaylıkla mutasyona uğrar ve mevcut aşılar tarafından tam olarak kapsanmayan yeni suşlara yol açar.(Bir bakteri veya virüsun farklı alttürlerinin, aralarında genetik farklılıklar bulunan gruplarına ¨Suş¨ denir). Suşlar, neden oldukları hastalığın ciddiyetine göre değişir ve çoğunluğu sadece hafif hastalığa neden olur.
Kediler neden ve nasıl enfekte olabilir?
FCV, en çok; çoklu kedili ortamlarda görülür. Bir kedinin maruz kalma riski barınaklar, evcil hayvan dükkanları ve kedilerin yüzde 25 ila 40'ının taşıyıcı olabileceği kedi barınaklarında daha yüksektir. Bu yüzden diğer kediler ile uzun süre temas etmek virüsü kapma riskini artırır.
Virüs, enfekte kedilerin tükürüğü, burun mukusu ve göz akıntısı ile doğrudan temas yoluyla ve kediler hapşırdığında yayılan aerosol damlacıkları yoluyla yayılır. Laboratuar testleri de virüsü idrarda, dışkıda ve kanda tespit edebilir. Kediler tipik olarak virüsü enfeksiyondan sonra yaklaşık iki veya üç hafta boyunca atarlar, ancak bazı kediler uzun süreli taşıyıcı olurlar ve virüsü aylarca taşımaya devam ederler.
FCV, belirli ortamlarda yüzeylerde bir aya kadar hayatta kalan dayanıklı bir virüstür. Enfekte kedileri idare eden insanlar, yanlışlıkla virüsü yeni hayvanlara aktarabilir. Yemek kapları, çöp kutuları veya yatak örtüleri gibi kedinin vücut sıvılarıyla temas eden nesneler de bir enfeksiyon kaynağı olabilir.
Enfeksiyon sırasında ne olur?
FCV'ye maruz kaldıktan sonra, inkübasyon (kuluçka) süresi semptomların ortaya çıkmasından iki ila 14 gün öncedir. Virüs başlangıçta ağzın arka kısmına bulaşır. Virüs orada çoğaldıktan sonra, muhtemelen kan dolaşımıyla diğer organlara yayılır. Bununla birlikte, FCV tercihen ağız içini ve akciğerler içindeki dokuları enfekte eder. Kedilerin çoğu üst solunum yolu enfeksiyonu geliştirir ve daha şiddetli vakalarda virüs akciğerlere giderek pnömoniye (zatürre) neden olur.
Belirtiler ve komplikasyonlar
Bir kedinin semptomları, kasıldığı FCV'nin türüne bağlı olacaktır. İlk başta kedinin soğuk algınlığı, hapşırma, burun tıkanıklığı, ateş ve bazen salya akması gibi semptomları olacaktır. Gözlerden ve burundan büyük miktarlarda akıntı gelebilir. Daha şiddetli vakalarda, kedilerde ayrıca dilde ve ağızda iltihaplanma ve ülserler gelişebilir. Uyuşukluk, hafif topallık ve iştahsızlık da görülebilir.
Bu semptomlar hafif vakalarda beş ila 10 gün arasında, daha şiddetli vakalarda altı haftaya kadar sürebilir. Hastalığın seyri sırasında fırsatçı bakteriyel enfeksiyonlar da ortaya çıkabilir. Kediler kilo verebilir ve enfeksiyon hamile kedilerde düşüklere neden olabilir. Çoğu kedi tamamen iyileşir, ancak bazıları kalın ve iltihaplı diş etlerine neden olan ve yemeyi ağrılı hale getiren kronik bir diş eti iltihabı geliştirmeye devam eder. Yaşlı kediler ve genç yavru kedilerde daha şiddetli semptomlar görülme olasılığı daha yüksektir. Neyse ki, kedilerin FCV enfeksiyonuna yenik düşmesi oldukça nadirdir.
Tedavi
Şu anda virüsü durduracak bir tedavi yoktur, ancak evcil hayvan sahipleri, bağışıklık sistemi enfeksiyonla savaşırken kedileri için destekleyici bakım sunabilirler. Çoğu kedi evde iyileşebilir, ancak ciddi şekilde etkilenen kedilerin klinik bakımına ihtiyacı olabilir.
Evde bakıyorsanız;Kedinin burnunu ve gözlerini temiz tutun ve burun kanallarını temizlemek için buharlaştırıcılar ve tuzlu burun damlaları kullanın. Mukusu parçalayan ilaçlar tıkanıklığı azaltmaya yardımcı olabilir. Steroid olmayan antiinflamatuvar(iltihabi reaksiyonu önleyici) ilaçlar ateşi düşürebilir ve ağız ağrısını azaltabilir ve gerektiğinde fırsatçı bakteriyel enfeksiyonları tedavi etmek için geniş spektrumlu antibiyotikler kullanılabilir.
Kediler genellikle tıkanıklık ve ağızlarındaki yaralar nedeniyle iştahlarını kaybeder ve yemeyi bırakırlar. Enfekte kediye, yutmasını kolaylaştırmak için püre haline getirilebilen ve kokularını artırmak için hafifçe ısıtılabilen güçlü kokulu, yumuşak yiyecekler verilmelidir. Eğer kedi üç günden fazla yemek yememişse, sıvı ve beslenme almak için kliniğe yatırılması gerekebilir.
Kedimi Calicivirüse karşı nasıl koruyabilirim?
Aşılar FCV'ye karşı tamamen koruma sağlamaz, ancak kedinizin maruz kalması durumunda enfeksiyonun şiddetini büyük ölçüde azaltabilirler. FCV, kedigiller herpesvirüs tip 1 ve kedi panlökopeni virüsüne (kedi distemperinin nedeni) karşı nazal veya enjeksiyon olarak verilebilen çeşitli kombinasyon aşıları mevcuttur. Burundan verilen aşılar, virüsün modifiye edilmiş canlı bir formunu içerirken, enjekte edilen aşılar modifiye edilmiş canlı virüsler veya inaktive edilmiş olanlar olabilir. Burun aşısı yapılan kediler, aşılamadan sonra dört ila yedi gün hapşırabilir.
Yavru kediler altı ila sekiz haftalık olduklarında, her üç ila dört haftada bir aşı olmalı ve son güçlendirici 16 haftalık olduktan sonra yapılmalıdır. Kedi zaten 16 haftadan büyükse, üç ila dört hafta arayla iki doz aşı yapılmalı. Kediler, yüksek riskli, çok kedili bir ortamda olmadıkları sürece her üç yılda bir güçlendirici (bağışıklık sistemi destekleme) almalıdır; bu durumda, her yıl yeniden aşılanmaları gerekir. Bir calicivirüs enfeksiyonundan kurtulan kediler bile, diğer virüs türlerine karşı korunamayabilecekleri için güçlendiriciler almalıdır.