Skolyoz
Fonksiyonel Skolyoz
Yanlış postür ya da paraspinal kasların tek taraflı çekmesine bağlıdır. Bel ağrısı (tek taraflı disk hernisi) ve kas spazmı ile ilişkili olabilir. Bu tip eğrilikte anlamlı bir vertebral rotasyon yoktur, skolyoz geri dönebilir (düzelebilir).
Yapısal Skolyoz
Geri dönmez.
İdiyopatik, konjenital ya da edinilmiş olabilir.
İdiyopatik Skolyoz
Yapısal skolyozlu hastaların %80'inden fazlası bu gruba girer.
Etyolojisi bilinmemektedir. Genetik yatkınlık da içeren multifaktöryel bir durumdur. Eksik penetranslı otozomal dominant bileşen içerir.
Başlangıç yaşına göre iyi tanımlanmış üç döneme ayrılır:
İnfantil: 0-3 yaşlarda başlar. En az görülen tiptir. Erkekler daha çok etkilenir. Eğrilik paterni en sık olarak sol torakolomberdir.
Juvenil: 4 yaşından puberteye kadar. Erkek ve kızlar eşit etkilenir. Eğrilik paterni sıklıkla sağ torasik ya da çift eğrilik şeklindedir.
Adölesan: Puberteden epifizyal plakların kapanmasına kadar. En sık görülen tiptir. Erkek ve kızlarda eşit görülür ancak, kızlarda kötüleşme oranı erkeklerden 8-10 kat fazladır. Sağ torasik, sağ torasik/sol lomber eğrilikler şeklinde ortaya çıkar.
Konjenital Skolyoz
Embriyonik gelişim sırasında omurganın anormal şekillenmesinin bir sonucudur. En yaygın şeklinde vertebranın bir yarısının şekillenemediği hemivertebra görünümü mevcuttur. Bunun dışında konjenital bar ya da blok vertebra da olabilir. Konjenital skolyoz bir grup konjenital anomali ile ilişkilidir. Konjenital skolyozlu infantların %30'unda konjenital üriner anomali bulunur, en sık olarak tek taraflı böbrek agenezisi gözlenir. Konjenital skolyozlu çocukların üçte birinde aynı zamanda spinal kord anomalisi görülür. VATER sendromunda (vertebral defektler, anal atrezi, trakeoözefageal fistül, radiyal ve renal displazi) konjenital skolyoz ek bir bulgu olarak ortaya çıkabilir. Konjenital vertebral anomalisi olan tüm çocuklara olası genitoüriner sistem anormallikleri açısından renal USG çekilmelidir.
Edinilmiş Skolyoz (Hastalık İlişkili)
Edinilmiş skolyoz, dejenerasyon ya da hastalık ile ilişkilidir. Dejeneratif nedenler arasında post-travmatik (kırıklar), aşırı kullanım (tekrarlayıcı mikrotravma) ve senilite sayılabilir. Hastalık ilişkili nedenler nöromüsküler hastalıklar ve bağ dokusu hastalıklarına (Ehlers-Danlos, kondrodisplazi, Marfan) bağlıdır.
Nöromusküler Skolyoz
Serebral palsi, musküler distrofi, spina bifida ve spinal musküler atrofide ortaya çıkabilir. Serebral palside tipik olarak oturma ya da yürümesi olmayan spastik kuadriplejiklerde görülür. Duchenne musküler distrofide çocuk tekerlekli sandalyeye bağımlı hale gelene dek skolyoz beklenmez. Torakolomber bölgenin altında nörolojik fonksiyonu olmayan spina bifidalı çocuklarda ilerleyici skolyoz insidansı yüksektir.
Skolyozun Değerlendirilmesi
Adam Testi (öne eğilme testi)
Cobb Metodu
Omurganın PA görüntüsünde eğriliğin açısını ölçmek için kullanılan bir yöntemdir. Eğriliğin üst kısmında en çok eğim gösteren vertebranın son plağına paralel bir çizgi çizilir. Benzer bir şekilde eğriliğin alt tarafında en çok eğilmiş vertebranın son plağından da bir çizgi çizilir. İleri skolyozda bu iki çizgi bir açı ile kesişir. Eğer eğrilik hafifse bu iki çizgiden dikme çıkılarak, dikmelerin arasındaki açı ölçülür (Cobb açısı).
Pulmoner Fonksiyon Çalışmaları
Eğer skolyoz 50-60 dereceyi geçiyorsa pulmoner fonksiyon testlerinde anormallikler görülebilir. En yaygın görülen bulgu vital kapasitede azalmadır. Skolyozun konveks tarafındaki göğüs boşluğu hacminin azalmasına bağlıdır.
Skolyozun Tedavisi
Hedefler: Erken tanı, büyüme atağı sırasında eğriliği kontrol altında tutmak.
1-20 derece eğriliklerde gözlem yeterlidir (3- 6 ayda bir). Egzersiz mutlaka önerilir.
20-40 derece eğriliklerde breys önerilir. Breys mutlaka egzersizler beraber uygulanır. Musküler distrofilerde cerrahi uygulanabilir.
40 derecenin üzerindeki eğriliklerde cerrahi gündeme gelir.
Daha ayrıntılı bilgi için bakınız: Skolyoz
Adölesan dönemdeki hızlı büyümede ilerleyici eğrilikler ayda ortalama 1 derece kötüleşebilir. Çalışmalara göre büyüme dönemi sonunda torasik eğrilikler 50 derecenin, lomber eğrilikler 40 derecenin altında tutulabilirse erişkin hayatta skolyozun ilerleme riski düşüktür.
Scheuermann Hastalığı
Spondilolistezis
İstmik tipte, önceden olan spondilolizisin (pars interartikülaristeki stres kırığı) üzerinden kayma veya pars interartikülariste defekt söz konusudur.
Displastik tipte lamina uzar, başlangıçta spondilolizis yoktur. Kayma arttıkça spondilolizis daha sonra eklenebilir. Kauda ekinaya bası riski daha fazladır.
Spondilolistezis erkeklerde 2-4 kat daha sık görülse de kızlarda ilerleme riski daha fazladır.
Pars defekti L5'te %67, L4'te %15-30, L3'te %2 görülür.
Çocuklarda pars defekti sıklığı yaklaşık %4.5'tir. Adölesanlarda %6'dır, cimnastikçilerde ise %12'ye kadar çıkar.
Daha fazla bilgi için bakınız: Spondilolizis ve Spondilolistezis