10 Soruda Federico García Lorca
1. Doğduğu topraklar?1898’de, Granada’ya on dakika uzaklıktaki, çingenelerin yaşadığı Fuente Vaqueros kasabasında, zengin bir toprak sahibinin oğlu olarak doğdu. Çocukluğunu, “Bütün çocukluğum köylüdür. Çobanlar, kır, gök, ıssızlık,” diyerek anlattı. Köylü ve çingenelerin gelenekleri, sokaklarda yanan ateşler, gitar ve flamenkonun acı ezgileri, ayrılık ve ölüm teması eserlerine sızdı.
2. 1918’e kadar asıl ilgi alanı?Müzik. Büyükannesi ve dadıları ninni, halk türküleri, halk söylencelerini aktarır. Annesinden solfej, halasından ve iki çingeneden gitar çalmayı öğrenir. On yaşından sonra Verdi’nin öğrencisi Don Antonio Segura’nın yönetiminde piyano ve kompozisyon dersleri alır. Ancak ailesi hukuk okuması yönünde baskı yapar.
3. Residencia de Estudiantes nedir?Sosyalist düşünür Fernando de los Ríos’un Lorca’nın ailesini ikna ederek 1919’da onu yerleştirdiği Madrid’teki öğrenci yurdudur. Madrid, Lorca’nın hayatında dönüm noktası olur. Yeni düşüncelere açık, özgürlükçü İspanyol aydınlar burada toplanır. Resim, edebiyat, tiyatro alanlarında öncü tartışmalar yaparlar. Guillermo de Torre, José Moreno Villa, Buñuel, Dalí, Rafael Alberti, Pedro Salinas ve Gerardo Diego gibi sanatçılarla tanışır.
4. Yazdığı ilk oyun?Oyun yazarı Martínez Sierra’nın şiirlerini beğenmesi ve yüreklendirmesiyle 1919-1920’de El maleficio de la mariposa’yı (Kelebeğin Büyüsü) yazar. Ancak yalnızca bir akşam sahnelenir. Bir bayrak üzerine özgürlükçü sözler işlediği için ölüme mahkûm edilen Granadalı genç kız Mariana Pineda için 1927’de yazdığı oyunun ilk sayılması gerektiğini Lorca sonraları söyler.
5. Kukla tiyatrosu...İlk oyuncağının kukla tiyatrosu olduğu ve onu yanından hiç ayırmadığı, New York’a dahi götürdüğü söylenir. 1923’te evinde çocuklara ve yetişkinlere kukla ve müzik şöleni verir. Ölümünden sonra kaybolan La niña que riega la albahaca (Fesleğenli Genç Kız) ve El príncipe preguntón (Meraklı Prens) adlı güldürüsü ve El misterio de los reyes magos (Büyücü Kralların Gizemi) adlı ortaçağdan kalma bir oyun sergiler. Kuklaları oynatan Lorca, müzisyenleri yöneten De Falla’dır.
6. Ün getiren ilk kitabı?Romancero gitano (1928, Çingene Romansları). Çocukluğundan beri biriktirdiği geleneksel İspanyol baladını avangard sembollerle birleştirmiştir. Kökleri 14. yüzyıla uzanan romansları temel almıştır.
7. Ozan New York’ta kitabının doğuşu?1929’da Fernando de los Ríos’la birlikte New York’u, İngiltere, İskoçya’yı da kapsayan uzun bir geziye çıkar. Harlem’de caza hayran kalır. Columbia Üniversitesi’ne devam eder. Kitabın elyazmasını yayıncının masasına bıraktığında yıl 1936’dır. Yarın geleceğim, notunu da ekler. Ancak bir daha asla gelemez. Kitap ancak 1940’da ölümünün ardından yayımlanır. Elyazmalarıysa hiç bulunamaz.
8. Ölümü?“İspanyol Muhafız Baladı”nı yazdıktan sonra gözaltına alınır. Üç gün ağır işkencelerden geçirilen Lorca, 19 Ağustos 1936’da hücreden alınarak Granada’nın on mil uzağına götürülür. Faşistler önce silahların dipçikleriyle saldırır, ardından ateş ederler. Delik deşik bedeni bir gün sonra yol kenarında bulunur. Ölüm tutanağında şöyle yazar: “Savaşın doğurduğu yaralar yüzünden ölmüş olup, cesedi 20 Ağustos’ta Viznar Alfacar yolu üzerinde bulunmuştur.”
9. 1937’de Pablo Neruda, Lorca için ne dedi?“Bir gitar kadar neşeli ve hüzünlü, bir çocuk kadar berrak ve derindi. Birileri yılmadan, ülkenin her köşesini adım adım dolaşarak, bir kurban, sembolik bir kurban bulmak için inceden inceye araştırsaydı, İspanya’nın özünü, tezcanlılığını ve derinliğini temsil eden Lorca’dan başkasını bulamayacaktı.”
10. Franco rejimi ve Lorca’nın imzaladığı manifesto?Franco diktatörlüğü sırasında Lorca “apolitik” olarak bilindi, ölümü siyasi olmayan nedenlere bağlandı. Nazizmi kınayan bir manifestoyu 1933’te imzaladı. Mussolini Etiyopya’yı işgal ettiğinde İtalya gezisini iptal etti. 15 Şubat 1936 İspanya seçimlerinden bir gün önce komünist gazete Mundo Obrero manifestoyu yayımladı.
YORUMLAR
Söyleşi Öne Çıkanlar
Tarih Öne Çıkanlar
Tasarım Öne Çıkanlar
Televizyon Öne Çıkanlar
Yazarlar
Günün Yazarları
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Erdinç Akkoyunlu 11 Ekim 2019