Rafel Sadi çevirdi...
ABD Başkanı Donald Trump'ın, "Kudüs"ü İsrail'in başkenti olarak tanımasıyla birlikte tüm dünyada tartışmalar sürerken, İsrail'in Arap coğrafyasıyla ilişkileri de yeniden gündeme geldi.
İsrail'de Begin-Sadat Stratejik Araştırmalar Merkezi (Besa) adlı sitede yayınlanan bir yazı, İsrail'in Suudi Arabistan ile ilgili "barış" konusunu ele alırken, Suudi Arabistan'la İsrail'in 10 madde de uzlaşabileceği ve "pazarlık" yapılabileceği vurgulanıyor.
İşte Emekli yarbay Mordechai Kedar'in yazdığı, Rafael Sadi'nin Odatv okurları için çevirdiği o yazı:
Suudiler ve arkadaşlarıyla müzakerelerde İsrail'in bir numaralı kuralı barış için hiçbir şey ödemeyeceğini açıkça belirtmek olmalıdır. Suudiler İsrail'le barışık içinde yaşamak istiyorlarsa ellerini uzatmalılar, karşılığında ise barış sunulacaktır. Ancak elde edecekleri tek şey budur. Başka hiçbir barış anlaşması da yoktur. Bu şartlarda barış istenmiyorsa, tartışacak bir şey de olmamalıdır.
İsrail, Mısır ve Ürdün'le anlaşmalarını müzakere ettikten sonra Ortadoğu'daki müzakere kültürünü bilmediği için ciddi hatalar yapmıştır. Aşağıda, İsrail'in Suudilerle bilinçli bir şekilde pazarlık etmesine yardımcı olmak için gerekli olan on önemli noktalar gösteriliyor. (Not: Buradan, Suudiler veya Suudi Arabistan'ı yazdığım zaman, Arap Yarımadası'ndaki(Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Katar) tüm ulusların yanı sıra diğer Arap veya İslam uluslarından bahsediyorum.)
1. Suudilerin gerçekte İsrail'le barış istemediklerini bilmek son derece önemlidir. Barış isterlerse, 1979'da Enver Sedat'a, 1994'de Kral Hüseyin'e katılacaklardı. Tek istediği, şimdi ve gelecekte, Suudilerin korkunç düşmanları olan İran'a karşı yön verilmesiydi. Herhangi bir İran tehdidi olmasaydı, İsrail'le barış düşüncesi zihinlerinden bile geçmezdi. Tehlike bittikten sonra -fiyatın İsrail'in acı veren kayıplar ve yıkımlarla sonuçlanabilecek ve topyekün bir İran-İsrail savaşı olması ihtimaline rağmen- Riyad'ın Kudüs'le olan ilişkilerinin barış içinde olmaya devam edeceğine dair herhangi bir kesinlik yoktur.
2. İsrail hiçbir yere gitmiyor. 70 yıldır Suudi Arabistan ile barışmaksızın uluslararası toplumun yerleşik bir üyesidir ve Suudi’siz 7000 yıl daha devlet olarak devam edebilir. Ani barış için arzu (felaket 'Barış Şimdi' sloganıyla ifade edildiği gibi) bu barışın fiyatını artıracaktır. İsrail dünyada her zaman vardır ve kimseyle barışmak için bir baskı hissetmek zorunda olmadığı gibi bunun için de hiçbir neden yoktur. Kendisini, (seçim döngüsünün aciliyeti ile motive olan) Amerikalıları ve Suudi Arabistanlı ve Emirlikleri olan barışın Mısır'la barış anlaşmalarında olduğu gibi, diğer Ortadoğu sorunlarını da çözemeyeceği konusunda dünya çapında hatırlatmak zorundayız. Ürdün, Ortadoğu'nun karşı karşıya bulunduğu diğer sorunların çözümüne yönelik hiçbir şey yapmadı.
3. Suudi Arabistan'la barışın, özellikle de bir Filistin bağlantısıyla, diğer meseleler tarafından engellenmemesi gerekir. 1978'de Camp David'deyken, Başbakan Begin, Filistin özerkliği fikrini kabul edince kötü bir hata yaptı ve ona güçlü bir polis gücü verdi. Bu, Gazze'de bir terör devletine dönüşen Filistin Otoritesinin kurulmasına yol açtı ve Batı Şeria'nın tepelerinde başka bir terör devletine dönüşebiliyordu. Suudiler İsrail'le barış istiyorsa, sorunun başka bir konuyla ilişkilendirilmeden barış olmasına izin vermeli. İsrail, Suudi Arabistan'la barışı başka herhangi bir meseleye bağlamak konusunda isteksiz olmalıdır.
4. Suudiler Filistin meselesine değiniyorsa, İsrail barış anlaşmasında yapılacak herhangi bir yanıt 'Filistinlilere gerçekten yardım etmek istiyorsan, Suudi Arabistan'da onlar için şehirler ve kasabalar inşa edebilirsin' olmalıdır. İsrail’in cevabı ise, 'Yeni topluluklar kurma ve konut sakinleri için yerel ekonomileri ve altyapıyı geliştirme konusundaki tecrübelerini paylaşmaktan sadece çok memnunuz' olmalı… Suudilerin, 'Emirate çözümü' (hariç olmak üzere) İsrail heyetini müzakereleri terk etmeye yönlendirmelidir.
5. a- İsrail, Kudüs'ün tarihi ve ebedi başkent olma hakkının Suudiler tarafından tanınması karşılığında, Mekke ve Medine'de Saud rejiminin evini tanıyacaktır .
b- İsrail, İsrail'i bir Yahudi devleti olarak veya Yahudi Halkına ait bir devlet olarak kabul etmenin karşılığında Suudi Arabistan'ın kendi deyimiyle, bir İslam devleti olarak tanımayı verecektir.
c- İsrail, Suudi Arabistan'ın herhangi bir yerinde yaşamak için Suud Evi'nin, İsrail'in tümünde, Akdeniz'den Ürdün Nehrine kadar yaşamanıın yoluna, Yahudi halkının tanınması karşılığında onay verecektir.
d- İsrail, medyasında Suudi Arabistan'a karşı kışkırtmaya izin vermeyecektir. Buna karşılık Suudiler, Suudi medyasında İsrail karşıtı tahriklere izin vermeyecektir. (Katar'ın İsrail ile müzakerelere katılması durumunda El Cezire’yle ilgili olarak konu çok önem kazanacaktır.)
6. İsrail, Suudi Arabistan'daki elçiliğini, Suudi Arabistan'ın İsrail'deki elçiliğini, İsrail'in istediği her yerde bulunmayı kabul ettiği sürece, Suudi Arabistan'ın da istediği her yerde bulunmasına izin verecektir; yani Yeruşalim'de. Suudilerin elçiliğini, İsrail'in izni olmaksızın, başka herhangi bir yerden yürüttükleri gün, barış anlaşması ve bunun gerektirdiği her şey geçersiz hale gelir.
7. Suudi Arabistan uluslararası örgütlerde ve kurumlarda İsrail'e karşı oy vermeyecektir ve İsrail de aynı durumda Suudilere karşı oy vermeyecektir. Her iki devletin istedikleri takdirde oylamadan çekilme hakkı olacaktır.
8. Amerikalılar ve Avrupalılar anlaşmaya taraf olmadıklarından ve başarısızlıklarının sonuçlarından muzdarip olmamak için müzakere masasından uzak tutulmalıdır. Onların çıkarları mutlaka İsrail'inkiyle bir değil, özellikle de müzakerelerin ilerleme hızına gelince… Amerikalılar anlaşmayı kesmek isterler, hatta kötü bir anlaşma yapmak isterler. Müzakerelere izin verilirse, başta Filistin olmak üzere İsrail'e baskı yapacaklardır. İsrail, müzakereleri herhangi bir noktada bırakma seçeneğini, kimseye ne yapacağını söylemeden muhafaza etmeli.
9. İsrail, Suudilerin istediği şeyleri vermek karşılığında, en iyi dostlarından bile olsa, uluslararası güvenceleri kabul etmekten kesinlikle kaçınmalıdır. İsrail, bir an için Ukrayna'nın aldığı uluslararası garantileri (1994 Budapeşte Manifestosu) birleşik bir Ukrayna vaat edildiğini unutmamalı. İmzalı ülkelerden biri olan Rusya, Ukrayna'yı işgal edip, Kırım Yarımadası’nı fethett. Rusya, İngiltere ve ABD'yi imzalayan ülkeler Ukrayna'yı terk etti ve taahhütlerini kaybetti. Tam da İsrail'in uluslararası güvencelere dayandığı takdirde bekleyeceği sonuçtur bu...
10. Suudilerle barış, sadece ek bir belgeyle (Arapça "salaam") oluşan bir ateşkes olmalı. İsrail, Mısır ve Ürdün davalarında, İsrail tarafındaki müzakereleri yürütenlerin cehaletini yansıtan bir karar vermişti. İsrail yerinde, tam bir normalleştirme de ısrar etmeli. İsrail, Suudi Arabistan'da gerçekleşen uluslararası etkinliklere katılırsa, İsrail bayrağı diğer ülkelerin bayraklarıyla birlikte uçuşacaktır. Eğer İsrail Suudi Arabistan'daki herhangi bir spor karşılaşmasının galibi olursa, Hatikva marşı çalınacaktır. İsrailli kitaplar, kitap fuarlarında gösterilecek ve İsrail ürünleri Suudi Arabistan'da gerçekleşen uluslararası sergilerde resmen gösterilecektir.
Ekonomik belge, anlaşmaya, karşılıklı yatırım ve satın almalara ve ayrıca boykotlara katılım konusundaki kararlılığa bağlı olmak üzere bir döküman olmalıdır.
Bu hususları belirleyen anlaşmaya bir güvenlik dökümanı eklenmelidir:
1. Suudiler, başka herhangi bir ülkenin veya partinin İsrail'e karşı hareket etmesine yardım etmeyecek, bu tür partilere bilgi aktarmayacak ve Suudi sınırları içinde İsrail'e karşı çalışan taraflara izin vermeyecektir. İsrail, Suudilere eşit bir vaatte bulunacak.
2. İsrail, dünyada İsrail'e doğrudan tehdit oluşturmayan herhangi bir ülkeye saldırmaya kendini adamayacaktır.
İsrail Suudilerle karşılıklı bir savunma paktında çok dikkatli olmalıdır. Ocak 1991'de Riyad, Irak ile imzaladığı karşılıklı savunma anlaşmasına saygı göstermedi ve aslında uygulanmasına karşı çalıştı. Son yedi yılda Suriye ve Yemen'de yaşanan Arap ve Müslüman kan dökülmesine tamamen kayıtsız kaldı. Yahudi kanı dökülmesinin daha iyi bir cevaba layık olacağına inanmak zor. Suud Evi, krallığın kurulduğu günden beri alakasız alaycı çıkarlar tarafından motive edilmiş ve savaş Suudi çıkarlarını doğrudan etkilemediği sürece, Suudi ordusunun İsrail'i korumak için savaşa gittiği bir senaryo düşünmek zordur. Riyad'la karşılıklı bir savunma anlaşmasına dayanmaktan başka bir yararı yoktur."
Yazar: Mordechai Kedar / Emekli Yarbay
Tercüme: Rafael Sadi
Odatv.com
Kaynak:
https://besacenter.org/perspectives-papers/israel-negotiating-tips/
Eleştiri olarak görmemiz mümkün değil prim vermeyeceğiz