Makineler insanların yüz ifadelerini okuyacak şekilde tasarlanıyor. Bilgisayarlar artık ruh halinizden anlayacak.
Makineler insanların yüz ifadelerini okuyacak şekilde tasarlanıyor. Bilgisayarlar artık ruh halinizden anlayacak.
Kahire'deki bir okulun bodrumunda, yirmi dört kadar kadın dizüstü bilgisayarlarında yüz ifadelerini analiz ediyor. Bilgisayarlara öfke, üzüntü ve kaygıyı tanımayı öğretiyor. Cambridge Üniversitesi'nde Charles adında ürkütücü derecede gerçekçi bir robot, bir sürüş simülatöründe oturuyor. Kaşlarını çatıyor, ilgili ya da kafası karışmış görünüyor.
Son aylarda birkaç tane Amerikan ortaokulunda bilgisayarlar dersler sırasında ne zaman ilgilerini kaybettiklerini ya da heyecanlandıklarını ölçmek için öğrencilerin duygularını takip etmeye başladı.
Bunların üçü de bilgisayarlara kullanıcıların "duygularını" ya da "heyecanlarını" okuma yeteneği kazandırmayı hedefleyen "duygu temelli bilişim" adındaki git gide önem kazanan teknolojik yaklaşımın birer örneği. İnsanlar başkalarının duygularını anlamakta beceriklidir. Patronun yanına gitmek için doğru zaman olmadığını ya da sevdiğimiz birinin berbat bir gün geçirdiğini anlayabiliriz. Yine de kısa süre öncesine kadar makinelerimiz öfke ya da kaygı gibi basit görünen duyguları bile tespit edemiyordu. Bu yetenekleri öğreten teknoloji, otizmliler gibi diğerlerinin duygularını anlamakta zorlanan kişilere yardımcı olabilir ya da bakım evlerinde kalanlara refakat edip onlara cesaret verebilir. Bazı araştırmacılar duyguları kavramadan bilgisayarların insanları desteklemek için potansiyellerinin tamamını asla kullanamayacaklarını söylüyor.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü Medya Laboratuvarı'nda faaliyet gösteren duygu temelli araştırmalar grubunun direktörü Rosalind Picard, "Dijital dünyamız, duygularımızı ifade etmenin zengin yöntemlerinden çoğunlukla mahrum kalıyor" diyor. Picard, yirmi yıldan uzun süredir duyguları makinelerin dili olan 1'ler ve 0'lar cinsinden ifade edebilmek üzere çalışmalar yürütüyor.
Rana El Kaliouby isimli bir başka araştırmacı ile daha önce gerçekleştirdiği bir çalışma, otizmin ılımlı bir türü olan Asperger sendromlu hastalar için, birinin canını sıktıklarında kendilerini uyaracak bir gözlük tasarlanması amacıyla gerçekleştirildi.
Aspergerli hastalar sık sık etraflarındaki bir şeye sabitlenerek dışarıdaki sosyal ipuçlarını yorumlamakta güçlük çekiyor. Prototip, konuşma temposunun düşmesi durumunda sarı renkte, dinleyicinin dikkatinin tamamen dağılması durumunda ise kırmızı renkte yanan küçük bir trafik lambası içeriyor.
Geçenlerde Picard ve Kaliouby, yüzdeki bir duygunun sezilebilmesini sağlayan 24 noktanın haritasını çıkaracak bir yazılım geliştirmek üzere bir araya geldi. Geçmişte geliştirilen algoritmalar gerçek bir gülümseme, alaycı bir gülümseme ve diş gıcırdatma arasındaki farkları tespit etmekte güçlük çekiyordu. Kaliouby bunun, bu duyguların geçici özellikte olmasından ve yüzün genel görünümü üzerinde çok ama çok küçük değişikliklere neden olmalarından kaynaklandığını ifade ediyor.
Cambridge Üniversitesi'nde geliştirilen robotik beyin, Cambridge'de görev yapan ve kendisini sürekli trafiğin sıkıştığı yollara sürükleyen GPS cihazına sinirlenen bilgisayar teknolojileri profesörü Peter Robinson'un zekâsının bir ürünü. Peki, Robinson sürücünün ruh halini sezebilecek ve gergin olduğunda ya da acil durumlarda onları trafik sıkışıklığı bulunan yollardan uzak tutacak bir robot tasarlamış olsaydı? Robot Charles, insanların bir makine içerisinde yaratılan gerçekliğin farklı seviyelerine göre verdikleri tepkileri ölçebilmeyi hedefleyen girişimlerin bir yenisi. Duygu temelli bilişimin olumlu hedef lerine rağmen toplumun beklentilerini yansıtıp yansıtmadığı belli değil.
Facebook hesabımızın bizim bugün kendimizi nasıl hissettiğimizi bilmelerini gerçekten istiyor muyuz? Kuzey California'daki İnternet Etiği Programı'nın başındaki Irina Raicu, bu teknolojiyle ilgili, "İndirgeyici bir tarafı var. Birden fazla karmaşık duyguyu, tek bir duyguya indirgiyor" diyor.
THE NEW YORK TIMES
31 Ekim 2012 Çarşamba, 14:10