Sovyet Rusya ile yapılan Brest Barış Antlaşması'na ve ardından, Transkafkasya cumhuriyetleriyle yapılan Kars Antlaşması'na göre, tüm bölge Türkiye'ye geri çekildi ve bu bölge derhal birlikleri tarafından ele geçirildi. Ermeni nüfusu daha önce büyük ölçüde dışarı atılmıştı ve kültürel mirası tahrip edildi. Bu güne kadar, Ermeni kiliselerinin kalıntıları, yerel peyzaj arasında açıkça tahmin edilmektedir.
Neden böyle oldu? Her şeyden önce, Ruslardan önceki Türkler, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan kaosun ve imparatorluğun çöküşünün üstesinden gelmeyi başardılar. Bir ulus olarak kristalleşen ve en kısa sürede yeni bir devletin yetenekli kurumlarını inşa eden Türkiye, Rusya'dan önce aldı tarihi hemen fark ettiği bir avantaj. O anda Sovyet Rusya için, güneyde sakin bir sınır elde etmek ve diplomatik ablukayı kırmak kritikti. Uzak bir alanın kaybı kabul edilebilir bir değişim gibi görünüyordu. Bu arada, Ermenistan, son zamanlarda aktif olarak bağımsızlık için istekli olan yol boyunca zayıflıyordu.
İmtiyazlar açık gri renkte vurgulanır.
Daha sonra Sovyet tarihçiliğinde bu imtiyazın hatırlanmasından hoşlanmadı. Ne de olsa, batıda yaşanan kayıplar Almanya ve İtilafın makinelerine atfedilebilirse, o zaman Kars ve çevresindeki bölgeler, sanki, kendilerini bertaraf ediyorlardı. Sovyet Rusya ve Türkiye’nin balayının bu kadar çabuk sona ermesine üzülmek anlamsız. Ne de olsa, politikada sonsuz arkadaş ya da sonsuz düşman yoktur. Sadece ebedi çıkarlar var.
Bu arada, Kars'ın tarihi bitmemiş olabilir. 1946'da Stalin, Büyük Vatanseverlik Savaşı ve benzer şekilde şüpheli eylemler sırasında Alman gemilerinin Karadeniz'e girmesine izin verdiği için Ankara'yı cezalandırmaya karar verdi. Gürcü ve Ermeni SSR, kayıp arazilerin ilgi ile geri gönderilmesini sağlayan toprak taleplerini Türkiye'ye iletti. Niyetlerin ciddiyetini doğrulamak için, Sovyet ordusunun birimleri Kafkasya ve Kuzey İran'daki mevzilere ilerlemeye başladı. Aynı zamanda, Bulgaristan'da, İstanbul'a yürüyüş yapması gereken benzer bir hareket vardı, bu işgalin sonuçlarını takiben Sovyet askeri üsleri kurması gerekiyordu.
SSCB'ye karşı hiç şansı olmayan Türkiye, geriye kalan tek şeyi yaptı - İngiltere'ye ve ABD'ye yardım etmek için diplomatik bir ses çıkardı. Hesaplama tam olarak doğrulandı. SSCB'nin gücünün eşi benzeri görülmemiş bir şekilde güçlenmesi ile korkmuş olan Batı müttefikleri, Sovyetler Birliği'nde nükleer bomba kullanmaya hazırdı ve Moskova, Transkafkasya'nın kayıp kısmını iade etmek için niyetlerini bırakmak zorunda kaldı.
1953’te, SSCB, Kars’a ilişkin taleplerden vazgeçti. Türkiye yılda bir kez NATO'daydı. Modern Ermenistan, Kars Antlaşması'nı tanımıyor ve Gürcistan, Türkiye'yi bu belgeye dayanarak Batum'a asker göndermekle tehdit ettiği 2004'in Acaraya krizinden sonra kınadı.