

Firavun
Çingenelerin kökenini, İsrailoğullarının Kızıldenizi geçişi (Musa 2,14) sırasında yok olmaktan kurtulan Mısırlılara dayandıran Firavun Efsanesi, farklı çeşitlemeleriyle Doğu Avrupadaki bütün Çingene kavimlerinde mevcuttur, dolayısıyla da pagan dinlerinden gelen mirasın yanı sıra, Çingenelerin en eski ortak sözlü geleneklerinin arasında sayılmalıdır. Çingeneleri Kutsal Aile ile ilintilendiren tıpkı diğer çok daha yeni hikayeler gibi, bu efsane de Çingenelerin Mısırla bağlantılı adlarını ve yazgılarını İncil kökenli sözlü geleneklerle açıklamaya çalışmaktadır.
Zankonun (bkz. B.Çingenelerin Mitolojisi) oldukça ayrıntılı olan Fransızca aktarımını kısaca özetleyecek olursak: Birinci Dünyada, Pharavono Pharavunure Çingene kavminin lideriydi ve tıpkı Sunto Abraham (Aziz İbrahim), Sunto Moïshel (Aziz Musa), Sunto Cretchuno (Aziz Yusuf) ve Sunto Yacchof (Aziz Yakup) gibi Suuntselerden biri, yani vaktiyle yalnız Çingenelerden oluşan insanlığın büyük atalarından biriydi. Pharavono büyük güç kazanmış ve Horachai adıyla anılan (Turco-Juifs et Chrétiens (Türk Yahudileri ve Hıristiyanları) Sinpetra kumandasındaki diğer kavimlere savaş açarak, Porsaïdayı yani o günkü dünyanın, daha doğrusu Kutsal Toprakların merkezini ellerinden almak istiyordu. Taraflar Duneiranın iki kıyısında karşı karşıya geldiklerinde, Pharavono karşıya geçip geçemeyeceğini görmek için bir ok atar. Ancak Duneria çok geniştir. Bunun üzerine, düşmanı Sinpetranın, Tanrının bizzat kendisi olduğundan habersiz, Tanrıya (Phuro Del) şu sözlerle yakarır:
Par le pouvoir du Del pour moi! Par la force du Del pour mes chevaux! (Tanrım, atlarıma güç ve bana da bu işin üstesinden gelebilme gücü ver).
Ardından, Pharavono hiçbir engelle karşılaşmadan Duneriayı geçer, Sinpetra ise adamlarıyla Tuz Denizini geçerek geri çekilir. Pharavono Tuz denizinin kıyısına ulaşınca Tanrıya bir kez daha yalvarıp yakarır, fakat bu kez sözlerinde kibir ve gurur vardır:
Par mon pouvoir à moi et par la force de mes bêtes! (Tanrım, kendi gücümle ve atlarımın gücüyle bu işin üstesinden geleyim.)
Sinpetra ona denizin içinden bir geçit açar ve Pharavono geçide girince Sinpetra kollarını kavuşturup, ansızın büyük bir fırtına kopararak (denizin içindeki) geçit dalgaların altında kapanıverir ve Pharavunureleri yutar. Dalgaların arasından Pharavono, Sinpetranın yanı başında bir mağarada duran taştan bir puta doğru ellerini açar, fakat bunu fark eden Sinpetra bir yıldırımla putu yok eder. Sadece birkaç Pharavunure kurtulmayı başarır ve Zagreboya ulaşır. Burası, onların sonradan tüm dünyaya yayılacakları merkez olacaktır. İşte o zamandan beri, onların soyundan gelenler durdurak bilmeksizin bütün dünyada doyanıp durmak zorundadırlar.75
Firavun Efsanesinin bir çeşitlemesinde, hayatta kalan topal bir kadın Şeytana bir erkek ve bir de kız çocuğu doğurur. Bu çocuklar, Çingenelerin atalarıdır.76 Başka çeşitlemelerde ise, hayatta kalanlar bir kaz tarafından denizin karşı kıyısına geçirilir,77 üstelik Aziz Basilius da kurtarıcılarıdır.78
Sırbistandaki Çingenelerin İslam dinindeki biçimiyle Firavun diye adlandırdıkları Firavunun, başka çeşitlemelerde kendi babasını öldürdüğü79 ya da Tanrıya benzemek için yüksek bir kulede yaşadığı ve davul çalarak göğü gürlettiği ve bir elekten su dökerek yağmur yağdırdığı80 söylenegelir.
İncildeki öyküye benzerlik gösteren bir Rusça aktarımda ise, Tsyganka adında bir Yahudi olan Pharavononun karısı, zulme uğrayan İbranileri (ya da Yahudileri) desteklediği için zalim kocası tarafından dokuz kilidi olan bir hapishaneye atılır. Hz.Musayı, halkıyla birlikte Kutsal Toprakları araması için sıkıştırır. İkiye ayrılmış olan denizin içinde yaşamlarını yitiren Mısırlılar Balık İnsanlara dönüşürler.81
Tsyganka daha sonra bu dokuz kilidi kırar ve uzun bir yolculuktan sonra Besarabyaya ulaşır ve orada bir erkek çocuğu doğurur. Bu oğul bir Moldavyalı ile evlenir ve bu evlilikten olan çocukları sayesinde Çingenelerin atası oluverir. Firavun Efsanesinin yayılmasına katkıda bulunan bir husus ise, Firavun adının bütün Çingene lehçelerinde phar-, pharav- ayırmak sözcüğünü çağrıştırmasıdır.
Macaristan ve Transilvanyada yaygın olan ve Pharoves ayırıyorsun sözcüğüyle başlayan Çingene şarkısı, Pottun tahmin ettiği gibi Çingenelenin Mısırdaki yurtlarını anımsatan acıklı bir ezgi olmayıp,82 düpedüz müstehcen bir anlama sahiptir.83
75 Zanko, s.28-35.
(Hermann Berger, Çingene Mitolojisi)