Bastığımız yerin altında ne olduğu tam bir muamma. Plaka teknotiği, üzerinde yaşadığımız büyük kara parçalarının oluşumundan yok olmasına kadar pek çok hareketten sorumlu. Ancak bilim insanları, bu epik süreçlerin neleri oluştururken, neleri yok ettiğini yeni yeni anlamaya başlıyorlar.
Örneğin geçtiğimiz hafta Şikago Üniversitesinden bir grup araştırmacı, kıtasal kabuğun büyük bir kısmının yok olmuş olduğunu buldular. Yer kabuğunun gelişimi sırasında yok olan parça, koca bir kıta büyüklüğünde!
Himalayalar, yaklaşık 60 ila 40 milyon yıl önce, Hindistan ile Avrasya’nın çarpışması sırasında oluşmuş. Bu sıradağların oluşumlarının tamamlanmadığı da söylenebilir. Araştırmacılar, en yeni sayısal bir yazılımları kullanarak, bu tektonik plakaların gezegenin kaderini değiştiren karşılamasından önce bu bölgede ne kadar büyük bir kara parçası olduğunu hesaplamış.
60 milyon yıldır yerkürenin yarısıyla idare ediyormuşuz
Araştırma ekibinden Miquela Ingalls, yaptıkları açıklamada “60 milyon yıl önce yerkürenin yüzeyinin yarısının yok olduğunu bulduk,” şeklinde konuştu.
Nature Geoscience dergisinde yayımlanan araştırmada, yok olan kütlenin 450 trilyon ton olduğu iddia edildi.
Bu kütle, 1969 yılında Klim Ivanovych Churyumov ve Svetlana Ivanovna Gerasimenko tarafından keşfedilen ve 2014 yılında Rosetta isimli, Avrupa Uzay Ajansı tarafından gönderilen uzay aracının nihayet yerleştiği kuyruklu yıldız olan 67P‘nin tam 45 katı!
Ancak bu iddiayla ilgili bazı sorunlar var
İki plaka çarpıştığında, iki olaydan biri gerçekleşir:
Eğer çarpışan iki kütleden biri kıtasal plaka, diğeri okyanus plakası ise: Kıtasal plaka okyanus plakasının üzerinden kayar, çünkü okyanus kabuğu daha yoğundur. Okyanus kabuğu da zamanla erir. Ya yavaş yavaş, zaman içinde koparak dağılır ve çevresine karşır; ya da dış çeperindeki sıvıya çarparak, milyonlarca yıl boyunca sıkışıp kalacağı devasa volkanik bataklıklara gömülür.
İkinci senaryo ise şöyle: Eğer çarpışan kütlelerin her ikisi de, yoğunlukları birbirine yakın kıtasal kabuklar ise, bükülüp, birbirleri üzerine katlanıp yukarı doğru kıvrılırlar. Bu da devasa dağların oluşmasına neden olur.
Yerin dibine gömülenin geri dönüşü
2o yıllık jeolojik verileri kullanan araştırmacılar, birinci senaryonun daha geçerli olabileceği sonucuna varmış. Devasa çarpışmada arada kalan kıtasal kabuğun çöküp binlerce metre derinlere gömülmüş olduğunu iddia ediyorlar.
Tam olarak şöyle:
Tabii böyle bir yok olma hikâyesinin gerçekleşmiş olabilmesi için, kıtasal kabuğun yoğunluğunun çok düşük olması gerekir. Kuvvetli tektonik güçler, milyonlarca yıl boyunca okyanus kütlesinin üzerinde yüzen kıtasal kabuğu aşağı çekmiş.
Söz konusu kütlenin, koca bir kıta büyüklüğünde olduğunu düşünürsek, yerkürenin derinliklerine çekilmesinin intikamını feci şekilde aldığını söylebiliriz: Dünyanın dört bir yanındaki volkanik patlamaların başka nedeni olamaz.
(Kaynak: iflscience.com)