Tramvay fikri ortaya ilk atıldığında toplu taşıma için değil, bilhassa madenlerde yük taşımacılığı yapılması için düşünülmüştü. Rayların döşendiği belirli bir güzergahta özel araçları atlar, öküzler kimi zamanlarda da insanlar çekiyor, böylelikle rotası belli, daha kolay nakliye sağlanıyordu. 1807 yılında, günümüzden tam 210 yıl önce İngiltere’de toplu taşımacılık için de belirli bir güzergah belirlendi. Bu güzergahta raylar döşendi, atlı tramvaylar ulaşım sağlamaya başladı. İlk raylar tahtadan yapılıyordu ve çok dayanmıyordu. Bir süre sonra çelik ucuzladı ve İngiltere’deki toplu ulaşım ağı baştan sona yenilendi, çelik döşendi.
TRAMVAYIN İCADI
Çeliğin üretimi ucuzlayınca, tramvay sistemi hızla Avrupa’ya buradan da bütün dünyaya yayıldı. Atlı tramvay 1871 yılında İstanbul’da çelik raylar üzerine çıktı. Kocaeli’nin yanı başında yer alan İstanbul bizden tam 146 yıl önce tramvaya ‘merhaba’ dedi. İstanbullu tramvayla tanıştıktan sonra Ukrayna’da bir mühendis çelik raylardan elektrik iletme bu vesileyle tramvay motorunu çalıştırma fikrini ortaya attı. F. Pyrotskyi, 1875 yılında ilk elektrikli tramvayı keşfetti. Bu tarihten itibaren atlı tramvaylarla büyük bir mücadele başladı. Sistemini her geçen gün geliştiren Pyrotskyi, 1880 yılında çok büyük bir atlı tramvaya elektrik motoru taktı ve Saint Petersburg’da toplu ulaşımda kullanmaya başladı.
İSTANBUL’DA KALDIRILDI
Çok geçmeden atlı tramvay işletmecileri ayaklandı. Elektrikle baş edemeyeceklerini düşünen atlı tramvay işletmecilerinin isyanı Saint Petersburg’da yönetimin geri adım atmasını sağladı. Ancak elektrikli tramvay fikri bir kere hayata geçirilmişti. Ukrayna’da iptal edilen proje 1881 yılında hepimizin ismini duyduğu Alman mühendis W. Von Siemens tarafından Almanya’ya taşındı. Siemens ilk uzun mesafeli tramvayı hizmete açtı. Almanya ile birlikte İngiltere’de ve hemen sonrasında Avrupa’da hızla yayılan elektrikli tramvay Osmanlı’ya 1914 yılında geldi. Atlı tramvaylar yerlerini elektrikli tramvaylara bıraktı. 1961 yılında Avrupa, 1966 yılında Anadolu yakasından tamamen kaldırılmasına karşın 1990 yılında alınan kararla kısa sürede İstanbul’da tramvay yeniden vatandaşla buluştu.
KONYA’DA İLK TRAMVAY 143 YIL ÖNCE
Hadi İstanbul uzun yıllar başkentti, sadece bizim değil, bütün dünyanın gözdesiydi de tramvayla çok çabuk tanıştı. Peki ya Anadolu’nun bıçkın delikanlısı Konya? 1917’de Konya valiliği yapan Sadrazam Avlonyalı Ferit Paşa da Selanik’te elektrikli tramvay devreye girince oradaki atlı tramvayı Konya’ya naklettirdi ve Konya tramvayla tanışmış oldu. Konya merkezine hemen raylar döşendi ve atlı tramvay burada hizmet vermeye başladı. 1930 yılına kadar seferlerini sürdüren Konya atlı tramvayı ilgi göremediği için tarihin tozlu raflarına karıştı. 62 yıl boyunca Konyalılar tramvaykı pek aramadı. Kentin dört bir yanına işleyen otobüslerle işlerini gördü. 1992 yılında artan yakıt fiyatları nedeniyle belediye merkezde tramvay hattını yeniden oluşturmak için düğmeye bastı. Kısa sürede onlarca hat inşa edildi. Yani Konya da bizden tam 143 yıl önce tramvayla tanışmış oldu.
2004 YILINDA SÖZ VERDİ
Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu 2004 yılında göreve geldi. Göreve gelirken de göreve geldiğinde de modern kentlerin vazgeçilmezi olan raylı sistemler başkanın aklına gelmedi. Din öğretmeni olan İbrahim Karaosmanoğlu tramvayı icadından tam 202 yıl sonra hatırladı. 2009 yerel seçimleri öncesinde başkan Karaosmanoğlu Kocaelililere 5 yıl içerisinde tramvayla tanışacaklarının sözünü verdi. Bu söz tutulmadı. 2011genel seçimlerinde de tramvay seçim malzemesi olarak kullanıldı, 2014 yerel seçimlerinde de, 2015 genel seçimlerinde de… Her seçim döneminde tramvayı hatırlayan AKP’li başkan Karaosmanoğlu’nun projesi 8 yıl aradan sonra hayata geçti. Defalarca açılışı ertelenen tramvay bugün seferlerine başladı. Dünyadan 210, İstanbul’dan 146, başkanın sözünden 8 yıl sonra tramvaya binebiliyoruz. Ne diyelim buna da şükür..!