Sponsorlu Bağlantılar
Ekstra Bilgi:
Ozmoz: Su pasif olarak hem lipit tabakasından hem de kanal proteinlerinden
difüzyon yoluyla geçer.
Suyun pasif olarak seçici geçirgen bir zardan difüzyonuna ozmoz adı verilir.
Ozmozda su seçici geçirgen bir zarla ayrılmış iki çözelti arasında; çözünen madde
derişimi düşük olan (seyreltik) çözeltiden çözünen madde derişimi yüksek olan (derişik)
çözeltiye geçer. Burada zar suya geçirgen olmalı, çözünen maddeleri ise
geçirmemelidir. İki ortam arasında net su geçişi zarın iki tarafından çözünen madde
derişimleri eşitleninceye kadar sürer. Bu aşamadan sonra da su geçişi olur. Ancak her
iki yönde geçen su molekülü sayısı eşit olduğundan çözeltilerin derişiminde bir değişiklik
olmaz.
Sayfa 37
Sayfa 38
Sayfa 39
Sayfa 40
Sayfa 41
Seçici geçirgen bir zarla ayrılmış iki çözeltinden derişimi yüksek olan, derişimi
düşük olana bir emme kuvveti uygular. Bu kuvvete ozmotik basınç denir. Suyun geçiş
yönü ozmotik basıncın yüksek olduğu tarafa doğrudur.
Hücreler de içerdikleri protein, karbonhidrat, iyonlar vb. maddeler nedeniyle yüksek
derişime sahiptir. Hücre derişimi kendi derişimine eşit bir ortama (izotonik bir ortama)
konulursa net su alış verişi olmayacağından şeklinde bir deşişim olmaz. Eşer hücre,
derişimi hücre içine göre daha düşük olan yani hipotonik bir ortamda (çözeltide) bulunuyorsa
ozmozla hücreye su girişi olur. Hücre şişer.
Hücre duvarı
Bitki hücrelerinde hücre zarını dıştan çevreleyen yapı hücre duvarıdır. Hücre duvarı
hücreye destek sağlar. #çi sıvı dolu ve büyük olan merkezî kofulun oluşturduşu basınca
karşı direnç kazandırır. Hücreyi hastalık yapıcı bakteri ve mantarlara karşı korur.
Bitki hücre duvarları selüloz lişerden oluşur. Selüloz, glikoz moleküllerinin birleşmesi
ile oluşmuş karbonhidratlardır.
Bitki hücreleri ilk oluştuşunda hücre duvarları nispeten yumuşak ve esnektir.
Hücre büyüyüp olgunlaştıkça bu duvarda daha fazla selüloz birikir. Hücre duvarı genişler,
daha kalın ve sert bir yapı hâlini alır. Odunsu bitkilerde hücre duvarında sert ve dayanıklı
bir madde olan lignin de birikir. Milyarlarca hücrenin saşladışı destek sayesinde ağaçların
boyları yüzlerce metreyi bulabilir. İnsanlar ağaçları ev ve mobilya yapımında, kağıt
üretiminde kullanırlar. Pamuk, keten, bambu gibi diğer birçok bitkinin yapısındaki
selüloz da başta tekstil sanayiinde kumaş üretiminde kullanılır.
Birbirine komşu bitki hücreleri orta lamel adı verilen jel benzeri bir madde ile bir
arada tutulur. Orta lamelin yapısını oluşturan pektin adı verilen polisakkarit bazı bitkilerden
ayrıştırılarak reçel ve jöle gibi besinlerde kıvam artıcı olarak kullanılır.
Komşu hücreler arasında hücre duvarında plasmodesmata adı verilen mikroskobik
boyutlu geçitler bulunur. Bu geçitlerde hücreleri birbirine başlayan sitoplazma
uzantıları yer alır. Plasmodesmata iyonların ve küçük moleküllerin bir hücreden diğerine
doğrudan geçmesine olanak tanır.