Japonya'nın Stratejik Zorunluluğu
Yazan: Joseph S. Nye, Jr.
Geçtiğimiz aralık ayında, Japonya Başbakanı Fumio Kishida, 1954'te ülkenin Savunma Kuvvetleri'nin kurulmasından bu yana Japonya'daki askeri gücün en iddialı genişlemesini açıkladı. Japon savunma harcamaları GSYİH'nin %2'sine yükseliyor – 1976'dan bu yana geçerli olan %1 seviyesinin iki katı. Ayrıca yeni bir Ulusal Güvenlik Stratejisi Japonya'nın önümüzdeki yıllarda kendisini korumak için kullanacağı tüm diplomatik, ekonomik, teknolojik ve askeri araçları ortaya koyuyor.
En önemlisi, Japonya daha önce söz verdiği türden uzun menzilli füzeler satın alacak ve Çin'deki "ilk ada zinciri" etrafındaki kıyı savunmasını güçlendirmek için ABD ile birlikte çalışacak. Geçen ay Washington'da, Kishida'nın diğer bazı G7 ülkelerindeki diplomatik turunun ardından, Kishida ve ABD Başkanı Joe Biden daha yakın savunma işbirliği yapmaya söz verdi. Bu değişiklikleri hızlandıran faktörler arasında, Çin'in Tayvan'a karşı artan iddialılığı, özellikle Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve yeni nesillere askeri saldırganlığın nasıl göründüğünü hatırlatması yer alıyor.
Tabii ki, Japonya'nın bazı komşuları, 1930'lardaki militarist duruşunu sürdüreceğinden endişe ediyor. Kishida'nın selefi Abe Shinzō, öz savunmanın anayasal yorumlamasını Japon müttefikleriyle kolektif girişimleri içerecek şekilde genişlettiğinde, hem bölge içinde hem de Japon toplumunun bazı kesimlerinde endişeleri artırdı.
Böyle bir telaş, ancak olayın arka planın tamamı açıklanırsa azaltılabilir. II. Dünya Savaşı'ndan sonra, Japonya’da militarizm büyük ölçüde gözden düşmüştü ve bunun tek nedeni, ABD'nin dayattığı anayasanın Japon ordusunun rolünü meşru müdafaa ile sınırlaması değildi. Soğuk Savaş sırasında Japonya'nın güvenliği ABD ile işbirliğine bağlıydı. Soğuk Savaş 1990'larda sona erdiğinde, her iki ülkede de bazı analistler 1952'den beri yürürlükte olan ikili güvenlik anlaşmasını eskiden bir kalıntı olarak gördüler ve Japonya'nın onsuz yapıp yapamayacağını araştırmak için Japonya’da bir komisyon kuruldu.
Ancak Soğuk Savaş'ın sona ermesi, Japonya'nın artık tehlikeli bir bölgede olmadığı anlamına gelmiyordu. Çünkü komşusu ülkenin yetersiz ekonomik kaynaklarını sürekli olarak nükleer ve füze teknolojisine yatıran, ne yapacağı kestirilemeyen diktatörlük Kuzey Kore'ydi.
Çok daha büyük, uzun vadeli bir endişe, 2010 yılında dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olarak Japonya'yı geride bırakan ve Japonya'nın Doğu Çin Denizi'ndeki Senkaku Adaları'nın kontrolünü tartışan Çin'in yükselişi oldu. Kuzeyde, nükleer silahlı bir Rusya, 1945'ten önce Japonya'ya ait olan toprakları talep ediyor ve kontrol ediyor. Ekonomik cephedeyse, Japonya’nın Güney Çin Denizi gibi tartışmalı bölgelerden geçen ithalata bağımlılığı sürüyor. Bu, kalıcı bir risk, çünkü 1945'ten sonraki Avrupa'nın aksine, Doğu Asya, rakipler arasındaki tam uzlaşmadan veya güçlü bölgesel kurumlar kurmaktan hiçbir zaman yararlanamamıştır.
Bu durumla karşı karşıya kalan Japonya'nın güvenliğini sağlamak için dört seçeneği vardı, bunlardan sadece biri umut vaat ediyordu. Pasifizmi anayasasından çıkarmak ve nükleer bir devlet olarak tamamen yeniden silahlanmak pahalıya mal olacak, tehlikeli ve iç destekten yoksun olacaktır. Aynı zamanda, tarafsızlık aramak ve BM Sözleşmesi’ne güvenmek yeterli güvenlik sağlamazken, Çin ile bir ittifak kurmak, Japon politikasına göre çok daha fazla etki sağlayacaktır. Ya da son olarak, uzak süper güçle ittifakını sürdürecek.
Bu ittifak açık ara en güvenli ve en uygun maliyetli seçenek. Ancak Donald Trump'ın 2016'da ABD başkanlığını kazanmasından bu yana, bazı Japonlar Amerika'nın yalnızlık politikasına dönmesinden endişe duyuyor. 1990'ların başında bile, Soğuk Savaş'ın sonunda ABD-Japonya ittifakının şartlarını yeniden müzakeresine dahil olduğumda, üst düzey Japon yetkililer bana, Çin'in güçlenmesiyle ABD'nin bir gün Japonya'yı terk edip etmeyeceğini soruyorlardı. O zamanlar, birçok Amerikalı Japonya'yı ekonomik bir tehdit olarak görüyordu ve birçok Japon, ulusal güvenliklerini sağlamak için daha BM merkezli bir yaklaşıma açıktı.
Clinton yönetiminin Çin'in uluslararası ilişkilere daha fazla katılımını teşvik eden, ancak aynı zamanda Japonya ile ittifakı güçlendirerek belirsizliğe karşı korunmayı sağlayan 1995 Doğu Asya Strateji Raporu ile durum değişti. 1996'da Clinton-Hashimoto Tokyo Deklarasyonu ABD-Japonya güvenlik ittifakının Doğu Asya'da Soğuk Savaş sonrası istikrarın temeli olduğunu açıkça ortaya koydu. Yine de, ABD’nin verdiği güvencelerin güvenilirliği çevresinde soru işaretleri vardı ve bu da Amerikan "genişletilmiş caydırıcılık" ilkesinin ortaya çıkmasına yardımcı olan ABD ve Japon güvenlik uzmanları arasında tartışmalara yol açtı.
En iyi güvenlik garantisi, Japonya'nın cömert ev sahibi desteğiyle sürdürülmesine yardımcı olduğu ABD birliklerinin varlığı. Kishida ve Biden tarafından ocak ayında açıklanan yeni önlemler, hem bu garantiyi güçlendirmek hem de Trump veya Trump benzeri bir figürün Beyaz Saray'a dönmesi durumunda güvence sağlamak için tasarlandı. Daha da önemlisi, bu önlemler Japonya'nın komşularına, saldırganlık eğilimine girmesinden korkmak için herhangi bir neden vermiyor. Aslında, ABD-Japonya ittifakını güçlendirmek, Japonya'nın asla bu eğilime girmemesini sağlamanın en iyi yolu.
Son yirmi yıldır, eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Richard L. Armitage ve ben, ABD-Japonya ittifakının nasıl güçlendirileceğine dair iki partili raporlar yayımladık. Bu raporlardan birinde de açıkladığımız gibi, "Asya-Pasifik'te meydana gelen dinamik değişikliklerle, Japonya muhtemelen bölgenin kaderini yönlendirmeye yardımcı olmak için bir daha sahip olamayacağı bir fırsata sahip.. Japonya liderliği seçerek birinci kademe bir ulus olarak statüsünü ve ittifakta eşit bir ortak rolünü güvence altına alabilir."
Bu bağlamda, Kishida'nın son eylemleri doğru yönde atılmış uygun adımlar olarak görülebilir. Daha eşit bir ortaklık geliştirmek ve ortak güvenliğin sağlanmasında başkalarıyla birlikte çalışmak için muazzam bir potansiyel var. Bunu yapmak ABD için iyi olacak, Japonya için iyi olacak ve dünyanın geri kalanı için iyi olacak. Son olaylar, ABD-Japonya ittifakının geleceği ve Doğu Asya'daki istikrar konusundaki umut için zemin oluşturuyor.
Joseph S. Nye, Jr., Harvard Üniversitesi'nde profesör ve eski bir ABD savunma bakan yardımcısı ve The Future of Power (PublicAffairs, 2011) kitabının yazarı.
Telif hakkı: Project Syndicate, 2023.
Not: Bu makalede yer alan tüm görüşler yazara ait olup, Aposto'nun editoryal bakış açısını yansıtmamaktadır.
İlgili Başlıklar
militarizm
Joseph S. Nye, Jr.
Japonya
Fumio Kishida
Joe Biden
Rusya
Ukrayna
Abe Shinzō
Soğuk Savaş
Hikâyeyi beğendiniz mi?
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
Nerede Yayımlandı?
Japonya'nın Stratejik Zorunluluğu
Yayın & Yazar