Yıl 1904. Ota Benga, Belçika Kongo’sunda bir ormanda yakalanıp fuarda sergilenmek üzere Amerika’ya götürüldüğünde 19 yaşında evli ve 2 çocuk babası pigme bir yerliydi. Bronx Hayvanat Bahçesi’nde açılan ve büyük tartışmalar yaratan “İnsanat Bahçesi”nde goriller, maymunlar ve şempanzelerin bulunduğu kafeste sergilenmeye başladı. Adı kendi dilinde ‘dost’ anlamına gelen Ota Benga, ‘sahibi’ Samuel Philips Verner tarafından para karşılığında ‘insana en yakın ara tür’ olarak teşhir edildi. Bu yerliyi sadece görmek isteyenler 25, sivri dişlerini de görmek isteyenler ise 50 cent ödüyordu. O dönemde çıkan gazetelerde ‘Bilim adamlarının Benga’nın insan olarak değerlendirilemeyeceği kanaatinde’ olduğu ilan ediliyordu.
Ve kafesin önüne bir tabela yerleştirildi:
“Afrika pigmesi, “Ota Benga”
Yaş: 23 yıl
Boy: 1.49 metre
Ağırlık: 46 kg
Kasai Nehri, Kongo Özgür Devleti, Güney Orta Afrika’dan
Dr. Samuel P. Verner tarafından getirildi.
Eylül boyunca her öğleden sonra sergilenecektir.”
Bilim insanları, tarihçiler, politikacılar, medya… sergilenmeye başladığı ilk gün 40 bin insan ziyaretine gitti.
Ota Benga, hayvanat bahçesinin zeki ve insan gibi davranacak şekilde eğitilmiş orangutanı Dohong’ın yanında uzun bir süre kaldı. Bu çıldırmışlığın karşısında duran James Gordon adında bir Rahip ona sahip çıktı ve kilise tarafından sahiplendirildi. Önce bir yamyam olduğuna dair ‘en büyük kanıt olan’ dişleri dolduruldu, kıyafet giydirilip İngilizce öğretildi. Okuma yazma öğrenmesinin ardından bir tütün fabrikasında işe sokuldu. Tıpkı bir insan gibi…
Sonra ne mi oldu?
Hayvanat bahçesinde bir kafeste sergilenmesinden on yıl sonra 32 yaşındayken, dişlerindeki dolguyu söküp nereden geldiği belli olmayan bir silahla kalbine ateş ederek hayatına son verdi.
Peki ben bunu niye mi anlattım, kamu spotudur efendim; kalbinin yerini unutmayanlar için…