Komünler ihtiyaca bağlı olarak savunma, eğitim, sağlık gibi komiteler kuruyor. En temel komiteler ise savunma, eğitim ve uzlaşma komiteleri. Toplumsal hayatın tüm sorunlarının halkın katılımı ile çözümü amaçlanıyor. Komünde çözülemeyen sorunlar, bağlı bulunduğu meclise taşınıyor. Her bir komün bir parlamento gibi çalışıp karar veriyor.
Sovyet iktidarının mutlaka ilkesel anlamda tek partili bir iktidar olmak zorunda değildir. Sovyetler Birliğinde Ekim Devrimi 2 partili bir iktidar, 4 partili bir sovyet yaratmıştı. Bulgaristan’da 4 partili bir proletarya diktatörlüğü deneyimi de var. Küba'da Halk İktidarı Meclisleri'nde partinin aday göstermemesi ve kimsenin de parti adına aday olamaması da ileri bir adımdır. Kuzey Suriye Federasyonu'nda da yapılan Halk Meclisleri seçimlerinde de %60 oranında halkın aday olmasıyla oluşturulan bir delegasyon, %40 ise partilere, halklara, inançlara ayrılan kontenjanlar söz konusudur.
Chavez, bu yoldan, sermaye oligarşisi ile çatışmadan, kapitalist üretimi aşmayı umuyordu. Oysa sermaye hakim biçim olarak, ekonomide başka mülkiyet biçimlerine yer bırakmaz, onları da kendisine tabi kılar. Ekonomik iktidarı burjuvazinin ellerinden söküp almadan, ekonominin hakim tepelerinde sosyalist üretimi hakim kılmadan, bırakın sosyalizmi, sosyalist inşadan dahi söz edilemez. Komünlerin sayısı arttıkça, ekonomide sosyalizmin hakim olacağını sanmak kadar büyük bir yanılgı olamaz. Zira sermaye, hakim ekonomik ilişki olarak, farklı ekonomik ilişkileri da kendisine eklemleyebilir.
Dühring’den bu yana toplumsal radikalizmden yoksun bütün sol akımlar, üretim ilişkilerinin belirleyiciliğini reddetmiş, sömürüyü devlet baskısı vb. üstyapı unsurlarıyla açıklamış ve çareyi de “doğal toplum” düzenine dönüşte görmüşlerdir. 1991’den bu yana sosyalist harekette hüküm süren kriz koşullarında da bu tür geri düşüşlere de sıkça rastlanıyor.
Makhno’nun “devleti” köylü sınıfların dar ufkuna hapsolmuştu ve mevcut düzeni aşan bir iktisadi sosyal düzeni öngörmüyordu. İlerici, devrimci bir rol oynaması, tümüyle koşulluydu, köylülerin toprak devrimini Beyaz Ordu karşısında savunduğunda ilerici, ama tüm Rusya’nın Sovyet iktidarını ve proletaryanın devrimci iktidarını temsil eden Kızıl Ordu karşısında ise gericiydi.
Halkın siyasal, toplumsal ve ekonomik örgütlenmesi olarak hayata geçirilen komün ve kooperatifler ile devrimin ana gücü olan yoksul ve mülksüzlerin siyasi ve ideolojik hegemonyası bugün açısından gelişmenin yönünün mülksüzleştirmeye doğru olduğunu gösteriyor.
Komünal ekonomi ilkelerinin mantıksal çıkarımları ve yereldeki tartışmalardan elde edilen sonuçlar, kullanım değerine dayalı bir ekonomiyi inşa edebilmek için tüm üretim araçlarının kamulaştırılması ve pazarın değil, merkezi planlamanın esas alınması gerekliliğini göstermektedir. Yani komünal ekonomi inşa yolunda sosyalistleşmek zorundadır. Aksi halde kapitalizme geri dönecektir.