İdrar kaçırma (idrar tutamama) nedir?
İdrar kaçırma, mesane kontrolünün kaybına bağlı olarak gelişen, yaygın ve sıklıkla utanç şeklinde hissedilen bir problemdir. Hastalığın şiddeti, öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda oluşan hafif idrar kaçağından, ani ve güçlü bir idrara çıkma isteğine sahip olma ve daha fazla miktarda idrar kaçırmaya kadar değişir.
İnsanlarda yaş ilerledikçe idrar inkontinansı yada idrar tutamama daha sık ortaya çıkmasına rağmen, idrar kaçırma yaşlanmanın kaçınılmaz bir neticesi değildir elbette. Bunun yanında idrar tutamamaya nende olan çok sayıda faktör mevcuttur. İdrar kaçırma eğer sizin günlük işlerinizi etkiliyor ve hayat kalitesini bozuyorsa, mutlaka doktora görünmeli ve tedavi almalısınız. Çoğu kişide yaşam tarzında yapılacak basit değişiklikler veya ilaç tedavileri inkontinası azaltabilir veya idrar kaçırma şikayetiniz hafifleyebilir yada geçebilir.
İdrar kaçırma çeşitleri nelerdir?
İdrar inkontinansı farklı şekillerde görülebilir:
Stres inkontinansı: Ağır kaldırmakla, öksürürken, hapşırırken, gülerken veya egzersiz yaparken bazı kadınlarda idrar boynu ve mesanenin yer değişikliğine bağlı idrar kaçırması olabilir. Bu tip idrar tutamama stres inkontinans olarak adlandırılır. Bu hastalarda idrar kaçırma ameliyatı oldukça faydalıdır. Bu hastalarda hapşırırken idrar kaçırma yada öksürürken idrar kaçırma sık görülür. Bazı hastalarda da zıplarken idrar kaçırma olabilir.
Aşırı aktif mesane: Ani başlayan ve oldukça yoğun bir idrara çıkma isteği ve peşinden istemsiz olarak idrar kaçırma olur. Gece boyunca sık sık tuvalete gitmeniz gerekebilir. Acil idrar inkontinansı olarak da adlandırılan bu durum, enfeksiyon gibi basit bir durumdan kaynaklanabileceği gibi, nörolojik bir rahatsızlıktan veya şeker hastalığı gibi daha ciddi durumlardan kaynaklanabilir.
Taşma inkontinası: Hasta idrarını tam boşaltamaz. Tamamen boşalmayan idrar torbası nedeniyle hasta sık sık idrar ihtiyacı duyar ve idrara çıkar.
Fonksiyonel inkontinans: Fiziksel rahatsızlıklar veya zihinsel bir bozukluklar sizin hareket etmenizi ve tuvalete zamanında yetişmenizi engelleyebilir. Bu tür durumlarda bozukluğa göre önlem almak gerekir.
Karışık inkontinans: Birden fazla idrar kaçırma tipini aynı anda yaşayabilirsiniz. Genelde mikst inkontinans dediğimiz karışık inkontinans daha sık görülür.
İdrar Kaçırma Sebepleri Nelerdir?
İdrar kaçırma kendi başına hastalık değildir, bir belirtidir. Günlük alışkanlıklar, altta yatan tıbbi durumlar veya fiziksel problemlerden kaynaklanabilir. Doktorunuz tarafından kapsamlı bir değerlendirme, inkontinansınızın arkasında ne olduğunu belirlemeye yardımcı olabilir. Hapşırırken yada öksürürken idrar kaçırma problemleri doktor açısından oldukça yol göstericidir.
Geçici idrar kaçırma
Bazı içecekler, yiyecekler ve ilaçlar idrar söktürücü olabilir, idrar torbasını uyarır ve idrar hacminizi artırır:
-Alkol
-Kafein
-Gazlı içecekler ve maden suyu
-Yapay tatlandırıcılar
-Çikolata
-Şili biberi
-Baharat, şeker veya asit bakımından zengin gıdalar, özellikle turunçgiller
-Kalp ve tansiyon ilaçları, yatıştırıcılar ve kas gevşeticiler
-Büyük dozlarda C vitamini
Üriner inkontinans, aşağıdakiler gibi kolayca tedavi edilebilen bir tıbbi durumdan da kaynaklanabilir:
İdrar yolu enfeksiyonu: Enfeksiyonlar idrar torbanızı tahriş edebilir, bu da idrara çıkma ve bazen inkontinansa karşı güçlü dürtülere sahip olmanıza neden olabilir.
Kabızlık: Rektum idrar torbasının yakınında bulunur ve aynı sinirlerin çoğunu paylaşır. Rektumunuzdaki sert, sıkıştırılmış dışkı, bu sinirlerin aşırı aktif olmasına ve idrar sıklığını arttırmasına neden olur.
Kalıcı idrar kaçırma
Üriner inkontinans, altta yatan fiziksel sorunların veya değişikliklerin neden olduğu kalıcı bir durum olabilir:
Gebelik: Hormonal değişiklikler ve fetüsün artan ağırlığı stres inkontinansına yol açabilir.
Doğum: Vajinal doğum, mesane kontrolü için gerekli kasları zayıflatabilir ve ayrıca mesane sinirlerine ve destekleyici dokuya zarar verebilir ve bu da sarkmış bir pelvik tabana yol açabilir. Prolapsus ile mesane, uterus, rektum veya ince bağırsak normal pozisyondan aşağı doğru itilebilir ve vajinaya çıkabilir. Bu tür sarkmalar inkontinans ile ilişkili olabilir.
Yaş: Mesane kasının yaşlanması, mesanenin idrar saklama kapasitesini azaltabilir. Ayrıca, istemsiz mesane kasılmaları yaşlandıkça daha sık görülür.
Menopoz: Menopozdan sonra kadınlar daha az östrojen üretir. Estrojen, mesane ve üretranın epitelini sağlıklı tutmaya yardımcı olan bir hormondur. Bu dokuların bozulması inkontinansı şiddetlendirebilir.
Histerektomi: Kadınlarda mesane ve uterus aynı kasların ve bağların birçoğu tarafından desteklenir. Rahim çıkarılması da dahil olmak üzere bir kadının üreme sistemini içeren herhangi bir cerrahi, destekleyici pelvik taban kaslarına zarar verebilir ve bu da inkontinansa neden olabilir.
İdrar yollarındaki oluşumlar: İdrar yolunuzdaki herhangi bir tümör normal idrar akışını engelleyerek taşma inkontinansına yol açabilir. İdrar taşları, mesanede oluşan sert, taş benzeri kitleler bazen idrar sızıntısına neden olur. Bazen idrar yollarına bası yapan büyük miyomlar yada yumurtalık kistleri de idrar kaçırmaya neden olabilir.
Nörolojik bozukluklar: Multipl skleroz, Parkinson hastalığı, inme, beyin tümörü veya omurga yaralanması mesane kontrolünde yer alan sinir sinyallerini bozarak üriner inkontinansa neden olabilir.
İdrar kaçırma tedavisi nasıl yapılır?
İdrar kaçırma tedavisi, inkontinans tipine, şiddetine ve altta yatan nedene bağlıdır. Tedavilerin bir kombinasyonu gerekebilir. Altta yatan bir durum belirtilerinize neden oluyorsa, doktorunuz önce bu durumu tedavi edecektir.
Doktorunuz muhtemelen en az invaziv tedavileri önerebilir ve sadece bu teknikler başarısız olursa diğer seçeneklere geçebilir. İdrar kaçırma ameliyatı yapan doktorlar arasında doktorlarımız önemli bir yer tutmaktadır.
Ameliyatsız idrar kaçırma tedavisi
Ameliyatsız idrar kaçırma tedavisi içerisinde davranışsal tedaviler, egzersizler, yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar yer almaktadır.
Davranışsal tedaviler
Doktorunuz şunları önerebilir:
Mesane eğitimi, işeme isteği oluştuktan sonra idrara çıkmayı geciktirmek için uygulanır. Her idrara çıkma isteği hissettiğinizde 10 dakika beklemeye çalışarak başlayabilirsiniz. Amaç, sadece 2,5 ila 3,5 saatte bir idrar yapana kadar tuvalete gitme arasındaki süreyi uzatmaktır.
Taşma inkontinansını önlemek için mesanenizi daha tamamen boşaltmayı öğrenmenize yardımcı olmak için çift işeme tekniği kullanılır. Çift işeme, idrara çıkma, sonra birkaç dakika beklemek ve tekrar denemek anlamına gelir.
Planlı tuvalete gitmek, beklemek yerine her iki ila dört saatte bir idrar yapmak.
Sıvı ve diyet yönetimi, mesanenin kontrolünü yeniden kazanmak için alkol, kafein veya asidik gıdaları kesmeniz veya bunlardan kaçınmanız gerekebilir. Sıvı tüketimini azaltmak, kilo vermek veya fiziksel aktiviteyi arttırmak da sorunu hafifletebilir.
Pelvik taban kas egzersizleri
Elektriksel stimülasyon tedavisi
İlaç tedavisi
İdrar kaçırma tedavisinde kullanılan ilaçlar, mesane kasını gevşetir yada idrar sfinkterini kasar ve mesanenizin tutabileceği idrar miktarını artırabilir. Ayrıca bir kerede idrara çıkabileceğiniz miktarı artırabilir, mesanenizi daha tamamen boşaltmanıza yardımcı olabilir.
Tıbbi cihazlar
Geleneksel Yöntemler
İnkontinansı olan kadınları tedavi etmek için tasarlanmış cihazlar şunları içerir:
Üretra eki, idrar yoluna tenis gibi inkontinansı tetikleyebilen belirli bir aktiviteden önce tampon benzeri küçük tek kullanımlık bir cihaz yerleştirilir. Ek, sızıntıyı önlemek için bir tıkaç görevi görür ve idrara çıkmadan önce çıkarılır.
Pesser, vajinanıza sokup tüm gün kalan sert bir halkadır. Cihaz tipik olarak inkontinansa neden olan prolapsusu olan bir kişide kullanılır. Peser, idrar sızıntısını önlemek için vajinanın yakınında bulunan mesane boynunu ve mesaneyi tutmaya yardımcı olur.
Girişimsel tedaviler
İnkontinansa yardımcı olabilecek girişimsel tedaviler şunları içerir:
Peri üretral enjeksiyonlar. Üretrayı çevreleyen dokuya sentetik bir malzeme enjekte edilir. Hacim arttırıcı malzeme üretranın kapalı kalmasına yardımcı olur ve idrar kaçağını azaltır. Bu prosedür genellikle stres inkontinans cerrahisi gibi daha invaziv tedavilerden çok daha az etkilidir ve genellikle düzenli olarak tekrarlanması gerekir.
Botulinum toksini tip A (Botox). Mesane kasına Botox enjeksiyonları, aşırı aktif mesanesi olan insanlara fayda sağlayabilir. Botox genellikle insanlara sadece diğer ilk tedavi basamağındaki ilaçları başarılı olmazsa reçete edilir.
Sakral Sinir stimülasyonu. Mesane kontrolünde (sakral sinirler) sinirlere ağrısız elektrik darbeleri vermek için kalp piline benzeyen bir cihaz implante edilir. Sakral sinirlerin uyarılması, diğer tedaviler işe yaramadıysa dürtü inkontinansını kontrol edebilir. Cihaz kalçanızdaki cildin altına implante edilebilir ve alt sırtta, kasık bölgesinin üstünde veya vajinaya yerleştirilen özel bir cihaz kullanılarak tellere bağlanabilir.
İdrar kaçırma ameliyatı nasıl yapılır?
Diğer tedaviler işe yaramazsa, çeşitli idrar kaçırma ameliyatları idrar tutamamaya neden olan sorunları tedavi edebilir:
Sling prosedürleri. Vücudunuzun dokusunun, sentetik malzemesinin veya ağının şeritleri, üretra ve mesanenin üretraya (mesane boynu) bağlandığı kalınlaşmış kas alanı çevresinde pelvik bir askı oluşturmak için kullanılır. Askı, özellikle öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda üretrayı kapalı tutmaya yardımcı olur. Bu prosedür stres inkontinansını tedavi etmek için kullanılır.
Mesane boynu süspansiyonu. Bu prosedür, üretra ve mesane boynunuza destek sağlamak için tasarlanmıştır. Karın insizyonu içerir, bu nedenle genel veya spinal anestezi sırasında yapılır.
Prolapsus cerrahisi. Karışık inkontinans ve pelvik organ prolapsusu olan kadınlarda cerrahi, bir askı prosedürü ve prolapsus cerrahisinin bir kombinasyonunu içerebilir.
İdrar kaçırma ameliyatı fiyatları nasıldır?
İdrar kaçırma ameliyatı fiyatları uygulanan yönteme göre değişir. Kadınlarda idrar kaçıra ameliyatları açık, vajinal veya laparoskopik ameliyatla yapılabilir. İdrar kaçırma tedavisinde daha çok vajinal ameliyatlar tercih edilir. İdrar kaçırma ameliyatı fiyatı vajinal yöntemlerde ektra malzeme kullanıldığı için maliyetlidir. Ancak uygulaması ve ameliyat süresi daha kısa olduğundan tercih edilmektedir. İdrar kaçırma ameliyatı yapan doktorlar tecrübelerine göre vajinal, açık yada laparoskopik yöntemlerle ameliyatlarını gerçekleştirebilir.
Doç. Dr. Aydın Köşüş
Kadın Hastalıkları ve Doğum / Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite
İnternet sitesi: http://www.aydinkosus.com/