Bu yazımızda failin tanımı yapılarak, suça iştirak halleri olan azmettirme, yardım etme, müşterek fail ve dolaylı faili kısaca anlatacağız.
Faillik
Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.
1-Azmettirme
Suça azmettirme, belli bir suçu işleme konusunda henüz bir düşüncesi olmayan bir kişinin başkası tarafından ikna, telkin veya diğer bir suretle bu suçu işlemeye karar vermesinin sağlanmasıdır.
Suça azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme halinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Örnek: Töre cinayetleri. Çocukların suça azmettirilmesi halinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.
2-Yardım etme:
Suça yardım etme, suç işleme kararını vermiş olan kişinin suçu işlemesine maddi veya manevi katkıda bulunmayı ifade eder. Yani; teşvik etme, kararı kuvvetlendirme, yol gösterme, araç temin etme, yardımda bulunacağını vaat etme, kolaylaştırmadır.
Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, 15 yıldan 20 yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza 8 yılı geçemez.
3-Müşterek Fail:
Müşterek fail, ya fiilin bölümlerini gerçekleştiren ya da fiili hep beraberce gerçekleştiren kişileri ifade eder.
Müşterek faillerden her bir fail işlenen suçun ceza miktarı ile cezalandırılır.
Özgü suç, sadece belli kişilerin özel niteliklerinden dolayı işleyebileceği suçlardır. Bu suçlarda özel nitelik taşımayan kişilerin müşterek fail olması mümkün değildir. İstisna: İşkence, rüşvet ve irtikap suçları özgü suçlardan olmasına karşın bu suçlara karışanlar müşterek fail gibi cezalandırılırlar.
4-Dolaylı Fail:
Dolaylı fail, bir başkasını farkına varmadan araç olarak kullanarak veya cebir-tehdit ile baskı yaparak suçu işleyen kişileri ifade etmek için kullanılır.
Dolaylı fail, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır. Ancak dolaylı fail, suçun işlenmesinde kusur yeteneği olmayan kişileri kullandığında, dolaylı faile verilecek olan ceza 1/3’ten 1/2’ye kadar arttırılmaktadır.
İştirak halinde işlenen suçlarda, sadece gönüllü vazgeçen suç ortağı, gönüllü vazgeçme hükümlerinden yararlanır. Suçun; Gönüllü vazgeçenin gösterdiği gayreti dışında başka bir sebeple işlenmemiş olması veya Gönüllü vazgeçenin bütün gayretine rağmen işlenmiş olması, hallerinde de gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanır.