Echinocactus grusonii, Cactaceae familyasından, süs bitkisi olarak yetiştirilen popüler bir kaktüs türüdür. Ülkemizde “Altınfıçı Kaktüsü” olarak da bilinir. Bu kaktüs türü, çoğunlukla 1 metre yüksekliğe ulaşabilir ve yuvarlak bir şekle sahiptir. Bu büyüklüğe gelene kadar 20 ila 30 yıl gibi uzun bir süre geçmesi gerekir.
Sarı yeşil renkteki gövdeleri, beyazımsı dikenlerle kaplıdır. Gövdeleri yavaş yavaş genişler ve dikine sıralanmış çizgisel çıkıntıları vardır. Bu çıkıntıların ucu sivridir ve bitkinin “tüylü” görünümünü oluşturur.
Altınfıçı kaktüsü, parlak güneş ışığına ve sıcak, kuru iklimlere iyi adapte olmuştur. Daha çok (Xeriscaping) kurakçıl peyzaj tasatımlarında kullanılsa da, koleksiyon ürünü ve saksı bitkisi olarakta satışı oldukça çok yapılmaktadır.
Altınfıçı Kaktüsü Özellikleri
Altınfıçı kaktüsü, Kaktüsgiller familyasından ve Orta Meksika’ya özgü bir kaktüs türüdür. Bazı özellikleri şunlardır:
- Boyut: Echinocactus grusonii, genellikle 1 metreye kadar yüksekliğe ulaşabilir ve 1.5 metreye kadar genişliğe sahip olabilir. Ancak doğada bazı örnekleri 3 metreye kadar büyüyebilir.
- Gövde: Kaktüsün gövdesi yuvarlak bir şekle sahiptir ve sarımsı yeşil renktedir. Gövde, çapı arttıkça dikleşir ve üzerinde sıralanmış çizgisel çıkıntıları bulunur.
- Dikenler: Gövde üzerinde sivri uçlu, beyaz renkli dikenler bulunur. Bu iğneler, bitkiye “tüylü” bir görünüm verir.
- Çiçekler: Yaz aylarında, kaktüsün tepesinde parlak sarı renkte çiçekler açarlar. Çiçeklerin çapı 5-7 cm arasında değişir.
- Bakım: Altınfıçı kaktüsü, iyi bir drenajı olan kumlu topraklarda ve sıcak, güneşli bir yerde yetiştirilir. Su ihtiyacı azdır ve kurak koşullara uyum sağlamıştır.
- Popülerlik: Altın fıçı kaktüs, popüler bir süs bitkisi olarak yetiştirilir ve kaktüs koleksiyonlarında da sıkça bulunur.
Altınfıçı Kaktüsü Bakımı
Altınfıçı kaktüsü bakımı, iyi bir drenajı olan kumlu toprakta yetiştirilmesi gerektiği için, normal sulama sıklığına ihtiyaç duymaz. Kaktüs saksısının altındaki suyun daima boşaltılması gerekir. Bitki, bol güneş ışığına ve kuru havalara dayanıklıdır, ancak dondan korunması önemlidir.
Gübreleme nadiren yapılmalıdır ve kaktüsün büyüme döneminde gerçekleştirilmelidir. Altınfıçı kaktüsü bakımı kolaydır, ancak dikine büyümesini önlemek için yılda bir kez dikkatli bir şekilde saksı değişimi yapılması gerekebilir.
Altın fıçı kaktüs bakımı için yapılması gerekenler şu şekilde sıralanabilir:
Toprak
Echinocactus, kumlu toprakta yetiştirilmelidir. İyi bir drenaj sağlamak için, toprağa perlit, kum veya çakıl gibi malzemeler eklenmesi önerilir. Bitki, pH seviyesi 6,0-7,5 arasında olan hafif asidik toprakları tercih eder.
Sulama
Altın fıçı kaktüs sulama sıklığı normal bitkilere göre daha seyrektir. Toprak tamamen kuruduktan sonra sulanmalıdır. Saksının altındaki suyun daima boşaltılması gerektiği unutulmamalıdır. Kış aylarında verilen su miktarı en az seviyede olmalıdır.
Işık
Altın fıçı kaktüs, bol güneşli bir yere yerleştirilmelidir. Direkt güneş ışığına maruz kalmaktan zarar görmeyecek kadar dayanıklıdır. Kaktüsün gövdesinde daha belirgin dikenleri oluşması için yeterli miktarda ışığa ihtiyacı vardır.
Sıcaklık
Bitki, sıcak havalara ve ılıman kışlara dayanıklıdır. Optimum sıcaklık aralığı 15-30°C’dir. Dona karşı korunması gerekir, çünkü dona maruz kalmak, bitkinin ölmesine neden olabilir.
Gübreleme
Altın fıçı kaktüs, büyüme döneminde yılda bir kez hafif bir gübre uygulanabilir. Çok fazla gübre kullanmak, bitkinin sağlığına zarar verebilir.
Saksı Değişimi
Kaktüs, dikine büyümeye başladığında veya saksısı küçük kaldığında, saksı değişimi gerekir. Bunun için, bitki yavaşça çıkarılmalı ve kökleri incelenerek fazla kısımlar kesilmelidir. Yeni bir saksıya, yeni bir toprak karışımı ile dikilerek, güneş ışığı alan bir yere konulmalıdır.
Altınfıçı kaktüsü bakımı kolaydır, ancak doğru koşullar sağlandığında daha sağlıklı ve güzel görünür.
Altınfıçı kaktüsü çoğaltma
Altın fıçı kaktüs çoğaltılması zor olan kaktüs türlerinden biridir. Ancak, doğru tekniklerle çoğaltmak mümkündür. Bu kaktüs türü, tohum veya kökten ayırma yöntemiyle çoğaltılabilir.
Tohumla çoğaltma
Altınfıçı kaktüsü, çiçek açtığında tohum oluşturur. Tohumları hasat etmek için, çiçekler kuruduktan sonra çıkarılmalı ve içlerindeki tohumlar elde edilmelidir. Tohumlar, ılık bir yerde kurumaya bırakılmalıdır.
Tohumlar ekildiğinde, kumlu ve iyi drene olan bir toprak kullanılmalıdır. Tohumlar toprağa hafifçe gömülmeli ve nemli tutulmalıdır. Tohumlar, yaklaşık 2 hafta sonra çimlenmeye başlar. Tohumdan çoğaltma, biraz sabır gerektirir, ancak en doğal yöntemdir.
Kökten ayırma
Altınfıçı kaktüsü, zaman zaman büyük boyutlara ulaşabilir ve yanlardan yavru bitkiler verebilir. Kökten ayırma yöntemi, bu durumda uygulanabilir. Ana bitki yavaşça çıkarılır ve kökler incelenir. Sağlıklı ve güçlü kökler, ana bitkiden ayrılır ve yeni bir saksıya yerleştirilir. Kökten ayırma yöntemi, doğru uygulandığında başarılı sonuçlar verir.
Echinocactus, bazen bu yavruları gövde üzerinde üretir. Bu yavrular, ana bitkiden ayrıldıktan sonra çoğaltılabilir. Yavruların ana bitkiden ayrılması için, önce keskin bir bıçak veya makasla ayırt edilmeleri gerekir. Kesildikleri yerlerin iyileşmesi için, birkaç gün bekletilmesi önerilir. Daha sonra yavrular, kumlu ve iyi drene olan bir toprağa yerleştirilmelidir.
Yavruların köklenmesi için, toprağın nemli tutulması gereklidir. Bu yöntem daha hızlı sonuç verir, ancak nadiren yavru üreten Altın fıçı kaktüs, bu yöntemle çoğaltılmak için ideal değildir.
Çoğaltma sırasında, toprak ve sulama gibi çevresel faktörlere dikkat etmek önemlidir. Echinocactus, kumlu ve iyi drene olan bir toprağı tercih eder. Ayrıca, toprak pH’ı 6,5 ila 7 arasında olmalıdır. Sulama işlemi, bitkinin büyüklüğüne ve çevre koşullarına göre değişebilir.
Genellikle, sulama sıklığı haftada bir kez veya iki kez yapılmalıdır. Sulama sırasında, toprağın nemli, ancak suya doymamış olmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca, bitkinin güneş ışığına maruz kalmak için uygun bir yerde bulunduğundan emin olunmalıdır.