Belçikalı yetkililer, ülkenin eski koloniyi vahşice sömürmesine eşlik eden vahşeti tanımak için yeni bir adım olarak, suikaste kurban giden Kongolu bağımsızlık kahramanı Patrice Lumumba’ya ait bir dişi çocuklarına iade etti.
Kalıntı, eski adı Kongo Cumhuriyeti olarak bilinen Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin (DRC) ilk başbakanı ve ayrılıkçı bir terörist tarafından öldürülen Afrika’daki sömürgeciliğe karşı mücadelenin simgesi olan Lumumba’dan geriye kalan tek şey. 1961 Yılında Belçikalı paralı askerler. Bazıları dişlerini ürkütücü bir hatıra olarak tutsa da, katilleri kalıntılarını asitte eritti.
Altın kaplı diş, Pazartesi sabahı Brüksel’deki Egmont Sarayı’nda bir grup aile üyesine açık mavi bir kasa içinde sunuldu. Geri gönderilmeden önce ilk adım olarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti Büyükelçiliği’ne götürülecek bir tabuta yerleştirildi.
Lumumba’nın oğlu Roland geçen hafta, dişin geri dönmesinin ailesinin “kederine son verebileceği” anlamına geldiğini söyledi.
Belçika, dişi geri vererek, Orta Afrika’nın kanlı sömürüsünde ülkenin en acımasız ve utanç verici bölümlerinden birine son vermeyi umuyor.
Belçika Başbakanı Alexander de Croo, Lumumba’nın öldürülmesiyle ilgili “ahlaki sorumluluğunu” kabul etti. De Croo, “Acı verici ve rahatsız edici bir gerçek, ancak konuşulması gereken bir gerçek” dedi. “Bir adam siyasi inançları, sözleri, idealleri için öldürüldü.”
Bu ayın başlarında, Belçika Kralı ilk ziyaretini Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne yaptı, ancak resmi bir özür dilemeye yakın kaldı. Kral Philippe, “geçmişin yaraları için en derin pişmanlıkları” dile getirdi ve bir “rejim… “Şiddet ve aşağılama eylemlerine yol açan” paternalizm, ayrımcılık ve ırkçılık ile karakterize edilen, kendi içinde haklı görülemeyecek eşitsiz koşullar.
Bağımsızlık mücadelesinde kilit rol oynayan karizmatik ama öngörülemeyen bir Pan-Afrikanist olan Lumumba, 1960 yılında ülkesinin demokratik olarak seçilen ilk lideri oldu. Yeni devlette düzen çöktü ve kaynak zengini Katanga eyaletindeki isyancı gruplar ayrılmaya çalıştı. .
Batılı yetkililer, Lumumba’nın Sovyetler Birliği’ni koruyucu olarak tercih etmesinden ve Moskova’ya uranyum gibi stratejik açıdan kritik kaynaklara erişim izni vermesinden korkuyordu.
Bir askeri darbeden sonra, Lumumba hapsedildi, işkence gördü ve aceleyle toplanmış bir idam mangası tarafından vuruldu. 40 yıl sonra Belçika, ölümünden “manevi sorumluluğu” olduğunu kabul etti. CIA ayrıca 35 yaşındaki politikacıya suikast planları hazırlamıştı.
Ancak, Lumumba’nın cinayetinin koşulları hakkındaki gerçeğin ortaya çıkması on yıllar aldı.
2000 yılında, Belçika Polis Komiseri Gerard Soete, Lumumba’nın cesedini parçaladığını ve kalıntıları asit içinde erittiğini itiraf etti. Alman televizyonunda yayınlanan bir belgeselde Soete, Lumumba’ya ait olduğunu söylediği iki dişi gösterdi.
2016’da Belçikalı akademisyen Ludo de Witte, bir gazeteye verdiği röportajda Soete’nin kızının Lumumba’ya ait olduğunu söylediği altın bir dişi göstermesi nedeniyle şikayetçi oldu. Dişe daha sonra Belçika makamları tarafından el konuldu.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki birçok kişi için Lumumba, bağımsızlıktan sonra ülkenin ne olabileceğinin bir sembolü olmaya devam ediyor. Bunun yerine, engin doğal kaynaklarını tüketen onlarca yıllık diktatörlükler ve çatışmalara battı.
İki yıl önce, Kongo’nun bağımsızlığının 60. yıldönümü, Lumumba’nın “ruhu dinlenmeye” yönelik yeni çağrılara yol açtı. Kinşasa’daki Belçika büyükelçiliği önünde toplanan göstericiler, sömürge yönetimi sırasında çalınan kültürel eserlerle birlikte kalıntılarının iadesini talep etti.
Belçika’da George Floyd’un ABD’de ölümünün ardından uluslararası ırkçılık karşıtı protestolar, Kral II. Leopold’un anıtlarını kaldırmak için mücadele eden aktivistlere yeni bir ivme kazandırdı.
DRC hükümeti, dişin bu ay Kinşasa’daki resmi cenaze töreni öncesinde üç günlük bir ulusal yas ilan etti.
Belçika, Kongo’daki kauçuk, fildişi ve kereste sömürüsünün mirasıyla daha yeni ilgilenmeye başladı. Kral Leopold II’nin Kongo Özgür Devletini kişisel bir tımar olarak yönettiği 1885 yılından itibaren Belçika yönetiminin ilk 23 yılında, 10 milyona kadar insan açlıktan ve hastalıktan öldü. Diğerleri, başkalarını kazançlı kaynakların imkansız kotalarını doldurmak için daha çok çalışmaya teşvik etmek için öldürüldü veya kasıtlı olarak sakat bırakıldı.