Bulutsular, yakındaki yıldızlardan gelen radyasyonla aydınlanan gaz halindeki yapılardır ve doğanın en güzel formlarındandır.
Amatör gökbilimcilerin de yardımıyla, uluslararası bir gökbilimci ekibi, ikili yıldızların etrafında galaktik salma bulutsuları adını verdikleri yeni bir bulutsu türü keşfettiler.
İkili yıldız YY Hya bu keşfin merkezinde yer alıyor. YY Hya, bir K cüce yıldız ve bir sıcak beyaz cüce (WD) partnerinden oluşan periyodik bir değişken yıldızdır.
Yıldızlar, sonunda beyaz bir cüceye dönüşen yıldızın yaydığı ortak bir gaz zarfının içine yerleşmiştir. Bu ortak zarfın içinde, her iki yıldız da yıldız ışıması dağılmış gazı aydınlatırken, sanki yalnızlarmış gibi gelişmeye devam ediyor.
Bu keşfi sunan çalışma, "YY Hya ve yıldızlararası ortamı" adı ile Astrophysics and Astronomy'de yayınlandı. Çalışmanın baş yazarı, Avusturya Innsbruck Üniversitesi Astro ve Parçacık Fiziği Bölümü'nden Stefan Kimeswenger'dir.
Kimeswenger bir basın açıklamasında, "Ömrünün sonuna doğru normal yıldızlar şişerek kırmızı dev yıldızlara dönüşür. Yıldızların çok büyük bir kısmı ikili çiftlerde olduğu için bu, yaşamlarının sonundaki evrimi etkiler. Yakın ikili sistemde sistemlerinde, bir yıldızın şişen dış kısmı, her iki yıldızın etrafında ortak bir zarf olarak birleşir. Ancak bu gaz zarfının içinde, iki yıldızın çekirdekleri pratik olarak bozulmamıştır ve bağımsız tek yıldızlar gibi evrimlerini takip eder."
Önceki keşifler bu araştırmanın yolunu açtı. Gökbilimciler, aynı düzende, ancak tam olarak gelişmiş bir zarfı olmayan ikili yıldızlar buldular.
Fotoğraf: Bunlar, YY Hya çevresindeki galaktik bulutsunun H-alfa görüntüleridir. Solda bulutsunun kuzeydoğu lobu, sağda ise güneybatı lobu yer alıyor. Bulutsunun bu iki bölümü, bulutsunun birincil bölümünün eteklerinde yer alır.
Zarf 15 ışık yılından daha geniş. Bu boyutta gökbilimciler, zarfın diğer yıldızlar tarafından bozulmasını beklerler ancak YY Hya galaktik düzlemin üzerindedir ve diğer gaz bulutları tarafından rahatsız edilmez.
Kimeswenger, "Ana bulutun çapı 15,6 ışık yılı genişliğinde, dünyanın güneşe olan mesafesinden neredeyse 1 milyon kat daha büyük ve güneşimizin en yakın komşu yıldıza olan mesafesinden çok daha büyük. Nesne Samanyolu'nun biraz üzerinde bulunduğundan, bulutsu, çevreleyen gazdaki diğer bulutlar tarafından büyük ölçüde bozulmadan gelişebildi, "dedi
Bu yaygın zarfların boyutu da keşiflerini engelleyebilir çünkü bu mesafe modern teleskopların görüş alanından daha büyük.
Kimeswenger, "Modern teleskopların görüş alanı için çok büyükler ve aynı zamanda çok soluklar. Üstelik ömürleri, en azından kozmik zaman ölçeklerinde düşünüldüğünde oldukça kısa. Sadece birkaç yüz bin yıl " dedi.
Fotoğraf: Bunlar, merkezde pembe noktalı YY Hya ile bulutsunun orta kısmının H-alfa görüntüleridir. Sağdaki resimde kaldırılan diğer yıldızlar var. Görüntülerin sağ tarafında, bulutsunun güneybatı lobunun ucu görülüyor.
Bu keşif, bir grup Fransız ve Alman amatör gökbilimciyle başladı. 1980'lerden dijitalleştirilmiş tarihi astronomik görüntüleri inceliyorlardı ve bulduklarında bilinmeyen nesneler arıyorlardı.
Bulgularını Innsbruck Üniversitesi Astro ve Parçacık Fiziği Bölümü'ndeki uzmanlara götürdüler. Profesyonel gökbilimciler, amatörlerin bulgularını son 20 yıldaki Spitzer Uzay Teleskobu da dahil olmak üzere çeşitli yer ve uzay teleskoplarından yapılan gözlemlerle birleştirdi.
Ekip, tüm bu verilerle yakın bir ikili yıldız çiftini ortaya çıkaran bir model oluşturdu. Beyaz cücenin sıcaklığının yaklaşık 66.000 santigrat derece ve K cücenin yaklaşık 4.400 santigrat derece olduğunu buldular. K cücesinin kütlesi yaklaşık bir güneş kütlesi kadardır. Yıldızlar yaklaşık 8 saatte, hızla birbirlerinin etrafında dönerler ve aralarında yalnızca 2,2 güneş yarıçapı vardır.
Bu kadar yakın oldukları için beyaz cüce, K cücenin kendisine bakan tarafını ısıtır. Basın açıklamasına göre, ısınma "yıldızın tayfında aşırı fenomenlere ve parlaklıkta çok düzenli değişimlere" yol açıyor.
Çift, beyaz cüce tarafından atılan gaz kabuğunun içinde evrimlerine devam ediyor. Kabuğun kendisi devasa ve yaklaşık bir güneş kütlesi kadar. Bu onu beyaz cüceden ve ana dizi K cücesinden daha büyük yapar. Çalışmaya göre beyaz cüce, gazlı kabuğu yaklaşık 500.000 yıl önce fırlattı.
Bu da başka bir ilginç olasılığa yol açar.
Kimeswenger, "Bu sistemin Koreli ve Çinli gökbilimciler tarafından 1086'da yapılan bir nova gözlemiyle ilgili olması bile mümkün. Her halükârda, tarihsel gözlemlerin konumları, burada açıklanan nesnemizin konumlarıyla çok iyi uyuşuyor."
Bu makale ilk olarak Universe Today tarafından yayınlandı.