İlk Yardım
İlk yardım nedir?
Herhangi bir kaza anında, yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, profesyonel bir sağlık ekibinin yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması yada durumun daha kötüye giderek kazazedenin hayati tehlike ile karşı karşıya kalmaması için ilaçsız olarak yapılan ilk uygulamaya kısaca ilk yardım denir.
İlk yardım neden yapılır?
- Kişinin hayatını korumak, sürdürmesini sağlamak,
- Durumun daha kötüye gitmesini önlemek,
- Kişinin iyileşmesini kolaylaştırmak.
İlk yardım uygulayacak kişinin özellikleri ve sorumlulukları nedir?
- Kesinlikle sakin olmalı ve telaşa kapılmamalıdır.
- Hastayı sakinleştirmeye çalışmalıdır.
- Kazanın yaşandığı çevreyi denetleyerek tekrarlayacak bir tehlikenin olup olmadığını incelemelidir.
- Kendi can güvenliğini tehlikeye sokacak davranışlardan kaçınmalıdır.
- Çevresinde ki kişileri sağlık kuruluşlarını, itfaiyeyi aramaları için organize etmelidir.
- Hastanın durumunu biran önce değerlendirerek ilk yardıma başlamalıdır.
- Hastanın sağlık kuruluşuna biran önce ulaşmasını sağlamalıdır.
İlk yardımın ABC’si nedir?
- A-Solunum yolunun kontrolu ve kapalı ise açılması.
- B-Düzensiz bir solunum varsa düzene sokulması.
- C-Dolaşımın etkinliğinin sağlanması.
Solunum yolu nasıl açılır?
- Ağız içerisinde eğer varsa toz toprak, kırılmış diş, çıkmış takma diş veya diğer yabancı cisimlerin çıkarılması ile solunum yolu açılır.
- Bilinci yerinde olmayan hastalarda meydana gelen bir sorun olan dil düşmesi, dilin boğaza doğru geri çekilmesi ile oluşur. Böyle bir durumda baş geriye doğru itilir ve çene yukarı doğru kaldırılarak solunum yolu açılır.
Yapay solunum kime nasıl yapılır?
- Solunumu durmuş olan bir hastaya derhal yapay solunum yapılmalıdır. Yapay solunum şu şekilde yapılır;
- Hasta sert bir zemin üzerine yatırılır.
- Varsa ağız içinde ki yabancı cisimler çıkarılır, ağız içi temizlenir.
- Çenesi yukarı doğru kaldırılır ve baş hafif bir şekilde arkaya doğru itilir.
- Eğer ağızdan ağıza solunum yapılacaksa hastanın burun delikleri kapatılır. Ağızdan solunum mümkün değilse ve burundan solunum yapılacaksa ağız tamamen kapatılır.
- Solunuma başlamadan önce derin bir nefes alındıktan sonra solunum yapılacak hastanın ağzına ağız yerleştirilir, veya burnuna ağız yerleştirilir.
- Hastanın göğüs kısmının kabarmasına yetecek şekilde solunum verilmeye devam edilir.
Dolaşımın etkinliği nasıl sağlanır?
- Hastanın kalbi durmuş ise derhal kalp masajı sağlanır. Bu durumda çok dikkatli olmak gerekir zira durmamış bir kalbe kalp masajı yapmak hastanın kalbini durdurabilir.
- Bu kontrol sağlandıktan sonra hasta sert bir zemine yatırılır, hemen yanı başına diz çökülür.
- Hastanın göğüs kemiğinin (iman tahtası) üçte bir alt ucuna bir elin ayası sıkı bir şekilde yerleştirilir, diğer elin ayası ise bu elin üzerine konulur. Bu işlem sırasında parmaklar hastaya temas etmemelidir.
- Kollar kırılmadan (Bilek ve dirsek kısımlarından bükülmeden), sabit tutularak, ritmik bir şekilde göğüse 4-5 cm lik bir basınç ile kalp masajı işlemine başlanır.
- Bu işlem yapılırken arada nabız kontrol edilir ve dakikada 60 kez olmak üzere dolaşım başlayıncaya kadar işleme devam edilir.
Bayılmalarda uygulanması gereken ilk yardım?
- İlk olarak hastanın elbiseleri boyundan, göğüsten ve karın bölgesinden gevşetilir.
- Hastanın beynine kan gitmesi için düz bir zemine sırt üstü olmak üzere yatırılır, ayakları kuyarı doğru kaldırılır ve şok pozisyonunda bekletilir. Bu durumda Kesinlikle başın altına yastık KONULMAZ!
- Hastanın kendine gelmesi için uyarıcı, keskin kokular koklatılır. (Kolonya, Amonyak vb.)
- Hastanın kendine gelmesi için zorlama yapılmaz!
- Kendine gelen hastaya su, çay gibi içecekler azar azar olmak sureti ile verilmelidir.
Göğüs yaralanmalarında uygulanacak ilk yardım?
- İlk olarak yaralı kişi yarı oturur duruma getirilir.
- Akciğerlere havanın dolmasını önlemek için açık olan yara bölgesine temiz bir bez yerleştirilir ve basınç yapmadan sarılır.
- Hastada oluşabilecek ısı kaybı önlenir.
Karın yaralanmalarında uygulanacak ilk yardım?
- Kesinlikle hastaya yiyecek, içecek verilmez.
- Hasta sırt üstü yatırılır, dizlerinin altına rulo edilmiş bir battaniye konur, başı hafif yüksekte tutulur.
- Kaza anında herhangi bir organ dışarı çıkmışsa kesinlikle temas edilmez. Geniş bir gazlı bez varsa serum fizyolojik ile ıslatılarak basınç yapmadan organların üzerine örtülür.
- Yaralı zaman kaybetmeksizin ilk yardım kuruluşuna sevk edilir.
Egzoz zehirlenmelerinde uygulanacak ilk yardım?
- Hasta derhal temiz havaya çıkarılır, oksijen alması sağlanır.
- Şuuru tam olarak kapalı olmayan hastalara açık havada derin derin solunum yaptırılır.
- Şuuru yerinde olmayan ve nefes almakta güçlük çeken hastalara suni solunum yapılır.
- Hastanın vücut ısısının düşmemesi için üstü örtülür.
- Hasta olabildiğince hızlı bir şekilde sağlık kuruluşuna götürülür.
Sindirim yolu ile oluşan zehirlenmelerde uygulanacak ilk yardım?
- Zehrin sulanması ve emilimin olabildiğince yavaşlatılması adına hastalara süt, yumurta akı, nişasta sloüsyonlu su içirilir.
- Hastanın kusması sağlanır.
- Asit ile olan zehirlenmelerde hasta hiçbir zaman kusmaya zorlanmaz. Su, süt ve yumurta akı karıştırılarak içirilir.
- Alkali ile olan zehirlenmelerde 1/4 oranında sirke ile hazırlanmış 500ml su veya limon suyu içirilir.
Kanamalarda ilk yardım nasıl uygulanır?
- Kanayan bölye (Bacak, Kol vs) kalp hizasından olabildiğince yukarıda tutulur.
- Yaranın üzerine temiz bir gazlı bez, temiz bir çamaşır parçası veya temiz bir mendil konularak sıkıca bastırılır.
- Bu işlemler sonrasında kanama durmaz ise kanayan bölgenin 5cm yukarısına bandaj uygulanır.
Burun kanamasında ilk yardım nasıl uygulanır?
- Hastanın başı hafifçe öne doğru eğilir.
- Burun üzerine hafifçe basınç yapılır.
- Bu sırada ağızdan soluk alıp vermeye devam edilir ve kesinlikle hasta sümkürtülmez.
Elektrik çarpmasında ilk yardım nasıl yapılır?
- İlk olarak ilk yardım yapacak kişi kendi güvenliğini sağlar.
- Elektrik akımına maruz kalan kişinin akım ile bağlantısı güvenli bir şekilde tamamen kesilir.
- Kuru bir tahta parçası ile veya elektrik geçirmeyen bir madde ile hasta akımın olduğu bölgeden çekilir yada kablo hastadan uzaklaştırılır.
- Hastanın solunumu durmuşsa yapay solunum yapılır, kalbi durmuşsa kalp masajı yapılır.
- Vücutta yanık oluşmuşsa soğuk su ile yıkanır.
- Hastaya kesinlikle içecek bir şey verilmez (su vb.).
Kırıklarda ilk yardım nasıl uygulanır?
- Hasta kesinlikle sarsılmaz ve hareket ettirilmez.
- Kanama varsa durdurulur.
- Hasta başka bir yere taşınacaksa öncelikle kırık olan bölge sabitlenir ve hastanın başka yere taşınması sırasında bu bölgenin hareket ettirilmemesi sağlanır. (Bunun için tahta gibi sert cisimler kullanılabilir)
- Eğer oluşan kırık açıkta ise kesinlikle kemiğe dokunulmaz veya tekrar yerine getirilmeye çalışılmaz, bu durumda sadece kırık üzerine temiz bir gazlı bez konur.
Yanıklarda uygulanacak ilk yardım
- Soğuk musluk suyu yardımı ile hastanın ağrıları azaltılır.
- Hastanın varsa takıları çıkarılır, sonra yapılırsa bu işlem daha acı verici olabilir.
- Oluşan kabarcıklar kesinlikle patlatılmaz.
- Yanan bölgeye hiç birşey sürülmez, bu bölgenin üzeri temiz bir gazlı bez ile kapatılır.
- Hastanın bilinci yerinde ise bol bol su içirilir.
Yaralanmalarda ilk yardım nasıl uygulanır?
- İlk olarak kanamanın olup olmadığı kontrol edilir.
- Yaranın kirlenmesi engellenir.
- Kaza sırasında kopan bir parça varsa korunur. Bu parça temiz bir ıslak gazlı beze sarılıp naylon torbaya konulur. Bu torbada içi buz dolu başka bir torbanın içine konulur.
Bir önceki yazımız olan Doğal Nezle Tedavisi başlıklı makalemizde bitkisel nezle tedavisi, doğal nezle tedavisi ve evde nezle tedavisi hakkında bilgiler verilmektedir.