Sırt ağrısı (bel ağrısı), hayatlarının bir noktasında çoğu insanı etkileyen yaygın bir problemdir. Bel (sırt) ağrısı nedenleri arasında genel olarak yaşlılık, yanlış fiziksel davranışlar, şişmanlık, sigara ve bazı kanser türleri gösterilebilir. Yapılan çalışmalara göre her 10 kişiden 8’i hayatlarının bir döneminde ve her 5 kişiden 1’i de hayatı boyunca sırt ağrısı problemi yaşadığını göstermektedir. Sırt ağrısı en sık görülen sağlık problemlerinden biridir ve omuzların arka kısımları, boyun alt ve arka kısmı, kürek kemikleri çevresi ve bele kadar uzanan geniş bir alanı kapsayabilmektedir. Çoğunlukla kas kaynaklı problemler nedeniyle oluşan sırt ağrısı daha ciddi hastalıkların da habercisi olabilir.
Bel ağrısı genel olarak sırtımızdaki kaburgaların bitiminden başlayarak bacaklarınızın üst kısmına kadar olan bölgedeki tüm ağrı ve acılara verilen genel bir tanımdır. Ağrı aniden başlayabilir, yavaş yavaş gelişebilir veya bir düşme veya yaralanmanın doğrudan sonucu da olabilir. Sırt ağrısı yaygındır ve normalde ciddi bir rahatsızlık değildir. Pek çok olguda ağrı birkaç gün ila birkaç hafta sürer ve altı haftanın sonunda genelde tamamen kaybolur.
Kısa süreli (akut) bel ağrısı genellikle basit spazmlar neden olur. Genellikle aniden başlar ve birkaç gün veya birkaç haftalık süreden sonra normal fonksiyonlarına geri döner. Uzun vadeli (kronik) bel ağrısı zamanla gelişebilir ve 3 aydan fazla sürmesi eğilimindedir.
Lumbago olarak da bilinden bel ağrılarının büyük çoğunluğu sedanter yaşam tarzı olarak bilinen, düzenli spor ve egzersizlerin az olması veya hiç olmamasına bağlıdır. Kötü postür (uzun süreli kötü duruş), bilgisayar başında uzun süreli oturmalar, kondisyon eksikliği ve sırt kaslarının güçsüzlüğü ağrıları beraberinde getirebilir.
İlk defa sırt ağrısı çekenler, yaşı 20’den küçük veya 55’ten büyük insanlar bir doktora görünmelerinde fayda vardır. Ayrıca birkaç ay süreyle stereoid ilaç kullananlar, uyuşturucu kullananlar, kanser hastaları ve HIV/AIDS gibi bir hastalık yüzünden bağışıklık sistemi zayıf olanlar mutlaka bir doktora görünmelidir.
Sırt Ağrısı Kimlerde Daha Sık Görülür? Risk Faktörleri
Herkes sırt ağrısı yaşayabilir fakat bu ağrıların oluşumunda ve gelişiminde bazı faktörler de etkili olabilir. Bunlar;
- Yaşlanmak (genç bireylere göre sırt ağrıları özellikle 35 – 55 yaş aralığındaki insanlarda daha sık görülür)
- Hamilelik (gebelikte vücudunuza ek yük bineceği için sırt ağrılarının başlaması daha muhtemeldir)
- Sedanter yaşam tarzı sürdüren insanlarda daha sık görülebilir. (Sedanter yaşam tarzı genellikle gelişmiş ülkelerde fiziksel aktivitelerin düzensiz veya hiç olmamasıdır.)
- Sigara içmek (eğer sigara içiyorsanız vücudunuzun arka diskleri için besin ihtiyacı yetersiz kalabilir. Sigara öksürüğü de bel ağrısına neden olabilir ve ayrıca iyilişmeyi yavaşlatabilir.
- Zihinsel stresli bir işte çalışmak ta bel ağrısı riskini artırabilir.
- Cinsiyet (bel ağrısı kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür)
- Obezite – aşırı kilolu olmak (fazla kilolar vücudun denge sisteminde ve ana omurga üzerinde fazla baskıya neden olabilir ve buna bağlı olarak bel ve boyunda ağrılara yol açabilir)
- Yorucu fiziksel aktiviteler (özellikle düzgün yapılmayan aktiviteler)
- Yorucu fiziksel çalışma (uzun süreli yanlış pozisyonda oturmak, gün içerisinde ağır yük kaldırma)
- Ankilozan spondilit gibi kalıtsal hastalıklar.
- Kortikosteroidler gibi bazı ilaçların uzun süreli kullanımı.
- Artrit ve bazı kanser türleri de sırt ağrısına neden olabilir.
- Depresyon ve kaygı.
Sırt Ağrısı Nedenleri Nelerdir?
İnsan sırt kasları; ligament, tendon, disk ve kemiklerden oluşan karmaşık bir yapıdır. Bu bileşenlerin herhangi birinde sorun olması sırt ağrısına neden olabilir. Sırt ağrısının bazı durumlarda nedeni bilinmeyebilir.
Bel ağrısı genellikle ağır bir hastalık ya da hasardan değil, kas zedelenmesinden, burkulmalardan, yaralanmalardan veya sıkışmış ya da tahriş olmuş bir sinirden kaynaklandığından non-spesifik olarak tanımlanır. Sırt ağrısı evdeki ve iş yerindeki günlük aktivitelerden, kambur yürüme de dahil olmak üzere duruş bozukluklarından, yanlış şekilde ağır kaldırma, taşıma veya itmeden ya da sandalyede eğri oturmaktan da kaynaklanabilir. Ayrıca uzun süreler boyunca ayakta durmak veya eğilmek, bükülmek, öksürmek ve hapşırmak da ağrıya neden olabilir. Dahası, kaslarda gerginlik, aşırı gerilme, uzun süre mola vermeden kambur şekilde araba kullanmak da bu nedenler arasındadır.
Sırt ağrısına neden olabilecek diğer sebepler arasında gebelik, kadınlarda görülen enflamatuar pelvik hastalık gibi jinekolojik sorunlar, osteoartrit gibi farklı artrit türleri; ayrıca strese bağlı gerilim, viral enfeksiyonlar, kemik bozuklukları, idrar kesesi ve böbrek enfeksiyonları ve osteoporoz da sayılabilir. Bunların yanı sıra düşme, travma veya kırık gibi bir yaralanma, egzersiz yapmama, obezite ve uyku bozuklukları da nedenler arasındadır.
Bel ağrısının genel olarak sık nedenleri şunlardır:
- Gergin kaslar
- Gergin ligamentler
- Herhangi bir şeyi yanlış kaldırma
- Çok ağır birşey kaldırma
- Kas spazmı
- Sandalyelerde uzun süreli kambur oturuş
- Mola vermeden uzun süreli kambur pozisyonda araba kullanmak
- Burkulma, kırılma, kaza ve düşme sonucu oluşan yaralanmalar sırt ağrısına neden olabilir.
Sırt ağrısı bazen hiçbir belirti olmadan aniden gelişir. Örneğin; Bir sabah uyandığınızda aniden sırtınızda ağrılar oluşabilir ve bunun nedeni bilinmeyebilir.
Yapısal Sorunlar ve Bazı Hastalıklar
- Rüptüre diskler
- Şişkin diskler
- Siyatik hastalığı
- Artrit
- Omurgadaki anormal eğrilik
- Osteoporoz (kemik erimesi)
- Skolyoz
- Spondilolistezis
- Spinal stenoz
- Endometriozis
- Fibromiyalji
Günlük Aktiviteler veya Kötü Duruş
- Yanlış bir şekilde sırtı bükme
- Uzun süre ayakta kalma veya eğilme
- Uzun süreli öksürme ve hapşırma
- Uzun süre bir kambur pozisyonda oturma (araç veya bilgisayar kullanırken)
Diğer Nedenler
- Kauda equina sendromu (belkemiği kanalının alt kısmındaki sinirlerin sıkışmasından kaynaklanan ciddi bir sağlık sorunudur)
- Omurgada oluşan enfeksiyon ve kanser
- Diğer enfeksiyonlar (pelvik inflamatuar hastalık (kadın), mesane veya böbrek enfeksiyonları)
- Uyku bozuklukları (uyku bozuklukları olan kişilerin diğerlerine oranla, sırt ağrısı yaşama olasılığı daha yüksektir)
- Zona (sinirleri etkileyebilen bir enfeksiyon)
- Tümörler
- Stres
- Kötü yatak ve uyuma şekli
Sırt Ağrısı Belirtileri
- Kas ağrısı
- Bacaklara doğru ağrı hissi
- Sınırlı esneklik (bel tutulması)
Sırt ağrısına aşağıdaki belirtiler de eşlik ederse bir doktora başvurunuz.
- Kilo kaybı
- Ateş (artan vücut ısısı)
- Kalıcı sırt ağrısı (yatarken veya dinlenirken)
- Bacakların aşağısına doğru artan ağrılar ve uyuşma
- Cinsel organın etrafında uyuşma
- Anüs çevresinde uyuşma
- Kalça çevresinde uyuşma
- İdrar yaparken zorlanma
- Sırt bölgesinde yeni bir darbe, yaralanma veya travma oluşursa
- Üriner inkontinans – istemeden işemek (hatta küçük miktarlarda bile olursa)
- Fekal inkontinans (gaz ve dışkı tutmada kontrolün azalması veya kaybolması)
Sırt Ağrısı Nasıl Teşhis Edilir?
Sırt ağrısını teşhis etmek için doktorunuz tıbbi geçmişinizi alacak ve fizik muayene yapacak. Doktorunuz ayrıca şu testleri de isteyebilir:
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)
- Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
- Kan tahlilleri
Sırt Ağrısı Tedavisi
Bel ağrılarının çoğu birkaç gün veya birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer. Hareket etmeniz kısıtlanmış ve ağrılarınız çok olsa bile olabildiğince hareketli olmak belirtilerin hafiflemesine yardımcı olacaktır.
Sırt ağrısını azaltmak için yapılacak en iyi şey mümkün olduğunca günlük aktivitelerinize devam etmenizdir. Ağrıyı hafifletmek için, reçetesiz satılan hafif ağrı kesiciler veya antienflamatuar ilaçlar ve daha güçlü ağrı kesiciler kullanın (önce bir doktora başvurunuz). Bazı durumlarda sadece birkaç gün kullanılması kaydıyla kas gevşetici ilaçlar da yazılabilir. Artritin neden olduğu ağrıları dindirmek için anti artrit ilaçları alınabilir. Başlangıçta enflamasyonu azaltmak için soğuk kompres (bir beze sarılmış buz torbası) veya birkaç gün sonra kas ağrısını geçirmek için sıcak kompres (ısı yayan ped) kullanın. Yatak istirahatını mümkün olduğunca kısa tutmaya çalışın çünkü sürekli dinlenme iyileşmenize yardımcı olmayacaktır. Kasları güçlendirmek ve duruşunuzu düzeltmek için egzersiz yapın. Nadir görülen şiddetli olgularda yapılan testler ile dışarı fırlamış veya yırtılmış bir diski görülmesi durumunda onarmak için ameliyat gerekebilir.
Sırt Ağrısı Nasıl Geçer?
- Sırt ağrısından korunmak için, sırtınızda aşırı gerilim oluşmasından kaçınmalı, sırtınızı güçlü ve esnek tutmalısınız.
- Sağlıklı bir diyet ile fazla kilolarınızdan kurtulun ve sırt ve karın kaslarınızı güçlendirmek için egzersizler yapın.
- Omurganızı destekleyen bir sandalyede ayaklarınız yere veya bir desteğe paralel olarak temas edecek şekilde oturun.
- Ani hareketlerden veya kas zorlamalarından kaçının ve ağır eşyaları kaldırırken ve taşırken vücudunuzun doğru pozisyonda olduğundan emin olun.
- Araba kullanıyorken, koltuğunuz sırtınızı ve boynunuzu desteklesin.
- Stres, anksiyete ve gerginliğinizi azaltmaya çalışın ve düzenli egzersiz yapın.
- Yürüme, yüzme, yoga ve esnetme hareketleri gibi egzersizler özellikle sırt ağrısı çekenler için yararlıdır.
- Omurga ve kemiklerinizi korumaya yardımcı olarak günlük güneşten yeterli D vitamini alın.
- Sigarayı bırakın (alt omurgadaki kan akışını azaltır).
- Düşük topuklu rahat ayakkabılar giyin.
- Duruşunuzu düzeltin.
- Bul su tüketin.
- Sert, rahat bir yatakta yatın.
Sırt Ağrıları İçin Egzersizler
1 Süre: 5-10 dakika
- Sırtüstü yatarak bir sandalye ya da blok üzerine bacaklarınızı dik açıyla bükülmüş şekilde bırakın.
- Omuz seviyesinin altında kollarınızı avuç içleri yukarı bakacak şekilde yatırın.
- 5-10 dakika boyunca devam edin.
2 Süre: 1 dakika
- Fotoğrafta gösterildiği gibi pozisyon alın.
- Başınızı ve sırtınızı aşağı doğru tutun.
- 1 – 2 dakika tutun.
3 Süre: Her bacak için 10 dakika
- Sırtüstü yatarak ayağınızı sandalyeye uzatın.
- 10 dakika boyunca tutun sonra diğer ayağa geçin.
4 Süre: 6 dakika
- Kitap veya benzeri bir şeyle bir set oluşturun ve gösterildiği gibi üzerine yatın.
- Derin nefes alın ve 6 dakika boyunca durun.