Rafta
Sevgili Kaliforniya: Günlüklerde ve Mektuplarda Altın Eyalet
Düzenleyen: David Kipen
Sekoya: 544 sayfa, 30 dolar
Sitemizde bağlantısı verilen kitapları satın alırsanız Haberler, şu adresten komisyon kazanabilir: Bookshop.orgücretleri bağımsız kitapçıları destekleyen.
Los Angeles’ı sevmeden çok önce Kaliforniya’yı seviyordum. Çocukken, San Francisco’da kitap taramak ya da Sierra’ya balık tutmak, Los Angeles’ın sunduğu her şeyden çok daha egzotik geliyordu bana.
Daha sonra üniversite için eyalet dışına çıktım ve hemen her zaman hafife aldığım memleketimin özlemini çekmeye başladım. Muhtemelen Angelenos nesilleri gibi ben de ilk kar fırtınasını şunu düşünerek geçirdim: “Hey, plajlarım/jakarandalarım/yenilebilir burritolarım/gerçekten kim olan arkadaşlarım nerede?” Dinlemek Beach Boys’a mı?”
Yeni kitabım “Sevgili Kaliforniya: Günlükler ve Mektuplarda Altın Eyalet”i bir araya getirmek beni yeniden Kaliforniyalı yaptı. Bu özetimin bir kısmı, “Eyalet dışından nereden geldikleri sorulduğunda ilk cevabı ‘Kaliforniya’ olan herkese” ithaf edilmiştir. Giderek daha çok, benim de o insanlardan biri olduğumu görüyorum.
Bununla birlikte, bu koleksiyon – en azından kronolojik olarak – ikinci sırada yer alıyor. 2018’de “Sevgili Los Angeles”ı yayınladım. Her iki kitap da yüzyıllarca süren dergilerden ve orada yazılan yazışmalardan seçmeleri gün be gün düzenleyerek bir yerin hikâyesini anlatmaya çalışıyor.
Ancak “Sevgili Kaliforniya”, “Sevgili Kaliforniya”dan tamamen farklıdır. birkaç nedenden ötürü öncülüdür. Yazılar büyük ölçüde yeni olmakla kalmıyor, sonunda Los Angeles’ı neredeyse hiç ziyaret etmemiş kişilerin yazılarını da dahil edebildim: Mark Twain, Oscar Wilde, Ambrose Bierce, Frida Kahlo, Henri Matisse, Herman Melville.
Ve ikincisi – tabii ki, ama kesinlikle vurgulamakta fayda var – Kaliforniya ve Los Angeles çok farklı iki yer. Ne kadar farklı olduklarını biliyorum çünkü ikisini de seviyorum ve bu sevgiler uyum içinde oldukları sıklıkta çatışabiliyor.
Sanırım okuyucuların “Sevgili LA” hakkında beğendiği şeyleri korumaya çalışan ve aynı zamanda daha zengin, daha çeşitli bir yerle uğraşan bir kitap yarattıktan sonra bu gerilimi daha iyi kavrayabileceğimi düşünüyorum. Kaliforniya’nın karmaşık görkemleri için sözlerime inanmayın. Zora Neale Hurston’un 20 Temmuz 1941’de bir arkadaşına yazdığı mektubu okuyun:
“…Kaliforniya güzel. Çok güzel! … bu Kaliforniya çok güzel bir eyalet, özellikle de kuzeydeki Santa Barbara’dan. … California kalçalarını biraz yukarıya taşıyor. Bütün o dağları kastediyorum. Devletin büyük bir kısmı diken üstünde duruyor. Bana göre, arazi uzanmalı ve üzerinde yürünmeli; şaha kalkmamalı, yüzünüze bakmalı. Çok büyük ve heybetli. Ama genel olarak bakıldığında, Tanrı daha iyi bir şey yapana kadar Kaliforniya güzel bir eyalet olmaya devam edecek…”
Yazışmalarında Hurston’un sesini duymak gerçekten çok güzel bir duygu. Mektubu, Kaliforniya’nın doğal bir mucize olduğu fikrini ele alıyor – uzun süre maruz kalmadan veya en azından doğru rehber olmadan bir ziyaretçinin Los Angeles’ı takdir etmesi daha zor bir şey. Hurston’un burada her ikisini de ziyaret ettiği Big Sur’dan mı yoksa Sierra’dan mı yazdığını söylemek zor ama bu mektubu düşünmeden ikisini de bir daha ziyaret edeceğimi sanmıyorum.
Ben de “Sevgili Kaliforniya”yı araştırırken Sierra’yı ve ayrıca pandemi ve sınırlı mali durumun izin verdiği ölçüde eyaletin geri kalanının çoğunu ziyaret ettim. Ortaya çıkardığım hazineler arasında Charles Kikuchi’nin SF Halk Kütüphanesi’nin Daniel E. Koshland San Francisco Tarih Merkezi’ndeki gözaltı günlüğü; Clark Ashton Smith’in Placerville’deki korkunç Bookery’de korku yazarı arkadaşı HP Lovecraft’a yazdığı mektuplar; ve çocuk kütüphanecisi Clara Breed’in, Manzanar’da hapsedilen eski müşterilerine sevgi dolu, acı dolu mektuplar yazdığı, kendi San Diego Halk Kütüphanesi’nin raflarında bulunan biyografisi.
Burada, şehirde ayrıca UCLA’nın Charles E. Young ve William Andrews Clark kütüphanelerini, LAPL’nin merkez ve şube kütüphanelerini ve kar amacı gütmeyen kendi iki dilli ödünç verme kütüphanem Libros Schmibros’u da aradım. Bir ara evimden uzaktaki evim Huntington Kütüphanesi’nden şunu öğrendim: “Los Angeles cehennemdir.”
Kitabın LA materyallerinin çoğu gibi “Sevgili Kaliforniya”ya yeni eklenen bu önemli bilgi bize Vita Sackville-West’in izniyle ulaşıyor. Bunu 28 Mart 1933’te Palm Springs’ten, uzun süredir taptığı ve onu “Orlando”da ölümsüzleştiren Virginia Woolf’a yazdı.
Vita şunu ekledi: “Amerikalıların her şeyi çirkinleştirme konusunda eşsiz bir dehası var. Ancak Hollywood eğlencelidir. … Bay Gary Cooper tarafından ele geçirildik. … Bütün bunlardan bir gün kurtulabileceğimden şüpheliyim…”
Güney Kaliforniya bazıları için cehennem olabilir ama Golden State’in geri kalanı gibi burası da harika bir kopya. Ve sadece saf lezzetini şart koşabilir miyiz? herhangi biri Palm Springs’ten Virginia Woolf’a mı yazıyorsun? Yakından baktığınızda Los Angeles ile California arasındaki temel farklardan birini göreceksiniz: Sackville-West gibi bir gezgin Los Angeles’tan Amerika’ya, Hollywood’a retorik bir şekilde ne kadar hızlı kayıyor ve üçünü de karıştırıyor.
Kaliforniya’nın geri kalanı öyle değil. Hiç kimse San Francisco’yu Amerika ile karıştırmaz ya da – umarız – Fisherman’s Wharf’ı San Francisco ile karıştırmaz, ancak Vita, Los Angeles’ı, tüm ülkemiz hakkındaki ucuz ve sahtekarlık içeren her şeyin çok amaçlı cehennem amblemi haline getiriyor. Woolf’un cevap yazıp yazmadığını öğrenmek insanın ağzını sulandırıyor. Birisi gerçekten gönderilen mektuplardan oluşan bir kitabı düzenlemeli ile Kaliforniya – gerçi muhtemelen o ben olmayacağım.
“Sevgili Kaliforniya”nın tamamı Zora ile yapılan yol gezileri ve Gary Cooper ile stüdyo turlarından ibaret değil. İlginç eşzamanlılıklar ortaya çıkmaya devam etti. Örneğin kitabın günlük yapısı sayesinde şunu fark ettim: aynı zamanda Donner Partisi donarak ölüyordu, Andrés Pico ve John C. Frémont, Amerika Kaliforniya’yı fiilen yaratan Cahuenga Antlaşması’nı imzalıyorlardı.
Ölümünden kısa bir süre önce, Donner Partisi’nin bir üyesi, muhtıra defterine, hakları gereği koleksiyona ait olan dokunaklı bir şiir yazdı – ama ne yazık ki onu geçen Salı günü keşfettim. Bırakın John Denton’un saçmalığı, bu harika notların yerine geçsin yapmadı içine almak “Sevgili Kaliforniya.” Golden State’i kapsadığını iddia eden herhangi bir kitap şaka olacaktır ve içinde pek çok şaka olmasına rağmen “Sevgili Kaliforniya” bu özel yanılgı onlardan biri değil.
Kaliforniya hakkında bir kitapla ortalıkta dolaşan bir Angeleno olarak, Körfez Bölgesi ve eyalet çevresinde herhangi bir kitabın ortaya çıkmasından kesinlikle üzüntü duyacağım. Sonuçta Kaliforniya büyük bir yer ve ben araştırma izni olmayan bir adamım. Herhangi bir sivil şüpheye ek olarak, popüler bir tarihçinin, yani tarihçiler arasında popüler olmayan birinin tanımına da tamamen uymayı bekliyorum.
Ancak son 12 yılda, çok sevdiğim, örtüşen iki yerin tarihine kendimi kaptırma şansı, hayatımın profesyonel ayrıcalığı oldu. Şimdi cilalamayı bitirip lanet romanımı göndermenin zamanı geldi – bu arada, Kaliforniya Altına Hücum’la ilgili olarak başlayan ama şimdi Los Angeles Nehri hakkında da olan bir roman.
Hidrolojik olarak olmasa da kalbimde bunların hepsi bir dönüm noktası.
“Sevgili Los Angeles” ve “Sevgili Kaliforniya” kitaplarının yazarı Kipen, Libros Schmibros Ödünç Verme Kütüphanesi’nin ortak yöneticisidir ve UCLA’da ders vermektedir.