Uzun Ömürlülük « Yaşlanma
Uzun ömürlülük nasıl belirlenir?
Bunun hakkında o kadar çok sayıda önemli ve değişik nitelikte faktörler mevcuttur ki, bunları ayrıntılı olarak sıralamak imkan sızdır. İrsi olarak gelen vücut yapıları ve organ tipleri, yaşlanmada büyük roller oynamaktaysa da, bir ömür boyunca gelen hastalıklar üzüntüler, yıpranma ve yorgunluklar da büyük ölçüde yaşlanmada tesirli olmaktadırlar. Tahripkar hastalıklara, organ yıpranmalarına, uğramamış zayıf vücutlu insanın ömrü çok kez ciddi hastalıklara ve yıpranmalara uğramış çok kuvvetli bünyesi olan bir insandan daha uzun olabilir.
Uzun yaşama insana kalıtım yoluyla geçer mi?
İnsandaki anatomik yapılar ve bunların üzüntü, yıpranma ve hastalıklara karşı dayanıklılıkları ve hassasiyetleri büyük ölçüde kalıtımla geçmiş olabilir. Ancak uzun ömürlülük bu organlara yaşantı süresinde neler olacağına bağlıdır. Örneğin sağlam kan damarları öldürücü bir enfeksiyon veya habis bir tümöre karşı bir koruma görevi yapamayacaklardır.
Bunun içindir ki uzun ömrün kalıtım yoluyla geçmesinin ancak bir eğilim olabileceği söylenebilir.
Erken buluğa (erginliğe) ermenin ihtiyarlama işaretleri gösterecek yaşla bir ilgi ve bağlantısı olabilir mi?
Hayır.
Geç buluğa erişle yaşlanma arasında ne gibi ilişkiler vardır?
Hiçbir ilişki yoktur.
Bir ailenin bütün fertleri yaşlanma konusunda aynı özellikleri gösterirler mi?
Hayır. Ailenin her ferdi, kalıtım yoluyla kendisine has genler (kromozomlar) almıştır. Uzun yaşamaya eğilim, ailenin bazı fertlerinde bulunurken ötekilerinde bulunmayabilir.
Gençlik yıllarında yorucu fiziki egzersiz ve atletizm faaliyetleri yaşlanma oranı üzerinde tesirli olabilir mi?
Eğer gençlik yıllarında bir organ veya bünyevi kısım ciddi olarak zedelenmemişse hayır. Bu nadir vakalarda görülür. Atletlerin genç yaşta ölme eğiliminde oldukları iddiaları tamamen yersizdir.
Cinsel faaliyetler yaşlanmada rol oynar mı?
Hayır.
Genç yaşta çekilen bir hastalığın yaşlanma üzerinde tesiri ne olabilir?
Genç yaşta gelmiş olan kronik veya tekrar tekrar gelen hastalıklar bazı önemli organları zedeleyebilir ve böylece vaktinden önce yaşlanmaya neden olabilir.
Genç ve orta yaşta iyi ayarlanmış fiziki egzersizler yaşamanın uzamasında etkili olabilir mi?
Şu kadar ki akıllıca yapılan fiziki egzersizler vücudu sağlam tutacağından uzun yaşamaya yararlı olabilir. İstatistikler ve kalp uzmanları da bunu kabul ve teyit etmişlerdir. Yürüyüş, yüzme, golf, bisiklet gibi ılımlı egzersizler, kalp adale ve kan damarları üzerinde faydalı etkiler yapmaktadır. Bu şekilde egzersiz yapanlar arasında kalp krizleri geçirenlerin oranı daha düşük olduğu görülmektedir.
Genç çağda olan bir insanın yaşlanma eğilimi göstermekte olduğu doktorlar tarafından tespit edilebilir mi?
Ancak önemli organlarda belirli alametler görülürse.
Tıbbi muayenede anlaşılmayan erken yaşlanma halleri laboratuar veya klinik testlerle tam anlamlarıyla tespit edilebilir mi?
Hayır. Ancak bazı testler muayyen hayati organların eksik fonksiyonla çalışmakta olduklarını gösterebilir. Bu yolda devamlı olarak sağlıklı kalabilmek için imkanlar meydana çıkabilir.
Bazı organların zamanından önce yaşlanma eğilimi kalıtımla geçebilir mi. Örneğin bir kişinin ebeveyni erken çağda görme veya duymak hassalarını kaybetmişlerse, çocuklarında da aynı eğilime rastlanır mı?
Bir eğilim kalıtımla geçebilir. Ancak, bu her zaman muayyen organlara münhasır kalmaz.
Erkeğin cinsel güçlerini yitirdiği yaş nasıl tespit edilir?
Bu büyük ölçüde değişik olabilir. Çünkü cinsel gücün yitirilmesi çok kez fiziki olmaktan çok, psikolojik bir olaydır. Çok kişiler seksen yaşlarına kadar cinsel güçlerini muhafaza edebilirler.
Yaşlanmayı önlemek için ilaç veya hormonlar mevcut mudur?
Şimdilik yoktur. Fakat bazı maddeler bulunmuştur ki önümüzdeki yıllarda bu yolda faydalı olabilecektir.
Gençleştirme yolunda başarılı veya yararlı olabilecek cerrahi müdahale yolları mevcut mudur?
Şimdilik hayır.
Fazla alkol almak erken yaşlanmada tesirli olabilir mi?
Fazla alkol alma uzun yıllar devam ettiği takdirde olabilir. Fazla miktarda alkol alınması iyi ayarlanmış bir günlük besin sistemine tesir edebilir, akciğer ve başka hayati organların hastalanmasına yol açabilir.
Yetersiz uyku yaşlanma yolunda ne gibi bir rol oynar?
Yetersiz uyku şüphesiz zararlıdır; erken yaşlanmada bir faktör olabilir. Kaybolan uykunun telafisi mümkün değildir.
Sigara içmek genç yaşta yaşlanmaya yol açabilir mi?
Şimdiye kadar ele geçen birçok deliller göstermiştir ki, sigara içmek, özellikle bir veya bir paketten fazla sigara içenler arasında, insan vücudunu akciğer, mesane kanserine, koroner arter hastalıklarına, kalp sektelerine, kronik bronşite, akciğer amfizemine hazırlamakta ve meyilli bırakmaktadır. İstatistikler göstermiştir ki, fazla sigara içenlerin hayat süreleri, yukarıda açıklanan ve şimdiye kadar tespit edilememiş başka nedenlerden dolayı kısalmaktadır.
Günlük besin sisteminin yaşlanmada rolü nedir?
Alman günlük besin yaşlanmada çok büyük rol oynar. Yetersiz veya yeterinden çok fazla bir günlük besin diyeti, çok kez vücut metabolizması üzerinde zararlı olur. Öte taraftan aşırı,yağlı besin de kendini erken gösteren damar sertliğine neden olabilir. Bunun dışında fazla gıda almaktan meydana gelen şişmanlık kalp ve kan damarlarına normalin çok üstünde zorlamaya neden olabilir.
Duygusal yönden düzeni bozulan bir yaşama, erken yaşlanmaya yol açabilir mi?
Evet.
Fazla sayıda çocuk doğurmak bir kadının erken yaşlanmasına neden olabilir mi?
Hayır.
Fazlasıyla ağır fiziki çalışmalarla uğraşanların daha erken yaşlandıklarına dair öne sürülen iddialar doğru mudur?
Hayır. Üstelik sabit ve kapalı yerlerde çalışanların erken yaşlanma oranları böyle ağır işlerle uğraşanlardan daha fazladır.
Hangi hastalıklar erken yaşlanmaya neden olur?
Her ciddi, kronik veya tekerrür eden hastalık.
Tıp ilmi şimdi normal olarak kabul edilen yetmiş yaş ömür süresini uzatabilecek mi?
Evet.
Günümüzdeki yaşama süresi bundan elli yıl öncesiyle nasıl kıyaslanabilinir?
Günümüzdeki hayat süresi çok daha uzundur.
Günümüzde ortalama yaşama süresi, kaç yaş olarak kabul edilmektedir?
Erkekler için 70, kadınlar için 74 yaş.
İnsan yaşantısına uygun ılımlı ve düzgün iklimlerde yaşayanların yaşama süresinin daha uzun olduğu düşüncesi doğru mudur?
Her zaman değil. Ancak şurası doğrudur ki, bazı kişiler aşırı sıcaklara dayanıklılıkları daha az olabileceğinden, iklim bunların hayat sürelerinin kısalmasında rol oynayabilir.
Birçok ameliyat geçirmiş olan kişilerin yaşama süresi kısalacağı iddiası doğru mudur?
Ameliyatlardan sonra iyileşme tam olmuşsa ve ameliyat durumları tedavi edilecek nitelikteyse bu gibi ameliyatların yaşama süresini kısaltmaları için bir neden yoktur.
Evli olan insanların daha uzun ömürlü olma eğilimleri var mıdır?
Evet.
Bir doktor hastasının erken yaşlanmakta olduğunu tespit edebilir mi?
Evet, hastasını baştan başa fiziki bir muayeneden geçirdikten sonra erken yaşlanma durumunu tespit edebilir.
Orta yaşta unutkanlık insanın erken yaşlanmakta olduğuna mı delalet eder?
Hayır. Bunların kökeni çoğunlukla duygusaldır.
Orta yaşa varıldıktan sonra fiziki egzersizden vazgeçilmeli midir?
Genç yaştan beri bu gibi egzersizler alışkanlık olmuşsa hayır.
Vitamin alınmaları yaşama süresi üzerinde tesirli olabilir mi?
Yetersiz bir günlük besinden dolayı kronik vitamin eksikliği baş göstermişse, yaşama süresi üzerinde bu tesirli olabilir. Sağlıklı bir insan fazla vitamin aldığı takdirde bu hayat süresinin kısalmasına neden olamaz.
Adetten erken kesilme erken yaşlanmaya delalet midir?
Hayır. Bu hal ancak kadınlık organlarının erken yaşlandığını gösterir. Bu durum vücuttaki başka bölümlerin yaşlanmasıyla ilgili olabilir veya olmayabilir.
Adet kesildiği zamanlar kadın hormonları almakla suni yoldan periyodik adetler temin etmekte bir yarar var mıdır?
Son yıllarda kadın hastalıkları ve iç ifrazat uzmanlarından kurulu bir ekol, adetlerin kesilmesinden (menopoz) sonra meydana gelen ciltte, kemiklerde, koroner arterlerdeki değişiklikler ve başka yaşlanma belirtilerinin ağızdan veya enjeksiyon ile hormon verilmesiyle geciktirilebileceği iddiasını ileri sürmüşlerdir. Bunların çalışmaları çok ilgi çekici olup çok şeyler vaat etmektedir. Ancak bugün bu iddiaları kanıtlayacak deliller henüz mevcut değildir ve böyle bir programı uygulama alanına sokmakta, gizli tehlikelerin mevcut olup olmayacağı da henüz bilinmemektedir.
İnsanların en yaratıcı fikir ve güçlerinin genç ve orta yaşta geliştiği, altmışlarına ve yetmişlerine geldikten sonra artık o kadar yaratıcı olamayacakları doğru mudur?
Bu genellikle doğrudur, ama bunu yalanlayacak sayısız istisnalar gösterilebilinir.
Damar sertliği, yüksek kan basıncı veya kalp bozukluğu olan kişiler yetmiş seksen yaşlarına kadar yaşayabilirler mi?
Evet.
Görünüşleri yaşlı olan kişilerde hayat süresi daha kısa olma eğilimi var mıdır?
Hayır. Cilt görünüşü tek bir teşhise götürücü olaydır. Her zaman hayati organların bozuk olduğunun göstergesi değildir.
Saçların erken yaşta kırlaşması erken yaşlanmanın bir göstergesi midir?
Hayır.
Zayıf insanların şişman insanlardan hayat süreleri genellikle daha mı uzun olur?
Evet.
İyi gelişmiş adaleleri ve iyi fizikleri olan kişilerin yaşama süreleri zayıf adale sistemleri olan kişilerden daha mı uzun olur?
Her zaman değil. Şurası şüphesizdir ki, iyi ve düzenli fiziki egzersiz sağlığın devamı bakımından yararlı olur.
Erken yaşta dişlerin dökülmesi erken yaşlanma işareti midir?
Her zaman değil. Dişlerin erken yaşta dökülmesi ihmal ve bakımsızlıktan da ileri gelebilir.
Yaşlanma durumu bir kez başladıktan sonra onu yavaşlatmanın yolları var mıdır?
Evet. Günlük beslenme düzenini gerekli şekilde ayarlamakla, şişmanlığı önlemekle, her tip aşırı hareketlerden kaçınmakla, günlük hayattaki üzüntü ve yıpranmaları asgari hadde indirmekle.