

TARİF
Ancak bu isteğin en az yüz tacir tarafından yapılması şarttır.
"Sanayi odaları"nın ayrı kurulduğu yerlerde bu odalar "Ticaret Odaları" adını alırlar.
Madde 3 - Dördüncü maddede belirtilen kuruluş ve çalışma sahaları içindeki sanayiciler, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının izniyle ve bu kanuna göre "Ticaret ve Sanayi Odaları"ndan ayrı olarak "Sanayi Odaları" kurabilirler.
"Sanayi odaları", kuruluş sahası içinde mecut sanayicilerin %60 ının yazılı isteği üzerine kurulur. Ancak bu isteğin en az 30 sanayici tarafından yapılması şarttır. Bu kanuna göre oda kurabilecek sanayicilerin vasıfları şunlardır.
1. Makine, cihaz, tezgah, alet ve diğer vasıtalar yardımıyle ham, yarı mamul, tam mamul her hangi bir maddenin veya enerjinin vasıf, terkip veya şeklini fiziki veya kimyevi surette az veya çok değiştirerek veya bu hammaddeleri işleyerek kıymetlendirmek suretiyle imal veya istihsal yapanlar;
2. Yılın fiili çalışma günleri ortalamasına göre, muharrik kuvvet kullananlarda 5, kullanmayanlarda 10 kişi çalıştırmak. Ancak aşağıdaki işletmelerin vasıfları yukarıdaki fıkralara uysa bile işletenler "Sanayici" sayılamazlar:
a) Seri halinde hazır elbise yapmayan terziler, fabrika halinde işlemeyen fırınlar, lokantacı, elbise temizleyici ve benzerleriyle mamullerini toptan satmayıp parekende olarak doğrudan doğruya müstehlike satan kunduracı, şekerci, tatlıcı gibi işletmelerin sahipleri;
b) Devlet tarafından işletilen telli ve telsiz telefon ve telgraf, radyo ve televizyon istasyon ve santralleri, şehir ve kasaba ve köylerdeki su temizleme, süzme ve dağıtma tesisleri;
c) 4753 sayılı kanunun 2 nci maddesinde çiftlik olduğu belirtilen nebat ve hayvan mahsullerinin, bizzat yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilmesi işlerine tahsis edilen yerler. (Bu işletmelerin, işlemek üzere, istihsalleri nev'inden hariçten hammadde almamaları şarttır.)
ç) Sanat okul ve enstitüleri, meslek kursları ve cezaevlerindeki atelyeler gibi öğretim ve eğitim amacıyla işletilen yerler;
d) Doğrudan doğruya Milli Savunma Bakanlığı teşkilatına bağlı olarak çalıştırılan askeri sanayi müesseseleri.
Yukarı fıkralardaki sanayici tarifi yalnız bu Kanuna münhasırdır.
KURULUŞ VE ÇALIŞMA SINIRLARI
a) Mesleki ahlakı ve tesanüdü korumak, ticaret ve sanayinin genel menfaatlere uygun surette gelişmesine çalışmak,
b) Ticaret ve sanayii ilgilendiren bilgi ve haberleri derleyerek ilgililere ulaştırmak, resmi makamlarca istenecek bilgileri vermek ve bilhassa ticaret ve sanayi erbabının mesleklerinin icrasında ihityacı olabilecek her çeşit bilgiyi -müracaatları halinde- kendilerine vermek veya bunların elde edilmesini kolaylaştırmak,
c) Ticaret ve Sanayie ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki, iktisadi, ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri yapmak, başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydetmek ve mümkün olan vasıtalarla yaymak,
ç) Tüzükte gösterilecek ticaret ve sanayie ait belgeleri tanzim ve tastik etmek, (ancak, menşe şahadetnamelerini vermeye yalnız "Ticaret Odaları" ile "Ticaret ve Sanayi Odaları" yetkilidir.);
d) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yapmak,
e) Mevzuatla Ekonomi ve Ticaret Bakanlığına ve bu Bakanlığa bağlı müesseselere verilecek işlerin odalara tevdii halinde bunları yapmak,
f) Meslek faaliyetlerine ait mevzular hakkında Bakanlıklara, illere ve belediyelere tekliflerde ve dileklerde bulunmak,
g) Bölgeleri içindeki ticari örf, adet ve teamülleri tespit etmek,
h) Ticaret ve sanayi erbabınca riayet edilmesi mecburi mesleki karar alabilmek,
Odalar, bunlardan başka:
ı) Ticaret mallarının vasıf ve keyfiyetinin tayinine yarayıcı laboratuvarlar kurabilir veya bunlara iştirak edebilir.
i) Ticaret ve sanat kursları açabilirler, memleket içinde ve dışında iktisadi bilimler için öğrenci okutabilirler ve stajerler bulundurabilirler;
j) İlgililerin talebi halinde, ticari ve sınai ihtilaflarda hakem olabilirler,
k) Mahalli veya bölge sergileri, panayırlar, umumi mağazalar, depolar, kredi müesseseleri ve mevzuları dahilinde kulüpler müzeler ve kütüphaneler açabilir veya açılmış veya açılacaklara katılabilirler.
Odanın hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır.
Yönetim kurulu başkanları veya başkan vekilleriyle diğer bir veya birkaç üyenin müşterek imzaları odaları ilzam eder.
AJANLIKLAR
Ajanlık bir şahıs tarafından temsil olunur.
Ajanın mahalli tacir veya sanayiciden olması şarttır.
Ajanlığın ayrılması veya kaldırılması da kuruluşlarındaki esaslara göre yapılır. Ancak bu ayrılma veya kaldırılma taraflarca en az bir ay evvel haber verilmek şartiyle mütaakıp yılbaşında yürürlüğe girer.
KAYIT MECBURİYETİNDE OLANLAR
Sermayesinin tamamı Devlete ve özel idarelere veya belediyelere veya bunların ortaklığına ait olan iktisadi müesseselerle bunların şubeleri, özel kanun veya sözleşme ile kurulmuş olup, Devletin ve özel idarelerin veya belediyenin iştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler veya bunların şubeleri ve fabrikaları bulundukları yerlerin odalarına kaydolunmaya mecburdurlar.
Bir merkeze bağlı olduğu halde müstakil sermayesi ve müstakil muhasebesi bulunan veya muhasebesi merkezde tutulduğu ve müstakil sermayesi olmadığı halde kendi başına ticari muamele yapan yerler şube addolunur.
Sanayi odaları kurulan yerlerde, bu Kanunun tarifine uyan sanayiciler, "sanayi odaları"na kaydolunmakla ticaret odalarına kaydolunma mükellefiyetini yerine getirmiş olurlar. Ancak sanayiciler kendi sanayi mamullerini satmak üzere birden fazla satış yeri açtıkları takdirde fazlası için satış yerlerinin bulunduğu ticaret odaları veya ticaret ve sanayi odalarına da kaydolunmaya mecburdurlar.
Sanayici, kendi sanayi mamullerinin satışı dışında başka ticari işlerle uğraştığı takdirde ticaret odasına da kaydolunmaya mecburdur.
Sanayi işletmesi sahiplerinin, işlerinin icabı olarak meşgul oldukları ticaret işleri bunların sanayici vasfını kaldırmaz. Bu gibiler arzu ettikleri takdirde "ticaret odaları"na da girmekte muhtardırlar.
DURUM DEĞİŞİKLİĞİNİN BİLDİRİLMESİ MECBURİYETİ
Odalarda bütçeler, takvim yılına göre tanzim olunur.
Yüz liraya kadar sarfiyat, sonradan yönetim kurulunun tasdikına sunulmak
şartıyla, genel katip tarafından re'sen yapılır.
a) Meslek komiteleri;
Uzuvlara seçileceklerde aranacak vasıflar ve seçim usulleri Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak tüzükte gösterilir.
MESLEK KOMİTELERİ
Meslek komitelerinin süresi üç yıldır.
a) Oda meclisi için üyelerini seçmek;
b) Kendi konuları içinde faydalı ve lüzumlu gördükleri tedbirleri, meclis veya yönetim kuruluna teklif etmek;
c) Meclis veya yönetim kurulu tarafından kendi mesleklerine ait işler hakkında yapılacak müracaatları tetkik ederek cevaplandırmak.
Oda meclisleri için aynı miktarda yedek seçilir.
Oda meclislerinin süresi üç yıldır.
Meclis kendi üyeleri arasından bir yıl için bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
a) Oda yönetim kurulu üyelerini seçmek;
b) Genel olarak odalar gayelerinin gerçeleştirilmesi hususunda gereken her çeşit karar ve tedbirleri almak;
c) Yönetim kurulu veya meslek komiteleri tarafından yapılacak teklifleri inceleyip karara bağlamak;
ç) Riayeti mecburi mesleki karar almak;
d) Bölgeleri içindeki ticari ve sınai örf ve adetleri tesbit etmek;
e) Aylık muvazeneyi ve aktarma taleplerini tetkik ve tasdik etmek;
f) Tüccarlar arasında doğacak ihtilafları çözmek üzere hakem heyeti seçmek, mahkemeler tarafından istenecek hakem ve bilirkişi listelerini tasdik etmek;
g) Odaya kayıtlı üyeler hakkında yönetim kurulunca teklif olunacak cezaları karara bağlamak;
h) Yıllık bütçe ve kesin hesapları tasdik ve yönetim kurulunu ibra etmek ve mesuliyeti görülenler hakkında takibata karar vermek;
ı) Gayrimenkul alımına ve satımına veya rehin edilmesine ve ödünç para alınmasına, sosyal yardımlarda bulunulmasına karar vermek;
i) İç yönetmeliği tetkik ve tasdik etmek;
j) Gerek odalara kayıt mecburiyetine tabi olup olmamak, gerek kayıt mecburiyetine tabi oldukları halde ithal edildikleri derecelere mütaallik yönetim kurulunca verilecek kararlara karşı itirazları tetkik ve kesin karara bağlamak;
k) Mesleklere ve meselelere göre ihtısas komisyonları, kurmak;
l) Yönetim kurulu tarafından inha olunacak genel katibi tayin etmek;
m) Memleket içi ve dışı sınai, ticari ve ekonomik teşekküllere üye olmak ve kongrelerine delege göndermek;
n) Muhabir ve fahri üye kabulüne karar vermek.
Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.
Kurul kendi üyeleri arasından bir başkan ve bir veya iki başkanvekili seçer.
a) Mevzuat ve Meclis kararları dairesinde oda işlerini yürütmek;
b) Bütçeyi, kesinhesabı ve aktarma tekliflerini ve bunlara mütaallik raporları oda meclisine vermek;
c) Aylık muvazeneyi oda meclisine, tasdik edilmek üzere sunmak;
ç) Oda genel katipini meclise inha etmek, diğer oda memur ve hizmetlilerinin tayin ve azillerini, terfi ve tecziyelerini icra etmek;
d) 74 üncü madde gereğince ihtar, tevbih vermek ve oda meclislerince verilecek cezaları tatbik etmek;
e) Hakem ve bilirkişi listelerini hazırlamak ve tasdik edilmek üzere meclise sunmak;
f) Ticarı kefaletleri ve tüzükte gösterilecek belgeleri tasdik etmek;
h) Odanın bir yıllık çalışmaları ve bölgenin iktisadi ve sınai durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp meclise vermek;
h) İç Yönetmeliği meclisin tasdikına sunmak;
ı) Ticaret ve sanayie ait her türlü incelemeleri yapmak, çalışma sınırı içindeki ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri tutmak ve başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydeylemek ve bunları münasip vasıtalarla yaymak.
Madde 22 - "Ticaret odaları" ile "Sanayi odaları"nın ayrı kurulduğu yerlerde odalar yönetim kurulları, alınacak mesleki kararlarda, diğer odanın istişari mahiyette mütalaasını sorar. Mütalaası sorulan oda 48 saat içinde görüşünü bildirir.
Odalar yönetim kurulları diğer odaların verdikleri mesleki kararlara mahallin en büyük mülkiye amiri nezdinde itiraza yetkilidir. Bu halde her iki oda yönetim kurulları mahallin en büyük mülkiye amirinin daveti ve onun başkanlığı ve varsa o yerdeki Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının mümessili huzuru ile toplanarak ihtilafı çözerler. Uyuşulamadığı takdirde Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı hakem olur.
Ayrıca üç ayda bir defa, iki oda yönetim kurulu toplanarak mesleki mevzularda görüş birliğine varırlar.
Toplanma ve müzakere şekli tüzükte gösterilir.
ODALAR GENEL KATİPLERİ
Nüfusu 100 000'den fazla olan yerlerde bu yardımcılar birden fazla olabilir.
Genel katipleri yönetim kurulunun inhasiyle meclis tarafından tayinolunur. Genel Katiplerin terfi, tecziye ve azilleri tayinlerindeki esaslara göre yapılır.
Genel katipin vazifeleri ve hangi hallerde imzaya yetkili oldukları tüzükte
gösterilir.
a) Kayıt ücreti,
KAYIT ÜCRETİ VE YILLIK AİDAT
Re'sen yapılan kayıtlarını ve derecelerini durumlarına uygun bulmıyanlar, tüzükte tespit olunacak usuller dairesinde, oda veya borsa meclislerine itiraz ederler.
Meclis kararı kesindir.
İtiraz kesinleşinceye kadar kayıt ücreti tahsil olunmaz.
Hem ticaret ve hem sanayi odasına kayıtlı bulunanların munza aidatı, galip vasfı ile mukayyet bulunduğu meslek kazancına göre o oda tarafından tahsil olunur. Ancak kayıtlı bulunduğu odalar arasında her odaya ödedikleri aidatla münasip olarak paylaşılır.
Zarar eden tacirler ve sanayiciler o yıl için munzam aidat ödemezler. Esnaf vergisine tabi tutulan tacirlerin ödiyecekleri munzam aidat ödedikleri esnaf vergisinin yüzde beşidir.
Bir şehirde mütaaddit şubeleri bulunan tacirler yalnız birisi için munzam aidat verirler. Bunlarda munzam aidat bütün şubelerinden elde ettikleri ticari kazancın gelir vergisine matrah teşkil eden miktarının binde beşidir.
5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun birinci maddesinin (A) ve (C) fıkralarındaki kurumların munzam aidatı, ödedikleri kurumlar vergisinin yüzde beşidir.
Müstakil bilançosu yapılan şubelerin munzam aidatı, o şubelerden elde edilen kazançların binde beşidir. Ve şubenin bulunduğu mahallin odalarına ödenir.
Bilançoları bir merkezde yapılan kurum ve müesselerin munzam aidatu merkezin bulunduğu yerin ticaret odasına ödenir. Ancak bu munzam aidat her şubenin elde ettiği kazanç ile mütenasip olarak şubelerin bulunduğu yerler ticaret odaları veya sanayi odaları arasında paylaşılır. Bütün bu hallerde bir müessesenin şubeleriyle beraber ödiyeceği munzam aidat tutarı 5 000 lirayı geçemez.
ÜCRETLER VE VESİKA HARÇLARI
Odalar yönetim kurulları üyelerine verilecek huzur hakkını meclisler, meclis
üyelerine verilecek huzur hakkını birlik genel kurulları tesbit ederler.
a) Yönetim kurullarının feshi;
Oda meclisleri; yönetim kurullarını, lüzum gördükleri hallerde, her zaman değiştirip yenilerini seçmek hakkını haizdirler. Yeni yönetim kurulu feshedilenin süresini tamamlar;
b) Oda meclislerinin feshi;
1. Oda meclisleri mürettep adeddeki üyesinin yarısından fazlasının yazılı talebi ve yine mürettep adeddeki üyenin üçte ikisinin bu talep üzerine vereceği kararla kendi kendini fesheder. İki toplantıda bu nisap bulunmadığı takdirde bir yıl süre ile fesih talebinde bulunulamaz;
2. Çalışmalarını mesleki ahlak ve memleketin genel menfaatleriyle ahenkli olarak yürütmiyen, mevzuata uymıyan, görevlerini iyiye kulanmıyan ve birlik kararlarına riayet etmiyen oda meclisleri Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca feshedilir.
Bu hallerde meclis yeniden teşkil olunur. Yeni meclis eski meclisin süresini
tamamlar. Feshedilen uzuvların yeniden teşekkülüne kadar bu kanunla gösterilen
vazifelerin ne şekilde ifa edileceği Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca
Odaya kayıtlı mürettep adedin üçte biri miktarındaki üyenin meclise yazılı bir teklif yapması, bu teklif üzerine oda meclisinin mürettep adedinin üçte iki ekseriyetle lağıv ve tasfiye için plebisite karar vermesi, en çok üç gün devam eden bir plebisit yapılması, plebisit neticesinde mukayyet bütün azanın yüzde altmışının lağıv ve tasfiyeyi tasvip etmesi şarttır.
Bu plebisitin yapılış tarzı tüzükte gösterilir. Bu suretle lağvına karar karar verilen oda hakkında Ticaret kanununun anonim ortaklıkların tasfiyelerine ait hükümleri tatbik olunur.
Tasfiye halinde menkul ve gayrimenkul mevcutlar paraya çevrilir.
Bu paralar birliğe, yediemin sıfatiyle, tevdi olunur ve Ekonomi ve ticaret Bakanlığının göstereceği milli bir bankada saklanır. Kaldırılan oda üç yıl içinde aynı mahalde yeniden kurulduğu takdirde birlik bu parayı yeni odaya geri verir. Bu süre içinde aynı mahalde oda kurulmadığı takdirde bsu paralar Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının muvafakatiyle bu kanunda yazılı odaların maksat ve görevlerine uygun şekilde sarfolunur.
"Ticaret ve sanayi odaları"nın lağvı neticesinde hasıl olan paralar o yerde ticaret odası ve sanayi odası ayrı ayrı kurulduğu takdirde yarı yarıya paylaşılır.
TARİF
Borsaların faaliyet bölgeleri bulundukları şehrin belediye sınırlarıdır.
a) Borsaya dahil maddelerin, borsada alım satımını tanzim ve tecil etmek;
b) Borsaya dahal maddelerin her günkü filatlarını usulü dairesinde, tesbit ve ilan etmek;
c) Alıcı ve satıcının teslim ve tesellüm ve tediye bakımından vecibelerini, her tipin asgari vasıflarını ve muamelelerin tasfiye şartlariyle fiyatlar üzerine müessir şartları, ihtilaf husulünde ihtiyari tahkim usullerini gösteren ve Türkiye Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin tasdikiyle tekemmül eden genel kaide ve hükümler vücude getirmek;
ç) yurt içi ve yurt dışı borsa ve piyasaları takibederek fiyat haberleşmesi yapmak;
d) Borsaya dahil maddelerin tiplerini ve vasıflarını tesbit etmek üzere laboratuvar ve teknik bürolar kurmak ve kurulmuşlara katılmak;
e) Sair mevzuatla ve Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yapmak;
f) Borsaya ait örf ve adetleri tesbit ve ilan etmek.
Borsanın hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır. Yönetim kurulu başkanları veya başkanvekilleriyle, diğer bir veya birkaç üyenin müşterek imzaları borsaları ilzam eder.
Bu mecburiyetlere riayet etmiyenlerin kayıtları borsalarca re'sen yapılır
Borsaya kaydolunan tacirlerin durumlarında vukua gelen, Ticaret Kanununa göre tescil ve ilanı gerekli her çeşit değişikliklerin vukuundan itibaren bir ay içinde borsaya bildirilmesi mecburidir.
"Borsaya kayıtlı maddelerin müstahsılları veya amilleri borsalara kaydolmaksızın dahi kendi mallarını borsada satabilirler."
Bütçelerden sarfiyat, borsa yönetim kurulları başkanları veya başkanvekilleriyle
genel katipin müşterek imzalariyle yapılır.
a) Meslek komiteleri;
Uzuvlara seçileceklerde aranacak vasıflar ve seçim usulleri Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanacak tüzükte gösterilir.
MESLEK KOMİTELERİ
Meslek komitelerinin süreleri üç yıldır.
a) Borsa meclisi için üyelerini seçmek;
b) Kendi mevzuları dahilinde faydalı ve lüzumlu gördükleri tedbirleri yönetim kuruluna teklif etmek, yönetim kurulunun reddi halinde aynı teklifleri meclise yapmak;
c) Meclis veya yönetim kurulu tarafından, kendi mesleklerine ait işler hakkıda yapılacak müracaatları tetkik ederek cevaplandırmak.
Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir. Borsa meclislerinin süreleri üç yıldır.
Meclis kendi üyeleri arasından, bir yıl için, bir başkan ve bir başkanvekili seçer. Meclis başkanları diğer uzuvlara seçilemezler.
a) Borsa yönetim kurulunu seçmek;
b) Genel olarak borsalar gayelerinin gerçekleştirilmesi hususunda gereken her çeşit karar ve tedbirleri almak;
c) Yönetim kurulu veya meslek komiteleri tarafından yapılacak teklifleri inceleyip karara bağlamak;
ç) Bölgeleri içindeki borsa örf, adet ve teamüllerini tesbit etmek ve yayınlamak;
d) Aylık muvazeneyi ve aktarma taleplerini tetkik ve tasdik etmek;
e) Kayıtlı üyeleri hakkında yönetim kurulları tarafından teklif edilecek cezaları karara bağlamak;
f) Borsa üyeleri hakkında disiplin cezaları vermek;
g) Borsada cereyan edecek muamelelerden doğacak ihtilafları çözmek üzere hakem kurulunu seçmek;
h) Yıllık bütçe ve kesin hesapları tasdik ve yönetim kurulunu ibra etmek;
ı) Borsaya tabi maddelerden hangilerinin, en geç satış gününü takibeden ilk iş günü içinde, tescil ettirilmek şartiyle borsa yerinin dışında alınıp satılabileceğini tesbit etmek;
i) Borsa dışında yapılan muamelelerde vukua gelecek ihtilafları çözmek üzere, istenecek hakem ve bilirkişi listesini tasdik etmek;
j) İç yönetmeliği tetkik ve tasdik etmek;
k) Mesleklere ve meselelere göre ihtisas komisyonları kurmak;
l) Gerek borsalara kayıt mecburiyetinde olmamak, gerek kayıt mecburiyetine tabi oldukları halde ithal edildikleri derecelere mütaalik yönetim kurulunca verilecek kararlara karşı itirazları tetkik etmek ve kesin karara bağlamak.
Kurul kendi arasından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
a) Mevzuat ve meclis kararları dairesinde borsa işlerini yürütmek;
b) Bütçeyi, kesin hesabı ve aktarma tekliflerini ve bunlara müteallik raporları borsa meclisine vermek;
c) Aylık muvazeneyi borsa meclisinin tasdikına sunmak;
ç) Borsa memur ve hizmetlilerinin tayin ve azillerini, terfi ve tecziyelerini icra etmek,
Borsa komiserinin terfi, tecziye ve azlini Bakanlıktan istemek;
d) İhtar, tevbih veya para cezaları vermek, borsa meclislerince verilen disiplin cezalarını tatbik etmek;
e) Hakem ve bilirkişi listelerini hazırlamak ve tasdik edilmek üzere borsa meclisine vermek;
f) Tüzükte gösterilen belgeleri tasdik etmek;
g) Borsanın bir yıl içindeki faaliyeti ve bölgesinin iktisadi durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp borsa meclisine vermek;
h) Borsaya ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki borsaya ait endeks ve istatistikleri tutmak ve başlıca maddelerin borsa fiyatlarını tesbit ve münasip vasıtalarla ilan etmek;
ı) Borsanın bir yıl içindeki faaliyetleri ve bölgenin iktisadi durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp borsa meclisine vermek;
i) Borsa dışında vukua gelecek anlaşmazlıkları çözmek üzere istenilecek hakem ve bilirkişi listelerini tanzim etmek.
TOPLANTILAR
Genel katipler borsa yönetim kurulları ve meclislerinde oy sahibidir.
Genel katipler borsa muameleleri tedvirle görevlidir.
BORSA KOMİSERİ
Komiserlerin ücreti borsa tarafından verilir ve miktarı Bakanlık ile borsa meclisler arasında kararlaştırılır.
Komiserlerin yetkileri tüzükte gösterilir.
Geliri 50 000 liradan az olan borsalar ayrıca genel katip bulundurmıyabilirler. Bu halde komiserler genel katiplik görevini de yaparlar. Genel katiplik görevini de yapan komiserler yönetim kurulu ve mecliste oy sahibidir.
Komiserler hakkında, genel katiplik görevi dolayisiyle borsalar tarafından tatbik edilecek terfi ve tecziye işlemlerinde, son karar hakkı Ekonomi ve Ticaret Bakanlığına aittir.
ALIM SATIM
Madde 51 - Beşten az madde üzerine çalışan borsalarda meslek komiteleri kurulmaz. Bu nevi borsalarda meclis, borsaya kayıtlı olanlar tarafından seçilir. Meslek komitelerinin görevleri tüzükte gösterilecek şekilde meclisçe ifa olunur.
BORSAYA TABİ MADDELER
Borsanın bulunduğu yerin belediye hudutları içinde, borsaya dahil maddelerin en az miktarlarının üstünde kalan miktarlarınınalım ve satımının borsa dışında yapılması yasaktır.
Bazı maddelerin, en geç muamele yapıldığı günü takip eden ilk iş günü içinde borsaya tescil ettirilmesi şartıyle borsa yerinin dışında alınıp satılmasına meclisce önceden karar verilebilir. Ancak Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı borsalarca alınacak bu gibi istisnai kararları kısmen veya tamamen geçici veya daimi olarak yürürlükten kaldırabilir.
Borsanın bulunduğu yerdeki tacirlerle memleket içi veya dışındaki tacir arasında yazışma veya telefonla yapılan alım ve satım muamelelerinin borsadan geçirilmesi mecburidir.
Ancak bu kabil muamelelerde borsa tescil ücreti, akdin (Kabul) ile tamamen olduğu yerdeki tarafça, o mahal borsasına ödenir.
Dış memleketlere yapılacak satışlarda borsa tescil ücreti alınmaz.
Kendi adına ve başkasının hesabına borsada alım, satım yapanlara "Borsa komüsyoncusu" denir.
b) Borsa ajanı:
Başkasının adına ve hesabına, vekil sıfatiyle, borsada alım, satım
c) Borsa simsarı:
Borsa alım, satımlarında yalnız aracılık yapanlara "Borsa simsarı" denir.
Bu unsurlar borsaya dahil olmıyan maddeler üzerinde borsa dışında iş yapabilirler.
Borsaya dahil maddeler üzerinde borsaya kayıtlı olanların kendileri, kayıtlı olmıyan müstahsıl ve amillerle yukarda gösterilenlerden başka kimselerin borsa içinde iş yapmaları yasaktır.
Komüsyoncu, ajan ve simsarların Türk vatandaşı olması mecburi olup bunların görevleri, hakları, riayete mecbur oldukları kaideler ve tabi olacakları şartlar ve haiz olacakları vasıflar tüzükte gösterilir.
Borsa komüsyoncusu, ajan ve simsarlarının muamelelerden alacakları nispi ücret miktarı borsa meclisince tesbit, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca tasdik olunur.
Ajanların ve simsarların aylıkla da kullanılmaları caizdir. Bu takdirde aldıkları aylık ücretin miktarı borsa meclislerince tesbit olunur. Bu halde muamelelerden alınacak nispi ücret bosaya aittir.
Vadeli muamele yapan borsaların tatbik edecekleri usuller tüzükte gösterilir.
a) Kayıt ücreti,
KAYIT ÜCRETİ VE YILLIK AİDAT
Fevkalade dereceye girenlerin kayıt ücreti veya yıllık aidatları, sermayelerinin binde birini ve her halde 5 000 lirayı geçemez.
Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar tüzükte tesbit olunacak usuller dairesinde borsa meclislerine, meclis kararlarına karşı da birliğe itiraz edebilirler. Birliğin kararı kesindir.
ÜCRETLER VE VESİKA HARÇLARI
Aynı muamele için yalnız bir taraftan tescil ücreti alınır.
HUZUR HAKKI
UZUVLARIN FESHİ
b) Borsa meclisinin üçte ikisinin yazılı fesih talebi yerinde görüldüğü hallerde Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı uzuvları, feshe karar verebilir.
Fesih kararı verildiği hallerde yeni uzuvlar seçilinceye kadar uzuvların
vazifelerinin kimler tarafından yapılacağı Bakanlıkça tespit olunur. Feshedilen
borsa uzuvları yerine bu kanun ve tüzük hükümleri dahilinde yenileri seçilir.
Yeni seçilenler feshedilen uzuvların süresini tamamlar.
Lağvına karar verilen borsaların tasfiyelerinin ne suretle yapılacağı tüzükte
gösterilir.
KURULUŞ
Kuruluş şeklini tesbite Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.
Birliğin merkezi Ankara'dadır.
a) 22 nci madde dışında odalarla odalar, borsalarla borsalar, odalarla borsalar arasında çıkacak mesleki ihtilafları kesin olarak çözmek;
b) Muhasebe ve muamelat yönetmeliklerini birleştirmek ve tasdik etmek;
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında, raporlar hazırlamak ve yönetim kurulu tarafından hazırlananları tetkik etmek;
ç) Yabancı memleketlerdeki ticaret odaları ve borsaları tarafından tanzim edilen raporları tetkik ve Türkiye'yi ilgilendiren kısımlarını derleyip neşretmek;
d) Milletlerarası Ticaret Odası Türkiye Komitesini kurmak ve işlerini yürütmek;
e) Milli ve milletlerarası sergi ve panayırlarla iştirak ve yabancı memleketler ticaret ve sanayi odalarının vekillik, mümessillik veya muhabirliğini kabul ve ifa etmek, Milli ve milletlerarası mesleki teşekküllere üye olmak veya bu çeşit teşekküller kurmak, milletlerarası mesleki toplantılara iştirak etmek;
f) Yabancı memleketlerdeki Türkiye veya Türk-yabancı ticaret ve sanayi derneklerine lüzumunda, genel kurul karariyle yardımlar yapabilmek;
g) Bu kanunla verilen sair görevleri yapmak ve ekonomi işlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Bakanlıklarca istenen malumat ve mütalaaları vermek;
h) Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yerine getirmek.
a) Genel Kurul
Ayrıca aynı miktarda da yedek seçilir.
Genel kurul, kendi üyeleri arasından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Genel kurul en az yılda iki defa toplanır.
a) Birlik yönetim kurulunu seçmek seçmek,
b) Muhasebe ve muamelat yönetmelikleriyle odalar ve borsalar tarafından hazırlanan hakem ve bilirkişi listelerinin sureti tazmine ait yönetmelikleri tetkik ve tasdik etmek,
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında yönetim kurulunca hazırlanacak raporları tetkik ve tasdik etmek,
ç) Yabancı memleketlerdeki Türkiye veya Türk-yabancı ticaret ve sanayi derneklerine yardım hususunda karar vermek,
d) Genel katiplerin yönetmeliğini tetkik ve tasdik etmek,
e) Odalar ve borsalar arasında işbirliği kurmak ve bunların tekamül ve inkişaflarını sağlamak hususlarında lüzumlu görülecek tedbir ve kararları almak,
f) Borsalarca tespit olunacak genel kaide ve hükümleri tetkik ve tasdik etmek,
g) Oda ve borsaların bütçelerinin tiplerini ve bütçelerin tanzim usullerini tespit etmek,
h) Birlik gider bütçesini kabul edip tasdik edilmek üzere Bakanlığa sunmak (Bakanlık bütçeyi değiştirebilir.)
Seçimlerde ticaret odaları, sanayi odaları, borsalarının temsili gözönünde bulundurulur.
Birlik Yönetim Kurulu kendi üyeleri arasından bir başkan ile bir başkan vekili muhasip üye seçer
Birlik Yönetim Kurulu en az üç ayda iki defa, ihtiyaca göre başkanın çağrısıyle,her zaman toplanabilir.
a) 22 nci madde dışında, odalarla odalar, borsalarla borsalar, odalarla borsalar arasında çıkacak ihtilafları çözmek,
b) Muhasebe, maumelatta birlik ve beraberlik sağlamak üzere yönetmelikler
c) Türkiye'nin iktisadi durumu hakkında rapor hazırlamak ve genel kurulun tasdikına sunmak,
ç) Yabancı memleketlerdeki ticaret odaları ve borsaları tarafından yapılan neşriyatı takip etmek ve Türkiye'yi ilgilendirenlerden azayı lüzumunda Hükümeti haberdar edecek tedbirleri almak,
d) Milletlerarası sergi ve panayırlara iştirak, yabancı memleketlerdeki ticaret ve sanayi odalarının ve borsalarının vekillik, mümessillik veya muhabirliğini kabul ve ifa etmek, milli ve milletlerarası mesleki teşekküller kurmak, milletlerarası mesleki toplantılara katılacak üyeleri seçmek,
e) Bütçe dahilinde sarfiyat yapmak,
f) Oda ve borsaların fonlarını bankaya muntazaman göndermelerini sağlamak,
g) Genel katiplik yönetmeliğini hazırlamak ve genel kurula sunmak,
h) Bakanlıklarca istenen mal-matı vermek,
ı) Bir yıllık faaliyet hakkında genel kurula rapor vermek,
i) Türkiye'de ticari ve iktisadi kongreler tertip etmek,
j) Yıllık gelir ve gider bütçelerini tesbit etmek ve genel kurula sunmak.
Genel katibin görevleri, birlik yönetim kurulunca hazırlanıp genel kurulca tasdik edilecek bir yönetmelikle tayin olunur.
Genel katip yönetim kurulu ve genel kurulda oy sahibidir.
500 liradan aşağı masraflar yalnız genel katibin imzasiyle yapılabilir.
Birliklerin hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır. Yönetim kurulu
başkanları veya başkanvekilleriyle diğer bir veya bir kaç üyenin
müşterek imzaları birliği ilzam eder.
FONLAR
Bu paralar, ancak odaların ve borsaların ve birliğin kuruluş maksatlarına sarfedilebilir. Sarf şekli tüzükte gösterilir.
BİRLİK BÜTÇESİNİN FON İLE MÜNASEBETİ
FON HESAPLARININ BİRLİKÇE TUTULUŞ ŞEKLİ
DİSİPLİN CEZALARI
Bu cezlalar için 15 gün içinde meclise itiraz edilebilir.
Meclisin kararı kesindir. Bu karar içim idari ve kazai mercilere başvurulamaz.
Çıkarma cezası yönetim kurulunun teklifi ile meclis tarafından verilir. Bu ceza 15 günden az, bir yıldan fazla olamaz.
Oda ve borsa meclislerince verilen çıkarma cezası kararı ilgiliye tebliğ olunur. İlgili 15 gün içinde savunmasını yazı ile bildirir.
Meclis, kararında ısrar ettiği taktirde ilgili, bulunduğu mahallin ticaret davalarını görmekle vazifeli mahkemeye itiraz edebilir. Mahkemenin kararı kesindir.
Şu kadar ki, yargılama sonuna kadar meclis kararı uygulanamaz.
Çıkarma cezası, verildiği süreye münhasır olup bu süre içinde ticaret ve sanatın gerek doğrudan doğruya, gerek vasıta ile yapılmasını yasak eder. Bu yasağa riayet etmeyenler hakkında, kayıtlı bulunduğu oda veya borsaların yazılı isteği ile, Türk Ceza Kanununun 307 nci maddesi uygulanır.
BİRLİK KARARLARINA RİAYET ETMİYENLER
Bunlar, kaydedildiklerinin kendilerine bildirilmesi tarihinden başlıyarak bir ay içinde kayıt ücretlerini öderler. Kayıt ücretlerini vaktinde ödemiyenlerden bu ücret %50 fazlasıyle alınır.
Yıllık aidatını o yılın Mart ayı sonuna kadar ödemiyenlerden bu aidat %50 fazlasiyle tahsil olunur.
Borsaya dahil maddelerden, borsaların, çalışma bölgesi içinde ve borsa yerinin dışında satılmasına müsaade olunan maddelerin satışlarının, bir iş günü sonuna kadar, tescil edilmemesi hallerinde yapılan muamelelere ait borsa ücreti, teamüle uyularak alıcı veya satıcıdan % 50 fazlasiyle tahsil olunur.
Ancak makbul mazeret halleri borsa meclisinin takdirine bıkarılır, bu takdir kesindir.
Yukarı fıkralardaki cezalar için idari ve kazai mecrilere başvurulamaz.
Borsa komüsyoncusu, ajanı veya simsari olarak kayıtlı olmadığı halde borsaya dahil maddeler üzerinde, bu unsurların yapabileceği muameleleri yapanlardan bu muameleye ait borsa ücreti beş misli tahsil olunur.
Bu cezaya karşı bulunduğu yerin ticaret mahkemesine itiraz olunabilir. Mahkeme kararı kesindir.
PARA CEZALARI
YABANCI VEYA TÜRK - YABANCI TİCARET, SANAYİ DERNEKLERİ
TEFTİŞ VE MURAKABE
UZUVLAR VE MEMURLAR HAKKINDA TAKİBAT
DAİRE VE MÜESSESELERDEN İSTENECEK BİLGİLER
İFLAS VE KONKORDATO KARALARI
Odalar iflas kararlarını birliğe bildirmek zaruretindedirler.
Yönetim kurulları, memleket içinde odalar ve borsa teşekkül etmiyen yerlerde ve memleket dışında kendileri için faydalı olabilecek kimseleri muhabir üye seçebilirler.
İÇ YÖNETMELİKLER
MEMUR VE MÜSTAHDEMLERİN TAYİNLERİ
Tayini Ekonomi ve Ticaret Bakanlığınca yapılan borsa mensuplarının emeklilik muameleleri Emeklilik Kanununa göre yürütülür.
AİDATTA ZAMANAŞIMI
Tahakkuk yılını takibeden yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil
edilemiyen aidat ve munzam aidat zamanaşamına uğrar.
KALDIRILAN MEVZUAT
MEVCUT ODA VE BORSALARIN İNTİBAKI
HALEN MEVCUT YABANCI VE TÜRK-YABANCI TİCARET ODALARI CEMİYETLERİNİN
DURUMU
Bu süre içinde durumlarını uydurmıyanlar tasfiye edilirler.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği yıldan sonra tahakkuk edecek aidat ve munzam aidatta, ait olduğu yılın vergi esasları uygulanır.