TOKAT VALİLERİ XVII
YUSUF YAKUPOĞLU
Hasan AKAR
Tokat’ın 17.valisi Yusuf Yakupoğlu, 1928'de Alucra (Giresun)'da doğdu. Babası Çiftçi Fazlı Bey, annesi Sakine Hanım’dır. İlkokulu Aluçra İlkokulu’nda, ortaokulu Şebinkarahisar Ortaokulu’nda okudu. Devlet Parasız Yatılı İmtihanını kazanarak 1945 yılında Erzurum Lisesi’nden pekiyi derece ile mezun oldu.
1949 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İdari Şubesinden mezun oldu. 1949 Eylülünde Ruhiye Bulutcu Hanım’la evlendi. (Bu evliğinden 1951 yılında Mehmet Mukadder, 1953 yılında Bülent ve 1968 yılında Özlem adında bir kız evladı olmuştur. Mehmet Mukadder Yakupoğlu avukatlık-yazarlık, Bülent Yakupoğlu ise halen mimarlık yapmaktadır.)
Aynı yıl (1949) Giresun, 1950'de Bingöl Maiyet Memurluklarında bulundu. Staj süresi tamamlanınca, kaymakamlık kursunu da başarı ile tamamlayarak 1952'de Suşehri Kaymakamlığına atandı. Mayıs 1953'de silah altına alındı; Ekim 1954'de yedek piyade teğmeni rütbesiyle terhis edildi. Terhisi sonrası Kasım 1954'de Van /Muradiye (1954-1956), Mayıs 1956'da Giresun / Şebinkarahisar (1956-1958), Ocak 1959'da Niğde / Bor Kaymakamlıklarına(1959-1959) getirildi.
Bu görevde iken 1 yıl süre ile bilgi ve görgüsünü artırmak maksadıyla İçişleri Bakanlığı’nca Fransa'ya gönderildi. Seine Valiliği’nde Fransa Genel İdaresi ve Milletlerarası Meseleler üzerine incelemeler yaptı. Bu incelemelerin dışında "Orrentation â la fonction internationale” kurslarına katıldı. Bu alandaki bazı araştırma ve çalışmalarını Türkiye’ye döndükten sonra Türk İdare Dergisinde seri makaleler halinde yayınlamıştır.
1960'da yurda dönüşünde kısa bir süre Kırşehir /Çiçekdağı Kaymakamlığı’nda bulundu. Haziran 1960'da Beykoz Kaymakamlığı’na, Kasım 1960'da Bursa Vali Muavinliğine; 15 Aralık 1960'da Bakanlar Kurulunun 2.6.1960 tarih ve 5/11 sayılı kararına istinaden Beşiktaş Kaymakamlığı’na tayin edildi. Bu görevde iken 1960 Askeri İhtilalı sonrası Beşiktaş Belediye Şube Müdürlüğüne ve kısa bir süre de İstanbul Belediyesi Reis Muavinliğine baktı.
Haziran 1964'de Türkiye’nin en genç valisi olarak Elazığ Valiliğine atandı. (29.06.1964-12.06.1967), 26 Mayıs 1967 tarihi Resmi Gazete’deki atamalara göre de “Beşiktaş Kaymakamı olup Elazığ Valiliği’nde çalıştırılan Yusuf Yakupoğlu Tokat Valiliği’ne” tayin edildi ve 12 Haziran 1967'de görevine başladı.
16.09.1970-08.07.972 yılları arasında Edirne Valiliği, 24.07.1972-23.02.1974 yılları arasında Çankırı Valiliği yaptı. Bu görevi sırasında henüz kırk altı yaşında iken vefat etmiştir.
Vali Yusuf Yakupoğlu’nun Tokat’taki görevi sırasındaki faaliyetlerini kooperatifçilik konusunda yoğunlaştırdığını görüyoruz. O dönemde yayınlanan bazı gazete örneklerini aşağıya alıyoruz.
Topçam Gazetesi
Valimiz Yusuf YAKUPOĞLU köylerimizi ziyaret ediyor.
“Sayın Valimiz Yusuf Yakupoğlu köy kalkınması ve kooperatifçilik konusunda köylerimizde bulunan çiftçi vatandaşlarımızla temas etmek üzere merkeze bağlı Vavru, Kızılköy ve Söngüt köylerini ziyaret etmiştir.
Valimiz gittiği köylerde vatandaşlar kalabalık ve sıcak bir alaka ile karşılamış onun kooperatifçilik v e faydaları hakkındaki konuşmalarını can kulağı ile dinleyerek 100 lira, 1000 lira, 5000 lira ve daha yukarı olan hisse senetlerini alarak kooperatife memnuniyetle üye olacaklarını bildirmişlerdir.
Valimiz bugün de merkeze bağlı bazı köylere ziyaret yaparak kooperatifçiliği köylümüze benimsetmeye çalışacaktır.
İlimiz ve çevresi mahsullerini değerlendirmekte olan kooperatifleşmeye önem veren valimizi çalışmalarından dolayı tebrik ederiz.”
20 Şubat 1968 Tarihli Topçam Gazetesi
Her gün 3 köyümüze uğrayan Sayın Valimiz Yusuf Yakupoğlu Kooperatifçilik konusunda müstahsille görüşmeler yapıyor. Şimdiye değin gezilen köylerde 300.000 lira civarında hisse senedi satıldı.
Vilayetimiz çevresinde meyve ve sebzelerimizin değerlendirilmesi ve ziraatçılığımızın malını değer fiyata satılabilmesi gayesi ile ilde geniş bir kooperatifçilik kampanyası açılmış ve başta Sayın Valimiz Yusuf Yakupoğlu olmak üzere merkeze bağlı köylerimizin bir kaçı gezilerek köylümüze kooperatifçiliğin sağlayacağı faydalar anlatılmıştır. Valimiz bu konudaki düşüncelerini şöyle aktarmıştır.
“Tokat’ta kurulması düşünülen konserve fabrikasından evvel kooperatifleşmenin lüzumu üzerinde durduk. Bundan sonra vilayet içinde ve dışında bulunan bütün kooperatifleri birleştireceğiz. Vatandaşlarımızın istihsal ettiği malları değerlendirecek tesisleri kurarken bir taraftan Vilayet Özel İdaresi ile belediyelerin yardımını sağlarken diğer taraftan da hükümetle temasımız olacaktır.
Köy işleri Bakanımız Sayın Turgut TOKER de Tokat’ımızın durumu ile yakından ilgilenmektedir. Bize ilk planda yüzde 20’si hibe, yüzde 40’ı ise çok az faizli kredi verecektir.
Biz Tokat Vilayetimizdeki kooperatifleri bu şekilde canlandırdıktan sonra hükümetten hizmet erbabı isteyeceğiz. Hangi tesisleri kurmak lazım geldiğine bu elemanlar karar verdikten sonra fabrika mevzuunu ele alacağız “demişlerdir.
Vali Yusuf Yakupoğlu’nun görev yaptığı üç yıllık süre içinde önemli bir girişimi de 1967 yılından itibaren Tokat’ta halıcılık konusunda yapmış olduğu verimli çalışmalardır. Tokat ilinin tarihinden gelen halıcılık ve el sanatlarının tekrar ihyası için hummalı bir faaliyete başlamıştır. Şehir merkezinde Sulusokak semtinde Halıcılık Okulu açılarak bir yandan halıcılık sanatı yaşatılmaya çalışılmış diğer yandan işsiz genç kızlara bir istihdam alanı oluşturulmuştur.
Tokat ekonomisine birkaç yıl sonra önemli bir girdi sağlayacak olan bu proje diğer ilçelere de taşınmaya çalışılmış o zaman kasaba olan Başçiftik’te bu işe Belediye Başkanları İhsan Şen’e Vali Yusuf Yakupoğlu’nun “Bize 40 öğrenci gönder , onları yetiştirelim, hem aş hem iş temin etmiş olurlar” önerisi üzerine önemli bir boyuta ulaşmıştır. Bir yıl kadar Tokat Halıcılık Okulu’nda kurs alarak usta olan bu genç kızlar Başçiftlik’e usta olarak dönerek bölgenin en büyük halıcılık merkezini tesis etmişlerdir. Daha sonraki yıllarda bu gayretler neticesinde Almus Çevreli, Artova merkez, Reşadiye Döllük, Turhal merkez ve Pazar merkezde çok sayıda tezgâhın kurulduğu görülecektir. Lakin daha sonraki yıllarda kaliteden ödün veren halı üreticileri maalesef bu değerli alanı süratle kaybetmişlerdir.
Tokatlılar halıcılık okuluna Vali Yusuf Yakupoğlu’nun adını vermişlerdir. Buna benzer bir vefayı da Elazığlılar göstererek vefatından sonra Keban Baraj yolu üzerindeki bir okula Vali Yusuf Yakupoğlu İlköğretim Okulu adını koymuşlardır. Kendi hemşerileri de Aluçra’da halen kullanıma açık olan bir köprüye yine onun adını vermişlerdir.
Ayrıca o dönemde 1968 -1973 yıllarını kapsayan İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı çerçevesinde Turhal sol sahil sulaması, Erbaa Sol sahil sulaması ikinci kademesi, Artova sulaması, Maşat Ovası sulaması, Iğdır Sulaması, Zile sulaması projelerine başlanılmış bunlardan bir kısmı Vali YAKUPOĞLU zamanında gerçekleştirilmiştir.
Şehrimize büyük hizmetleri olan ve genç yaşta aramızdan ayrılan Vali Yusuf YAKUPOĞLU’nu rahmetle anıyoruz.
Gelecek yazımızda Valilerimizden Ali Suat ETEMOĞLU’nu konu edineceğiz.