"Evet, nasıl ki beşer bir ümmettir; kelâm sıfatından gelen şeriat-i İlâhiyenin hameleleri, mümessilleri, mütemessilleridir. Öyle de melâike dahi muazzam bir ümmettir ki, onların amele kısmı irade sıfatından gelen..." İzah eder misiniz?
Cts, 9/03/2019 - 09:51 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
"Evet, nasıl ki beşer bir ümmettir; kelâm sıfatından gelen şeriat-i İlâhiyenin hameleleri, mümessilleri, mütemessilleridir. Öyle de melâike dahi muazzam bir ümmettir ki, onların amele kısmı irade sıfatından gelen şeriat-i tekvîniyenin hamelesi, mümessili ve mütemessilleridirler."(1)
Mümessil; temsil eden mânasına gelir. Mütemessil ise; temessül eden, o hükümlerin mânasını kendinde gösteren demektir.
Hükümler, emir ve yasaklar birer mânadırlar, bunları uygulayan kimseler onları temsil etmiş olurlar ve böylece o emir ve yasaklar o kimselerde temessül etmiş ve o kişiler o hükümlere mütemessil olmuş olurlar. Meselâ, Cebrail aleyhisselâm Allah Resulü (asm.)'nün huzurunda sahabeden Dıhye suretinde temessül etmiştir. Böylece Dıhye Hazretleri Cebrail aleyhisselamı temsil etmiş, dolayısıyla onun mütemessili, temsil edicisi olmuştur.
Bir başka örnek: Sahabeden bir zatın rüyasında süt görmesini Allah Resulü (asm.) ilim olarak tabir etmiştir. İlim bir sıfat iken rüya âleminde süt olarak temessül etmiş ve rüyadaki süt, ilmi temsil etmekle onun mütemessili olmuştur.
İnsanlar, Kur’ân-ı Kerîm’de beyan edilen İlâhî hükümlerin hameleleri, yani onları uygulamakla yükümlü kimselerdir. Meselâ, namaz kılan bir insan, Kur’ân’ın namaz emrini yerine getirmekle, onun mütemessili olmuştur. Yani o emir namaz kılan kişide kendini göstermiş, temessül etmiştir.
İnsanlar, kelam sıfatından gelen emirlerin hameleleri ve mümessilleri oldukları gibi, meleklerin amele olan kısmı da irade sıfatından gelen tekvinî şeriatın hameleleridirler. Meselâ, dünyanın dönmesine müekkel olan melek, o işe nezaret etmekle kendi ibadetini yapmış olur. O emri imtisal etmesi cihetiyle de o emrin mütemessili olur.
Meleklerin amele kısmında, yani bir iş yapmakla vazifeli olanlarında bu temessül, yaptıkları işin mahiyetine göre çeşitlilik arz eder.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör