Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında tekrarlayan nefes durmaları ile karakterize olan yaygın ve ciddi bir uyku bozukluğudur. Uyku sırasında yüksek sesle horlama, nefes nefese kalma veya boğulma sesleri uyku apnesi için uyarı işaretleridir.
Türkiyede'deki yaklaşık 4 milyon yetişkinin obstrüktif uyku apnesine sahip olduğu tahmin edilmektedir. Dünya çapında ise uyku apnesinin neredeyse bir milyar insanı etkilediği düşünülmektedir. Sizin, eşinizin veya ailenin başka bir üyesinin etkilenmesi ile muhtemelen uyku apnesi sizin hayatınızı da bir şekilde etkileyecektir.
Uyku apnesi hakkında akılda tutulması gereken altı gerçek:
1. İki tip uyku apnesi vardır.
- Obstrüktif (Tıkayıcı) uyku apnesi en yaygın olanıdır. Kaslarınız uyku sırasında gevşediğinde, yumuşak doku üst soluk yolunun çökmesine ve bloke olmasına neden olur. Nefes almaya çalışırsınız ama yapamazsınız.
- Santral (Merkezi) uyku apnesi, vücudunuzun solunum kontrol sistemindeki dengesizlik nedeniyle oluşur. Vücudunuz uyku sırasında nefes almaya çalışmaz.
2. Uyku apnesi bebeklik dönemi dahil her yaşta ortaya çıkabilir.
Bebeklerde merkezi tipte uyku apnesi oluşabilir. Bu gelişimsel bir sorun veya başka bir tıbbi durumun sonucu olabilir. Daha yaygın olan, pediatrik obstrüktif uyku apnesidir. Çocuklarda uyku apnesine genellikle uyku sırasında hava yolunu tıkayan büyük bademcikler ve geniz eti neden olur.
3. Uyku apnesi yaşla birlikte artar.
Yaşlanmayı durdurmak için teknolojiye hakim olduğumuz güne kadar, yaşlanmak hayatın doğal bir parçası olmaya devam edecek. Uyku apnesi geçirme riski yaşla birlikte artar ve kadınların menopozdan sonra uyku apnesi olma olasılığı daha yüksektir. Uyku apnesinin şiddeti de zamanla ilerleme eğilimindedir. Her ne kadar uyku apnesi oranı 65 yaş civarında bir platoya ulaşmış gibi görünse de, daha sonra ilerleme ihtimali vardır.
4. Uyku apnesi genellikle teşhis edilmez.
Ülkemizde uyku apnesi olan yaklaşık 3 milyon yetişkinin teşhis edilmediği tahmin edilmektedir. Çok fazla insan horlamanın uyku apnesi için bir uyarı işareti olduğunu kabul etmiyor. Bir çalışmada, kadınların horlamayı az beyan etme ve yüksekliğini küçümseme eğiliminde olduğunu bulundu. Kadınların, yorgunluk veya uykusuzluk gibi belirtileri bildirmede erkeklerden daha önde olduğu gözlenmektedir.
5. Tedavi edilmeyen şiddetli uyku apne sağlığınızı etkileyebilir.
Göz ardı edildiğinde ve tedavi edilmediğinde, uyku apnesi ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu sorunlar arasında yüksek tansiyon, kalp hastalıkları, Tip 2 diyabet, inme ve depresyon başlıcalarıdır.
6. Yaşam tarzı değişiklikleri uyku apnesi şiddetini azaltabilir.
Uyku apnesi için en önemli risk faktörü obezitedir. Sağlıklı bir kiloya yaklaşmak, uyku sırasında nefesinizin düzelmesine yardımcı olabilir. Sigara içmekten ve alkol almaktan da kaçınmalısınız. Bazı insanlar için uyku apnesi çoğunlukla sırtüstü uyurken ortaya çıkar (veya şiddeti artar). Bu durumda, yan yatmayı teşvik etmek için pozisyonel terapi ekipmanları kullanmak yardımcı olabilir.