-
azoik hipotezi (abyssus teorisi olarak da bilinir), 1843'te edward forbes tarafından ortaya atılan, deniz yaşamının çeşitliliğinin artan derinlik ile azaldığını iddia eden ve bunu kendi ölçümlerinin ekstrapolasyonu ile belirten geçersiz bir bilimsel teoridir. bu teoriye göre 550 metreden daha derin sularda yaşam bulunmaz.
teori, forbes'in natüralist olarak atandığı bir araştırma gemisi olan hms beacon ile yaptığı seyahatte elde ettiği bulgulara dayanıyordu. forbes ile birlikte, hms beacon, malta'dan 17 nisan 1841'de ege denizi'ne doğru yola çıktı. işte bu noktada forbes, okyanusun çeşitli derinliklerinde numuneler almaya başladı, daha büyük derinliklerden alınan örneklerin genellikle daha küçük boyutta ve daha yassı canlı çeşitliliği gösterdiğini gözlemledi.
forbes, 1843 tarihli raporunda ege denizi'nden elde ettiği bulguları, “ege denizi'nin mollusca ve radiataları raporu” başlıklı bir yazıyla british association'a bildirdi. bulguları bilimsel topluluk tarafından geniş çapta kabul edildi ve zamanın diğer bilimsel argümanları ile desteklendi. saygın bir jeolog olan david page, 1000 fit derinlikteki suyun kendi kütlesinin 1-340 katı kadar sıkıştırıldığını ve bu derinlikte bilinen hayvan ve bitki yaşamı muhtemelen var olamaz diyerek bu hipotezi desteklemiştir.
azoik hipotezi, 1860'larda biyolog michael sars’ın 800 metre derinlikte yaşam keşfetmesine kadar geçerliliğini korudu. sars, norveç kıyılarında 800 metreden daha derin sularda keşfettiği 427 hayvan türünü listeledi. 1869'da, charles wyville thomson, 4.2 kilometre derinlikte deniz yaşamını keşfederek nihayet forbes'in azoik hipotezini darma duman etmiştir.
bu kanıtlar ışığında, azoik hipotezi sahte bir hipotez olarak görülmeye başlanmış ve derin deniz keşiflerinde ve buna bağlı deniz yaşamı arayışında tekrar büyük ölçüde artan yeni keşif girişimlerine yol açmıştır.