Tavuk Hastalıkları Aşılama Programı
NEWCASTLE HASTALIĞI AŞILAMA YÖNTEMLERİ
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı
- Aşılar aktif ve inaktif virus aşıları olmak üzere iki grupta toplanır.
- Burun veya göze damlatma yöntemi:Canlı lentojenik aşılarla yapılmaktadır.HB1, F ve LaSota geniş ölçüde kullanılmaktadır.
- İçme suyu ile aşılama: 40 kısım suya 1 kısım yağsız süt katılması gerekmektedir. Aşı virusu olarak HB1,Clon 30 ve LaSota en çok kulllanılır.
- Sprey veya aerosol yolla aşılama:Aşı suşu olarak LaSota,Clon 30 ve HB1 kullanılmaktadır.
- ENJEKSİYONla aşılama: daha çok göğüs kasına uygulanır.
- Kanat zarına batırma ve kloaka yolu ile aşılama: az tercih edilir.
İNFEKSİYÖZ BRONŞİTİS AŞILAMA YÖNTEMLERİ
Attenue aşılar;
- 1 günlük civcivlere sprey, gaga daldırma veya burun göze damlatma yoluyla
- Daha yaşlı hayvanlarda içme suyu, göze damlatma ve aerosol yolla verilir.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı MAREK
- Monovalan ve bivalan aşılar kullanılmaktadır.
- Orta virulensli MHV suşlarından ileri gelen hastalıklarda monovalan aşılar yeterlidir.
- Çok virulent MHV suşlarından ileri gelen hastalıklarda bivalan aşılar veya yeni hazırlanan klon aşılar kullanılır.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı AVIAN ENSEFALOMYELİTİS
- Canlı ve inaktif aşılar kullanılır.
- Canlı aşıların hazırlanmasında 1143 suşu kullanılmaktadır.
Canlı aşılar;mild, intermediate ve hot olarak gruplanır.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı Mild aşılar:
- İmmunsupresyona yol açmazlar.
- Güvenilirlerdir.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı Intermediate aşılar:
- Günümüzde en fazla kullanılan IBD aşılarıdır.
- Orta düzeyde maternal antikorları aşıp, iyi bir bağışıklık sağlarlar.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı Hot aşılar:
- Orta ve yüksek düzeyde maternal antikorları aşıp iyi bir bağışıklık sağlarlar.
- İmmunsupresyona neden olabilirler.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı İnaktif aşılar:
- Yağ adjuvantlı olarak tek veya kombine olarak piyasaya sürülürler.
- Canlı aşılar ile aşılanan hayvanlarda oluşan bağışıklığın etkinliğini ve süresini uzatmak amacıyla kullanılırlar.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı Rekombinant aşılar:
- IBD virusunun VP2 antijeni, viral ve maya hücrelerinden ekspre edilmiş ve elde edilen ürün yüksek düzeyde immunojenik bulunmuştur.
INFEKSİYÖZ LARİNGOTRACHEİTİS
Aşılamalarda;
- Göz-burun
- Sprey
- İçme suyu yöntemleri uygulanır.
ŞİŞKİN BAŞ SENDROMU (SHS)
- Etçi damızlık ve yumurtacı tavuklar, canlı attenue bir aşıyı takiben kullanılan yağ adjuvantlı inaktive bir aşı ile korunabilirler.
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı TAVUK ÇİÇEĞİ
- Kanat zarına özel aleti ile batırlarak yapılır.
- Bacak tüylerinden 4-5 tane yolunarak, buraya aşı materyaline daldırılmış sert bir fırça ile, foliküllere ters yönde,2-3 kezsürmek suretiyle hayvanlar aşılanır.
- 7-14 gün sonra, oluşan lezyonlar değerlendirilir.Lezyonun varlığı aşının tuttuğunu ifade eder.
Yumurtacı piliç ve tavuklarda örnek bir aşı programı
Tavuk Aşı Takvimi ve Programı
Yumurtacı piliç ve tavuklarda örnek bir aşı programı
EVDE CİVCİV BAKIMI
Civciv ölümleri nasıl önlenir?
Civciv almadan önce aşağıda ne anlatmışsam aynen o şekilde ortam hazırlamamız kesinlikle şart. Başka şekilde civciv besleyemezsiniz. Kesinlikle öleceklerdir. Civcivleri aldıktan sonra ise hiç el sürmeyeceksiniz. Dokunmaya mecbur kalırsanız önce ellerinizi sıcak su ve sabun ile yıkanmalısınız ve tertemiz ellerinizin sıcaklığı gitmeden dokunmalısınız. Ele aldığınızda hiç sıkmamalı, yüzünüze sürmemeli ve öpmemelisiniz. Yoksa sizden binbir çeşit bakteriler civcivlere geçer ve civcivleriniz hasta olup ölür.
Civciv bakımı için en basit ortamın ve şartların oluşturulması
Yumurtadan yeni çıkmış 5 kadar civcivin rahatça hareket edebilecekleri bir kutu 40 X 40 cm ebatlarında, 35 – 40 cm yüksekliğinde olmalı. Aynen bu ölçülerde olmasa da bu ölçülere yakın olabilir, hatta biraz daha küçük olabilir.
Sıcaklık çok önemlidir
Kutunun üstüne cam bir levha konur. Üst tarafın 5’te biri açık olmalıdır. Hatta yanlardan kutuya birkaç delik açılmalıdır. Kutuda 20 veya 40 watt ampul yakılır; bu ampul ısıtıcı vazifesi görür. Sıcaklığı ölçmek için mesela akvaryumlarda kullanılan sıcaklığı gösteren termometreden kullanacaksınız. Sıcaklık ilk 1. hafta 35 derece olacak. Yedinci günden 10. güne kadar 32 – 33 derece dolaylarında olacak. 10. günden sonra 15. güne kadar 30 derece olmalıdır. 15. günden 20. güne kadar 27 dereceye düşürebilirsiniz. Eğer yaşadığınız yerde hava çok sıcaksa ona göre ısıtıcıya özellikle gündüzleri gerek kalmaz. Bir ayı tamamlayınca yazın hiç ısıtıcıya gerek yoktur. Kışın ise iki aylık olana kadar yaşadıkları yerin sıcaklığı 18 derece altına düşmemelidir.
Yaz mevsiminde iseniz, güvercin büyüklüğüne geldiklerinde dışarıda kümeste ısıtıcı olmadan beslenebilir. Üç aylık olmadan evvel kışa girmişseniz üç ayı bitirinceye kadar kümeste ısıtma tedbirleri almanız şarttır.
Civcivlerin gece uykusu
Küçük civcivler için ampulün gece gündüz devamlı yanması daha iyidir. Fakat dikkat etmelisiniz, civcivlerinizin geceleri deliksiz bir uyku geçirmeleri doğaya uygun sağlıklı gelişimleri için hayati önem taşır. Bu sebeple, geceleri ampullerin önüne gölge yapan ve yanıcı olmayan bir şey koyun. Az ışık olsa bile civcivler yine uyur. Ilk 20 günü atlattıklarında gece lambayı söndürebilirsiniz, civcivler birbirlerine iyice sokularak uyurlar birbirlerini ısıtırlar. Hatta aralarında daha büyük civcivler varsa küçükler onların kanatları altına girerler.
Beslenmeleri – Civciv yemi
Hazır civciv yemi bulup almalısınız. Bulamazsanız civciv beslemeyin. Bu yem çok fazla su içirir, onun
için civcivlerin her zaman temiz içme suları olmasına çok dikkat edin, dökülmüş mü bitmiş mi diye sık sık kontrol edin hayvanlar asla susuz kalmamalı. Bir aylık olduklarında yeşil salatalık, haşlanmış yumurta, çok az miktarda ekmek kırıntıları verebilirsiniz. Civcivler büyüdükçe tuzlu olmayan her türlü sulu ve kuru yiyeceklerden vermelisiniz ki bu tavukların bünyelerinin doğal gereksinimidir. Elinizden geldiğince tuzsuz yiyecek sağlayın. Aşırı tuzlu olmadıkça arada sırada vermeniz gereken yemek artıklarınızın tuzunun bir zararı olmaz. Yumurtadan yeni çıkmış civcivlerin kutularının zemini
Kim ne derse desin, profesyonel filan olduklarına bakmayın, civcivlerin altına bıldırcın kafeslerindeki gibi bokları alta geçiren tel örgü koymayın. Ve sakın yem kutusu kullanmayın. En kolayı ve en sağlıklısı şudur: Kutunun dibine gazete kağıdı serin, civciv yemini bolca bütün zemine yayın. Yemin bir kısmı bokları tutacak, anında kurutacaktır, özel civciv yemlerinin bu özelliği bir hayli işe yarıyor. Yem azaldıkça yeniden yem serpin. En az günde bir defa kutunun zeminini tamamen değiştirin.
İlk 10 gün geçtikten sonra civcivler yemleri iyice tanımış olur. Bundan sonra zemine, gazete kâğıdı üstüne temiz toprak ve talaş karışımı yayın. Civciv yemlerini köşelere öbek öbek dökün. Civcivler yemleri iyice dağıtır ve alt yaygıyı devamlı eşeleyip toprağa ve talaşa karışan yem parçalarını ararlar. Bu hareketlilik civcivlerin çok sağlıklı gelişmesini sağlar. Her gün gazete kağıdını, toprağı, talaşı değiştirmeyi unutmayın.
Civciv yemi bulamadıysanız
Ilk 10 gün: Haşlanmış yumurta, ince ince kıyılmış yeşil salata yaprakları, yarım saat kadar suda bekletilip yumuşatılmış kısır yapılan ince bulgur.. 10. günden itibaren bunlara ilave olarak haşlanmış patates, ufalanmış buğday, ince parçalanmış çerliston biber ve ekmek kırıntıları.. Civciv yemi bulamazsanız bunların tümünde verin. Sadece bulgur verseniz gıdasız kalırlar. Birbuçuk aylık olduklarında artık yetişkin tavukların yediği her şeyden yiyebilirler.
Kutudan kümese alınmaları
Bunu civcivler birbuçuk – iki aylık kadar olduğunda yapmalısınız. Kışta iseniz kümesin ısıtılması gerekir. Bu aşamada, civcivlerin hayati ihtiyaçlarından biri gerçek toprak zeminde toprak banyosu yapma alışkanlığı kazanmalarıdır. Hayatları boyunca buna devam etmeleri sağlıkları açısından şarttır. Civcivlerin ve tavukların ayrıca kümese mahkûm yaşamamaları, mümkün olduğunca geniş bir bahçede dolaşmaları şarttır. Geniş bahçe imkânınız yoksa civciv almamanızı ve tavuk besleme merakınızı ertelemenizi önemle ve ısrarla tavsiye ederim. Balkonda, terasta, daima kapalı kümeslerde tavuk yetiştirilmez.
Dikkat:
Acemi kişiler civcivleri yeterli sıcakta tutmaz.
Civcivler ısı yetersizliğinden dolayı bütün hareketlerini kaybeder. Ölüden farksızdır. Canlı olduğu hiçbir şeyinden anlaşılmaz. Eğer saatlerce bekletilirlerse gerçekten ölürler. Ölüp ölmediğini anlamak için:
Yarım saat 35 – 37 derece sıcak bir yerde bekletilir. Ölmemişse hareketlenir ve gayet sağlıklı bir hale gelir. Yem yer, su içer, kakasını yapar yani hiçbir şey olmamış gibi güzel güzel hayatına devam eder.
Dezenfektasyon
- Gaz Yağı => bit ,pire ,kene
- Nikotin sülfat%40 => tüneyen tavukların bitleri için kullanılır.Tüneklere sürülür.
- Malathion=> bit ,pire ,kene ,akar%0.5 süsp. püskürtülür. Yada toz halinde serpilir.
- Sülfokinoksalin=>coccidia,akarlar.Yemle az miktarda verilir.
- DDT => böceklere karşı etkilidir.(tavuk yağ dokusunda birikebilir.Zaraları nedeniyle yasaklanmıştır!)
- Sıcak su veya alev ile (yangın tehlikesi unutulmamalıdır.)10
Kuluçkahanede Hijyen
- Personel ve özellikle seksörler Salmonella kontrolünden geçirilmelidir.
- Dezenfeksiyonu en aza indirmek için tek yönlütrafik akışına uyulur.
- Daima kilitli tutulmalıdır.
- İnkübasyonve çıkış odaları sadece taşıma için
kullanılmalıdır.
- İş akışına göre 3’e bölerek ,her bölüme ayrı renkte işÖnlüğü tahsis edilir.(*resim üzerinde anlatılacak)
- Her bölmede ayrı lavabo ve dezenfektan bulunmalıdır.11
- Kuluçkahane düzenli temizlenip dezenfekte edilir.(Çıkış,cinsiyet tayini,civciv odaları her çıkıştan sonraYumurta depolama,inkübasyonodaları en az haftada 1Hol,tuvaletler her gün temizlenip dezenfekte edilir.)
- Civciv kutuları bir kez kullanılmalıdır(karton).
- Kedi,köpek,fare.. Sokulmamalı ve önlem alınmalıdır.
- Damızlık işletmede hijyen koşullarına dikkat edilmesi sağlanmalıdır.1213
Temizleyiciler ,Dezenfektanlar ,Antiparaziterler,İnsektisidlerve Dezenfestantlar
- AGİLAN GREEN LABEL alkali çöz
- AGİLAN RED LABEL asit çöz
- AGRİ’GERM 2000 dezsol
- Lokasyon: Kümeslerin kurulması aşamasında yeni kümeslerin diğer kümeslere 500-1000m mesafede kurulması özellikle hava yoluyla bulaşan hastalıkların önüne geçilmesinde yarar sağlar.
- Hepsi-içeri/hepsi-dışarı yetiştiricilik: Aynı bölgede yetişirlen kanatlıalrın farklı yaşlarda olması kros-kontaminasyon için bir risk oluşturur ve bölgenin temizliğini ve toplam depopılasyonu elde etme fırsatını ngeler veya azaltır.
- Altlığın yok edilmesi: Yoğun üretim yapılan bölgelerde altlık önemli bir problemi teşkil eder ve altlık uygun bir şekilde yok dilemeli ve üretim bölgesinden uzaklaştırılamalıdır.
- Bölge güvenliği:Efektif bir biyogüvenlik sisteminin oluşturulmasunda, yetilştiriiclik yapılan yerlere ziyaretçilerin girişinin engellenmesi önemli avantajlar sağlayacaktır.
Dezenfeksiyon işlemleri
- Dezenfektanlar ve dezenfeksiyon işlemleri uzun yıllardan beri kanatlı endüstrisinde kullanılmaktadır. Doğal dezenfeksiyon ajanlar, örnek güneş ışığı, ısdı veya basit olarak dinlendirme gibi uygulmalar uzun süre aldıuklarından dolayı güünmüüz için çok kulnaışlı değildir. Birçok patojenin uzun süre canlı kalabilmesi, hızlı üretim için artan ekonomik baskı, kimyasdal dezenfektanların kulanımını artırıcı bir rol üstlenmiştir.
KÜMES DEZENFEKSİYONU
I-KURU TEMİZLİK
- Kümesteki altlık tamamen çıkarılmalı, altlık kümesten uzak bir bölgeye aktarılmalıdır.
- Kümes dışına çıkarılabilen ekipman dışarı çıkarılmalı ve içinde dezenfektanlı su bulunan bir varil içine konmalıdır.
- Kümeste çıkarılamayan ekipman varsa yıkama esnasında zarar görmeyecek şekilde düzenlenmelidir.
- Yıkama esnasında yıkamayı yapan kişilerin zarar görmesi engellenmelidir.
II-ÖN YIKAMA
- Yukarıdaki aşamalardan sonra ön yıkamayapılmalıdır. Bu aşamada dezenfektanın uygun konsantrasyonu ile yoğun kirlenmişbölgeler temizlenmelidir. Gerekiyorsa fırçalanmalıdır.
III-YIKAMA
- Bu aşamadan bir gün sonra yıkama işlemine geçilmelidir. Bu işlem, uygun oranda sulandırılmış dezenfektanın metrekareye 0.3–0.5 litre olacak şekilde püskürtülerek tüm kümesin yukarıdan aşağıya yıkanması ile yapılmalıdır
IV-SU SİSTEMİNİN DEZENFEKSİYONU
- Su sistemini dezenfeksiyonu için öncelikle su depoları dezenfektanlı su ile iyice yıkanmalıdır. Daha sonra depolara dezenfektanlı su doldurulmalı ve tüm nipellerden dezenfektanlı su geçirilmelidir.
V-DİĞER ÖNEMLİ HUSUSLAR
- Kümes içinde kalan yemliklerin yıkanabilir kısımlarıyıkanmalıdır.
- Yıkama esnasında ekipmanların üzerinde dışkı kalıntılarının kalmamasına özen gösterilmelidir.
- Kümesteki tüm tamiratlar yıkama işlemleri tamamlandıktan sonra yapılmalıdır.
- Kümes tamamen yıkanmamadan badana ve boya işlemleri yapılmamalıdır.
- Kümes, kümes içindeki ve dışarıdaki ekipmanlar yıkandıktan sonra kümes içine alınmalı ve sonrasında kümese girişler engellenmelidir.
VI-ÇEVRE DEZENFEKSİYONU
- Kümesteki işlemler tamamlandıktan sonra kümes çevresi de basıçlı dezenfektanlısu ile yıkanmalıdır.
VII-SON İŞLEMLER
- Yukarıdaki işlemler tamamlandıktan sonra kümes girişlerine dezenfektanlı su konur ve girişler kontrollu yapılır.
- Kümes kurumaya bırakılır.
- Son aşamada altlık konur, yemlik ve suluk sistemlerinde gerekli düzenlemeler yapılır. Bu aşamada kümes fumigasyonuyapılabilir
- Bu işlemlere tamamlandıklatn sonra ileva koruyucu önlemlere devam edilmelidir.
Giriş ve çikişlera dezenfeksiyon havuzlara yapılara çizmeler batırılmalıdır. Ziyaretçiler içeri alınmamalı, eller için dezenfektanlar konulmalı, su ve hava sanitizasonu uygulanmalıdır.
NELERE DİKKAT EDİLİR ?
- Dezenfeksiyon yapacak kişi sağlığına dikkat etmelidir. Ve dezenfeksiyon esnasında maske takmalıdır.
- Dezenfektan uygun oranlarda sulandırılmalıdır. Ve genellikle prospektüsünde yazan tarife uygulanır.
- Dezenfeksiyon esnasında kümesin ısısı ve nemi önemlidir. Eğer formol ile fumigasyon uygulanacak ise 21 oC ve %55-60 lık bir nem oranı olmalıdır. Bazı dezenfektanlar düşük ısıda etkili değildir.
KULUÇKA DEZENFEKSİYONU
- Damızlık entegrelerinde yumurtanın da dezenfeksiyonuna dikkat edilmelidir. Yumurtalar toplandıktan sonra en kısa sürede -ki bu süre 20-30 dk yı geçmemelidir-fumige edilmelidir. Formaldehit v.b. kanserojen etkili olduğu için ya formol ile fumigasyon azaltılmalı ya da fumigasyon esnasında özel elbiseler giyilmelidir. Son zamanlarda klor içeren dezenfektanlar kullanılmaktadır. Daha sonra da yumurtalar kuluçkaya gönderilir.
- Kuluçka depolarında da otomatize fumigasyon yapılabilir.
- Kuluçka , damızlıklardan ayrı ise taşıyıcı arabalarda da fumigasyon yapılabilir.
- Çıkım makinasında ya da çıkımdan sonra da fumigasyon yapılabilir.
- Kuluçkalıklar ayda bir kontrol edilir. Bakteri-mantar artar ise önüne geçilmelidir ve kontaminasyon kaynağı kurutulur. Buradaki kontaminasyon kaynakları; civciv kutuları,personel,kuluçkalıklar ve ya yanlış havalandırmadır.