5. sınıf fen bilimleri MEB yayınları 263. Sayfa Öğrendiklerimizi değerlendirelim cevaplarınıza yardımcı olmak amacı ile hazırlanmıştır.
Hangi değişkeni kontrol altna almalıdır?
1. Tuğba, basit bir elektrik devresinde pil sayısının lamba parlaklığına olan etkisini deney yaparak araştrmak istyor. sizce tuğba, deneyinde hangi değişkeni kontrol altna almalıdır? neden?
Tuğba basit bu elektrik devresinde pil sayısının lamba parlaklığına etkisini denemek istediği için, kontrol altına alması gereken değişken lamba sayısıdır. Lamba sayısını sabit tutarak pil sayısını arttırıp azaltarak pil sayısının lamba parlaklığına etkisini ölçebilir.
2. Aşağıdaki özdeş pil ve lambalarla oluşturulmuş basit elektrik devrelerini inceleyelim ve devamında sorulan soruları cevaplayalım.
Fatma, basit elektrik devresinde, lamba sayısının lamba parlaklığına olan etkisini araştrıyor. Buna göre Fatma araştrmasında yukarıdaki devrelerden hangi ikisini kullanmalıdır? Açıklayalım.
Lamba sayısının lamba parlaklığına etkisini ölçmek için, 1. devre ile 3. devreyi kullanmalıdır.
Fatma, pil sayısının lamba parlaklığına olan etkisini araştrmak isterse yukarıdaki devrelerden hangi ikisini kullanmalıdır? Açıklayalım.
Pil sayısnın lamba parlaklığını ölçmek için 2. devre ile 4. devreyi kullanmalıdır.
3. Yiğit, bir elektrik devresindeki lamba ve pil sayısındaki değişikliğin, lamba parlaklığı üzerine etkisini araştrmak istemektedir. Bu nedenle, iki pil ve bir lambadan oluşan elektrik devresini, üç pil ve dört lambalı devreye dönüştürür. Deney sonucunda lamba sayısındaki artışın lambaların parlaklıklarını azaltğı sonucuna ulaşır. Yiğit’in varmış olduğu bu sonuç hakkında ne düşünüyorsunuz? Açıklayalım.
Yiğitin varmış olduğu sonuç doğrudur. Lamba sayısı pil sayısından fazla artması durumunda lamba parlaklığında azalma olmaktadır.
4. Aşağıdaki tabloda basit elektrik devreleriyle ardı ardına yapılan üç deneye ait veriler yer almaktadır.
A) Bu deneyin amacı hakkında ne söylenebilir?
Bu deneyin amacı pil sabit olduğunda lambanın parlaklığını ölçmek.
B) Bu deneydeki bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişkenler nelerdir?
Bağımlı değişken: Lamba parlaklığı
Bağımsız değişken: Lamba sayısı
kontrol edilen değişken: Pil sayısı
Cevaplarımızın nedenlerini açıklayalım.
Pil sayısının sabit tutulması sebebiyle, pil sayısı kontrol edilen değişken, etkisi azaltılıp çoğaltılan lamba sayısı olduğu için bağımsız değişken olur.