Birisi bir çocuğun hiperaktif olduğuna dikkat çektiğinde, çocuğun DEHB olabileceğinin birtakım işaretleri olabilir. DEHB dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu denilen bir durumu ifade eder.
DEHB’li çocuklar bir konuya odaklanma veya bulunduğu yerde sabit oturma sorunları yaşarlar ve bu dürtüsel olabilir; bunlar çoğu zaman sonuçları düşünmeden bir şeyler yapmak anlamına geliyor. Bu ise, çocuğun incinmesi gibi sorunlara neden olabilir. DEHB olan bazı çocuklar okulda bazı sıkıntılar yaşarlar. Bazen iletişim kurmakta ve arkadaş edinmekte zorluk çekerler.
DEHB, doğduğumuzda var olan bir durumdur. Birisinden alabileceğiniz, bulaşan grip gibi bir şey değildir. Bir çocuğun, DEHB olan bir akrabası varsa DEHB ile birlikte doğma şansı daha yüksektir.Yani genetik olarak edinilmesi daha olasıdır.
DEHB belirtileri nelerdir?
DEHB, sahip olduğu çocuğa bağlı olarak, çocukların farklı şekillerde davranmasına neden olabilir. DEHB olan çocukların çoğunda konsantrasyon ve dikkat eksikliği sorunları vardır. Bazıları sınıf içinde hala oturmakta ve sıralarını beklemekte zorluk çekebilir. Diğer çocuklara sınıfta ellerini kaldırma şansı bırakmadan cevapları bağırıp, ortaya atılabilirler.
Bazen dağınık, dağılmış veya unutkan olabilirler. Sınıfta hayal kırıklığı eğilimindedirler.Yaptıkları işlerde başarısız olabilir,ödevlerini bitirmede sorun yaşayabilirler. Koltuklarında kıpır kıpır sürekli hareket halindedirler, çok dolaşırlar, fazla konuşabilir veya başkalarının konuşmalarını kesebilirler.
Herkesin bir şeyler yaptığını hatırlamak önemlidir. Bunları bazen yaparsanız DEHB’niz olduğu anlamına gelmez. DEHB olan çocuklarda bu davranışlar sürekli vardır. Bu durum hem evde hem de okulda sorun yaşanmasına neden olur.
DEHB’li çocuklar endişeli, sinirli, kızgın ve üzgün olabilir. Çocuklar, DEHB’nin tedavi edilebilecek tıbbi bir sorun olduğunu mutlaka bilmeliler.
Doktor DEHB derse
Ebeveynler ve öğretmenler, bir çocuğun DEHB olduğundan şüphelendiğinde, ilk adım uzman yardımı almaktır. Doktorunuz, daha sonra çocuğu bir psikolog, psikiyatrist veya davranışsal çocuk doktoru gibi bir uzmana yönlendirebilir. Onlar DEHB olan çocuklar hakkında ve diğer davranış problemleri hakkında bilgi sahibi uzmanlardır.
Doktor bir çocuğun DEHB olduğunu tespit ederse, doktor ve veliler yardım etmenin en iyi yolunu bulmak için birlikte çalışmaya başlayabilir. Çoğu çocuk için bu, davranışlarını daha iyi kontrol etmeleri için terapiye gitmelerine ve uzman desteği almak (danışmanlık) ve bazen de ilaç tedavisine yönlendirilme anlamına gelir.
DEHB İlaçları
Bir çok farklı DEHB ilaçları vardır. İlaçlar DEHB’yi iyileştiremeyecek, ancak DEHB semptomlarının kontrolüne yardımcı olacak ve bir çocuğun daha iyi sonuç almasına yardımcı olacaktır. Tıp, çocukların dikkat etmelerine, daha iyi odaklanmalarına ve daha az hiper olmasına yardımcı olabilir.
Çoğu çocuk ilaçlarını okula gitmeden alır ancak bazılarının gün içinde ilaç alması gerekiyorsa okul doktorundan ya da öğretmeninden yardım alması gerekebilir. Çocuk asla kendi başına ilaç alımı yapmamalıdır. Hangi tür tıbbın sizin için en iyi olduğuna doktorunuz ve anne-baba olarak sizler karar vereceksiniz.
DEHB olan çocuklar sadece ilaçtan daha fazlasına ihtiyaç duyarlar. Nasıl davrandıklarını öğrenmek için yardıma ihtiyaçları vardır. Bazılarının öfke, hüzün ve endişe duygularıyla uğraşması için daha fazla yardıma ihtiyacı vardır.
Bir terapist (veya danışman) bu konuda profesyonel bir çözümdür.Terapistler çocuklar ve aileleri ile birlikte bir plan hazırlayıp ortak bir çalışma başlatırlar. Ailelere, evde DEHB olan çocuğa yardımcı olacak değişiklikler yapma konusunda fikir vereceklerdir. Gerektiğinde, çocuklara daha iyi arkadaşlıklar kurmayı öğrenmelerinde yardımcı olabilirler.
Bir terapist veya danışman rahatlama ve davranış terapisi önerebilir. Gevşeme terapisinde danışmanlar, çocuklara derin nefes egzersizleri yaparak ve farklı kas gruplarını rahatlatarak dinlenip sakin olmayı öğretir. Davranış terapisi, çocuklara ve ailelere çocukların bu hedeflere ulaşmalarına yardımcı olmak için hedefler belirlemelerini ve ödülleri kullanmalarını öğretir.
Öğretmenler ayrıca, sınıfta sabit oturabilmeleri gibi iyi kontrol gösterdikleri zaman DEHB olan çocuklar için ödül verebilirler. Ebeveynler, dikkat, işlerini tamamlama veya işleri takip etmeleri için evde ödüller verebilir.
Bir çocukta DEHB belirtileri varsa, ailesi ebeveyn ve öğretmenlerin haberdar edilmesini isteyebilir. Çünkü çocuk gerektiğinde okul işlerinde ekstra yardım alabilir. Okul, çocuğun sınavlarında başarılı olması için daha sessiz bir yer ya da işi tamamlamak için fazladan biraz daha zaman kazandırmak gibi basit yöntemlerle DEHB li çocuğun yaşamını kolaylaştırabilir ve çocuğun okulda daha uyumlu olması için bir plan hazırlayabilir.
DEHB olan çocuklar normal, mutlu yaşayabilir. Başarının anahtarı bir plana ve bir ekibe sahip olmaktır. Takımda kimler mi var? Aynı amaç için birlikte çalışan çocuk, anne-babalar, öğretmenler, terapist ve doktor.
Çocuklarımız bizim hazinemizdir.
KAYNAK: Shirin Hasan, MD