26.02.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 26.02.2000 - 01:00
Kuzey İrlanda dramı
Bilindiği gibi Kuzey İrlandada nüfus çoğunluğu protestandır, fakat Kuzey İrlandada İrlandanın doğal bir parçası. İrlanda devleti bu yüzyılın başında kurulurken Kuzey İrlanda güneydeki katolik Yeni devlete bağlanmadı, ama o gün bugün kanlı mücadele de bitmedi.
Bilindiği gibi Kuzey İrlandada nüfus çoğunluğu protestandır, fakat Kuzey İrlandada İrlandanın doğal bir parçası. İrlanda devleti bu yüzyılın başında kurulurken Kuzey İrlanda güneydeki katolik Yeni devlete bağlanmadı, ama o gün bugün kanlı mücadele de bitmedi. Katolikler az olmalarına rağmen Güneydeki yeni devlete bağlanmak istemekte protestanlar ise buna karşı çıkmaktadırlar. Senelerdir müzakereler yapıldı durdu. Sonun da bilhassa eski ABD senatörü 66 yaşındaki George Mitchellwin sabırlı diplomasisi sayesinde kuzeyde 72 gün süren bir geçici koalisyon hükümeti kuruldu. Kuzey İrlanda iktisadi bakımdan en güzel günlerini yaşamaktadır. En az işsizlik mevcuttur, İngiltereden dahi daha yüksek % 5 olan bir büyüme hızı vardır, büyük marketler, malller ardı ardına açılmaktadır.. Ekonomistler eğer barışa ciddi yaklaşılırsa daha çok yabancı sermayenin geleceğini söylemektedirler. Geçici koalisyon hükümeti kurulmuş Kuzey İrlandadaki protestanların başkanı olan David Trimble başbakan olmuş ve Cumhuriyetçi Ordu da elindeki silahları ve mühimmatı 12 Şubata kadar teslim etmeye söz vermişti. Ama, silahların teslim edilmediği bunu kontrolla görevlendirilen komisyon Başkanı Kanadalı General John de Chastelainin beyanı ile ortaya çıkmıştır. İki taraf arasındaki anlaşma 1998 yılında Paskalyadan bir hafta önceki Goody Friday denilen cuma günü imzalanmıştı. David Trimble, Hükümeti İRA (İrlanda Cumhuriyet Ordusu) silahları teslim etmeden kurmak için partisinin 860 delegesini ikna etmişti. O zaman İrlanda Cumhuriyet Ordusu (İRA)nın siyasi partisi olan Sinn Fein bir deklarasyon yayınlamış ve geçmişteki şiddetten üzüntü duyduğunu ve silahları teslimin barış için esaslı bir safha olduğunu açıklamıştır. İki taraf karşılıklı saygı ve hoşgörü için beyanda bulundular. İki tarafın beyanında da hemen aynı kelimeler kullanılmıştı ve tarafların ne kadar birbirine yaklaştığı sevinç oluşturmuştu. Fakat İRA silahları bırakmak için doğrudan bir vaatte bulunmamış sadece Hükümet kurulduktan sonra milletlerarası silahlardan arınma heyetine bir temsilci tayin etmek hususunda tek bir vaatte bulunmuştu. Sinn Fein artık İngiltereyui Ulster (Kuzey İrlanda)dan çıkarmayı, atmayı programından çıkarmış sadece adaletsizlik ve eşitsizliği kaldıralım demiştir. Bu anlaşmayı sağlıyan eski ABD Senatörü George Mitchell ABDye dönmüştür ve geri gelmeyi planlamaktadır. Mitchell 2 yaşındaki oğlu Andrewe daha fazla vakit ayırmak istemektedir. Silahların teslim edilmemesi üzerine İngiltere koalisyon hükümetine son vermiş ve İngiltreden doğrudan yönetime başlamıştır.
Koalisyon Hükümetine İngilterenin Kuzey İrlanda Bakanı Peter Mandela son vermiştir. 1974te de Ulster (de Kuzey İrlandada bir koalisyon hükümeti kurulmuş o da yürümemişti. Fakat o zaman bunu protesto için büyük grevler, kitle gösterileri yapılmıştı. Bu kez herkes bezmiş ve yorgun bir haldedir. 30 yıllık terör dinmiştir sadece Cumhuriyetçilerden ayrılan bir küçük grubun yerleştirdiği küçük bomba bir Fermanagah otelinde ufak hasara sebep olmuştur. Paramiliter cinayetler azamlmıştır. Çok partili hükümet, gayret verici bir şekilde hastaneler açmakta okullar kurmakta idi. Hatta en çok katliam yapılan bir bölgede yeni bir üniversite açmıştır. Hükümet, halka eyalette artık olağanaüstü meseleler yerine normal sorunların ele alınacağı havasını vermiştir. Hatta Başbakan David Trimble Sinn Fein başkanı Garry Adamsa kızmak yerine üzüntüsünü ifade etmekte ve Bu hiç zevk aldığımız bir olay değil demiştir. Adam İRAnın silahlarını kullanmadığını koalisyon hükümetinin kurulması için David Trimble taraftarlarının İRAyı 19 ay beklettiklerini söylemektedir. İrlanda Hükümeti ve ABDnin geleneksel İRA destekçileri sabırlarının sonuna gelmişlerdir. Bu baskı belki İRA üzerinde etkili olabilir.
Hükümetin askıya alınması iki taraf için de tehlikeli olmuştur. Lostliyes (Kaybolan Canlar) adlı kitabın ortak yazarı tarihçi Brian Feeneys David Trimble ve partisi silahlar teslim edilmeden hükümete dönmeyecekler. İRA ise doğrudan İngiliz yönetimi varken silahları vermiyecektir demektedir. Kuzey İrlandada barış insanlığın candan temenni ettiği bir husustur.