Çörek otu yağının tıpta kullanımı ve kanser tedavisindeki yeri
Bilinen diğer isimleri
• Şam çörek otu
• Kırk çörek otu
• Karamuk
• Siyah susam
• Nigella sativa (bilimsel ismi)
Çörek otu olarak bildiğimiz Nigella sativa, antik çağlardan beri dünya çapında var olmuş bir tıbbi bitkidir. Ayurveda, Unanai ve Siddha gibi geleneksel tıp uygulamalarında kullanılır. İbn-i Sina, çörek otu tohumlarının yorgunluktan kurtulmaya yardımcı olduğuna inanıyordu. Bu tohumlar Arapça'da “kutsanmış tohumlar” anlamına gelen, “Habbatul barakah” olarak bilinir.
Çörek otu aslen Orta Doğu ve Güney Batı Asya’dan yayılmıştır. Bitkisi 20-90 cm uzunluğunda renkli yapraklıdır. Çörek otu doğrudan yenerek ya da yağı kapsül şeklinde tüketilebilir. “Mucizevi bitki” olarak adlandırılan çörek otu pek çok farklı hastalığın tedavisine faydalı olduğu öne sürülüyor.
Bakalım çörek otunun “sağlık” etkileri bu iddiaları doğruluyor mu:
Astım tedavisinde çörek otu: Astımda ek bir tedavi olarak çörek otu yağının olası rolünü desteklemek üzere yapılan erken klinik çalışmalardan olumlu bazı sinyaller vardır. Standart tıbbi tedavi yerine çörek otu yağı kullanımını destekleyen kanıt yoktur.
Egzama tedavisinde çörek otu: Bu yöndeki çalışma, çörek otu yağının el egzaması için topikal steroidler kadar etkili olabileceği, fakat yine de çalışmanın az sayıda hasta ile kısa sürede takiple sınırlı kaldığı belirtiliyor. Bu nedenle egzama tedavisinde çörek otunun yeri hakkında net bir yaklaşımda bulunmak mümkün değil.
Sindirime yardımcı olmada ve Helicobacter pylori tedavisinde çörek otu: İlgili çalışmalar çörek otu yağının etkisinin kullanılan doza bağlı olarak değiştiğini ve farklı sonuçların alınabileceğini göstermektedir. Çörek otunun rolü ve uygun dozu hakkında herhangi bir kesin bir yargıda bulunmadan önce daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Kandida (mantar) enfeksiyonlarında çörek otu: Kandida enfeksiyonlarında çörek otu yağının insanlar üzerinde denendiği herhangi bir çalışma yoktur. Hindistan’da laboratuvar ortamında yapılan bir çalışmada çörek otu yağı dört kandida türüne karşı antifungal (anti-mantar) aktivite göstermiştir. Ancak çörek otunun kandida gibi mantar enfeksiyonlarında kullanılabileceğini destekleyen bir insan çalışması yoktur.
Kanser tedavisinde çörek otu: Çörek otunun içindeki kimyasal bileşenlerin kansere karşı potansiyeline dair yüzlerce makale yayımlanmıştır. Geniş çaplı incelemenin yapıldığı bir makalede Nigella sativa’nın potansiyelini, etki mekanizmasını ve klinikte gelecekteki kullanımı tartışılmıştır. Nigella sativa laboratuvar çalışmalarında antioksidan aktiviteler göstererek DNA yapısına etki etmiş, karsinojenik sinyal molekülleri ve immünomodulasyonu etkileyerek bazı antikanser aktiviteleri sergilemiştir.
Bununla birlikte gerçek bir kanser ilacına dönüşemeyen birçok bitkisel üründe olduğu gibi Nigella sativa da etkisini laboratuvar ortamında ve hayvan kanser modelleri üzerinde gösterebilmiş, ancak hiçbir insan klinik çalışmada kanser tedavisine dair iddialar kanıtlanamamıştır.
Sonuç olarak; kanser tedavisi için çörek otunun kullanımını öneren klinik çalışma yoktur.
Not: Bitkilerden veya doğadan elde edilebilecek herhangi bir ürünün kanser tedavisinde yeri olmadığı veya olmayacağı gibi bir iddiamız bulunmamaktadır. Çünkü zaten halihazırda elimizde bulunan bazı kemoterapi ilaçları bitkilerden üretilmiştir. Bitkilerden kanser ilacı keşfinin 70 yılı aşkın bir tarihi vardır ve bu amaçla neredeyse yüzbinlerce bitki taranmıştır ve bunlardan sadece birkaçı kemoterapi ilacına dönüşmüştür (aşağıda görülebilir). Günümüzde bilim dünyası artık bitkiden "zayıf" bir kanser tedavisi arayışını bırakmış ve genetik ve immün tedavilere yönelmiştir.
Özetle, bitkilerden ancak zaten birçoklarının sevmediği kemoterapiler türetilebilmiştir ve gerçek olan şu ki, bitkilerden kanser ilacı elde etme devri çoktan bitmiştir.
Çörek otunun kalp sağlığına etkisi: Çörek otu yağının kalp sağlığına etkisi değerlendirilen bazı çalışmalara göre sonuç alınamamış veya çelişkili alınmıştır.
Çörek otunun bağışıklık sistemine etkisi: Bir anti-oksidan, anti-inflamatuvar ve immunmodülatör olarak potansiyel rolü çok sayıda araştırmanın konusu olmuştur. Deneysel veriler, Nigella sativanın bağışıklık temelli sıkıntılarda bir rol oynayabileceğini, ancak şimdilik bu amaçla kullanımı önermek için yeterli bilgi bulunmadığını işaret etmektedir.
Cilt ve saç sağlığında çörek otu: Nigella sativanın saç ve cilt sağlığına yönelik kullanımı ile ilgili çok az bilgi vardır. Şu an için çörek otu yağı saç veya cilt için önerilemez.
Çörek otunun yan etkileri uyarısı: Nigella sativanın iyi tolere edildiği düşünülse de bu yönde yapılan çalışmalar oldukça az sayıda ve kısa süreli takip altında yapıldığı için net yan etki bildirilmemektedir. Sadece Fransa’da yapılan bir çalışma sonucunda ağızdan yoğun kullanımda deri döküntüsü yapabileceği uyarısında bulunulmuştur.
Sonuç
Çörek otunun insanlar ve hastalar üzerindeki “sağlık” etkilerine dair bilimsel çalışma verileri oldukça limitlidir. Alternatif tedavi yöntemlerinden biri olarak piyasada satışa sunulan ve oldukça popüler olan çörek otu, özü veya çörek otu yağı kapsülleri gibi ürünlerin hastalıkların ve kanserin tedavisinde bir yeri olduğunu söylemek için daha geniş çaplı ve çok sayıda insan çalışmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Şimdilik moden tıp çörek otu / Nigella sativanın “mucizevi bitki” olduğu fikrini desteklemiyor.
1. Ahmad A, Husain A, Mujeeb M, Khan SA, Najmi AK, Siddique NA, Damanhouri ZA, Anwar F.
A review on therapeutic potential of Nigella sativa: A miracle herb.
Asian Pac J Trop Biomed. 2013
2. Alsamarai AM, Abdulsatar M, Ahmed Alobaidi AH.
Evaluation of topical black seed oil in the treatment of allergic rhinitis.
Antiinflamm Antiallergy Agents Med Chem. 2014
3. Amin F, Islam N, Anila N, Gilani AH.
Clinical efficacy of the co-administration of Turmeric and Black seeds (Kalongi) in metabolic syndrome – a double blind randomized controlled trial – TAK-MetS trial.
Complement Ther Med. 2015
4. Bakal SN, Bereswill S, Heimesaat MM.
Finding Novel Antibiotic Substances from Medicinal Plants – Antimicrobial Properties of Nigella Sativa Directed against Multidrug-resistant Bacteria.
Eur J Microbiol Immunol (Bp). 2017
5. Darakhshan S, Bidmeshki Pour A, Hosseinzadeh Colagar A, Sisakhtnezhad S.
Thymoquinone and its therapeutic potentials.
Pharmacol Res. 2015
6. Dehkordi FR, Kamkhah AF.
Antihypertensive effect of Nigella sativa seed extract in patients with mild hypertension.
Fundam Clin Pharmacol. 2008
7. Gelot P, Bara-Passot C, Gimenez-Arnau E, Beneton N, Maillard H, Celerier P.
[Bullous drug eruption with Nigella sativa oil].
Ann Dermatol Venereol. 2012