Neden aşı olalım?
Meningokok hastalığı, Neisseria meningitidis adı verilen bir çeşit bakterinin neden olduğu ciddi bir hastalıktır. Menenjit (beyin ve omurilik zarının enfeksiyonu) ve kan enfeksiyonlarına yol açabilir.
Meningokok hastalığı sağlıklı olan insanlarda bile sık sık aniden, uyarı vermeden ortaya çıkar.
Meningokok hastalığı, kişiden kişiye yakın temas (öksürme veya öpüşme) veya özellikle aynı hanede yaşayan insanlar arasında uzun süreli temas yoluyla yayılabilir.
N. meningitidis’in en az 12 adet “serogrup” olarak adlandırılan tipi vardır. Meningokok hastalığının çoğuna A, B, C, W ve Y serogrupları neden olur.
Herkes meningokok hastalığına yakalanabilir, ancak aşağıda belirtilen belirli gruplarda risk artmıştır:
- Bir yaşından küçük bebekler
- 16-23 yaşları arasındaki ergenler ve genç erişkinler
- Bağışıklık sistemini etkileyen belirli tıbbi durumu olanlar
- N. meningitidis izolatlarıyla rutin çalışma yapan mikrobiyologlar
- Toplumlarında bir salgın olması nedeniyle risk altındaki insanlar
Meningokok hastalığı tedavi edildiğinde bile, her 100 enfeksiyonlu insanın 10-15’ini öldürür. Ve hayatta kalan her 100 kişiden yaklaşık 10-20’sinde işitme kaybı, beyin hasarı, böbrek hasarı, uzuv kayıpları, sinir sistemi sorunları, cilt greftlerinden kaynaklanan ciddi yara izleri gibi sakatlıklar bırakır.
Meningokok ACWY aşıları A, C, W ve Y serogruplarının neden olduğu meningokok hastalığını önlemeye yardımcı olabilir. Serogrup B’ye karşı korunmaya yardımcı olması için başka meningokok aşıları mevcuttur.
Meningokok ACWY Aşıları
A, C, W ve Y serogruplarına karşı korunma için Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından lisanslı iki çeşit meningokok aşısı bulunmaktadır: Meningococcal konjuge aşısı (MenACWY) ve meningokoksik polisakkarid aşısı (MPSV4).
11 ila 18 yaşları arasındaki gençler için rutin olarak iki doz MenACWY önerilir: ilk doz 11 ya da 12 yaşlarında, 16 yaşında bir rapel doz. HIV’li olanlar da dâhil olmak üzere bazı ergenlere ilave doz yapılmalıdır. Daha fazla bilgi için doktorunuza danışınız.
Ergenler için rutin aşılamaya ek olarak, MenACWY aşısı belirli grup insanlar için de önerilmektedir:
- Bir serogrup A, C, W veya Y meningokok hastalığı salgını nedeniyle risk altındaki kişiler
- Dalağı hasar görmüş veya çıkarılmış olanlar
- “Persistan kompleman bileşen yetersizliği” adı verilen seyrek görülen bir bağışıklık sistemi hastalığı olanlar
- Eculizumab (Soliris® olarak da adlandırılır) adı verilen ilacı kullananlar,
- N. meningitidis izolatlarıyla rutin çalışma yapan mikrobiyologlar
- Dünyanın, Afrika’nın bazı bölümleri gibi, meningokok hastalığının yaygın olduğu bir bölgesine seyahat edenler ya da bu bölgelerde yaşayanlar
- Yurtlarda yaşayan üniversite öğrencileri
- ABD askeri görevlileri
2 ila 23 ay arasındaki çocukların ve belirli tıbbi durumları olan insanların yeterli koruyuculuk için birden fazla doza gereksinimi vardır. Dozların sayısı, zamanlaması ve rapel doz ihtiyacı hakkında bilgi almak için sağlık görevlinize danışınız.
MenACWY, 2 aylık ila 55 yaş arasında olan, daha önce MenACWY ile aşılanmış veya çoklu dozlara ihtiyaç duyacağı öngörülen kişiler için tercih edilen aşıdır.
MPSV4, 55 yaşından büyük, yalnızca tek bir doz gerektiren (gezginler veya salgınlar sırasında) yetişkinler için önerilir.
Bazı insanlara bu aşı yapılmamalı
Aşağıdaki durumlar mevcutsa bunları size aşı yapanlara söyleyiniz:
- Şiddetli, hayatı tehdit eden alerji öykünüz varsa
- Bir doz meningococ ACWY aşısından sonra hayatınızı tehdit eden alerjik bir reaksiyon yaşadıysanız veya bu aşının herhangi bir bileşenine karşı ciddi bir alerjiniz varsa, aşı olmamalısınız. Sağlık görevliniz aşı içeriği hakkında size bilgi verebilir.
- Hamileyseniz ya da emziriyorsanız
- Bu aşının gebeler veya emziren anneler için olası riskleri hakkında çok fazla bilgi yoktur. Hamilelik sırasında ancak açıkça gerekli olması halinde kullanılmalıdır.
Eğer soğuk algınlığı gibi hafif bir hastalığınız varsa, muhtemelen bugün aşı yapılabilirsiniz. Orta derecede veya ciddi derecede hasta iseniz, iyileşene kadar muhtemelen beklemeniz gerekir. Doktorunuz size tavsiyelerde bulunabilir.
Aşı reaksiyonu riskleri
Aşılar dâhil olmak üzere herhangi bir ilaçla yan etkiler ortaya çıkabilir. Bunlar genellikle hafiftir ve kendiliğinden düzelir.
Fakat ciddi reaksiyonlar da mümkündür.
Meningokok ACWY aşısı yapılanların yarısı kadarında, aşılamanın ardından enjeksiyonun yapıldığı yerde kızarıklık veya ağrı gibi hafif problemler görülür. Bu sorunlar ortaya çıkarsa, genellikle 1 veya 2 gün sürer. Bu problemler MenACWY’den sonra MPSV4’ye göre daha sık ortaya çıkarlar.
Aşı yapılanların küçük bir yüzdesinde hafif bir ateş görülür.
Enjekte edilen herhangi bir aşıdan sonra ortaya çıkabilecek sorunlar:
- Bazı insanlar bazen aşı dâhil tıbbi bir işlemden sonra bayılabilirler. Yaklaşık 15 dakika boyunca oturma veya uzanma, bayılmayı ve düşüşün neden olduğu yaralanmaları önlemeye yardımcı olabilir. Başınız dönerse, görme değişikliğiniz olursa veya kulaklarınızda çınlama varsa sağlık görevlinize söyleyiniz.
- Bazı insanlarda, şiddetli omuz ağrısı ve enjeksiyon yapılan kolda hareket zorluğu olabilir. Bu çok nadiren olur.
- Herhangi bir ilaç ciddi bir alerjik reaksiyona neden olabilir.
Bu tür reaksiyonlar aşıdan sonra çok nadir görülür, yaklaşık bir milyon dozda 1 olduğu tahmin edilmektedir ve aşılamadan sonra birkaç dakika ila birkaç saat içinde meydana gelebilir.
Herhangi bir ilaç gibi bir aşının da, ciddi bir tıbbi hasar veya ölüme neden olma ihtimali, çok düşük olsa da vardır.
Aşıların güvenliği daima izlenmektedir.
Ciddi bir reaksiyon olursa?
Neye dikkat etmeliyim?
Yüksek ateş, şiddetli karın ağrısı veya ishal gibi olağandışı bir durum olup olmadığını takip ediniz.
Allerjik reaksiyon belirtileri, tabletleri yuttuktan birkaç dakika ila birkaç saat içinde ortaya çıkan nefes darlığı, ses kısıklığı, hırıltılı solunum, kurdeşen, solukluk, güçsüzlük, hızlı kalp atışı veya baş dönmesi olabilir.
Immunization Action Coalition ndan uyarlanan, AşI bi̇lgi̇lendi̇rme açiklamasi