Tıpta tinnitus olarak bilinen kulak çınlaması çok farklı şekillerde ifade edilir. Kulakta uğultu, gürleme, vınlama, tıslama, hışırtı, vızıltı veya tıkırtı… Gündüz gürültünün varlığı ile unutulan kulak çınlaması, sessiz bir odada veya gece yatakta kişiyi rahatsız eder. Kimisinde aralıklı olan bu durum kimisinde sürekli ve oldukça can sıkıcıdır. Bazı kişilerde sesten kaynaklı depresyon bile gelişebilir. Ayrıca stresin kendisi de var olan çınlamayı genellikle arttırır. Peki kulak neden çınlar?[ads1]
Kulak çınlaması, nesnel (objektif) ve öznel (subjektif) çınlama olarak ikiye ayrılır. Nesnel (subjektif) çınlamalarda orta kulak yakınlarında oluşan gerçek bir ses vardır. Bu sesin işitilmesi kulakta çınlama olarak ifade edilir. Öznel (subjektif) çınlamalarda ise gerçekte bir ses olmadığı halde kişi çınlamaları hisseder.
Nesnel Kulak Çınlaması
Nesnel kulak çınlaması orta kulak yakınlarında çeşitli nedenlerle oluşan sesin işitilmesidir. Gerçekte var olan bu ses nabız ile uyumlu şekilde olabilir ve bazı durumlarda doktor steteskopu ile duyulabilir. Bu sesler genellikle kulak yakınlarındaki damarsal yapıladan kaynaklanır. Nesnel çınlama nedenleri şunlardır:
Boyun ana damarlarındaki kan akımının sesi: Boyundaki ana atardamar (karotis) veya toplardamardaki (juguler ven) kan akımının işitilmesi kulakta uğultu olarak hissedilebilir. Bu damarlarda oluşan plaklar, daralmalar veya genişlemeler kan akımının türbülansını arttırarak sese neden olabilir.
Boyun tümörleri: Boyunda damarlara bası yapan tümörler (glomus tümörleri) kulakta çınlama yapabilir.
Orta kulak tümörleri: Damarsal yapıdan zengin olan orta kulakta oluşan tümörler kulakta bir akım sesi oluşturabilirler. Genellikle tek taraflı görülen bu durum kulakta uğultu şeklinde hissedilebilir.
AVM (arteriyovenöz malformasyonlar): Damarsal yapının bozukluğu sonucu atardamar ile toplardamar arasında anormal bağlantıların olmasıdır. Bu bağlantılar arasından geçen kan belirli bir ses oluşturur. Genellikle tek taraflı duyulur.
Kasların ani istemsiz kasılması (Myoklonus): Gerek orta kulaktaki(tensor tympani ve stapedius kasları) gerekse yumuşak damaktaki kasların istemsiz ani kasılması ritmik tıklama şeklinde bir ses duyulmasına neden olur. Bu durum bazen MS (multiple skleroz) gibi bir hastalığa bağlı gelişebilir.
Çene eklemi sorunları: Genellikle şikayetler çiğneme ile kendini gösterir.
Kansızlık: Kan değerinin düşük olması sonucunda vücuda yeterli oksijeni sağlamak için daha hızlı kan dolaşımı olur. Bu hızlı dolaşım bazen kulak çınlaması yapabilir.
Tiroid bozuklukları: Tiroid bezinin hızlı (hipertiroidi) veya yavaş (hipotiroidi) çalışması nadir de olsa kulakta çınlamaya neden olabilir.
Kafa içi damarsal bozukluklar: Kafa içindeki damarlarda oluşan genişlemeler, tümörler ses oluşumuna neden olabilir.
Hipertansiyon ve aort kapak yetmezliği
Öznel (subjektif) Kulak Çınlaması
Öznel çınlamalarda gerçekte bir ses olmadığı halde kulakta çınlama hissedilir. İşitme yollarını etkileyen çoğu durum buna sebep olabilir.
Ses travmaları: Ani yüksek ses maruziyeti(patlama gibi) yada mesleki olarak yüksek sese maruz kalmak kulakta çınlamaya neden olabilir. Ateşli silah sesi, konserler, kulaklıkla yüksek sesli müzik dinlemek, yüksek sesli iş makinaları ile çalışmak ses travmalarının nedenlerinden bazılarıdır.
Barotravma: Yüksek basınç maruziyeti, özellikle uçakla seyahat sonrası görülebilir.
Beyin veya beyin sapı tümörleri: Tek taraflı kulak çınlaması ve genellikle buna eşlik eden işitme kaybı görülür. Bunlar dışında çok farklı belirtiler görülebilir. Örneğin baş dönmesi, baş ağrısı, kollarda veya bacaklarda uyuşukluk, güç kaybı gibi… (bkz: Baş dönmesi neden olur?)
Östaki Tüpü Bozuklukları: Orta kulağın havalanmasını ve temizlenmesini sağlayan östaki tüpünün tıkanmasında çınlama ve işitme kaybı görülebilir. Genellikle geçirilmiş bir üst solunum yolu enfeksiyonu (grip gibi) yada havayolu seyahati sonrası gelişir.
Meniere Hastalığı: Ataklar halinde gelişen ciddi baş dönmesi(vertigo) atakları, kulakta çınlama, dolgunluk ve işitme kaybı ile seyreden bir hastalıktır. Daha ayrıntılı bilgi için Meniere Hastalığı Nedir, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir? isimli yazımızı okuyabilirsiniz.
Dış Kulak Yolundaki Tıkanıklık: Kulak kiri, yabancı cisim gibi dış kulak yolunu tıkayan durumlar kulakta çınlamaya neden olabilirler.
İlaçlar: Aspirin, bazı antibiyotikler (aminoglikozidler), bazı idrar söktürücüler (furosemid), bazı kemoterapi ilaçları (cisplatin), bazı antidepresanlar, aminofilin, kinin, kafein gibi ilaçlar kulakta çınlama yapabilirler. Kafein dikkatinizi çekmiştir. Yüksek kafein içeren içecekler tüketmek var olan kulak çınlaması şikayetinizi arttırabilir.
İşitme Sinirine Zarar Veren Hastalıklar: İç kulaktaki bilgileri beyne taşıyarak sesleri duymamızı sağlayan işitme siniridir. Bu siniri tutan veya hasarlanmasına neden olan hastalıklar kulak çınlamasına neden olabilirler.
Şeker hastalığı, herpes virüs enfeksiyonu, kurşun ve civa gibi ağır metal zehirlenmeleri bu sinire hasar verebilir. İşitme sinirinin hasarında işitme kaybı da görülür. Ayrıca bu sinirde görülen akustik nöroma isimli iyi huylu tümörde de kulakta çınlama, baş dönmesi ve işitme kaybı görülür.
İdiopatik: Kulak çınlamalarının bir kısmının altında hiçbir neden bulunamaz ve bu isimle adlandırılır.
Yaşlanma: Yaşlanma ile gelişen işitme kaybında kulak çınlaması görülebilir.
Kulak kemiklerindeki kireçlenmeler (otoskleroz)
MS(multipl skleroz) hastalığı
Beyin veya beyin sapındaki damar tıkanıklıkları
Kafa veya boyun travmaları.
Kulak Çınlaması Tedavisi
Nedeni tespit edilebilen durumlarda nedene göre tedavi verilmektedir. Dış kulak yolunda tıkanıklık varsa giderilmesi, yaşlanmaya bağlı işitme kaybı sonucu geliştiyse işitme cihazı verilmesi, tümör kaynaklıysa tümörün alınması, ilaç kaynaklıysa ilacın kesilmesi gibi…
Ancak kulak çınlamalarında bazen neden bulunamaz ve idiopatik olarak adlandırılır. Bu durumun uzun sürmesi kişide stres ve depresyona neden olabilir. Bu da var olan çınlamayı arttırabilir. Kulak çınlaması tedavisinde kullanılan bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
- Ses Terapisi: Bu yöntemde amaç kulak çınlamasını başka sesler ile baskılamaktır. Bu amaçla üretilen çeşitli maskeleme cihazları bulunmaktadır. Düşük frekansta çevresel sesleri taklit eden(okyanus veya yağmur sesi gibi) cihazlar, kişinin çınlamayı hissetmemesini ve rahat uyumasını sağlayabilir. Yastık şeklinde hoparlör içeren cihazlar bu amaçla kullanılabilir. Düşük seviyede FM radyo dinlemek de basit bir maskeleme yöntemidir.
- Kulak Çınlaması Yeniden Eğitim Terapisi(TRT): Yoğun ses terapisi ve danışmanlığı içeren uzun süreçli bir tedavi yöntemidir.
- Bilişsel Davranışçı Terapi: Çınlamayı şiddetlendiren kaygı, stres ve depresif durumu düzeltmek ve bu durumla başa çıkmayı öğrenmek için kullanılabilir. Uzun süreçli kulak çınlaması tedavisinde etkili bir yöntemdir.
- İlaçlar: Kulak çınlaması şikayetini azaltmak için bazı antidepresanlar (trisiklik antidepresanlar) ve alprazolam gibi anksiyete giderici (anksiyolitik) ilaçlar kullanılabilmektedir.
- Manyetik uyarım tedavisi: Çınlamayı azaltmak amacıyla kullanılan ve bazı kişilerde başarılı olduğu görülen bir yöntemdir. Ancak bu yöntem henüz rutin tedavi yöntemi haline gelmemiş olup hangi durumlarda fayda sağladığı tam olarak bilinmemektedir. Bu yöntem en sık psikiyatrik hastalıklarda kullanılmaktadır.
- Akapunktur ve hipnoz gibi alternatif tedavi yöntemleri: Çınlamayı gidermek için kullanılsa da etkinlikleri konusunda yeterli kanıt yoktur.
Kulak çınlaması çoğu insanın kısa süreli de olsa yaşadığı bir durumdur. Bu durum sürekli hale gelir ve sık tekrarlarsa mutlaka bir kulak burun boğaz doktoru tarafından değerlendirilmelidir.[ads3]