2. Erkek Üreme Sistemi
-Erkek üreme sisteminin görevleri:
-Spermatogenez ile sperm oluşumunu sağlamak.
-Erkek üreme hormonlarını üretmek.
-Spermleri besleyecek sıvıları üretmek ve depolamak.
-Spermleri, besleyici sıvılar ile birlikte dişi üreme organına iletmek.
NOT: Omurgalılarda üreme sistemi ile boşaltım sistemi bağlantılı olduğu için ikisine birlikte ürogenital sistem denir.
-Erkek üreme sisteminin kısımları:
a. Testisler
b. Yardımcı bezler
c. Erkek eşey organı (penis)
Şekil: İnsanda erkek üreme sistemi
a. Testisler
Erkek eşey bezleri olan testisler bir çifttir ve testis torbasında (skrotum) bulunur.
-Testislerin temel görevleri hormon salgılamak ve erkek
üreme hücreleri olan spermlerin üretilmesini sağlamaktır.
-Embriyonun gelişimi sırasında karın boşluğunda bulunan testisler, doğumdan önce veya doğumdan hemen sonra testis torbasına iner.
-Testislerin skrotuma inmesi sperm yapımı için gereklidir.
-Çünkü spermler vücut sıcaklığında üretilemez.
-Her testis içerisinde kıvrımlı seminifer tüpçükleri bulunur.
- Seminifer tüpçükleride, sertoli, leydig ve sperm ana hücreleri vardır.
- Sertoli hücreleri, spermlerin beslenmesini ve korunmasını sağlar.
- Leyding hücreleri, erkek cinsiyet hormonu olan testosteron (androjen) salgılar.
-Ayrıca seminifer tüpçüklerinde sperm ana hücreleri bulunur ve spermatogenezle spermlerin oluşumunu sağlar.
- Seminifer tüpçüklerde oluşan spermlerin dölleme ve hareket yetenekleri yoktur.
-Bu spermler seminifer tüpçüklerden epididimis kanallarına geçer.
-Epididimis kanalları spermlerin yaklaşık 20 gün tutulduğu, olgunlaştığı, hareket ve dölleme yeteneği kazandığı yerdir.
-Olgunlaşan spermler epididimisten vas deferens denilen sperm kanalına geçer. Vas deferens kanalı idrar kesesi
üzerinden dolanarak spermleri üretraya taşır.
-Spermler üretradan dışarı atılır.
b. Yardımcı bezler
Spermlerin hareket etmelerini ve beslenmelerini sağlayan seminal sıvıları üreten bezlerdir.
-Bunlar;
- Prostat bezi,
-Seminal kesecik
-Cowper bezi
Seminal sıvının görevleri:
· -Spermlerin taşınmasını sağlar.
· -Spermlerin geçtiği yolları kayganlaştırır.
· -Spermleri dişi üreme kanalındaki asitlere karşı korur.
· -Spermlere enerji kaynağı olarak şeker sağlar.
-Prostat bezi idrar kesesinin hemen altında üretrayı saracak şekilde yerleşmiştir.
-Spermin atılması sırasında prostatı çevreleyen kaslar istemsiz olarak kasılıp spermi üretraya boşaltırken idrarın da üretraya geçişini engeller. Böylece prostat bezi sperm ve idrarın aynı anda çıkışını önlemiş olur.
c. Penis
Çiftleşme organıdır. Sperm, yardımcı bezlerin salgıladığı seminal sıvılar ve idrar penis yardımıyla dışarı atılır.
ERKEK ÜREME SİSTEMİNİ KONTROL EDEN HORMONLAR
-Erkek üreme sisteminde folikül uyarıcı hormon(FSH), lüteinleştirici hormon (LH) ve androjenler (testesteron) hormonları etkilidir.
-FSH ve LH, hipofiz bezinden, Testesteron ise testislerdeki leydig hücrelerinden salgılanır.
- Folikül uyarıcı hormon(FSH): Testislerde sperm oluşumunu uyarır ve spermatogenezi başlatır.
-Lüteinleştirici hormon (LH): Testislerdeki leydig hücrelerine etki ederek testesteron hormonunun salgılanmasını sağlar.
-Testesteron, sperm oluşumunu ve erkeklere özgü kıllanma, ses kalınlaşması gibi ikincil eşey özelliklerin de ortaya çıkmasını
sağlar.
Şekil: Erkek üreme sisteminin hormonal kontrolü
NOT:
1. Hem erkek hem de dişi üreme sisteminde etkili olan hipofiz hormonları;
-Folikül Uyarıcı hormon (FSH=FUH)
- Lüteinleştirici hormon (LH)’dir.
2. Erkeklerde spermler, seminifer tüpçüklerinde meydana gelir, epididimiste olgunlaşır, hareket yeteneği kazanırak sperm haline gelir. Vas deferens kanalı ile üretradan atılır.
3.Erkeklerde idrar ve sperm hücreleri aynı açıklıktan yani üretradan atılır.