Manda ve Himaye
Manda ve Himaye
Manda
Az gelişmiş ülkeleri, kendi kendilerini yönetecek bir düzeye gelene kadar Milletler Cemiyeti adına yönetmek için bazı büyük devletlere verilen yetkidir.
Himaye
Kendisini koruyamayacak durumda olan ülkelerin kendisine bir koruyucu ülke bulmasına ya da bir ülke tarafından korunmasına denir.
Manda ve himaye fikri, Wilson ilkelerinde yer alan “Her millete kendi geleceğini belirleme hakkı verilecek”, “Yenen devletler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacak” maddelerine karşı ilk kez Paris Barış Konferansında ortaya atılmıştır.
İşgaller sonrasında kurulan cemiyetlerden İngiliz Muhipleri Cemiyeti İngiltere’nin himayesi altına girilmesini, Wilson Prensipleri Cemiyeti Amerika’nın mandası altına girilmesini savunmuştur.
Manda ve himaye düşüncesi, tam bağımsızlık ilkesine aykırıdır. Bu nedenle milli mücadele döneminde manda ve himaye düşüncesi birkaç kez gündeme gelmiş, ancak reddedilmiştir.
Manda ve himaye fikri Erzurum Kongresinde ilk kez, Sivas Kongresinde kesin olarak reddedilmiştir.
Amerikan mandası Sivas Kongresinin en çok tartışılan konularından biridir.