İş sözleşmeleri, tarafların iradelerine göre çeşitli şekillerde düzenlenebilir. Ancak, iş sözleşmelerinin şekil şartları, Türk Borçlar Kanunu'nun 394. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, iş sözleşmeleri, yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Ancak, belirli süreli iş sözleşmeleri, yazılı olarak yapılması zorunludur.
İş sözleşmeleri, tarafların iradelerine göre çeşitli türlere ayrılabilir. Bu türlerden bazıları şunlardır:
Belirsiz süreli iş sözleşmesi: İş sözleşmesinin herhangi bir süreye bağlı olacak şekilde yapılmadığı hallerde belirsiz süreli iş sözleşmesi söz konusu olur. Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, işveren veya işçinin herhangi bir bildirim öne sürmeden sözleşmeyi feshedebileceği genel kuraldır. Ancak, bazı durumlarda işçinin kıdemi ve işyerindeki çalışma süresi gibi unsurlar göz önünde bulundurularak bildirim süresi belirlenebilir.
Belirli süreli iş sözleşmesi: İş sözleşmesinin belirli bir süre için yapıldığı hallerde belirli süreli iş sözleşmesi söz konusu olur. Belirli süreli iş sözleşmelerinde, sözleşmenin bitiş tarihi taraflarca belirlenir. Sözleşmenin bitiş tarihinde, önceden herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın sözleşme kendiliğinden sona erer. Sözleşme süresinin bitiminde tarafların anlaşması halinde sözleşme aynı şartlarda uzar.
Tam zamanlı iş sözleşmesi: İşçinin günde en az sekiz saat ve haftada en az kırk beş saat çalışacağı iş sözleşmesi tam zamanlı iş sözleşmesidir.
Yarı (kısmi) zamanlı iş sözleşmesi: Kısmi zamanlı iş sözleşmeleri, çalışma saatlerinin tam zamanlı bir işçiye göre daha az olduğu sözleşmelerdir. Bu tür sözleşmeler, öğrenciler, emekliler veya ailelerine daha fazla zaman ayırmak isteyen kişiler için yaygın olarak tercih edilir.
Proje Bazlı İş Sözleşmesi: Proje bazlı iş sözleşmeleri, belirli bir proje veya işin tamamlanması için geçici olarak işe alınan işçiler arasında yapılır. Proje sona erdiğinde sözleşme de sona erer.
Uzaktan çalışma esasına dayanan sözleşme: İşçinin işverenin işyeri dışında, işverenin denetimi ve talimatı dışında mal veya hizmet ürettiği iş sözleşmesi uzaktan çalışma esasına dayanan sözleşmedir.
Deneme süreli iş sözleşmesi: İşverenin, işçinin işe uygunluğunu denemek amacıyla yaptığı iş sözleşmesi deneme süreli iş sözleşmesidir. Deneme süresi, en çok iki ay olabilir. Deneme süresi içinde, işveren veya işçi, herhangi bir bildirim öne sürmeden sözleşmeyi feshedebilir.
Takım iş sözleşmesi: Birden fazla işçinin aynı işyerinde aynı veya benzer işlerde birlikte çalışmasına dair yapılan iş sözleşmesi takım iş sözleşmesidir. Takım iş sözleşmesinde, işçilerin ücretleri ve çalışma koşulları, takım olarak belirlenebilir.
İş sözleşmelerinin türleri, tarafların hak ve yükümlülüklerini önemli ölçüde etkiler. Bu nedenle, iş sözleşmelerinin türleri ve özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak, işçi ve işverenler açısından önemlidir.