İÇERİK BAŞLIKLARI
Hodgkin lenfoma, bağışıklık sistemindeki hücrelerde başlayan bir kanser türüdür. Bağışıklık sistemi hastalıklara ve enfeksiyonlara karşı savaşmaktadır.
Bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenfatik sistemin yapısı aşağıdaki gibidir.
Lenf damarları
Lenf sisteminde lenf damarları ağı bulunmaktadır. Lenf damarları vücudun tüm dokuları içine dallar vermektedir.
Lenf
Lenf damarları lenf adı verilen berrak bir sıvı taşımaktadır. Lenf beyaz kan hücreleri, özellikle B hücreleri ve T hücreleri gibi lenfositleri içermektedir.
Lenf Nodları
Lenf damarları, lenf nodları adı verilen küçük, yuvarlak doku kitlelerine bağlanmaktadır. Boyun, koltuk altı, göğüs, karın ve kasıkta lenf nodu grupları bulunmaktadır. Lenf nodları beyaz kan hücrelerini depolar. Bunlar, lenf içinde bulunabilecek bakteri veya diğer zararlı maddeleri yakalarlar ve yok ederler.
Lenf Sisteminin Diğer Bölmeleri
Lenf sisteminin diğer bölümleri tonsilleri, timus ve dalağı içermektedir. Lenf sistemi ayrıca mide, deri ve ince barsak gibi vücudun başka kısımlarında da bulunmaktadır.
Lenf dokusunun vücudun birçok bölgesinde olması nedeniyle Hodgkin lenfoma herhangi bir yerde ortaya çıkabilir. Genellikle ilk olarak, göğüs ve karnı ayıran ince bir kas olan diyaframın üstündeki bir lenf nodunda bulunur.
Hodgkin Lenfoma Hücreleri
Hodgkin lenfoma, bir lenfosit anormal hale geldiğinde başlar. Bu anormal hücreye Reed-Sternberg hücresi adı verilir.
Reed-Sternberg hücresi kendi kopyalarını yapmak için bölünür. Yeni hücreler yeniden ve yeniden bölünerek daha ve daha fazla anormal hücreler oluşur. Anormal hücreler ölmeleri gerektiğinde ölmez. Vücudu enfeksiyonlar veya diğer hastalıklardan korumazlar. Fazlaca hücrenin çoğalması sıklıkla ur veya tümör adı verilen bir kitle oluşturur.
Lenfoma’nın Risk Faktörleri Nelerdir?
Belirli virüsler: Epstein-Barr virüsü (EBV) veya insan immün yetmezlik virüsü (HIV) enfeksiyonunun bulunması, Hodgkin lenfoma geliştirme riskini artırabilir. Ancak lenfoma bulaşıcı değildir. Başka bir kişiden lenfoma kapamazsınız.
Zayıflamış bağışıklık sistemi: Zayıflamış bir bağışıklık sistemine sahip olmak (kalıtımsal bir durum veya organ nakli sonrası kullanılan belirli ilaçlar nedeniyle) lenfoma geliştirme riskini artırabilir.
Yaş: Hodgkin lenfoma en sıklıkla 15-35 yaş arasındaki erişkin ve yetişkinler ile, 55 yaş ve üstündeki yetişkinlerde görülür.
Aile öyküsü: Aile üyelerinde, özellikle kız ve erkek kardeşlerde Hodgkin lenfoma veya başka bir lenfoması olan bir kişinin bu hastalığı geliştirme riski artmış olabilir.
Lenfoma’nın Belirtileri Nelerdir?
- Boyun, koltuk altı veya kasıkta şişmiş lenf nodları (ağrısız)
- Alkolün etkilerine daha duyarlı hale gelmek veya alkol aldıktan sonra lenf nodlarında ağrı olması
- Nedeni belirsiz kilo kaybı,
- Geçmeyen ateş,
- Yoğun gece terlemeleri,
- Vücutta kaşıntı,
- Öksürük, solunum zorluğu veya göğüs ağrısı,
- Geçmeyen halsizlik ve yorgunluk.
Lenfoma’nın Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Fizik muayene: Doktorunuz boyun, koltuk altı ve kasıklarınızı şişmiş lenf nodları açısından kontrol eder. Doktorunuz ayrıca dalak veya karaciğer büyümesi açısından da inceleme yapar.
Kan testleri: Laboratuvar, beyaz kan hücrelerinin sayısını, diğer hücreleri ve maddeleri kontrol etmek için tam kan sayımı yapar.
Göğüs filmleri: Filmler göğüs kafesinizin içinde şişmiş lenf nodlarını veya hastalığın diğer bulgularını gösterebilir.
Biyopsi: Lenfomayı teşhis etmenin tek kesin yolu biyopsidir. Doktorunuz bir lenf nodunun bütününü (eksizyonel biyopsi) veya lenf nodunun bir kısmını (insizyonel biyopsi) çıkarabilir. İnce bir iğne ile (ince iğne aspirasyonu) patoloğun Hodgkin lenfomayı teşhis etmesini sağlayacak büyüklükte yeterli örnek genellikle alınamamaktadır.
Lenfoma Türleri Nelerdir?
Klasik Hodgkin lenfoma: Hodgkin lenfomalı birçok kişide klasik tip bulunmaktadır. Reed-Sternberg hücresi resimdeki gibi görünmektedir.
Nodüler lenfosit-baskın Hodgkin lenfoma: Bu Hodgkin lenfomanın nadir bir tipidir. Anormal hücreye patlamış mısır hücresi adı verilmektedir. Klasik tipten farklı şekilde tedavi edilebilir.
Lenfoma’nın Evreleri
BT taraması: Bir bilgisayara bağlı bir röntgen makinesi göğüs kafesi, karın veya pelvisin seri halinde detaylı resimlerini çeker. Size kontrast madde enjeksiyonu yapılabilir. Ayrıca sizden diğer bir tipteki kontrast maddeyi içmeniz istenebilir. Kontrast madde doktorunuzun büyümüş lenf nodlarını ve filmdeki diğer anormal alanları görmesini kolaylaştırır.
MRG: Kemiklerinizin, beyin veya diğer dokularınızın detaylı resimlerini oluşturmak için bilgisayara bağlı kuvvetli bir mıknatıs kullanılmaktadır. Doktorunuz bu resimleri ekranda inceleyebilir ve film üzerine baskısını alabilir.
PET taraması: Size az miktarda radyoaktif şeker enjekte edilir. Bir makine vücudunuzdaki hücreler tarafından kullanılan şekerin bilgisayarlı resimlerini oluşturur. Lenfoma hücreleri şekeri normal hücrelere göre daha hızlı kullanır ve resimlerde lenfomalı alanlar daha parlak görünür.
Kemik iliği biyopsisi: Doktor kalça kemiğinizden veya başka büyük bir kemiğinizden küçük bir kemik ve kemik iliği örneği almak için kalın bir iğne kullanır. Lokal anestezi ağrılarınızı kontrol etmeye yardımcı olabilir. Patolog örnekte Hodgkin lenfoma hücrelerini arar.
Evre I: Lenfoma hücreleri tek bir lenf nodu grubundadır (boyun veya koltuk altı gibi). Veya anormal hücreler lenf nodlarında değilse, bir dokunun veya bir organın sadece bir bölümündedir (akciğer gibi).
Evre II: Lenfoma hücreleri diyaframın aynı tarafındaki (üstünde veya altında) en az iki lenf nodu grubundadır. Veya, lenfoma hücreleri bir doku veya bir organın tek bir kısmında ve o organın (diyaframın aynı tarafındaki) yakınındaki lenf nodlarındadır. Diyaframın aynı tarafındaki diğer lenf nodu gruplarında da lenfoma hücreleri bulunabilir.
Evre III: Lenfoma hücreleri diyaframın alt ve üstündeki lenf nodlarındadır. Lenfoma ayrıca bu lenf nodu gruplarının yakınındaki bir doku veya bir organın (karaciğer, akciğer veya kemik gibi) bir kısmında bulunabilir. Dalakta da bulunabilir.
Evre IV: Lenfoma hücreleri bir veya daha fazla organ veya dokunun birkaç bölgesinde bulunur. Veya, lenfoma bir organda (karaciğer, akciğer veya kemik gibi) ve uzak lenf nodlarındadır.
Nüks eden: Tedaviden sonra geri gelen hastalık.
Lenfoma’nın Tedavi Yöntemleri
- Kemoterapi
- Radyasyon Tedavisi
- Kök Hücre Nakli
Lenfoma Tedavisinin Yan Etkileri
Tedavi aşamasında en sık görülen yan etkileri; ağızda yaraların oluşması, mide bulantısı, kusma, idrardan kan gelmesi, ishal, kabızlık ve mesane iritasyonu olmakla beraber, daha nadir olarak aşırı yorgunluk, ateş, öksürük, saç dökülmesi, güçsüzlük ve karıncalanma hissi gibi problemlerle de karşılaşılabilmektedir.
Uzun Dönemde Ortaya Çıkan Durumlar
Hastaların tedaviye bağlı olası uzun dönem veya geç etkiler konusunda tedavi ekibiyle konuşmaları gerekir. Kansere bağlı halsizlik uzun dönem tesirlerdendir.
Tedavi, hem erkeklerde hem de kadınlarda bebek sahibi olabilme yeteneğini etkileyebilir. Bu konuda endişeleri olan hastaların tedavi başlamadan önce doktorları ile görüşmeleri gerekir. Örneğin, gelecekte çocuk sahibi olmayı düşünen erkekler tedaviye başlamadan önce sperm bankasına sperm verebilir. Eğer çiftin bebek sahibi olma yeteneği tedaviden etkilenmemişse, sağlıklı bir bebek sahibi olma şansları genel toplumla aynıdır.
Lenfomanın Takip Aşması
Hodgkin lenfoma hastalığı sonrasında takip ve dikkat edilmesi gereken bazı durumlar mevcuttur.
- Uygulanan tedavilerin kayıtlarının tutulması.
- Göğüs bölgesine radyoterapi uygulandıysa, her beş yılda bir kan tetkiki yaptırarak kolesterol düzeyinin ölçülmesi.
- Kalp hastalıkları bakımından düzenli tarama yapılması.
- Kanser yönünden düzenli tarama yapılması. İlk tedaviden beş yıl sonra ortaya çıkan meme, akciğer, mide, kemik ve yumuşak doku kanserleri bildirilmiştir.
- Çocukluk çağı veya erişkin Hodgkin lenfoması nedeniyle gögüs bölgesine radyoterapi uygulananların kendi kendine meme muayenesi yapması, erkenden bir referans mamografisi çektirmesi (tedaviden sonraki 10 yıl içinde veya 25 yaşında) ve her 2-3 yılda bir mamografilerin tekrarlaması.
- Göğüs bölgesine radyoterapi uygulandıysa düzenli olarak akciğer kanseri taraması yapılması. Sigara kullanmak, akciğer kanseri, akut myeloid lösemi ve myelodisplastik sendromlar gibi farklı türde kanserlerin görülme riskini daha da arttırır.
- Tiroid fonksiyonlarının düzenli olarak kontrol edilmesi.
- Halsizlik, depresyon ve diğer uzun dönem tesirler için gerekirse tıbbi ve psikolojik destek alınması.