Guantanamo'daki Amerikan hapishanesinde 7 yıl tutuklu kalan İngiliz vatandaşı Binyan Muhammed dün (23 Şubat) serbest bırakılarak İngiltere'ye döndü. Muhammed, ABD Başkanı Barack Obama'nın göreve gelmesinden sonra ABD ordusunun Guantanamo üssündeki hapishanesinden çıkan ilk tutuklu oldu. İngiltere Dışişleri Bakanı David Miliband, Muhammed'in salıverilmesinin, Guantanamo hapishanesinin tümüyle kapatılmasına giden yolda atılan ilk adım olduğunu belirtti. Gözlemciler, Muhammed hakkında yapılan soruşturmanın, İngiltere ve ABD hükümetlerini zor durumda bırakacağını ve terörle mücadele savaşı veren iki müttefik arasındaki yakın ilişkilerde sıkıntı yaratacağını savunuyor.
Muhammed'i getiren İngiliz Hava Kuvvetleri'ne ait uçak dün başkent Londra'nın kuzeybatısındaki bir askeri havaalanında indi. Muhammed havaalanında yaptığı açıklamada, terörist olduğundan şüphelenildiği için hapishanedeyken kötü muamele gördüğünü ve işkenceye dayanamadığı için terör faaliyetlerinde yer aldığı itirafında bulunmak zorunda kaldığını söyledi. Muhammed açıklamasında ABD hükümetini eleştirdi. Guantanamo'dan önce kendisi için "işkence"nin soyut bir terim olduğunu ve kendi başına geleceğini hiç sanmadığını söyleyen Muhamed, kaçırılarak bugüne kadar bir ülkeden başka bir ülkeye taşındığını ve Ortaçağ'a ait yöntemlerle dövülerek kötü muamele gördüğüne inanamadığını dile getirdi. Bütün bunların ABD tarafından uygulandığını vurgulayan Muhammed, aynı zamanda İngiliz istihbarat görevlilerinin de kendine yapılan işkenceye katıldığı suçlamasında bulundu. Muhammed, dün İngiliz polis makamları, sınır denetim kuruluşu ve göçmen idaresinin sorularını yanıtladıktan sonra gizli bir yere yerleştirildi.
Etiyopya kökenli olan 30 yaşındaki Muhammed, 1994 yılında İngiltere'ye sığınma talebinde bulunmuş ve mülteci sıfatıyla İngiltere'de ikamet izni almıştı. 2001 yılında Pakistan'a giden Muhammed ertesi yıl tutuklandı, ardından ABD ordusunun Fas'taki ve Afganistan'daki tutukevlerine, sonunda Eylül 2004'te Guantanamo üssündeki hapishaneye götürüldü. Muhammed ABD tarafından bu ülkede meydana gelen "kirli bomba" patlamasından sorumlu olmakla suçlanmıştı. Şimdi Muhammed hakkındaki tüm suçlamalar geçersiz hale gelmiş oldu.
Guantanamo'daki hapishane, "11 Eylül" olayından kısa bir süre önce açıldı. O tarihten beri terörizmle veya El Kaide örgütüyle bağlantılı olduğundan şüphenilen yüzlerce kişi, yasa dışı düşman savaşçısı olarak Guantanamo'da tutuklu bulunuyor. Çok sayıda sanık, psikolojik ve bedensel işkence gördüklerini ifade ettiler. Guantanamo hapishanesinde hâlâ 2 İngiliz vatandaşı tutuklu bulunuyor. ABD Başkanı Obama, hapishanenin 2 yıl içinde kapatılacağını ve bununla ilgili hazırlık çalışmalarının başlatıldığını söylemişti.
İngiltere Dışişleri Bakanı Miliband dün yaptığı konuşmada, Muhammed'in yurda dönmesinden memnuniyet duyduğunu ifade etti. ABD Adalet Bakanlığı tarafından aynı gün yapılan bir açıklamada, Muhammed'in serbest bırakılmasının, devlet güvenliği, ülkenin dış politikası ve adil yargılama ilkesine uygun olduğu belirtildi.
Ancak gözlemciler, Muhammed'in serbest bırakılmasıyla olayın sona ermeyeceğine dikkat çekiyor. Muhammed, vakadaki gerçeklerin açıklığa kavuşmasını istedi. Avukatı ise, Muhammed'in işkence gördüğünü kanıtlayabilecek yeterli delillere sahip olduklarını bildirdi. Ancak ABD hükümeti bunu inkar etti. Muhammed'in avukatı ayrıca İngiltere hükümetinden de gizli belgeleri açıklayarak işkence olayından haberdar olduğunu kabul etmesini talep etti. İngiliz adli makamları, hükümetin Muhammed olayında yasa dışı faaliyette bulunup bulunmadığı ve İngiliz güvenlik görevlilerinin Muhammed'in sorgusuna katılıp katılmadığı hakkında araştırma yapmaya başladı. Ayrıca İngiltere hükümetinin 42 ABD istihbarat belgesini açıklayıp açıklamayacağı konusunda da karar verilecek.
Gözlemciler, ABD'nin İngiltere hükümetine baskı yapıp Muhammed'in sorgulanmasıyla ilgili bilgilerin açıklanmasını engelleyebileceğini ve bunun ikili ilişkileri gerginleştirebileceğini savunuyor. Bundan önce Londra Yüksek Mahkemesi tarafından verilen bir kararda, iki ülke arasındaki istihbarat işbirliğini sınırlayabileceği gerekçesiyle Muhammed'in işkence gördüğünü kanıtlayan delillerin açıklanamayacağına hükmedilmişti. Kamuoyunda, Muhammed olayında İngiltere'nin durumunun ABD'den daha zor olduğu, çünkü ABD hükümetini olayın sorumluluğunu bir önceki yönetime yükleyebileceği, ancak İngiltere hükümetinin böyle bir şansı olmadığı görüşü hakim.