Roma hainlere ya da tercümanlara para ödemedi; Ortak resmi diller, siyasi kullanımları ve Salı günü yetim kalan kulaklar hakkındaki tartışmaların ardından bugünlerde Kongre’de gördüklerimizle hiçbir ilgisi yok. José Francisco Díaz, ‘Roma Senatosu Tarihi’ adlı eserinde, “Romulus’un zamanından bu yana” söz konusu meclisteki resmi dilin sözde ‘Latin dili‘. Ve diğer ülkelerden büyükelçiler “savaş ve barış meselelerinin yanı sıra uluslararası hukukla ilgili tüm sorunları” tartışmak için “kentlere” vardıklarında, çemberin içinden atlamak ve önerilerini ve saçmalıklarını Latince sunmak zorunda kaldılar.
Çalışmasındaki uzman, “Senato’daki görevlerinin amacını açıkladıklarında, bunu tam olarak Latince yapmak zorundaydılar, çünkü o toplantıdan önce Roma’nın onurunu kıskanan hiç kimsenin kendisini başka bir dilde ifade etmesine izin verilmiyordu” diyor. Ancak durum son derece gerekli olduğunda, söz konusu mirasçı ‘Latin dili’nden tek bir kelime bile bilmediğinden ve kendisini ifade etmesi ya da anlamasını imkansız hale getirdiğinden, politikacılar bir tercümanın odada bulunmasına izin verdiler. Her ne kadar yazarın ifadesiyle “senatörlerden bazıları veya diğer saygın kişiler genellikle tercümanlık yapıyordu.”
Çünkü evet, Cumhuriyet’ten İmparatorluğa kadar Latince, Roma kültürünün üzerine inşa edildiği sütundu. ABC’ye yaptığı açıklamalarda bunu böyle açıklıyor Federico Romero Diaz, ‘Ab urbe condita’ koro çalışmasının ortak yazarı, Tarihi Popülerleştiriciler’in başkanı ve Romanite Günü’nün kurucu ortağı: “Yönetimde kullanıldı, aynı zamanda orduda ve siyasi düzeyde emir vermek için de kullanıldı.” Bunu belirten hiçbir kural yoktu. Uzman, “Bu şekilde yapıldı, nokta” diye ısrar ediyor.
Ve bu, eğitimli Romalıların diğer dilleri bilmediği ve takdir etmediği anlamına gelmiyordu. «Uluslararası dili, günümüzün İngilizcesini, yani Yunancayı bilmekten hoşlanıyorlardı. Bunu küçük yaşlardan itibaren öğrendiler çünkü bu kültürel bir özellikti” diye ekliyor.
Ancak nezaket cesareti ortadan kaldırmadığı için Rumlarla ilgili bazı istisnalar da vardı. O retorikçiydi Apolonio Molón M.Ö. 1. yüzyılda yasağı açan kişi. C. Rodos ve Roma’da belagat derslerine katılan Cicero’nun anısına, bu bilge adamın Senato’ya katıldığında kendisini kendi dilinde ifade etmesine izin verildi. Ancak hiç kimse siyasetçilere kendi dilinde hitap etmek için kameraya izin istemekten muaf değildi. Büyük İskender. José Francisco Díaz, “İmparatorlar Tiberius ve Claudius bile konuşmalarında Yunanca bir kelime kullandıklarında Senato’dan muafiyet talep ettiler” diyor.
İmparatorluğun ikiye bölünmesinden sonra da durum bu şekilde devam etti. «Her ikisi de Doğu gibi Batı Yönetimin resmi diliydi. Her ne kadar Doğu’da Yunanca ile de bir arada var oldu. Sonuçta her vatandaşın kökenine bağlıydı. Makedonya’da veya Kuzey Trakya’da ilki daha çok kullanıldı; güneyde, Mısır ve Asya’da ikinci,” dedi Romero ABC’ye. Bu Justinianus zamanına kadar devam etti.