ANA SAYFAYA DÖNÜŞ
GÜMRÜK KANUNU (1)
Kanun Numarası : 1615
Kabul Tarihi : 19/7/1972
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 1/8/1972 Sayı: 14263
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 11 Sayfa: 2927
*
* *
Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız
"Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"
Cilt: 2 Sayfa: 1155
*
* *
Bu Kanun ile ilgili tüzükler için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
BİRİNCİ KİTAP
Genel Hükümler ve Genel İşlemler
BİRİNCİ AYIRIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Tabirler, Mükellefiyetler ve Vergiye Esas Olan Tarife
Tabir ve tarifler:
Madde 1 - 1. Bu kanunda geçen ve şümulü belirtilmemiş olan eşya tabiri her
türlü madde ve kıymetleri kapsar.
2. Bu kanunda geçen (Gümrük Vergisi) ve (Vergi) tabirleri yalnız giriş Güm-
rük Vergisini (Gümrük vergileri) ve (Vergiler) ise gümrüklerce alınan bütün ver-
gi ve resimleri ifade eder.
3. Bu kanunda geçen:
(Bakanlık) tabiri, Gümrük ve Tekel Bakanlığını,
(İdare) tabiri, Gümrük İdaresini,
(Kanun), (bu kanun), (kanunda) ve (bu kanunda) tabirleri, işbu Gümrük Kanu-
nunu, ifade eder.
4. Bu kanunun 12 nci maddesindeki asıl ikametgah tabirinin tayininde, yurda
ister turizm maksadiyle ister mesleki bir gaye ile girmiş olsun, bir sene içinde
vasati altı aydan fazla bir zaman ikamet eden şahsın, oturduğu binanın sahibi
veya kiracısı olması bakımından fark gözetilmeksizin veya nerede oturursa otur-
sun Türkiye'de ikametgahı bulunduğu prensibi kabul olunur.
-------------
(1) 14/6/1989 tarih ve 3577 sayılı Kanunun 16 ncı maddesine göre; 3577 sayılı
Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer Kanunların 3577 sayılı Kanuna
aykırı olan hükümleri uygulanmaz.
5. Bu kanunda geçen fiili ithal tabiri:
a) Vergi tahakkukunun idarece yapıldığı hallerde vergilerin ödendiği veya
cari hesabının mahsubunun yapıldığı veya teminata bağlandığı veya erteleme iş-
leminin gümrüğünce tekemmül ettirildiği veya muaflık hükümlerinin uygulandığı,
b) Vergi tahakkukunun mükellefince yapıldığı hallerde eşyanın gümrük işlem-
lerinin ikmal edildiği,
c) Deniz, vagon ve kamyon üstü işlemlerde, muayenenin yapılıp çetelenin
açıldığı.
Tarihi ifade eder.
6. (Ek: 18/4/1983 - 2817/1 md.) Bu Kanunda geçen çıkış tabiri; çıkış eşya-
sının 127 nci madde gereğince muayenesinin yapılıp taşıta yüklenmesini, bir yer-
den veya muhtelif yerlerden, bir defada veya kısım kısım gelmekte olan dökme
veya diğer eşyada yüklemenin tamamlanmasını veya 127 nci madde gereğince muaye-
nesi tamamlandıktan sonra çıkış sundurma, antrepo veya serbest bölgelere alın-
masını ifade eder.
7. (Ek: 30/6/1995 - KHK-564/1 md.) Müsteşarlık deyimi; Gümrük Müsteşarlığı-
nı ifade eder.
8. (Ek: 30/6/1995-KHK-564/1 md.) a) Kişi deyimi; gerçek ve tüzel kişiler
ile yürürlükteki mevzuatın öngördüğü hallerde, hukuken tüzel kişilik statüsüne
sahip olmamakla birlikte, hukuki tasarruflar yapma yetkisi tanınan kişiler
ortaklığını;
b) Türkiye gümrük bölgesinde yerleşik kişi deyimi; bu bölgede kanuni
ikametgahı olan bütün gerçek kişiler ile bu bölgede kayıtlı iş yeri, işyeri
merkezi ya da devamlı işyeri kuruluşu bulunan bütün tüzel kişi veya kişiler
ortaklığını;
ifade eder.
9. (Ek: 30/6/1995-KHK-564/1 md.) Karar deyimi; Gümrük Müsteşarlığının veya
yetkili kıldığı gümrük idarelerinin, gümrük mevzuatı kapsamında belirli bir
konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari tasar-
rufunu ifade eder.
10. (Ek:30/6/1995-KHK-564/1 md.) Serbest dolaşımda bulunan eşya deyimi;
Türkiyenin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara ait hükümler saklı kalmak
kaydıyla, giriş rejimine tabi tutularak, Türkiye gümrük bölgesine giren eşya
ile üretiminde kullanılan girdilerin yerli olup olmadığına bakılmaksızın, bu
Kanunun hükümlerine göre Türk menşeli sayılan eşyayı ifade eder.
11. (Ek: 30/6/1995-KHK-564/1 md.) Gümrük statüsü deyimi; eşyanın Türkiye
gümrük bölgesinde serbest doşalım durumunda bulunup bulunmadığını ifade eder.
12.(Ek:30/6/1995-KHK-564/1 md.) Gümrük beyanı deyimi; belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde eşyanın bir Gümrük rejimine tabi tutulması talebinde
bulunulmasını ifade eder.
13. (Ek:30/6/1995-KHK-564/1 md.) Beyan sahibi deyimi; kendi adına beyanda
bulunan kişiyi veya adına beyanda bulunulan kişiyi ifade eder.
14. (Ek:30/6/1995-KHK-564/1 md.) Elleçleme deyimi; gümrük denetimi altında-
ki eşyanın asli nitelikleri değiştirilmeden istiflenmesi, yerinin değiştiril-
mesi büyük kablardan küçük kablara aktarılması, kabların yenilenmesi veya tami-
ri, havalandırılması, kalburlanması, karıştırılması ve benzeri işlemleri ifade
eder.
5014-1
Mükellefiyetler:
Madde 2 - Türkiye Cumhuriyeti gümrük hattından geçen veya eşya geçiren her
şahıs, bu kanun ile buna dayanılarak çıkarılan tüzükler, kararname ve yönetme-
likler hükümlerine uymakla mükelleftir. Bu mükellefiyet, gümrük idarelerinin
gerek bu kanunda gerek başka kanun, tüzük ve kararnamelerde yazılı hükümlere
göre yapacağı denetlemelere tabi olmak ve kanunları gereğince kendi adına veya
başka idareler nam ve hesabına tahsil edeceği her nevi vergi, resim, harç ve
ücretleri ödemek veya bunları teminata bağlamak ve kanun, tüzük, kararname ve
yönetmeliklerin ifasını şart koyduğu her türlü işlem ve formaliteyi yerine ge-
tirmiş olmaktır.
Temsil
Madde 2/a - (Ek: 30/6/1995-KHK-564/2 md.)
Bütün kişiler, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri
gerçekleştirmek üzere gümrük idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin
edebilirler. Transit taşımacılık yapan veya arızi olarak beyanda bulunan kişi-
ler hariç olmak üzere, temsilci, Türkiye gümrük bölgesinde yerleşik bulunmalı-
dır.
Temsil, doğrudan veya dolaylı olabilir. Temsilci, doğrudan temsil durumunda
başkasının adına hareket eder. Dolaylı temsil durumunda ise, kendi adına, ancak
başkasının hesabına hareket eder. Temsilci, temsil edilen kişi namına hareket
ettiğini beyanetmek, temsilin doğrudan veya dolaylı olduğunu belirtmek ve sahip
olduğu temsil yetki belgesini gümrük idarelerine ibraz etmek zorundadır.
Vergi mükellefiyetinin başlangıcı:
Madde 3 - 1. Gümrüğün denetlemesi altına (Her çeşit antrepolardakiler de
dahil) konmuş eşyanın vergi ödeme mükellefiyeti;
57 nci madde gereğince beyannamesinin tescil,
55 inci madde gereğince ağızdan beyan yapılan hallerde bu beyana ait tahak-
kuk varakasının mükellef tarafından imza ve idarece tescil,
Posta yolu ile gelen eşyada 135 ve 136 ncı maddelerdeki belgelerin tescil,
Edildiği günde başlar.
Gümrük denetlemesi altında bulunan eşya, bu kanunda aksine sarahat olmadık-
ça, fiili ithalden önce mahvolursa mükellefiyet kalkar.
2. Gümrük denetlemesi dışında kalmış eşyaya ait vergi ödeme mükellefiyeti,
eşyanın gümrük hattından geçirildiği tarihte, eğer bu tarih bilinmiyorsa, eşya-
nın gümrük hattından geçirildiğine gümrükçe bilgi edinildiği günde başlar.
3. Şarta bağlı teminatlı veya teminatsız yurda, muaf olarak sokulan eşyaya
ait vergi ödeme mükellefiyetinin başlangıcı, muaflık beyannamesinin tescili ve
beyanname yok ise sair geçiş belgeleri üzerinde gümrükçe yapılan en son giriş
vizesi tarihidir.
4. Yurda muaf olarak sokulduğu halde, muafiyetten faydalanmıyan şahıslara
veya yerlere satılan veya devrolunan veya muafiyetten, faydalanmıyan hususlar
için kullanılan eşyanın vergi ödeme mükellefiyeti, ilgililer tarafından Gümrük
İdaresine yapılacak beyan tarihinde, beyan yapılmamış ise devir veya satış tari-
hinde, bu tarih tespit edilmiyorsa buna Gümrük İdaresince bilgi edinildiği ta-
rihte başlar.
Dikkat Devamı: 5015 inci sayfadadır.
5014-2
Bu suretle satılan veya devredilen eşyayı alanlar, satanlar, devredenler
veya muafiyetten faydalanmıyan hususlar için kullananlar bu eşyaya ait vergiler
bakımından gümrüğe karşı tek başına ve müteselsilen sorumludurlar.
5. (Değişik: 18/4/1983-2817/2 md.) Satışa intikal eden eşyanın vergi ödeme
mükellefiyeti, giriş beyannamesi verilmiş veya tahakkuk varakası tanzim edilmiş
olduğu hallerde bunların tescil edildiği, aksi halde tespit kağıdının gümrükçe
tanzim ve tescil olunduğu tarihte başlar.
6. (Ek: 18/4/1983-2817/2 md.) Bakanlıkça tespit edilecek esaslara göre eşya-
nın ithal işlemi sonradan yapılmak üzere, mal sahibine, temsilcisine veya taşı-
yıcısına teslim edilmesi halinde, vergi ödeme mükellefiyeti teslim edildiği ta-
rihte başlar.
Vergiye esas olan tarife:
Madde 4 - (Değişik: 18/4/1983-2817/3 md.)
Gümrük vergisi, 3 üncü madde gereğince ödeme mükellefiyetinin başladığı
tarihte, eşyanın bulunduğu hal ve mahiyetine göre o tarihte yürürlükte bulunan
Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki nispet, had ve esaslara göre hesaplanır.
Tarifenin vergi nispetlerini artıran hükümlerinin uygulanmasına, Kanunda
aksine sarahat bulunmadıkça, yayımı tarihinden üç ay sonra başlanır. Ancak, bu
Kanunun 20 ve 21 inci maddeleriyle 14/5/1964 tarihli 474 sayılı Kanuna göre
yapılacak değişiklikler ve alınacak kararlar yayımı tarihinden itibaren yürür-
lüğe girer.
Vasfı değişen eşya:
Madde 5 - (Değişik: 18/4/1983-2817/4 md.)
Ödeme mükellefiyetinin başladığı günden sonra eşyanın vasıflarında meydana
gelen değişmeler ve bozulmalar sebebiyle gümrük vergilerinden indirim yapılamaz.
Ancak, fiili ithalden önce herhangi bir kaza sonucu ya da elde olmayan ne-
denlerle eşyanın hasara veya kayba uğraması veya harap olması hallerinde, külfet
ve masrafları sahibine ait olmak üzere ve bu durumların ilgili gümrük idaresi-
ne ispat edilmesi şartıyla, gümrük idaresinin denetimi altında aşağıdaki şekil-
lerde işlem yapılır.
1. Hiçbir surette kullanılamaz hale gelmiş eşyanın, sahibi isterse, usulü
dairesinde imhasına veya yurt dışına çıkarılmasına izin verilir.
2. Münhasıran ilk madde olarak kullanılması mümkün hale gelen eşyanın ver-
gisi ilk madde tarifesi üzerinden hesaplanır. Lüzumu halinde, gümrük idaresince
bu eşyanın ilk madde şeklinden başka surette kullanılmasını önleyici tedbirlerde
alınır.
3. Kısmen hasara uğrayan eşyanın ayrılması mümkün ise hasara uğramış kısmı,
değilse tamamı hakkında sahibinin isteğine göre 1 ve 2 nci fıkralar hükmü uygu-
lanır.
4. Islanmış veya nemlenmiş eşyanın kurutulmasına gümrük idaresince müsaade
olunur.
5. Eşya, sahibi tarafından, Hazineye hiçbir masraf yüklenmemesi kaydıyla
gümrüğe terkedilebilir.
Ancak, bu fıkralardaki işlemlerin uygulanması sırasında ilk tespit ve tahak-
kuka göre bir ceza tayini gerektiği hallerde bu ceza alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Tek ve Maktu Vergi, İstisna ve Muafiyetler
Tek ve maktu tarife:
Madde 6 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/5 md.)
Posta yoluyla veya yolcu beraberlerinde gelen ve ticari mahiyette bulunma-
yan vergiye tabi eşya ile sınır ticaretine konu teşkil etmesi uygun görülen
eşya-
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek - 6)
dan alınacak gümrük vergilerini göstermek üzere kanunlarda belirtilen azami had-
leri geçmemek şartıyla tek ve maktu bir tarife uygulamaya Bakanlar Kurulu yetki-
lidir. (1)
İstisnalar:
Madde 7 - Aşağıda yazılı eşya Gümrük Vergisinden istisna edilmiştir:
1. Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki pozisyonlarında vergiye tabi tutulmadık-
ları gösterilmiş olan eşya,
2. Milletlerarası andlaşmalarla vergiye tabi olmadıkları kabul edilen eşya,
3. Her türlü Türk parası, banknotları, esham ve tahvilleri ve kuponları,
Türkiye'ye sokulması yasak olmayan yabancı devlet paraları, esham ve tahvilleri
ve bunların kuponları ile çek ve poliçeler,
4. Bakanlıkça tespit olunacak esaslar dairesinde, ticari mahiyeti bulunma-
dığı kabul edilen nümunelik eşya ve modeller,
5. Mezarlıklara, milli abidelere konulmak üzere getirilen veya gönderilen
çelenk, bayrak ve bu mahiyetteki eşya ile bunların teferruatı, içinde ölü veya
ölünün kül veya kemikleri bulunan tabut, vazo ve sair kablar ve bunlarla bir-
likte getirilen veya önceden veya sonradan gönderilen çiçek, çelenk ve bu mahi-
yetteki eşya,
6. Resmi daire ve müesseselerle özel müessese ve şahıslara ait işlem görmüş
her türlü defter, evrak ve belgelerle, kullanılmamış her türlü taşıt biletleri
ve milletlerarası mahiyette muayyen hizmetler karşılığı kullanılacak kuponlar,
7. Karasularımızda kazaya uğrayan veya batan ve mülkiyeti Hazineye intikal
etmiş olan ve Maliye Bakanlığınca denizden çıkarılmak üzere satılan veya çıka-
rılması sözleşmeye bağlanan her türlü eşya.
Muafiyetler:
Madde 8 - Gerçek ve tüzel kişiler için ithal edilecek, aşağıda cins ve nevi-
leri gösterilen eşya Gümrük Vergisinden muaftır:
1. (Değişik: 18/4/1983-2817/6 md.) Genel, katma ve özel bütçeli daireler
ile kamu yararına hizmet eden dernekler tarafından kurulan ve Bakanlar Kurulu
kararı ile milletlerarası kuruluşlarla işbirliğine müsaade edilen vakıfların
müze, kitaplık, dökümantasyon merkezleri için teşhir edilmek ve okunmak üzere
gelen her türlü eşya, kitap, mecmua, risale ve eserlerle, bunlarla ilgili
mikrofilmler, mikrofişler, video bantları ve ses bantları ayrıca, okullar ile
bahsi geçen daire ve kuruluşların hayvan ve bitki bahçeleri, numune ve üretme
fidanlıkları, göl ve havuzları için gelen her türlü bitki ve hayvanlar ile bun-
ların tohumları ve yumurtaları (Bunların kap ve kılıfları, nakli sırasında kul-
lanılan eşya, malzeme ve kumanyalar dahil),
2. (Değişik: 18/4/1983-2817/6 md.) a) Sosyal, kültürel, hayri ve sıhhi mak-
satlarla yabancı memleketlerde kurulmuş dernek, vakıf ve teşekküller tarafından
aynı maksatlarla Türkiye'de faaliyette bulunan kamu yararına çalışan derneklere
ve vakıflara,
b) Gerçek ve tüzelkişiler tarafından, Türkiye'deki kamu yararına çalışan
derneklere ve kamunun faydasına parasız tahsis edilmiş Bakanlar Kurulunca tespit
edilen tesisler ile resmi teşekküllere, belediye ve köy tüzelkişiliklerine,
-------------------
(1) Uygulanacak tarife ile ilgili olarak;17/8/1990 tarih ve 20608 sayılı
R.G'de yayımlanan 25/6/1990 tarih ve 90/639, 30/3/1995 tarih ve 22243 sayılı
R.G'de yayımlanan 6/2/1995 tarih ve 95/6573 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararlarına bakınız.
Bağış yoluyla gönderilen veya yurt dışında temin edilen para ile alınıp ge-
tirilen, gerek miktar gerek özellikleri bakımından konularına uygun olduğu Ba-
kanlıkça kabul edilecek eşya (Genel ve katma bütçeli daireler dışında binek oto-
mobilleri hariç),
3. Doğrudan doğruya veya gerçek ve tüzel kişiler aracı edilerek Hazineye
yardım maksadiyle ve bağış yoluyla gelen her türlü eşya ve kıymetler (Maliye ve
Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca müştereken tespit edilecek usul dairesinde).
4. (Değişik: 18/4/1983 - 2817/6 md.) a) Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ihtiyaçları için gümrük beyan-
namesi ve ithal müsaade belgeleri bu kuruluşlar adına düzenlenmiş olmak kaydıy-
la, yurt dışından tedarik olunan her türlü harp silah, araç, gereç, teçhizat,
makine, cihaz ve sistemleri ile bunların yapım, bakım ve onarımlarında kullanı-
lacak yedek parçalar, akaryakıt ve yağlar, hammadde, malzeme (eğitim malzemesi
dahil) ve harp ganimetleri ile memleket dahilin de temini mümkün olmayan ve
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca kabul, tespit ve belgelenecek her çeşit
ilaç ve ilaç hammaddeleri,
b) Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı ihtiyacı için bedelsiz olarak dış kaynaklardan alınan her türlü yar-
dım malzemesi,
c) Emniyet Genel Müdürlüğünce, emniyet hizmetleri ihtiyacı için dış memle-
ketlerden mubayaa ve ithal olunacak (a) bendinde yazılı araç, gereç ve silahlar
ile bunların teferruatı,
d) Milli savunma ve içgüvenlik konularında; Milli Savunma Bakanlığı, Jandar-
ma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve
Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü ihtiyaçlarının sağlanması için; Türk Silahlı
Kuvvetlerini güçlendirmek amacıyla kurulmuş bulunan vakıflar ile sermayesinin
yarısından fazlası bu vakıflara ait olan şirket ve müssseselerin yukarıda yazılı
kuruluşlar tarafından verilecek siparişlerle ilgili olarak üretici sıfatıyla
ithal etmeleri gereken ve miktarı ihtiyaç sahibi makam tarafından onaylanan her
türlü silah, araç, gereç, anamalzeme, mühimmat, makine, elektronik, elektrikli
cihaz, alet ve teferruatları ile bunların üretimi, bakımı ve onarımında kulla-
nılacak her türlü parça, yedek parça, mamul, yarı mamul maddeler, malzemeler,
5. Kara sınırlarından 5 kilometreye kadar derinlikte bulunan köyler ve kasa-
balar ahalisinin gümrük kapılarından geçirdiği kendisinin veya ailesinin kullan-
masına mahsus ve kıymeti Bakanlar Kurulu karariyle tespit edilecek eşya (Bakan-
lıkça tayin edilecek usul dairesinde).
6. Harb esirleri ve harb zamanlarında enterne edilen askeri ve sivil kişiler
adına bağış yoluyla gönderilen yiyecek ve içecek (Tütün ve sigara dahil) ve gi-
yim eşyası (Karşılıklı olmak şartiyle).
7. a) Milli deniz ve hava gemilerinin, yabancı limanlarda ve meydanlarda
yalnız kendi ihtiyaçları için aldıkları donatım eşyası ve işletme malzemesi,
b) Yabancı deniz ve hava gemilerinin kendilerine mahsus olarak içlerinde
getirdikleri veya Türk limanlarında gümrüklenmemiş mallardan aldıkları yakıtlar
ve yağlayıcı maddelerle gemi adamları ve yolcularına mahsus yiyecek ve içecekler
(Tekel maddeleri dahil) ve donatım eşyası ve işletme malzemesi (Gemilerden dışa-
rı çıkarılmaması ve karşılıklı olması şartiyle),
Yukarıdaki fıkralarda yazılı donatım eşyası ile işletme malzemesinin cins
ve nevileri Gümrük ve Tekel ve Ulaştırma Bakanlıklarınca tayin ve tespit olunur.
c) Yabancı ülkelere sefer yapan Türk gemileri ve uçakları hakkında da yuka-
rıki hükümler uygulanır. Ancak, bu taşıtlar kabotaj seferleri esnasında yabancı
yakıt, yiyecek ve içecek maddelerini, vergileri ödenmek şartiyle kullanabilir-
ler.
Bu taşıtların muntazam seferleri olanlarının yabancı ülkelere yaptıkları
seferden son Türk limanına avdet ederek, tekrar dış sefere çıkmaları halinde,
bu limandaki bekleme süreleri yabancı ülkelere yapılan seferin devamı sayılır,
Yemekli vagonların Türkiye sınırından geçtikten sonra hazırlayacakları ilk
kahvaltı ve yemek için kullanacakları yiyecek ve içeceklerle yakıtlar (Tekel
maddeleri bu hükmün dışındadır.)
8. İktisadi bir faaliyetin reklamı maksadiyle getirilecek ve parasız dağı-
tılacak olan basılı ilan, katalog, broşür, takvimler ve emsali matbualar.
9. Noel, yılbaşı, Şeker ve Kurban Bayramları münasebetiyle hariçten gönde-
rilecek, süre ve kıymetleri Bakanlar Kurulunca tayin edilecek, hediyelik eşya.
10. Türkiye'de akdedilecek milletlerarası kongrelere veya spor temas ve
gösterilerine katılacak delege ve şahısların isimlerini muhtevi plaketler, bun-
ların milli bayrakları veya kulüp filamaları ve bunları takmaya mahsus ağaç ve
madeni mamuller ve bu toplantı ve temaslara ait rozet, kupa ve broşürler ve bu
kongre ve spor temas ve gösterilerine ait cihaz, alet ve malzeme.
11. Türkiye'de yapılan ve yapılacak olan milli ve milletlerarası her türlü
yarışmalarda mükafat olarak verilmek üzere bağış yoluyla gönderilen eşya.
12. Aile fotoğraf filimleri ve resimleri, basın ile ilgili aktüalite filim-
leri ve resimleri, fonopost maddeleri (Münhasıran mektup ve muhabere vasıtası
olarak kullanılanları dolu ve birer adet), plak, tel ve bantlarla mürettep
sesli ve yazılı mevkut neşriyat, şahsi tedavide kullanılacak miktar ve mahiyet-
te ilaçlar (Konulmuş kanun hükümleri saklıdır.)
13. Yabancı eşyanın teşhir olunduğu fuar ve sergilerin inşa ve dekorasyonun-
da kullanılmak üzere getirilen eşya (Bu mahallerden dışarı çıkarılmamak kaydiy-
le.)
14. (Değişik: 18/4/1983-2817/6 md.) a) Gümrük Giriş Tarife Cetvelinin 87.02,
87.09, 87.10 ve 87.11 pozisyonlarında yer alan ve münhasıran malül ve sakatlar
tarafından kullanılmak üzere hususi surette imal edilmiş hareket ettirici terti-
batı bulunan ve bunlar tarafından ithal edilen motorlu veya motorsuz koltuklar,
bisiklet, motosiklet ve binek otomobilleri, (Ek hüküm: 3/4/1997 - 4236/1 md.)
ile el ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş olmaları nedeniyle bizzat sakat
kişi tarafından kullanılamayan, sakat kişinin araca binip inmesiyle taşınmasını
kolaylaştırıcı tertibatı bulunan ve sakat kişinin üçüncü dereceye kadar kan veya
sıhri hısımlarından bir sürücü veya sakat kişi tarafından iş akdine bağlı ola-
rak istihdam edilen bir sürücü tarafından kullanılan Gümrük Giriş Tarife Cetve-
linin 87.02.10 ve 87.02.90 pozisyonlarında yer alan minibüsler,
Bu fıkra gereğince yurda sokulan kara nakil vasıtalarının malül ve sakat
olmayanlara herhangi bir şekilde devri halinde gümrük vergisi alınır. Ancak bu
fıkra gereğince yurda sokulan kara nakil vasıtalarının başka bir malül ve saka-
ta devri veya bunların ölümü sonucu varislerine intikali halinde gümrük vergi-
leri alınmaz.
b) Protez uzuvlar (protez dişler hariç) ile organizmaya takılan sair uzuv
ve parçalar,
c) Gümrük Giriş Tarife Cetvelinin 84 ve 85 inci fasıllarında yer alan ve
sakatların sanatlarının icrası için bizzat kendilerinin ithal ederek kullanacak-
ları alet ve makineler (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının izniyle),
d) Sakatların ve hastaların kendi adlarına ithal edilecek ve bunların bakım,
tedavi ve yaşamlarını sürdürmeleri için zorunlu olan eşya ile organ nakli için
kurulmuş vakıfların yurt dışından amaçlarına uygun olarak ve kamu hizmetine
tahsis edilmek üzere getirtecekleri canlı doku, makine, teçhizat ve teşhis ve
tedavide gerekli ilaçlar (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının uygun görüşü
alınarak).
15. (Mülga: 18/4/1983-2817/6 md.)
Diplomatik muafiyetler:
Madde 9 - Aşağıda yazılı eşya mütekabiliyet şartiyle gümrük vergilerinden
muaftır:
1. Yabancı devlet başkanları ve aileleri efradı ile refakatlerine memur
olanların getirdikleri veya Türkiye'deki ikametleri sırasında getirecekleri eş-
ya ve taşıtları,
2. Resmi bir ziyaret veya görev için Türkiye'ye gelen delegelerle, sivil
veya askeri heyetlerin, bu görevin yapılması maksadiyle beraberlerinde getire-
cekleri veya görevin devamı sırasında getirtecekleri eşya ve taşıtları.
3. a) Türkiye'deki yabancı diplomatik temsilciliklerin,
b) Yabancı devletlerin Türkiye'deki konsolosluklarının,
Resmi görevin yapılması ile ilgili olarak her hangi bir zamanda getirtecek-
leri her türlü basılmış ve basılmamış evrak ile taşıtları ve sair her türlü eşya
ve resmi binalar için inşaat malzemesi.
4. a) Yabancı devletlerin Türkiye'deki diplomatik temsilciliklerinde görev-
li misyon şefleri ile diplomatik memurlarının,
b) Yabancı devletlerin Türkiye'deki konsolosluklarında görevli misyon şef-
leri ile meslekten konsolosluk memurlarının,
c) Milletlerarası resmi teşekküllerin Türkiye'de ikamet eden misyon şefle-
rinin ve diplomasi memurlarının,
Türkiye'de görevli bulundukları süre içinde, gerek kendilerinin, gerek aile-
leri efradının istihlak ve kullanmaları için birlikte getirdikleri veya sonradan
getirtecekleri her türlü eşya ve binek otomobilleri.
5. a) Yabancı devletlerin Türkiye'deki diplomatik temsilciliklerinde görev-
li idari ve teknik personelin,
b) (Değişik: 18/4/1983 - 2817/7 md.) Yabancı devletlerin Türkiye'deki kon-
solosluklarında görevli idari ve teknik personelin, görevlerine ilk gelişlerin-
de beraberlerinde getirecekleri veya gelişlerinden iki ay önce veya gelişlerin-
den itibaren altı ay sonraki süreler içerisinde getirtecekleri kendilerine ve
ailelerine ait zati eşya ve ev eşyası.
Mütekabiliyet şartının mevcudiyeti Dışişleri Bakanlığınca tespit olunur.
Bu maddede yazılı muaflıklardan (misyon şefleri hariç) Türk uyruklular fay-
dalanamazlar.
Bu madde gereğince yurda muafen sokulmuş olan eşya ve taşıtların (binek oto-
mobilleri dahil) muaflık hakkı olmayan yer ve şahıslara herhangi bir suretle
devir veya satışı Dışişleri Bakanlığının müsaadesine bağlı olup, bu eşya ve ta-
şıtlar yürürlükte bulunan kanunlara göre Gümrük ve diğer vergiler ödenmeden ve
mali mükellefiyetler yerine getirilmeden muaflık hakkı olmayan yer ve şahıslara
devredilemez ve satılamaz.
Bu maddeye göre muafen yurda sokulmuş olan taşıtlardan çalınanlar hakkında
12 nci madde hükmü uygulanır.
Bu maddenin uygulanmasına ait gümrük işlemleri Dışişleri ve Gümrük ve Tekel
Bakanlıklarınca birlikte tesbit olunur.
Zat ve ev eşyası:
Madde 10 - Aşağıda yazılı eşya, gümrük idaresince şartlarına ve gösterilen
esaslara uygun görüldüğü takdirde gümrük vergilerine tabi tutulmaz.
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek - 6)
1. Cumhurbaşkanının zat ve ikametgahı için gelen eşya.
2. a) (Değişik: 18/4/1983-2817/8 md.) Yolcuların beraberlerinde getirdik-
leri kendilerine ait zati eşya ile gelişlerinden iki ay önce veya altı ay sonra-
ki süreler içerisinde gelen zati eşya ve nakil vasıtaları hizmetlilerinin bera-
berlerinde getirecekleri kendilerine ait giyim eşyası (yolcuların getirebileceği
zati eşyanın cins, miktar ve mahiyeti ile seyahatın süre ve mahiyetine, nakil
vasıtasının cinsine göre nakil vasıtaları hizmetlilerinin getirebileceği eşya
Bakanlıkça tespit edilir.)
b) (Değişik: 7/2/1990 - 3612/55 md.) Yolcuların ve nakil vasıtaları hiz-
metlilerinin beraberlerinde getirdikleri ve seyahat sürelerine göre kıymetleri
Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilecek hediyelik eşya.
3. Şahsi madalya ve nişanlariyle yabancı memleketlerdeki bilim, sergi ve
yarışma heyetlerince verilmiş mükafatlar.
4. Türkiye'ye yerleşmek üzere göç suretiyle gelen yabancıların beraberle-
rinde veya kendilerinden en çok iki ay önce veya altı ay sonra gelen kullanıl-
mış ev eşyası.
5. İkametgahı Türkiye'de olan bir Türkle evlenerek veya evlenmek üzere
yabancı ülkedeki asli ikametgahını terk ile Türkiye'ye gelen veyahut herhangi
bir sebeple Türkiye'ye gelip de bir sene içinde keza ikametgahı Türkiye'de olan
bir Türkle evlenen Türk veya yabancı uyruklu gelinin beraberinde veya evlenme
akdinden en çok iki ay önce veya altı ay sonra gelen giyimine ve evine mahsus
cihaz eşyası.
6. (Değişik: 18/4/1983-2817/8 md.) Yabancı memleketlerdeki kişilerin ölümü
ile Türkiye'de ikamet eden veya Türkiye'ye dönen Türk uyruklu mirasçılarına
intikal eden zati eşya ve ev eşyası (Bakanlıkça kabul edilecek mücbir sebepler
saklı kalmak kaydıyla bunların ölüm olayının resmi makamlar tarafından tespit
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde getirilmesi, ölene aidiyetinin ve nam-
larına gelenlere intikalinin kanaat verici resmi belgelerle ispatı şartıyla.)
7. (Değişik: 18/4/1983-2817/8 md.) Yurt dışındaki milli veya milletlerarası
kadrolara atanıp da bu görevlerinden dönen Devlet memurları ile diğer amaçlarla
yabancı memleketlere yerleşip de en az iki yıl ikametten sonra kesin olarak dö-
nen Türk uyruklu kişilerin beraberlerinde getirecekleri veya gelişlerinden iki
ay önce veya altı ay sonraki süreler içerisinde getirtecekleri ev eşyası,
8. Sürekli görevle yabancı memlekette bulunmakta iken yine sürekli görev-
le başka bir yabancı memlekete naklolunan memurların yeni tayin edildikleri mem-
leketin özelliği veya uzaklığı sebebiyle beraberlerinde götürmeleri külfetli ve
masraflı bulunduğundan memleketimize getirmelerine veya göndermelerine zaruret
hasıl olan yurt dışındaki zat ve ev eşyaları (Gümrük ve Tekel Bakanlığı ve ilgi-
li Bakanlıkça) tesbit edilecek esaslar dairesinde muaftır.
(İkinci fıkra Mülga: 27/4/1976-1984/2 md.)
Bu madde ile bu kanunun 7 nci maddesinin 3 ve müteakip fıkralariyle 8 ve
9 uncu maddelerde Gümrük vergilerinden istisna edilen veya muaf tutulan gayri
ticari eşya için ayrıca kambiyo ve ithal rejimi tahdit ve takyitleri aranmaz.
Tahsis yeri değiştirilen eşya:
Madde 11 - Tahsis yeri değiştirilen eşya hakkında aşağıdaki hükümler uygu-
lanır :
1. Gerek bu kanuna ve gerek özel kanunlara göre muaf olarak ithal edilen
her türlü eşyadan;
a) Özel kanunlarla muafiyet tanınan daire, müessese ve teşekküllere satı-
lan veya devrolunanlar,
b) (Değişik: 18/4/1983 - 2817/9 md.) Bu Kanunun 8 inci maddesinin 2 nci
fıkrasında muafiyet tanınan kuruluşlara bedelsiz olarak devredilenler.
c) Tahsis edildikleri iş ve yerlerde on yıl kullanıldıktan sonra muafiyet-
ten faydalanmıyan yerlere ve kişilere satılan veya devrolunanlar için gümrük
vergileri aranmaz.
(Ek: 22/5/1987 - 3375/1 md.) Bu süreyi Bakanlar Kurulu eşya cinsini belir-
lemek suretiyle beş yıla kadar indirebilir veya tekrar on yıla kadar yükselte-
bilir.
2. Milletlerarası andlaşmalara göre teminatsız ve geçici olarak ithal edilip
de tahsis edildikleri iş ve yerlerde kullanılması sırasında çalınmak veya kaza
neticesinde hasar görmüş olmak sebebiyle tekrar çıkarılması mümkün olmayan vası-
ta ve eşyadan vergi aranmaz. Ancak, çalınma veya kaza olayının mahkeme ilamı ve-
ya Cumhuriyet Savcılığından veya olayın vukubulduğu mahallin en büyük mülkiye
amirinden ve hasar gören vasıta ve eşyanın enkazının Hükümete terk edildiğinin
yine mahallin en büyük mülkiye amirinden alınacak belgelerle gümrüğe ispatı
şarttır.
(İkinci fıkra Mülga: 18/4/1983 - 2817/9 md.)
3. Özel kanunları gereğince yurda muaf girmiş deniz ve hava gemileri (yüzen
havuzlar dahil):
a) Herhangi bir sebeple söküldükleri takdirde Gümrük Giriş Tarife Cetvelin-
deki pozisyonlarına göre,
b) Battıktan sonra hurda halinde çıkarılan gemilerle herhangi bir kaza so-
nunda hurdalaşan hava gemileri ilk madde tarifesi üzerinden, vergiye tabi tutu-
lur.
Turistik kolaylıklar:
Madde 12 - Turizmle alakalı olarak gelen taşıtlara ve eşyaya aşağıdaki hü-
kümler uygulanır.
1. a) (Değişik birinci fıkra: 18/4/1983-2817/10 md.) Asıl ikametgahı yabancı
memleketlerde olan Türk ve yabancı turistlerin birlikte veya kendilerinden iki
ay önce veya sonraki süreler içerisinde getirdikleri 132 nci maddenin (1-e) fık-
rasında yazılı seyahat vasıtaları, av, spor ve diğer eşyaları için vergi temina-
tı olarak kara seyahatlerinde Uluslararası Turizm ve Otomobil Birliğine mensup
Türkiye Turing ve Otomobil Kurumunun veya bunun kefalet ettiği yabancı kurumla-
rın verecekleri triptik, gümrük geçiş karnesi veya Bakanlıkça tespit edilecek
diğer benzeri belgeleri (bir yıl içinde ihraç şartıyla) kabul olunur.
Yukardaki fıkrada sözü edilen Türk ve yabancıların triptiksiz veya geçiş
karnesiz veya bu mahiyetteki benzeri belgeler olmaksızın getirdikleri taşıtları
(bisiklet ve motosikletler dahil) ile tenezzüh motoru, kotra ve sandalları, tek-
rar ihraçedilmek şartiyle, Bakanlığın tespit edeceği esaslar dairesinde yurda
sokulur.
Turistlerin hava taşıtlarına uygulanacak işlem, Gümrük ve Tekel ve Ulaştırma
Bakanlıklarınca müştereken tesbit edilir.
Motorlu vasıtaların mütat depolarındaki akaryakıt ve madeni yağlardan vergi
aranmaz.
Çalınmak ve kaza neticesi parçalanmak yüzünden tekrar çıkarılması mümkün
olmıyan taşıt ve eşyanın da vergileri aranmaz ve teminatı çözülür. Çalınma
hadisesi mahkeme ilamı veya Cumhuriyet Savcılığının veya hadisenin vukubulduğu
mahallin en büyük mülkiye amirinin belgesi ile ispat edilir. Kaza dolayısiyle
sahibi tarafından çıkarılmak istenmeyen taşıt ve eşyanın enkazı Hükümete terk
edilmek ve keyfiyet mülkiye amirinden alınacak bir belge ile gümrüğe ispat olun-
mak lazımdır.
Hükümete terk edilen bu gibi vasıta ve eşya enkazı 11 inci maddenin 2 nci
fıkrasının son bendi hükmüne göre tasfiye olunur.
b) Yukarda gösterilen suretle yurda giren taşıtlar Türkiye dahilinde, ancak
triptik veya geçiş karnesinde veya bu mahiyetteki benzeri belgesinde yazılı şa-
hıs veya asıl ikametgahı yabancı memleketlerde olan Türk veya yabancı şoförü
veyahut asıl ikametgahı olan yabancı memleketlerde otomobil sahibinin vekaletini
haiz olan Türk veya yabancı şahıslar tarafından kullanılabilir. Buna riayetsiz-
lik halinde taşıt, yurt dışı edilmek üzere gümrüğün denetimine alınır.
c) Triptik, gümrük geçiş karnesi vesair belgelere göre vergileri teminata
bağlanarak geçici ve şarta bağlı olarak yurda giren bu taşıtlar garanti veren
kurumdan vergileri takip ve tahsil edilmiş olsa dahi, kaçakçılık hükümlerinin
uygulanmasında gümrük giriş işlemine tabi tutularak yurda ithal edilmiş addolun-
maz ve aksine hareketlerde kaçakçılık mevzuatı dairesinde kovuşturma yapılır.
2. Turizmi teşvik maksadiyle kurulmuş teşekküller ile Türkiye Turing ve Oto-
mobil Kurumu için getirilecek ve parasız dağıtılacak olan turizmle ilgili tesis-
lere ait propaganda, afiş ve broşürleri ile takvimleri, otomobil plakaları, yol
işaretleri, rozetler, mükafat kupaları için vergi aranmaz.
3. Yabancı turizm teşekkülleri tarafından parasız dağıtılmak üzere turizm
teşekkülleri ile Türkiye Turing ve Otomobil Kurumuna gönderilen yabancı turizm
propaganda afişleri, broşürleri, rehber ve takvimleri vergiye tabi değildir. (1)
Sınır ahalisine kolaylıklar:
Madde 13 - Sınır bölgesindeki topraklarını işlemek ve bu bölgedeki otlaklar-
da hayvanlarını otlatmak hakkı andlaşma ile tanınmış olanlardan :
1. Türkiye'de oturanların sınırın öbür tarafına götürüp mevsim sonunda geri
getirdikleri hayvan ve mahsulleri ile taşıtları ve aletleri,
2. Karşı taraf ülkesindekilerin mevsim sonunda geri götürmek üzere getir-
dikleri hayvan ve taşıtları, kabları ve örtüleri, kendi arazilerinde kullanacak-
ları tohumları ve gübreleri ile makina ve aletleri,
Bakanlıkça tesbit edilecek usule uyulmak şartiyle vergiden muaftır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Gümrük Hattı ve Bölgesi ve Gümrük Hattından Geçiş
Gümrük hattı ve bölgesi:
Madde 14 - 1. Gümrük hattı Türkiye siyasi sınırlarıdır.
2. Gümrük bölgesi:
a) Denizlerde; kara ve iç suları ile sahilden içeri,
b) Karalarda; gümrük hattından içeri,
Doğru 30 kilometre derinliğindeki alanı kapsar.
-------------------
(1) Bu maddenin, "Türkiye Turing ve Otomobil Kurumunun triptik veya gümrük geçiş
karnelerinin verilmesine ilişkin" hükümleri, hernekadar 12/3/1982 tarih ve
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 38 inci maddesi ile yürürlükten kaldı-
rılmış ise de, 18/4/1983 tarih ve 2817 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinde
"...1615 sayılı Gümrük Kanununun 12 nci maddesine ait hükmü yürürlükten kal-
dırılmıştır." denildiğinden Kurumla ilgili sözü edilen hükümler yeniden yü-
rürlüğe girmiştir.
3. Boğazlarda Marmara Denizi, İstanbul Limanı ve gümrük işlemleri yapılan
hava meydanları da gümrük bölgesi sayılır.
Hava meydanlarında gümrük bölgesi sayılacak saha Bakanlıkça tesbit olunur.
Gümrük bölgesinin derinliği lüzum görülecek hallerde veya bazı yerlerin
coğrafi durumları itibariyle Bakanlar Kurulu karariyle 60 kilometreye kadar ge-
nişletilebilir.
Bu madde ile tayin olunan ve tespit edilecek gümrük bölgesi ve bu bölgede
yapılacak değişiklikler ilan olunur.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/3 md.) Gümrük rejimlerinin uygulanması yönünden
Türkiye Cumhuriyeti toprakları, karasuları, içsuları ve hava sahası Türkiye güm-
rük bölgesi sayılır.
Gümrük hattı dışında sayılan yerler:
Madde 15 - Serbest liman, bölge ve mahallerle gümrüklenmemiş eşyaya mahsus
sundurma ve antrepolar ve bu türlü eşya konulmasına gümrükçe müsaade edilmiş
mahaller ve vasıtalar, kanunda veya gümrüğün yazılı izin kağıdında gösterilen
kayıtlara uymak ve buralardaki Eşyanın kati gümrük işlemi yapılarak millileşin-
ceye veya kanunen böyle addedilinceye kadar gümrük denetlemesi altında bulundu-
rulması şartiyle, vergi ödeme mükellefiyeti bakımından gümrük hattı dışında
sayılır.
Gümrük kapıları ve yolları:
Madde 16 - (Değişik: 18/4/1983-2817/11 md.)
Kara, su ve havada gümrük hattından giriş ve çıkış gümrük kapılarından ya-
pılır. Gümrük hattından içeride bulunan gümrük kapıları ile gümrük hattının ge-
çiş noktaları arasında muayyen yolların takibedilmesi şarttır. Giriş ve çıkış
kapıları ile bunları birbirine bağlayan yollar ve hava nakil vasıtalarının
Türkiye dahilinde inebilecekleri gümrük işlemi yapılan hava meydanları ilgili
bakanlıkların ve gerekirse ilgili kamu kuruluşlarının da mütalaası alınarak Güm-
rük ve Tekel Bakanlığınca tespit ve ilan olunur.
Umumi hizmete açılmış demiryolları, gümrük yolu sayılır.
Gümrük hattından giriş ve çıkış:
Madde 17 - Gümrük hattından giriş ve çıkış ile gümrük idarelerindeki her
türlü gümrük işlemleri normal çalışma saatleri içinde yapılır.
Ancak;
1. Demiryolu katarları ve muntazam tarifeli deniz, nehir, kara ve hava
taşıtları gece ve gündüzün her saatinde gümrük hattından geçebilirler.
Gayrimuntazam tarifeli olupda yolcu getiren deniz, nehir, kara ve hava ta-
şıtları da aynı şekilde gümrük hattından geçebilirler.
Bu hallerde yalnız yolcuların ve taşıtların giriş ve çıkışlarına ait gümrük
işlemleri yapılır.
2. İşletme teşkilatı bulunan limanlarda, 100 rüsum tonilatodan büyük hacım-
daki gemiler gece ve gündüzün her saatinde yük ve yolcu alıp çıkarabilirler.
3. Rüsum tonilatosu, hacımları ne olursa olsun zorlayıcı sebeplerle çalışma
saatleri dışında Gümrük İdaresi olan bir limana girmek veya bu limandan ayrılmak
zorunda kalan gemilerin yük alıp verme istekleri de mahalli gümrük idarelerince
kabul edilir. Yolcu ve turist taşıyan her türlü gemiler mesai saatleri dışında
gümrük idaresi bulunan bir limana girip çıkabilirler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Giriş, Çıkış Transit Serbestliği ve Kısıntıları
Serbestlik:
Madde 18 - Kanunlar, tüzükler ve bunların yetkili kıldığı mercilerce konul-
muş yasaklık ve kısıntılar saklı olmak üzere giriş, çıkış, transit ve aktarma
serbesttir.
Kısıntılar, yasaklamalar ve diğer önlemler:
Madde 19 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/12 md.)
1. İç ve dış emniyetin sağlanması, halkın, hayvanların, bitkilerin ve ürün-
lerin hastalıklardan korunması, tarih ve sanat eserlerinin memleketten çıkarıl-
masının önlenmesi maksadiyle veya mali ve iktisadi zaruretler halinde ve ülke
çıkarları göz önünde bulundurularak; eşyanın giriş, çıkış, transit ve aktarma
serbestliğini kısıtlamaya veya kaldırmaya, ithal edilecek gemilerin gümrük iş-
lemleri ile ilgili özel hükümler koymaya,
2. Bu Kanunun 10 uncu maddesinin 7 nci fıkrasında belirtilen eşya ile ilgi-
li muafiyetin kısmen veya tamamen kaldırılmasına veya bu eşyanın bir kısmına
veya tamamına bu Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca tek ve maktu tarife uygulamaya,
Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Misilleme:
Madde 20 - Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile ticaret andlaşması akdetmiyen
veya akdedilmiş ticaret andlaşmalarının vaktinden evvel tek taraflı olarak kıs-
men veyahut tamamen hükümsüz bırakan, Türk kara, hava ve deniz nakil vasıtala-
rına karşı yasaklık ve kısıntı hükümleri koyan veya bunlar hakkında farklı iş-
lemler uygulayan memleketlerin malları ile kara, hava ve deniz nakil vasıtala-
rına karşılık olmak üzere yasaklık ve kısıntılar koymaya ve farklı işlemler ve
tarifeler tatbik etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Fikri ve Sınai Mülkiyet Haklarının Korunması
Madde 21 - (Mülga: 14/6/1989 - 3577/16 md.; Yeniden düzenleme: 30/6/1995-
KHK-564/4 md.)
Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması mevzuatına göre, marka, coğrafi
işaret, endüstriyel tasarım, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamına giren hak-
lar ile ilgili olarak, hak sahibinin yetkilerine tecavüz eder mahiyetteki eşya-
nın gümrük işlemleri, hak sahibinin talebi üzerine gümrük idareleri tarafından
geçici olarak durdurulur.
Gümrük idaresince alınan durdurma kararının hak sahibine tebliğinden itiba-
ren on gün içinde esas hakkında yetkili mahkemede dava açılmaz veya mahkemeden
tedbir niteliğinde karar alınmazsa, eşya hakkında beyan sahibinin talepte bulun-
duğu gümrük rejimi hükümlerine göre işlem yapılır.
Gümrük işlemleri durdurulan eşya yetkili mahkemece alınan karar doğrultusun-
da, tasfiye rejimi hükümlerine göreimha veya asli nitelikleri değiştirilerek sa-
tış suretiyle tasfiye edilebilir.
Yolcu beraberinde getirilen zati ve hediyelik eşya ile posta kolileriyle
gönderilen ticari mahiyette olmayan eşya için bu madde hükümleri uygulanmaz.
Deniz taşıtlarına ait kısıntılar:
Madde 22 - 100 rüsum tonilatoyu geçmiyen hacımdaki Türk deniz taşıtları ile
eşya ithali Bakanlığın iznine tabidir. Yabancı gemilere bu hakkın tanınması kar-
şılıklı olabilir.
Sahte menşeli eşya ve zarflar:
Madde 23 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/13 md.)
Sahte menşeli eşya ve zarflar hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır:
1. Gerek üzerlerinde, gerek iç veya dış ambalajlarında istihsal veya imal
edildiği menşe memleketten başka yabancı memleketler mahsulü ve mamulü olduğunu
gösteren veya sandıran isim ve alametler taşıyan eşyanın Türkiye'ye ithali ya-
saktır. Bu kabil eşyanın Türkiye'den transit geçirilmesine veya aktarma edilme-
sine ya da sundurma, antrepo ve benzeri yerlere konulmasına ve yeniden ihracına
Bakanlıkça izin verilebilir.
2. Yerli mamul ve mahsullerimizde kullanılmak üzere ve bunların yabancı men-
şeli olduğunu gösterecek veya sandıracak, üzerleri yabancı dille basılı veya
yazılı her türlü boş zarf, şerit, etiket, damga ve benzeri eşya (İhracatta kul-
lanılacak olanlar hariç) ile Türkiye'de tanzim edilebilecek belgeleri yabancı
memleketlerde tanzim edilmiş gibi gösterebilecek, yabancı firmalara ait - üzer-
leri imzalı veya imzasız olsun - boş faturaların (proforma faturalar hariç)
Türkiye'ye ithali yasaktır.
İKİNCİ AYIRIM
Genel İşlemler
BİRİNCİ BÖLÜM
Demiryolları
Trenler:
Madde 24 - Trenler, gelişte sınırdan itibaren gümrük bulunan ilk istasyona
kadar ve gidişte son gümrüklü sınır istasyonundan gümrük hattını aşıncaya kadar,
yolda zorlayıcı sebep olmadıkça duramaz, yolcu ve eşya alıp indiremez.
Girişte beyan:
Madde 25 - Trenin, sınırdaki gümrük bulunan ilk istasyona varışında işlet-
menin yetkili memuru tarafından, bu gümrük ile diğer gümrüklerde gümrüklenecek
veya Türkiye'den transit geçirilecek eşyanın yeteri kadar manifesto nüshası ve
yük senetleri ve bagajlar ile yemekli vagonlardaki yiyecek, içecek ve yakacak
maddelerinin listeleri gümrüğe verilir.
Tren boş gelmiş ise, denetlemesinden önce yazılı olarak gümrüğe bildirilir.
Denetleme:
Madde 26 - Yukarıki maddede yazılı belgelerin verilmesi üzerine gümrükçe
gerekli denetleme gecikmeden yapılır. Bu denetleme bitmeden veya gümrüğün izni
alınmadan vagon değiştirmek veya eklemek suretiyle trenin tertibi değiştirile-
mez. Yük ve yolcu alınıp verilemez ve tren yoluna devam edemez.
(Ek: 18/4/1983 - 2817/14 md.) Gümrükçe zorunlu görüldüğü takdirde, gerekli
önlemler alındıktan sonra, denetlemeden önce de bu işlerin yapılmasına izin ve-
rilebilir.
Çıkışta beyan:
Madde 27 - Demiryolu ile Türkiye'den çıkarılacak eşyanın yeteri kadar mani-
festo nüshası ve yük senetleri, bagajlar ile yemekli vagonlardaki yiyecek, içe-
cek ve yakacak maddeler listeleri de yetkili gümrüğe verilir. Bu belgeler veril-
meden ve gerekli gümrük denetlemesi bitmeden tren istasyondan ayrılamaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Kara Taşıtları
Gümrüğe eşya getirilmesi:
Madde 28 - Yabancı memleketlerden demiryolundan başka kara taşıtları ile
ancak, sınırdaki yetkili bir gümrüğe eşya getirilebilir. Sınırdaki yetkili olmı-
yan bir gümrüğe getirilen eşya, gümrük denetlemesi altında yetkili gümrüğe gö-
türülemediği takdirde geri çevrilir.
İç ve kıyı gümrüklerinden birine götürülecek veya Türkiye'den transit geçi-
rilecek eşya sınırdaki gümrükçe muayene edilir ve vergileri teminata bağlanır.
Sınırdaki gümrüğün gümrüklemesine yetkili olmadığı eşyanın teminatı, nev'ine
mahsus en yüksek tarife üzerinden hesaplanır, tahsil edilir ve geçişe müsaade
edi-
lir. Gümrük Vergisine tabi yolcu eşyasının teminat karşılığında teslimi mümkün
olmadığı takdirde milletlerarası teminatlı nakliyat şirketleri tarafından müret-
tep gümrüklerine nakillerine müsaade edilir.
Ayrıca yolculara ait eşya ve taşıtların diğer bir gümrüğe naklinde özel usul
ve hükümler koymaya ve uygulamaya Bakanlık yetkilidir.
Bakanlıkça, tayin edilecek vasıftaki taşıtlarla ve icabında teminat aranmak
suretiyle iç veya kıyı gümrüklerine götürülecek veya transit geçirilecek eşya
için demiryolu ile yapılacak taşımalar hakkındaki usul veya karayolu nakliyatın-
da milletlerarası andlaşmalarda konulmuş hükümler uygulanır.
Manifesto verilmesi:
Madde 29 - 28 inci maddede yazılı kara nakil vasıtalarının sahip veya sürü-
cüleri, getiren eşyayı sınırdaki gümrüğe üç nüsha manifesto ile beyan ederler.
Taşıtlar boş gelmiş ise keyfiyet sınırdaki gümrüğe sözle beyan edilir ve bu
husus tutanakla tesbit olunur.
Beyanda, bulunulmadığı veya getirilen eşyanın manifestosu verilmediği hal-
lerde kara nakil vasıtalarının hareketine ve eşyanın boşaltılmasına müsaade
edilmez.
Kara nakil vasıtalariyle seyahat eden yolcuların beraberlerindeki zat ve
ev eşyasının da manifestoya kaydolunmasını istemeye Bakanlık yetkilidir.
Eşyanın çıkarılması ve manifesto verilmesi:
Madde 30 - Demiryolundan başka kara taşıtları ile Türkiye'dan çıkarılacak
eşya, sınırdaki yetkili gümrükten çıkarılır. Gümrük işlemi yetkili bir iç veya
kıyı gümrüğünde yapılmış eşya, sınırdaki gümrükçe denetlemesi yapıldıktan sonra
çıkarılır.
Taşıt sahip veya sürücüleri götürecekleri yükler için bunların çıkış işlemi-
ni yapan gümrüğe yeteri kadar manifesto verirler. Taşıtlar boş olarak gidecekse
keyfiyet sınırdaki gümrüğe sözle beyan edilir ve bu husus tutanakla tesbit olu-
nur.
Girecek ve çıkacak hayvanlar:
Madde 31 - Sınıra yürütülerek getirilecek veya sınırdan yürütülerek çıkarı-
lacak hayvanlar ancak, buralardaki yetkili sağlık ve gümrük kapılarından soku-
lup çıkarılabilirler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Deniz Taşıtları
Takibedilecek yol:
Madde 32 - Yabancı limanlardan gelen gemiler, gümrük bölgesine girdiklerinde
zorlayıcı sebepler olmadıkça, gidecekleri limana göre mütadolan rotayı değişti-
remez. Yolda duramaz, başka gemilerle temas edemez ve gümrük bulunmıyan yerlere
yanaşamazlar.
Denetleme:
Madde 33 - Türk limanları ile yabancı limanlar arasında sefer yapan gemiler,
gümrük bölgesinde gümrük denetlemesine tabidir. Gümrük memurları gemiyi, yükünü
ve bunlara ait defter ve kayıtlarını incelemeye, gemide araştırma yapmaya ve
gerekirse ambarları, eşya bulunan sair yerleri mühür altına almaya yetkilidir.
Muntazam seferli gemiler, kara sularımıza ulaştıkları andan, girecekleri
limana ve limanlarımızdan ayrılan bu gemiler açık denize varıncaya kadar sadece
göz altında tutulurlar. Bakanlık gerektiğinde bu gemileri de birinci fıkrada
yazılı olduğu şekilde denetlemeye tabi tutar.
Denetlemeye ait mükellefiyetler:
Madde 34 - Yabancı limanlardan gelip Türk limanlarına veya nehirlerine gire-
cek gemiler, gümrük denetlemesi yapılmak üzere belirli yerlerde durur veya yol
keserler.
Yabancı limanlardan gelen, Türkiye'den yabancı limanlara giden gemilerin
geliş ve gidişlerinden en az 6 saat evvel sahip veya acentası tarafından gümrük
idaresine bilgi verilir.
Gemi kaptanı gümrük memurlarına geminin tasdikli jurnalını, orijinal mani-
festosunu, kumanya ve yakıtlar ile gemi adamlarına ait eşya listesini gösterir-
ler. Kaptanlar manifesto harici olarak alınmış veya manifestoya dahil edilmek-
sizin taşınması adet olmuş eşyayı da araştırmadan önce, memurlara beyan ederler.
Kaptanlar geminin envanter defteriyle planını da, lüzumu halinde gümrük me-
murlarına gösterirler.
Türk limanları ile yabancı limanları arasında sefer yapan gemiler Türk li-
manlarında gümrük denetlemesi altındadır.
Gemi adamları ile yolcuları ve gemilere girip çıkacak görevli ve görevsiz
kimseler gidiş ve gelişlerinde ancak gümrük yolcu salonlarında veya gümrük de-
netlemesi altındaki iskelelerden geçebilirler.
Manifesto:
Madde 35 - Yabancı limanlardan gelen gemilerin kaptanları veya acentaları,
geminin Türk limanında yukarıdaki maddeye göre yapılacak gümrük denetlemesinden
itibaren en geç 24 saat içinde, o limana çıkarılacak eşyanın asıl manifestosu
ile Türkçe iki örneğini gümrük idaresine verirler. Asıl manifesto verilmediği
takdirde, bu asıl manifesto gösterilir ve taraflarından tasdikli bir örneği ve-
rilir. Sürenin başlangıcı veya sonu tatil günlerine rastlarsa bu günler sürenin
hesabına katılmaz. Zorlayıcı sebeplerden ileri gelen gecikmeler gümrükçe itibara
alınır.
Gemi limana boş gelmiş veya o limana boşaltacak yükü yoksa, kaptan veya
acentaların, bu limana uğrama sebeplerini yukarda gösterilen süreler içerisinde
yazılı olarak gümrüğe bildirmesi lazımdır.
Limanda acentası olmıyan yabancı gemi kaptanları beyanlarını Türkçe yazama-
dıkları takdirde, kendi dili ile birlikte milletlerarası kullanılan Garp dille-
rinden biri ile de yazabilirler.
Yolcu ve turistlere ait olup manifestolarda gösterilmesi mutat olmıyan ba-
gajların manifestolara kaydı mecburi değildir.
Ancak, bu kabil eşya hakkında tanzimi mutat olan yolcu ve bagaj listeleri,
geminin limana varışından sonra ve yolcuların çıkışlarından önce gümrüğe veri-
lir.
Turist ve tenezzüh gemileri için özel usul ve hükümler koymaya ve uygulan-
maya Bakanlık yetkilidir.
Asıl manifesto:
Madde 36 - Asıl manifesto; konişmentolara göre gemide tutulan yük defteri ve
mahreç limanlardaki yetkili resmi mercilerce tasdik edilmiş olan yük beyanname-
leridir.
Bu belgeler mahallindeki Türkiye konsolosluklarına ilgililerce tasdik etti-
rilir.
Denizcilik Bankası ve başka işletmelerin muntazaman seferli veya turist ge-
milerine ait asıl manifestolar, karşılıklı olarak, Bakanlıkça konsolosluk tas-
dikinden istisna edilebilir.
Türk konsolosluğu bulunmıyan yerlerdeki tasdik merciileri Bakanlıkça tesbit
edilir.
Harb gemileri ile getirilen ve götürülen eşya:
Madde 37 - Türk ve yabancı donanmasına mensup harb gemileri gümrük denetle-
mesine tabi değildir.
Ancak, bunlarla getirilen ve Türk limanlarına çıkarılacak veya Türkiye'den
yabancı memleketlere götürülecek eşya gümrüğe bildirilir.
Türk donanmasına mensup harb gemileri ile getirilen komutan ve diğer müret-
tebata ait eşyanın bir listesi bu gemilerin komutanları tarafından tanzim ve
tasdik edilerek geminin varış limanına en yakın gümrük idaresine; gelişinden
sonra en geç 24 saat içinde verilir ve bu eşyanın gümrük muayene ve işlemine
tabi tutulması temin edilir.
Gemi komutanları çıkışta da aynı şekilde hareket ederler.
Yukarıda konulmuş olan giriş ve çıkışa ait hükümlere riayetsizlik halinde
ilgililer hakkında kanuni kovuşturma yapılır.
Yük alma ve boşaltma:
Madde 38 - Yabancı limanlardan yük getiren Türk ve yabancı gemiler manifes-
tolarını gümrük idaresine vermedikçe yüklerini boşaltamaz ve o limandan yük ala-
mazlar.
Ancak, muntazam sefer yapan gemiler ile hava ve liman durumu bakımından za-
ruret görülen hallerde muntazam sefer yapmıyan gemilere, gümrük idaresince, ma-
nifesto verilmeden önce de yük boşaltmak ve almak için izin verilebilir. Zorla-
yıcı sebepler dolayısiyle karaya çıkarılan eşya için manifesto verilmezse bunlar
liste ile tespit olunur.
Çıkış manifestosu:
Madde 39 - Türk limanlarından yabancı limanlara hareket edecek Türk ve ya-
bancı gemilerin kaptanları, hareketlerinden önce o limandan yükledikleri eşyanın
asıl manifestosunu gümrüğe ibraz ile bir örneğini verirler, eğer gemi o limandan
yük almamış ise keyfiyeti yazılı olarak bildirirler.
Gümrük idareleri de her iki halde geminin hareketi için gecikmeksizin, kap-
tana izin kağıdı verirler.
Muntazam sefer yapan veya Türkiye'de acentası bulunan gemilerin manifesto-
ları ve beyan kağıtları hareketlerinden itibaren 48 saat içerisinde acentaların-
ca verilebilir. Bunların izin kağıtları gümrükçe ona göre hazırlanır.
Kabotaj:
Madde 40 - Türkiye limanları arasında sefer yapan Denizcilik Bankası gemi-
leri ile acentası bulunan ve muntazam sefer yapan sair gemilerin taşıdıkları
memleket eşyası için gümrüklerce manifesto veya başka bir belge aranmaz.
Ancak, bu gemiler gümrük işlemi gideceği limanda yapılacak ve vergisi öde-
necek yabancı eşyayı alırlar veya yolda yabancı limana uğrarlarsa, yabancı li-
manlara sefer yapan gemiler hakkındaki hükümlere tabi olurlar. Bu gemiler ile
yolcu ve yüklerinin denetleme ve gümrük işlemlerinde kolaylık sağlıyacak elve-
rişli usuller koymaya Bakanlık yetkilidir.
Bu usullere riayetsizlik halinde bu kanun veya kaçakçılık mevzuatı hükümle-
rine göre kovuşturma yapılır.
Kısıntılar:
Madde 41 - 40 ıncı madde dışında kalan gemilerin Türkiye limanları arasında-
ki (Marmara Denizi dahil) sefer ve nakliyatı gümrükçe denetlenir. Bunlar Bakan-
lığın tayin edeceği şartlar ve vereceği izin ile Türk limanları arasında yabancı
eşyayı aktarma suretiyle taşıyabilirler.
Yukarıdaki fıkrada yazılı nakliyat ile yabancı gemilere açık Türkiye liman-
ları içinde, yabancı kıyılara yakın Türk liman ve iskeleleri arasında ve Marmara
ve Boğazlarda çalışan 20 rüsum tondan küçük taşıtlarla, balıkçı kayıkları üze-
rinde gümrükçe yapılacak denetleme mahalli durum ve şartlar ve bu taşıtların ça-
lışma imkanları göz önünde tutularak Bakanlıkça düzenlenir.
Bu hususta Bakanlıkça konulmuş usullere aykırı hareketlerde bu kanun veya
kaçakçılık mevzuatı hükümlerine göre kovuşturma yapılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hava Gemileri
Denetleme:
Madde 42 - 1. Yabancı memleketlerden Türkiye'ye gelen ve Türkiye'den yabancı
memleketlere gidecek olan hava gemileri yetkili Gümrük İdaresi bulunan hava li-
manında (meydan) gümrük denetlemesine tabidir.
2. Gelişte denetlemeden önce, gidişte denetlemeden sonra Türkiye'de mecburi
iniş yapan hava gemilerinin kaptan pilotları Bakanlığın emir ve talimatına uyar-
lar.
3. Özel bir izin ile gelen ve giden hava gemilerinin kaptan pilotları veri-
len talimata göre hareket ederler.
4. Hava gemilerinden gemi, yolcu ve yük için tehlike teşkil etmedikçe eşya
atılamaz ve bu türlü haller ilk temas ve fırsatta gümrüğe bildirilir.
Lüzumu halinde, gazete, dergi ve mektup paketleri ile sair eşyanın hava ge-
milerden yere atılma şekli Gümrük ve Tekel ve Ulaştırma Bakanlıklarınca tesbit
edilir.
Yasaklık:
Madde 43 - Pilot marifetiyle sevk ve idare edilmiyen hava gemileri ile Hükü-
metin özel izni olmadıkça, Türkiye'ye yabancı memleketlerden eşya getirilemez
ve Türkiye'den yabancı memleketlere eşya götürülemez.
Manifesto:
Madde 44 - Yabancı memleketlerden gelen hava gemilerinin kaptan pilotları
veya acentaları inecekleri gümrük bulunan ilk hava limanına çıkarılacak yükleri
gösterir, mahreç gümrük idaresi veya resmi makamca tasdik edilmiş, manifesto ile
yolcu listesini Gümrük İdaresine verirler.
Eğer hava gemisinin acentası varsa manifestonun, ayrıca bir Türkçe örneği
de 24 saat içinde gümrüğe verilir.
Hava gemisinde başka bir hava meydanına çıkarılacak yük varsa, kaptan pilotu
veya acentası bunlara ait manifestoyu Gümrük İdaresine gösterir.
Hava gemisi boş gelmiş veya Türkiye'ye çıkarılacak yük ve yolcusu yoksa kap-
tan pilotu gelişinin sebeplerini yazılı olarak Gümrük İdaresine bildirir.
Çıkış manifestosu:
Madde 45 - Yabancı memleketlere gidecek hava gemilerinin kaptan pilotları
hareketlerinden önce, o hava limanından alınan yük için gümrüğe manifesto verir-
ler.
Muntazam seferli hava gemilerinin manifestoları hareketlerinden itibaren 24
saat içerisinde acentaları tarafından verilebilir.
Transit:
Madde 46 - Yere inmeksizin transit geçecek hava gemileri andlaşmalar uyarın-
ca ve karşılıklı olarak hava gemilerine ait yukardaki maddelerde yazılı mükelle-
fiyetlerden müstesnadır.
Hava Kuvvetlerine mensup hava harb gemileriyle getirilen ve götürülen eşya:
Madde 47 - Türk Hava Kuvvetlerine mensup hava harp gemileriyle, Hükümetin
izni üzerine gelen yabancı devletlerin hava harp gemileri gümrük denetlemesine
tabi değildir.
Ancak bu harb gemileriyle yabancı memleketlerden eşya getirildiği veya Tür-
kiye'den yabancı memleketlere eşya götürüldüğü takdirde, bunlar gümrüğe bildi-
rilir.
Türk Hava Kuvvetlerine mensup hava harp gemileriyle getirilen komutan ve
diğer mürettebata ait eşyanın bir listesi bunların komutanları tarafından tanzim
ve tasdik edilerek geminin iniş limanına en yakın Gümrük İdaresine, gelişi mü-
teakip en geç 24 saat içerisinde verilir ve bu eşyanın gümrük muayene ve işlemi-
ne tabi tutulması temin edilir.
Hava harp gemileri komutanları çıkışta da aynı şekilde hareket ederler.
Yukarıda konulmuş olan giriş ve çıkışa ait hükümlere riayetsizlik halinde
ilgililer hakkında kanuni kovuşturma yapılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Müşterek Hükümler
Görevli memurların yolculuğu:
Madde 48 - Kara, deniz ve hava işletmeleri, bu Kanuna göre denetleme icabı
birlikte seyahatle görevli gümrük ve gümrük muhafaza memurlarını gidişte ve dö-
nüşte ücretsiz taşımaya mecburdurlar.
Manifesto şekli:
Madde 49 - Manifestolarda eşyanın cinsi, kablarının adedi, nev'i, markası,
numarası ve gayrisafi ağırlığı ile konişmento veya yük senetlerinin numaraları
ve milletlerarası andlaşmalar ve gelenekler de göz önünde tutulmak suretiyle
Bakanlığın tespit edeceği diğer bilgiler gösterilir.
Manifesto örnekleri, yukarıdaki esaslar dahilinde ve gerektiğinde daha ba-
sitleştirilerek Bakanlıkça hazırlanır ve gümrük işlemlerinde bunlar kullanılır.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/5 md.) Müsteşarlık, eşyanın teşhisi için gerekli
ayrıntıları içeren ve uluslararası kabul gören bir ticari veya resmi belgenin
de manifesto olarak kullanımına izin vermeye ve bilgisayar veri işleme tekniği
ile hazırlanan manifestoların kabulü yönünde düzenleme yapmaya yetkilidir.
İşletmelere ait mükellefiyetler:
Madde 50 - Türkiye ile yabancı memleketler arasında muntazam yük ve yolcu
seferleri yapılan kara, (demiryolu dahil) deniz ve hava işletmeleri; bu Kanun
hükümlerine göre gerekli gümrük denetlemeleri ve işlemlerini yapmak ve kolaylaş-
tırmak üzere yolcu salonları, depo, sundurma ve antrepolar ile, görevli gümrük
ve gümrük muhafaza memurlarının çalışmalarına elverişli bürolar ve gözetleme
kulübelerini, buraların aydınlatma, ısıtma ve temizlik gibi ihtiyaçlarını, döşe-
melerini, telefon, teknik cihaz ve aletlerini parasız olarak temin etmeye ve
gümrük kapılarında gümrük denetlemesine tabi kimselerle diğerlerinin ihtılatını
önlemeye matuf her türlü tesislerin temini hususlarında Bakanlık tarafından ya-
pılan istekleri aynı şekilde yerine getirmeye mecburdurlar.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/6 md.) İşletmelerin bu mecburiyetleri, bulunduk-
ları yerdeki gümrük idarelerinin çalışma binalarının temin ve tesis edilmesi-
ni de kapsar.
Bu yerleri özel kanunlarına göre işletmekte bulunan kara, deniz ve hava yol-
ları işletmelerinin yukardaki hükümlere göre gümrük denetleme ve işlemlerinin
şekil ve usulleri ve sair mükellefiyetleri Gümrük ve Tekel ve Ulaştırma Bakan-
lıklarının müştereken hazırlayacakları tüzükle tesbit olunur.
İKİNCİ KİTAP
Gümrük Rejimleri
BİRİNCİ AYIRIM
Sundurma Rejimi
Sundurma:
Madde 51 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/15 md.)
Yabancı memleketlerden kara (demiryolları dahil), deniz ve hava taşıtlarıyla
Türkiye'ye getirilen eşya ile talep halinde çıkış eşyası, eğer orada sundurma ve
antrepoculuk hizmetleri kanunla tekeline verilmiş bir işletme varsa, bu işletme-
lerin sorumluluğu altındaki sundurmalara, gümrüğün denetimi altında konulur.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/7 md.) Ancak, eşya sahiplerinin münhasıran kendile-
rine ait eşyayı koymak için sundurma açmalarına Müsteşarlıkça izin verilebilir.
Özel kanunlarında sundurma açıp işletme yetkisi verilen kuruluşların sundur-
malarının bulunmadığı mahallerde veya bu kuruluşların sundurmalarının yeterli
olmaması hallerinde, Bakanlıkça gümrük sundurmaları açılıp işletilebilir, diğer
kamu kuruluşlarına veya belediyelere ve bunların yapamaması halinde de özel ku-
ruluşlara sundurma açma ve işletme izni verilebilir.
İşletme idaresi bulunmayan yerlere gelen eşya, ancak gümrük sundurmalarına
veya duruma uygun gerekli önlemler alınmak şartıyla gümrükçe müsaade edilen yer-
lere konulabilir.
Kırık veya tamire muhtaç kaplar ile dağınık eşya, sundurmalarda gümrük ve
işletme idarelerinin müşterek kilidi altında ayrı bir yerde muhafaza altına
alınır ve durum tutanakla tespit olunur.
İşletme idareleri, en çok üç gün içinde, sundurmalarına alınan eşyanın mani-
festolarındaki bilgilere uygun olarak düzenleyecekleri sundurma giriş listesinin
iki nüshasını ilgili gümrüğe vermeye mecburdurlar.
Sundurmaların şekil ve nitelikleri Bakanlıkça tayin ve tespit edilir.
Yukarıdaki fıkralar gereğince gümrüğün denetimi altına konmuş eşyanın aşağı-
daki maddelerde yazılı rejimlerden birisine göre işleme tabi tutulmasını, bun-
ların sahipleri veya temsilcileri veya taşıyıcıları usulüne uygun bir beyanname
ile gümrükten isteyebilirler.
Bekleme süresi:
Madde 52 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/16 md.)
Yukarıdaki maddede gösterilen yerlere konulan eşya, bir gümrük rejimi be-
yanında bulunulmak üzere buralarda dört ay ve rejim beyanından itibaren de iki
ay kalabilir. Bu süreler içinde çekilmeyen eşya tasfiye olunur.
Ancak, bir defada getirilemeyen komple tesislerin sahipleri veya bunlar adı-
na işi yürütecek temsilcileri veya taşıyıcıları ile bunların temsilcileri tara-
fından gümrüğe müracaatla, getirilen eşyanın komple tesise ait olduğu tevsik
edilmek şartıyla, sundurmada bekleme süresi son partinin getirilişinden itiba-
ren işlemeye başlar. İlk partinin gelişi tarihinden itibaren eşyanın sundurmada
bekleme süresi bir yılı aşamaz.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/8 md.) Sundurma bekleme sürelerinin kısaltılması
veya uzatılması yönünde düzenleme yapmaya Müsteşarlık yetkilidir.
Vagon ve deniz üstü işlemler ve antrepolara alınacak eşya:
Madde 53 - 1. Hacımları ve ağırlıkları veya cinsleri itibariyle Bakanlıkça
tayin ve tesbit edilecek, bazı eşya sundurmaya alınmaksızın ve sahibinin sorum-
luluğu altında "deniz üstü" veya "vagon üstü" veya "kamyon üstü" işleme tabi
tutulabilir ve bu işlemlerde 52 nci maddedeki sundurma süresi tatbik olunur.
2. Türkiye'ye gelen eşyanın sahipleri veya mümessilleri veya nakilleri; usu-
lüne uygun bir beyanname ile ve kendi sorumlulukları altında, bunların doğruca
antrepoya alınmasını gümrükten isteyebilirler.
İKİNCİ AYIRIM
Giriş Rejimi
BİRİNCİ BÖLÜM
Beyan ve Şekilleri ve Bilgi Alma
Eşyanın serbest dolaşıma girişi
Madde 53/a- (Ek: 30/6/1995 - KHK-564/9 md.)
Türkiye Gümrük Bölgesine gelen eşyanın serbest dolaşıma girişi; ticaret po-
litikası önlemlerinin uygulanması ve bu ayrımda yer alan eşyanın ithali için ön-
görülen diğer işlemlerin tamamlanmasıyla mümkündür.
Yazılı beyan:
Madde 54 - Türkiye'ye kesin olarak girecek eşyanın, cinsi, nev'i, niteliği,
tatbikatı kolaylaştıracak surette Gümrük Giriş Tarife Cetvelinin tertip ve tav-
siflerine uygun olarak gösterilen giriş beyannamesi ile yetkili gümrüğe beyanı
mecburidir.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/10 md.) Ancak, bilgisayar veri işleme tekniği yo-
luyla da beyanname verilmesi konusunda düzenleme yapmaya Müsteşarlık yetkili-
dir.
Beyannamenin şekli, adedi ve ihtiva edeceği bilgiler ile beyanın tevsikine
yarıyan belgelerin mahiyet ve adetleri ve hangilerinin beyannameye ekleneceği
ve sair hususlar Bakanlıkça tayin ve tesbit olunur.
Beyannamenin, eşyanın Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki numarası gösterilerek
ve buna göre vergi tahakkukları da yapılmış olarak verilmesini ve muayeneden
önce bu tahakkuka göre vergilerin ödenmesini istemeye Bakanlık yetkilidir. Bu
halde 59 uncu maddenin son fıkrası hükmü işlemez.
65 inci maddedeki esaslar dairesinde, satıcı ile hiçbir münasebeti bulunmı-
yan müstakil alıcılarla, satıcı ile münasebetleri dolayısiyle bu Kanuna göre
müstakil bir alıcı durumunda olmıyan mükelleflerin aynı tablolarda beyanda bu-
lunmaları mecburidir. Bu beyanın şekli ve istenilecek bilgi ve belgeler Bakan-
lıkça tayin ve tespit edilir.
Bu Kanunun tatbikatında müstakil bir alıcı addedilmeyen ithalatçıların du-
rumları ve haklarında uygulanacak işlemler, zaman zaman Bakanlıktan gümrüklere
ve ilgililere tebliğ olunur.
Sözle beyan:
Madde 55 - Aşağıda yazılı olan hallerde beyan sözle yapılır ve buna konu
olan eşyanın gümrük işlemlerinde tahakkuk varakası kullanılır.
1. Yolcuların ve nakil vasıtaları hizmetlilerinin vergiden muaf olan veya
vergiye tabi olup da ticari mahiyet ve miktarda bulunmadığına ve bu maksatla
getirilmediğine gümrükçe kanaat getirilen eşyası ile sınır bölgesi ahalisinin
elde ve sırtta taşınabilecek miktarda ve kendi ihtiyaçlarına mahsus olan eşyası,
2. Bu Kanunun 7 nci maddesinin 4, 5 ve 6 ncı fıkralarında, 8 inci maddesi-
nin 8, 9, 10, 11 ve 12 nci fıkralarında ve 12 nci maddesinin 2 ve 3 üncü fıkra-
larında sözü edilen eşya,
3. Hava gemisi ile getirilen Gümrük Vergisinden muaf eşya ile ticari olmı-
yan ve zati mahiyette bulunan eşya,
Bu maddenin uygulanmasında gümrük memurları, beyanlarını kanun hükümlerine
uygun olarak yapabilmelerini kolaylaştırmak gayesiyle, mükelleflere önceden bil-
gi verirler.
Açık olarak beyanda bulunmıyan veya bulunamıyan veya kablarının açılıp ba-
kılmasını isteyenlerin eşyası muayene edilir. Lüzumu halinde yolcuların gümrük-
lerde yazılı olarak beyanda bulunmalarını istemeye ve buna ait usulleri koymaya
Bakanlık yetkilidir.
Yolcuların gümrük işlemleri hakkında önceden bilgi edinmeleri Bakanlıkça
yapılan yayınlarla temin olunur.
Tahakkuk varakalarının şekli, adedi ve ihtiva edeceği bilgiler ile kullanma
tarzı ve sair hususlar Bakanlıkça tesbit olunur.
Özel beyan:
Madde 56 - (Ek Birinci fıkra: 30/6/1995-KHK-564/11 md.) Gümrük hattından
geçen veya eşya geçiren kişilerin gümrüğe tabi eşyası olup olmadığını ifade
ettikleri, kuralları önceden Müsteşarlıkça belirlenmiş tasarruflar beyan
sayılır.
Aşağıda yazılı hallerde yetkili makamlardan yazılacak mektuplar beyanname
addolunur ve eşyanın gümrük işlemleri bunlarla yürütülür.
1. Cumhurbaşkanına ait, 10 uncu maddenin 1 inci fıkrasındaki eşya için umumi
katiplikten yazılacak mektuplar.
2. Diplomatik muaflık ve imtiyazlardan faydalananların ancak kendi adlarına
veya elçilik adına gelecek eşya için, karşılıklı olmak şartiyle, misyon şefle-
rinden veya muaflık hakkı tanınmış heyet başkanlarından yazılan mektuplar ile
kurye çantalarına ait kurye mektupları, (bu mektupların şekli, ihtiva edeceği
bilgiler ve göreceği işlemler Dışişleri ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca müş-
tereken tesbit olunur.)
Basitleştirilmiş Usul
Madde 56/a - (Ek: 30/6/1995-KHK-564/12 md.)
Gümrük idareleri, gümrük işlemlerinin yürürlükteki hükümlere uygun olarak
yürütülmesini engellememek kaydıyla, usul ve formalitelerin mümkün olduğunca
basitleştirilmesini teminen;
a) 54 üncü maddeye göre beyannameye eklenmesi gereken belgelerden bazıları-
nın eklenmemesine ve bu belgelerdeki bilgilerin beyannameye yazılmamasına;
b) Sözü edilen beyanname yerine, eşyanın ilgili gümrük rejimine tabi tutul-
ması talebi ile birlikte ticari veya idari bir belgenin verilmesine;
c) Eşyanın ilgili rejime geçişinin beyanname verilmeksizin kayıt yoluyla
yapılmasına;
izin verebilirler.
Birinci fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, beyan sahibinin eşyayı
manifesto verilmeksizin doğrudan kendi deposuna götürmesi yolundaki talebi de
kabul edilebilir.
Bir ticari veya idari belgenin kabulü yahut kayıt yoluyla beyan yapıldığı
hallerde, beyan eşyanın teşhisi için gerekli tüm bilgileri kapsamak zorundadır.
Kayıt yoluyla işlem yapılan hallerde kayıt tarihinin yazılması şarttır.
Basitleştirilmiş usule göre eşya ithal edenler genel, dönemsel veya özet
niteliğinde bir tamamlayıcı beyanda bulunur.
Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde sözü edilen beyanlar ile
tamamlayıcı beyanlar ayrılmaz bir bütündür. Basitleştirilmiş beyanlar 3 üncü
maddede öngörülen uygulama yönünden kabul tarihinden itibaren hüküm ifade
ederler. Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen hallerde kayıt işlemi, 54 üncü
maddede sözü edilen beyannamenin tescili ile aynı hukuki sonucu doğurur.
Tamamlayıcı beyanın aranmayacağı haller ile basitleştirilmiş usule ilişkin
uygulama esasları Müsteşarlıkça belirlenir.
Tescil:
Madde 57 - Giriş beyannameleri incelenerek 54 üncü maddede belirtilen bilgi-
leri ihtiva ettiği takdirde kabul ve tescil edilir. Ancak şekli noksanlıkları
tamamlanmak üzere geri verilir.
Beyannamenin tescili, deftere kaydı ve üzerine sıra numarası, tarih ve resmi
mühür konulması suretiyle tamam olur.
(Ek: 30/6/1995-KHK-564/13 md.) Ayrıca, bu bilgilerin tescil defteri
yerine gümrük idaresinin bilgisayar kaydına alınması halinde de tescil
yapılmış olur.
135 inci maddenin 1 inci fıkrasında sözü geçen giriş beyannameleri de bu
madde hükmüne göre tescil olunur.
55, 56 ve 136 ncı maddelerde sözü edilen ve beyanname hükmünde olan tahakkuk
varakası ve mektuplar da maddelerinde gösterilen şartlara uyduğu takdirde ve
gerektiğinde noksanları tamamlattırılarak derhal özel defterlerine kayıt ve
üzerlerine sıra numarası, tarih ve resmi mühür konularak tescil edilirler.
Beyannamede kalem:
Madde 58 - Giriş beyannamelerinde, beyana terettübedecek vergi ve ceza bakı-
mından her kalem ayrı bir beyan sayılır. Bir kalemin eksik veya fazlası diğer
kalemin fazla veya eksiğiyle mahsubedilemez.
(Değişik: 18/4/1983-2817/17 md.) Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde aynı tarife
pozisyonu veya tali pozisyon altında toplanan ve aynı kanuni veya ahdi vergi
haddine tabi olan eşya bir kalem sayılır.
Beyannamelerde düzeltme:
Madde 59 - Kazıntı ve silintili beyannameler gümrükçe kabul edilmez.
Hatalı yazının üzeri okunacak şekilde çizilerek doğrusu yazılır. Düzeltmeler
ve ilavelerin yanına beyanname sahibi tarafından imza konulur ve tescil esnasın-
da bunlar resmi mühürle mühürlenir.
Beyannameler tescillerinden sonra düzeltilemezler. Ancak, muayeneye havale-
sinden önce olmak şartiyle, mükellefler bu beyanlarını eşyanın cins, nev'i ve
niteliği, kab adediyle marka ve numaraları aynen kalmak üzere, yalnız ağırlık,
adet, ölçü veyahut kıymet yönlerinden düzeltebilirler ve bu düzeltmeler, idare
amirinin izni ile yapılır ve beyan sahibi ile müştereken imzalanarak resmi mü-
hürle mühürlenir.
Beyanın bağlayıcı olduğu:
Madde 60 - Gümrük İdaresince tescil edilmiş olan beyanname taallük ettiği
eşyanın vergi, resim ve para cezalarından dolayı taahhüt mahiyetinde olarak
mükellefi bağlar ve vergilerin tahakkukuna esas tutulur.
Gümrük İdaresi, beyanın doğruluğunu denemek üzere eşyayı kısmen veya tamamen
muayene edebilir. Bu takdirde beyanname muhtevası eşyanın vergilerinin tahakkuku
muayene neticesine göre yapılır. (65 inci maddedeki kıymete ilişkin hükümler
saklıdır.)
Ancak, kısmi muayenelerde idarenin ve mükellefin bütün kabları muayene et-
tirmek hakkı saklıdır.
(Değişik: 18/4/1983 - 2817/18 md.) Eşyaya ait vergilerin tahakkukunun ve
diğer gümrük işlemlerinin, muayene edilmeden beyana göre yapılması hususunda
usuller koymaya Bakanlık yetkilidir.
Beyannamenin takibi:
Madde 61 - Giriş beyannameleri tescil tarihinden itibaren, ihtilaf olmadığı
halde sebepsiz yere iki ay içinde takip ve gümrük işlemleri bitirilmediği tak-
dirde, muhtevası eşyanın muayenesi cihetine gidilir. Muayenede mal sahipleri
veya gümrük komisyoncularının da bulunmaları kendilerine yazı ile bildirilir ve
tayin edilen günde gelmedikleri takdirde muayene re'sen yapılır.
Muayene neticesinde gümrüklerce alınan para cezasını veya diğer ceza takip-
lerini gerektirir hallere rastlanmadığında, keyfiyet tutanakla tespit, eşyaya
tasfiyeye ait hükümler tatbik ve beyannameler iptal edilir.
Yukarıdaki fıkralara göre yapılacak muayene sonunda, gümrüklerce alınan para
cezasını veya diğer ceza takiplerini gerektiren hallerde usulüne göre kovuştur-
ma yapılır.
İhtilaflı olan işlerde, yetkili mercilerce ihtilafın halline değin, bu mad-
de hükmü uygulanmaz.
Giriş beyannamesi verilmiş eşyada rejim değişikliği:
Madde 62 - Gümrükçe giriş beyannamesi tescil edildikten sonra yabancı bir
memlekete çıkarılması veya yetkili başka bir gümrüğe gönderilmesi istenilen eş-
yanın muayenesi neticesinde cezayı gerektirir bir hal görülmediği takdirde bu
istek kabul olunur. Şu kadar ki, yetkili bir başka gümrüğe gönderilmesi isteni-
len eşyanın yurda ithaline mani bir hali bulunmaması şarttır.
(Ek:30/6/1995-KHK-564/14 md.) Ancak, giriş beyannamesi verildikten sonra
beyan sahibinin eşyanın diğer gümrük rejimlerine tabi tutulması talebi de
kabul olunur.
Bunlardan yurt dışına gönderilmek istenilenlerin vergileri peşin olarak
tahsil edilmişse bunlar iade edilir. Muayene neticesi para cezasını gerektir-
diği takdirde isteğin kabulü cezanın ödenmesine bağlıdır.
Beyannamenin iptali
Madde 62/a - (Ek:30/6/1995-KHK-564/15 md.)
Gümrük idareleri, beyan sahibinin talebi üzerine ve eşyanın beyanname
konusu gümrük rejimine yanlışlıkla beyan edildiğini veya beyan edildiği gümrük
rejimine tabi tutulmasının özel nedenlerle artık mümkün olmadığını kanıtlayan
belgeleri ibraz etmesi halinde, tescil edilmiş beyannameyi iptal ederler.
Ancak, gümrük idarelerince beyan sahibine eşyanın muayene edileceğinin
bildirilmiş olduğu hallerde, muayenenin sonucu alınmadan beyannamenin iptaline
ilişkin talep kabul edilmez.
Müsteşarlıkça belirlenen haller dışında, eşyanın tesliminden sonra beyan-
nameler iptal edilemez.
Eşyanın beyandan önce muayenesi:
Madde 63 - Beyanlarını yukarıki maddeler hükümlerine göre yapabilmek üzere
mükelleflerin, gümrüğün denetlemesi altındaki eşyasını tartmalarına, muayene
etmelerine ve ticari mahiyet taşımıyacak değerde nümune almalarına izin verilir.
Bu hususta kullanılacak belgeler ve uygulanacak işlemler Bakanlıkça tayin
ve tespit edilir.
Tarife ve fiyat hakkında bilgi isteme:
Madde 64 - Elindeki belgelere ve nümuneye göre beyanlarını tarifeye uygun
olarak yapamıyacak durumda olan mükellefler bu hususta ve normal fiyat unsurla-
rı hakkında Gümrükler Genel Müdürlüğünden bilgi isteyebilirler.
Gümrükler Genel Müdürlüğü bu fiyat unsurları ve tarife hususundaki mütalaa-
sını, müracaatın mesnedi olan nümune ve belgelerin incelenmesi suretiyle hem
bilgi istiyene ve hem de ilgili gümrüğe en kısa zamanda bildirir. Bu şekildeki
bildirişler, kanun ve tarife cetveli ile izahname hükümleri göz önünde tutu-
larak işleme tabi tutulur.
Bağlayıcı tarife bilgisi
Madde 64/a - (Ek: 30/6/1995-KHK-564/16 md.)
Yazılı talep üzerine Müsteşarlık tarafından bağlayıcı tarife bilgileri
verilir.
Bağlayıcı tarife bilgisi, gümrük idarelerini hak sahibine karşı sadece
eşyanın tarife pozisyonu konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten
sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlar.
Bilgi alan kişi, beyan edilen eşya ile verilen bilgide tanımlanan eşya
arasında her bakımdan uygunluk bulunduğunu ispat etmek zorundadır.
Bağlayıcı tarife bilgisi, veriliş tarihinden itibaren altı yıl için geçer-
lidir. Talep edenin verdiği yanlış veya eksik bilgiye dayanan bağlayıcı tarife
bilgisi iptal edilir.
Bağlayıcı tarife bilgisi;
a) Yürürlükte bulunan Gümrük Tarife Cetvelinde değişiklik yapılması verilen
bilginin sözkonusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması;
b) Taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalar kapsamında uymakla yükümlü
bulunduğumuz nomanklatür, izahname ve tarife pozisyonlarına ilişkin karar-
larda yapılan bir değişiklik sonucu uygunluğunu kaybetmesi;
c) Bağlayıcı tarife bilgisinin geri alındığı, değiştirildiği veya iptal
edildiğinin bilgi verilen kişiye tebliğ edilmesi;
durumunda geçerliliğini kaybeder.
Beşinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hallerde, bağlayıcı
tarife bilgisinin geçerliliğini kaybetme tarihi, sözkonusu değişikliklerin
Resmi Gazetede yayımı tarihidir. Geçerliliğini kaybeden bağlayıcı bir tarife
bilgisinin hak sahibi, sözkonusu bağlayıcı bilgiye dayanarak ve bu bilginin
geçerliliğini kaybetmesinden önce, ilgili eşyanın alımı veya satımı üstüne
bağlayıcı sözleşmeler yaptığı takdirde, geçerliliğini kaybeden tarife bilgi-
sini, sözkonusu yayımın ya da tebligatın yapıldığı tarihten itibaren altı
aylık bir süre boyunca kullanabilir. Ancak, gümrük işlemleri sırasında sözko-
nusu ürünler için bir ithalat, ihracat ya da ön izin sertifikasının gümrüğe
verilmesi halinde, bu belgenin geçerlilik süresi esas alınır. Bu fıkra hüküm-
lerine istisna getirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Beyanın Tevsiki ve Muayene
Eşyanın kıymeti:
Madde 65 - (Değişik:10/2/1994 - 3968/1 md.) İthal eşyasının gümrük vergi-
sine esas kıymeti, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Madde-
sinin Uygulanmasına Dair Anlaşma hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.
Şu kadar ki, Anlaşmanın 8 inci maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen
unsurlar bu kıymete dahil edilir.
Eşyanın gümrük vergisine esas olacak kıymetinin Türk Parası olarak beyanı
mecburidir. Fatura ve diğer belgelerde yazılı yabancı paralar, vergi ödeme
mükellefiyetinin başladığı tarihte yürürlükte olan kurlara göre Türk Parasına
çevrilir.
Eşyanın ağırlığı ve kabları:
Madde 66 - 1.Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde Gümrük Vergisinin eşyanın saf
veya gayrisaf ağırlığı üzerinden alınacağı yazılı olan hallerde:
a) Gayrisafi ağırlık tabiri, eşyanın bütün ambalajlariyle birlikte olan
ağırlığını ifade eder.
Gayrisaf ağırlığı üzerinden vergiye tabi eşya ambalajsız geldiği takdirde
bulunduğu haldeki ağırlığı üzerinden vergiye tabi tutulur.
Başka başka vergi hadlerine ve aynı zamanda gayrisaf ağırlıkları üzerinden
Gümrük Vergisine tabi eşya bir ambalaj içinde geldiği takdirde, eşya saf ağır-
lıkları üzerinden tartılır ve ambalaj ağırlığı saf ağırlıklarına mütenasiben
taksim edilmek suretiyle ilave olunur.
Gayrisafi ağırlıkları üzerinden vergiye tabi olan ile diğer ölçüler üzerin-
den vergiye tabi bulunan veya vergiden muaf olan eşya bir ambalaj içinde geldiği
takdirde, gayrisaf ağırlık üzerinden vergiye tabi eşyanın Gümrük Vergisi saf
ağırlığı üzerinden hesaplanır ve tahakkuk eden vergi miktarına % 20 ilave edi-
lir.
b) Saf ağırlık tabiri, eşyanın bütün ambalajları çıkarıldıktan sonra kalan
ağırlığını ifade eder.
c) Ağaç ve kerestelerin ağırlıkları üzerinden vergiye tabi tutulmaları ha-
linde ve döküm halinde ithal edilen mayilerin makbul sebeplerden dolayı ağırlık-
ları tayin edilemediği takdirde Gümrük İdaresi mezkür eşyanın metreküp ve hek-
tolitre miktarlarını aşağıda yazılı esaslara göre kiloya çevirmeye ve Gümrük
Vergisini buna göre tahakkuk ettirmeye yetkilidir.
Meşe ve Ceviz ağaç ve kerestelerinin her metrekübü 700 Kg. bunun dışında ka-
lan ağaç ve kerestelerin her metrekübü 500 Kg. mayilerin beher hektolitresi 90
Kg.
2. Aşağıda yazılı hallerde eşyanın ambalajı ayrı olarak beyan edilir ve ma-
hiyetlerine göre tarifede yer aldıkları pozisyonları üzerinden vergiye tabi tu-
tulur.
a) Eşyanın mütat ve alelade maddelerden olmıyan veya lüzumundan başka bir
şekilde yapılan ambalajlar,
b) Taallük ettikleri eşyanın faturasında kıymeti ayrı gösterilen ve aynı za-
manda müstakil bir ticaret eşyası mahiyetini arz eden ambalajlar,
c) Gümrük Vergisinden kaçınma maksadiyle ambalaj olarak getirilen eşya,
Şu kadar ki, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre kendi tarifeleri üzerinden
Gümrük Vergisine tabi ambalaj maddelerinin vergisi, içindeki eşyanın Gümrük Ver-
gisinden az olduğu veya bu vergiye eşit bulunduğu takdirde ambalaj maddelerinin
Gümrük Vergisi eşyanın tabi olduğu vergi hadleri üzerinden ve eşya ile birlikte
tahakkuk ettirilir.
d) Ağırlık üzerinden Gümrük Vergisine tabi eşyanın mütat ambalajları mahi-
yetinde olmıyan kutu, kılıf ve mahfazalarının Gümrük Vergileri, içindeki eşyanın
vergisinden daha yüksek bulunduğu takdirde, bunlar ait olduğu tarife numarasına
göre vergiye tabi tutulur.
Kıymet üzerinden vergiye tabi eşyanın kılıf, kutu ve mahfazaları başlıbaşına
bir ticaret eşyası mahiyetini arz etmemek ve ayrıca kıymetleri eşyanın kıymetine
dahil bulunmak şartiyle başkaca Gümrük Vergisine tabi tutulmaz.
3. Ağırlıkları üzerinden Gümrük Vergisine tabi eşyadan muayene edilenlere
ait Gümrük vergileri tahakkukları hakkında aşağıdaki esaslar dairesinde işlem
yapılır.
a) Kabların yalnız birkaçı tartılmış olup da beyana nazaran fazlalıklar gö-
rülürse aynı cins ve neviden eşyanın tartılmamış kablarına bu fazlalığın ortala-
masına göre mütenasiben ilaveler yapılır, beyanname sahibi bu suretle zam yapıl-
masını kabul etmez veya gümrükçe lüzum görülürse diğer kablar da tartılır.
b) Tartılan kablarda beyana göre eksiklik görülürse ve bu eksiklik eşyanın
tabiatından veya telef ve ziyaından veya noksan gönderildiğinin sabit olmasından
veya çalınmasından ileri geldiği anlaşılırsa bulunan miktar üzerinden Gümrük
Vergisi alınır. Ancak, bu ahvalde idarenin ve mükellefin bütün kabları muayene
ettirmek hakları saklıdır.
Eşya menşeinin tayin ve tespiti:
Madde 67 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/20 md.)
Anlaşmalardan faydalanacak eşyanın akit memleket menşeli olduğunu veya o
memlekette gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla öyle sayılmak lazım
geldiğini bildirir yetkili makamlardan verilmiş menşe şahadetnamesinin gümrüğe
verilmesi şarttır. Bu şahadetnamelerin tayin olunacak mercilerce tasdik edilme-
sini istemeye Bakanlık yetkilidir.
Bir ülke topraklarından çıkarılan madenler, üretilen tarım ürünleri; o ül-
kede doğan ve yetişen canlı hayvanlar ile bunlardan elde edilen ürünleri; o ül-
kede tutulan veya avlanan av hayvanları ve balıkları; o ülke bandırasını taşı-
yan ve oraya kayıtlı veya tescilli gemilerle çıkarılan balık ve diğer ürünler
ile bu ürünlerden bu fabrika - gemilerde elde edilen eşya; kara suları dışındaki
denizlerin dibinden ya da toprak altından, münhasır işletme hakkına sahip olarak
o ülke tarafından çıkarılan maddeler; imal işleminden veya kullanım kalıntıla-
rından elde edilen artıklar; yukarıda sayılan eşyadan ya da hangi aşamada olur-
sa olsun bunların türevlerinden elde edilen tüm eşya; anılan memleket menşeli-
dir.
Eşyanın başka memlekette gördüğü değişiklik ve işlem dolayısıyla o memleket
menşeli sayılabilmesi için; bu değişiklik ve işlemler sonucunda kıymetinin yüzde
yüz oranında artmış bulunması veya bu değişiklik ve işlemler sonunda tarife po-
zisyonlarının değişmiş olması veya o ülkede, esaslı değişiklik sayılabilecek
önemli bir işçiliğe ve işlemlere tabi tutulması gereklidir.
(Ek: 30/6/1995-KHK-564/17 md.) Esas amacının, Türkiye tarafından belirli
ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan
araştırma sonucunda hakkında bu yönde kanaat oluşturan bir işçilik veya işlemle
üretilmiş eşya, üçüncü fıkra hükümlerine göre o ülke menşeli sayılmaz.
Ancak;
1. Değeri Bakanlıkça tespit edilecek CIF kıymeti geçmeyen ve taşıdıkları
marka ve alametler itibariyle menşei gümrüklerce tespit edilen eşyadan,
2. Üzerlerinde imal edildikleri fabrika marka ve alametleri bulunan ve ti-
cari mahiyette olmayan eşyadan,
Menşe şahadetnamesi aranmaz.
Eşyanın tercihli ve tercihli olmayan menşei
Madde 67/a - (Ek: 30/6/1995-KHK-564/18 md.)
Tercihli tarife uygulamalarından yararlandırılmak istenen eşyaya;
a) Türkiye'nin anlaşma yaptığı bazı ülke veya ülke grupları için tercihli
bir tarife uygulaması gerektiğinde, bu anlaşmalar ile;
b) Türkiye'nin tek taraflı olarak bazı ülke veya ülke grupları için tanıdığı
tercihli tarife uygulamalarında, Bakanlar Kurulu kararı veya ilgili mevzuat
hükümleri çerçevesinde alınan önlemlerle;
belirlenen menşe kuralları uygulanır.
Yürürlükte bulunan Gümrük Tarifesinde yeralan veya ilgili mevzuat hükümleri
ile konulan eşya ticaretine ilişkin tarife dışı önlemlerin uygulanması bakımın-
dan, eşyanın tercihli olmayan menşei 67 nci madde hükümleri çerçevesinde belir-
lenir.
Eşyanın fiziki muayenesi ve kimyevi tahlili:
Madde 68 - Gümrükçe muayeneye tabi tutulan eşyanın Gümrük Vergisinın tahak-
kuk ettirilmesinde veya muaflık hükümlerinin uygulanmasında, fiziki muayeneye
veya kimyevi tahlile lüzum görülen hallerde, alınacak nümuneleri ve nümune alın-
ması mümkün olmadığı takdirde esas eşya üzerinde gümrük laboratuvarlarında ve
buralarda yapılamıyan hallerde Bakanlıkça resmi laboratuvarlarda yaptırılacak
tetkik ve tahlil neticeleri tahakkukta esas tutulur. Hariçte yaptırılacak tahlil
ücretleri mükellefince peşinen ödenir.
Tahlilden arta kalan nümuneler tahlil neticelerinin tebliğinden itibaren bir
ay içinde sahipleri tarafından müracaat edilerek alınmadığı takdirde, gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
Kimyevi tahlillerde kullanılacak tahlil metodları Bakanlıkça tesbit ve ilan
olunur.
Eşyanın tesliminden sonra beyanın kontrolü
Madde 68/a - (Ek:30/6/1995-KHK-564/19 md.)
Eşya, beyanı yapıldıktan sonra muayene ve tahlile tabi tutulmaksızın da
teslim edilebilir. Bu yöntemin uygulandığı hallerde, gümrük idareleri, kendi
yetkileri doğrultusunda veya beyan sahibinin talebi üzerine, Müsteşarlıkça
belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, beyanın düzeltilmesini teslimden son-
ra da yapabilirler.
Gümrük idareleri, eşyanın tesliminden sonra ve beyannamedeki bilgilerin
doğruluğunu saptamak amacıyla, eşyanın ithal veya ihraç işlemlerini veya
sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verileri kontrol edebilirler.
Bu kontroller, beyan sahibine veya söz konusu işlemler ile doğrudan ya da
dolaylı olarak ticari yönden ilgili diğer kişilere veya belge ve verileri ticari
amaçla elinde bulunduran diğer kişilere ait yerlerde yapılabilir. Mümkün olduğu
takdirde, eşya muayene de edilebilir.
Eşyanın tesliminden sonra beyanın kontrolü sonucunda, ilgili gümrük reji-
mine ilişkin hükümlerin yanlış veya eksik bilgilere dayanarak uygulandığının
saptanması halinde, gümrük idareleri, beyanın yeni bulgulara göre düzeltilmesini
sağlarlar.
Muayenede bulunacaklar:
Madde 69 - Giriş işlemlerine konu teşkil eden eşyanın muayenesi, beyan sa-
hiplerinin veya temsilcilerinin veya gümrük komisyoncusunun huzuru ile yapılır.
(Ek: 30/6/1995-KHK-564/20 md.) Ancak, gümrük idaresinin res'en muayene
yapacağı haller Müsteşarlıkça belirlenir.
Posta ile gelen gümrük işlemi tahakkuk varakası ile yapılan eşyanın muayene-
sinde, bu idareden bir memurun bulunması kafidir.
Yolcuların ve nakil vasıtaları hizmetlilerinin beraberlerinde getirip bırak-
tıkları veya kendilerinden evvel veya sonra gelen eşyanın muayenesi, sahibinin
veya yazılı olarak bildireceği bir kimsenin huzuru ile yapılır.
Denetleme ve ikinci muayene:
Madde 70 - Kontrol maksadiyle Bakanlık müfettişleri, müfettiş muavinleri,
kontrolörler ve gümrük idare amirleri muayenesi yapılmış ve işlemleri tamamlan-
mış giriş, çıkış, transit ve aktarma eşyasının "ikinci muayenesini" her zaman
yapabilirler. Keza, sözü edilenler gümrük işlemlerinin her safhasında gözetim ve
denetlemeye yetkilidirler.
Bu muayenelerde ilgili memurlarla birlikte gümrük komisyoncusunun bulunması
şarttır. Lüzum görüldüğü takdirde mal sahibi veya temsilcisinin de hazır bulun-
maları istenebilir.
Muayene mahalli ve muayene edilmiyecek eşya:
Madde 71 - Eşyanın muayanesi gümrüğün daimi denetimi altında bulunan sundur-
ma, antrepo veya gümrükçe müsaade edilen ve sundurma kabul olunan yerlerde ya-
pılır.
Ancak bunlar dışındaki yerlerde de Bakanlığın müsaadesi ile muayene yapıla-
bilir.
8 inci maddenin 4 üncü fıkrasına giren eşyadan Milli Savunma Bakanlığınca
gizliliği önceden Gümrük ve Tekel Bakanlığına bildirilecek eşya ile 9 uncu mad-
danin 1, 2, 3 ve 10 uncu maddenin 1 inci fıkralarında yazılı eşya muayene edil-
mez.
Kurye çantalarının Gümrük işlemleri Milli Savunma, Dışişleri ve Gümrük ve
Tekel Bakanlıklarınca tesbit olunur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Vergilerin Tahakkuk, Ödenmesi, Ertelenmesi ve Eşyanın Teslimi
Eşyanın karşılık ve teminat hükmünde olduğu:
Madde 72 - Gümrüğün denetlemesi altındaki yerlerde bulunan eşya, birinci
derecede bu eşyaya müteallik Gümrük Vergisi ve gümrüklerce alınan başka vergi-
lerle para cezalarından dolayı, karşılık ve teminat hükmündedir.
Bu malların bedeli Gümrük Vergisi ve diğer vergileri karşılamazsa, kalan
vergiler aranmaz. Ancak malın bedeli ile karşılanmıyan para cezaları için güm-
rüklerce mükellefin başka mallarına başvurularak kovuşturma yapılır.
Üçüncü şahısların alacakları ve aldıracakları haciz tedbirleriyle sair ted-
birler, ancak eşyanın yurda gelmiş olması ve sahipleri ile cins ve miktarlarının
açıklanması şartlariyle sundurma ve antrepoculuğu yapan ilgili idare ve müesse-
selere tebliğ edilir ve bu idare ve müesseselerce gümrüğe de bilgi verilir.
Vergilerin ödenmesi:
Madde 73 -
1. (Değişik: 18/4/1983-2817/21 md.) Gümrükçe alınan vergiler:
a) Gümrük veznesine "alındı" karşılığında Türk parası ile peşin olarak
ödenir,
b) Bakanlığın tespit edeceği esaslar dairesinde banka çekleri de bu ödemede
kabul olunur. (Bu takdirde mükellefler ancak çek muhteviyatının gümrükçe tahsi-
liyle vergiler borcundan kurtulmuş olurlar.),
c) Cinsleri, özellikleri Maliye ve Gümrük ve Tekel bakanlıklarınca tayin ve
tespit olunan teminatlı borç senetlerini ve banka mektuplarını da üç ay vade ile
ve bu ödemelerin (20 000) liradan yukarı olanlarını da kabul etmeye Bakanlık
yetkilidir,
d) Mükelleflerin veya gümrük komisyoncularının gümrük nezdinde açtıracakları
cari hesaplardan mahsuben ödemeler yapılmasını kabule ve işlemlerde uyulacak
usulleri bir yönetmelikle tayin ve tespite Bakanlık yetkilidir.
e) (Ek: 30/6/1995-KHK-564/21 md.) Vergilerin bankalarda gümrük idaresi
adına açılan hesaba da ödenmesi mümkündür.
2. Türkiye'ye geçici olarak sokulacak veya Türkiye'den transit edilecek olan
eşyanın vergi ve resimlerinin teminata bağlanması gerektiği hallerde, bunu Türk
parası ile temin edemiyenlerin Bakanlıkça tesbit edilecek yabancı paralarla kar-
şılamaları kabul olunur. Bu takdirde, resmi alış kuru üzerinden hesaplanarak
"emaneti ayniye makbuzu" mukabilinde alınacak bu paralar, her türlü kambiyo kı-
sıntıları dışında, ayni emanet olarak gümrükte saklanır ve eşyanın süresi zar-
fında yurt dışı edilmesinde sahibine geri verilir.
Erteleme:
Madde 74 - Memleketin iktisadi faaliyetine veya fevkalade ihtiyaçlarına ya-
rıyan eşyanın vergilerini, teminata bağlamak şartiyle, en çok altı ay süre ile
ertelemeye Gümrük ve Tekel Bakanlığı yetkilidir.
Muayene ve tahakkuktan sorumluluk:
Madde 75 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/22 md.)
Muayene ile görevli memurlar, yaptıkları muayene, tahakkuk ve muaflık işlem-
lerinden, duruma göre tek başlarına veya müteselsilen sorumludurlar.
Muayene şefleri imza, ettikleri beyannamelerin muayene hariç, hertürlü iş-
lemlerinden sorumludurlar. Denetleme veya her ne suretle olursa olsun muayeneye
iştirak ettikleri takdirde şeflerin bu sorumluluğu muayeneyi de kapsar.
İkinci muayeneyi yapanlarla beyannameyi kontrol edenler de aynı şekilde so-
rumludurlar.
Muayene hizmeti ve masraflar:
Madde 76 - Gümrük İdaresince muayenesine lüzum görülecek eşyanın muayene
yerlerine getirilmesi ve buralardan tekrar kaldırılması, kab ve ambalajlarının
açılıp kapanması eşyadan nümune alınması, nümune kablarının temini ve bunların
gümrük laboratuvarlarına sıhhi muayene ve sair denetleme kurul mercilerine sevk-
leri gibi işlerin gerektireceği hizmetlerin yapılması ve bunlardan doğan masraf-
lar mal sahibine aittir.
Eşyanın teslimi:
Madde 77 - Gümrük Vergisi ve diğer vergilerin tahakkuk ettirilip 73 üncü
madde gereğince ödenmeden veya teminata bağlanmadan ve gümrüğün izni olmadan,
eşya gümrük denetlemesinden serbest bırakılamaz ve sahibine teslim edilemez.
Mahiyet ve hususiyetleri icabı derhal sahiplerine veya iş ve konu ile ilgili
müesseselere tevdii lazım gelen eşyanın, muayeneden sonra ve vergi ve resimleri
temin ve garanti edilerek kati vergi tahakkukları yapılmadan teslimine Bakanlık-
ça tesbit olunacak esaslar dairesinde izin verilebilir.
İhtilaflı hallerde vergi tahakkuklarının kesinleşmesinden önce farklarını
da teminata bağlıyarak eşyanın teslimini istiyen mükelleflerin bu istekleri ka-
bul olunur. Şu kadar ki, vergiler tahakkukunun kesinleşmesinden önce eşyanın
teslimi mahzurlu görülen hallerde bu hüküm uygulanmaz.
5040-1
Para cezasını gerektiren hallerde, cezaya ait para da teminata bağlanır.
Mükelleflerin eşyasına 53 üncü maddenin 1 numaralı fıkrası hükümlerinin
uygulanması istekleri, gümrük vergileri beyanına nazaran % 10 fazlasiyle ve de-
pozito suretiyle yatırılmak şartiyle kabul olunur. Ancak, bu işlem, gerektiğinde
yukarıki fıkralar hükümlerinin uygulanmasını önlemez.
(Ek: 18/4/1983 - 2817/23 md.) Kıymet araştırması yapılmasının gerekli olması
halinde, beyana göre tahakkuk ettirilen gümrük vergileri tahsil olunarak eşya
mal ettirilen gümrük vergileri tahsil olunarak eşya mal sabinine teslim edilir.
Kıymet araştırması sonunda ek tahakkuku gerektirecek bir durum tespit edildiği
takdirde 86 ncı maddeye göre işlem yapılır. Ancak, idarenin elinde ek tahakkuka
esas olacak bilgi bulunması halinde eşya 3 üncü ve 4 üncü fıkralarda belirtilen
şartlarla sahiplerine teslim edilir.
5040-2
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İtiraz Sebepleri ve Mercileri
İtiraz sebepleri:
Madde 78 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/24 md.)
Mükellefler gümrük vergisi tahakkuklarına karşı aşağıda yazılı sebeplerle
itiraz edebilirler:
1. Eşyanın vergi tahakkukuna esas tutulan teknik mahiyet ve niteliklerinin
tayin ve tespitinde isabetsizlik bulunması, (Kanunun 83 üncü maddesi gereğince
ikinci tahlili yapılmışsa bu fıkra hükmü uygulanmaz.),
2. Eşyanın tarifeye tatbikinde hata edilmesi,
3. Kıymet esasına göre vergiye tabi eşyanın kıymetinin yanlış tayin ve tes-
pit olunması,
4. Milletlerarası anlaşmaların yanlış tatbik edilmiş veya hiç itibara alın-
mamış bulunması,
5. Muaflık hükümlerinin yerine getirilmemiş veya yanlış tatbik edilmiş ol-
ması,
6. Ağırlık esaslarının uygulanmasında hata edilmesi,
7. Eşyanın menşeinin yanlış tespit olunması,
Şu kadar ki:
Muayene sonucuna göre vergi tahakkukunda, eşyanın kıymeti ve menşei, belge-
lerindeki gibi kabul olunduğu hallerde mükellefin bu maddenin 3 ve 7 nci fıkra-
larında gösterilen sebeplerle itiraz hakları yoktur.
Keza, verginin tahakkukuna beyan esas tutulduğu ve eşyanın menşei, belgele-
rindeki gibi kabul edildiği ve ancak, 60 ıncı maddenin son fıkrasına göre muaye-
ne edilmeden gümrük işlemlerinin yapılmış olduğu hallerde, mükelleflerin bu mad-
denin 1, 3, 6 ve 7 nci fıkralarında gösterilen sebeplerle de itiraz hakları yok-
tur.
Bu gibi hallerde beyannamenin, bu Kanunun 54 üncü maddesinin 1 inci ve
3 üncü fıkrasına göre tanzim edilmiş olmasındaki fark dikkate alınmaz ve mükel-
leflerin sayılan bu sebeplerle yapacakları itirazlar mercilerince kabul olunmaz.
Tahakkukun tebliği ve itiraz süresi:
Madde 79 - (Değişik birinci fıkra: 18/4/1983 - 2817/25 md.) Tahakkuku yapan
memurlar, yaptıkları tahakkukları mükellefe veya temsilcisine veya gümrük komis-
yoncusuna bildirerek beyanname vesair tahakkuk kağıtları üzerinde imza alırlar.
Bu suretle tahakkuka bilgi edinmekten, beyanname ve tahakkuk kağıdını imzalamak-
tan çekinenlere yazılı tebligat yapılır. İtiraz, ancak bu fıkrada yazılı imza
veya yazılı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapılabilir.
Bu süre içinde itiraza uğramıyan vergiler ile itirazları olmadığını beyanna-
me ve sair tahakkuk kağıdı üzerinde yazı ile beyan edenlerin vergileri Kanunun
87 nci maddesi hükmü saklı kalmak üzere itiraz yollarına gitmek bakımından ke-
sinleşmiş olur.
İtiraz mercileri:
Madde 80 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/26 md.)
78 inci maddenin 1, 2, 3 ve 6 ncı fıkralarında yazılı sebeplerle yapılacak
itirazlar, 81 inci maddeye göre sırasıyla gümrük müdürlükleri, gümrükler başmü-
dürlükleri, Gümrükler Genel Müdürlüğünce karara bağlanır.
Gümrükler Genel Müdürlüğü kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır.
İtirazın İncelenmesi:
Madde 81 - 1. İtirazlar bir dilekçe ile tahakkuku yapan idare kanalı ile
bağlı bulunduğu gümrük müdürlüğüne yapılır ve müdürlükçe bir ay içinde incelene-
rek karara bağlanır.
Müdürlükçe itiraz yerinde görülmezse mütalaası ile birlikte belge ve nümune-
ler, beyan olunan normal fiyat ile vergi miktarı Bakanlıkça tesbit edilecek de-
ğere kadar olan anlaşmazlıklar için, bağlı bulundukları Gümrükler Başmüdürlükle-
rine, bu miktardan fazla olan kıymet ve vergiler için de Gümrükler Genel Müdür-
lüğüne gönderilir. Bu itirazlar başmüdürlüklerce iki ay, Genel Müdürlükçe üç ay
içinde incelenir ve bir karara bağlanır.
Başmüdürlüklerce veya Genel Müdürlükçe itiraz yerinde görülürse tahakkukun
buna göre yapılması gümrüğe tebliğ olunur. Ayrı bir uygulama kararına varılmış
ise bu karar da ilgili gümrük vasıtasiyle itiraz sahibine tebliğ edilir. İtiraz
sahibi bu karar karşısında bildiriş tarihinden itibaren onbeş gün içinde ilgili
gümrüğe müracaat ederek itirazında ısrar ederse veya itiraz yerinde görülmezse
seçilen hakemin adı ve adresi itiraz dilekçesinde gösterilir ve hakem ücretinin
ve kararlara yapıştırılacak pul bedellerinin yatırıldığına ait "alındı" ile an-
laşmazlık konusu olan eşyaya ait belgeler eklenir. Gerekli hallerde eşyanın nü-
munesi veya kendisi gümrüğe verilir.
2. Hakem kuruluna intikal ettirilen ihtilaf önce tarafların eksper hakemle-
rince incelenir.
Bunların oybirliğiyle verecekleri kararlar, komiser hakemlerce tetkik ve
iştirak edildiği takdirde tescil olunur.
Eksper hakemlerin oybirliğiyle verdikleri kararlara komiser hakemlerce işti-
rak edilmediği veya eksper hakemlerin oybirliğiyle karara varmadığı veya her
hangi bir sebeple onbeş gün içinde karar ittihaz edilmediği hallerde, ihtilaf-
lar, komiser ve eksper hakemlerin müştereken teşkil edeceği hakem kurulu tara-
fından incelenir ve çoğunlukla en geç bir ay içerisinde karara bağlanır.
Yetki ve kararın şümulü:
Madde 82 - Eksper hakemler ve hakem kurulu tarife tatbikatından doğan ihti-
laflarda, eşyanın yalnız teknik niteliği ile bu niteliğe göre tarifedeki yerini
belirtmeye yetkili olup, içtihadi mahiyette karar ve yorum yoluna gidemezler.
Hakem kurulu incelemeleri sırasında, ihtilaf konusu eşya veya nümunelerin
her hangi bir şekilde tahlilini yaptıramazlar.
Gerek eksper hakemlerin, gerek hakem kurulunun kararlarında mucip sebepler
gösterilir ve bu kararlar verildikleri hadiselere maksurdur.
Bu kararlara karşı taraflar Danıştaya müracaat edebilirler.
Ancak, bu Kanunun 19 uncu maddesine dayanılarak yürürlüğe konulmuş kararlara
konu teşkil eden eşya hakkındaki hakem kurulu kararı üzerine açılan davada, eş-
ya; Danıştayın nihai kararına değin yeddiemine teslim edilebilir.
Ancak, açılacak bu kabil davalar, diğer davalara tercihan ve takdimen rüyet
edilerek en geç altı ay içinde karara bağlanır.
Tahlile itiraz:
Madde 83 - Mükellefler 68 inci madde gereğince yapılan tahlile onbeş gün
içinde ve eşya veya nümunesi henüz gümrük elinde iken itiraz ile ikinci tahlil
isteyebilirler.
Birinci tahlil sonuçları beyan sahip veya temsilcisine veya Gümrük Komisyon-
cularına 79 uncu maddede yazılı usule göre bildirilir. Bu bildiriş tarihi itiraz
için başlangıç sayılır.
İkinci tahlil, birinci tahlilin yapıldığı gümrük laboratuvarlarında başka
bir kimyager tarafından ve birinci tahlili yapan kimyagerlerle itiraz edenin
müşahid olarak bulundurulabileceği bir kimyager huzuru ile yapılır. Birinci tah-
lilin yapıldığı laboratuvarda üç veya daha fazla gümrük kimyageri yok ise ikinci
tahlil üç veya daha fazla kimyager bulunmak şartiyle en yakın gümrükte, aksi
takdirde İstanbul gümrük laboratuvarında yapılır. Bu takdirde ikinci tahlilde
birinci tahlili yapan kimyagerin huzuru aranmaz.
İkinci tahlil isteyenlerden, haklı çıktıkları takdirde geri verilmek üzere
Bakanlıkça tesbit edilecek miktarda tahlil masrafı alınır.
İkinci tahlil sonucu eşyanın teknik mahiyet ve niteliklerinin tayin ve tes-
biti bakımından kesindir. Şu kadar ki, bu ikinci tahlile karşı Devlet veya üni-
versitelere ait yetkili bir laboratuvardan da istifade edilmek şartiyle idarenin
tahkikat yapabilme hakkı saklıdır.
İkinci tahlil sonucu beklenmeden eşyasını gümrükten çekmek isteyenlerin di-
lekleri birinci tahlile göre tesbit edilecek vergilerin ve varsa cezanın depozi-
to suretiyle yatırılması veya teminata bağlanması suretiyle kabul olunur.
İdari itiraz yolu:
Madde 84 - Mükellefler, 78 inci maddenin 4,5 ve 7 nci fıkralarında yazılı
sebeplerden biriyle onbeş gün içinde tahakkuku yapan idarenin bağlı bulunduğu
gümrük müdürlüğüne itirazda bulunabilirler.
Bu merciin bir ay zarfında vereceği kararlara karşı onbeş gün içinde Bakan-
lıkça tesbit edilecek normal fiyata kadar olan miktarlar için bağlı bulundukları
gümrükler başmüdürlüklerine ve bu miktardan yukarı değerde olanlar için Gümrük-
ler Genel Müdürlüğüne itiraz olunabilir.
Bu itirazlar başmüdürlüklerde iki ay, Gümrükler Genel Müdürlüğünce üç ay
içinde karara bağlanır. Bu karara karşı mükellefler Danıştaya müracaat edebilir-
ler.
Mükelleflere 79 uncu madde gereğince yapılacak tebligat yukarda yazılı iti-
raz süreleri için başlangıç sayılır.
(Ek: 18/4/1983 - 2817/27 md.) Bakanlık Kontrol Genel Müdürlüğünce yapılan
denetleme veya bu Genel Müdürlüğün görevi gereği takip ettiği işlemler sonucu
çıkan ihtilaflarda bu maddede belirtilen itiraz mercii Kontrol Genel Müdürlüğü-
dür. Kontrol Genel Müdürlüğünün kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Verginin Geriverilmesi ve istenmesi
Geriverme:
Madde 85 - 1. Kanuna göre Gümrük Vergisinden muaf olduğu halde yanlışlıkla
alındığı anlaşılan vergiler, eşyanın fiili ithalini takibeden mali yıldan itiba-
ren bir yıl içinde geri verilir.
2. Vergileri ödenerek gümrük denetiminden çıkmış olan eşya sonradan yurt
dışına çıkarılsa bile alınmış vergileri geri verilmez.
Ancak :
a) Eşyanın satış akdi hükümlerine aykırı çıkmasından dolayı iade veya imha
edilmek istenmesi halinde, keyfiyet giriş işlemini yapmış olan gümrüğe önceden
yazı ile bildirilmek ve yapılacak muayenede yurda sokulan eşya olduğu bu gümrük-
çe anlaşılmak ve memleketten tekrar çıkarılmasından itibaren en geç 6 ay içinde
yabancı bir memleket gümrük hattından geçtiği tevsik edilmek veya Gümrük idare-
sinin izin ve gözetimi altında imha edilmek şartiyle alınmış vergiler geri veri-
lir.
(Değişik: 18/4/1983 - 2817/28 md.) Bu isteklerin, eşyanın gümrükten çekilme-
sinden itibaren iki ay içinde yapılması ve bu süre içinde eşyanın gümrüğe teslim
edilmesi ve varsa para cezasının ödenmiş olması lazımdır. Şu kadar ki, satış ak-
di hükümlerine aykırı olduğu montajı sırasında veya sonunda anlaşılabilen eşyada
bu süre altı aydır.
b) Vergi nisbetlerinin arttığı mahalline geç tebliğ edilmesi sebebiyle eski
tarife üzerinden vergi ödemiş olan mükellefler gümrükçe farkın ödenmesi hakkında
yapılan tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde eşyayı oldugu gibi tekrar mem-
leketten çıkarmak veya gümrüğün denetimindeki bir yere koymak şartiyle ödenmiş
vergileri geri isteyebilirler.
Hiç alınmamış veya noksan alınmış vergilerin istenmesi:
Madde 86 - 1. (Değişik birinci fıkra: 18/4/1983 - 2817/29 md.) Kanuna göre
alınması gereken gümrük vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek yurda sokulan eş-
yadan, bu suretle hiç alınmamış veya noksan alınmış olan vergiler eşyanın fiili
ithal tarihinden itibaren üç yıl içinde ilgili gümrüğünce yazı ile bildirilerek
mükelleflerinden istenir.
Yukardaki fıkra hükmü, Gümrük Vergisi ile birlikte gümrüklerce tahsil edil-
mekte olan bütün vergileri de kapsar.
Mükellefler bu isteklere karşı onbeş gün içinde 80 ve 84 üncü maddeler ge-
reğince itiraz haklarını kullanabilirler.
Bu vergiler, tahakkukun kesinleştiği tarihi takibeden günden itibaren bir ay
içinde ödenir.
2. Yukardaki fıkrada yazılı haller ceza uygulanmasını gerektirdiği takdir-
de, ayrıca, ceza da hükmolunur.
3. (Değişik: 18/4/1983 - 2817/29 md.) Bir beyannameye veya bir tahakkuk va-
rakasına ait olup da (500) lirayı geçmeyen gümrük vergisi noksanları ile sahibi-
nin şahsi istihlakine mahsus olduğu anlaşılan eşyaya ait (5 000) lirayı geçmeyen
gümrük vergisi noksanları istenmez.
Ancak, tahakkuk memurlarına bu hususta terettüp edebilecek ceza ve tazmin
takipleri, (500) lirayı geçmeyen haller hariç olmak üzere bu hükmün dışındadır.
Fazla alınmış vergilerin geriverilmesi:
Madde 87 - 1. Kanuna göre fazla alındığı anlaşılan Gümrük Vergisi eşyanın
filli ithal tarihinden itibaren bir yıl içerisinde geri verilir. Mükellefler an-
cak maddi hesap hatası sebebiyle fazla alınmış verginin geri verilmesini aynı
süre içinde isteyebilirler.
Bu fıkra hükmü Gümrük Vergisi ile birllkte gümrüklerce tahsil edilmekte olan
bütün vergileri kapsar.
Şu kadar ki, 60 ıncı maddenin son fıkrası ile 65 inci maddenin 6 ncı fıkrası
hükümlerine göre işlem yapıldığı hallerde yukardaki fıkralara istinaden vergiler
geri verilemez.
2. Bir beyannameye veya tahakkuk varakasına aid olup tutarı 10 lirayı geç-
miyen Gümrük Vergisi fazlalıkları geri verilmez.
ALTINCI BÖLÜM
Zamanaşımı
Vergilerin ve para cezalarının kovalanması ve zamanaşımı:
Madde 88 - Ödenmiyen Gümrük vergisi ve diğer vergilerle gerek bunlara mü-
taallik, gerekse bu Kanuna göre karara bağlanmış para cezaları, Amme Ala-
caklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre Gümrük İdaresince
kovuşturulur.
Ceza takipleri halinde zamanaşımı:
Madde 89 - Gümrük vergileri alacakları ceza uygulanmasını gerektiren bir
fiile ilişkin olduğu ve suçun zamanaşımı daha uzun bulunduğu takdirde, bu ala-
caklarda Türk Ceza Kanununun dava ve ceza zamanaşımları hakkındaki süreler içe-
risinde kovuşturulup tahsil edilir.
ÜÇÜNCÜ AYIRIM
Özel Gümrük Rejimleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Transit Rejimi
Tarif:
Madde 90 - Yabancı bir memleketten başka bir yabancı memlekete gitmek üzere
Türkiye'den geçen yolcular ile eşya ve taşıtlar Türkiye'de transit halinde
sayılır.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/22 md.) Serbest dolaşıma girmemiş eşya ile gümrük
işlemleri tamamlanmış ihraç eşyasının, duruma göre yabancı bir ülkeden Türkiye-
ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye ve Türkiye Gümrük Bölgesindeki bir iç gümrük-
ten diğer bir iç gümrüğe taşınması da transit rejimi hükümlerine tabidir.
Bunların Türkiye'de aktarma edilmesi, karaya çıkarılması ve bir süre kalması
transit halini değiştirmez.
Transit olarak geçen eşya, taşıt ve yolculardan, bu geçişler dolayısiyle
yapılan denetlemenin icabettirdiği masraflarla ifa edilen hizmetlerin karşılığı
ücretler hariç olmak üzere, hiçbir vergi ve resim alınmaz.
Beyan ve işlemleri:
Madde 91 - Demir veya Hava Yolları ile gelen ve taşıtlardan çıkarılmaksızın
transit geçirilecek olan esya, şüphe hali müstesna olmak üzere sınırdaki çıkış
gümrüğüne kadar muayene edilmeksizin ve manifesto ile kurşun mühür altında sevk
edilir.
Sundurma ve antrepoya konulmaksızın yalnız taşıt değiştirilerek yine demir
veya hava yolu ile yapılacak sevkiyatta da yukarıki fıkra hükmü uygulanır.
Sundurma veya antrepoya konulduktan sonra transit edilmek istenilen eşya
Gümrüğe 107 nci madde hükümlerine uygun iki nüsha transit beyannamesi ile beyan
olunur. Eşya lüzumu halinde muayene edilerek bu beyannamelerin bir nüshası ile
birlikte çıkış gümrüğüne gönderilir.
Transit geçirilecek eşyanın sınırdan girişinden veya sundurma veya antrepo-
dan çıkışından itibaren kat'edeceği mesafeye göre, gümrükçe tesbit edilecek süre
içinde sınır dışı edilmesi lazımdır.
Zorlayıcı sebebler işletmelerce,geciktirilmeksizin gümrüğe yazılı olarak
bildirilir.
Transit geçecek yolcuların beraberlerinde bulunan gümrük vergilerine tabi
eşya hakkında yapılacak işlem Bakanlıkça tayin ve tesbit olunur.
Muayene ve teminat:
Madde 92 - Demiryolları ile yapılacak milletlerarası transit ile 28 nci mad-
denin son fıkrası hükmü gereğince aynı mahiyette telakki ve işleme tabi tutula-
cak transit işlemleri hariç, başka kara taşıtları ile yapılacak adi transit iş-
lemlerinde eşyanın vergileri teminata bağlanır.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/23 md.) Boru hattı ile yapılan taşımalar da millet-
lerarası transit hükümlerine tabi tutulur.
Yolculara ait eşya ve taşıtların diğer bir gümrüğe naklinde teminat alınma-
masına Bakanlık yetkilidir.
Adi transitte, beyannamesi verilmiş eşyanın muayene ve tesbiti giriş eşya-
sındaki esaslara göre yapılır. Gümrük muayenesinde mal sahibi veya gümrük ko-
misyoncusu yerine nakliyeci bulunabilir. İlgililerce eşya nev'inin en yüksek
tarifesi üzerinden vergileri teminata bağlanmak istendiği takdirde, bu istek
kabul olunur ve gümrükçe yalnız eşya nev'inin beyana uygunluğunun tetkikiyle
yetinilir.
Ayrıca,teminattan başka memur tefriki veya teminat yerine memur ikamesi usu-
lü Bakanlıkça tayin ve tesbit olunur.
Çıkış gümrüğünce yapılacak denetlemeyi kolaylaştırmak üzere kablara veya
taşıtlara kurşun mühür veya damga vurulabilir.
Diğer gümrüğe eşya sevki:
Madde 93 - Bir gümrükten diğer bir gümrüğe, işlemi gideceği gümrükte yapıl-
mak üzere, kara ve hava nakil vasıtalariyle sevk olunan eşyaya 91 ve 92 nci mad-
deler hükümleri dairesinde milletlerarası veya adi transit usulleri uygulanır.
(Ek: 18/4/1983 - 2817/30 md.) Gerektiğinde transit esyanın cins ve mahiyeti-
ne veya nakliyatın özelliğine göre Bakanlık bu bölümdeki maddeler hükümlerine
bağlı kalmaksızın transiti kolaylaştırıcı hükümler koyar.
Telef olan eşya:
Madde 94 - Türkiye sınırları içinde zorlayıcı sebeplerden dolayı telef
olan transit eşyası için vergi aranmaz.
Zorlayıcı sebepler yüzünden ileri gelen telef ve zıyalar mahkeme ilamı ile
ispat edilir. Suçüstü şeklindeki hırsızlıklar halinde hazırlık tahkikatı üzerine
Cumhuriyet Savcılığınca; telef ve zıya herkesçe bilinen ve duyulan başka türlü
hadiseler yüzünden olmuşsa, o yerin en büyük idare amiri tarafından verilecek
belgeler kabul olunur.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/24 md.) Zorlayıcı sebep bir trafik kazası ise, tra-
fikçe düzenlenecek kaza raporu ile eşyanın telef ve ziyaına dair gümrük idare-
since yapılacak tespitin, mahallin en büyük idare amirince onaylanması yeterli
sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Aktarma Rejimi
Tarif:
Madde 95 - Yabancı bir ülkeden,deniz, hava, demir veya karayolları ile bir
Türk limanına çıkarılan eşyanın, o limanda giriş vergileri ödenmeksizin veya
muaflık işlemi yapılmaksızın denizden yabancı veya bir Türk limanına sevki ak-
tarma sayılır.
Beyan ve işlemler:
Madde 96 - Türk limanlarında vasıta değiştirerek deniz yolu ile yabancı bir
limana doğruca aktarma edilecek eşyanın, gümrüğe manifestosu verilir. Eğer bu
eşya sahipleri tarafından gönderiliyorsa veya sundurma veyahut antrepodan çıka-
rılarak sevk ediliyorsa 107 nci madde hükmüne uygun iki nüsha aktarma beyanname-
si ile beyan olunur. Bu eşya, lüzum görüldüğü takdirde, giriş eşyasındaki esas-
lara göre, muayeneye tabi tutulur. Bu muayenede mal sahibi veya gümrük komisyon-
cusu yerine nakliyeci bulunabilir.Ancak, tekel maddeleri ile Türkiye'ye girmesi
yasak veya yüksek vergiye tabi eşyanın, 60 rüsum tondan küçük gemilerle yapıla-
cak aktarmalarında eşya behemahal muayene edileceği gibi bir limana çıkarıldığı
ispat edildiği takdirde geri verilmek üzere kaptan veya sahibinden vergiler kar-
şılıgı teminat da istenir.
Denetleme:
Madde 97 - İçinde aktarma eşyası bulunan gayrimuntazam seferli yabancı ve
Türk gemilerinin ambar kapakları ve bu kabil eşya konmuş sair yerleri, şüphe
halinde, Türkiye karasularında gümrükçe mühür altına alınabilir, icabı hale
göre memur da eşlik ettirilebilir.
Türk limanına aktarma:
Madde 98 - Bir Türk limanına aktarma ancak, oradaki gümrük idaresinin eşya-
nın gümrük işlemlerini yapmaya yetkisi bulunmak şartiyle 96 ncı maddedeki usul
ve hükümlere göre yapılabilir.
Yolcu eşyasının sevki:
Madde 99 - Yolcunun beraberinde bulunmıyan eşyasının, deniz, hava, demir ve
karayolu ile Türkiye'den transitinde veya bir limandan deniz yolu ile aktarma-
sında veya herhangi bir suret ve vasıta ile giriş işlemi yapılmak üzere diğer
bir gümrüğe sevkinde kanunun bundan evvelki bölümleri hükümleri uygulanır.
Ancak, sundurma ve antrepolardan çıkarılarak gönderilecek yolcu eşyası şek-
li, adedi ve ihtiva edeceği bilgiler Bakanlıkça tayin ve tesbit edilecek gönder-
me belgesi (irsaliye) ile sevk olunur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Antrepo Rejimi
Tarif:
Madde 100 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/31 md.) Antrepolor;
1. Türkiye'ye girmesi veya Türkiye'den transit geçirilmesi yasak olmayan
yabancı memleket eşyasının,
2. Çıkış hükmünde olmak üzere ihraç edilecek milli mahsul ve mamullerin,
3. Transit veya yeniden ihraç edilmek üzere gelen eşyanın, konulduğu yer-
lerdir.
Genel antrepo:
Madde 101 - Özel kanunlarına göre antrepo tekelini elinde tutan işletmeler,
kendi bölgelerinde ve Türk Hava Yolları İşletmesi gümrüklü hava liman ve meydan-
larında, lüzumlu genel antrepoları açarlar ve işletirler.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/25 md.) Ekonomik gereklilik ve dış ticaret politi-
kaları gözönünde bulundurularak, antrepo tekelini elinde tutan işletmeler dışın-
daki kişilere de genel antrepo açma ve işletme izni Müsteşarlıkça verilebilir.
(Değişik: 18/4/1983 - 2817/32 md.) Özel kanunlarında antrepo açıp işletme
yetkisi verilen kuruluşların antrepolarının bulunmadığı mahallerde veya bu kuru-
luşların antrepolarının yeterli olmaması hallerinde, Bakanlıkça genel ve özel
antrepolar açılıp işletilebilir, diğer kamu kuruluşlarında veya belediyelere ve
bunların yapamaması halinde de özel kuruluşlara genel ve özel antrepo açma ve
işletme izni verilebilir.
(Değişik: 18/4/1983 - 2817/32 md.) Genel antrepolar içinde, özel kabinler
açılmasına yıkama, temizleme ve teşhir yerleriyle uygun gürülecek sair işlemle-
rin yapılmasına mahsus yerler tesisine izin vermeye Bakanlık yetkilidir.
(Posta, Telgraf ve Telefon İdaresinin sorumluluğu ve gümrüğün denetlemesi
altındaki yabancı kolilere mahsus kapılı yerlerde, genel antrepo sayılır.
Özel antrepolar:
Madde 102 - Her türlü gümrük işlemini yapmaya yetkili gümrük idarelerinin
bulunduğu yerlerde özel antrepolar açılabilir.
Parlayıcı ve patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan
veya muhafazaları hususi tertip ve tesislere lüzum gösteren maddeler, ancak,
kendi tabiatlarına uygun olarak tesis olunan bu yerlere konulabilir. Aynı zaman-
da buralara konu ile ilgili sair eşyanın alınmasına, Bakanlık izin verebilir.
Bu nevi eşya Bakanlıkça tesbit edilir.
Fiktif antrepo:
Madde 103 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/33 md.)
GümrÜğün denetlemesi altında bulunmak şartıyla, mal sahipleri veya temsilci-
leri tarafından temin ve tesis edilmiş olan mahal ve depolarda, belirlenecek
esaslar dairesinde, uygun görülecek maddelerin konulmasına izin vermeye Bakanlık
yetkili olup, bu yerler fiktif antrepo telakki edilir.
Yabancı eşyanın teşhir olunduğu fuar ve sergiler de fiktif antrepo sayılır.
Teminat:
Madde 104 - Bakanlık genel ve özel antrepo açma ve işletme izni vereceği
gerçek ve tüzel kişilerden, bu kanuna göre aranacak vergi ve ceza haklarını ko-
rumak üzere munasip göreceği miktarda teminat istiyebilir.
(Değişik: 18/4/1983 - 2817/34 md.) Ancak, fuar ve sergiler ile gümrük vergi-
lerinden muaf olan veya çıkışa konu teşkil edecek olan milli ya da millileşmiş
eşya hariç, fiktif antrepo açılmasında ve buraya eşya konulmasında teminat alın-
ması mecburidir. Şu kadar ki, eşyaya ait teminat alınmış olsa bile, gümrük giriş
işlemlerine başlanmadan ve bu işlemler bitirilmeden ve vergileri kesin olarak
ödenmeden ve gümrüğün yazılı izni olmadan, eşya buralardan kısmen veya tamamen
çıkarılamaz. Aksine hareket halinde idari takipler ve kaçakçılık mevzuatına göre
kovuşturma yapılır.
(Ek:18/4/1983 - 2817/34 md.) Ekonomik zaruretler halinde antrepolarda mevcut
eşyanın gümrük işlemleri bilahara yapılmak üzere sahipleri tarafından kullanıl-
masına Bakanlıkça izin verilebilir.
Antrepo yapıları:
Madde 105 - Antrepo olarak kullanılacak yerlerde, gümrükçe, aşağıdaki nite-
likler ve şartlar aranır :
1. Eşyanın iyi muhafazasına elverişli olmak,
2. Özel antrepo yapılarında, tahsis edilecekleri maddelerin özelliklerine
göre, ayrıca lüzumlu teknik tesisler bulunmak,
3. Lüzumu gümrükçe kabul edilen giriş ve çıkış kapılarından başka, insan
girip çıkmasına ve eşya çıkarılmasına elverişli menfezleri kapatılmış olmak,
4. Umumi ulaştırma vasıtalarına yakın ve eşyanın girip çıkmasında gözetil-
mesine elverişli olmak,
5. Eşyanın antrepo içinde taşınması, istifi, tartılması, ölçülmesi, girişte
ve çıkışta yükselme ve boşaltma gibi hizmetler için fenni tesis ve cihazları bu-
lunmak,
Antrepo işletmeleri buralardaki eşyanın emniyeti ve hizmetlerin çabuk görül-
mesi bakımından, Bakanlıkça zamanla lüzum görülecek tesis ve tadilleri yapmaya
ve ileri tekniğin gerektirdiği cihazları temine mecburdurlar.
Antrepolarda görevli gümrük memurlarının ücretleri:
Madde 106 - Her nevi antrepo sahip ve işletmeleri, bu yerlerde görevlendiri-
lecek gümrük ve gümrük muhafaza memurlarına, Devletçe ödenecek maaş, ücret, tah-
sisat vesairenin gayrisafi tutarlarını ilgili gümrük veznesine aydan aya peşin
olarak öderler.
Beyan ve eşyanın antrepoya alınması:
Madde 107 - Antrepolara konacak eşya, sahip veya temsilcileri veya nakilleri
tarafından, 52 nci maddede yazılı süre içinde veya 53 üncü maddenin 2 No. lu
fıkrasına göre, Bakanlıkça tesbit olunacak esaslar dairesinde gümrüğe beyan olu-
nur.
Eşya, antrepolara gümrüğün denetlemesi altında alınır. Şüphe edilen veya il-
gililer tarafından lüzum gösterilen kablar muayene memuru huzuru ile açılıp yok-
lanır.
Kırık veya tamire muhtaç kablar ile, dağınık eşya antrepolarda gümrük ve
antrepo işletmesinin müşterek kilidi altında ayrı bir yerde muhafaza altına
alınır ve durum tutanakla tespit olunur.
Antrepolarda yapılabilecek işler:
Madde 108 - Genel ve özel antrepolarda, gümrük denetlemesi altında, kab ta-
miri ve yenilenmesi, eşyanın havalandırılması, kalburlanması gibi iyi muhafazası
bakımından lüzumlu veya yeni çeşitler yapılması karıştırılması, büyük kablardan
küçük kablara boşaltılması ve nümune çıkarılması gibi ticari icaplara uygun ame-
liyelere gümrükçe izin verilebilir.
Transit geçirilecek eşyanın menşelerine bakılmaksızın birbiriyle veya milli
eşya ile karıştırılmasına Bakanlıkça müsaade olunabilir.
Ancak, birinci fıkrada yazılı işlemler giriş eşyasında, eşyanın tarife cet-
velindeki tatbik yerini değiştirecek mahiyette olmaksızın ve muhtelif resme tabi
eşya bir kab içine konulmaksızın yapılabilir.
Bu hususlara aykırı hareketlerde, duruma göre, bu kanun veya kaçakçılık mev-
zuatı hükümlerine göre işlem yapılır.
Sorumluluk:
Madde 109 - İşletmeler, sundurma ve antrepolara konulan eşyanın, buraya
alınışlarında gümrükçe miktarları tespit edilmiş ise bu miktarlarından, tesbit
edilmemiş ise belgelerinde yazılı miktarları üzerinden gümrüğe karşı sorumludur.
(Ek: 30/6/1995 - KHK-564/26 md.) Özel kabinler tesisi suretiyle işletilen
genel antrepolarda kabinlerin kullanımından kaynaklanan bu sorumluluk, kullanı-
cıya aittir.
Şu kadar ki, eşyanın tabiatından ileri gelen kayıplarla fireler ve gümrüğün
denetlemesi altında yapılan ameliyelerden ileri gelen eksiklikler ile sundurma
ve antrepo işletmelerinin kusur ve hatalarından ileri gelmediği, gümrüğe ispat
edilen telef, kayıplar ve çalınmalar için vergiler aranmaz. Eşya gümrüklenmiş
kıymeti üzerinden sigorta ettirilmiş ise, noksan çıkan eşyanın vergileri sigorta
ettirenden veya lehine ettirilenlerden alınır.
Yukarıki fıkralarda yazılı sebepler dışında kalan eksiklikler kabul edil-
mez. Bunların vergi ve cezaları tutarı bir meblağ, antrepo ve sundurma işletme-
sinden tazminat olarak alınır.
Tabiatları icabı, antrepolarda ve antrepolar arası nakliyatta veya antrepo-
dan diğer bir gümrüğe sevkte, fire veren eşya ile antrepolarda yapılmasına izin
verilen manipülasyonlardan dolayı noksanlaşan maddeler için bir fire tesbitine
Bakanlık yetkilidir. Ancak, fiktif antrepolara konulan eşyada, her ne surette
olursa olsun vukubulan kayıplar ve fireler kabul olunmaz.
Gümrüğün denetleme hakkı:
Madde 110 - Sundurma ve antrepoların giriş ve çıkış kapıları ve eşyanın gi-
rip çıkmasına mahsus boru ve tertipleri gümrük idaresince de kilit ve mühür al-
tında bulundurulur. Bakanlık, Devlet işletmelerine ait sundurma ve antrepolarda
bu tedbirlerden vazgeçebilir.
Bakanlığın müfettiş ve müfettiş muavinleri ile ilgili gümrük amirleri veya
yetkili kılacakları memurları sundurma ve antrepolarda gümrük haklarını koruma
ve suistimalleri önliyecek tedbirleri almaya ve bu işletmelerin kayıtlarını ve
belgelerini tetkik ve teftiş etmeye ve her zaman sundurma ve antrepolardaki eş-
yayı yoklamaya yetkilidirler. Sundurma ve antrepo işletmeleri de bu kayıtları ve
belgeleri ve eşyayı bunlara göstermeye, sundurma ve antrepoları açmaya ve yapı-
lacak yoklamaları kolaylaştırmaya mecburdurlar.
Sundurma ve antrepo işletmelerince tutulacak giriş çıkış kayıt ve muhasebe-
leri, gümrük denetlemesini temin edecek şekil ve usullere uygun olması lazımdır.
Gümrüklerce yukarıki fıkralara göre alınan tedbirler ve yapılan denetleme-
ler, sundurma ve antrepo işletmelerinin bu kanuna göre olan sorumluluğuna işti-
rak sayılmaz ve bu sorumluluğu azaltmaz.
Denetleme neticeleri:
Madde 111 - Sundurma ve antrepo mevcutları her yıl gümrüğün denetlemesi al-
tında sayılarak kayıtlarla karşılaştırılır. Eşyası sayılamıyacak kadar çok olan
büyük sundurma ve antrepolarda yoklamalar, gümrükçe belirtilecek usule göre, en
çok beş yıl içerisinde tamam olmak üzere kısım kısım yapılabilir.
Yapılan denetleme ve yoklama sonunda noksan çıkan eşya hakkında kaçakçılık
takibatı yapılmasını gerektirir haller müstesna, kanunun 109 uncu maddesi hüküm-
leri uygulanır.
Ancak, fiktif antrepoda çıkan noksanlıklarda, duruma göre 104 üncü maddenin
2 nci fıkrası da uygulanır.
Fazla çıkan eşya hakkında, kaçakçılık takibatı yapılmasını gerektirir haller
müstesna, kayda alınarak, 140 ıncı madde hükümleri uygulanır.
Şu kadar ki, fiktif antrepolardaki fazlalık orijinal ambalajlı eşyadan ise
ve giriş sırasında kasden beyan edilmemiş olduğu anlaşılırsa, kaçakçılık takiba-
tı da yapılır.
Süre:
Madde 112 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/35 md.)
1. Genel ve özel antrepolarda eşya en çok beş yıl kalabilir. Bakanlık, mak-
bul sebepler dolayısıyla, eşyanın iyi bir halde bulunması şartıyla bu süreyi bir
yıl daha uzatabileceği gibi, bu sürelerle antrepoda kalması mahzurlu olan eşya
için bu süreyi kısaltabilir.
Genel antrepo sayılan Posta Telgraf ve Telefon İdaresinin sorumluluğu al-
tındaki mahallerde, eşyanın bekleme süresi bağlı bulunduğumuz milletlerarası
andlaşmalar hükümlerine tabidir.
2. Fiktif antrepolarda eşyanın kalabileceği süre, iki yılı geçmemek üzere
Bakanlıkça tespit olunur.
3. Yolcu beraberinde gelen eşyanın gümrük salonları ile sundurma ve antrepo-
larda ve gümrük denetimi altındaki diğer yerlerde kalabileceği süre üç aydır.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen süreler içerisinde ithal veya yurt dışı
edilmeyen eşya hakkında 140 ıncı madde hükümleri uygulanır.
Antrepolararası nakil:
Madde 113 - Eşyanın bir antrepodan başka antrepoya kaldırılması ve genel
antrepoda açılmış özel kabineler arasında yer değiştirilmesi gümrükçe tespit
olunacak usul dairesinde yapılır.
Ancak, antrepo değiştiren eşyanın Kanunun 12 nci maddesinde yazılı süreleri,
bunların ilk antrepoya girdiği tarihten hesaplanır.
Eşyanın devri:
Madde 114 - (Değişik: 18/4/1983 - 2817/36 md.)
Antrepolarla sundurmalarda sahipleri adına kaydı yürütülen eşyanın başkasına
devrine ilgili gümrük idaresince müsaade edilebilir.
Mali ve hukuki sorumluluklar devralana aynen intikal eder.
Eşyanın devriyle ilgili usul ve şartlar Bakanlıkça tespit edilir.
İşletme ve eşya sahibi münasebeti:
Madde 115 - İşletmeler ile eşya sahipleri arasında ardiyecilik münasebetle-
rinde genel hükümler uygulanır.  