VESAYET DAİRELERİNİN GÖREVLERİ
Şikayet ve itiraz
TÜRK MEDENİ YASASI MADDE 461,- Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikayette bulunabilir.
Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir.
İzin
Vesayet makamından
MADDE 462.- Aşağıdaki hallerde vesayet makamının izni gereklidir.
- Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması,
- Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi,
- Olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri,
- Ödünç verme ve alma,
- Kambiyo taahhüdü altına girme,
- Bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri yapılması,
- Vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması,
- Acele hallerde vasinin geçici önlemler alma yetkisi saklı kalmak üzere, dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato yapılması,
- Mal rejimi sözleşmeleri, mirasın paylaştırılması ve miras yapının devri sözleşmeleri yapılması,
- Borç ödemeden aciz beyanı,
- Vesayet altındaki kişi hakkında hayat sigortası yapılması,
- Çıraklık sözleşmesi yapılması,
- Vesayet altındaki kişinin bir eğitim, bakım veya sağlık kurumuna yerleştirilmesi.
- Vesayet altındaki kişinin yerleşim yerinin değiştirilmesi.
MADDE 463.- Aşağıdaki hallerde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gereklidir;
- Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi veya evlat edinilmesi,
- Vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesi veya çıkması,
- Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması,
- Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması,
- Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması,
- Küçüğün ergin kılınması,
- Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması.
- Rapor ve hesapların incelenmesi
MADDE 464.- Vesayet makamı, vasinin belli dönemlerde vereceği rapor ve hesapları inceler; gerekli gördüğü hallerde bunların tamamlanması veya düzeltilmesini ister.
Vesayet makamı, rapor ve hesapları kabul veya reddeder, gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için uygun önlemleri alır.
İznin bulunmaması
MADDE 465.- Kanunen gerektiği halde vasinin yetkili vesayet dairelerinin iznini almadan yapmış olduğu işlemler, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmasızın yaptığı işlem hükmündedir.
Açıklama
Ayırt etme gücüne sahip vesayet altına alınan ile diğer her ilgili, vasinin hareketlerine ve yaptığı işlemlere karşı şikayet hakkını kullanabilir. Şikayet, vesayet makamına yani Sulh Hukuk Mahkemesine yapılacaktır. Vesayet makamının vesayetle ilgili kararlan ile şikayet üzerine verdiği kararlarına karşı da denetim makamı olan Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilecektir. İtiraz, vesayet makamının (Sulh Hukuk Mahkemesinin) kararlarının ilgiliye ve vesayet altındaki kişiye tebliği gününden itibaren 10 gün içinde yapılmalıdır. Süre geçirilerek yapılan şikayet ve itirazlar dinlenmeyeceklir. Denetim makamına itiraz süreye tabi kılındığı halde vesayet makamına şikayette süre yasada gösterilmemiştir. Burada genel kurallar şikayetin yapılmasında göz önünde tutulacaktır.
Eski Medeni Yasada 404. madde ile başlayan bölüm “Vesayet Dairelerinin Müdahale Haklan” başlığını taşıyordu. Yeni kabul edilen Medeni Yasada 461. madde ile başlayan bölümde “Vesayet Dairelerinin Görevleri” olarak benimsenmiş ve vesayet dairelerinin müdahale haklan yerine geçmiştir.
Bundan başka, Eski yasada 405. madde başlığı “Sulh mahkemesi tarafından” ibaresi, ”vesayet makamından” olarak, Yeni yasada 462. maddede, gösterilmiş, yine eski yasanın 406. maddesinin başlığı “Mahkemci Asliye tarafından” sözcüğü, Yeni Medeni Yasada 463. madde başlığı olarak “Denetim Makamından” olarak değiştirilerek kabul edilmiş, maddelerdeki kurallar da sadeleştirilerek anlaşılır biçimde düzenlenmiştir.
Vesayet makamı yani Sulh Hukuk Mahkemesi, vasinin muayyen dönemlerde (örneğin: 6 ayda bir gibi) vereceği rapor ve hesaplan inceleyip, noksanlıkların giderilmesini yahut düzeltilmesini vasiden isteyecektir. Rapor ve hesaplan kabul veya reddedecektir. Yasal olarak alması zorunlu izni almadan vasinin yaptığı işlemler aynen, vesayet altındaki kişinin kendisinden (yani vasisinden) izin almadan yaptığı işler gibidir.
Vasinin yaptığı işlemler için vesayet dairelerinden yani vesayet makamı olarak Sulh Hukuk Mahkemesinden, Denetim makamı olarak Asliye Hukuk Mahkemesinden izin alması zorunludur. Bu hususlar aşağıda ayrı ayrı gösterilmiş, yeni yasada da 462 ve 463. maddelerde hüküm altına alınmıştır.
Vesayet Makamı olarak Sulh Hukuk Mahkemesinin iznine bağlı vasinin yapacağı işler;
- Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi,
- Taşınmazlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması,
- Olağan yönetim ve işletme gereksinmeleri dışında kalan taşınır mal veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devir ve rehnedilmesi işlemleri,
- Olağan yönetim sınırım aşan yapı işleri,
- Ödünç alma ve verme,
- Kambiyo yüklenimleri altına girme,
- Bir yıl veya bir yıldan fazla süreli ürün kirası sözleşmeleri yapma,
- Üç yıl veya üç yıldan fazla süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri yapmak,
- Vesayet altında bulunan kişinin bir sanal veya meslekle uğraşmasına izin,
- Vasi tarafından ivedilikle yapılması zorunlu geçici Önlemler ayrık olmak üzere, dava açmak, sulh olma, tahkim ve konkordato akdi yapılması,
- Mal rejimi sözleşmeleri, mirasın paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmeleri yapılması,
- Borç ödemekten aciz beyanı,
- Vesayet altındaki kişi hakkında hayat sigortası yapılması,
- Çıraklık sözleşmesi yapılması,
- Vesayet altındaki kişinin, bir eğitim, bakım veya sağlık kurumuna
yerleştirilmesi, yatırılması,
- Vesayet altındaki kişinin yerleşim yerinin değiştirilmesidir.
Bundan başka, vesayet makamı Sulh Hukuk Mahkemesinin izni alındıktan sonra, denetim makamı olarak Asliye Hukuk Mahkemesinin de izni gerekli vasinin yapacağı işler, yani Türk Medeni Yasasının 463. maddesinde açıklanmıştır. Eski Medeni Yasada bu hükümler 406, maddede gösterilmişti. Yeni Yasaya göre, bu işler;
- Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi,
- Vesayet altındaki kişinin evlat edinilmesi,
- Vesayet altındaki kişinin, vatandaşlığa girmesi veya vatandaşlıktan çıkması,
- Bir işletmenin devralınması veya bir işletmenin tasfiyesi,
- Kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması,
- Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması,
- Mirasın kabulü, mirasın reddi veya miras sözleşmesi yapılması,
- Küçüğün ergin (reşit) kılınması,
- Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması işlemleridir.
Rapor ve Hesapların İncelenmesi
Vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesi, vasinin belirlenmiş dönemlerde (örneğin: 6 aylık sürelerde gibi) vereceği rapor ve hesaplan inceleyecektir. İnceleme sonunda zorunlu gördüğü eksiklik ve hataların tamamlanması veya düzeltilmesini vasiden isteyecektir.
Rapor ve hesapları kabul veya reddeder, vesayet altındaki kişinin yararlarım korumak için gereken önlemleri de alacaktır.
Vesayet Dairelerinin İzni Bulunmaması Hali
Vasi, yasaca zorunlu olarak izin alması gereken işleri vesayet daireleri Sulh Hukuk ve Asliye Hukuk mahkemelerinden izin almadan yaptığı takdirde bu işlemler, vesayet altındaki kişinin vasiden izin almadan yaptığı işler gibidir. Bu hususlar Yeni Türk Medeni Yasasının 451. maddesinde öngörülmüştür.
ÖNEMLİ UYARI: Bu makale, Av. Metin Polat tarafından www.metinpolat.av.tr için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder. Aykırı hareket edenler hakkında işlem başlatılır. Devamı...