Naziler, Barbarossa Operasyonu’nda SSCB’yi işgallerini başlattıktan sadece birkaç ay sonra, o zamanki Sovyet başkentini aç bırakarak teslim olmaya çalışarak Leningrad kuşatmasına 8 Eylül 1941’de başladı. 872 gün boyunca bu ikonik şehrin sakinleri, açlık, soğuk ve bombardımanlar yaklaşık bir milyon insanı öldürürken cehennemi yaşadı.
FRANCE 24, 80 yıl sonra kuşatmaya bakıyor.
Olağanüstü 11 yaşındaki günlük yazarı Tania Savitcheva’nın basit ifadeleri, Leningrad’daki çaresizliği en iyi şekilde yakalar: “Jenia, 28 Aralık’ta gece yarısı öldü. Büyükanne 25 Ocak’ta öğleden sonra üçte öldü. Leka, 5 Mart’ta sabahın beşinde öldü. Savichevler öldü. Herkes öldü. Tania yapayalnız.”
Kuşatma sona ermeden tahliye edilen Savitcheva, 1 Temmuz 1944’te yorgunluktan öldü. Savitcheva, ablası Nina’nın ardından, modern tarihin 1992’den 1996’ya kadar Saraybosna’ya kadarki en uzun süren kuşatması olan bu 872 günlük kuşatmanın sembolü oldu. kuşatılmış şehirden kaçmayı başarmış, günlüğü keşfedip yayınlamıştı.
Rusya’nın bir sembolü
Büyük Petro, şehri St Petersburg (eski adı 1991’de SSCB’nin çöküşünden sonra geri döndü) olarak 1703’te – Neva Nehri’nin bataklık bankasının Finlandiya Körfezi ile birleştiği yerde “Batıya Açılan Pencere” olarak kurdu.
Çarlık Rusyası’nın başkenti, 1917 Bolşevik devriminin yeri ve birçoklarının gözünde Rus ulusunun enkarnasyonu olarak Leningrad, Sovyetler Birliği’ni yok etmeye çalışan Adolf Hitler için açık bir önem taşıyordu. L’Étau, le siège de Leningrad’ın (“The Vice: The Siege of Leningrad”) yazarı Fransız tarihçi Pierre Vallaud, “Şehir her şeyden önce bir semboldü” dedi.
Vallaud, “Leningrad’ı kuşatmak, SSCB’yi Baltık’tan da kopardı,” diye devam etti. “Sovyetler Birliği’ni fethetmeye ve orada Almanya için Lebensraum (yaşam alanı) oluşturmaya çalışırken Hitler için çok önemli bir stratejik yerdi ” dedi.
Wehrmacht, Barbarossa Harekatı’nın başlamasından sonra Sovyet topraklarından geçti – Fin müttefikleri şehri kuzeyden keserek Leningrad’ın kapılarına varması iki buçuk ay sürdü (Finlandiya, Joseph’i başarılı bir şekilde geri püskürttükten sonra SSCB’ye karşı Nazi Almanyasını destekledi) 1939-40 Kış Savaşı’nda Stalin’in işgali).
Naziler Leningrad’ı kuşattı çünkü onu ele geçirmek daha zor olacaktı. Vallaud, Wehrmacht ilerledikçe, şehrin “barikatlar kurmak ve işgalcilere direnmeye hazırlanmak için zamanı vardı, bu yüzden Hitler orduya onu denizden veya karadan girmeden yok etme emri verdi” dedi.
Kuşatmanın ağır ağır işkencesi, 8 Eylül’de Naziler Leningrad’a giden son yolu kestiğinde başladı. Yoğun bombardımanlar şehri kasıp kavurdu. Donmuş Ladoga Gölü boyunca güvenilmez bir ulaşım yolu olan “Yaşam Yolu” dışında erzaklar engellendi.
‘Ölmek çok kolay’
Leningrad’ın sadece bir aylık yiyecek rezervi vardı. Yüzlerce tanıklık toplayarak Leningrad sakinlerinin savaş zamanı günlükleri üzerine bir doktora tezini kısa süre önce tamamlayan Sarah Gruszka, bunun “benzeri görülmemiş bir insani felaket” olduğunu söyledi.
Gruszka, “1941-42 kışında çoğu Leningrad sakini için erzak günde 125 gram ekmek kadar yetersiz kaldı” dedi. “Ekmek genellikle izin verilen tek yiyecekti ve genellikle selüloz gibi yapay maddelerden yapılıyordu – pek besleyici olmayan yiyecekler.”
Gruszka, “Sovyet sisteminin ayırmayı başardığı tayınlar hayatta kalmaya zar zor yetiyordu, bu yüzden Leningrad halkı açlığı önlemek için ellerinden gelen her şeyi yapmak zorunda kaldı” diye devam etti.
Yamyamlık belki de kuşatmanın en kötü şöhretli özelliğiydi. Vallaud, kitabında, 1942’nin ilk yarısında yaklaşık 2.000 kişinin insan eti yedikleri için tutuklandığını belirtti. Açlık, her yeri kaplayan saplantı haline geldi. Evcil hayvanlar yendi, kozmetikler yendi, ardından duvar kağıdı yapıştırıldı; deri çorba yapmak için kaynatıldı. Birçok insan açlığa yenik düştü. Diğerleri sadece yaşamaya çalışmaktan vazgeçti. Sokaklarda cesetler yatıyordu.
Bir günlük yazarı Elena Skriabina, “Şu anda ölmek çok kolay” diye yazdı. “Her şeye olan ilgini kaybederek başlarsın, sonra yatağa uzanırsın ve bir daha asla kalkmazsın.”
Gruszka, “Ölümün ana nedeni kıtlıktı,” dedi. “Kesin bir rakam belirlemek zor, ancak tarihçiler, İkinci Kışın arifesinde 3 milyondan fazla nüfusu olan bir şehirde, kuşatma sırasında – çoğunlukla ilk kışta açlıktan olmak üzere – yaklaşık bir milyon insanın öldüğü konusunda hemfikir. Dünya Savaşı.
Açlık, Leningrad vatandaşlarının karşılaştığı tek zorluk olmaktan çok uzaktı, diye ekledi Gruszka: “Ayrıca izolasyon, soğuk, Alman bombardımanı, hepsinden önce gelen Stalinist baskı, akan su eksikliği, gitme ihtiyacı vardı. sıfırın altındaki Neva’daki buza dokunarak su alın, çeşitli hastalık türleri, başka bir ulaşım aracı olmadığı için insanların yürümek zorunda kaldığı miller ve miller – vb.
Kültür yoluyla direniş
Ancak bu tarif edilemez koşullar karşısında günlük yaşam ve hatta kültürel yaşam devam etti. Kütüphaneler, tiyatrolar ve konser salonları hala aralıklı olarak açılmayı başardı.
Olağanüstü pertinacity sergileyen ikonik besteci Dmitri Şostakoviç onun 7 yazdığı inci senfoni, bir kuvvetin de tur kuşatılmış Leningrad’da. Ağustos 1942’de Büyük Filarmoni Salonu’nda açlıktan zayıf düşen müzisyenler bunu seslendirdi. Shostakovich Pravda’da “Düşmanımıza karşı savaşta kahraman olan bölgemizin erkekleri hakkında bir parça bestelemek istedim” diye yazdı.
Sovyet makamları kısa süre sonra Leningrad’ın müzisyenlerini ve sanatçılarını propaganda aracı olarak kullanmaya başladı. Gruszka, “Sovyet rejimi, Leningrad kuşatması altındaki yaşamın kültürel boyutuna çok önem verdi” dedi. “Yerel yetkililer krizin boyutunu saklamaya çalıştılar, çünkü SSCB nüfusunun geri kalanı arasında panik ekmek ya da ulusal hayatta kalma mücadelesi sırasında onları demotive etmek istemedi – ve her şeyden önce Stalinist rejim bunu istemedi. kendi vatandaşlarını koruma ve sağlama kapasitesini sorgulamak.”
SSCB’nin totaliter devlet aygıtı, kuşatma altındaki Leningrad’da baskısını sürdürdü. Gizli polis NKVD de aynı şekilde devam etti. Sözde hainlerin idamları devam etti.
‘Kimse unutulmadı’
Ocak 1943’te bir Sovyet karşı taarruzu olarak Leningrad halkı için umut yeniden ortaya çıktı ve durumu biraz rahatlattı. Gelgit İkinci Dünya Savaşı’nda dönmüştü; SSCB, insanlık dışı koşullarda Stalingrad Savaşı’ndaki Şubat 1943 zaferine doğru adım adım ilerliyordu – İngilizler Erwin Rommel’in güçlerini Kasım 1942’de Mısır’daki El Alamein’de ezdi.
Kızıl Ordu’nun Leningrad çevresindeki ilerlemesi, malzeme getirmek için bir kara koridorunun açılmasını kolaylaştırdı. Ancak Sovyetlerin Nazileri geri püskürtmesi ve ablukayı kaldırması 27 Ocak 1944’e kadar sürdü.
Sovyet rejimi, Leningrad halkının kahramanlığını selamladı – kısa süre sonra gizlemeye başlamadan önce. Stalin gölgede kalmak istemedi.
“Leningrad, Bolşevik devriminin şehriydi; Yine de Stalin orada pek popüler değildi,” dedi Vallaud. “Orada bir milyon insanın ölmesi ve şehrin Nazilerin kuşatması karşısındaki direnişini sakinlerinin kahramanlığına borçlu olması onun için uygun değildi.”
Bu nedenle Sovyet tarihyazımı, kuşatılmış Leningrad’ın tanıklıklarının kamusal alana girdiği ve halkının acılarını ve cesaretini aydınlattığı 1970’lerin sonlarına kadar onlara gereken hakkını veremedi.
Gruszka’nın gözlemine göre, çağdaş Rusya’nın kolektif hafızasında kamusal ve özel hatırlama biçimleri arasında bir karşıtlık var – bir yanda Başkan Vladimir Putin’in “Büyük Vatanseverlik Savaşı kültünün yeniden canlandırılması”nın “ militarist tonu” ile Birçok Rus arasında kuşatmanın “daha incelikli” anlayışı, “çoğunlukla travmatik niteliklerine odaklandı”.
Leningrad kuşatmasının kurbanları ve kahramanlarının özel anma törenleri genellikle, ablukada ölen 470.000 sivil ve 50.000 savaşçının gömülü olduğu ve Saint Petersburg’un Yenilmemişler Bulvarı’nın soğuk ihtişamı tarafından izlendiği Piskaryovskoye Anıt Mezarlığı’nda gerçekleşir.
Mezarlığın Rusya Ana heykelinin arkasında, kuşatmadan sağ kurtulan şair Olga Bergoltts’un sözleri granitle yazılmıştır:
“Burada Leningrader’lar yatıyor
İşte şehir sakinleri – erkekler, kadınlar ve çocuklar Ve onların yanında Kızıl Ordu askerleri.
Seni savundular Leningrad,
Devrimin beşiği
tüm yaşamlarıyla.
Soylu isimlerini burada sıralayamayız, Granitin ebedi koruması altında niceleri var.
Ama bu taşlara bakanlar şunu bilsin :
Hiç kimse unutulmuyor, hiçbir şey unutulmuyor.”
Olga Berggolts (Legacy of the Siege 205)
Stéphanie TROUILLARD
Bu makale orijinalinden Türkçe’ye çevrilmiştir .