... konulu sunumlar: "Çocuk İhmali nedir? İhmal, çocuğa bakmakla yükümlü kimsenin çocuğun gelişimi için gerekli ihtiyaçları karşılamaması veya bu ihtiyaçları dikkate almamasıdır."— Sunum transkripti:
1
2
Çocuk İhmali nedir? İhmal, çocuğa bakmakla yükümlü kimsenin çocuğun gelişimi için gerekli ihtiyaçları karşılamaması veya bu ihtiyaçları dikkate almamasıdır. Bu ihtiyaçlar sağlık,eğitim,duygusal gelişim,beslenme,barınma ve güvenli yaşam şartlarıdır.
3
İhmal çeşitleri nelerdir? Fiziksel ihmal Eğitimsel ihmal Duygusal ihmal
4
Fiziksel ihmal nedir? Çocuğun temel tıbbi ihtiyaçlarının karşılanmaması Çocuğa düzenli ve besleyici öğünlerin, temiz ve yeterli giysinin sağlanmaması Çocuğun bakacak yetişkin bulunmadan uzun süre yalnız bırakılması Çocuğun gece geç saatlere kadar nerede olduğunun bilinmemesi ve umursanmaması
5
Eğitimsel ihmal nedir? Çocuğun zorunlu eğitim çağına gelmesine rağmen okula gönderilmemesi
6
Duygusal ihmal nedir? Çocuğa yetersiz ilgi ve şefkat göstermek Çocuğun aile içinde şiddet ve kötü muameleye şahit olmasına izin vermek Çocuğun alkol,uyuşturucu kullanmasına izin vermek. Çocuğun suç işleme,saldırganlık gibi uyumsuz davranışlarına destek olmak ya da bu davranışları görmezden gelmek.
7
Bir çocuğun ihmal edildiğini nasıl anlarız? Okul devamsızlığı çok fazlaysa Sürekli pis giyiniyor ve kötü kokuyorsa Vücudu aşırı derecede zayıf düşmüşse Yemek veya para için dilencilik yapıyor veya çalışıyorsa Tıbbi destekten mahrumsa Madde kullanımı,kendine zarar verme gibi alışkanlıkları varsa çocuğun ihmale maruz kaldığını düşünebiliriz.
8
Çocuk ihmalinde risk faktörleri Cehalet,bilgi eksikliği Yetersiz sosyo-ekonomik koşullar Aile içi şiddetin varlığı Ebeveynlerin geçmişte gördükleri kötü muamele Ebeveynlerin madde bağımlılığı Çocuğun tek bir ebeveyn ile yaşaması Yetersiz sosyal destek
9
İhmalin çocuk üzerindeki etkileri nelerdir? Gelişim geriliği Ölüme kadar varabilen sağlık problemleri Davranış problemleri İletişim problemleri Yalnızlık ve korunmasızlık hissi Madde bağımlılığı Suça yönelme riski
10
Çocuk istismarı nedir? 0-18 yaş grubundaki çocuğun; Sağlığını, Fiziksel gelişimini, Psiko-sosyal gelişimini bilerek veya bilmeyerek olumsuz etkileyen her türlü harekete “ÇOCUK İSTİSMARI” denir. ÇANKAYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
11
İstismar çeşitleri nelerdir? Fiziksel istismar Duygusal istismar Ekonomik istismar Cinsel istismar
12
Fiziksel istismar Çocuğun kaza dışı sebeple bir yetişkin tarafından yaralanması ve örselenmesidir Bir tokattan başlayarak çeşitli aletlerin kullanılmasına kadar devam edebilir En yaygın rastlanılan ve belirlenmesi en kolay olan istismar tipidir.
13
Fiziksel İstismarda Risk Faktörleri(Çocuk ile ilgili) Hiperaktif İstenmeyen bir gebelik sonrası dünyaya gelen Engelli Özel bir bakım gerektiren (örn: çok küçük prematüre, hastalığı olan) çocuk…..
14
Fiziksel İstismarda Risk Faktörleri(Aile ile ilgili) Psikiyatrik sorunlu ebeveyn Üvey ebeveyn Alkol ve/veya uyuşturucu bağımlısı ebeveyn Çocuk sayısının fazla olması Küçük yaşta anne-baba olunması Aile içi geçimsizlik ve şiddet İşsizlik-Ekonomik sıkıntılar Eğitimsizlik ÇANKAYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
15
Duygusal İstismar Çocuğun gereksinim duyduğu ilgi, sevgi ve bakımdan yoksun bırakılarak psikolojik hasara uğratılmasıdır Tanımlanması en zor ancak en sık gerçekleşen istismar türüdür
16
Duygusal İstismar Çeşitleri Nelerdir? Aşağılama, yalnız bırakma, ayırma, Korkutma, yıldırma, tehdit etme, suça yöneltme, Önemsememe, küçük düşürme, alaylı konuşma, Lakap takma, aşırı baskı ve otorite kurma
17
Duygusal İstismar Çeşitleri Duygusal bakımdan gereksinimlerin karşılanmaması, Sık eleştirme, yaşının üstünde sorumluluklar bekleme, Kardeşler arasında ayrım yapma, değer vermeme,
18
19
Belirtileri Dünyaya karşı belli bir ilgisizlik Depresif ve pasif davranış Karşısındakine çok ihtiyatlı yaklaşmak Kendine güvensizlik Korku Küçük yaşlardaki davranışlara dönüş
20
Ekonomik İstismar Çocuğun fiziksel ve zihinsel gelişimini olumsuz etkileyen, yaşı ve gücü ile orantılı olmayan işlerde ucuz emek olarak çalıştırılmasıdır.
21
CİNSEL İSTİSMAR Bir kişinin, çocuğa yönelik cinsel haz duyma amacıyla; Cinsel organlarına dokunması ve/veya dokundurtması Irzına geçmesi Teşhircilik yapması Cinsel uyarı ve doyum için kullanılması, Fuhuşa zorlanması, Pornografi gibi türlü suçlarda cinsel obje olarak kullanılması Çocuğun yanında Pornografik görüntüler izlenmesi ve izletilmesi.
22
Yetişkin bir erkek, Yetişkin bir kadın Yaşıtı Yaş olarak kendinden büyük çocuk Aileden biri de olabilir. Cinsel istismarcı kim olabilir?
23
Cinsel istimara uğrayanların %71’i kız, %29’u erkek çocuklardır. Kimler cinsel istismara uğrar?
24
CİNSEL İSTİSMARA MARUZ KALAN ÇOCUKLARIN YAŞA GÖRE DAĞILIMLARI İNCELENDİĞİNDE; %30’unun 2-5 %40’ının 6-10 %30’unun Yaş grubunda olduğunu görüyoruz. Bir başka deyişle kurbanların %70’ini küçük yaş grubu oluşturmaktadır.
25
Cinsel istismar “Cinsel istismarın mutlaka şiddet içermesi gerekmez” “Cinsel istismarda çocuğun rızasının olup olmadığına bakılmaz” ÇANKAYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
26
Risk Etmenleri(Çocukla ilgili) Yaşının küçük olması Bazı ruhsal(zihinsel),fiziksel ve gelişimsel bozukluklarının olması, Süreğen tıbbi hastalığının olması,
27
Risk Etmenleri(Aile ile ilgili) Anne babanın çocukluk döneminde istismara maruz kalması, Ailede alkol ya da madde bağımlısının olması, Annenin olmaması veya göz yumması Babanın olmaması veya göz yumması Ebeveyn olmayışı (ölmesi) Ebeveynlerin üvey olma durumu
28
Cinsel İstismara Maruz Kalan Çocuklarda Görülen Belirtiler 0-3 Yaş Davranışsal-fiziksel belirtiler: Yeme ve uyku bozuklukları, yabancılardan korkma, anneye aşırı düşkünleşme, üzerini giyip çıkarırken sorun çıkarmaya başlama. Duygusal belirtiler: Korku, her şeye ağlama, hırçınlık, ne olup bittiği ile ilgili kafası karışır.
29
Cinsel İstismara Maruz Kalan Çocuklarda Görülen Belirtiler 3-6 Yaş Davranışsal-fiziksel belirtiler: Bebeklik dönemine geri dönüş (bebek gibi konuşma, parmak emme gibi), içe kapanma, sözel ifadede azalma, anneye daha fazla bağlı olma, tuvaletini altına yapma, yeme ve uyku bozuklukları, cinsel oyun (sık ve devamlı), mastürbasyon yapma. Duygusal belirtiler: Ne olup bittiği ile ilgili kafası karışır. Korku, utanma, öfke, suçluluk, çaresizlik, zarara uğrama ve kirlenme duygusu
30
Cinsel İstismara Maruz Kalan Çocuklarda Görülen Belirtiler 6-12 Yaş Davranışsal-fiziksel belirtiler: Sosyal içe kapanma ve tek başınalık, evden-okuldan kaçma, yeme ve uyku bozuklukları, öğrenme bozukluğu, takıntılı davranışlar ve düşünceler, kendinden küçüklere cinsel istismarda bulunma, durup dururken ağlama, hassaslaşma, karın ve baş ağrıları, huzursuzluk. Duygusal belirtiler: Korku, utanma, suçluluk, öfke, güvensizlik, depresyon, intihar düşüncesi, kirlenmişlik hissi
31
Cinsel İstismara Maruz Kalan Çocuklarda Görülen Belirtiler Yaş Davranışsal-fiziksel belirtiler: Korkularının günlük yaşantısını engelleyecek boyuta gelmesi, bağımlılık yapan maddelere düşkünlük, evden- okuldan kaçma, başkalarını istismar etme, takıntılı düşünce ve davranışlar, duygusal ve fiziksel yakınlıktan kaçınma, yeme bozukluğu, sinirlilik, riskli cinsel davranışlar, süreğen enfeksiyonlar, sosyal içe kapanma, intihar. Duygusal belirtiler: Öfke, korku, suçluluk, utanma, güvensizlik, çaresizlik, depresyon, intihar düşüncesi,kirlenme duygusu
32
1.Tekrarlayıcı, rahatsız edici düşünceler, 2.Olayla ilgili kabuslar, 3.Uykuya dalma güçlüğü (karanlık olayı çağrıştırabilir ya da kabus göreceğini düşündüğü için uyumak istemez), 4.Öfke patlamaları, konsantrasyon güçlüğü, 5.Olay sonrasında olay anını tekrar tekrar yaşıyormuş hissi, Cinsel istismara maruz kalan çocuklarda görülebilen belirtiler nelerdir?
33
6.Yaşına uygun olmayan cinsel davranışlar, cinsel davranışlarda artma, mastürbasyon, yaşadıkları cinsel travmayı yeniden yaşama ve tekrarlama eğilimi 7.Cinsel oyunlar oynama, erişkinleri ayartıcı davranışlarda bulunma gibi, cinsel kimlik bozuklukları,cinsel işlev bozuklukları, 8.Cinsel istismara uğrayan çocukların %50'sinde travma sonrası stres bozukluğu görülmekte, depresyon, düşük benlik saygısı, intihar davranışları, damgalanmışlık hissi,alkol ve madde kötüye kullanımı eşlik edebilmektedir.
34
Nasıl anlatılacağını bilmeyebilirler. Cinsel davranışların yanlış olduğunu bilmeyebilirler. Anne-baba ve diğer yakınlar tarafından başlarına gelen kötülüğe karşı kendilerini koruyamadıkları için suçlanmaktan ve ağır biçimde cezalandırılmaktan korkarlar Arkadaşları tarafından dışlanabileceklerinden korkarlar. Çocuklar yaşadıklarını neden anlatmak istemezler…
35
Çocuklar sonunda nasıl söylerler… İstismarın derecesi, sıklığı artar ve çocuğu korkutursa, Cinsel istismardan korunmayla ilgili bilgi alırsa ve kendisine yapılanın doğru olmadığını fark ederse Söylenmesi gerektiğini öğrenirse, Yakın bulduğu biri ile sırrını paylaşırsa
36
Doğru Bilinen Yanlışlar Doğrular Cinsel istismar yalnızca çocuğun hayal gücünün uydurmasıdır. Çocuklar hikayeler uydururlar Sadece çekici,tatlı,güzel, açık giyinen çocuklar;onay bekleyen kendine güveni olamayan pasif;yaramaz çocuklar İstismara maruz kalır Çocuklara uslu,akıllı,açıkgöz olmalarını söyleyerek onları korumuş oluruz. Çocuklar istismar hakkında yalan söylemezler. Bu konuda hikaye uyduranlara çok az rastlanır. Çocukların görünüşü yada davranışı istismara sebep olmaz. Anlamını dahi bilmedikleri olayları provoke etmekten dolayı çocuklar asla suçlanamazlar Çocukları bu konuda eğitmeliyiz. İstismarla karşılaştığında çocuk bağırarak yardım istemeli, koşarak kaçmalıdır. Cinsel İstismar İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar
37
Doğrular Doğru Bilinen Yanlışlar Genellikle tehlikeli yerler, özellikle karanlık bastıktan sonra,parklar, umumi tuvaletler ve boş sokaklardır İstismarcının tercih ettiği yerler genellikle çocuğun tanıdığı, bildiği yerledir:Okul ve çevresi, evle okul arasındaki yol,bir arkadaş yada akrabanın evi, çocuğun kendi evidir. Çocuğun rahat ve gevşek olduğu zamanlarda,oyun zamanları, banyo zamanı yada yatma zamanı istismarcının tercih ettiği zamanlardır Cinsel İstismar İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar
38
Doğrular Çocuklar kötü görünümlü, yabancı kişilerden uzak durmalı çünkü onlar istismarcı kişilerdir. Cinsel istismar vakaları her yerde yaşanmaz, bazı kültürlerde, ülkelerde yaşanır. Olguların %80-95’inde istismarcı çocuğun tanıdığı,normal görünüşlü biridir.Genellikle yaş arası evli sosyal hayatı olan şüphe çekmeyen bir aile babasıdır. Cinsel istismara her kültürde,her ülkede ve her sosyo-ekonomik grupta rastlanmaktadır.Kız çocuklarda ensest, erkek çocuklarda ise pedofil diğer istismar türlerinden daha sık rastlanmaktadır. Doğru Bilinen Yanlışlar
39
Çocuklarımızı cinsel istismardan korumak için nasıl güçlendirebiliriz?
40
1. Cinsellik konusunda çocuklarınızı bilgilendirin. Çocuğun muhtemel tacizlere karşı korunabilmesi için sağlıklı bir cinsel bilgiye ve aile içerisinde şartsız sevgiye ihtiyacı vardır. Cinsel konuları paylaşmaktan çocuklarınızın sorularını cevaplamaktan çekinmeyin. Gelişim dönemlerine uygun bilgiler verin.
41
2-Güvenliklerini sağlamayı öğretin: Çocuklara güvende olma hakları olduğunu ve kimsenin bunu ellerinden alamayacağını söyleyin. Çocuklarınıza, güvenliklerini korumak için gerekirse kendilerine zarar veren kişiden kaçmak, yüksek sesle bağırmak ve onu tekmelemek gibi bazı kural dışı davranışlarda bulunabileceklerini anlatın.
42
43
Sanal ortamlarda tanımadığınız insanlarla arkadaşlık yapmayın. MSN ve Facebook’ta özel görüntülerinizi paylaşmayın tanımadığınız kişilerle görüntülü görüşme yapmayın. Çok iyi tanımadığınız kişilerle baş başa vakit geçirmeyin. 2-Güvenliklerini sağlamayı öğretin:
44
ÇANKAYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Ailenizin haberi olmadan kafelere,internet kafelere oyun salonlarına gitmeyin. Ailenizin bilgisi dahilinde gittiğinizde de yediklerinize ve içtiklerinize dikkat edin. Tanımadığınız ve güvenmediğiniz kişilerden ağrı kesici vs. ilaç alıp içmeyin. Geceleri geç saatte sokakta yalnız başınıza kalmayın. 2-Güvenliklerini sağlamayı öğretin:
45
3-Bedenlerini korumayı öğretin; Çocuklarınıza bedenlerinin kendilerine ait olduğunu,özellikle iç çamaşırları ile kapatılan bölgelerin çok özel bölgeler olduğunu ve kimsenin bu bölgelere dokunma hakkının olmadığını anlatın.
46
ÇANKAYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Dokunulmayı reddetmeyi ve sınırlar koymayı öğretin: Çocuğunuza bedeninin kendisine ait olduğunu, ellenmek veya öpülmek istemiyorsa buna hayır deme hakkının olduğunu öğretin. 3-Bedenlerini korumayı öğretin;
47
İyi Dokunma – Kötü Dokunma Çocuğumuza, kimlerin kendisine dokunabileceğine, öpebileceğine ve sarılabileceğine kendisinin karar verme ve “hayır” deme hakkını vermeli, bu hakkının olduğunu bilmesini sağlamalıyız Herhangi birinin uygunsuz bir şekilde dokunması halinde yapabileceklerini öğretmeliyiz.
48
4-’Hayır’ demeyi öğretin: Çocuklara herhangi birisi onları incitmeye kalkarsa hayır demeleri gerektiğini söyleyin. Çünkü birçok çocuğa büyüklerin söylediklerine itaat etmeleri öğretilmiştir.
49
‘Hayır’ diyebilme yöntemleri HAYIR “Hayır”, “Hayır teşekkürler” “Hayır olmaz” MAZERET BİLDİRME “Hayır teşekkürler, sigara dumanından çok rahatsız oluyorum, beni öksürtüyor.” ATLATMA“Hayır, teşekkürler, şimdi değil.” KONUYU DEĞİŞTİRMEK “Hayır teşekkürler, ben bir bardak su alabilir miyim?” HAYIR TEKRARI“Hayır içmiyorum. Hayır teşekkürler.” YÜRÜYÜP GİTMEK/ ORTAMDAN SAKINMAK “Hayır” de ve ortamı terk et.
50
5-Yardım istemeyi öğretin: Biri onlara kötü,rahatsız edici bir şey yaparsa arkadaşlarından ya da büyüklerinden yardım istemeyi öğretin. Onlara sizinle her türlü sorunu paylaşabileceği inancını yerleştirin Etkili aile içi iletişim işinizi kolaylaştıracaktır.
51
5-Yardım istemeyi öğretin: Ona doğru gelmeyen şeyleri size rahatlıkla söyleyebileceğini ifade edin.Bazen çocuklarımızın olayları abarttığını düşünürüz ne olursa olsun söylediklerini kulak ardı etmeyin. Çocuğunuza inanın eğer yardım istiyorsa bunu geri çevirmeyin. Çocuklar bu konularda çok ender yalan söylerler.
52
Ç 6-Her zaman sır saklanmayacağını öğretin Çocuklarınıza bazı sırların hiçbir zaman saklanmaması gerektiğini öğretin.
53
Ç Hiç kimsenin senin, özel yerlerine dokunmaya hakkı yoktur. Hiç kimsenin seni, kendi özel yerlerine dokundurtmaya da hakkı yoktur. Birisinin senden özel yerlerine dokunmanı istemesi ya da seninkilere dokunması saklayacağın bir sır değildir. Anlatmama sözü vermiş olsan bile, anlatırsan başına çok kötü şeyler geleceği söylenmiş olsa bile, böyle bir şey olursa anlatmalısın. Mutlaka söylemelisin. Sır saklaman gerektiği doğrudur. Ama bu saklanmaması gereken kötü bir sırdır. 6-Her zaman sır saklanmayacağını öğretin
54
Bizler çocuklarımıza; İyi dokunma ile kötü dokunmayı ayırt etmeyi İstemediği bir durumda “HAYIR” diyebilmeyi Kişisel alanlarını bilmeyi ve korumayı Kendilerinin suçu olmadığını Sorunlarla baş edebilmeyi Haklarını bilip savunabilmeyi Kendini ifade etmeyi Kendine ilişkin olumlu ve güçlü yanlarını fark etmeyi Kendini güvende hissetmediğinde yardım alması gerektiğini öğretmeliyiz.
55
Cinsel İstismara uğrayanlara nasıl yardım edebilirsiniz? Yapacağınız en iyi şey onu dinlemeye hazır olduğunuzu göstermeniz, Onu dinleyerek inandığınızı, Bunun onun suçu olmadığını, Olanlardan dolayı üzüldüğünüzü, Yardıma hazır olduğunuzu belirtmektir.
56
Cinsel istismar oluşmuşsa mutlaka önce ilgili kurumlara başvurulmalı vücutta ve giysilerde hiçbir temizlik yapılmadan muayeneye gidilmelidir. Deliller için ilk 72 saat çok önemlidir. Banyo yapmak, giysileri değiştirmek gibi davranışlar saldırganın ve suçun belirlenmesinde yardımcı olabilecek ipucu ve kanıtların yok olmasına yol açabilir. Cinsel İstismara uğrayanlara nasıl yardım edebilirsiniz?
57
Her vatandaş çocuğa karşı işlenmekte olan istismar suçunu bildirmekle yükümlüdür.
58
İhmal ve İstismar Vakaları İle Karşılaştığınızda Başvurabileceğiniz Yerler Çocuk İzlem Merkezi : Gelincik: Çankaya Rehberlik Araştırma Merkezi : Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Ankara İl Müdürlüğü: Ankara Emniyet Çocuk Şube Müdürlüğü : Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı : ALO 183