Biden koltuğa oturduktan sonra Kafkaslarda neler olacak
ABD’de yapılan başkanlık seçimleri sonrasında yeni Başkan Joe Biden ve ekibinin, Rusya’ya yönelik olarak Rusya’yı baskılama ve çevreleme politikalarını daha etkili bir şekilde yürütecekleri aşikardır...
Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya yoğun olarak geçişlerinden itibaren başlayan yaklaşık 1000 yıllık göç sürecinden, 18. Yüzyılın başlarına kadar,Azerbaycan ve Nahcivan birleşik idi. Bu birleşik coğrafya demografik, sosyolojik, kültürel ve dini açıdan bütünlüğü de yansıtıyordu. Özellikle ifade etmek gerekirse bugünün Azerbaycan’ını Nahcivan’dan ayıran bir Ermenistan yok idi.
20 Ekim 1827 tarihinde İngiliz, Fransız ve Rus donanmalarının Navarin'de Osmanlı-Mısır donanmasını yakmaları sonrasında Rusya'yla yapılmış olan Akkerman Antlaşması Osmanlı Devleti tarafından iptal edilmiş ve Çanakkale Boğazı Rus gemilerine kapatılmıştır. Aynı zamanda Rusya’nın Yunanlıların bağımsızlığını desteklemesi, Rusya’nın güneye yayılmak ve sıcak denizlere açılmak gibi emelleri dolayısıyla 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı başlamıştır.
1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı’nda, Rus çarı I. Nikolay;
- Balkan cephesinde, Osmanlı toprağı olan Eflak'a girerek Bükreş'i ele geçirmiş,dahasonra da Tuna nehrini geçerek Dobruca, Şumnu ve Silistre’yi ele geçirmiştir.Karadeniz filolarının desteğiyle Varna kalesine saldıran Ruslar Varna'yı ele geçirmiş,daha sonra Balkanları boydan boya geçerek Burgaz'ı ve Sliven'i teslim almışlardır. 28 Ağustos 1829’da Edirne'ye kadar ilerleyen Rus ordusu İstanbul'un 68 kilometre uzağına kadar Osmanlı topraklarını işgal etmiştir.
- Kafkas cephesinde, Rus ordusu Ahıska, Ardahan, Posof, Erivan, Kars ve 27 Haziran 1829'da Erzurum'u ele geçirmiştir.
Padişah II. Mahmut 14 Eylül 1829'de Rusların bu ilerlemesini durdurmak için koşulları çok ağır olan Edirne Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır. Bu anlaşma gereği;
- Balkanlarda Prut Nehri Osmanlı-Rus sınırı olarak kalmakla birlikte, Yunanistan’a bağımsızlık verilmiş, Eflak, Boğdan ve Sırbistan'a özerklik, Rus ticaret gemilerine boğazlarda geçiş hakkı tanınmış,
- Karadeniz’de Poti limanı ve bir kısım kıyıların kontrolü Rusya'ya devredilmiş,
- Kafkaslarda, Ahıska ve Ahilkelek de Rusya'ya bırakılmıştır.
İşte bu dönemde Rus Çarı I. Nikolay 21 Mart 1828 de yayınladığı bir ferman ile Erivan ve Nahcivan Hanlıklarının topraklarını kapsayan bir coğrafyada Ermeni Vilayeti kurduğunu ilan etmiş ve dolayısı ileKafkaslardaki yerleşim yerlerinde bölük pörçük yaşayan Ermeni nüfusu bu bölgeye Ruslar sayesinde yerleştirilmeye başlanmıştır.
Yirminci yüzyılın başından itibaren Ermeniler, Zengezur'u ele geçirmek için harekete geçmiş ve bunu emperyal dünya ve sonrasında Sovyet Rusya’nın desteği ile başarmışlardır. Stratejik açıdan önemli olan Zengezur bölgesi, İran sınırında Azerbaycan'ın Güneybatısını, Ermenistan'ın güneydoğusunu kapsamaktadır. Eski Türk-Müslüman toprakları olan Zengezur bölgesinin nüfusunun etnik bileşenindeki değişim, 1828 yılında Rus birliklerinin işgalinden sonra başlamış ve bölgeye büyük topluluklar halinde Ermeni aileleri göç ettirilmiştir.
Ermeniler ilk kez 1905-1906 yıllarında silah gücü ile Zengezur'u ele geçirme girişiminde bulunmuş, Güney Kafkasya'nın Türk-Müslüman nüfusunun tüm bölgelerinde olduğu gibi Taşnaksutyun ve Hınçak partilerinin silahlı çeteleri, Zengezur'da toplu katliamlar gerçekleştirmişlerdir. Ermeni yazar StepanZavaryan'a göre, 1905-1906 yıllarında Ermeniler sadece Zengezur bölgesinde 43 Müslüman köyünü yıkmışlardır.
Mayıs 1918 sonunda Güney Kafkasya'da üç bağımsız devlet ortaya çıkmıştır: Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan. 4 Haziran 1918'de Batum'da imzalanan Türkiye-Ermenistan barış ve dostluk anlaşmasına göre Ermenistan Cumhuriyeti toprakları yaklaşık 10 bin kilometrekare iken,o sırada Azerbaycan toprakları, Ermenistan ve Gürcistan arasındaki tartışmalı bölgeler de dahil olmak üzere yaklaşık 114 bin kilometre karedir. Azerbaycan'ın bir parçası olan Zengezur toprakları ise tartışmalı bölgelere dahil değildir, öz Azerbaycan toprağıdır. Ancak genel olarak, 1918-1920 yılları arasında İngiltere, ABD, Fransa ve Sovyet Rusya’sından aldığı destek ve cesaretle Ermeni çete birlikleri, Zengezur bölgesinde 166 Müslüman köyünü işgal etmiş ve nüfusu soykırıma uğratmıştır.
1920-1921 yılları içerisinde Ermeniler, Sovyet Rusya yetkililerinden aldıkları destekle zengin cevher yataklarına sahip, Kafkasya'nın İsviçre’si olarak adlandırılan Zengezur'uakıl almaz katliam ve soykırımla ele geçirerek Azerbaycan ve Nahçıvan ve aynı zamanda Azerbaycan ve Türkiye arasında yapay bir engel oluşturmuştur.
Sonuç olarak, şu anda "Meğri Koridoru" olarak bilinen ve yalnızca Nahçıvan ile Azerbaycan'ın geri kalanı arasındaki bağlantıyı kesmekle kalmayan, aynı zamanda Ermenistan'ın İran üzerinden erişimini sağlayan yaklaşık 42 km genişliğinde bir koridor kurulmuştur. Sovyet Bolşevik hükümetinin buradaki amacı Türkiye ile Azerbaycan arasındaki bağlantıyı yok etmekti. Bu, Çar Rusya’sının jeopolitik çıkarlar uğruna izlediği politikanın Sovyet makamları tarafından da takip edildiğinin açık bir göstergesiydi.
Burada bir kez daha görülmüştür ki her türlü kışkırtma ve provokasyona açık Ermenistan Devletinin ve bu devletin öncüleri Taşnaksutyun ve Hınçak partilerinin her türlü mezalimi ve ihaneti yapması tarihsel bir alışkanlıktır. Osmanlı Devleti zamanında Millet-i Sadıka olarak adlandırılan ve Osmanlı sınırları içerisinde yaşayan en itibarlı topluluklardan biri olarak kabul edilen Ermeniler, Osmanlı’nın son dönemlerinde İngiltere, Fransa, Rusya gibi devletlerin kışkırtma ve provokasyonu ile Osmanlı Devleti’ne en büyük ihaneti yapmışlardır. Anadolu’nun birçok yerinde Ermeni çeteleri kasabalarda, köylerde kadın, çocuk, yaşlı demeden binlerce insanımızı katletmiştir. Bu nedenle I. Dünya savaşının getirdiği zorluklar içerisinde Osmanlı Devleti Ermenilere karşı 1 Haziran 1915 tarihinde Tehcir Kanunu’nu çıkarmak zorunda kalmıştır.
YAKIN DÖNEM GELİŞMELERİ
O günün jeopolitik ve stratejik ön görüsüne göre Çar I. Nikolay asırlardır birleşik olan Osmanlı Devleti ile Azerbaycan’ı birbirinden ayırmak maksadıyla böyle bir hamle yapmıştır. Yaklaşık 2 asırlık bir süre bu demografik şekillendirme Rusya’nın jeopolitik ihtiyaçlarına hizmet etmiş olarak değerlendirilebilir. Ancak dünyadaki değişen yeni stratejik iş birlikleri ve ortaklıklar, kapitalizmin dönüşümü ve ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar dünya jeopolitiğinde de yeni şekillenmeleri dikte etmektedir.
27 Eylül 2020’de Ermenistan’ın her zamanki küstahlığı ile başlattığı çatışmaların 10 Kasım 2020’de sağlanan ateşkes ile bitirilmesi, Karabağ’daki 27 yıllık haksız Ermeni işgalinin, mezaliminin sona ermesi ile sonuçlanmıştır.Karabağ’ın Ermeniler tarafından işgali burada yapılan haksız, hukuksuz uygulamaların yıllardır süregelmesi; başta ABD, Fransa, Rusya, İran ve bir kısım emperyal güçlerin desteği ve provokasyonu ile olmuştur. Ancak 2018 yılında Ermenistan Başbakanı olan NikolPaşinyan’ın Rusya’dan bağımsız, ABD ve Fransa’daki Ermeni diasporasının etkisindebatıya yönelik politikalar gütmesi Rusya’ya karşı ihanetinin göstergesi olmuştur. İşte 27 Eylül 2020’de Ermenilerin başlattığı Karabağ çatışmalarında, Putin yönetiminin tarafsız kalması; Rusya’nın 2 asırdır desteğini alan Ermenilere karşı, bir cezalandırma yöntemine dönüşmüştür.
Karabağ’da olduğu gibi, Nahcivan ve Zengezur’da yapılan binlerce Azerbaycan Türkünü katlederek oluşturulmuş bu suni yapılanmanın Rusya üzerindeki olumsuz etkilerinin her geçen gün artacağı, kazanımların değil kayıpların olacağı bir süreç başlamıştır. Tarih boyunca hep dış etkiler ile kolaylıkla yönlendirilebilen ve provoke edilebilenErmenilerin ihaneti ilk değildir, asla da son olmayacaktır.
ABD’de yapılan başkanlık seçimleri sonrasında yeni Başkan Joe Biden ve ekibinin, Rusya’ya yönelik olarak Rusya’yı baskılama ve çevreleme politikalarını daha etkili bir şekilde yürütecekleri aşikardır. Başkan Biden’in “Amerika Geri Döndü” açıklaması bunun ifadesidir. Yani soğuk savaş dönemindeki ABD’nin saldırgan ve baskıcı politikalarına geri dönüleceğinin emaresidir. Bulgaristan, Romanya, Polonya, Baltık Ülkeleri gibi eski Demir Perde ülkelerinin NATO üyesi olmaları dolayısı ile buralardaki ABD varlığının ve gücünün artmış olması, ABD’nin baskı ve çevreleme politikalarını uygulaması; Rusya açısından soğuk savaş dönemine kıyaslabirçok olumsuzlukları beraberinde taşımaktadır.
Diğer taraftan 02 Ağustos 2019 tarihinde Odatv’de yayınlanan “Türkiye’nin Rusya Tercihindeki 4 Kritik Nokta” başlıklı yazımda ifade ettiğim gibi Rusya’nın yumuşak karnı Güney Batı Cephesidir, yani Karadeniz ve Kafkasların olduğu bölgedir. George Saros gibi yapılarla ABD’nin turuncu devrimler ithal etme girişimleri ile Ukrayna’da, Gürcistan’da yaşanan olaylar hala hafızamızda canlılığını korumaktadır. Ermenistan’da Başbakan Nikol Paşinyan’ın iktidara gelmesi ve uyguladığı politikalar da bunun daha düşük seviyeli bir örneğidir.
OLUŞABİLECEK RİSKLER
Özellikle Kafkaslarda oluşabilecek bu tür yapılanmaların doğurabileceği sonuçların çok önceden öngörülerek tedbirlerinin zamanında alınması önemlidir. Bazen geç alınmış tedbirler hiçbir şey ifade etmeyebilir. Bu nedenle,tarihin ve değişimlerin hızlandığı ve dünyanın yeniden şekillenmeye başladığı bir döneme girdiğimiz bu günlerde meydana gelebilecek yapıların ve olayların çok güçlü etkileri olabilir.
Komplo teorisi olarak tanımlayanlar olabilir ancak ABD’nin İran’da molla rejimini yıkmak ve değiştirmek maksadıyla yıllardır vermekte olduğu çaba, İranlı muhaliflere verdiği destek aşikardır. Yeni Başkan Biden ve ekibi bu konudaki ABD politikalarını ön plana alacağının sinyallerini de vermiştir. Özetle İran’daki molla rejimi yıkıldığı takdirde, gelecek rejim mutlaka ABD’ye müzahir kişilerden oluşacaktır. Dolayısı ile ABD Doğu Avrupa’da olduğu gibi Güney Batı cephesinden de yakın komşu olacak Rusya’yı çevrelemiş olacaktır.
Bu durumda Ermenistan’ın İran’a sınırı olan ve Osmanlı Devleti’ni Azerbaycan’dan ayırmak için demografik yapısı Rusya tarafından değiştirilen Zengezur Bölgesi’nin, Rusya’nın menfaatlerinin tersine Rusya’nın çevrelenmesi ve baskılanması için bir geçiş güzergahı olarak kullanılması olasılığı çok yüksektir. Yani ABD ve Fransa gibi Ermeni Diasporasının çok güçlü olduğu ülkelerden Ermenistan’a yapılacak baskı, provokasyon ve destek ile Ermenistan toprakları ve bağlamında Rusya’nın yumuşak karnı olan Kafkaslar, Rusya’nın baskılanması ve çevrelenmesi için kullanılabilecektir.
SONUÇ
Bundan yaklaşık 30 yıl öncesine kadar Avrupa’da Doğu Bloku ülkeleri ile çevrelenmiş bir kuşak ile emniyette olan SSCB bağlamında Rusya; bugün gelinen nokta itibarı ile Romanya, Bulgaristan, Polonya gibi ülkelerin NATO üyesi olmaları ve buralardaki ABD’nin askeri varlığı ile Batı cephesinden çevrelenmiş durumdadır. Bu şekilde bir değişim Rusya’nın Güney Batı cephesinde olduğu takdirde; Rusya’nın Kafkaslarda çevrelenmesi ve baskılanması İran üzerinden, halen Ermenistan’a bağlı olan Zengezur Bölgesinden geçişle olacaktır.
Güney Batı Cephesinin Karadeniz Bölgesine geçişler tamamıyla Türkiye’nin kontrolünde olup, Türkiye’nin Montrö’yü 84 yıldır kararlılıkla ve titizlikle uyguluyor olması ve bu politikasını NATO üyesi bir ülke olarak soğuk savaş döneminde bile taviz vermeden uygulaması; Rusya’nın güvenliği açısından bir sigortadır.
Mutlaka bu tür değerlendirmeler Rusya güvenlik birimleri tarafından yapılmakta ve gereken tedbirler alınmaktadır. Ancak Türkiye olarak bizim, dünyanın yeniden şekillenmeye başladığı bir döneme girdiğimiz bu günlerde meydana gelebilecek olaylara ilişkin ön alma, değerlendirme yapma ve politikalarımızı belirlemede bu hususları göz önünde bulundurmamızda fayda vardır.
Kafkaslarda barış ve huzur ortamının daim olması dileğiyle.
Faydalanılan Kaynaklar:
İsmail HACIYEV, NAHÇIVAN: ERMENİ İDDİALARI VE TARİHÎ GERÇEKLER
Dr. Nazim MUSTAFA, NAHÇIVAN İLE AZERBAYCAN’I BİRBİRİNDEN AYIRMAK ÜZERE TERTİPLENEN ZENGEZUR’UN ERMENİSTAN’A KATILMA SÜRECİ - 11.12.2019
Nihat Altunbulak
Odatv.com