İngilizce aslından çeviren: Yaren HANCI
ABD, Çin ile Arasında Olan Gerginlik Nedeniyle Tayvan Boğazı’ndan İki Savaş Gemisi Gönderdi
Geçen sene temmuzdan beri ilk defa iki ABD savaş gemisi Tayvan Boğazı’nı geçti. Bu, Pekin tarafından Washington’un Taipei’ye desteği olarak değerlendirilebilir.
USS Mustin ve USS Benfold misil muhriplere yol gösterdi. Bunlar hem Kantonwa Eyaleti’nde hem de Yokosuka’daki ABD deniz üstünde de bulunuyorlardı. Bu olay, Temmuz 2017’de USS John McCain’in boğazdan transit geçiş yapmasından bu yana olan ilk geçiş oldu.
Hamle Çin ve ABD arasındaki tansiyonu da yükseltti. Tayvan, kendi yönetimine sahip bir Çin toprağı olarak ‘’Tek Çin’’ düşüncesi altında tekrar birleşmek için beklediği kabul ediliyor.
Amerikan Pasifik Donanması sözcüsü Kaptan Charlie Brown, bu yolculuğu doğruladı ama yolculuğun o kadar da önemli bir gelişme olmadığını belirtti.
Brown, The Japan Times’a, ‘’ Amerikan donanma gemileri çok uzun yıllardır yaptıkları gibi Güney Çin Denizi ile Doğu Çin Denizini Tayvan Boğazı’nı kullanarak transit geçti.’’ Şeklinde düşüncelerini ifade etti.
Tayvan Savunma Bakanlığı yolculuk olmadan önce haberdar edildi. İki savaş gemisi gemi numaraları ile tanımlandı ve boğazın güney kısmına girdi ardından kuzeydoğu yönünde ilerledi.
Bakanlık cumartesi günü şöyle bir açıklamada bulundu: ‘’ Ordu, komşu bölgelerdeki durumları da takip ediyor. Bölgesel istikrarı koruyabilecek ve güvenliği sağlayacak güvene ve yeteneğe de sahiptir.’’
Çin hükümeti ise henüz bir açıklamada bulunmamıştır.
Çin, Tayvan yakınındaki askeri varlığını arttırmıştı ve Ocak ile Mart aylarında operasyonel uçak gemisini boğazdan geçirerek son aylarda bağımsız adanın yakınındaki geniş alanlı talimlere devam etmiştir.
ABD Donanma Ordusu buraya 2007’den beri uçak gemisi göndermemişti.
Tayvan, ABD’nin en güçlü müttefiki ve en başta gelen silah destekçisi olmasına rağmen Amerika, Tayvan ile resmi diplomatik bağlar kurmamıştır.
2016 Başkanlık seçimlerinde bağımsızlık yanlısı Demokratik İlerleme Partisi üyesi TsaiIng Wen’in kazanmasından beri Çin’in Tayvan’a olan karşıtlığı arttı.
Tsai, statükoyu korumaya ve barışı sağlamaya kararlı olduğunu söylemesine rağmen Pekin, Tsai’nin resmi bağımsızlık için ısrarcı olacağından şüphelenmektedir. Bu da Çin’deki Komünist Parti liderleri için, kırmızı çizgiyi aşmak, anlamına geliyor.
Pekin ayrıca Taipei’nin diplomatik müttefiklerini azaltıyor. Tsai başa geldiğinden beri dört tanesi gitmiştir ve Çin’e rağmen dünya üzerinde Tayvan’ı tanıyan 18 ülke kalmıştır.
Trump, üst düzey Amerikalı yetkililer tarafından karşılıklı ziyaretlerin önünü açan anlaşmayı imzaladı ve ABD hükümeti modern denizaltı teknolojilerini Taipei’ye satmak için gereken bir lisansa yeşil ışık yaktılar. Amerika ve Tayvan’ın son zamanlarda ısınan bu ilişkileri Çin’i ise çok kızdırmaktadır.
Amerikan Dışişleri Bakanlığının ayrıca bir deniz müfrezesinin Tayvan’daki Amerikan Enstitüsü’nün yeni tesislerini korumaya yardım için konuşlandırılmasını ve Taipei’de resmi diplomatik ilişkiler yerine Washington’daki fiili konsolosluğun kurulmasını istediği bildirildi.
ABD Deniz Güçleri genellikle Washington’un resmi diplomatik bağı olan ülkelerde görevlendirilmektedir.
Singapur S. Rajaratnam Uluslararası Çalışmalar Okulu’nda Bölgesel Deniz Sorunları Uzmanı olan Collin Koh, savaş gemilerinin geçişinin ABD’nin Tayvan’a olan desteğinin sürdüğü yönünde bir mesajı olabilir şeklinde değerlendirdi. Ardından da şunları ekledi: ‘’Bu günlerde Tayvan, Çin’in baskısını biraz daha fazla hissediyor. Bu kadar kısa bir süre içerisinde Tayvan’ın zaten çok az olan diplomatik müttefiklerinin arasından eksilmeler olması bunun nedenidir. Düzenli hava ve deniz devriyeleri oluyor ve hatta adada siber saldırılar gerçekleşiyor. Öyle bir noktaya gelindi ki, Tayvan’ın üzerindeki baskıyı azaltmak için Amerikan politikasına ve savunmasına olan çağrılar arttı.’’
Koh, ayrıca hareketin bir defaya mahsus olması olasılığının düşük olduğunu ve Pekin’in Taipei’ye baskı uygulamaya devam edeceğini de sözlerine ekleyerek şöyle devam etti: ‘’Tayvan, Pekin’in temel ilgi alanlarından biri ve son zamanlarda Çin devlet medyasında ABD’nin bu ilgiyi zayıflatmak için yürüttüğü saldırılara karşı daha sert bir direniş görmekteyiz. Sonucunda da Çin için geri adım söz konusu değildir.
Tayvan, Çin için belki de Doğu Çin Denizi’nde Tokyo ile anlaşmazlık içerisinde oldukları Japon kontrolündeki Senkaku Adaları’ndan bile daha önemlidir.
Bir karşılaştırma yapmamız gerekirse Tayvan, Doğu ve Güney Çin Denizi sorunlarından bile daha yüksek bir kırmızı alarm derecesine sahiptir ve Tayvan şüphesiz XiJinping’in Çin’in ulusal egemenliği ve toprak bütünlüğünü korumak için defalarca karşılaştığı bir testtir.’’
Çevirmen Hakkında
Yaren Hancı
İstanbul Üniversitesi
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Mezunu