Siyasi tutuklu , o kişinin eylemleri veya inançları kendi hükümetine aykırı olduğu için hapsedilen kişi. Bu, tanımlanması zor olabilecek en genel terimdir. Uygulamada, siyasi tutuklular genellikle diğer mahkum türlerinden ayırt edilemez.
Tanımsal sorunlar
Siyasi mahkum terimini kesinlikle yasal anlamda tanımlamak , şu anda mümkün olmayan bir görevdir. Terimin tanımlanmasındaki problem birkaç faktörle ilgilidir ve standart bir yasal tanımdan yoksun olan terim, çeşitli farklı bağlamlarda kullanılmıştır. Uluslararası İnsan Hakları Örgütü Uluslararası Af Örgütü'nün kuruluşunda katalizör görevi gören 1961 tarihli bir mektupta Peter Benenson, "suç" iddiasıyla yedi yıl hapis cezasına çarptırılan iki Portekizli öğrenciyi tanımlamak için vicdan mahkumu terimini icat etti. - António de Oliveira Salazar'ın o sırada iktidarda olan diktatörlük hükümetine rağmen basit bir özgürlüğe kadeh kaldırmak. O zamandan beri, siyasi mahkum veVicdan mahkumu birbirinin yerine kullanılmıştır, ancak çoğu kişi ikincisinin açıkça kişisel şiddeti ne hoş gören ne de savunan muhalif mahkumlara atıfta bulunduğunda hemfikirdir.
Siyasi mahkum teriminin tüm kavramsallaştırmaları ve çalışma tanımları nelerdir?Ortak olan nokta, özellikle muhalifler ile hükümet otoritesinin temsilcileri veya yönetici seçkinler arasındaki güç ilişkilerinin önemini kabul etmeleridir. Siyasi tutuklular, statükoya meydan okumaya teşebbüslerin sembolik temsilleri olarak duruyorlar. Irksal, ekonomik, politik veya dinsel olsun, meydan okuyan ideolojik bağlam ne olursa olsun, siyasi suçların (ve dolayısıyla siyasi tutukluların) standart bir tanımı, onları adi suçluların faaliyetlerinden ve davranışlarından ayırmalıdır. Bazı akademisyenler, siyasi tutukluların adi suçlulardan ayırt edilebileceği kriterler önermişlerdir: İlki, yönetici elitlere karşı bir tür grup mücadelesine katılırken, ikincisinin faaliyetleri tipik olarak kişisel çıkarları tatmin eden bir unsuru içerir. Yasal netlik olmamasına rağmen,siyasi tutukluların tarihsel ve çağdaş örnekleri, bireylerin yasal sistemler tarafından cezalandırıldıklarının ve siyasi rejimler tarafından kodlanmış yasaları ihlal ettikleri için değil, mevcut iktidar ilişkilerine temelden meydan okuyan düşünce ve fikirlerinden dolayı hapsedildiklerinin altını çiziyor.
Aşağıdaki nedenlerden ötürü siyasi mahkumların standart bir yasal tanımının kodlanmasıyla ilgili olarak yakın gelecekte herhangi bir zemin kazanılması olası görünmemektedir. Birincisi, yasal bir tanım, kişiye ancak yakalandıktan sonra siyasi mahkum olma statüsünün atfedildiği mantıksal nosyonu tarafından engellenir; Bundan önce, potansiyel siyasi tutuklular, faaliyetlerinin doğasına ve faaliyetlerinin nasıl yorumlandığına bağlı olarak muhalif, devrimci, sosyal reformcu veya radikal düşünür olarak kabul edilebilir. İkincisi, siyasi bir mahkum üretmek için siyasi bir yargılama ne gerekli ne de yeterlidir, çünkü yargılanmadan veya hatta yanıt vermeleri gereken suçlamalar olmaksızın tutuklanan çok sayıda siyasi mahkum vardır. Üçüncüsü, siyasi hapis cezasına yol açan davranışın niteliği tanımlanamaz,Yetkililer, siyasi tutukluların davranışlarının bu türden bir mahpusun sürdürülmesine nasıl bir meydan okuma teşkil ettiğine dair açıklama yapmadan, devlet güvenliğini korumak için gerekli olduğu gerekçesiyle tutuklamayı sıklıkla haklı çıkardılar. Daha da kötüsü, bazı durumlarda siyasi mahkumlar, yönetici seçkinler tarafından sorgulanabilir olduğu düşünülen faaliyet şüphesiyle tutuklandı. Dördüncüsü, hükümetin reddi, post hoc yasal kodlamanın zararına olacak şekilde, siyasi hapsetmenin bir özelliğidir. Siyasi mahkum, genellikle, zalimce ve insanlık dışı cezalandırma ve tutuklama yöntemlerinin herhangi bir gerçekçi koruyucu gözetim veya müdahale umudu olmaksızın ilerleyebildiği, varlığını açıkça reddeden bir devlet aygıtı içinde temsile erişimi olmayan yasal bir çıkmazda bulunur.
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Helsinki Anlaşmaları
Çağdaş siyasi tutukluların salt varlığı, onları tutan devletlerin birkaç büyük uluslararası insani anlaşmayla uyumsuzluk içinde hareket ettiklerini vurgulamaktadır. En ilgili olanı, Aralık 1948'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'dir. Yasal olarak bağlayıcı olmasa da, beyannamenin "tüm halklar ve tüm uluslar için ortak bir başarı standardı" olarak hizmet etmesi amaçlanmıştır. Birkaç makale, özellikle siyasi tutuklular konusuyla ilgilidir. Madde 5, "hiç kimseye işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya ceza verilemez" denilmektedir. Siyasi tutuklular genellikle bağımsız gözetim veya kısıtlama olmaksızın gizlilik koşulları altında tutulduğundan, bildirilen muameleleri içler acısı olmuştur.
Davayı takip etmek için, Evrensel Bildirge'nin 6. Maddesi "herkesin her yerde yasa önünde bir kişi olarak tanınma hakkına sahip olduğunu" belirtir. Siyasi tutuklular genellikle uydurma suçlamalarla tutulur veya hiç suçlanmaz, bu hak fiilen reddedildi. Buna ek olarak, siyasi tutuklular meselesiyle ilgili olarak, yönetici elitlere muhalif olanların, gözaltına alındıklarına dair hükümetin onayı olmadan fiziksel ve yasal olarak ortadan kaybolmaya zorlandıkları zorla "kaybolmalar" vakaları da söz konusudur. Tarihçilerin Nazi rejimiyle başladığına inandıkları bir uygulama, “kaybedilen” kişilerin yasal olarak var olma hakları bile reddediliyor ve siyasi tutuklu olarak etiketleniyorlar.
Benzer şekilde, Evrensel Bildirge'nin 9. Maddesi "hiç kimsenin keyfi olarak tutuklanamayacağını, alıkonulamayacağını veya sürgün edilmeyeceğini" belirtmektedir. Çoğu ülke vatana ihanet ve kışkırtma suçlarını kabul etse de, bu suç kategorileri, yönetici elitlere aykırı fikirleri dile getirme başlığı altında yer alan siyasi suçların özünü yakalayamaz. Çoğu ülkede siyasi suçların standart bir yasal tanımının bulunmayışı göz önüne alındığında, siyasi tutuklular, hükümetin sosyo-yasal yapısına veya iktidardaki rejime bağlı olarak, duruma uyacak şekilde üretilmiş suçlamalara yanıt vermekle veya sebepsiz olarak tutulmakla karşı karşıya kalırlar .
Siyasi tutuklular için özellikle önemli olan, "düşünce, vicdan ve din özgürlüğü" hakkını garanti altına alan 18. Madde'dir. Belirtildiği gibi, siyasi tutukluların tarihsel ve çağdaş örneklerinin ayırt edici özelliklerinden biri, statükoya karşı temsil ettikleri zorluktur. Devletin ulusal güvenlik konusundaki muğlak ve klişe endişelerine rağmen, aksi ve muhalif görüşlerin özgürce ifade edilmesi, tutuklama için meşru bir gerekçe değildir.
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, bir sonraki Avrupa'da Güvenlik ve İşbirliği Konferansı'nın insan hakları hükümlerini etkiledi; hükümler genel olarak Helsinki Anlaşmaları olarak anılır. 1975 yılında 35 ülke tarafından imzalanan anlaşma, katılımcı devletlerin "ırk, cinsiyet, dil veya din ayrımı olmaksızın herkes için düşünce, vicdan, din veya inanç özgürlüğü dahil olmak üzere insan haklarına ve temel özgürlüklere saygı göstereceğini" savunuyor. Anlaşmanın belli başlı imzacılarından bazıları, insan hakları örgütleri tarafından siyasi tutukluları tutmakla suçlandılar, iktidardakilerle ideolojik olarak ayrılma haklarını kullanmaktan biraz daha fazlası için tutuklandılar.