... konulu sunumlar: "DÖVME (Forging) Dövmenin tarihi 4000 yıl veya daha fazlasına dayanmaktadır. Cıvatalar, perçinler, çubuklar, türbin milleri, paralar, madalyalar, dişliler,"— Sunum transkripti:
1 DÖVME (Forging)Dövmenin tarihi 4000 yıl veya daha fazlasına dayanmaktadır. Cıvatalar, perçinler, çubuklar, türbin milleri, paralar, madalyalar, dişliler, el aletleri, hava taşıtı parçaları dövme yolu ile üretilen elemanlardır. Dövme SICAK veya SOĞUK olarak yapılır.
2 Dövme (hot forging parts) Sıcak dövme : Daha az kuvvete ihtiyaç duyar, fakat parça ölçüleri yeteri hassaslıkta elde edilemez . Büyük ebatlı parçalar bu yolla daha kolay dövülür. Yüzey pürüzlülüğü de iyi değildir. Çünkü yüzeyde oksit içerirler.Dövme (cold forging parts)Soğuk dövme : Daha büyük kuvvete ihtiyaç duyar, sünek malzeme ister. Parça boyutları çok iyi çıkar. Orta ve küçük ebatlı parçalar soğuk olarak dövülür. Yüzey pürüzlülüğü iyidir.
3 Dövmenin TanımıYalnızca basma kuvvetlerinin etkisi altında genellikle sıcak, yarı sıcak veya soğuk olarak parçaya plastik şekil verme işlemine dövme (forging) denir. Birçok parça yüksek mukavemet istendiğinde dövme yoluyla şekillendirilir.
4 Dövmede tane yapısıDövme ile yüksek mukavemet, tokluk elde edilir. Kontrollü bir tane akışı elde edilir. Dövülen parçaların çoğu sonradan işlenir veya ısıl işleme tabi tutulur.
5 Dövme ÇeşitleriAÇIK KALIP’ ya da KAPALI KALIP’ da yapılır.1. Açık kalıpta DövmeBasit, kaba şekilli parçalar dövülür. Dövmenin yığma(upset ting=silindirik parça) ve uzun dikdörtgen prizma parçaların dövüldüğü (flattening= cogging) prosesleri uygulanır.
7 Fıçılaşma OlayıFıçılaşma dövülen parçanın bombeleşmesidir. İki nedenle meydana gelir.a. Sürtünme: Dövülen parça alt ve üst kalıpla temas halinde olduğundan temas eden yerlerde malzeme kolay akamaz orta kısmı daha kolay akar.b. Sıcaklık Farkı: Tav fırınından çıkan parça kalıp içine konulur. Değen kısımlarda ısı kaçışı hızlı olur. Parçanın ortası hala sıcaktır. Bu sıcaklık farkından malzemenin ortası kolay akar kenarlar zor akar.Açık kalıpta (cogging)Dövme : Fazla kuvvet gerektirmeden uzun kesitler ingot halden bloom veya kütük hale kolayca dövülerek getirilir.
9 2. Kapalı kalıpta DövmeKapalı Kalıpta Dövme (Closed Die Forging= Impression die forging =Drop forging-hızlı şekilde dövme işlemi adı)Bu dövmenin özelliği karmaşık şekilli parçaların dar toleranslar içinde eldeedilebilmesi için yapılmasıdır. Çapaklı dövme, çapaksız dövme vedamgalama gibi çeşitleri vardır. Genellikle sıcak dövme yapılır. Parça tavlanır,kalıp boşluğu doldurulur.çapak oluşur. Sonra çapak alınır. Boyut toleranslarının tam olması ve iyi yüzey çıkması için dövülen parçalar makinede işlem görebilir.
10 2.1 Kapalı kalıpta çapaklı Dövme Çapaklı dövme ,Bu dövmenin özelliği V+ΔV hacminin çok iyi ayarlanması gerektiğidir.
11 Otomobil sanayi için yapılmış hassas dövme örnekleri 2.2 Kapalı kalıpta hassas DövmeÇapaksız dövme = (precision forging)Bu dövmenin özelliği asla ΔV hacmini kabul etmemesidir. Çapaklı dövme sonrası kalan V hacmi çok iyi ayarlanmalıdır. Dövmeden sonra makinede işlem gerektirmeyebilir.Otomobil sanayi için yapılmış hassas dövme örnekleri
12 2.3 Soğuk yapılan Hassas Dövme Damgalama (Stamping = coining)Bu dövmenin özelliği paralar madalyalar ve küçük kabartma parçalarının genellikle soğuk olarak kapalı bir kalıpta hassas olarak dövülmesidir. Malzemeye akma mukavemetinin 5-6 katı kuvvet uygulanır. Çok ince detaylar elde edilir. Yağ kullanılmaz.
18 5. Yarı sıvı (döküm)-yarı katı halde dövme işlemleri-kapalı kalıpta dövme : İşlem 4 aşamalıdır.1.Mlz. dökümü2.Fırında şekil ver me sıcaklığına kadar ısıtma3.Şekillendirme (dövme)4.Tekrar ısıl işlemle gerilim giderme
19 DÖVMENİN MEKANİĞİRijit tam plastik bir ideal malzeme sürtünmesiz şekilde dövüldüğünde ;Kuvveti Hesabı:İş Hesabı:
23 PROBLEMLERProblem 1Çapı 150 mm olan yüksekliği 100 mm olan silindirik bir parça oda sıcaklığında açık kalıpta dövülecektir. Dövülecek malzemenin mukavemet katsayısı K=103 kp/mm2 dir. Pekleşme üsteli n=0,17 Sürtünme katsayısı μ=0,2 alınarak yükseklik 50 mm indiğinde dövme kuvveti ne olur?Çözüm :
24 Problem 2Çapağı dahil iz düşüm alanı A=19355 mm2 olan çok karmaşık şekilli bir parça tonluk bir preste dövülecektir. Parçanın minimum ve maksimum akma sınırları ne olabilir?Verilenler: