|01 Kasım 2014, 22:50||#1|


Abdullah B. Ömer B. El Hattab (ra)
Abdullah B. Ömer B. El Hattab (ra)
İkinci halife Hz. Ömer (r.a.)in oğlu ve müminlerin annesi Hz. Hafsanın ana-baba bir kardeşi, fâkih ve muhaddis sahâbî. Ebû Abdurrahman künyesi ile tanınan Abdullahın annesi Zeynep bnt. Mazun el-Cümeyhîdir.
Abdullah b. Ömerin, peygamberliğin üçüncü yılında doğduğu kaydedildiği gibi onun nübüvvetten bir yıl önce dünyaya geldiği söylenmektedir. (İbnül-Esîr, Üsdül-Gâbe, Kahire 1286, 111, 230).
Babasıyla birlikte, küçük yaşta İslâma girdi ve yine babası ile birlikte Medineye hicret etti. Tamamıyla İslâm toplumunda ve İslâm terbiyesiyle yetişti. Yaşı küçük olduğu için Bedir ve Uhud gazalarına Hz. Peygamber (s.a.s.) tarafından katılmasına müsâde verilmedi. (Buhârî, Megâzi, 6). Ancak onsekiz yaşlarında iken Hendek gazvesine ve daha sonra Hz. Peygamber (s.a.s.) zamanında meydana gelen bütün savaşlara katıldı. Mekke fethinde, Mûte savaşında, Tebük seferinde ve Vedâ Haccında bulundu.
Abdullah b. Ömer, İslâm devleti bünyesinde meydana gelen anlaşmazlıklarla ortaya çıkan ve birbirleriyle mücadele eden gruplara karışmadı, tarafsız kaldı ve devlet kadrolarında vazife almadı. Zira oğlunu hilâfete aday göstermesini tavsiye eden sahâbelere Hz. Ömer: Bir evden bir kurban yeter demişti. Babasından sonra başa geçecek halifeyi seçmeye görevli olan şûrâya sadece müşâvir olarak katıldı. Hz. Ömer oğluna şûrâya katılmasını ancak aday olmamasını tavsiye etmişti. (İbnül-Esîr, el-KâmilfitTarih, 111, 65 vd.)
Hz. Osman (r.a.) zamanında, İbn Ömer, devlet işlerine müdahalede bulunmuyordu. Bir gün Hz. Osman, İbn Ömere kadılık yapmasını, müslümanların arasındaki hukukî anlaşmazlıkları hâlletmesini teklif edince özür dileyerek kadılık vazifesini kabul etmemiş, Rasûl-i Ekrem (s.a.s.)in bir sözünü hatırlatmıştı;
- Hz. Peygamber (s.a.s.) buyurmuşlardır ki: Kadılar üç çeşittir. Birincisi câhillerdir. Bunların yeri Cehennemdir. İkinci zümre âlimleridir, fakat dünyaya meyilleri vardır, ilimleri ile amelleri bir değildir, bunlarda Cehennemliktir. Üçüncü zümre ise hem âlim, hem de dünyaya meyli olmayanlardır. (Ebû Dâvud, Akdiye, 2).
- Hz. Osman, Hz. İbn Ömere dedi ki:
- Ama, senin baban Hz. Peygamber (s.a.s.) zamanında kaza* işleri ile uğraştı ve kadılık yaptı.
- Evet, doğrudur, fakat babam bir mesele ile karşılaşınca Rasûl-i Ekreme müracâat eder, müşküllerini hâlletmede zorluk çekmezdi. Çünkü Rasûl-i Ekrem müşkil* bir mesele ile karşılaşınca onun da müşkilini vahiy hâllederdi. Şimdi Rasûl-i Ekrem aramızda yok ki problemlerimizi ona götürelim. Allah şimdi bizim yardımcımız olsun.
Hz. Osman da bu hususta Hz. İbn Ömere fazla ısrarda bulunmadı.
Hz. İbn Ömer, hükümet ve devlet işlerinden uzak kalmasına rağmen hak yolunda cihâd* edip İslâm fetihlerine katıldı. Nitekim Hicretin yirmiyedinci yılında Afrikada Tunus, Cezayir, Merakeş seferine katılmıştı.
İbn Ömer Hicretin otuzuncu senesinde Horasan ve Taberistan fetihlerinde bulundu ve onun Taberistan fethinde bir Dihkanı öldürdüğü bilinmektedir. Ancak hükümet ve devlet işlerine müdahâle hususunda çok ihtiyatlı davranıp, daima uzak kalmayı tercih etti.
Hz. Osmanın şehâdetinden sonra ilmî yüceliği, kahramanlığı ve mücahidliği Hz. Ömerin oğlu olması sebebiyle halîfe* olması istendiyse de kabul etmedi. Hz. Ali tarafında yer aldı. Dahilî olaylara karışmadı. Sıffin olayından sonra da halifelik tekliflerini reddetti. Muâviye zamanında 669 yılında Hz. Peygamberin güvenini kazanmış ve bayraktarlığını yapmış olan Halid b. Zeyd Ebu Eyyub el-Ensâri* ile İstanbul surları önlerine kadar gelip, İstanbulun ilk muhasarasına katıldı. Onun devlet bünyesinde ve İslâm toplumunda meydana gelen iç karışıklıklar sırasında temkinli davrandığını görmekteyiz. Fakat Sıffinde Hz. Aliye muhalefet edenlere ve Abdullah b. Zübeyri Kâbede muhasara edip şehid edenlere karşı savaşmadığına pişman olduğunu bizzat kendisi ifâde etmiştir (İbn AbdülBerr, el-İstiâb, II, 345), Haccaca karşı savaşmadıysa bile onun zulmünden asla çekinmeden İslâmî ahkâmı çiğnemesine karşı susmayıp onu gerektiğinde sert bir şekilde uyarmıştı. Hattâ onun bu gibi uyarılarına kızan Haccac b. Yusuf, Abdullahı öldürtme yollarını aramıştı.
Nihâyet hicretin yetmişdördüncü yılında Abdullah b Ömer seksendört veyahut seksen beş yaşında iken vefat ettiği (İbn Sad, Tabakat, IV, 187), başka rivâyetlerde de onun seksenaltı yaşında vefat ettiği kaydedilir. (İbnü l-Esir, Üsd ü l-Câbe, I V, 230-23 1 ) .
Hac mevsiminde adamın biri ucu zehirli bir mızrak ile Abdullah b. Ömeri ayağından yaraladı. Vücûdu zehirlendi. Bu zehirlenme vefatına sebep oldu. Bir rivâyete göre yukarıda söylediğimiz gibi bu yaralama Haccac b. Yusufun tertibi idi.
İbnül-Esirin kaydına göre, Haccac b. Yusuf minberde hutbe* okuyordu. Hutbede Abdullah İbn Zübeyre ağır sözler söylemiş ve bazı ithamlarda bulunmuş, onun Kurân-ı Kerimi tahrif ettiği iddiasını ortaya atmıştı. İbn Ömer düşünmeden ve çekinmeden Haccaca bağırıp: Yalan söylüyorsun, bunu ne İbn Zübeyr yapardı, ne de senin bu işe gücün yeter! demişti.
İbn Ömerin halkın toplu bulunduğu bir yerde böyle sert konuşmasından Haccac fena halde bozulmuş, ona kin besleyip çok kızmıştı. Açıktan açığa ona bir şey yapamayacağından gizlice ve hainlikle intikam almayı düşünmüştü. (İbn Hallikân, Vefayatül Ayan, II, 242). Ancak İbnül-Esir Haccacın hutbe meselesini başka türlü anlatmaktadır. Ona göre, Haccac hutbeyi çok uzatmış, o kadar uzatmıştı ki, ikindi namazına vakit daralmıştı. Bu ara İbn Ömer, Güneş seni beklemiyor diye ihtarda bulunmuştu. İkinci bir rivâyete göre, İbn Ömerin onu beklemeyip kıymet vermemesine Haccacın canı sıkılmış, firavunluğu tutmuştu. Fakat Emevi hükümdarı Abdülmelik b. Mervanın korkusundan İbn Ömere karşı gelemiyordu. Bu meselenin iç yüzünün bu şekilde olduğu anlaşılmaktadır. Yoksa imkân bulduğu takdirde Haccac, İbn Ömeri bir an evvel ortadan kaldırmada tereddüt etmezdi. (İbnülEsir, Üsdül-Gâbe, 111, 230)
Hac mevsiminde halkın kalabalık bulunduğu bir sırada kim vurduya getirmek için Haccac bu hâdiseyi tertiplemişti. Hattâ İbn Ömer hastalandığı sırada Haccac ziyaretine gitmiş suçlunun yakalanıp cezalandırılması meselesi söz konusu olmuştu. İbn Ömer o sırada Haccaca: Sen silahla Harem-i Şerife girilmesine müsâade ettiğin için bu olay meydana geldi. Harem-i Şerife silahlı girmenin doğru olmadığını biliyordun. Bunun önüne geçmiş olsaydın bu hâdise olmazdı demiş, o da susmuştu (İbn Sad, Tabakat, IV, 187 vd.).
İbn Ömer Medinede vefat etmeyi arzu ediyordu. Zira son günlerde Mekkede vaziyetin iyi olmadığını sezmişti. Cenab-ı Hakka dua ediyor: Allahım, beni Mekkede öldürme! diye yalvarıyordu. Oğlu Sâlime şöyle vasiyet etmişti: Ben Mekkede ölürsem beni Harem hududu civarında defnet, sen de buradan göçüp git! İbn Ömer bu vasiyetinden birkaç gün sonra vefat etti.
Vefatını müteakip vasiyeti* gereğince halk toplandı. Haccac da suçluluğunu örtbas etmek için cenaze namazına katıldı. Hatta namazını Haccacın kıldırdığı bilinmektedir. (İbn Sa d, Labakat aynı yer). Vefat ettiğinde onbiri erkek onbeş çocuğu vardı.
Muhit ve aile olarak tamamen İslâmî terbiye ile yetişmesi ve Rasûlullahın sohbetlerinde devamlı bulunması ona bizzat hizmet etmekle şereflenmesi, fıtraten üstün hâllere sahip olmasından dolayı zamanının bütün ilimlerinde mâhir ve üstad olmasını sağladı. Her konuda çok dikkatli araştırmayı, incelemeyi severdi. Sahâbe içinde dünyaya önem vermemesi örnek gösterilirdi. Haram ve şüpheli konularda çok titiz davranırdı.
Kurân-ı Kerimin tefsiri hususunda da sahâbenin ileri gelenlerindendi. Bir gün Hz. Peygamber, ashâb-ı kirâma İbrahim sûresi* Yirmidördüncü âyetinde geçen ağaçın nasıl bir ağaç olduğunu sormuş. Hiç kimse cevap verememişti. Rasûlullah (s.a.s.) bunun hurma ağacı olduğunu açıklayıp da oradakiler dağılınca Abdullah b. Ömer yolda giderken babasına Rasûli Ekremin, ağacın nasıl bir ağaç olduğunu açıklamasından önce hurma ağacı olduğu kalbime doğdu dedi. Babası Ömer, Peki neden bunu söylemedin? deyince, Abdullah Rasûlullahın huzurunda sen ve Ebû Bekir dururken konuşmayı uygun görmedim demişti (İbn Hâcer, Fethul-Bârî Şerh Sahihil-Buhâri, Mısır 1959, IX, 449). Bu da onun Allahın âyetlerine vukûfiyetini gösterir.
Abdullah b. Ömer helâl ve harama ait hadisleri en çok bildiren râvidir. Genellikle işittiği hadisleri yanılgıyı azaltmak, unutkanlığı ortadan kaldırmak için devamlı yazardı. Gerekmedikçe de hadis rivâyet etmezdi.
İbn Ömer tefsirde olduğu kadar hadis ilminde de ileri gelenlerden de hadis hâfızları arasında ün kazanmış sahâbîlerdendir. Elimizde mevcut hadis kitaplarında İbn Ömerden ikibinaltıyüzotuz hadis rivâyet olunmuştur.
Bunlardan yüzaltmışsekiz tanesi Buhârî* ve Müslim* tarafından müştereken rivâyet edilmiştir. Buhârîde seksenbir, Müslimde de otuzbir; Ahmed b. Hanbelin Müsnedinde iki binondokuz hadis ayrıca naklolunmaktadır.
İbn Ömer Rasûl-i Ekremin sözlerini, fiillerini şevk ve zevk ile izlerdi. Ekseriya Rasûl-i Ekremin hizmetinde ve huzurunda bulunurdu. Bulunmadığı zaman da Rasûl-i Ekremin söz ve fiilini huzurda bulunanlardan sorar, tetkik ederdi. Bir meselede şüpheye düştüğü, yahut iyi anlamadığı takdirde hemen Rasûl-i Ekreme gidip öğrenirdi. Bu suretle Rasûl-i Ekremin söz ve fiillerine ait hadisleri toplamış, hıfzetmişti .
Hadîs-i Şeriflerin ümmet içinde yayılması ve ümmetin evlatlarına öğretilmesi hususunda İbn Ömerin büyük hizmeti olmuştur. Hadisi iyi bilip, iyi tetkik edenlerdendi. Bildiğini öğretmekten büyük zevk duyardı. Rasûl-i Ekremin vefâtından sonra altmış yıl yaşadı. Ömrü boyunca Rasûlullahın hadislerini İslâm ümmeti arasında yaymakla vakit geçirdi. Nitekim elimizde bulunan hadislerin nakil silsilesinin çoğu Abdullah İbn Ömere dayanmaktadır.
İbn Ömer, Medinede ders halkası oluşturarak hadîs öğretirdi. Bundan başka her zaman hac mevsiminde Mekkede İslâm dünyasının dört bir yanından gelen hacılara Rasûlullahın hadislerini öğretme konusunda büyük gayret sarfederdi.
Çok hadîs bilmesine rağmen büyük titizliğinden çok az rivâyette bulunurdu. Abdullah b. Ömerden Nâfi ve İmam Mâlik* b. Enesin rivâyetleriyle gelen hadisler en sağlam rivâyetler olarak değerlendirilmekte ve bu rivâyet zincirine Altın Zincir adı verilmektedir. Abdullah b. Ömerden hadis öğrenimi görenler arasında başta Abdullah b. Abbâs olmak üzere Câbir b. Abdullah, Saîd b. el-Müseyyeb, Said b. Cübeyr, Abdullah b. Keysân, Hasan-ı Basrî, Nâfi, Mücâhid, Tâvûs, Enes b. Şîrin gibi meşhur muhaddisler ve oğullarından Hamza, Bilâl, Abdullah ve Ubeydullah vardır. İbn Ömer bu hadis ilminden dolayı çok hadis rivâyet eden Muksirûn* sahâbeler arasında yer almaktadır.
Abdullahın, muhaddisliğinin yanı sıra fakîh bir sahâbî olduğu da bilinen bir husustur. İbn Ömer ömrünü Medinede geçirmiş ve fıkıh* üzerinde çalışmıştır. Medinenin fıkıh âlimlerinin birçoğu fetvalarında İbn Ömerin bilgisinden faydalanmışlardır. Ehl-i Sünnetin dört imamından biri olan İmam Mâlikin fıkhı Abdullah İbn Ömerin fetvaları ile doludur. İmam Mâlikin dediği gibi, Abdullah b. Ömer fıkıh âlimlerinin başında gelenlerdendi. Eğer İbn Ömerin fıkıhtaki fetvaları toplansa büyük bir eser meydana gelir. Nitekim, Mısırlı âlim M. Revvâs Kalacı Mevsû atu Fıkhî Abdullah b. Ömer (Abdullah b. Ömerin Fıkhı Ansiklopedisi) adıyla bir eser vücûda getirmiştir. (Beyrût 1986). İslâm fıkıh ulemâsının en ileri gelenlerinin bildirdiklerine göre, İslâmî meselelerde İbn Ömerin sözleri ile amel etmek yeterlidir.
Abdullah b. Ömer uzun bir ömür sürdüğünden peygamberimizden sonra altmış yıl müddetle fetva* vermiştir. Ancak fetva verme konusunda çok ihtiyatlı hareket ederdi. Şahsiyet olarak; iyilik etmeyi, sadaka vermeyi, hayır yapmayı, hele köle azad etmeyi çok severdi. Sağlam karakterli, iyi ve güzel huylu olup, kötülüklerden kaçınırdı. Her yaptığı işi Allah rızası için yapardı. Kendi yüzük taşında: Allah Teâlâya, Allah için hâlis ibâdet etti. ibâresi yazılıydı. Dünya malına, dünya zevklerine hiç gönül vermezdi. Sahâbeden Câbir b. Abdullah: Ömer ve oğlu Abdullahdan başka içimizde dünyaya meyli olmayan kimse yoktur. derdi.
İlimde imamlığa yükselen muhaddis ve tâbiînin büyüklerinden olan Nâfi, Abdullah b. Ömerin azatlısıdır. Nâfi köle iken İbn Ömer onu onbin dirheme satın alıp, Seni Allah rızası için azat ettim diyerek kölelikten kurtarmıştır. Kölelerinden ibâdet edeni gördükçe hemen onu âzad ederdi. İbadeti göstermelik yaparak âzad olmak isteyenler olursa ne yaparsınız? diye ona sorulduğunda Abdullahın Hayır için aldanmaktan iyi şey var mıdır? buyurdukları meşhûrdur. İmam Nâfi, Abdullah için: Her zaman dualarında belirttiği gibi bin köle âzad ettikten sonra vefat etti. demişti. Çoğu zaman sırtındaki kaftanını çıkarıp gördüğü bir fakire verirdi.
Abdullah b. Ömerin evinde misafir* eksik olmazdı. Akşam yemeklerini yalnız yediği nadirdir. Mutlaka misafiri olur, olmazsa arar bulurdu. Kendisi de dostlarının evinde üç günden fazla misafir kalmazdı. Evinde en zarûrî ihtiyacını karşılayan eşya bulundururdu. Cumadan önce mutlaka yıkanır, abdest alır, güzel kokular sürünürdü. Her namaz için abdest alır, geceleri çok namaz kılardı.
Abdullahın oğlu Hâlidin âzad ettiği Ebû Gâlib şöyle anlatır: Abdullah b. Ömer Mekkeye geldiğinde sık sık bize misâfir olurdu. Geceleri teheccüd namazı kılardı. Bir gece sabah namazı yaklaştığı zaman bana Kalkıp namaz kılmayacak mısın? Kurânın üçte birini de okusan yeter. dedi. Sabah yaklaştı, kısa zamanda Kurânın üçte birini okuyup yetiştiremem dedim. Bana dönerek: İhlâs sûresi Kurânın üçte birine eşittir. dedi.
İmam Nâfiin naklettiğine göre, Abdullah b. Ömer mûsıkîyi * sevmezdi. Teğanni ve saz seslerine kulaklarını tıkardı. Bir gün birisi yanına yaklaşarak: Abdullah, Allah için seni çok seviyorum dedi. Abdullah da: Ben de Allah için seni hiç sevmiyorum. Çünkü sen ezanı teğanni ederek, şarkı söyler gibi okuyorsun buyurdu.
Allahtan başka kimseden korkmazdı. Kötülüğe karşı hep iyilikle karşılık verirdi. Zeyd b. Eslem şu olayı anlatır: Adamın birisi yolda Abdullah b. Ömere sövüp saymaya başladı. Abdullah evinin kapısına varıncaya kadar onu sabırla dinledikten sonra adam dönerek, Ben ve kardeşim Âsım kimseye sövmeyiz dedi.
Çok az yemek yerdi. Hele acıkmayınca hiçbir şey yemezdi. Bir gün dostlarından birisi ona hazım kolaylaştırıcı bir ilâç hediye etmek istedi. O dostuna şu cevabı verdi: Ben hiçbir yemekten karnımı doyururcasına yemedim. Hazım ilâcına ihtiyacım olacağını zannetmiyorum.
Bu kadar tok gözlü olmakla beraber aynı zamanda son derece müstağni bir kişi idi. Kimseden bir şey istemezdi. Herkes ona hizmet etmek ister, fakat o asla kabul etmezdi.
Bir ara Abdülaziz b. Hârun ona haber gönderip ihtiyaçlarının ne olduğunu bildirmesini istemiş, İbn Ömer onun davranışına karşı şu cevabı vermişti: Siz, geçimleri size ait olanların, geçimlerini üzerinize almış bulunduğunuz kimselerin ihtiyaçlarını temin ederseniz daha iyi olur (İbn Sad, Tabakat, IV, 174).
Ancak İbn Ömer bir şey hediye* edildiğinde onu geri çevirmezdi. Nitekim Muhtar mal-ve mülkünün bir çoğunu İbn Ömere hediye etmiş, o da kabul eylemişti. Bize hediye edilenleri biz de hediye eder, Hak yolunda dağıtırız. demişti. Ve bütün hediyeleri ihtiyaç sahiplerine dağıtmıştı.
Bir ara İbn Ömerin halası Ramle ona ikiyüz dinar altın para göndermişti. Emir Muâviye ise bir aralık onun ihtiyaçları için yüz bin dinar yollamıştı. Muâviye bu parayı gönderirken İbn Ömerin Yezîde beyat etmesini de düşünerek buna başvurmuştu. İbn Ömer bunu kabul etmemiş, Benim imanım sizin paranızdan daha değerlidir . demişti . (İbn Sa d, aynı yerler).
Abdullah b. Ömerin yaşayışı her türlü gösterişten uzak idi. O bu hususta mükemmel bir örnektir. Bir oturuşta binlerce dirhem para dağıtmış olan bir zâtın bütün ev eşyası bir halı veya kilim ve bir de yataktan ibaret idi. Bunların bütün kıymeti yüz dirhem tutmazdı.
Abdullah varlıklı olmakla beraber yaşayışı işte bu kadar sâde idi. Cuma günleri hariç, güzel koku kullanmazdı. Yalnız cuma günü iyi elbise giyerdi. Bir gün Cumadan sonra yolculuğa çıkması gerekti. Güzel elbiselerini giymişti. Bu elbiseyi eve gönderip değiştirdi ve normal elbiselerini giydi.
İbn Ömer şekil ve şemâli hususunda babası Ömere çok benzerdi. Uzun boylu ve esmerdi. Sakalı ağardığı zaman koyu sarıya boyardı. Zira sakalının rengi de koyu sarıydı.
Ahmed AĞIRAKÇA
Abdullah b. Ömerin Bizzat Peygamber Efendimizden Duyarak Naklettiği Bazı Hadisler
- İnsanoğlu Allahtan başka hiçbir şeyden korkmazsa Allahu Teâlâ ona hiçbir şeyi musallat etmez.
- Nasihat olarak ölüm yeter.
- İstediğini ye, istediğini giyin. İnsanları yanlış yola götüren israf ve tekebbürdür.
- Sağlığında hastalığın ve hayatında ölümün için tedbir al.
Abdullah İbn Ömer (r.a.) buyurdu ki:
- Ey insan bedeninle dünyada ol, kalbinle âhireti bul.
- Hikmet ondur; dokuzu sükût, biri de az konuşmaktır.
- Haramdan kaçınmadıkça ibâdetler kabul olunmaz.
Ebû Seleme b. Abdullah şöyle demiştir: Abdullah İbn Ömer vefat etti. O fazilette babası Ömere çok benzerdi. Hz. Ömer kendisinin benzerlerinin çok olduğu bir zamanda yaşamıştı. Fakat Abdullah İbn Ömer ise kendisinin bir benzeri bulunmayan bir dönemde yaşamıştı.
»Abdullah B. Ömer B. El Hattab (ra) - www.ForumSevgisi.Com


|Bookmarks|
|Etiketler|
|abdullah, hattab, omer|
|Seçenekler|
|Stil|
|Yasal Uyarı||Forum|


ForumSevgisi.Com, paylaşım sitesidir.Bu nedenle yazılı, görsel ve diğer materyaller sitemize kayıtlı üyelerimiz tarafından kontrol edilmeksizin eklenmektedir.Bu nedenden ötürü doğabilecek yasal sorumluluklar yazan kullanıcılara aittir.Sitemiz hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda yazılı, görsel ve diğer materyalleri 48 saat içerisinde sitemizden kaldırmaktadır. Gerekli Şikayet Bildirimleri "Bize Yazın" kısmından yapabilirsiniz.


Telif Hakları vBulletin® Copyright ©2000 - 2016, ve Jelsoft Enterprises Ltd.'e Aittir.


Bu forum, en iyi 1366 x 768 ekran çözünürlüğünde Mozilla ve Chrome ile görüntülenebilir.
www.ForumSevgisi.Com © 2014-2016