Safra Kesesi Polipleri Nedenleri
Safra kesesi polipi neden olur? Polip oluşumunun nedeni her zaman tam olarak açık değildir. Diğer yandan, safra kesesi polipleri farklı nedenlerden kaynaklanabileceği için kendi içinde gruplandırılmaktadır. İyi huylu polipler, genellikle safra kesesi taşları, safra kesesinin iltihaplanması ya da safra kesesindeki kolesterol düzeyinin yükselmesi sonucu oluşmaktadır.
Safra kesesi polipleri iyi huylu olabileceği gibi bazı durumlarda, kötü huylu da olabilmektedir. (1)
Safra kesesi polipinin aşağıdaki gibi faktörlerle ilişkili olabileceği düşünülmektedir:
- Kolesterol polipi safra kesesinde en sık görülen polip türleridir ve genellikle yüksek diyet lifinden kaynaklanmaktadır.
- Özellikle, 50 yaş ve üstü kişilerde safra kesesi polipi daha çok gözlemlenmektedir, bu nedenle, ilerleyen yaşın da bir risk faktörü olabileceği düşünülmektedir.
- Daha önce safra taşı geliştirmiş olan kişilerin safra kesesi polipleri geliştirmesi diğer insanlara oranla daha muhtemeldir. (2)
Safra kesesi polipleri kendi içinde özelliklerine göre ayrılmaktadır. Genellikle, iyi huylu olan bu polipler bazı durumlarda kötü huylu da olabilmektedir. Genel olarak, beş gruba ayrılmaktadır ve şöyle açıklanmaktadır: (3)
Kolesterol Polipleri
Kolesterol polipleri, 2-10 mm arasında değişen boyutlardadır. Safra kesesi polipleri genellikle kolesterol nedeniyle oluşmaktadır. Diğer yandan, bu polipler çoğu vakada tümöre dönüşmemektedir. Polipler, epitel astarda meydana gelen aşırı miktarda kolestrol ve trigliserid üretimi nedeniyle oluşmaktadır. (4)
Adenomiyomatozis Polipler
Adenomiyomatozis, safra kesesi polipi vakalarından en sık görülen ikinci tiptir. Bu poliplerin boyutları 10-20 mm arasında değişmektedir. Ultrasonda görüntülenirken safra kesesi duvarının fokal (belli bir bölgede oluşmuş) kalınlaşması olarak görülmektedir. Adenomiyomatozis tipli safra kesesi poliplerinin kansere yol açma riski yüksektir ve bu nedenle de, ameliyatla alınması önerilmektedir. (5)
İnflamatuar Polipler
İnflamatuar polipler, 5-10 mm arasında değişen boyutlara sahiptir. Dokuların içinde anormal olarak oluşan sert olan küçük kitler veya granüller ve fibroz dokudan (bağ dokusu, fibrozit ve liflerden oluşan doku) oluşan iltihaplı hücrelerle kombine olmuş, tek başına bir poliptir. Safra kesesi polipi vakalarında, en yaygın olarak görülen üçüncü tiptir. (6)
Adenom Polipler
Bu poliplerin kötü huylu olma riski bulunmaktadır ve nadir olarak görülmektedir. Boyutları 5-20 mm arasında değişen bu polipler, tek polip olarak gelişmektedir. 12 mm’den büyük boyutta olan adenom polip, kanser hücresi içermektedir. Diğer yandan, 18 mm’den büyük adenomlar büyük oranda invaziv safra kesesi kanseri olarak tanımlanmaktadır.
Çeşitli Neoplasm Polipler (Anormal Doku Büyümesi)
5-20 mm arası değişen bir boyutta olabilen bu polip nadir dokularda görülmektedir. Bu polip tipi nadir lezyonlardan oluşmaktadır ve iyi huyludur. (7)
Safra Kesesi Polipi Risk Faktörleri
Bazı faktörlerin safra kesesi polipi geliştirme üzerinde bir etkisi olabileceği düşünülmektedir. Safra kesesi polipi risk faktörleri şöyle sıralanmaktadır:
Yaş: İlerleyen yaşın safra kesesi polipi geliştirme riskini artırdığı düşünülmektedir. Diğer yandan, nadir de olsa, çocuklarda ortaya çıktığı da gözlemlenmiştir.
Cinsiyet: Yapılan pek çok araştırmaya göre, kadınların erkeklere oranla safra kesesi polipi geliştirme riski daha yüksektir. Özellikle, adenom ve adenomiyomatozis tipli polipler kadınlarda daha yaygın olarak yaşanmaktadır. (8)
Kalıtsal yatkınlık: Belirli bir genin safra polipi geliştirmeye yol açtığı hakkında herhangi bir bilgi yoktur. Ancak, az sayıda çalışmaya göre, aile bireylerinde safra polipi geçmişi olması, bir risk faktörü oluşturabilmektedir.
Safra taşı: Safra taşı ve safra polipi arasında kesin olarak tanımlanmış bir ilişki yoktur. Ancak, diğer yandan, safra problemlerine daha eğilimli olmanın safra polipi geliştirme üzerinde etkisi olabileceğine dair bir düşünce de bulunmaktadır. (9)
Metabolik bozukluklar: Çoklu metabolik bozukluklar, safra kesesi polipi gelişimiyle ilişkili olabilmektedir. Bunlar arasında, glikoz sendromu, düşük yoğunluklu yüksek dansiteli lipoprotein ve obezite bulunmaktadır.
Bağırsak polipozisi: Peutz Jeghers Sendromu ve Gardner Sendromu gibi bağırsak polipozisi koşullarının safra polipi geliştirme ile bir ilişkisi olabileceği düşünülmektedir.
Diğer faktörler: Kronik hepatit B ile safra kesesi polipi geliştirme arasında bir bağ olduğu düşünülmektedir. Diğer yandan, HIV hastalarında da polip geliştirme sıklığı artmaktadır. (10)
Safra Kesesi Polipleri Nedir?
Safra kesesi polipleri, safra kesesinin iç duvarının kenarında meydana gelen büyümelerdir. Polip adı verilen bu büyümeler genellikle iyi huyludur, ancak, nadir de olsa, kanserli olma riskleri bulunmaktadır. Poliplerin en yaygın nedeni safra kesesi içinde oluşan kolesterol birikmeleridir. Kolesterol polipi, safra kesesi polipi vakalarında en sık görülen polip tipidir.
İyi huylu safra polipleri, genellikle 1 cm’den daha küçük bir boyuttadır ve safra kesesi duvarına ince, kırılgan bir sapla tutunmaktadır. Safra kesesi polipi geliştiren kişilerin yaklaşık olarak yüzde 20’sinde, safra kesesi içinde sadece bir adet polip bulunmaktadır. Diğer yandan, geri kalan kısımda çoklu polip görülmesi oldukça muhtemeldir. Safra polipleri de safra kesesi duvarından kopabilmekte ve safra kesesi taşları gibi safra içinde yüzebilmektedir. (11)
Safra Kesesi Polipleri Belirtileri
Safra kesesi polipi başlangıcında herhangi bir belirti yaşamamak oldukça olağandır. Hatta bazı haslar günlük yaşamlarında dikkat çekecek herhangi bir belirtiye maruz kalmamaktadır. Çoğu safra kesesi polipi vakasında, başka bir sağlık problemi için yapılan testler sırasında polip fark edilmektedir.
Safra kesesi polipi nasıl anlaşılır? Safra kesesi polipinin gelişmesi durumunda ortaya çıkabilecek bazı belirtiler şunlardır:
- Mide bulantısı
- Kusma
- Karnın sağ üst tarafında oluşan ağrı
- Sarılık
- Safra kesesinin inflamasyonu (12)
Safra Kesesi Polipleri Tedavisi
Safra kesesi polipi nasıl geçer? Safra kesesi polipi tedavisi, polip hastaya şiddetli ağrı ve rahatsızlık vermedikçe gerekli olmayabilmektedir. Yaklaşık 1 cm veya daha küçük boyutta olan polipler ve tümör içermeyen maddeler genellikle işlenmeden bırakılmaktadır. Ancak, buna karar vermek için poliplerin özelliklerinin ve boyutlarının alanında uzman doktorlar tarafından izlenip değerlendirilmesi gerekir.
Diğer yandan, hasta için safra kesesi polipi ameliyatı uygun görülmüşse, kanserli hücreleri almak ya da oluşabilecek tehlikeleri önlemek için polip cerrahi müdehale ile alınmaktadır. (13)
Safra Kesesi Polipi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Bu tedavi süreci boyunca gastroenteroloji ve hepatoloji, radyoloji, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, patoloji, cerrahi, nakil ve gerektiğinde diğer alanlardaki uzmanlara başvurulmaktadır. (14)