İSTİHBARAT YÖNTEMLERİ-Provokasyon ve Propaganda:
Provokasyon kışkırtma, aldatma, yanıltma ya da öfkelendirme yolu ile hedef teşkil eden gizli servisin, grubun veya şahısların planlanan bir amaca sevk edilmesini, söz veya davranışlarla bir açıklamada bulunmalarını sağlamak amacıyla tertiplenen bir gizli istihbarat faaliyetidir.
Burada da hedefin insani zaaflarını istismar etmek suretiyle infiale kapılan hedefin birtakım bilgi ve materyalleri açıklamaya yöneltilmesi söz konusudur.
Provokatörlüğü yürütecek olan istihbarat görevlisi, bir psikolog kadar insan bilimlerini bilmeli, toplum psikolojisini çok iyi değerlendirmeli, nerede hangi hareketi yapacağını veya hangi sözü söyleyeceğini, hangi tavrı takınacağını zaman ve zeminin elverişli olup olmadığını, çok iyi bir şekilde dengeleme yeteneğine sahip olmalıdır.
Bu sahada propaganda faaliyeti de önem arz etmektedir. İstihbarat servisleri bazen arzu ettikleri ortamı oluşturabilmek için yazılı ve görsel yayın organları vasıtasıyla bu faaliyeti icra ederler. Philip Agee, CIA’in propaganda konusunda kullandığı yöntemleri şu şekilde açıklamaktadır:
“Bu propagandalarda CIA’in rolü, resmî propaganda bölümünce ‘Beyaz, Gri ve Siyah’ olarak üç genel gruba ayrılır. Beyaz propaganda, açıkça Amerikan hükümeti, yani Amerikan Danışma Bürosu’nca (USIA) yapılan propaganda olarak kabul edilir. Gri propaganda, malzemesinin kaynağını Amerikan hükümeti olarak göstermeyen ve kendi malzemeleri gibi yayan kişi ya da örgütler aracılığıyla yapılır. Siyah propaganda ise, hiçbir kaynağa dayanmayan, var olmayan bir kaynağa dayanıyor gibi gösterilen ya da gerçek bir kaynakla ilgili sahte bir propagandadır. CIA, siyah propaganda çalışmaları yapmaya yetkili tek Amerikan hükümet kuruluşudur. Gündelik basın, kitaplar, dergiler, radyo-televizyon, duvarlara yazılan yazılar, el ilanları, dinî ve politik konuşmalarla siyah ve gri propagandanın uygulandığı ülkeler de vardır.”
Beyaz propaganda da hedef ve kaynak açık ve nettir. Gri propaganda da kaynak ve hedef kesin olarak belirtilmemiştir.
(Gelecek yazı: Propaganda İlkeleri)