Endeksler
YERALTI SULARI HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 167
Kabul Tarihi : 16/12/1960
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 23/12/1960 Sayı: 10688
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 4 Cilt: 1 Sayfa: 814
*
* *
Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
Yeraltı sularının mülkiyeti:
Madde 1 - Yeraltı suları umumi sular meyanında olup Devletin hüküm ve tasar-
rufu altındadır.Bu suların her türlü araştırılması,kullanılması,korunması ve
tescili bu kanun hükümlerine tabidir.
Terimler:
Madde 2 - Bu kanunda yeraltı suyu ile ilgili olarak kullanılan terimler aşa-
ğıdaki manaları ifade eder:
Yeraltı suyu:
Yeraltındaki durgun veya hareket halinde olan bütün sulardır.
Yer altı suyu deposu:
Bünyesinde yeraltı suyu bulunan tabakalardır ki, bu tabakaların her hangi
bir noktasından su çekildiğinde, bütün su kütlesine tesir edilmiş olur.
Kimse:
Resmi, yarı resmi veya hususi hüviyeti haiz hakiki ve hükmi şahıslar.
Komşu :
Bitişik arazi sahibi veya aynı bölgede bulunan ve halin icaplarına göre bi-
tişik arazi sahibi gibi aynı yeraltı suyu imkanlarından faydalanması lazım gelen
kimse.
Müracaat sahibi:
Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi isteyen kimse.
Belge sahibi:
Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almış olan kimse.
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek-6)
Faydalı kullanış:
Yeraltı suyunun içmede, temizlikte, belediye hizmetlerinde, hayvan sulamada,
zirai sulamada,maden ve sanayide, sportif vesair tesislerde kullanılması.
Faydalı ihtiyaç:
Yeraltı suyunu kullanacak kimsenin faydalı kullanışları için muhtaç olduğu
su miktarı.
Emniyetli verim haddi:
Yeraltı suyu deposu verimine zarar vermeden devamlı olarak alınabilecek su
miktarı.
Araştırma kuyusu:
Yeraltı suyu hakkında bilgi edinmek üzere açılan kuyular.
İşletme kuyusu:
İstifadeye arzolunan kuyular.
Yeraltı suyu işletme sahalarının tesbit ve ilanı:
Madde 3 - (Değişik: 4/7/1988-KHK-336/1 md.; Aynen Kabul: 7/2/1990-3612/37
md.)
Sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltısuyu sahaları,Devlet
Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine,ilgili bakanlıkça "Yeraltısuyu İş-
letme Alanları" kabul ve ilan edilir.
İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları içinde kuyu açılması:
Madde 4 - Yeraltı suyu işletme sahaları içinde 8 inci madde hükmüne göre
belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer
vasıflariyle çekilecek su miktarı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından ta-
yin ve tesbit edilir.
Yeraltı suyu işletme sahalarında 8 inci madde şümülüne giren her türlü yer-
altı suyu tesisleri, Bayındırlık Bakanlığınca tanzim edilecek teknik talimatname
hükümlerine göre meydana getirilir.
Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek
miktarını kullanmaya yetkilidir.
Faydalı ihtiyaç miktarı,tahsis edilecek maksada göre ilgili bakanlıkların
mütalaası alınmak suretiyle, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tayin ve
tesbit edilir.
İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında yeraltı suyu aranması ve
kullanılması:
Madde 5 - İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında her arazi sahi-
bi; arazisinde yeraltı suyu aramak, suyu bulduktan sonra, bunun kendi faydalı
ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmak hakkına maliktir.
Ancak bu işler 8 inci maddenin şümülüne girdiği takdirde belge alınması mec-
buridir.
Faydalı ihtiyaç miktarı dördüncü madde hükümlerine göre tayin olunur.
Komşu hakkı:
Madde 6 - Arazisinde faydalı ihtiyaçları için yeter miktarda su bulunmıyan
veya bu suyu elde etmesi fahiş masrafı icabettiren bir kimsenin, komşu arazideki
yeraltı suyundan istifade şartları 20 nci maddede sözü geçen tüzükte belirtilir.
Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün yetkileri:
Madde 7 - Yeraltı suyu etüd ve araştırmaları için Devlet Su İşleri, herhangi
bir yerde kuyular açmak veya açtırmak hakkına maliktir. Bu kuyular için istimlak
yapılmaz.
Araştırma kuyularından işletme kuyusu haline ifrağ edilenlerle, doğrudan
doğruya işletme kuyusu olarak açılan kuyular için, kuyu yeri ile geliş gidişe
lüzumlu arazi Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından istimlak olunur.İstim-
lak bedeli,kuyunun maliyet hesabına ithal edilir.İşletme kuyularının intifa hak-
kı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından hakiki veya hükmi şahıslara devre-
dilebilir veya kiralanabilir.Devir veya kira bedeli Devlet Su İşleri Umum Müdür-
lüğü tarafından takdir olunur.
Kuyunun intifa hakkının devrinde veya kiralanmasında arazi sahibine tercih
hakkı tanınır.
Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti:
Madde 8 - Aşağıdaki (a) ve (b) fıkralarında beyan edilen kazıların yapılması
veya kuyuların açılması için Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden belge alınması
mecburidir:
a) (Değişik: 4/7/1988-KHK-336/1 md.; Aynen Kabul: 7/2/1990-3612/38 md.)
Su temini maksadıyla, kesitleri ne olursa olsun, tabii zemin üstünden itibaren
derinliği Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından tesbit ve ilgili bakanlı-
ğın onayından sonra ilan olunan haddi aşan her türlü çukur,sondaj ve kuyular (el
ile açılan kuyular hariç),
b) Su temini maksadiyle, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufki veya me-
yilli her türlü galeriler ve tüneller.
Bu kazıların yapılması ve kuyuların açılması su temini maksadını gütmemesi
halinde, bunlar hakkında belge aranmamakla beraber,Devlet Su İşleri Umum Müdür-
lüğünün talebi üzerine bilgi verilmesi mecburidir.
Arama belgesi:
Madde 9 - Yeraltı suyu aranmasında belge almayı icabettiren işler için bir
sene süreli arama belgesi verilir.Bu süre içinde,arama bitirilmezse; belge sahi-
binin,sürenin son ayı içinde müracaat etmesi şartiyle belge bir sene için temdit
edilir.Bu süre zarfında da arama bitirilemezse; belge hükümsüz sayılır ve iş sa-
hibi yeniden belge alır.
Kullanma belgesi
Madde 10 - Arama belgesine dayanarak arazisinde yeraltı suyu bulunan kimse,
bu suyu kullanabilir. Ancak, bir ay içinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğüne mü-
racaat ederek kullanma belgesi alır.
Islah ve tadil belgesi:
Madde 11 - Kullanma belgesini haiz bir kimse arazisindeki kuyuların veya
yeraltı suyu menbalarının verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi
mülahazalarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi bir müdahalede bulunamaz
veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremez.Ancak,Devlet Su İşleri Umum Müdür-
lüğünden "ıslah ve tadil belgesi" almak suretiyle,böyle bir ameliyeye girişebi-
lir.
Belgelerin ücret, resim ve harctan muafiyeti:
Madde 12 - Dokuzuncu, onuncu ve on birinci maddelerde sözü geçen belgeler
hiçbir ücrete, damga resmine, harca ve sair rüsuma tabi değildir.
Belge için müracaat:
Madde 13 - Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almak isteyen kimse,
doğrudan, doğruya, bulunduğu yerdeki Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilatı-
na, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilatı yoksa, en yakın mülkiye amiri va-
sıtasiyle,Devlet Su İşleri teşkilatına müracaatla belge talebinde bulunur.
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek-6)
Müracaat sahibine, bir ay zarfında,belge verilmek veya reddedilmek suretiyle
cevap verilir.
Aynı zamanda yapılan müracaatlarda su taleplerinin emniyetli verim haddine
yaklaşması:
Madde 14 - Su taleplerinin yeraltı suyu deposunun emniyetli verim haddine
yaklaşması halinde, belge için yapılmış bir müracaattan sonra, bir hafta zarfın-
da, aynı yeraltı su deposundan istifade etmek üzere,yapılacak başka müracaatlar,
ilgili Bakanlıkların temsilcilerinden müteşekkil bir heyet marifetiyle incelene-
rek taliplerden hangilerine kullanma belgesi verileceği karara bağlanır.
Tescil:
Madde 15 - Bu kanun hükümlerine göre verilen bütün belgeler, Devlet Su İşle-
ri Umum Müdürlüğü tarafından bir sicile kaydedilir.
Şartların tesbiti ve kontrolü:
Madde 16 - Arama, kullanma, ıslah ve tadil ameliyelerinin şartları ve kuyu-
ların açılmasında fen elemanlarına tanınacak hak ve salahiyetlerle mesuliyetleri
ve bu hususların kontrolü 20 nci maddede sözü geçen tüzükte belirtilir.
Proje ve fenni mesuliyet:
Madde 17 - Bu kanun hükümlerine göre yeniden yapılacak veya tadil ve ıslah
edilecek her türlü yeraltı suyu tesislerinin etüd, proje ve aplikasyonları, yet-
kili elemanlarca yapılan tasdikli bir proje ve mesuliyete istinat eder.
Satıh alüvyunları içerisinde açılan ve derinliği 8 inci madde gereğince
ilan edilen haddi aşmayan kuyular bu hüküm dışındadır.
Ceza hükümleri:
Madde 18 - Bu kanundaki vecibeleri yerine getirmeyenler bu hareketlerinden
dolayı, diğer kanunlara göre, daha ağır bir ceza ile cezalandırılmadıkları tak-
dirde, bu madde hükmüne göre cezalandırılırlar.
a) Belge almadan sekizinci maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi
verenler 500 liradan 3000 liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar.
Ceza alınmakla beraber, kuyunun açılıp işletilmesinde Devlet Su İşleri Umum Mü-
dürlüğünce bir mahzur görülmezse, sahibine gerekli belge verilir. Aksi halde,
kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.Tekerrürü halinde, ceza iki
misli olur ve o kimseye belge verilmez, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtı-
randan alınır.
b) Onuncu ve on birinci madde hükümlerine aykırı hareket edenlerle arama,
kullanma, ıslah ve tadil faaliyetleri sırasında konulan şartlara riayet etmiyen-
ler, müracaat formlarında istenen bilgileri vermiyenler,sekizinci maddenin son
fıkrasındaki mecburiyete riayet etmiyenler 500 liradan 1500 liraya kadar ağır
para cezası ile cezalandırılırlar. Tekerrürü halinde, cezalar iki misli olur,
belge verilmez veya verilmiş ise geri alınır. Kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu
açtırandan alınır.
c) Bu kanunla ilgili davalara sulh mahkemelerinde bakılır.
İstisnalar:
Madde 19 - 6309 sayılı kanun hükümleri gereğince maden telakki edilen su-
larla 927,4268 ve 6977 sayılı kanunların hükümlerine tabi bulunan içmiye ve yı-
kanmaya mahsus şifalı maden suları, bu kanun hükümlerinden istisna edilmiştir.
Ancak, sekizinci maddenin son fıkrası hükmü mahfuzdur. (1)
-----------------------
(1) Bu maddede geçen 4268 sayılı Kanun 3/3/1954 tarih ve 6309 sayılı Kanunun
158 inci maddesi ile 2 nci maddesi hükmü hariç tutularak yürürlükten kal-
dırılmış olup, mezkür 2 nci madde de 10/6/1926 tarih ve 927 sayılı Kanuna
Ek 5 inci madde olarak eklenmiştir.
Önce açılmış kuyular:
Geçici Madde 1- (167 sayılı Kanunun kendi numarasız geçici maddesi olup
teselsül için numaralandırılmıştır.)
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olup da, zirai sulama ile
maden işletmelerinde ve sanayide kullanılan ve 8 inci maddenin şümulüne giren
yeraltı suyu kuyuları için, bunların sahipleri, bu kanunun yürürlüğe girdiği ta-
rihten itibaren, 2 sene içinde kuyunun bulunduğu yerin bağlı bulunduğu Devlet Su
İşleri teşkilatına müracaat ederek, hususi formları doldurup vermekle mükellef-
tir.Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü; bu formları inceliyerek kuyuların kullanma
şartlarını tayin ve sahiplerine, müracaat tarihinden itibaren 1 ay içinde kul-
lanma belgesi verir.
İşbu geçici madde gereğince müddeti içinde belge almayanlar 500 liradan 1500
liraya kadar para cezası ile cezalandırılır.
Tüzük hazırlanması:
Madde 20 - Bu kanunun tatbikatı ile ilgili hususlar için Bayındırlık,Tarım,
Sanayi,İmar ve İskan Bakanlıklarınca müştereken bir tüzük hazırlanır.
Madde 21 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 22 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
3336-1
167 SAY1LI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
----------------- ---------------------------------------------- --------------
KHK/336 --- 5/8/1988
KANUNLAR,ŞUBAT 1990 (Ek-5)
3336-2