Haşhaş Yiyici
Fitzhugh Ludlow
Haşhaş Yiyici" kitabı, De Quincey'in "Bir Afyon Yiyicinin itirafları"
isimli eserinin, Amerikan versiyonudur. F. Ludlow, on dokuzuncu yüzyılda
yaşamış bir Amerikan gazetecisiydi. Kitabı, insan akılcılığı ve
fantezilerinin ulaşabileceği en uzak yerlere yapılan yolculukları
anlatmaktadır. Yalnız, bu garip yolculukları yaparken, yansıtıcı bir
gözle, gözlemler yapmıştır. Sonuçta ilaç etkisinde olma halinin
olağanüstü bir tanımlaması yanında, değerli, bilimsel bir öykü ortaya
çıkmıştır. Bazı deneyimler, psikoz vakalarında görülen olgulara
benzemektedirler.
En göze çarpan benzerlik, düş alemidir. Yalnız,
Ludlow'un öyküsünde fantezilerin gerçekten yaşandığına dair daha çarpıcı
bir duygu sezilir. Ve bu fantezilerin kapsamları daha tuhaf ve daha
beklenmedik olaylarla doludur.
Ludlow'un kitabının değeri, biraz da yaşadığı akıl
dışı, olağanüstü deneyimlere uyacak şekilde akıldışı ve olağanüstü bir
stilde yazılması yüzündendir. Dilibağlı birisi aynı deneyimi yaşayabilir
ama bunu başkalarına aktaramaz. Kitabının sonlarına doğru Ludlow, şöyle
yazar, "Haşhaş yiyen kişinin, bütün yeteneklerinin doğaüstü kapsamları
ve işlevleri yoluyla, dünyasında gerçek anlamda değişmeler olur.....
beynine gelen tüm semboller onun için anlamsızdırlar.... çevresindekiler
hep düşmüş, alçalmış kişilerdir, söylenen her şeye, bir şey
anlamadıkları için, gülerler.... dehşet, korku, kendinden geçme gibi
duygular uyarılmıştır. " Ve kitabım şöyle bitirir, "Gördüğüm,
hissettiğim ve hala hissetmekte olduğum şeyler.... hiçbir şeye sınır
konulamayacağı sonucuna ulaşmamı sağladı."
1885 ilk baharında bir sabah, doktora uğramıştım.
"Yeni aldığım şeyleri gördün mü? dedi.
Gösterdiği taraftaki raflara doğru baktım ve son
ziyaretimden bu yana Tilden Co. şirketince hazırlanmış değişik
maddelerle dolu küçük şişelerin konduğu karton kutuların bir rafa
dizilmiş olduğunu gördüm. Boy sırasına göre dizilmişlerdi ve bir
amatörün gözlerine ziyafet çeken bir dizi nişangah gibi görünüyorlardı.
Raflara yaklaştım, dikkatle baktım.
Bir bakışta bunların çoğunun benim eski tanışlarım
olduğunu anladım. "Conium, taraxacum, rhubarb a! bu da ne? Carınabis
tndico?" Doktor, yeni cicilerine bakan bir çocuk sevinci ile, "O doğu
Hint kenevirinden elde edilen güçlü bir ilaçtır, tetanos vakalarında
kullanılıyor," dedi. Küçük şişeyi aldım, kutusundan çıkarıp yakından
incelemeye başladım. Geniş, yassı mantarı bir saniyede çıkardım, şişede
zeytin rengi, zift kıvamında ve belirgin bir kokusu olan madde vardı.
Çakımın ucuyla bir parça çıkardım, tam tadına bakacaktım ki, doktor,
"Dur!" diye bağırdı, "kendini öldürmek mi istiyorsun? Bu madde öldürücü
bir zehirdir." "Öyle mi!" dedim, "Yo, kendimi öldürmek gibi bir niyetim
yok. Mantarı yeniden yerine taktım ve şişeyi kutusuna koyarak rafa
kaldırdım.
Sabahın geri kalan bölümünü 'Carınabis Indico'
hakkında bilgi toplamakla geçirdim. Bulduklarımın hepsi, birçok ek bilgi
ile birlikte, Johnston'un 'Günlük Yaşamın Kimyası' isimli pek de değerli
olmayan çalışmasında görülebilir. Araştırmalarımın sonunda üç önemli
sonuca ulaştım:
Önce, doktor hem haklı hem haksızdı. İlaç, çok
miktarda alınması halinde, başka herhangi bir narkotik kadar, ölüme
neden olabilirdi ve devamlı kullanıldığında hem bedene hem zihine çok
zararlıydı. Haksız olduğu yön ise, bu ilacın az alınması halinde
öldürücü olmamasıydı. Milyonlarca insan her gün afyon gibi bu ilacı da
kullanmaktaydı. İkinci sonuç ise şuydu. Doğu gezginlerinin ilham kaynağı
haşhaştı ve aylarca önce okuyup hayran olduğum Bayard Taylor'un en canlı
pasajının konusu da buydu. Üçüncü olarak; ben bu ilacı daha önce
denediğim maddelerin listesine eklemeye karar vermiştim.
Bu son kararımı uygulamak için, arkadaşım gözden
uzaklaşana kadar bekledim. Çünkü ona göre bu deney, bir intihar
girişimiydi ve dehşete düşecekti. Sonra yavaşça küçük şişeyi kutusundan
çıkardım ve on gram kadar bir parçasını aldım. Ve bunu, sonucun
tehlikesini düşünmeden yuttum.
Etkileri bundan sonraki dört saat içinde
görebilecektim. Bu süre her hangi bir olay olmadan geçti. Aldığım dozun
yetersiz olduğu açıktı.
Tedbirli olmam gerekiyordu, bu yüzden aynı deneyi
tekrarlayabilmek için birkaç günün geçmesini bekledim ve sonra büyük bir
gizlilik içinde, bu sefer on beş gramlık bir doz aldım. Bu doz da
birincisi gibi etkisiz oldu.
Yavaş yavaş, her seferinde beş gram artırarak,
dozajı otuz grama çıkardım ve bu miktarı bir akşam, çaydan yarım saat
sonra aldım. Bu sırada, kendimin kesinlikle haşhaştan etkilenmediğime
inanmış durumdaydım. Bu kez de deneyin diğerlerinden farklı
olmayacağından emin olduğum için, yakın bir arkadaşımı ziyarete gittim.
Müzik ve sohbetle, güzel bir gece geçirdik. Saat 10'u vurunca, ilacı
alalı üç saat geçtiğini ve her zamanki gibi olağanüstü hiçbir şey
olmadığını farkettim. Bu deney de diğerleri gibi başarısız olmuştu.
Aa! Bu ani ürpertinin anlamı ne? Sanki bir gücün
yarattığı şoku hissediyor gibiydim; beynim parçalanıyor, parmaklarımın
ucuna kadar sarsılıyordum, neredeyse oturduğum iskemleden fırlayacaktım.
Artık şüphe yoktu. Haşhaş etkisini gösteriyordu.
İlk duygum, kontrol edemediğim bir dehşet hissiydi istemediğim , hazır
olmadığım bir şeyi elde etmiş olmanın dehşeti. O anda, üç saat önceki
halime dönebilmek için her şeyimi verirdim.
Hiçbir yerimde ağrı, sızı yoktu yine de
anlatılamayacak bir gariplik bulutu üzerime çöküyor, beni tanıdığım,
bildiğim her şeyden ayırıyordu. Eskiden beri çok iyi tanıdığım, sevdiğim
yüzler çevremdeydiler, ama yalnızlığımı paylaşmıyorlardı. Onların
paylaşamayacakları bir yaşama dalmıştım. Yerin yakınlığı ve sonsuz bir
uzaklık kavramı içiçe girmişti sanki.
Her şeye rağmen konuşuyordum; bana bir soru
sorulmuştu ve ben cevaplamıştım; hatta bir espiriye gülmüştüm bile.
Yinede sanki konuşan benim sesim değildi; başka bir zamanda, başka bir
yerde işitmiş olduğum bir sesti. Bir süre, dış alemde neler olup
bittiğini bilemedim, sanki bir düşü birkaç gün sonra anımsamış gibiydim.
Bütün gece boyunca şömineden hafif bir esinti geliyordu; bu şimdi
durmadan hızlanan bir tekerleğin dönme sesine benzedi. Bu ses bütün
dünyayı dolduruyordu, bir an sersemledim adeta bu sesin içinde
kaybolmuş gibi oldum. Tekerleğin dönüşü yavaşladı ve durdu ve monoton
sesi değişti ve büyük bir katedralin orgunun titreşimleri haline geldi.
Org'un titreşimlerinin inişli çıkışlı tonu içimi
bir hüzünle doldurdu. Bunun gerçek olduğuna öylesine inanmıştım ki,
müziğin arkadaşlarımın üzerinde bıraktığı etkiyi görmek için etrafıma
bakındım. Ama, gerçekle ayrı dünyalarda yaşıyorduk. Kimse müziğin
farkına bile varmamıştı. Belki de ben tuhaf davranıyordum. Birden bütün
gece pembe-mavi ipekten yarış alanı üzerinde minik bir tığla koşturan,
bir çift el birden durdu ve bu ellerin sahibi bana bakmaya başladı. Ah!
Beni bulmuştu kendi kendime ihanet etmiştim. Dehşet içinde bekledim,
her an birisinin 'haşhaş' sözcüğünü dile getirmesini bekledim. Hayır, o
hanım yalnızca biraz önceki konuşmayla ilgili bir şey soruyordu. Bir
robot gibi cevap vermeye başladım. Bir kez daha bana yabancı gelen
sesimi duyunca, başka bir dünyadan, bir yabancının konuştuğunu sandım.
Oturdum ve dinledim, o ses hala konuşuyordu. İlk defa olarak haşhaşın
zaman kavramlarında da değişiklikler yaptığını anladım. Cevabın ilk
sözcüğüyle son sözcüğü arasında sanki yıllar geçmişti.
Zamanla beraber mekan boşluğu da genişlemiş
gibiydi. Arkadaşımın evinde hep bana ayrılan belirli bir koltuk vardı.
Orta masasından üç fit kadar uzaklıkta bu koltuğa oturuyordum. Hızla bu
uzaklık büyüdü. Atmosfer genişledi, çevremi büyük boşluklar sardı. Çok
geniş bir salondaydık ve ben, arkadaşlarımdan uzakta, salonun öbür
uçundaydım. Tavan ve duvarlar birdenbire yerlerinden kayarak salonu
genişletmişlerdi. Of! Buna dayanamıyordum. Sonsuz bir boşluğun ortasında
tek başına kalamazdım! Ve şimdi her an izlendiğimden emindim. Sonradan
öğrendiğime göre, dünyadaki her şeyden ve herkesten şüphelenmek, haşhaş
sarhoşluğunun tipik bir belirtisiymiş.
Karmaşık halüsinasyonumun ortasındayken, çift
kişiliğim olduğunu algılayabiliyordum. Varlığımın bir parçası bu müthiş
deneyim girdabında dönüp dururken, öbür parçası da yukarıda bir yerlere
oturmuş, olup bitenleri gözlemliyor, yorumluyordu. Bu sakin varlık
diğerine acıyordu, ama kendine hakimiyeti elden bırakmıyordu. Bir ara
eve gitmem gerektiği konusunda beni uyardı, aksi halde haşhaşın
etkisiyle arkadaşlarımı korkutacak bazı şeyler yapabilirdim. Bu uyarıyı
sanki başka birisi tarafından yapılmış gibi duydum ve çıkmak üzere
kalktım. Orta masasına doğru yürüdüm. Attığım her adımla masa sanki daha
da uzaklaşıyordu. Kendimi uzun bir yürüyüşe hazırladım. Sonunda, nasıl
olduğunu bilmeden, onlara ulaşabildim. Onlarla vedalaşmanın ne kadar
sürdüğünü kestiremiyorum, ama sonunda kendimi caddede buldum.
Önümde sonsuz bir manzara uzanıyordu. En yakın
sokak lambası millerce uzaklıktaydı. Bir ruh, görülebilen en uzak
yıldıza doğru yolculuğa çıkıyordu. Büyük bir ciddiyetle sonsuz
yolculuğuma başladım.
Beni çevreleyen hiçbir şeyin farkında olmadan
yürüyordum. Harika bir iç dünyada yaşıyordum. Sırayla değişik yerlerde
değişik kişiliklerle varoluyordum. Kah gondolumla Venedik'te geziniyor,
kah Alpler'de doğan güneşi seyrediyordum. Bazen de bakir bir tropik
ormanda yaşayan dev gibi eğrelti otu oluyor, esintiye ayak uydurarak
yapraklarımı hafif hafif kıpırdatıyordum. Ruhum bir bitki özü haline
girmişti. Harun Reşid'in hazineleri bile insanlığımı bana geri
veremezdi.
O yürüyüşte yaşadığım bütün değişimlerin
ayrıntılarına girmeyeceğim. Ara sıra düşlerimden gerçek dünyaya
dönüyordum, yol üzerindeki tanıdığım bir yeri görüyordum. Eve gidene
kadar yol boyunca düşler ve şoke edici uyanmalar arasında gidip geldim.
Oturduğum evin bulunduğu caddeye gelince yeni bir
olgu ortaya çıktı. Belki yirminci kez uyanmıştım ve gözlerim açıktı.
Çevremdeki her şeyi tanıdım ve eve olan uzaklığı hesapladım. Birdenbire
yanımdaki duvardan bir şekil çıktı ve yolda önümde durdu. Saçları kar
gibi beyazdı ve omuzlarına bukleler halinde dökülüyordu. Omuzlarında bir
de ağır bir yük taşıyordu, bir çuval gibi...
Halinden pek hoşlanmadığım için, çevresinden
dolaşıp geçmek amacıyla yana doğru bir adım attım. Yakındaki bir sokak
lambası yüzünü aydınlatınca, tarif edemeyeceğim bir dehşet duydum.
Ölünceye dek o yüzü unutmayacağım. Yüzünün her çizgisi suçlarıyla
damgalanmış gibiydi, iğrenç bir ifadesi vardı; affedilemeyecek bir suç
işleyenlerde görülen korkunç bir ümitsizlik görülüyordu bu yüzde.
Shelley'in Cenci'sine model olabilirdi. Korku içinde, koşmaya başladım.
Beni kemikli elleriyle tuttu. Omuzundaki yükü yavaşça alıp, benim
omuzuma koydu. Ben yükü yere fırlattım ve adamı ittim. Sessizce geri
döndü ve yükü geri verdi. Bağırarak , "Be adam ne demek istiyorsun?"
diye sordum. Yüzü kadar iğrenç bir sesle cevap verdi: "Yükümü benimle
beraber taşıyacaksın," ve üçüncü kez onu omuzlanma koydu. Yine bir
kenara fırlattım ve adamı iterek kendimden uzaklaştırdım. Adam arkaya
doğru sendeledi ve düştü; o ayağa kalkmadan ben koşarak aramızdaki
mesafeyi açtım.
Bu fanteziyle uğraşırken duyduğum heyecan yüzünden
haşhaşın etkisi de iyice artmıştı. İçimden kontrol edemediğim bir yaşam
fışkırıyordu. Nefesim sıklaşmış ve daha sıcaklaşmıştı. Motor gibi sesler
çıkarıyordum. Bir elektrik enerjisi beni dayanılmaz şekilde ileriye
doğra yöneltiyordu. Etlerimin patlayacağından, içimdeki enerjinin
dışarıya fışkıracağından korktum.
Sonunda evime girdim. Yokluğum sırasında
yurtdışındaki bir akrabam bize gelmişti ve beni bekliyordu. Evdeki doğal
atmosfer bilincimi kısmen geri getirdi, hissettiklerimi yoğun bir
çabayla bastırarak, akrabama yaklaştım ve bu gibi durumlarda söylenen
olağan sözleri söyledim. Yine de biraz önce yaşadığım olağanüstü
olayları anımsayarak, acaba bir hayaletle mi el sıkışıyorum diye
düşünmekten kendimi alamadım. Çevremdekilerin yüzlerinde şaşkınlık veya
korku görmeyince bunun doğru olmadığını anladım ve selamlaşmayı
tamamlayıp oturdum.
Sırrımı saklayabilmek içim tüm direncimi kullanmam
gerekiyordu. Bir ağrım yoktu ama çevremi saran esrar ve içimdeki
duygular çok yoğundu. En küçük dokumda ve en ince damarımda bile kanın
dolaşımını adım adım izleyebiliyordum. Her duyum uyarılmış haldeydi,
oturduğumuz oda bile pırıl pırıl görünüyordu. Kalbimin atışını açıkça
duyabiliyordum öyle ki çevremdekilerin nasıl olup da duymadıklarına
şaşıyordum. A! Kalbim şimdi de büyük bir fıskiye haline girdi, sular
büyük bir gürültüyle fışkırıyor, kafatasıma çarpıp geri dönüyordu.
Nabzım gittikçe daha hızlı atıyordu, artık damarlarımda kan normal
olarak dolaşmıyor, çağlayanlar oluşturarak hızla akıyordu. Dolaşımın bu
denli hızlı oluşu acaba hayal ürünü müydü? Bunu bulmaya karar verdim.
Odama giderek, saatimi çıkardım ve elimi kalbimin
üstüne koydum. Bu çaba algılamamı normal duruma getirdi. Gözlemlerim
arasında nabzımın da normale döndüğünü farkettim. Nabızsız bir akış
yerine tekrar ritmik atışlar duyulmaya başlamıştı, sonunda dakikada 90
atışa döndü nabzım.
İçim rahatlamıştı, artık deneyden vazgeçebilirdim.
O anda halüsinasyon geri döndü. Yine beyin kanaması, damar tıkanması,
kanama, çeşitli ölüm şekilleri gibi kavramlardan korkmaya başladım.
Kendime gelmeye çalıştım, yüzümü yıkadım ama bir yaran olmadı. Yapacak
tek birşey kalıyordu; bir doktora görünmek.
Bu karar üzerine odamdan çıkıp, merdivenlere doğru
gittim. Bütün ailem yatmıştı ve ışıklar söndürülmüştü. Merdivenden aşağı
baktım, dipsiz, karanlık bir kuyu gibiydi; dibe varabilmek için yıllarca
yolculuk yapmam gerekecekti. Asla aşağıya inemeyecektim! Üst basamağa,
ümitsizlik içinde oturdum. Birden bir düşünce bütün benliğimi kapladı.
Eğer mesafe sonsuzsa, ben de ölümsüzüm demektir. Denemeye değerdi!
İnmeye başladım, yıllarca sürecek yolculuğa! Durmadan koşuyordum; şimdi
biraz dinlen, tıpkı bir yolcunun yol kenarındaki handa dinlendiği gibi;
şimdi de karanlığın içinden ilerlemeye çalış; derken sonunda caddeye
ulaşabildim.
IL ESCULAPİUSUN GÖLGESİNDE
Doktorun evine varınca kapıyı çaldım ama kimi
isteyeceğimi unutmuştum. Bu çok doğaldı; çünkü ben Milano'da bir sarayın
merdivenlerindeydim. Yo, (kendi kendime güldüm) Londra Kulesi'nin
merdivenlerindeydim. Ama kimi isteyecektim? Bu somya cevap verebilmek
içim tüm zekamı zorladım ama bir çare bulamadım. Çevredeki evlere
baktım, bunlar da birşeyler anımsamama yararlı olmadılar. Evvelsi gün şu
evden çıkıp okula giden, kimin kızıydı acaba? İsini Julia'ydı. Soyadı
neydi? Hah! Julia H. ve babası da tabii ki Dr. H. idi. Bana çok uzun
gelen bir bekleyişten sonra, çaldığım kapı açıldı. Dr. H.'nin odasına
çıktım. Doktor zor bir ameliyattan sonra dinlenmek için uzanıyordu.
Esrarlı bir havayla kapıyı arkamdan kilitledim; ona yaklaştım.
"Size birşey açıklayacağım", diye söze giriştim,
"tüm yaşamım boyunca kimsenin duymasını istemediğim bir şeyi
açıklayacağım. Sonsuza dek bu sırrını saklayacağınıza söz veriyor
musunuz?"
"Söz veririm; konu nedir?"
"Haşhaş alıyordum Carınabis Indico ve korkarım
ölmek üzereyim."
"Ne kadar aldınız?"
"Otuz gram kadar."
"Nabzınıza bakayım." Parmağını bileğime koydu ve
yavaşça saydı; ben ölüm teşhisini bekliyordum.
"Çok düzenli", dedi doktor, "biraz hızlı sayılır
ama. Bir yerinde ağn hissediyor musunuz?"
"Hayır hiç ağrım yok."
"Hiçbir şeyiniz yok; eve gidip yatağa girin."
"Ama şey apopleksi yani felç tehlikesi yok mu?
"Pöf!" doktor böyle dedi ve konunun kapandığını
göstermek ister gibi tekrar uzandı. Elim kapı kolundaydı, doktor beni
durdurdu, "Bir dakika bekleyin; yanınızda bulundurmanız için bir toz
vereyim, buradan gittikten sonra yine korkacak olursanız, bunu
yatıştırıcı olarak alabilirsiniz. Odadan çıkınca lütfen hizmetçiyi
çağırır mısınız?" dedi.
Hizmetçiyi çağırırken sesim sanki bütün binada
çınlıyordu. Çıkardığım gürültüden kendim korkmuştum. Sonradan bütün bu
belirtilerin haşhaş yüzünden olduğunu anladım. Bir keresinde bir
arkadaşıma çok yüksek sesle konuşursam beni uyarmasını söylemiştim, ama
o çoğu kez sesimin bile çıkmadığını söyleyince de inanmamıştım. İçimdeki
duyguların yoğunluğu dış alemi de (içimdeki işitme duyum yoluyla)
etkiliyor ve gürültü çıkardığımı sanıyordum.
Geri döndüm ve doktorun yatağının ayak ucunda
durdum. Oda tam bir sessizlik içindeydi ve tam anlamıyla karanlıktı;
yalnızca elimdeki küçük fener vardı. Şimdi de yeni birşeyler hissetmeye
başlamıştım. Dev bir gökdelenin tepesindeki bir odadaydım ve bina
gittikçe yükseliyordu, Bel'in Babil Kulesi'nden Ararat'tan daha da
yüksekti ve Tanrının sonsuz kainatı içinde sonsuza doğru
yükseliyorduk. Yıllar geçiyordu, zamanın kanatlarının çıkardığı müzikal
sesleri duyabiliyordum, sonsuzluk ve boşluktaydım. Sonra birden kendimi
yine doktoran yatağının ayakucunda buldum; ölçülemeyecek kadar uzun bir
zaman geçmişti ve biz hiç değişmemiştik. Hizmetçi de hala gelmemişti.
"Onu tekrar çağırayım mı?"
"Neden, onu daha şu anda çağırdınız."
Ciddi bir şekilde, "Doktor," dedim, "beni
aldattığınıza inanmıyorum ama bence onu çağırmamdan bu yana, tüm
piramitlerin yıkılıp toz haline gelmesine yetecek kadar zaman geçti."
"Hah, ha! Bu gece çok komiksiniz" dedi, "işte
geliyor, ama ona sizi rahatlatacak bir görev vereceğim, Piramitleri de
yeniden kuracak." Kıza bazı emirler verdi, hizmetçi de dışarı çıktı.
Benim zamanım diğerlerininkilerden farklıydı. Saatime baktım onbiri
çeyrek geçiyordu.
Kendimi, bir büyücü tarafından hapsedilmiş bir cüce
olarak gördüm; okyanusun dibinde bir mağaradaydım. Burada, kıyamete
kadar, bu uçurumu aydınlatan bir lambayı tutmaya mahkum edilmiştim ve
kalbim dev bir saat gibi çalışıyordu. Bu halüsinasyon giderken, bu
seferde denizin, dalgaların sesini duydum. Dalgalar, içinde olduğum
binaya kadar yükselmişti. Bundan sonra da caddeden, ölçülü ayak
sesleriyle birinin geçtiğini duydum. Geçen, yılların ordusuydu,
sonsuzluğa doğru yol alıyordu. Tanrısal bir yücelik ruhumu yutmuştu.
Uçsuz bucaksız zamanın içinde boğuluyordum ama Tanrı'ya dayanıyordum ve
bu yüzden tüm değişmeleri yaşadığım halde yok olmuyordum.
Ve şimdi, başka bir yaşamda, saatime baktığımı
anımsadım ve geçen zamanı görmek istedim. Onbiri çeyrek geçe ile onaltı
geçe arasında duran yelkovanı görünce inanamadım. Saat durmuştu
herhalde, kulağıma götürdüm; yo, hayır hala çalışıyordu. Bütün o düşleri
otuz saniye içinde görmüştüm. "Tanrım!" diye bağırdım, "ben sonsuzlukta
yaşıyorum." Zamanı yenen ruhumun gücü önünde saygı ve hayranlıkla
titredim. Ölene dek bu anı unutmayacağım. Tüm yaşamım bu otuz saniye
kadar uzun sürmeyecektir.
Sonunda hizmetçi yeniden geldi, tozumu alıp evime
gittim. Üst kattaki pencerelerden birinde ışık vardı; bunu görünce çok
sevindim; çünkü içimde, ben yokken bütün tanıdığım kişilerin
ihtiyarlayıp ölmüş olmaları korkusu vardı. Odama girince sanki oradan
hiç dışarıya çıkmamışım gibi hissettim. Kendi kendime, "galiba güzel bir
düş gördüm" dedim. Sonra aklıma toz geldi, eğer cebimde yoksa o zaman
düş olduğuna inanacaktım. Toz cebimdeydi ve yaşadığım her olayın bir
halüsinasyon olmadığım görünce biraz rahatladım.
Işığı yanık bırakarak, beni çağıran yatağıma doğru
gittim. Oldukça uzun bir yürüyüşten sonra yatağa ulaştım ve kendimi
üzerine attım.
İD. DÜŞLER KRALLIĞI
Gözlerimi kapattığım an, ilahi bir görkeme sahip
olan görüntüler gördüm. Şeffaf, sınırsız bir gölün kıyısındaydım, oraya
henüz gelmiş gibiydim. Kumsalın biraz ötesinde, Partenon'a benzeyen bir
tapınak vardı. Lekesiz bir beyazlıktaydı, kusursuz bir simetrisi vardı.
Üçgen şeklindeki alınlık bölümü bulutlarla sarılmıştı. İlahi bir mimar
tarafından yapılmıştı. Ruhum hayranlıkla kendinden geçmişti. Tapınağın
kapıları mermer yüzey üzerine yerleştirilmiş elmas şeklinde cam gözlerle
süslenmişti. Bu gözlerden biri öğle güneşi gibi altındandı, diğeri
zümrütten, bir diğeri de yakuttan yapılmıştı. Tapmağın yalnızca
girişinde bile sonsuza dek hayranlık içinde oturuyordum. Sessiz
menteşeli kapılar açıldı ve içeriye girdim.
Tam anlamıyla tapınağın içinde sayılmazdım çünkü
etrafımda duvar, tavan, taban gibi hiçbir şey göremiyordum.
Kristal bir derenin kıyısında durdum, su akarken
camdan yapılmış çanlar gibi ses çıkarıyordu. Derenin hafifçe meyilli
olan kıyılan kadife gibi otlar ve yosunlarla kaplıydı. Bu zümrüt yeşili
çimenlerden dev Lübnan Sedir Ağaçlan yükseliyorlardı. Bu ağaçların
altında, Tanrının yüce rahipleri gibi cübbelere bürünmüş ozanlar
dolaşıyorlardı, bembeyaz sakalları göğüslerine kadar iniyordu ve her
birinin elinde dünyada yapılmamış olan lirler vardı. Bazen birisi yolun
ortasında durup bir prelüde başlıyordu. Buna diğerleri de katılıyor ve
ilahi bir müzik yapıyorlar. Böyle bir şeyi tüm yaşamım boyunca hiç
duymamış, hiç görmemiştim. Artık dayanamayacaktım. Bu ilahi koronun
kanatları üzerinde öylesine yükselmiştim ki tüm duygu duvarlarını
aşmıştım. Ruhum bu armoniye uymuştu. Trans halinde göklerde uçuyordum.
Ama tam Tanrı'nın tekliği ile birleşmek, onun saflığına erişmek
üzereyken lirler birer birer sustular ve görünmeyen kollar beni hızla
başka bir yere götürüp, başka bir kapının önüne bıraktılar. Bu kapı da
diğeri gibi lekesiz mermerdendi ama parlak renkli gözlerle süslü
değildi.
Bu yeni görüntüyü anlatmadan önce, haşhaş alma
işleminin iki kuralını açıklamak istiyorum:
Birincisi; herhangi bir fantezi tamamlanmadan,
tamamen değişik ortamlarda değişik olaylara atlanılabilmesidir. Bu
geçişlerde duygunun genel karakteri aynı kalır. Cennette mutlu iken, Nil
kıyısında da mutlu olabilirim. Ama aynı ortam asla ikinci kez
yinelenmez.
İkinci kural ise; yoğun bir görüntüler
fırtınasından sonra, haşhaş yiyicinin bundan sonraki halüsinasyonunun
sakin, rahatlatıcı ve dinlendirici olmasıdır. Bulutlardan veya uçurumun
dibinden gelir, oralardaki gölgelik dinlendirici çimenlere uzanır. Bu
düzenleme çok zekicedir çünkü aksi halde ruh kendi oksijen fazlasıyla
yanabilir.
İkinci halüsinasyonum bu kuralları uygular gibi
görünüyor. İlk görümdeki o haşmet kaybolmuştu, bu sefer geniş bir
salondaydım. Sanki Washington'daki Senato Salonuna benziyordu burası.
Tavanı kemerliydi ve girişin karşısındaki duvarın önünde, üzerinde büyük
bir koltuk bulunan bir platform yükseliyordu. Salonun çeşitli
köşelerinde buna Benzer koltuklar yerleştirilmişlerdi. Duvarlarda
grotesk freskler vardı ve bu fresklerdeki hayvanlar, kuşlar bir
kaleydoskopun şekilleri gibi durmadan biçim değiştiriyorlardı. O geniş
salondaki koltuklarda, cadıların oturup bir toplantı yaptıklarını
gördüm. Platformda yaşlı bir cadı oturmuştu. Mor yün örgüden oluşmuş bir
yaratıktı! Örgü ilmekleri kusursuzca yüzünü meydana getiriyordu; ağzı,
kaşları, bumu, çenesi sanatçı bir gözle örülmüştü. Aşağıdaki koltuklarda
oturanlar da başkanlarının birer kopyasıydılar. Hepsi birden sağa sola,
öne arkaya doğru sallanıyorlardı, sanki görünmeyen çalgıların çaldıkları
duyulmayan bir müziğe uymuşlardı. Hiç konuşmuyorlar ama durmadan örgü
örüyorlardı. Ne ördüklerine baktım. Hepsi kendileri gibi ihtiyar
kadınlar örüyorlardı! Bir tanesi neredeyse bitiriyordu, diğeri hevesle
göz çukurunu tamamlamaya çalışıyor, bir başkası da ağız yırtmacının
kenarlarını sağlamlaştırıyordu.
Bu işi inanılmaz bir hızla yapıyorlardı; biten
yaşlı kadın örgüsü hemen canlanıyor, eline şiş ve yün alarak örgüye
başlıyordu. "İşte", diye bağırdım, "işte, sonunda sonsuz devamlılık
kavramının anlamım öğrendim!" ve sesimin kimseyi şaşırtmadığını ve yaşlı
kadın üretiminin benim kabalığıma rağmen devam ettiğini gördüm.
Çalışmalara yardım etmek için, dayanılmaz bir istek duydum: tam dört şiş
alıp çalışanlara katılmak üzereydim ki, bir elin beni geriye çektiğini
ve kapıdan çıkardığını farkettim.
Bir süre yeni bir şeylerin olmasını bekledim.
Beklemem de boşa çıkmadı. Birden, çok uzakta, karanlığın duvarı üstünde
üç yoğun ışık noktasının durduğunu ve bu ışık kaynaklarından sihirli
ışık ve müzik ışınlarının çıktığını gördüm. Sessizce bu ışıklara doğru
çekildiğimi hissettim.
Yaklaştıkça daha da büyüdüler, ışık ve armoni daha
belirginleşti ve kısa bir süre sonra durgun bir sudan yükselen üç devasa
kemeri açıkça görebildim. Ortadaki kemer en yüksekleriydi, diğer ikisi
birbirlerine eşit büyüklükteydiler. Bana sanki çok büyük bir mağaranın
girişi gibi göründüler. Mağara öyle yüksekti ki, tavanları bulutların
arasındaydı. Duvarlarından sarkıtlar sarkıyordu. Ortada bir göl vardı ve
ben bu göldeki küçük kayıkta uzanıyordum. Kayık beni yavaş yavaş çıkışa
doğru götürüyordu ve buradan geçip dışarıya çıktım.
Yaşamım boyunca, büyük bir ustanın kültürüne ve
ruhuna sahip olmak istemiştim. Ve bu manzara karşısında bu istek son
sınırına ulaştı. Ah, DOĞA! Kendisi öyle güçlü, öyle yetenekli bir
sanatçı ki! Bir palet dilencisi veya eski ustaların kalemlerinin uşağı
olabilirdim; güzeli anlatabilmek için...
Mağaramın çıkışı, ufuksuz bir denize açılıyordu.
Çevremdeki her şey sonsuzdu, hiçbir sınırı yoktu. Tüm atmosfer altın
zerrelerle kaplanmıştı, parıltı ve armoni birbiriyle yanşıyorlardı.
Maddesel kurallar yoktu, gördüğüm şeyler kendinden
geçirici, vecde getirici, sarhoş ediciydi. Tüm ruhum her köşenin
güzelliklerini yudum yudum içiyor, ve durmadan "Ah, ne müthiş bir
güzellik!" diye söyleniyordu. Bulut dağlarında dolaşıyor, şimşeklerin
depolandığı madenleri geziyor, gökkuşağı nehirlerinde yüzüyor ve cennet
vadilerinde yaşıyordum. Her geçtiğim yerde tek bir özellik hiç
değişmiyor, hep varoluyordu: Huzur ve barış.
Yavaşça dünyaya geri döndüm. Doğu'nun bahçeleri
beni bekliyordu. Fıskiyeler arasında dansettim, hurilerle beraber.
Egzotik kuşlarla taze incirleri paylaştım, palmiyeler arasında ünlü şair
Hafız'la kolkola dolaştım. Köşklerde şerbetimi içtim. Limon ağaçlarının
gölgesinde uyudum. Uyanınca sabah olduğunu gördüm gerçek sabah yani,
haşhaş halüsinasyonu değil.
Hissettiğim ilk duygu, her şey in normale
dönmesinden duyduğum mutluluktu. Son deneyimim, her insanın fiziksel ve
ruhsal açılardan isteyebileceği şeyleri veriyordu ama yatak odamın sade
duvarlarını yeğliyordum. Bu yabancılar arasında sarayda yaşamaktan
sıkılıp eve dönmeye benziyordu.
Bu düşleri sonsuzluğa dek yaşamış gibiydim ama
hepsi bir günden az bir sürede olup bitmişti. Hala da içimde uzun bir
süre geçmiş gibi bir boşluk var.
Eski haline dönen güçlerimi sınamak için ayağa
kalktım. Evet, ne vücutça ne de ruhen bir sıkıntım yoktu. Her işlev
normal haline dönmüştü yalnız bir nokta dışında; hafızam yaşadığım bu
büyük maceranın izlerini silememişti. Geçen gece olanları anımsıyordum
ve etrafa rezil olmadığım için de memnundum. Dr. H. deneyimimden hoşnut
kalmıştı.
Ah! Keşke ben de...! Hayır, yaşam devam etmeli.