Devrimlerin en önemlilerinden birisi, kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmasının 83. yıl dönümü bu gün.
5 Aralık 1934’te Atatürk, bir kez daha tüm dünyaya örnek olacak bir karara öncülük etti. Kadınların siyasi hayatta seçme ve seçilme hakkı için harekete geçti.
1930 yılından itibaren çıkarılan bir dizi yasa ile önce Belediye seçimlerine katılma, sonra köylerde muhtar olma ihtiyar meclislerine seçilme hakkı verildi.
Aydın’ın Çine ilçesine bağlı Demirdere köyünde (Bugünkü Karpuzlu ilçesi) yaklaşık 500 oy alarak seçimi kazanan Gül Esin, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın muhtarı oldu. Osmanlıdan bugüne kadın haklarının değişim evresine bakacak olursak:
- Osmanlı’da, 1843 yılında Türk kadınları ilk kez Tıbbiye’de ebelik eğitimi almaya başladılar.
- 1847’de, cinsiyet ayırmaksızın bütün çocuklara eşit miras hakkı tanındı.
- 1856’da devrim niteliğinde bir kararla Osmanlı topraklarında kadınların köle ve cariye olarak alınıp satılmaları yasaklandı.
- Kız çocuklarının eğitimi zorunlu hale getirildi.
- 1871’de Hukuk-ı Aile Kararnamesi çıkarıldı ve evlilik sözleşmelerinin resmi memur eşliğinde yapılması zorunlu kılındı. Evlenme yaşı erkeklerde 18, kadınlarda ise 17 olarak belirlendi. Zorla evlendirmeler de geçersiz sayıldı.
- Kadınlar ilk olarak ‘ücretli işçi’ statüsüyle 1897 yılında çalışma hayatına girdiler.
- 1913’te ise ilk kez devlet memuru olarak çalışmaya başladılar.
- Medeni Kanun’la birlikte, 1926 yılında erkeğin çok eşliliği ve tek taraflı boşanmasına dair düzenlemeler kaldırıldı. Kadınlara boşanma, velayet ve malları üzerinde tasarruf hakkı tanındı.
- 1934 yılında, Türkiye’de kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanındı.
- 1990 yılında bir esaret sona erdi ve kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan Medeni Kanun’un 159. maddesi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi.
- 1997 yılında, kadının evlendikten sonra kocasının soyadını almakla birlikte, kendi soyadını da kullanabilmesi Medeni Kanun’un 153. maddesinde yapılan değişiklikle sağlandı.
- 1998’de, bekaret kontrolünün ancak takibi şikayete bağlı suçlarda, mağdurun rızası alınarak, ırza geçme gibi re’sen takip edilen suçlarda yalnızca hakim kararı ile; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise Cumhuriyet savcısının yazılı izni ile yapılabileceğini düzenleyen bir genelge yayınlandı.
Türk toplumunda kadınlarımız çok değerlidir. Onların okuması bir erkeğin okumasından daha hayırlıdır. Çünkü gelecek nesili yani çocuklarımızı onlar yetiştirir. Ne kadar bilgisi varsa çocuğuna o kadarını aktarabilir. Peygamber efendimiz .(s.a.v)inde bu konudaki görüşleri şunlardır:
- “Ey İnsanlar! Kadınların haklarını gözetmenizi ve bu konuda Allah’ın koyduğu ölçülere hassasiyetle uymayı tavsiye ederim. Siz kadınları, Allah’ın emaneti olarak aldınız. Onları, Allah adına söz vererek helal edindiniz.”
- “Sizin kadınlar üzerinde hakkınız, onların da sizin üzerinizde hakları vardır.”
- “Sizin kadınlar üzerindeki hakkınız: namusunuzu korumaları, hoşlanmadığınız kimseleri izniniz olmadıkça evinize almamalarıdır. Kadınların sizin üzerinizdeki hakları: Her ülkenin kendi geleneğine uygun şekilde onların rızıklarını ve giyimlerini temin etmenizdir.”
- “Şüphesiz ki, kadınlar, erkeklerin dengi, benzeri ve tam bir eşidir”
- “İnsanlar tarağın dişleri gibi eşittirler”
Bu sözleriyle kadınlara verilen değeri ortaya koymuştur. Kadın önce insandır. Hakkı vardır, hukuku vardır, ahlâkı vardır, iffeti vardır, edebi vardır, kendini ifade etme hürriyeti vardır. O yüzden hepimizi onlara gereken değeri vermeye davet ediyorum.
‘’Tüm kadınlarımızın Kadınlar Günü kutlu olsun.’’