Yüzdeki kılcal damarların kronik enfeksiyonu olan gül hastalığı, bilhassa açık tenli ve renki gözlü kadınlarda görülür. Önce gecici, ardından kalıcı kızarıklarla, bazen nükseden cilt döküntüleri ile birlikte görülür: Gelişiminin sınırlandırılması için, erken müdahale önem taşır.
- Belirtileri tanımak
Gül hastalığının ilk belirtileri, “kızarıklık” veya “sıcak basmaları” olarak adlandırılan, geçici kızarıklıklardır. Bu kızarıklıklar yüzü etkiler, bazen boyun ve dekolte bölgesine uzanabilir, yoğun sıcaklık hissi verebilirler. Birkaç dakika sonra, kendiliğinden yok olur ve cilt normal halini alır.
Zaman içinde, kızarıklıkların çoğalması, bir eritrosit tipi kuperoza neden olabilir: Kızarıklıklar yüzde kronik bir durum alır (eritroz) ve yanaklar, burun kanatları, çene üzerinde ve medio-frontal alanda çıplak gözle görülebilen küçük kılcal damar ağı mevcuttur (kuperoz).
Bazı durumlarda, sorun gelişerek gerçek bir gül hastalığı halini alır: Bu durumda periyodik olarak kırmızı (papül) veya beyaz uçlu (püstül) sivilcelerin, bilhassa kırmızı alanlarda oluştuğunuz görürüz.
Daha ciddi vakalarda ve bilhassa erkeklerde, gül hastalığı bir rinofima ile sonuçlanabilir: Burun üzerindeki yağ bezeleri sürekli olarak gevşer ve cilt kırmızı, kalın bir hal alır.
- Nedenleri anlamakGül hastalığının ilk aşamaları, yüzdeki kan dolaşımı bozukluğu olabilmektedir: Cildin son derece hassas olan kılcal damarları, tetikleyen birçok etki altında aşırı gevşer ve kızarıklığa neden olur.
Kızarıklıkların artması ile, kılcal damarlar giderek esnekliklerini kaybedebilir: Artık büzülemez duruma gelirler ve sürekli olarak gevşemiş halde kalırlar. Böylece kızarıklık sürekli hale gelir: Bu eritrosit tipi kuperoza aşamasıdır. Gül hastalığının tipik belirtileri olan, ciltte döküntü ile gelişen enflamasyon aşaması da halen daha yanlış değerlendirilmektedir.
Cilt döküntülerinin akneninkilere benzerliği nedeniyle, gül hastalığına bazen “gül aknesi” de denmektedir. Yine de bu doğru bir terim değildir; zira gül hastalığı akne veya bulaşıcı bir hastalık değildir.
- Elverişli ortam sağlayan faktörler
Gül hastalığı büyük ölçüde kadınları etkiler: Erkeklerde %5 oranında görülmesine karşın, kadınlarda %15 oranında görülür. Ancak en ileri vakalar genellikle erkeklerde gözlemlenmektedir. Açık tenli ve renkli gözlü kimseler daha çok etkilenmektedir. Hatta bu nedenle gül hastalığına, “Keltlerin laneti” adı verilmiştir. Gül hastalığı genellikle 40 ila 50’li yaşlarda ortaya çıkar, bazen 20 yaşından itibaren görüldüğü de olabilmektedir.
Kızarıklıklar tetikleyici, farklı faktörlere bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir: Sıcaklık, soğuk, ısı farklılıkları, şiddetli duygulanım durumları, alkol, baharatlı besin tüketimi, yoğun fiziksel faaliyet, sıcak banyo, hamam ve sauna vb.
- Tedavisi
Gül hastalığı, süregen, ilerleyici bir hastalıktır. Yine de, kızarıklıklar maruz kalan kişilerin tamamında kalıcı değildir. Estetik olmayan görünümü bazen günlük yaşamı etkileyebilen, kronik aşamaya doğru ilerlemenin önüne geçmek için, uygun bir yaşam tarzının benimsenmesi önemli rol oynar: Kızarıklıkları tetikleyen faktörleri gözlemleyin ve kızarıklık dönemlerinin seyrek tekrarlanması için bu faktörlerden olabildiğince kaçının. Cildinize bu şekilde özen gösterdiğinizde, kızarıklıkların kalıcı olmaları riskini indirgersiniz. Ayrıca, güneşe her çıktığınızda yüksek koruma faktörlü bir güneş koruması kullanın: UV ışınları gül hastalığının semptomlarını ağırlaştırır.
Buna paralel olarak, bir dermatolog hekime başvurulması da gereklidir. Semptomların şiddetine göre, farklı tedavi önerilebilir: kuperoza karşı elektrokoter, lazer veya dermabrazyon, enflamasyonlu cilt döküntülerine karşı topikal tedavi (krem veya jel) veya oral tedavi (antibiyotikler veya izotretinoin).
Genellikle tedavinin tekrarlanması gerekir; zira gül hastalığını kesin ve tamamen ortadan kaldıran bir tedavi mevcut değildir. Vakit kaybetmeden başvurduğunuzda, hekimizin sağlayacağı tavsiyeler ve bakımlar, sorunu en iyi şekilde tedavi etmenize, tedaviden elde edilecek sonuçları devam ettirmenize ve cildinizi en iyi şekilde korumanıza yardımcı olacaktır.
B Cribier. Rosacea. Cerrahi Tıp Ansiklopedisi (Elsévier, Paris), Dermatoloji 12-495-A-10, 1997. 7 sf
CEDEF. Yüzde görülen dermatozlar: Rosacea Item 232. Dermatoloji Ansiklopedisi Vénéreol 2008; 135 S, F193-F196
Lemarchand-Venencie . Rosacea, Spider Anjiom ve diğer telanjiektaziler. Dermatolojik tedavide, L. Dubertret, Tıp-Bilim, Flammarion, Paris, 2001. sf. 149