1941 trajedisi, savaşın başlangıcında yenilgi, orduların ve mechkopus'un yenilgisi, Sovyet birliklerinin görkemli "kazanları", geniş toprakların teslim olması, milyonlarca ölü, yakalanan ve işgal altında. Bize gelen felaket şaşırtıcı ve şaşırtıcı. Bu koşullarda hayatta kalmayı ve kazanmayı nasıl başardık? Bu olayların ve açılan arşivlerin tarafsız bir analizine dayanarak, modern askeri tarihçiler neler olduğuna dair objektif bir değerlendirme yapmaya çalışırlar.
Şimdi trajedinin ana nedenleri zaten çağrılıyor: Sovyet komuta personelinin modern bir savaş yürütmeye her düzeyde hazır bulunmaması, Almanların ana darbeyi teslim ettiği yerle ilgili yüksek komuta yanlış hesaplamaları, bakım, onarım, tahliye ve yakıt, yakıt ve tedarik için ilgili hizmetler olmadan ekipmanla donatılmamış mekanize cesetlerin başarısız oluşumu. personelin ekipman kullanımı konusunda eğitiminin olmaması, batı bölgelerinde neredeyse tüm mekanize birliklerin başarısız bir şekilde konuşlandırılması ve sınır savaşlarındaki yenilgileri, ancak düşünülmüş karşı saldırıya savaşın ilk günlerinde mekanize kolordu ve diğer bir takım nedenlerden askeri tarihçi tarafından incelenmiştir.
Ayrıca, neredeyse tüm Avrupa'nın ele geçirilmesi sırasında savaşlarda koşan, modern ile donatılmış iyi eğitimli bir mobil Alman ordusuna karşı olduğumuzu da aklımızda tutmalıyız. silah kuşatıcı grevler yapmak için iyi bir taktik ve komuta personeli için iyi bir okul.
Bütün bunlar savaşın başında Sovyet Ordusunun stratejik yenilgisine, neredeyse tüm parkın kaybına yol açtı tanklar ve Sovyet ordularının oluşumlarını parçalayarak Almanların tank takozlarına cevap verememe. Bu nedenlerin birleşimi, bir dizi Sovyet ordusunun yenilgisi, personelde muazzam geri dönüşü olmayan kayıplar ve en aşağılayıcı olan, neredeyse 1941 milyon Sovyet askeri ve subayının yakalanması için Haziran - Ekim 1,5'de Alman komutasının örgüt için önkoşullarını yarattı.
Alman komutanlığı tarafından "kazanların" planlanması ve uygulanması standart şemaya göre gerçekleştirildi: Sovyet birlikleri gruplarının kanatlarında, Sovyet birliklerinin derinliklerine giden ve her iki tarafta keneler ile kaplı büyük tank oluşumlarının atılımları düzenlendi. Daha sonra halkanın iç dairesi kapatıldı ve tank oluşumları, motorlu piyade ile değiştirildi, çevrili birlikleri öldürdü, tank takozlarının daha da ilerlemesi ve halkanın dış dairesinin oluşumu, serbest bırakılma olasılığını ortadan kaldırdı.
Bu patern savaş patlamasının beş "kazanında" izlenebilir: Alman komutası tarafından uygulanan Bialystok-Minsk, Umansky, Kiev, Vyazemsky-Bryansk ve Melitopol.
Białystok-Minsk kazan (22 Haziran - 8 Temmuz)
Pavlov'un komutasındaki Batı Cephesinin trajedisinin nedenlerinden biri, Batı'nın değil, Kiev askeri bölgesinde teslim edileceği gerçeğinden yola çıkarak Almanların ana darbesini belirlemede Genelkurmay'ın yanlış hesaplanmasıydı. Her şey tersine döndü.
Genelkurmay'ın direktiflerine göre, 900 tanklı 4900 bin kişiye ulaşan Kiev Askeri Bölgesi, Alman saldırganlığını geri püskürtmek için en ciddiydi ve Batı'da 630 tanklı 2900 bin kişi vardı. Batı Bölgesi birliklerine ana darbe vuran Alman grubu "Merkez", 1,5 tankla 1700 milyon kişiye ulaştı. Yani, 7800 Sovyet tankına sadece 1900 Alman tankı karşı çıktı ve Alman ve Sovyet tankları özelliklerinden çok farklı değildi, Almanlar başarılı bir şekilde "kazanları" kapatarak tank akarları düzenledi ve Sovyet mekanize kolordu parçaladı.
Batı Cephesinin ana kuvvetleri, Polonya'ya keskin bir şekilde dalmış olan Bialystok Balkonunda yoğunlaşırken, düşman Grodno'nun kuzeyindeki ve Brest'in güneyindeki tabanda balkonu kesebilirdi. Batı Cephesinin ana kuvvetleri bu balkona odaklanmıştı: Bialystok'ta konuşlanmış en güçlü 10. ordu, Grodno'da 3. ordu ve Brest'te 4. ordu ve Baranavichy bölgesinde doğuya yerleştirilen 13. ordu. Burada, ilçenin altı mekanize birliklerinin beşi (6., 11., 13., 14., 17.) sınırda konuşlandırıldı ve 20. mekanize birlik, Minsk'in güneybatısında konuşlandırıldı.
Savaşın ilk gününde, bölgenin birlikleri hava örtüsü olmadan bırakıldı, 409 bölgenin uçaklarından 327 uçak esas olarak yerde kayboldu, sadece Almanlar gökyüzüne hakim oldu авиация.
Almanlar "çift keneler" taktikleri ile hareket etti, Suwalki bölgesinden 3. Panzer Gotha grubu, 9. Ordu desteğiyle, 2. Panzer Grubu Guderian'dan, 4. Ordu bölümündeki çıkıntının merkezinde, 10. Ordu desteğiyle geldi. esas olarak dikkat dağıtıcı darbeler verdi. Kenelerin Minsk'in batısında kapanması gerekiyordu.
Saldırının ikinci gününde, Almanlar kuzey kanadında Grodno'yu aldı, güneydeki Belsk'e saldırdı, üç tüfek bölümü ve 13'üncü mekanize kolordu dağıtıp 24 Haziran'da şehri aldı. Sovyet komutasının 23-24 Haziran tarihlerinde Grodno ve Brest bölgelerinde karşı saldırı başlatma girişimleri başarısız oldu, Alman birlikleri Bialystok köprü başını örtmeye devam etti.
25 Haziran'a kadar Sovyet komutanlığı için bir "kazan" ın oluştuğu anlaşıldı. Birliklere geri çekilme emri verildi, ancak Almanlar ana iletişimi zaten kesmişti. 28 Haziran'ın ele geçirilmesiyle Volkovysk, çevrili birlikleri ikiye böldü ve Baranavichy bölgesinde 3., 4. ve 10. orduları çevreleyen küçük bir yüzüğü kapattı. Çevrili birlikler, Zelva - Slonim bölgesinde 29-30 Haziran'da Zelvyanka ve Shchara nehirlerindeki birkaç geçitle çevreden kurtulmak için şiddetle savaştılar, ancak üstün Alman kuvvetleri tarafından nehirlerin kıyılarına bastırıldılar ve yenildiler.
Alman birlikleri saldırıya devam etti ve 28 Haziran'da Minsk'i alırken, 4. ve 9. Alman ordularının kuvvetleri 1 Temmuz'da katıldı ve 13. orduyu çevreleyen dış kuşatma halkasını kapattı. Minsk yakınlarındaki kazandan çıkma girişimleri de başarısız oldu, sadece dağınık ordu oluşumları kırılabildi ve 8 Temmuz'da "kazan" temizlendi.
Białystok-Minsk “kazanında” 3., 4., 10. ve 13. orduların birlikleri ve beş mekanize birlik de yenildi. Minsk yakınlarındaki savaşlarda 20. mekanize birliklerin ağır kayıpları oldu ve daha sonra Batı Cephesinin savunma operasyonlarına katıldı. Kolordu kalıntıları Mogilev bölgesinde kuşatıldı ve 26 Temmuz'da tüm ekipmanı yok ettikten sonra, kuşatmadan küçük gruplar halinde yol aldılar. Alman komutasına göre, Białystok-Minsk “kazan” ında 324 bin kişi ele geçirildi.
Uman Kazanı (26 Temmuz - 7 Ağustos)
Sınır savaşlarını kaybettikten sonra, Güneybatı Cephesi 30 Haziran'da eski Sovyet sınırında bir dayanak kazanmak için doğuya geri çekilmeye başladı. Ön birlikler oldukça hırpalanmıştı, sekiz ön mekanize kolordu yenildi ya da sınır savaşlarında ciddi kayıplara uğradı, çok az tank kaldı. Bir yer elde etmek mümkün değildi, Almanlar Kiev'e koştu, 16 Temmuz'da bir Alman tank takozu Beyaz Kilisede cepheyi ikiye böldü, güney kanadında iki ordu, Muzychenko'nun komutası altındaki 6. ve Ponedelin komutasındaki 12.
Almanlar, Kiev'in 90 km kuzeyindeki boşluğa bir tank grubu tanıttı ve 6. Ordunun arkasına girmeye başladı ve güneyden, Alman Güney grubu, Dniester'daki savunmaları kırarak 12. Ordunun arkasına girdi. Vinnitsa bölgesinde, 12. ordu inatla direndi, mucizevi bir şekilde kuşatmadan kaçındı ve 18 Temmuz'da Uman bölgesine çekilmeye başladı.
Ön komutanın, 22 Temmuz'da kuzeyden 26. ordunun kuvvetleri ve güneyden 2. mekanize kolordu tarafından bir karşı saldırı düzenleme ve boşluğu ortadan kaldırma girişimleri başarısız oldu, Almanlar bastırıldı, ancak cephe kapatılmadı.
25 Temmuz'daki Genel Müdürlük Direktifi ile 6. ve 12. ordular Güney Cephesine transfer edildi ve bu trajik sonuçlara yol açtı. Ordu, Güney-Batı Cephesi havacılığının kontrolünü ve desteğini kaybetti ve Güney Cephesi komutanlığı, devredilen birliklerin kontrolünü organize edemedi ve 27 Temmuz'a kadar gerçek yardım sağlamadılar. Ordular terk edildi ve bağımsız olarak daralan bir "kazanda" savunma düzenlemeye çalıştı. Lang mobil grubunu oluşturan Almanlar, 26-27 Temmuz'da 12. Ordunun savunmasını yaptı ve Sovyet mumlarının arkasına derinlemesine girdi, bunun sonucunda Uman bölgesindeki komuta ve kontrol düzensizleşti.
Cephelerin merkezi ve komutanlığı yaklaşmakta olan felaketi zamanında değerlendirmedi ve askerleri geri çekme emri vermedi; sonuç olarak 29 Temmuz'da Almanlar kuşatmayı kapattı. Güney Cephesi'nin komutanlığı birliklerin geri çekilmesini yasakladı ve 26. orduya katılmak için kuzeydoğuya gitme emrini verdi, ancak bunu 1 Ağustos'ta yapmak imkansızdı. Muzychenko güneydoğudan ayrılmaya karar verdi, ancak burada zaten yoğun Alman engelleri vardı.
6. ve 12. orduların birlikleri, 3-6 Ağustos'ta kuşatmayı kırmak için şiddetli girişimlerde bulundular, dışarıdan yardım yoktu, güçler eridi ve 7 Ağustos'ta Yeşil Brahma ormanı bölgesinde temizlendi, sadece birkaç dağınık grup kaçmayı başardı .
Toplamda 6 bin kişi ile 12. ve 2. ordular ve 158. mekanize kolordu birlikleri Uman "kazanına" girdi, yaklaşık 11 bin kişi kaçmayı başardı. Alman komutasına göre 110 bin asker ve komutan ele geçirildi.
Kiev kazanı (21 Ağustos - 26 Eylül)
Batı Cephesi'nin Moskova'ya saldırması için atılım yapan Alman komutanlığı, Chernigov ve Kiev bölgesindeki sağ kanatlarındaki ciddi bir Sovyet çıkıntısından korkuyordu. Hitler, 21 Ağustos'ta Kiev'in takviye edilmiş bölgesini ve Dinyeper'in sol yakasını tutan Sovyet Güneybatı Cephesini (5, 21, 26, 37, 38. ordular) kuşatmak ve yenmek için bir direktif veriyor.
Kuzey kanadındaki atılım Guderian'ın 2. Panzer Grubu ve güney kanadında - 1. Panzer Kleist Grubu tarafından gerçekleştirilecekti. Guderian’ın grubu, Dinyeper ve Desna nehirleri arasında başarılı savaşlara katılan güneyde konuşlandırıldı, Ağustos ayında birkaç yerde Desna'yı zorladılar ve Oster bölgesindeki Kiev'in kuzeyindeki Dinyeper sol yakasında köprü başlarını ele geçirmeye çalıştılar.
5. Ordu Dinyeper'den çekildiğinde, Alman tank birimleri, 23 Ağustos'ta geri çekilen Sovyet birliklerini takip ederek, beklenmedik bir şekilde Kiev'in kuzeyindeki Dinyeper üzerindeki Okuninovo köyünün stratejik köprüsünü yakaladı ve yakalanan köprü başını oluşturmaya ve genişletmeye başladı. Havacılık ve Pinsk'in yardımıyla Sovyet birliklerinin girişimleri filotilla köprübaşı tasfiye başarısız oldu.
Guderian’ın tank donanmasına karşı çıkmak için hiçbir şey yoktu, neredeyse tüm Sovyet mekanize kolordu yenildi ve Ağustos ayının sonunda 2. tank grubu, Kiev güçlendirilmiş bölgesini savunan Sovyet birliklerinin kanadına çarpmak için bir köprü başı hazırladı.
Güney kanadında, 1. Kleist tank grubunun gelişmiş birimleri hala 20 Ağustos'ta Zaporozhye yakınlarındaki Dinyeper'i geçiyor, Dnepropetrovsk yakınlarındaki duba geçişlerini yakalıyor ve 17. Alman ordusu Kremenchug yakınlarında küçük bir köprübaşı yakalıyor. 27 Ağustos'ta Alman komutanlığı, Kremençug bölgesinden güneyden bir tank grevine karar verdi ve Cherkassy bölgesinde dikkat dağıtıcı saldırılar düzenledi. 31 Ağustos'ta Almanlar Kremenchug yakınlarındaki köprü kafasını genişletti ve duba geçidi uyguladı. 6 Eylül'den bu yana, Dinyeper boyunca tankların geçişi için güçlü bir köprü inşa etmek için mühendis birimleri ve teknik araçlar gizlice “Güney” in tüm Ordu Grubundan yeniden konuşlandırıldı. Köprübaşı aynı zamanda genişliyor, Almanlar Sovyet birliklerinin arkasına ilerliyor, Psel nehri üzerinde köprüler ele geçiriyor ve kuzeye tank atmaya hazırlanıyor.
2 Eylül'de, kuzey kanadında Guderian’ın 6. tank grubu Okuninovsky köprü başlığından 5 orduya kadar bir muharebe birimi varlığını sona erdirdi ve bu andan itibaren kuzeyden sağ pençe formları Konotop aracılığıyla Kleist tanklarına doğru gitmeye hazır. Romny - Lokhvitsu.
10 Eylül'deki Alman komutanlığı, 1. tank grubu Kleist'e Kremençug geçişine gitmek için yürüdü. Geceleri yağmurda, bir tank arması Dinyeper'i geçip sol bankaya odaklanır ve 12 Eylül sabahı Pryluky - Piryatin yönünde 2. tank grubuna doğru saldırır.
Kremenchug köprüsünde bir tank armadasının ortaya çıkması, Güney-Batı Cephesinin komutasına tam bir sürpriz oldu. 11 Eylül'de, Kiev'den asker çekilmesi için bir Merkez talep ediyor, ancak izin almıyor.
13 Eylül'de, ön birliklerde kaos başladı, büyük sütunlar Pyryatin'e girmeye ve kuşatmadan çıkmaya çalıştı. 14 Eylül'de Guderian ve Kleist'in tank sütunları Lokhvits'de buluşuyor, çevreyi kapatıyor ve dış halkayı oluşturmaya başlıyor. 15 Eylül'de, ön komutan Kirponos'a giden yetkili bir Genel Müdürlük'e arka hatlara çekilmesi için sözlü bir emir gönderildi. Kirponos, yazılı bir emir olmadan, bunu yapmayı reddetti ve birlikleri yıkımı tamamlamaya mahk condm etti. 18 Eylül'de Karargah geri çekilmeyi yazılı olarak onayladı, ancak artık çok geçti.
Birlikler Kiev müstahkem bölgesinden ayrıldı ve Lokhvitsa bölgesinde doğayı çift kuşatmalı olarak buldular, şiddetli savaşlar 27 Eylül'e kadar devam etti. Güney-Batı yönünün komutanlığı, kuşatılmış olanların serbest bırakılmasını organize etmek yerine, boşuna biten bir karşı saldırı başlattı ve Almanlar en büyük kuşatmayı tamamladı hikayeler savaşlar.
"Kazan" da 5., 21, 26 ve 37. orduları yenildi, etrafındaki personelin 452 bin kişi olduğu tahmin ediliyor. Alman verilerine göre, 665 bin kişi ele geçirildi, ancak Rus tarihçi Isaev'in daha yeni çalışmalarına göre, "kazanda" yaklaşık 430 bin kişi ele geçirildi.
Vyazemsky ve Bryansk kazanları (30 Eylül - 15 Ekim)
Güneybatı Cephesi orduları Kiev yakınlarındaki bir "kazanda" yenildikten sonra, Alman komutanlığı Batı, Reserve ve Bryansk cephelerine saldırmaya, onları kuşatmaya ve Vyazma ve Bryansk bölgelerine tasfiye etmeye ve Moskova'nın savunma hatlarına taşınmasını engellemeye karar verdi.
Vyazma bölgesindeki Sovyet birliklerini, kuzeyden Dukhovschina bölgesinden (3. Goth tank grubu) ve güneyden Roslavl'dan (4. Gepner tank grubu) Vyazma'nın batısında bir çift kuşatmak için Batı Cephesine bir grev yapıldı. Bryansk cephesinde, Shostka bölgesinden Guderian'ın 2. tank grubuna, Bryansk bölgesinde çift kuşatmayla Trubchevsk'in kuzeyinde ve güneyinde iki pençe çarptı.
Alman komutanlığı en iddialı operasyonlardan birini tasarladı; üç saha ordusu ve üç tank grubu, ikinci hava filosundan güçlü hava desteği ile bir operasyon alanında yoğunlaştı. İlerleyen Ordu Grup Merkezi'nin sayısı 1,9 milyon idi, 1,2 milyonluk üç Sovyet cephesine karşı çıkarken, Sovyet ordusunda çok az tank vardı ve bunlar piyadeyi desteklemek için kullanıldı. Almanlar büyük bir güç grubu yeniden düzenledi, 4. Panzer Grubu güneyden Leningrad ve 2. Panzer Grubu'ndan transfer edildi.
Bryansk Cephesinde, ön komuta ana saldırı yönünde dikildi, onu Bryansk yönünde bekliyorlardı ve Almanlar 120-150 km güneye çarptı. Almanlar Glukhov bölgesinden 2. Panzer Grubu'na saldırdılar ve Bryansk'ın güneyine doğru ordu birlikleri vurdu. Saldırıyı 30 Eylül'de Bryansk Cephesinde başlatan Guderian, Sovyet savunmasını kırdı ve 3 Ekim'de Orel ve 6 Ekim'de Bryansk'ı ele geçirdi. Sadece Mtsensk bölgesindeki 4. Katukov tank tugayı Almanların ilerlemesini ciddi şekilde geciktirebildi; Birkaç tank savaşında 4. Wehrmacht tank bölümünü neredeyse devre dışı bıraktı. Cephenin birlikleri operasyonel ortamdaydı ve çevreden çıkmak için harekete geçmeye başladı.
Vyazemsky yönünde, Sovyet komutanlığı da Alman grevinin yönünü yanlış belirledi, Smolensk-Moskova karayolu boyunca Vyazma'ya vuracaklarına inandılar ve orada ana güçleri yoğunlaştırdılar. Almanlar 2 Ekim'de otoyolun sağına ve soluna çarptı ve hemen Sovyet birliklerinin savunmasını kırdı ve Vyazma'ya koştu. 3 Ekim'de Batı Cephesinde Alman birimlerinin ilerleme derinliği 50 kilometreye kadar çıktı ve 7 Ekim'de Vyazma'nın batısında tank akarları kapandı. Alman birlikleri, Batı ve Reserve Cephelerinin savunma hattından tüm operasyonel derinliğe kadar kırdı, cephelerin kuvvetlerinin önemli bir bölümünü kuşatabilir ve yok edebilir ve Moskova'nın Mozhaisk savunma hattına ulaşabilirdi.
15 Ekim'e kadar, kuşatılmış birlikler şiddetli savaşlar yaptı ve kuşatmadan kurtulmaya çalıştı, sadece ayrı dağınık gruplar başarılı oldu. Batı, Reserve ve Bryansk cepheleri iki hafta içinde çöktü, boşluğu kapatmak için hiçbir şey yoktu. 15 Ekim'de, ana kuvvetleri yeniden toplayan Alman komutanlığı Moskova'ya bir saldırı başlattı. Vyazma ve Bryansk yakınlarında kuşatılan birliklerin inatçı direnişinin önemli düşman güçlerini korkutduğu ve hareket halindeyken Moskova'ya girmesine izin vermediğine dikkat edilmelidir.
Beş Sovyet ordusu Vyazemsky “kazanında” (16, 19, 20, 24 ve 32 ordu), Bryansk 5. ve 13. ordularında ve kısmen 50'de çevrildi ve yenildi Ben ordum. Alman verilerine göre, 673 bin kişi yakalandı, Rus tarihçi Isaev'in çalışmalarına göre, yine de önemli ölçüde daha az yakalandı, birliklerin ve karargahın bir kısmı ağır silahları kaybetti ve kazandan çıkmayı başardı, yaklaşık 400 bin kişi yakalandı.
Melitopol kazanı (29 Eylül - 10 Ekim)
Eylül ayında Güney Cephesi'ndeki olaylar, eylemleri Rumen kuvvetleri tarafından kapsanan Kakhovsky köprü başından Kırım'a ilerleyen Alman grubunu kesmek için Melitopol'un güneyindeki 26. ve 9. orduların başarılı bir şekilde 18 Eylül saldırısıyla başladı. Birkaç gün boyunca Romanya cephesi kırıldı, Almanlar, 49 Eylül'e kadar durumu stabilize eden Almanlara yardım etmek için Kübler'in 29. dağ birliklerini transfer etti.
Alman komutası tarafından planlanan Donbass'a yönelik saldırı 29 Eylül'de başladığından beri saldırının durdurulması gerekiyordu. Melitopol'un doğusundaki Güney Cephesi ordularını çevrelemek ve yenmek için Kakhovsky köprüsünden 1. Ordu'nun piyade birliklerinin greviyle Dnepropetrovsk yakınlarındaki 11.Petist Kleist grubunun kuzeyinden ve güneyde grev yapmayı planladılar. Novomoskovsk bölgesindeki bir atılım için, 29 Eylül'de 12. Ordunun savunmasını patlayan ve Sovyet birliklerinin arkasına giren güçlü bir tank grubu oluşturuldu.
Ön komutan Ryabyshev tehdidi hemen fark etmedi ve sadece 5 Ekim'de 9, 12 ve 18. ordulara önceden hazırlanmış savunma hatlarına çekilme emri verdi.
Düşmanın ilerleyişini durdurmak mümkün değildi, 7 Ekim'de, 1 Panzer Grubu'nun Andreevka bölgesinde tankçılar, Melitopol'un kuzeyinden geçen ve güneyden deniz kıyısı boyunca SS “Leibstandart” tugayını geçen Rumen süvari birlikleri ile bağlandı. Batıdan baskı yapan Almanların 49. dağ birliklerinin yardımıyla, kuşatmanın iç halkası 9. ve 18. Sovyet ordularının etrafında kapatıldı ve bir dış halka oluştu.
Çevreleyen birliklerin Volnovakha ve Mariupol'a girme girişimleri büyük ölçüde başarısız oldu; Bazı farklı oluşumlar neredeyse tüm ağır silahların kaybıyla çıkmayı başardı. 9 Ekim'de Sovyet birlikleri Semenovka'yı köye itti ve 10 Ekim'de “kazan” tasfiye edildi. Ormanları ve su bariyerleri olmayan açık bozkır bölgesinde, çevrili birliklerin uzun süre direnmesi imkansızdı.
Alman verilerine göre 100 bin esir aldılar. Belki de bu rakamlar, Sovyet verilerine göre, 29 Eylül - 16 Kasım tarihleri arasında Donbass'taki operasyonlarda Güney Cephesi'nin geri dönüşü olmayan kayıpları 132 bin kişiye ulaştı, bu nedenle Alman verileri gerçekte çok uzak değil.
İki Sovyet ordusunun kuşatılmasıyla sona eren Melitopol bölgesindeki Sovyet birliklerinin başarısız saldırı eylemleri, Primorsky Ordusu Odessa'dan buraya transfer edilmeden önce Almanların 1941'de Kırım'ı geri çekmesine izin vermedi.
Sonrası
1941'in dört ayından daha az bir sürede, Alman birlikleri Sovyet birliklerini tüm cephelerde yendi, 17 Sovyet ordusunu ve 13 mekanize kolorayı yendikleri, yaklaşık 1,5 milyon esir aldılar, ağır silahların çoğunu yakaladı veya yok ettiler. Barents'ten Karadeniz'e kadar teknisyenler ve işgal edilmiş geniş bölgeler. Felaketin ana suçluluk yükü hala Sovyet liderliğinin yanlış hesaplamaları ve Almanların planlarını yürütmelerine izin veren yüksek komuta ile yatmaktadır.
Böyle felaketli bir yenilgiyle, başka herhangi bir ülke teslim olur ve Sovyetler Birliği, Sovyet askerlerinin ve subaylarının cesaretine ve dayanıklılığına, muazzam bölgesel ve insan kaynaklarına, güçlü seferberlik rezervlerinin oluşturulmasına ve iç üretim kapasitelerinin taşınmasına dayanabilirdi. Komuta ve savaşın ilk aylarındaki başarısızlıklara rağmen, ülke neredeyse dört yıl boyunca Berlin'e kesin bir atış yapmak için güç topladı ve üssü, savaşın en zor aşaması.