KANYARUCHINYA, DEMOKRATİK KONGO CUMHURİYETİ — Silah seslerini duydular ve hemen kaçtılar. Rutshuru bölgesindeki insanların çok az seçeneği vardı – ülkenin doğusundaki fasulye, mısır ve muz tarlalarının dağınık ileri karakolları olan köyleri savaş alanına dönüşmüştü. Pek çok köylü, muz saplarının sağladığı yeşil, yapraklı gölgelik altına gizlenerek kaçmalarına izin verecek bir süre sessizliği dinledi. O geldiğinde ellerinden geleni yaptılar – para, battaniye, belki bir keçi – ve saatlerce yürüdüler.
Köylüler kendilerini, Kuzey Kivu eyaletinin başkenti Goma’dan birkaç kilometre uzaklıktaki Kanyaruchinya’da hükümetin kurduğu bir yerinden etme kampında buldular. Aileler sınıflarda veya kamp tarafından verilen 4 metreye 2 metre (13 fite 6,5 fit) boyutlarında, yer bulabildikleri her yere kurdukları beyaz branda çadırlarda uyudu. Uzun süre kalmayacaklarına – hükümet güçlerinin yakında Rutshuru’yu ele geçiren silahlı grup M23’ü sınır dışı edeceğine inanıyorlardı. Bu aylar önceydi. Çoğu çocuk olan binlerce insan dünyevi bir arafta kapana kısılmış durumda: Kampta yiyecek, temiz su, tuvalet ve eğitim yok, ancak ev bir savaş alanı.
48 yaşındaki Ernestine Ombeni, gözle görülür şekilde zayıf ve aç olan 12 ve 10 yaşındaki kızlarıyla sınıfın zemininde oturuyor. Bir okulda uyurlar ve her sabah saat 4’te, güneş henüz doğmamışken ve kuşlar hala uyurken, öğrenciler gelmeden uyanırlar ve binadan dışarı fırlarlar. Bu ya da savaşın hayaleti. Kimi öldürüp kimin bağışlayacağına kurşunlar karar vermeyecek, diyor Ombeni, sesi çekingen, gözleri boş. “Arkadaşlarım ve ailem de dahil olmak üzere birçok sivil çatışmada öldü. Bu noktada ailemin geri dönmesi güvenli değil.”
M23 üyelerinin çoğu, Ruanda ve Uganda sınırındaki Kuzey Kivu’daki kardeşlerini militan Hutu gruplarından koruduklarını iddia eden Kongolu Tutsilerdir. Grubun sözcüsü Willy Ngoma, Global Press Journal’a “Burası bizim anavatanımız ve bölgemizin hiçbir bölümünü asla terk etmeyeceğiz” dedi. Ortaların ortasından başlayarak, grubun öncülleri, DRC hükümeti ile birkaç savaş ve barış yapma nöbeti geçirdi. (M23 veya 23 Mart Hareketi, bir ateşkes anlaşmasının tarihini ifade eder.) Ancak, yakın zamana kadar isyan yıllardır uykudaydı.
Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı’na bağlı bir düşünce kuruluşu olan Afrika Stratejik Araştırmalar Merkezi tarafından yapılan bir analize göre, M23’ün yeniden canlanması muhtemelen Ruanda ile Uganda arasında uzun süredir devam eden gerilimlerle bağlantılı. elmaslar ve koltan, elektronik cihazların temel bir unsuru. DRC yetkilileri Ruanda’yı M23’ü silahlandırmakla suçladı. Son aylarda grup Bunagana, Rutshuru ve Kiwanja kasabalarını ele geçirdi ve yüzbinlerce insanı yerinden etti. Pek çoğu, oraya varabilirlerse, DRC ve Uganda’daki kamplarda çürüyor. Kanyaruchinya bölgesini denetleyen Theo Musukula, yakın zamanda gelen 30’dan fazla çocuğun yorgunluk ve travma nedeniyle öldüğünü söylüyor.
Grafikler: Matt Haney, GPJ
Kampta, tarlalarda çalışmaya alışmış yaşlı erkekler ve kadınlar, zaman öldürmek için hasırların üzerine oturup her şey hakkında konuşurlar. İyi Samiriyeliler fasulyeler, fufu ve sebzelerle gelirler ve yukarıda yemek ateşlerinden çıkan dumanlar uçuşur, ancak her geçen gün daha fazla yerinden edilmiş insan akın ettikçe yiyecek hiçbir zaman yeterli olmaz. İnsanlar sık sık 7 kilometrelik (4 mil) Goma’ya gidiyor, yağmur yüzlerini kırbaçlıyor, para, yiyecek, giysi, tencere ve battaniye dileniyor. “Kampta kendimi çok değersiz ve işe yaramaz hissediyorum. Çocuklarımın açlıktan ölmesini izliyorum ve onlara yardım etmek için yapabileceğim hiçbir şey yok” diyor Ombeni. Hepsi 16 yaşından küçük beş çocuğu var. “Burada kendi tarım arazimiz yok ve iş bulmak da imkansız. Yani yapabileceğimiz tek şey sokaklarda dilenmek.”
Ev pek güvenli görünmüyor. Temmuz ayında, dünya çapındaki ihlalleri araştıran New York merkezli kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan İnsan Hakları İzleme Örgütü, M23’ün Kongo güçleriyle işbirliği yaptığını iddia ettikleri iki düzineden fazla sivili infaz ettiğini bildirdi. Bir kadın, M23 savaşçılarının babasını evinden sürükleyerek “Orduya nerede saklandığımızı sen söyledin!” diye bağırdığını söyledi. Silah sesleri duydu, dışarı çıktı ve yerde elleri bağlı bir şekilde cesedini gördü. M23 sözcüsü Ngoma, bir röportajda iddiaları kategorik olarak reddediyor. “Bu suçlamalar asılsızdır ve yalnızca itibarımızı zedelemeyi amaçlamaktadır. Burası bizim evimiz ve kendi kardeşlerimizi asla öldürmeyiz. Onları korumak için buradayız” diyor. Aslında, Ngoma yerinden edilmiş köylüleri geri dönmeye teşvik ediyor. “Geri gelmek isteyenleri memnuniyetle karşılıyoruz ve insanların onları güvende tutmak için burada olduğumuzu bilmelerini istiyoruz.”
Noella Nyirabihogo, GPJ DRC
Ombeni’nin 96 yaşındaki büyükannesi evini terk edemeyecek kadar zayıftı ve Uganda sınırına yakın, Kuzey Kivu’nun alt ucunda, M23 işgali altındaki Bunagana’da kalıyor. Kızlarından ikisi ona bakmak için kaldı. (Güvenliklerini korumak için isimleri gizli tutuluyor.) Bir kızla yapılan bir telefon görüşmesinde, M23 kapsamındaki en büyük değişikliğin, sınırların geçici olarak kapatılması olduğunu ve birçok kişinin bildiği gibi küçük ölçekli şeker, mısır unu, bitkisel yağ ve pirinç ticaretinin durdurulması olduğunu söylüyor. yerliler güveniyor. “Bugün hayat ekonomik açıdan çok belirsiz, bu nedenle kasaba eskisi gibi hareket etmiyor” diyor. “Birkaç kişi var; eskisi gibi trafik olmadığı için bazı mağazalar hala kapalı.” Ancak, silah sesinin kesildiğini söylüyor.
Yine de tek tehlike mermiler değil. 51 yaşındaki Jean Baptiste Batumike, karısı ve beş çocuğuyla birlikte aylar önce Rutshuru’dan kaçtı. Günlerini Kanyaruchinya kampında dolaşarak geçiriyor, onları desteklemek için hiçbir şey yapamıyor. Geceleri çadırlarına sıkışıp fırtına olmaması için dua ederler, çünkü yağmur çadırı sular altında bırakır, battaniyelerini ıslatır ve onları her şeyi daha kuru bir zemine çekmeye zorlar. Ancak evlerine giderlerse Kongo kuvvetlerinin onları, kendi risklerini taşıyan silahlı gruba sempati duyan “hainler” olarak damgalayabileceğini söylüyor. Kısa bir süre önce kuzeni, silahlı çatışmalardan kaçmak yerine köyünde kalmayı seçti. Hükümet güçleri onu M23 izcisi olmakla suçladı. O değildi, diyor Batumike. “Bugün, tek suçunun her gün kaçmaktan yorulduğu için sığırlarıyla birlikte evinde kalmak olduğu bir hapishanede çürüyor.”
Kamplarda mahsur kalan insanlar, hükümetin M23’ü evlerinden çıkarmasını talep etmek için defalarca protestolar düzenlediler. Geçen yıl DRC Başkanı Félix Tshisekedi, bölgesel bir ekonomik koalisyon olan Doğu Afrika Topluluğu’nun üyelerinden şiddeti bastırmaya yardım etmelerini istedi. Kenya ve diğer ülkeler asker gönderdi ve barış görüşmeleri devam ediyor; M23 geçtiğimiz günlerde ele geçirdiği iki lokasyondan vazgeçtiğini duyurdu. Kongo ordusunun iletişim ve bilgi servisi komutanı Orgeneral Sylvain Ekenge, “Size temin ederim ki ülkemizin bir santimetresi bile M23’ün parmağının altında kalmayacak” diyor.
Bu sırada kalıpçı yaşıyor. Pierre Tumaini ve eşi, geceleri sert zemine kıvrılıp uyumaya çalıştıkları okulun merdivenlerinde oturuyorlar. Aylar önce Bunagana’daki ekinlerini ve hayvanlarını terk ettiler ve yedi çocukları ile birlikte Kanyaruchinya’ya gittiler. Tumaini 61 yaşında, saçları zamanla tuzlanmış, sesi sakin ama çaresiz. “Savaşta sadece topraklarımı değil, aynı zamanda itibarımı da kaybettim” diyor. “Çocuklarım, oğullarım ve gelinlerim ve ben bu sınıfın zemininde yatmak zorunda kalıyoruz. Çiftlik hayvanları bile bizden daha iyi koşullarda uyuyor.” Yine de umut devam ediyor. Kamptaki çoğu insan toza ve pisliğe dayanmak için tişörtler veya günlük elbiseler giyiyor. Tumaini, evini hatırlatan bir kıyafet giyer: siyah bir takım elbise.
Noella Nyirabihogo, GPJ DRC
Kaynak : https://globalpressjournal.com/africa/democratic-republic-of-congo/watch-children-starve-conditions-deteriorate-displacement-camp/