Yaşlı Sinirler Sanıldığından Esnek
Bir ağacın taç dallarından biri kırıldığında onun yerini daha eski bir filiz alabilir.
Sinirbilimciler şimdi benzer bir durumun sinirler için de geçerli olduğunu buldu. Araştırma sırasında olgunlaşmış “yaşlı” sinir hücrelerinde bile eskilerinin yerini alan yeni uzantılar saptanmış. Max-Planck Nörobiyoloji Enstitüsü’nden Susana Gomis-Rüth, Corette Wierenga ve Frank Bradke, sinir hücrelerindeki bu esnekliğin, örneğin sırt omuriliğindeki yaralanmaların tedavisinde işe yarayacağını söylüyor. Sonuçlar, bu tür süreçlerin özellikle de bedendeki engelleyici maddeler tarafından kontrolsüz sinir uzantısı oluşumunun önlenmesi için bloke edildiğini göstermekte. Normal bir sinir hücresi komşu hücrenin sinyalini kısa dendrit uzantılarıyla algılar ve bir tane uzun akson uzantısıyla iletir. Merkezi sinir sisteminden kopmuş bir akson normalde yeniden uzamaz. Oysa araştırmacılar laboratuvar ortamında olgunlaştırılan fare embriyolarının beyin hücrelerini incelediklerinde, yaşlı sinir hücrelerinin de çok genç sinir hücrelerinde görülen esnekliğe sahip olduğunu fark etmişler. Bir akson hücreden en fazla 35 mikrometre uzaklaştırıldığında sadece birkaç saat içinde bir dendrit büyümeye başlıyor, deniyor Current Biology dergisinde. Ayrıca dendrit için tipik olan moleküler donanımı da bir aksonunkine dönüşerek birkaç günde sinyal iletebilecek duruma gelmekte.
Yaralanma aksonu 35 mikrometreden daha fazla uzaklaştırırsa, yeni bir akson büyümekte. Bu fenomenin nedeni, hücre iskeletinin tüpsü yapısında gizli. Söz konusu protein demetleri belli bir mesafeye kadar dayanıklı bir biçimde sıralandığı için bir akson karakterini körelmeden sonra bile korumakta. Araştırmacılar kültür hücrelerindeki mikrotubulleri etki maddeleriyle “sağlamlaştırınca” birden fazla aksonun geliştiğini görmüşler.