Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Kurtuluş savaşında doğu cephesinin özellikleri Konusunu Okuyorsunuz..
-
09 Kasım 2013 11:04
Zühre
Devamlı Üye
Kurtuluş savaşında doğu cephesinin özellikleri
kurtuluş savaşında doğu cephesi
Doğu Cephesi; 1878 Berlin Antlaşmasından sonra İngiltere ve Rusyanın çıkarları doğrultusunda Ermeni ayaklanmaları başladı. Birinci Dünya Savaşı başlayınca Ruslar ülkelerinden getirdikleri Ermeni birliklerini Doğu Anadoluda kullandılar. Osmanlı ülkesinde yaşayan Ermenilerde Rusların yanında yer almıştır. Doğu Anadolunun savunmasını zorlaştırdıkları için hükümet orada yaşayan Ermenileri başka yerlere göç ettirdi. (1915 Tehcir Yasası) Ermeniler Suriye ve Lübnana yerleştirildiler. Göç ettirilen Ermenilerin bir bölümü savaş hali salgın hastalık ve asayişsizlik nedeniyle yaşamını yitirmiştir. Bu olay Ermeniler tarafından günümüze kadar kullanılmıştır.
* Rusyada ihtilalin çıkmasından sonra yeni rejim Kafkasya bölgesini başlattı. Azarbeycan, Gürcistan, Ermenistan çok kısa sürecek bağımsızlıklarını ilan ettiler. Doğu Anadoludaki boşluğu fırsat bilen Ermeni birlikleri Erzincana kadar ilerlediler. Osmanlı birlikleri tarafından Anadoludan çıkarıldılar.
* Wilson ilkelerinden hareketle batılı devletler ABDnin güdümünde (manda) Doğu Anadoluda bir Ermenistan devletinin kurulmasını kararlaştırmışlardı. General Harbordu Amerikan Senatosu Doğu Anadoluda Ermeni çoğunluğunu bulunup bulunmadığını incelemek üzere bölgeye gönderdi. Harbordun araştırması sonucunda Ermenilerin azınlıkta olduğu ortaya çıktı.
Not: Birinci Dünya Savaşı sırasında yayınlanan Wilson ilkeleriyle ilk defa bağımsız bir Ermenistan devletinden söz ediliyor.
* Sevr Antlaşmasında Doğu Anadoluda Ermenistan Devleti kurulması maddesi alındı.
ERMENİSTAN İLE SAVAŞ
TBMM açılmadan önce Mustafa Kemal ile Kazım Karabekir, Ermeni saldırısını önlemek için gerekli tedbirleri alıyordu. TBMM açıldıktan sonra Ermenistan saldırıları arttı. 1920 Haziranında TBMM Doğu Cephesini kurdu. Komutanlığınada Kazım Karabekir getirildi.
1. Ermeniler durdurularak, Doğu Anadoludan atıldı.
2. Batıda Kuva-yi Milliye birlikleri Yunanlıların önünden çekiliyordu.
3. Ermeniler 1920 Kasım ayı sonunda TBMMne barış için başvurdular.
4. 2-3 Aralık 1920′de Ermenilerle Gümrü Barışı imzalanmıştır. Barışa göre:
a) Ermenistan bugünkü Doğu Anadolu sınırlarımızı tanıdı. Kars ve çevresi Türklere verildi.
b) Ermeni Cumhuriyeti Sevr Barışını geçersiz saydığını belirtiyordu.
c) TBMM Doğu Anadoluda yaşayıpta oradan göç eden Ermenilerin diledikleri taktirde 3 yıl içinde geri gelip eski yerlerine yerleşebileceklerini kabul ediyordu.
d) Ermeniler Türkiyeye karşı düşmanca davranmayacaklardı.
e) Buna karşılık TBMM Hükümeti Ermenistana dilediği takdirde askeri ve siyasal yardım yapacaktı.
ÖNEMİ: TBMMnin hem askeri hem de siyasal ilk başarısıdır.
SONUÇLARI
1. TBMM Hükümeti Doğuda savaşı yürütmüş ve kazanmıştır. TBMMnin varlığım kabul etmeyen Ermenistan bu tutumunu değiştirmiştir.
2. Sevr barışını tanımadıklarım belirten Ermeniler kendilerine verilmek istenen Türk topraklan iddialarından vazgeçmiştir.
3. TBMM içte ve dışta büyük bir saygınlık ve güç kazanmış. Doğu Cephesi kapanmış, buradaki kuvvetler batı cephesine kaydırılmıştır.
4. TBMMsi Gümrü Barışı ile uluslarası varlığını ilk kez kanıtlamakta TBMM ile kurulan devletin varlığını daha da pekiştirmektedir.
5. Anlaşma metninde Osmanlı Devleti adı kesinlikle geçmemekte. TBMMnin kurduğu Devlet Türkiye adıyla belirtilmektedir.
6. Doğu cephesinin kapanması İç Anadoluda ayaklanmalarla, Batıda Yunanlılarla, Güneyde Fransızlarla çarpışan birlikleri rahatlatmıştır.
Gümrü başarından sonra Gürcistan ile de anlaşma yapıldı. Gürcistanın Mondrostan sonra işgal ettiği Ardahan ve Artvin geri alındı. (23 Şubat 1921) Bir kaç hafta sonra Batumda bize geçti.
Not: Batum, sonradan Rusyaya bırakılacaktır.
-
Sponsor Bağlantılar
Bugün
Kurtuluş savaşında doğu cephesinin özellikleri isimli yazıya yorum yazın.