Çeviri: Serap
Gerda Lerner’in The Creation of Patriarchy’sinin özetidir.
Perseus’un hikayelerinde kadınlar ve kadınlık sorunlu bir meseledir. Gördüğümüz gibi, kadınlar ya zor durumda olan güzel ve çaresiz küçük hanımlardır (Danae, Andromeda) ya da çirkin canavarlar (Gorgon, Graeae). Perseus küçük hanımları kurtarır ve canavarları yenilgiye uğratır. Yani bu mitte güçlü kadın karakter göremeyiz. En azından hikayenin sonunda hiçbiri hayatta kalmaz.
Patriyarka, tarihin belirli bir döneminde, yaşam tarzları değiştikçe ve insanlar yeni koşullara adapte oldukça gelişen demografik, ekolojik, kültürel ve tarihsel faktörlerle bağlantılı birçok karmaşık süreç nedeniyle ortaya çıktı. Bu süreçler diyalektik süreçler, yani karşılıklı olarak etkileşimdeler, Neolitik Çağ’ın sonunda ve medeniyetin başlangıcında karşılıklı olarak birbirini güçlendiren süreçler. Nihayetinde erkek egemenliğine yol açan bu yeni yaşam tarzlarının ve süreçlerinin bazıları şunlar:
• Hayvancılıkla uğraşan kabilelerdeki erkekler, Neolitik çağda hayvanları evcilleştirmeyi öğrendiler; yani üremek için erkek ve dişi gerektiğini fark ettiler. Babalık rollerini fark eden ilk erkeklerin, hayvancılıkla uğraşan bu erkekler olduğu düşünülmektedir.
• Hayvancılık yapan bu erkekler aynı zamanda özel mülkiyet düşüncesini kazanan ilk insanlardı. Bu durumda özel mülkiyet, hayvanlarıydı. Bundan önce, Paleolitik ve Neolitik çağlarda, insanlar aletlere, toprağa ve gıdaya ortak olarak sahipti.
• Bu erkekler bir kere özel mülkiyet düşüncesiyle tanışınca, hayvanlarını (özel mülklerini) kendi kanlarından olanlara aktarmak istediler ve evlendiklerinde kadınların bakire olmasını ve evlendikten sonra da zina etmemesini işte o zaman istemeye başladılar.
• Bu ilk patriyarkal ailelerin başlangıcını oluşturur. Bu görüşleri 1800’lerde yazdığı Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni kitabında belirten Friedrich Engels, bunu “kadın cinsinin tarihsel yenilgisi” olarak adlandırmıştır.
• Neolitik çağın sonundaki yaşam, önde gelen antropolog Claude Levi-Strauss tarafından “Kadınların El Değiştirmesi” olarak adlandırılan bir fenonem içeriyordu. Bu, kadınların meta olduğu ticaret formlarını temsil etmekteydi. Bu ticaret çeşitli formlar alıyordu: 1. Kabileler veya köyler arasında pazarlıklı evlenme ittifakları, kadınların kendi topraklarından zorla çıkarılması demekti. 2. Kabile şeflerinin ziyaretçi erkeklere bir konukseverlik jesti olarak yatmak üzere kadın sunması. 3. Kadınların müreffeh olmak için düzenlenen şenliklerde tecavüz ritüellerine katılmaya zorlanması.
• Kadınların el değiştirmesi olarak karakterize olan bu pratikler, kadınlara genç yaştan itibaren bu patriyarkal pratiklere boyun eğmelerinin öğretilmesi anlamına geliyordu.
• Neolitik Çağ’da aynı dönemde, tarım köylerindeki kadınlara, sıkı çalışmaları ve yaşam verme özelikleri nedeniyle ihtiyaç duyuluyordu. Ne kadar çok çocuk doğururlarsa o kadar iyiydi çünkü sürekli genişleyen tarlaları ekmeleri gerekiyordu. Kadınların yeniden üretim özelliği bir köy kaynağı idi ve yeniden üretim kapasiteleri grubun yöneticilerinin sahip olduğu bir meta veya bir mülkiyet formu haline geldi. Çocuklar artık bir ekonomik varlık haline geliyordu.
• Ekonomik nedret dönemlerindeki kabile arası savaşlar daha büyük çaplı savaşlara yol açtığında, kadınlar bu erken savaşlarda yakalanıp köleleştiriliyorlardı. Kadınlar ve çocuklar insanlık tarihinin ilk köleleri idiler. Kadın köleler fahişeliğe, cariyeliğe veya hizmetçiliğe zorlandılar.
• Kraliçeler ve üst sınıf kadınlar birçok ayrıcalığa sahiptiler. Kraliçe Kralın yardımcısı vazifesi görüyor ve kocası adına işleri yürütüyordu, kişisel köleleri ve hizmetçileri vardı fakat Kraliçe’nin cinselliği ve yeniden üreme özellikleri erkeklerin denetiminde ve kontrolündeydi. Krallar ve savaşçılar haremlere ve sayısız cariyeye sahiptiler.
• Kraliyet fermanları ve yasalar, patriyarkal aileyi yasallaştırıyordu. Patriyarkal aile, ailenin başı olarak babaya dayanıyordu ve ailenin ekonomik ve yasal iktidarı babadaydı. Karısı ve çocukları ona itaat ederdi. Kadınların zina yapması birçok ferman ve yasada ölümle cezalandırılabiliyordu.
• Yasalar saygıdeğer ile saygıdeğer olmayan kadın ayrımı yapıyor, dolayısıyla kadınlar arasında ayrım yaratan bir hiyerarşiyi kurumsallaştırıyor, böylece kadınların birleşmesini önlüyor ve feminist bilincin önüne geçiyordu. Erkekler tarafından yazılan bu yasalar, kadınların el birliği yapıp dayanışmak yerine rekabet etmesine neden oluyordu.
• Paleolitik ve Neolitik çağlarda son derece yaygın olan Tanrıça Analar, medeniyetin yükselişi ile birlikte tanrıların tapınağında gözden düştüler ve erkek yaratıcı tanrılar dâhil olmak üzere erkek Tanrılar, tanrılar tapınağının zirvesine çıktılar. Örnek: İbranilerin tanrısı Yahveh, yalnızca erkek kabile reisleriyle (İbrahim, Nuh, Musa, Habil ve Kabil dâhil) iletişim kurdu, kadınlarla doğrudan iletişim kurmadı. Yunan tanrısı Zeus, ondan üstün olduğunu gösterir gibi, Athena’yı doğurdu. Medusa’nın eski güçlü bereket tanrıçası imajı, onu bir canavar olarak gösteren tıslayan yılanlardan bir saçla yeniden yaratıldı ve bir başka bereket tanrıçası olan Pandora, dünyanın tüm kötülüklerinin içinde olduğu bir kutuya sahip bir şeytan oldu.
• Çeşitli medeniyetlerde inanç sistemlerinin, kahramanların ve açıklayıcı sistemlerin çoğunu erkek tarihçiler, yazarlar ve düşünürler oluşturdu ve kadınlar çok yakın bir döneme kadar bu süreçte büyük oranda dışlanıyorlardı.
• Tüm dünyada kadınların çoğunluğu eğitimden yakın bir zamana kadar mahrumdu.
• Kadınlar kendi ezilmişliklerine katkıda bulundular ve kimi zaman onları ezen değerleri içselleştirdiler.
Tanımlar:
Cinsiyet – erkek ile dişi arasındaki biyolojik bir ayrım
Toplumsal cinsiyet – belirli bir kültürde her bir cinsiyete atfedilmiş olan kültürel olarak oluşturulmuş roller