The Economist dergisinin en son sayısında ilginç bir haber vardı! Haberin konusunu ekonomik büyüme!
Tabii dünyada uzun zamandır 'sürekli büyüme' şampiyonu Çin! Ama Çin şu anda dünyanın en hızlı büyüyen ülkesi değil. Peki ya en hızlı kimmiş? İnanamayacaksınız ama, IMF verilerine göre bu yılın büyüme şampiyonu Libya! Libya'nın reel büyüme sayısı 2012 yılında yüzde 122 olacakmış. Peki Libya nasıl 'sürat yarışının' birincisi oluyor?
IMF analizine göre çok hızlı büyümenin sırrı önce dev bir çöküş yaşamak! Libya'nın GSYİH büyüklüğü bir evvelki yıl yüzde 60 daralmıştı. Çünkü hem devlet hem de isyancılar petrol kuyularının tepesine çökmüş ve üretimi durdurmuştu. Tabii GSYİH bir gelir ölçüsü, yani bir akım veya aktivite göstergesi ama bir servet veya stok veya birikim göstergesi değil! Libya savaş sonrası tahrip olan her yeri yeniden inşa etmek zorunda kaldığından faaliyet ve inşaat artmakta. Ama bu arada büyük servet kaybı da oldu tabii.
Büyük bir çöküş ve daralma bir sonraki yılda büyük bir baz etkisi yaratıyor. Örneğin istatistiki anlamda, yüzde elli daralma olan bir ekonomide yeniden büyüme ancak yüzde 100 olursa eski düzeye gelinmiş oluyor. Özetle Libya yüzde 122 büyüse de GSYİH sayısı 2010 yılındaki toplam katma değer sayısından daha büyük olmayacak.
En hızlısı Ekvator Ginesi
IMF bir de geçmişi incelemiş. 1980 yılından bu yana hızlı büyüyen 186 ülke ele alınmış. Tarihte en hızlı büyüyen ülke 1997 yılındaki yüzde 150 büyümeyle Batı Afrika sahilinde 720 bin nüfuslu Ekvator Ginesi olmuş. 1996 yılında off shore petrol bulan bu gariban ülke günde 75 bin varil petrol çıkardığı için yüzde 150 büyümüş. Ama 2004 yılında zirveye çıkan petrol üretimi kaynakları tüketince, ülke de yeniden fakirliğe dönerken, yeni doğal kaynaklar aramaya mahkum olmuş.
Türkiye 2012 yılında büyük çapta Merkez Bankası'nın yeni politika girişimi ve BDDK kökenli önlemler sayesinde büyümeyi yüzde 3 düzeyine ve cari denge açığını yüzde 10 düzeyinden yüzde 7 düzeyine düşürmese idi, Türkiye patlayan döviz kurları ve kaçan döviz nedeniyle bir kere daha 1994 ve 2001 yıllarında olduğu gibi tümüyle fakirleşecekti!
Her Türk bunu anlamalı
19'uncu yüzyılda iktisatçı F. Bastiat şöyle bir de örnek vermiş. Kırılmış bir pencere camı iktisadi faaliyeti artırır. Ama hep beraber camları, pencereleri kırarsak, bu zenginleşmenin bir yolu değildir! Kriz tahribat nedeniyle bela!
Bu yıl ilk defa cari açığı krizle değil, büyümeyi makul düzeye indirerek ortadan kaldırmaya, riski önemli ölçüde düşürmeye çalıştık! Bunu her Türk vatandaşının anlaması gerekiyor!