Klişelerden kesin olan bir şey var: onları kullanırken ölü olarak yakalanamazsınız. Yaygın olarak düşünülen düşünce, hayal gücü ve yaratıcılığın eksikliği belirtileri olarak puanlanırlar. Neyse ki, bir anlığına söylemek ya da yazmak üzere olduğunuz bir şeye yansıtırsanız, genellikle tuzağa düşmekten kaçınabilirsiniz. Yoksa yapabilir misin?
'Klişe' ile, yorgun sözlerden yıpranmış anlatılara - yazarken ve konuşmamızda varsaydığımızdan daha yaygın olan ya da kabul etmeye istekli olan şeyler arasında, aşırı kullanılmış ve baskın bir ifade aracı kastediyorum. Klişeleri sert bir şekilde kınama eğiliminde olsak da, Tel Aviv Üniversitesi'ndeki retorik Ruth Amossy'nin alimi aslında diğer insanlarla bağlanma ve okuma şeklimiz için çok önemli olduklarını göstermiştir. 'Nasıl oldun?' - 'Hiç de fena değil!': Günlük etkileşimlerimizde klişeler, konuşma mekanlarını sorgulama ya da kurma ihtiyacını önleyerek iletişimsel ortak bir temeli temsil eder. Bunlar etkili etkileşimi kolaylaştıran ve sosyal ilişkileri yeniden doğrulayan bir tür ortak zihinsel algoritmadır.
Peki, klişe ne zaman böyle bir insan iletişimi günahı, basit zihin ve vasat sanatçıların işareti haline geldi? Toplantıda eksikliklerin farkındalığı kesinlikle yeni değil. Antik çağlardan beri eleştirmenler, trite diline ait kalıpların zayıflığına dikkat çekti ve onları parodları ısırmak için yem olarak kullandılar. Örneğin Sokrates, boş, otomatik sözleşmelerle alay etme ve maskeleri çözme konusunda uzmandı. Platon'un diyaloğunda Menexenusuzun, sahte bir cenaze töreni, ölüleri ezip geçen ve onların kaybedilmesi için gerekçeler sağlayan anıt klişeleri parodiyor. Çok geçmeden, Miguel de Cervantes’in karakteri Don Kişot, ortaçağ şövalyecilik kahramanlarının kahramanca klişeleri içinde esir kalıyor ve bu da hayali düşmanlarla savaşmasına neden oluyor (bu nedenle hala kullanılmayan “yel değirmenlerinde 'klişe eğilimi yaratıyor). Sonnet 130’teki William Shakespeare, kıkırdak taklitlerinin birinin sevilenlerini (Güneş gibi gözler, güller gibi yanaklar) övmek ve böylesi bir “yanlış karşılaştırmanın” asılsızlığını vurgulamak için klişe simülasyonlarının kullanılmasını şiddetle reddetti.
Ancak, bu konvansiyon eleştirileri, konvansiyon ve biçimin sanatsal yaratılışın temeli olduğu modern öncesi bir bilince dayanır. Yaratıcılık ve tam özgünlük arasındaki bağlantı 18. Yüzyılda kuruldu ve bu da trite diline daha güçlü saldırılar getirdi. Aslında, Fransızca'dan çizilen 'klişe' kelimesi nispeten yenidir. 19. Yüzyılın sonlarında, bir yazıcının tabağındaki erime kurşununun 'klik sesini' taklit eden onomatopoeik bir kelime olarak ortaya çıktı. Kelime önce baskı plakasının adı olarak kullanılmış ve daha sonra hazır, şablon benzeri bir ifade aracı tanımlamak için bir metafor olarak ödünç alınmıştır.
'Klişe' teriminin modern baskı teknolojisi ile bağlantılı olarak yaratılması tesadüf değildir. Sanayi devrimi ve görevlisi hız ve standardizasyona odaklandı, kitle iletişim araçlarına ve topluma paralel olarak ortaya çıktı, giderek daha fazla insan kamusal alanda kendilerini ifade edebildi. Bu, dilin ve düşüncenin sanayileşme korkusunu uyandırdı. ('Stereotip' in baskı dünyasından türetilen, bir baskı plakasına veya bir kalıba atıfta bulunarak başka bir terim olduğuna dikkat edin.) Modernitenin ayrı bir özelliği olduğu anlaşılıyor, o zaman konvansiyonun zekâ düşmanı haline geldiği anlaşılıyor.
Iedebiyat ve sanatta klişeler, genel beklentileri uyandırmak için sıklıkla kullanılır. Okuyucuların bir durumda kendilerini kolayca tanımlayıp yönlendirmelerini sağlar ve böylece ironik veya kritik etkiler yaratma olasılığını yaratır. Fransız romancı Gustave Flaubert'in Alınan Fikirler Sözlüğü (1911-13), örneğin, 19. Yüzyıldan kalma sosyal eğilimleri ('AKADEMİ, FRANSIZCA - Koşun aşağı koş ama kendine gelmeyi dene'), popüler bilgeliği takip eden tipik bir sese dikkat çekmeden gelen yüzlerce girişten oluşuyor. ('ALKOLİZM - Tüm modern hastalıkların nedeni') ve kamuoyunda sığ görüş ('KOLONLAR - Onlardan bahsederken üzüntü göster'). Bu şekilde Flaubert, klişe kullanımının zihinsel ve sosyal yozlaşmasına saldırır ve hazır düşüncenin yıkıcı politik sonuçları ifade ettiğini ima eder. Bununla birlikte, klişeye karşı saldırıya devam ederken, metnin özü stratejik konuşlandırmalarının güçlü olanaklarını yerine getirir.
Flaubert'in takipçisi olan Fransız teorisyen Roland Barthes klişelerin politik etkisiyle de meşguldü. 'Afrika Dilbilgisi' de kitabından bir deneme Mitolojiler (1957), Barthes, Afrika'daki Fransız kolonilerinin popüler tanımlarını gizlemektedir (sömürge yönetimi altındaki insanlar her zaman belirsiz bir şekilde 'nüfus' olarak tanımlanmaktadır; bir kader tarafından dikte edilen bir 'görev' olarak hareket eden sömürgecilerin nasıl kılık değiştirdiklerini göstermek için) siyasal zulüm gerçeği. 'Büyük İnsan Ailesi'nde, aynı kitaptan,' hepimiz büyük mutlu bir aile olduğumuz 'klişesinin boş evrenselci dil ve görüntülerle kültürel adaletsizlikleri gizlediğini gösteriyor.
İngiliz yazar George Orwell, klişeye karşı bu sıkıntı yaşamaya devam etti. Onun içinde deneme 'Politika ve İngiliz Dili' (1946), gazetecilik klişelerini siyasal gerçekliği boş bir dille maskeleyen tehlikeli yapılar olarak kınadı. Ölmekte olan metaforları ('omuz omuza', 'el ele oyun' ile 'omuza durmak)), boş operatörleri (' ciddi düşünceyi hak etme 'eğilimi sergiler), bombastik sıfatları (' epik ',' tarihi 'kınadı. , 'unutulmaz') ve çeşitli anlamsız sözler ('romantik', 'değerler', 'insan', 'doğal').
InnerSelf'ten En Son Haberleri Alın
Klişelere yapılan bu saldırılar aynı anda büyüleyici ve ikna edicidir. Ancak, iki ana kör noktayı paylaşırlar. İlk olarak, klişelerin daima yazarın kendisi tarafından asla başkaları tarafından kullanılmadığını varsayıyorlar. Bu, klişelerin iletişim için içsel, neredeyse kaçınılmaz ve bağlamsal yorumlamaya tabi olduğu gerçeğini görmezden geliyor. Görünüşe göre otantik ve etkili bir söz, farklı bir bakış açısıyla klişe olarak yorumlanır; Bu nedenle, ABD Başkanı Barack Obama, 2013 Demokratik Ulusal Komitesi’nde, Amerika’nın Dünya’nın en büyük ülkesi olduğunu söyleyen bir klişe olduğunu açıkladı - ama aynı zamanda gelecek nesiller koruma ihtiyacı gibi kendi konuşmalarında klişeleri kullanmakla suçlandı. ',' birlikte bir fark yaratabiliriz 've' açık konuşayım '.
Clich-denunciation başka bir sorunu özlüyor, daha az merkezi bir mesele yok: bunları kullanmak, dilin tekrarlayan doğasının ve onun erozyonunun bilincinde olmayan, kör kopya makineler olduğumuz anlamına gelmez. Belirli hedeflere ulaşmak için sıklıkla klişeleri bilinçli ve bilinçli olarak kullanıyoruz. Örneğin, 'bu bir klişedir ama…' ortak ifadesini düşünün; veya klişelerin ironik bir şekilde kullanılması. Klişeler her zaman bağlam içinde konuşlandırılmışlardır ve bağlam genellikle görünüşte güçsüz ortak yerlere önemli bir icra gücü verir. Klişenin doğası, korkunç itibarına rağmen, düşündüğümüzden daha karmaşık ve çok katmanlı.
Belki daha yeni ve ilgili bir fikir düşünürsek, klişe hakkında farklı düşünmeye başlayabiliriz: evrimsel biyolog Richard Dawkins tarafından oluşturulan 'meme' Bencil Gen (1976). Burada, memler kendilerini söylem yoluyla kopyalayan hazır kültürel eserler olarak tanımlanmaktadır. Sanayileşmenin teknolojik devrimini takiben klişelerin etrafındaki düşünce geliştiği gibi, memlerin etrafındaki düşünce de dijital devrime paralel olarak doruğa ulaştı. Bununla birlikte, bir memenin çoğalması başarısını gösterirken, daha çok insan klişe kullandıkça, daha az etkili olduğu düşünülmektedir. Oysa popüler bir meme gibi tek bir klişe farklı tezahürleri arasında aynı değildir. Bir meme çok sayıda formda ortaya çıkabilir ve yalnızca yorum yapılmasa bile paylaşılsa bile, bazen paylaşım hareketi kişisel bir duruş oluşturur. Klişeler aynı şekilde davranır. Özel bağlamlarda yeni anlamlar kazanırlar ve bu onları çeşitli etkileşim türlerinde etkili kılar.
Öyleyse, bir sonraki 'Çekme klişesi!' iddia, sık kullandığınız klişelerden bazılarını düşünün. Bunlar yakın sosyal ve kültürel çevreniz için tipik midir? Ortak selamlar, siyasi sözler veya başka görüşler alıyorlar mı? Bu yazıda biraz gördün mü? Hiç şüphesiz sende var. Sonuçta, onlarla yaşayamayacağımız ve onlarsız yaşayamayacağımız anlaşılıyor.
Yazar hakkında
Nana Ariel, Tel Aviv Üniversitesi, Beşeri Bilimler Fakültesi'nde yazar, araştırmacı ve öğretim görevlisi ve yenilikçi öğrenim için MINDUCATE merkezinin bir üyesidir. Retorik ve şiir alanlarında uzmanlaşmıştır. Tel Aviv'de yaşıyor.
Bu makale, ilk yayınlanmıştır sonsuzluk ve Creative Commons altında yayınlandı.
İlgili Kitaplar
{amazonWS: searchindex = Kitaplar; anahtar kelimeler = Kutunun Dışında Düşün; maxresults = 3}