Retina dekolmanı nadir görülen bir göz hastalığıdır. Tedavi edilmediği takdirde görme kaybına neden olabilir. Tipik belirtileri, ışık parlamaları, siyah noktalar veya görüş alanında siyah bir gölgedir. Retina dekolmanı zamanında tedavi edilirse, görme hasarı çoğu zaman önlenebilir.
Bir bakışta
- Retina dekolmanı, görmeye ciddi şekilde zarar verebilen nadir bir göz hastalığıdır.
- Tipik semptomlar; ışık parlamaları, siyah noktalar veya görüş alanındaki çizgilerdir.
- Bu tür semptomlar ortaya çıkarsa, acil tıbbi tedavi gereklidir.
- Retina dekolmanı diyabet, göz ameliyatı, kazalar veya gözde yaşa bağlı değişiklikler gibi bazı hastalıklardan kaynaklanabilir.
- İleri derecede miyop olan kişilerde retina dekolmanı olma olasılığı daha yüksektir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Retina dekolmanı nedir?
Retina dekolmanı, tedavi edilmediği takdirde görme bozukluklarına neden olan ve görme kaybına yol açan nadir bir göz hastalığıdır.
Retinada ışığı alan ve onu sinir sinyallerine dönüştüren milyonlarca fotoreseptör hücresi bulunur. Retina belirli yerlerde gözün arka duvarından ayrılırsa, görme hücreleri kanla daha az beslenir veya hiç beslenemez ve ölürler.
Önemli bilgi: Retina dekolmanı, derhal müdahale gerektiren bir acil durumdur.
Retina dekolmanında hangi semptomlar görülür?
Retina dekolmanı olan insanlar karanlıkta ve gözleri kapalıyken ışık parlamaları görürler. Bazıları, örümcek ağına benzeyebilecek çok sayıda siyah nokta olan "kurum lekeleri" veya "kurum yağmuru" görür. Büyük bir karanlık noktanın aşağıdan bir perde gibi yukarı doğru hareket etmesi veya görüşü bulanıklaştırması da mümkündür.
Eşlik eden ancak daha az belirgin bir belirti, Fransızca "uçan sivrisinekler" anlamına gelen "Mouches volantes"dir. Bu durumda sivrisinek sürüsüne benzeyen çizgiler ve noktalar görülür. Bu fenomen zararsız olabilir ve geçici olarak virtöz gövde bulanıklıklarından kaynaklanabilir. Bununla birlikte, "sivrisinekler" uzun süre görüş alanında kalırsa, bir doktor ziyareti tavsiye edilir.
Bu belirtiler, örneğin görüş alanının kenarında meydana gelirse, fark edilmeyebilir. Bazı insanlar ilk başta retinalarının ayrıldığını fark etmezler.
Retina dekolmanının nedenleri nelerdir?
Retina iki katmandan oluşur: Üst katman (stratum nervosum) görme ve sinir hücrelerini içerir. Bunun altında pigment tabakası (stratum pigmentosum) bulunur. Bu katman, sinir hücrelerine besin sağlamaya hizmet eder.
Örneğin, iki katman arasındaki bir çatlaktan sıvı girmesi durumunda, bu katmanlar ayrılır. Böyle bir durumda görme ve sinir hücreleri artık iyi beslenemez. Sonuç, tipik görme bozukluklarıdır.
Katmanlar birkaç nedenden dolayı ayrılabilir:
- Retinadaki yırtıklar
- Bağ dokusu ipliklerinin çekilmesi
- Sıvı penetrasyonu
Yırtılmaya bağlı (regmatojen) retina dekolmanı
Bu retina dekolmanı formunun en yaygın nedeni arka virtöz gövde dekolmanıdır. Virtöz gövde, göz küresine şeklini veren ve retinayı stabilize eden jöle benzeri bir madde küresidir. Yaşla birlikte veya bazı hastalıklar nedeniyle virtöz gövde küçülebilir. Bu sırada retinada bir delik açabilir. Sonuç olarak, göz küresinden gelen sıvı, retinanın iki tabakası arasına nüfuz eder ve üst tabaka yukarı kalkar.
Dış şiddet (kaza, göze darbe) veya katarakt ameliyatının etkileri de yırtılmaya bağlı retina dekolmanına yol açabilir.
Traksiyonel (çekintili) retina dekolmanı
Bu form, başka hastalıklara bağlı olarak gözde bağ dokusu izleri oluştuğunda gelişebilir. Bağ dokusu bu nedenle küçülebilir ve retinayı çekebilir. Gözdeki bu tür izler, örneğin uzun süreli diyabetin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.
Sıvıya bağlı (eksüdatif) retina dekolmanı
Burası, gözün diğer bölgelerinden gelen sıvının retinanın iki tabakası arasına sızarak iki tabakayı ayırdığı yerdir. Yaygın nedenler iltihaplanmalar veya tümörlerdir.
Hangi faktörler retina dekolmanı riskini arttırır?
Yaşla birlikte retina dekolmanı riski artar. Genel olarak da diyabetli kişilerde daha yaygındır.
Şiddetli miyop olan kişilerde, göz küreleri biraz uzun olduğu için retina dekolmanı olma olasılığı daha yüksektir. Sonuç olarak, retina her zaman biraz gergindir ve daha çabuk yırtılır.
Ailede retina dekolmanı yaygınsa, hastalığa yakalanma riski de artar.
Retina dekolmanı ne sıklıkta görülür?
Retina dekolmanı nadirdir. Yırtık nedeniyle retina dekolmanının, her 10.000 kişiden yaklaşık birinde görüldüğü tahmin edilmektedir. 60 yaş üstü kişilerde bu 10.000'de 2 - 3 civarındadır.
Retina dekolmanı nasıl seyreder?
Retina ciddi şekilde yırtılırsa, bir veya iki gün içinde tamamen ayrılabilir. Bununla birlikte, yırtıklar ve delikler küçükse, retina haftalar veya aylar içinde daha yavaş ayrılır.
Bu artan görme bozukluklarına ve görme alanı kusurlarına yol açar. Bu, örneğin belirli yerleri bulanık görebildiğiniz veya hiç göremediğiniz ve artık okuyamayacağınız anlamına gelir.
Retina dekolmanı tedavi ile hızlı bir şekilde durdurulmazsa ciddi görme hasarına ve hatta körlüğe neden olabilir.
Retina dekolmanından kaynaklanan görme hasarı nasıl önlenebilir?
Görme hasarını önlemenin en önemli önlemi zamanında teşhis ve tedavidir.
Eksi 3 diyoptriden fazla şiddetli miyop, diyabet gibi hastalıkları veya aile öyküsü olan kişiler için, düzenli kontroller ve bir göz doktorundan tavsiye alınması önerilir.
Retina dekolmanı nasıl teşhis edilir?
Retina dekolmanından şüpheleniliyorsa, göz doktoru bir oftalmoskopi kullanarak retinayı inceler.
İlk olarak, göz bebeğini genişletmek için göz damlası verilir. Mikroskop ve özel bir lamba (yarık lamba) kombinasyonu ile retinadaki değişiklikleri görmek için gözün arkasına bakılır. Retina ayrılmışsa, yırtıklar, delikler, kıvrımlar veya kanama görülür.
Bazen güvenilir bir tanı koymak için gözün ultrason muayenesi de gerekli olabilir.
Retina dekolmanı nasıl tedavi edilir?
Retina dekolmanı ne kadar hızlı tedavi edilirse o kadar iyidir: Retinadaki sinir hücrelerine sadece birkaç saat besin verilmezse bile ciddi hasarlar meydana gelebilir.
Retina dekolmanını tedavi etmek için lazerle veya soğukla tedavi ve cerrahi prosedürler kullanılabilir.
Lazer veya krioterapi ile tedavi
Göz doktoru muayene sırasında retinada yırtık olduğunu ancak henüz gevşemediğini tespit ederse lazer tedavisi yeterli olabilir. Özel bir lazer veya soğuk bir prob yardımıyla retinanın üst tabakası alt tabakaya tekrar yapıştırılabilir. Lazer veya soğuk ışının dokuya çarptığı yerde, retinanın iki tabakası yaralanarak birbirine yapışır.
Cerrahi müdahale
Retina zaten ayrılmışsa, cerrahi olarak yeniden sabitlenebilir. Retina dekolmanının tipine ve ne kadar şiddetli olduğuna bağlı olarak çeşitli prosedürler bulunur.
Daha yeni bir prosedür, vitröz gövdenin çıkarılmasıdır (vitrektomi). Burada cerrah, jöle benzeri sıvıyı vitröz gövdeden çıkarır ve retinaya baskı yapmak için özel bir solüsyon veya gaz ile değiştirir. Bu şekilde iki katman birbirine bastırılır.
Önemli bilgi: Retina dekolmanı ameliyatı bu alanda uzmanlaşmış bir hastane veya merkezde yapılmalıdır.
- Kuhn F. Retinal detachment. BMJ Best Practice. Dezember 2020. Aufgerufen am 01.04.2022.
- Langmann G. Richtlinien zur Indikationsstellung bei netzhautchirurgischen Maßnahmen (einfache Buckelchirurgie, pneumatische Retinopexie, Endotamponadechirurgie). Klinisches Monatsblatt Augenheilkunde 2004; 221: 160–174. Georg Thieme Verlag Stuttgart. doi: 10.1055/s-2004 – 812 722.
- UpToDate (Internet). Overview of eye injuries in the emergency department. Wolters Kluwer 2020. Aufgerufen am 01.04.2022.
Link: Overview of eye injuries in the emergency department
- UpToDate (Internet). Retinal Detachment. Wolters Kluwer 2020. Aufgerufen am 01.04.2022.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (IQWiG) (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) ile birlikte hazırlanmıştır Tarih: