Mars ile Jüpiter’in yörüngeleri arasındaki bölgede yer alan Asteroit Kuşağı’ndaki Hygiea’ın bu dört kriterden ilk üçünü sağladığı biliniyordu. Ancak geçmişte gökcisminin şeklinin tam olarak nasıl olduğu hakkında bir fikir edinilememişti.
Mars’ın Yolculuğu
Nisan ayında Mars’ın Boğa Takımyıldızı’ndaki ilgi çekici yolculuğuna tanık olabilirsiniz. Mars ayın ilk günlerinde Ülker Yıldız Kümesi’nin (Yedi Kız Kardeş olarak da bilinir) yakınlarında görülebilir. İlerleyen günlerde Mars gökyüzünde Boğa Yıldız Kümesi’ne yaklaşıyor. 16 Nisan’da Mars ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran (α Tauri) yakın görünümde. Nisan ayının sonunda ise Mars, Boğa’nın “boynuzlarından” birinin ucundaki Beta Tauri’nin (Boğa Takımyıldızı’nın en parlak ikinci yıldızı) yakınında görülebilir.
Nisan ayında beş parlak gezegeni -Mars, Jüpiter, Satürn, Venüs ve Merkür- Güneş’in batışından gün doğumuna kadar çıplak gözle görme imkânı bulabilirsiniz. Eğer bir teleskobunuz varsa nisan ayının ilk günlerinde Neptün’ü Venüs’le birlikte gözlemleyebilirsiniz.
Mars, nisan ayında Güneş’in batışından sonra gökyüzünde batı ufku üzerinde görülüyor ve gece yarısından yaklaşık bir saat önce batıyor. Mars’ın batışından yaklaşık iki saat sonra ise Jüpiter doğu ufku üzerinde yükseliyor. Gece yarısından yaklaşık üç saat sonra doğu ufkundan doğan Satürn, gökyüzünde Jüpiter’e katılıyor. Her iki gökcismi gün doğumuna kadar gökyüzünde gözlenebilecek. Venüs ve Merkür ise nisan ayında gün doğumundan hemen önce doğu ufkunun üzerinde birlikte görülebilir. Nisan ayının ilk günlerinde bu ikiliye Neptün de katılıyor. Bir teleskobunuz varsa 10 Nisan’da açık bir gökyüzünde Neptün’ü Venüs’ün yakınında bulabilirsiniz.
9 Nisan’da hilal şeklindeki Ay, Mars ve Aldebaran gün batımından sonra batı ufkunun üzerinde bir arada görülebilir.
Çalgı (Lir) göktaşı yağmuru 22-23 Nisan’da en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte gece yarısında göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı nokta -saçılma noktası- doğu ufkunun üzerinde, Çalgı (Lir) Takımyıldızı’nda bulunabilir. Göktaşı yağmuru en yüksek etkinliğe ulaştığında uygun gözlem koşullarında saatte 10-20 göktaşı görülebilir. Ancak bu tarihte Ay dolunay evresinde olduğundan göktaşlarının fark edilmesini zorlaştırabilir.
Çok eski zamanlardan beri bilinen göktaşı yağmurlarından biri olan Lir göktaşı yağmuru hızlı ve parlak göktaşları ile bilinir. Çalgı (Lir) göktaşı yağmurunun kaynağı olan C/1861 G1 Thatcher kuyrukluyıldızı 1861’de amatör gökbilimci A. E. Thatcher tarafından keşfedilmişti.
Kaynaklar:
Mars ile Jüpiter’in yörüngeleri arasındaki bölgede yer alan Asteroit Kuşağı’ndaki Hygiea’ın bu dört kriterden ilk üçünü sağladığı biliniyordu. Ancak geçmişte gökcisminin şeklinin tam olarak nasıl olduğu hakkında bir fikir edinilememişti.
Yılın son ayında gökyüzünde çıplak gözle gözleyebileceğiniz beş gezegeni de görme fırsatı bulabilirsiniz. Mars ve Merkür aralık ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ayın ilk yarısında Merkür ve Mars'ı Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile birlikte doğu-güneydoğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz.
Yakın zamanlarda Avrupa Güney Gözlemevi’nde (ESO) kurulu Çok Büyük Teleskop’ta (VLT) bulunan X-shooter tayfçekeri yardımıyla elde edilen tayfları analiz eden araştırmacılar, yeni oluşmuş ağır bir elementi ilk kez gözlemsel olarak tespit etti.
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Nükleer Radyasyon Dedektörleri Uygulama ve Araştırma Merkezinde (NÜRDAM) Türk bilim insanları tarafından geliştirilen ve üretilen yerli nükleer radyasyon dedektörleri radyasyon ölçümlerin hassas ve güvenli bir şekilde yapılmasına imkân sağlayabilecek.
Günümüzde gezegenleri, yıldızları, gökadaları, bulutsuları ve diğer gökcisimlerini gözlemlemek için gelişmiş gözlemevleri yani rasathaneler kullanılıyor. Bu rasathanelerin bazıları yeryüzünde kuruluyken bazıları uzayda görev yapıyor.
Satürn hiç de fotoğrafta görüldüğü gibi sakin bir yer değil. Güneş Sistemi’nin bilinen en fazla uyduya sahip gezegeni olan Satürn’ün atmosferinde devasa fırtınalar gerçekleşiyor.
Kasım ayında nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Merkür, 11 Kasım’da Güneş’in önünden geçiyor. Ancak unutmayın! Geçişi ister çıplak gözle, ister dürbünle, ister teleskopla gözlemleyin, mutlaka uygun bir güneş filtresi kullanmaya dikkat edin. Çünkü Güneş’e doğrudan bakmak gözünüzde kalıcı hasarlara neden olabilir.
Hawaii’deki Mauna Kea Dağı’ndaki Subaru Teleskobu’yla yapılan gözemler sonucunda Satürn’ün 20 yeni uydusu keşfedildi. Böylece Satürn’ün bilinen uydularının sayısı 82’ye çıktı.
Mars, 2 Eylül’de yörünge hareketi sırasında Güneş’in arkasından geçmişti. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe küçük olduğundan Mars’ı Güneş’in parlaklığı nedeniyle birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün olmadı. Mars ekim ayının ortasından itibaren doğu ufkunun üzerinde tekrar ortaya çıkıyor.
Trigonometri lisede matematik dersinde karşılaştığınız ve belki de anlamakta zorlandığınız konulardan biri. Dik üçgenlerin iç açıları ve kenar uzunlukları arasındaki bağlantılarla ilgili matematiğin bu dalı size soyut gelebilir. Geçmişte insanlar denizcilikte, haritacılıkta ve astronomi yani gökbilimde karşılaştıkları problemleri çözmek için trigonometriden faydalandı.