Hamileliğin ilk ayları içinde bulantı ve kusma sık rastlanılan bir durumdur. Bu bulantılar daha çok hamileliğin 5-18. haftaları arasında ve özellikle sabahları daha belirginidir. Ancak gün içinde herhangi bir zamanda da ortaya çıkabilir. Hamileliğe bağlı bulantılar “sabah hastalığı” olarak bilinir. Eğer hamileliğe bağlı kusmalar aşırı bir hal alırsa, bu durum hamilelikte aşırı bulantı ve kusma, tıbbi deyiş ile “hiperemezis gravidarum” olarak adlandırılır.
Hamilelik bulantı ve kusmaları ilk 2-3 ayda daha belirgindir ve 4. aya doğru rahatlama gözlenir. Ancak hamilelerin %5’inde, hamileliğin sonuna kadar bulantıların devam ettiği de görülebilmektedir. İlginç bir şekilde hamilelik bulantı ve kusması olan kadınlarda düşük ihtimali, bulantı şikayeti olmayan hamilelere oranla çok daha düşüktür.
Hamileliğe bağlı bulantı ve kusmaların nedeni henüz tam olarak aydınlatılabilmiş değildir. Bu konuda en çok suçlanan etkenler hamilelikte artan hormonlar (özellikle gebelik hormonu olarak da bilinen hCG), mide boşalmasının gecikmesi ve psiko-sosyal faktörlerdir. Çoğul (ikiz, üçüz) hamileliklerde hamilelik bulantı ve kusması daha sık olarak izlenir.
Bazı hamilelerde, hamilelik bulantı ve kusmaları gözlenme olasılığı diğerlerine oranla daha fazladır:
Bulantıları baskılamak amacıyla aşağıdaki önerileri uygulamanız daha iyi hissetmenizi sağlayabilir:
Hamilelikte gözlenen ve normal olarak kabul edilen bulantı ve kusmadan farklı olarak hiperemezis gravidarumda hamileler, her gün ve gün içinde birden fazla sayıda kusarlar. Kusmaya bağlı olarak sıvı ve kilo kaybı gözlenebilir.
Sıvı kaybının belirtileri:
Hafif veya orta düzeyde bulantısı ve kusması olan birçok hamile kadının normalde tedavi ihtiyacı yoktur. Ancak oldukça rahatsızlık veren bir durum olduğu için bulantı ve kusmaları azaltabilecek ve yukarda da bahsedilen önerilerin uygulanması daha iyi hissetmenizi sağlayabilir. Ancak durum kontrol altına alınamıyorsa ve kilo kaybetmeye başlamış iseniz doktora başvurmalısınız.
Aşağıdaki durumlardan herhangi biri veya birkaç tanesi varlığında tıbbi yardım için başvurmanız gerekebilir:
Vücuttan sıvı kaybı olup olmadığını belirlemek ve vücudun buna karşı savunma mekanizmalarını gözlemek amacıyla kan ve idrar testleri yapılabilir. Ultrason ile bebek veya bebeklerin durumu kontrol edilir.
Eğer aşırı kusma ve buna bağlı olarak sıvı ve kilo kaybı varsa hastaneye yatmanız ve tedaviyi hastanede almanız gerekebilir. Hastanede genellikle sıvı açığını dengelemek amacıyla damar yolu ile özel sıvılar (serum) verilir ve bulantınızı azaltmak amacıyla ilaç tedavisi başlanır. Eğer bu tedavi de başarısız olursa, burnunuzdan midenize gönderilen bir tüp aracılığı ile veya yine damar yolu ile beslenme sağlanabilir.
Hamile kalmadan önce veya hamilelik haberini aldığınızda doktorunuz size “folik asit” içeren vitamin tabletleri almanızı isteyecektir. Bu vitaminler hamilelik bulantı ve kusmalarının azaltılmasında faydalı olabilir. Ancak eğer bulantı ve kusma söz konusu ise bu vitaminlerin gündüz değil, gece yatarken alınması daha uygundur.
Hamilelik bulantı ve kusmalarını önleyebilecek ek yöntemler mevcuttur:
Hamileliğin başlangıcında her hamile kadında görülebilen hafif bulantı ve kusmaların bebeğin sağlığı üzerine olumsuz bir etkisi yoktur. Ancak tüm hamilelik boyunca süren ve şiddetli kusmaların eşlik ettiği durumlarda bebeklerin doğum kilosu beklenenin bir miktar altında olabilir. Hamilelik bulantı ve kusmaları nedeniyle doktorunuzun verdiği ilaçların bebeğin sağlığı üzerine olumsuz etkisi bildirilmemiştir.