Hukukta Sulh ve Türkiyede sulh hukuk mahkemeleri
Türkiye'deki sulh hukuk mahkemeleri, Türkiye'de adli yargı kolunun içinde yer alan hukuk mahkemelerinden biridir. Asliye hukuk mahkemeleriyle birlikte temel hukuk mahkemelerini oluştururlar. Her iki hukuk mahkemesi de bulundukları il veya ilçenin adı ile adlandırılır.
Türkiye'deki sulh hukuk mahkemelerinde, asliye hukuk mahkemelerine oranla dava konusu şeyin değeri ya da miktarı daha düşük olan davalar görülür.[1] İhtiyaç sayısına göre birden fazla kurularak numaralandırılabilirler.[2] (Ankara 1. Sulh Hukuk Mahkemesi, Beyoğlu 2. Sulh Hukuk Mahkemesi gibi.)
Görev alanına giren davalar HMK madde 4'de sayılmıştır. Buna göre, Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları, taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları, taşınır ve taşınmaz mallarda, sadece zilyetliğin korunmasına yönelik davaları, bu kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya hakimini görevlendirdiği davaları, görürler.
Sulh Olmak Ne Demektir?
Davanın taraflarının aralarında anlaşarak yargılamanın bitmesini sağlaması demektir.
Neden Sulh Olayım?
Dava açmak uzun sürebilecek ve belirli masraflara katlanmayı gerektiren bir süreçtir. Sulh size dava sonunda elde edeceğiniz sonucu; bu uzun ve masraflı yolu geçmeden almanızı sağlayan bir araçtır.
Sulh Olmak İstersem Davada Haksız Olduğumu Kabul Etmiş Olmaz mıyım?
Hayır. Sulh olma çabası, sizin haksız olduğunuzu göstermez. Mahkeme önündeki olayı en kısa yoldan çözmek istediğinizi gösterir. Daha da önemlisi, sulh görüşmeleri sırasında kabul ettiğiniz konular mahkeme önünde geçerli değildir. Yani, sulh pazarlığında kabul etseniz dahi, sulh olamazsanız bu kabul mahkeme önünde muteber değildir.
Davalar Uzun Sürer mi?
Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü verilerine göre 2000 yılında bir hukuk davasının karara bağlanması ortalama 209 gün almıştır. Bu süre mahkemelere göre değişiklik göstermektedir. Örneğin Fikri Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde bir dava ortalama 514 günde, Asliye Ticaret Mahkemesinde 455 günde, İş Mahkemesinde 466 günde tamamlanmakta iken Aile Mahkemesinde 165 günde, Sulh Hukuk Mahkemesinde 109 günde karara bağlanmaktadır.
Dava Açmak Masraflı mıdır?
Davanın türüne göre değişiklik göstermekle birlikte dava açmanın masraflı bir iş olabileceğini belirtmek gerekir. Asliye Hukuk Mahkemesinde 10.000 TL değerinde bir dava açtığınızı ve kaybettiğinizi düşünelim. Karşı tarafın avukatı olduğunu ve dosyanın bilirkişi incelemesinden geçtiğini varsaydığımızda; davayı kaybettiğinizde katlanacağınız masraf 2.000 TL’nin üzerinde olacaktır.
Davayı Açmak Kolay; Gerisi Zor!
Unutmayın ki, dava açmak kolay ama masraflıdır. Ayrıca dava uzun bir süreçtir. Üstelik dava bittiğinde kazansanız bile alacağınızı karşı taraftan almanız da ayrı bir süreçtir.
Sulh Olursam Karşı Taraf Cayar mı?
Unutmayınız ki sulh olduğunuz zaman bir adi sözleşme yapmıyorsunuz. Mahkeme önünde ve mahkemenin onayıyla bir anlaşma yapıyorsunuz. Mahkeme sulh olduğunuzu tespit ederek yargılamayı bitirdiğinde vardığınız anlaşma ilam niteliğinde yani bir mahkeme kararı ile aynı niteliğe sahip olacaktır. Sulh olduğunuzda mahkeme kararında “sulh oldukları için dava bitmiştir” yazmaz, vardığınız sulh anlaşmasına göre taraflara düşen ödevler de belirtilir. Bu sayede sulh anlaşmanızdaki ödevler yerine getirilmediğinde mahkeme kararı gibi icraya konulabilir.
Sulh Olun; Sonuca Kolay Ulaşın!
Dünya çapında yapılan istatistikler tarafların anlaşarak davayı bitirmeleri halinde üstlerine düşen yükümlülükleri yerine getirme ihtimallerinin dava sürecine göre çok daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Dava Açmadan Sulh Olabilir miyim?
Evet, Avukatlık Kanunu 35/A maddesi avukatlara bu yetkiyi tanımıştır. Avukatınız aracılığı ile sulh olduğunuzda hiç mahkemeye gitmeden ve dolayısıyla hiçbir harç-dava masrafı ödemeden dava konusu uyuşmazlığı ilam niteliğinde bir belge ile (mahkeme kararı gibi icraya konulabilecek bir belge ile) sonuçlandırabilirsiniz.
Sulh Olduğumda Maddi Avantajım Nedir?
Ödeyeceğiniz mahkeme harçları azalacaktır. Mahkemenin ilk aşamasında sulh olursanız (ilk celse yapılana kadar) dava bittiğinde ödeyeceğiniz harçların sadece üçte birini ödersiniz.
İlk duruşma yapıldıktan sonra sulh olursanız üçte ikisini ödersiniz.
• İlk duruşmadan önce sulh olursanız karşı tarafa ödeyeceğiniz avukatlık ücreti yarı yarıya düşer.
• Dava boyunca yapmak zorunda kalacağınız tüm masraflardan (posta gideri, bilirkişi, keşif vb. masraflar, yol giderleriniz gibi) ve mahkeme nedeniyle diğer işlerinizden kısıp adliyeye ayırmak zorunda kalacağınız zamandan da tasarruf etmiş olursunuz.
• Mahkeme kararını icraya koymak zorunda kalmayacağınız için bu masraflardan da kurtulmuş olursunuz.
Tüm Davalar Sulh Kapsamında mıdır?
Hayır. Sulh ancak tarafların serbest iradeleriyle karar verebilecekleri konularda mümkündür. Daha açık bir ifadeyle; taraflar dava açmak yerine o konuda bir sözleşme yapabiliyorlarsa davayı da sulh yoluyla bitirebilirler. Tarafların sözleşme konusu yapamayacakları konularda örneğin ceza davalarında, nüfus kaydına ilişkin davalarda veya çocukların velayetine ilişkin davalarda sulh mümkün değildir. Ancak hukuk davalarında özellikle Aile Hukukuna ilişkin konularda mahkeme tarafların vardıkları anlaşmaları dikkate almaktadır. Böylece yargılama daha kısa sürmekte ve daha az masraflı olmaktadır.