03.09.2021
Manşet Enflasyon Beklentilerin Üzerinde…
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verisinde, 2021 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %1,12 ve bir önceki yılın aynı ayına göre %19,25 artış gerçekleşti. Açıklanan rakam piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşti. Raporun detaylarına bakıldığında,
Yıllık TÜFE'ye göre 7 ana grup daha düşük, 5 ana grup daha yüksek değişim gösterdi. Yıllık en düşük artış %1,79 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın düşük olduğu diğer ana gruplar sırasıyla, %4,79 ile haberleşme, %7,47 ile giyim ve ayakkabı ve %10,75 ile eğitim oldu. Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, %29,00 ile gıda ve alkolsüz içecekler, %22,91 ile ev eşyası ve %21,76 ile ulaştırma olduğu görüldü.
Aylık TÜFE'ye göre 7 ana grup daha düşük, 5 ana grup daha yüksek değişim gösterdi. Aylık düşüş gösteren ana gruplar %3,08 ile giyim ve ayakkabı ve %0,77 ile ulaştırma oldu. Ana harcama grupları itibarıyla 2021 yılı Ağustos ayında en az artış gösteren diğer ana gruplar %0,18 ile alkollü içecekler ve tütün, %0,31 ile sağlık ve %0,58 ile eğitim oldu. Buna karşılık, 2021 yılı Ağustos ayında artışın yüksek olduğu gruplar ise sırasıyla, %3,18 ile gıda ve alkolsüz içecekler, %2,27 ile lokanta ve oteller ve %1,38 ile ev eşyası olduğu görüldü.
Ağustos 2021'de, endekste kapsanan 415 maddeden, 59 maddenin ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken, 49 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı. 307 maddenin ortalama fiyatında ise artış gerçekleşti.
İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'de (grubu) 2021 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %0,74, bir önceki yılın Aralık ayına göre %10,98, bir önceki yılın aynı ayına göre %18,46 ve on iki aylık ortalamalara göre %16,14 artış gerçekleşti. Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE (Çekirdek TÜFE) (C grubu) aylık bazda % 0,38 ve yıllık bazda % 16,76 düzeyinde artış kaydedildi. Çekirdek TÜFE Temmuz ayında % 17,22 olarak kaydedilmişti.
Grafik-1: Tüketici Fiyat Endeksi Aylık&Yıllık Değişim Oranları (%)
Uyarı Notu Son Sayfada Yer Alan Çekince Yazısı ile Birlikte Okunmalıdır…
Grafik-2:TÜFE Sepeti içerisinde Ana Harcama Grubu Ağırlıkları
Grafik-3: Ana Harcama Grupları Değişim Oranları (%)(Ağustos ayı)
Grafik-4: Ana Harcama Gruplarının Enflasyona Katkısı (Puan)
Grafik-5: TÜFE, Çekirdek TÜFE, Gıda Enflasyonu ve FAO Gıda Fiyat Endeksi Yıllık Değişim Oranları (%)
Grafik-6: TÜFE Yıllık Değişim Oranı, TCMB Politika Faiz Oranı ve TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti (%)
TÜİK tarafından açıklanan Yurt içi Üretici Fiyat Endeksi 2021 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %2,77 ve bir önceki yılın aynı ayına göre %45,52 artış gösterdi. ÜFE-TÜFE spreadine bakıldığında, farkın yaklaşık 26,27 puana çıktığı görülüyor. Makasın ÜFE lehine açılmaya devam ettiği izleniyor.
Grafik-7: Üretici Fiyat Endeksi Aylık&Yıllık Değişim Oranları (%)
Grafik-8: Üretici Fiyat Endeksi ve Tüketici Fiyat Endeksi Yıllık Değişim Oranları (%) ve spreadi (puan)
Kaynak: Bloomberg ve TÜİK
Değerlendirme;
Açıklanan Ağustos ayı manşet enflasyon rakamının piyasa beklentisi üzerinde gerçekleştiği görülüyor. Manşet enflasyonda yıllık bazda % 19,25 artış, Nisan 2019’dan beri en yüksek seviyeyi işaret etmekte. Özellikle, global emtia fiyatlamalarında yukarı yönlü seyir, yüksek enerji fiyatları, gıda enflasyonunda yüksek seyir ve normalleşme dönemi ile birlikte artan iç talep, Ağustos ayında enflasyonda yaşanan yüksek seyrin başlıca nedenleri arasında sayılabilir.
Diğer taraftan, Enflasyon sepeti içerisinde baktığımızda, gıda fiyatlamalarının toplam sepetin yaklaşık 4’te birini oluşturmaktadır. Ağustos ayında gıda enflasyonu yıllık bazda % 29 artış göstermiştir. Gıda enflasyonunda, Nisan 2019’dan bu yana en yüksek artış kaydedildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yayımladığı yılın 3.Enflasyon Raporu’nda 2021 yılsonu gıda enflasyon beklentisini % 15,0 ve 2022 yılsonu gıda enflasyonunu % 10,1’e yukarı yönlü revize etmişti. Gıda enflasyonu tarafında Ağustos ayında açıklanan verinin yılsonu beklentilerin üzerinde olmaya devam ettiği görülmektedir. Gıda enflasyonu tarafında, ilerleyen dönemler açısından yukarı yönlü risklerin devam edeceğini öngörüyoruz. Buna paralel, bazı tarım ürünlerinde kuraklık, arz eksikliği ve tedarik zincirinde aksamalar olabileceği ihtimali ile birlikte global gıda fiyatlamalarında artışın devam edebileceği olasılığı ve bu artışın gecikmeli etkileri nedeniyle, önümüzdeki süreçte gıda fiyatlamalarının seyrinin manşet enflasyon açısından önemli olmaya devam edeceğini düşünmekteyiz. Ağustos ayı içerisinde yürürlüğe giren yeni ÖTV düzenlemesi enflasyonist etkiyi bir miktar hafiflettiği görülse de gıda fiyatlamalarında yaşanan yukarı yönlü eğilimin bu etkiyi dengelediği görülmektedir.
Özellikle, iç talepte devam eden güçlü seyir, hizmet sektöründe yaşanan canlanma, gıda fiyatlamalarının ilerleyen dönem nasıl seyredeceğine dair belirsizlikler, enerji fiyatlamaları tarafında yaşanan yukarı yönlü eğilim, global emtia piyasasında gelişmeler, maliyet enflasyonun talep enflasyonu üzerine yapışkanlık etkisi, yönetilen/yönlendirilen fiyat ve vergi ayarlamalarının gidişatı, ve döviz kurunda ki geçişkenlik nedeniyle ilerleyen dönemde manşet enflasyon tarafında yukarı yönlü risklerin gündemde olmaya devam edebileceğini tahmin ediyoruz.
Ayrıca, maliyet enflasyonunda yaşanan yukarı yönlü eğilime dikkat edilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Maliyet enflasyonu yıllık artış hızı Ağustos ayında % 45,52 düzeyine yükseldi. ÜFE-TÜFE makasına baktığımızda, yaklaşık 26,3 puana yükseldi. ÜFE-TÜFE arasında makasında kademeli artışlar ilerleyen dönemde talep enflasyonunda yaşanabilecek dezenflasyon sürecinde, maliyet enflasyonu baskısından dolayı ötelenmelere neden olabilir. Bu bağlamda, manşet enflasyon ile birlikte maliyet enflasyonunda yaşanan gelişmelerin yakından izlenmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Özellikle, yılın geri kalanında enflasyon ana eğilimlerinde, yaşanan gelişmelere ve yurtiçi/yurtdışı koşullara bağlı olarak yukarı yönlü risklerin devam etme olasılığını göz ardı etmiyoruz. Bu bağlamda, açıklanan Ağustos ayı enflasyon rakamı ile birlikte planlı takvime göre 23 Eylül tarihinde toplantısını gerçekleştirecek olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) faiz politikasında bir değişikliğe gitmeyeceğini tahmin ediyoruz. Açıklanan Ağustos ayı manşet enflasyonun, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı üzerine çıktığı görülmektedir. Bu bağlamda, bankanın Eylül ayı toplantısının önem derecesinin daha fazla arttığını ve yakından takip edilmesi gerektiğini öngörmekteyiz.
Uyarı Notu Son Sayfada Yer Alan Çekince Yazısı ile Birlikte Okunmalıdır…
Kaynaklar: INVESTAZ Yatırım Araştırma, TCMB, TÜİK ve Bloomberg
Çekince: Burada yer alan bilgiler INVESTAZ Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından genel bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, SPK tarafından yetkilendirilmiş yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak sözleşme imzalanmak suretiyle kişiye özel olarak sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel nitelikte olup tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
Tüm veriler, INVESTAZ Yatırım Menkul Değerler A.Ş tarafından güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan alınmıştır. Burada yer alan fiyatlar, veriler ve bilgilerin tam ve doğru olduğu garanti edilemez; içerik, haber verilmeksizin değiştirilebilir. Bu kaynakların kullanılması nedeni ile ortaya çıkabilecek hatalardan veya zararlardan kurum çalışanları ile INVESTAZ Yatırım Menkul Değerler A.Ş. sorumlu değildir.