"Bugün hava çok güzel ama yarın yağmur yağacak" ana fikrini üç ayrı kalıpla söylediğimizde odak noktasının kaydığına dikkat ediniz. Ama- fakat kelimelerinin sık kullanımı deneyimin olumlu yanını kaçırmaya neden olur. "Sorunuma şimdilik bir çözüm buldum ama ileride bu yine başıma gelecek" önermesini tekrar yazalım: "İleride bu yine başıma gelecek olsa bile sorunuma şimdilik çözüm buldum"
Konuyu farklı bir çerçevede görmek çoğu zaman çözüme yaklaştırır. İstenen sonuç (outcome), geri bildirim - başarısızlık (feedback vs failure), sanki (as if) çerçeveleri sık kullanılır. Sorundan sonuca, başarısızlıktan geri bildirime, imkansızlıktan olabilirliğe geçişi sağlar. Örneğin kuraklık varsa yağmur iyidir, sel baskını varsa aynı yağmur kötüdür. Oysa tek başına yağmur ne iyi ne de kötüdür. Boş bir çayır çobana otlak-sürü, mimara okul-hastane, pilota acil havaalanı vb hissi verebilir.
Etkili soru neden veya kim değil, nasıldır. Mesajın tonu, içeriği etkiler: Hayır? Hayır. Hayır!
Öndeki yol ne kadar arkadakine benzese de, sadece dikiz aynasına bakmak emniyetli bir sürüş için yeterli değildir. Bir balığın içinde yüzdüğü suyu tanımlaması zordur, bilinçaltımızı fark edemeyebiliriz.
Değerler istek ve arzularımızla ilgilidir. Kriterlerse herhangi bir karar ve yargıya varmak için kullandığımız standart ve delillerdir. Etkili bir ikna süreci, önce kişinin kriterini ortaya çıkarabilme, sonra da, kanıtını elde edebileceği şekilde (görmesini, duymasını, hissetmesini vb sağlayarak) o kriteri karşılayabilme yeteneğini gerektirmektedir.
İnanç değişim çemberi: inancı istemek - inanca açık olmak - inanıyor olmak - inanca şüpheyle yaklaşmak - eski inançlarımızı hatırlamak - güven..
Parçaların bir araya gelerek oluşturduğu bütün, kendini oluşturan parçalardan farklıdır.
NLP de konuşulan 14 kalıp:
- Niyet: dikkati inancın arkasındaki amaç ve niyete yönlendirmek
- Yeniden Tanımlama: inanç cümlesi içinde kullanılan kelimelerden biri yerine, aynı anlama gelen, fakat farklı bir etki yaratacak başka bir kelime kullanmak
- Sonuç: Dikkati, inanç veya inançla ortaya çıkan genellemenin, bu inancı değiştirecek (veya destekleyecek) olumlu (veya olumsuz) etkilerine yönlendirmek
- Parçalara Ayırma (Küçük Parçalar): inancın unsurlarını, inançla ortaya çıkan genellemeyi değiştirecek (veya destekleyecek) şekilde daha küçük parçalara ayırmak
- Parçalara Ayırma (Büyük Parçalar): inancın herhangi bir ögesini, inançla ortaya konan ilişkiyi değiştirecek şekilde, daha büyük bir sınıflamaya tabi tutarak genellemek
- Benzerlik Bulma: inançla ortaya çıkan genellemeye karşı koyan (veya destekleyen) bir benzerlik ilişkisi kurmak
- Çerçeve Boyutunu Değiştirmek: inancın anlamı, daha uzun (veya kısa), daha çok sayıda insan (veya tek bir görüş) açısından, daha büyük (veya küçük) bir perspektifle yeniden değerlendirmek (veya takviye etmek)
- Farklı Bir İstenen Sonuç: inançla mücadele etmek (yada güçlendirmek) amacıyla dikkati farklı bir amaca yönlendirmek
- Dünya Modeli: inancı farklı bir dünya modeli ile yeniden değerlendirmek (veya desteklemek)
- Gerçeklik Stratejisi: inancın oluşmasına neden olan bilişsel algılamalardan hareketle inancı yeniden değerlendirmek (veya desteklemek)
- Karşıt Örnek: inançla ortaya çıkan, genellemeyle değiştirilebilecek (veya zenginleştirilebilecek) karşıt örnek veya istisna bulmak
- Kriter Hiyerarşisi: inancı, inançla ifade edilenden daha önemli bir kritere göre yeniden değerlendirmek (veya güçlendirmek)
- Kendine Atıf: inanç ifadesini, inançla ortaya konan ilişki veya kritere göre değerlendirmek
- Meta Çerçeve: inancı kişisel bağlamda süregelen bir çerçeveden değerlendirmek - inanç hakkında bir inanç oluşturmak