Boğaz reflüsü (Laringofaringeal reflü – LFR ), mide ile yemek borusu arasındaki kapakçığın düzgün çalışmaması sonucunda, midenin sindirim için salgıladığı asitli sıvının yemek borusu ve daha yukarıya gırtlak bölgesine doğru geri kaçmasıdır. Sessiz reflü de denir. Mide sıvısındaki asidin dışında safra tuzları, pankreas enzimleri ve pepsin de boğaz mukozasını tahriş eder.
Boğaz reflüsü, mide reflüsünden (gastroözofageal reflü – GÖR) farklıdır. LFR daha çok gün içinde ve ayakta, mide reflüsü ise yatar pozisyonda daha çok ortaya çıkar.
Boğaz Reflüsünün Nedenleri
Yutakla yemek borusu arasındaki kapakçığın ve kasların fonksiyonlarında bozukluk yaratarak boğaz reflüsüne neden olan durumlar şu şekilde sıralanabilir;
- Mide çıkışında daralma
- Gebelik
- Mide fıtığı
- Aşırı alkol ve sigara tüketimi
- Bazı ilaçlar ( kalsiyum blokörleri, diazepam, antkolinerjik ilaçlar gibi).
- Obezite
- Tükürük ve mukus üretiminin azalması
- Hormonlar (glukagon, kolesistokinin gibi)
- Diyetler
- Çikolata, yağlı besinler
- Çok dar kıyafetler
- Krikofaringeal kas tonusunda azalma
Boğaz Reflüsünün Belirtileri
Boğaz reflüsünün en yaygın belirtileri şöyle sıralanabilir;
- Boğazda takılma hissi
- Ses kısıklığı
- Ses kalınlaşması
- Öksürük (bazen uykudan uyandırabilir derecede)
- Ağrılı yutkunma, yutkunma da güçlük
- Mideden acı su gelmesi
- Ekşime hissi
- Hazımsızlık
- Sürekli boğazı temizleme isteği
- Göğüste ağrı
- Larengospazm atakları
- Boğazda yanma
Boğaz Reflüsünün Tanısı
Belirtiler başka hastalıkların belirtileriyle benzeştiğinden tanı koymak zor olabilmektedir. Detaylı anamnez alındıktan sonra KBB, baş ve boyun muayeneleri yapılır. Videolarengoskopi yapılabilir (Endoskopik Laringoskopi). Yemek borusundaki 24 saatlik asit değişimleri takip edilerek değerlendirilebilir.
Boğaz Reflüsünün Tedavisi
Boğaz reflüsünün tedavisi ilaçla, diyet alışkanlıklarının düzenlenmesiyle ve bazen de cerrahi yollarla yapılmaktadır.
-
İlaçla tedavi
Mideden asit salınımını azaltan proton pompası inhibitörü (omeprazol, lansoprazol, pantoprazol gibi) ilaçların kullanımına dayanır. Tedavi 4 – 6 ay sürebilir.
-
Cerrahi tedavi
Eğer ilaç tedavisine cevap alınamıyorsa, hastada laringospazm, mide fıtığı gibi durumlar gelişmişse yapılır.
-
Diyet alışkanlıklarının düzenlenmesi
Diyet alışkanlıklarının düzenlenmesi kısa süreli bir diyet değil, bir yaşam şekli olarak algılanmalıdır. Şunlara dikkat edilmelidir;
- Yatmadan 3 saat önce su dışında herhangi bir yiyecek, içecek alımı kesilmelidir.
- Kızartmalar, ağır yağlı yemekler, baharatlı yemekler, kuru yemiş, nane ve çikolatadan uzak durulmalıdır.
- Alkol ve sigara tüketilmemelidir.
- Çok fazla çay, kahve içilmemelidir.
- Sirke, limon suyu kullanılmamalıdır.
- Stresten uzak durulmalıdır.
- Karnı aşırı sıkan giysiler giyilmemelidir.
- Asitli, gazlı içeceklerden uzak durulmalıdır (kola gibi)
- Kilo almaktan kaçınılmalıdır.
- Yemekten hemen sonra yatılmamalıdır.
- Spor yapılmalıdır (yemekten hemen sonra yapılmamak kaydıyla).
- Mümkün olduğunca aspirin türü ilaçlar alınmamalıdır.
- Mentollü ağız gargaralı kullanılmamalıdır.
Boğaz Reflüsünün Yol Açtığı Hastalıklar
Boğaz reflüsü birçok hastalığa neden olmaktadır. Bunların bir bölümü oldukça ciddidir. O nedenle tedavisi ihmal edilmemelidir. Boğaz reflüsünün yol açtığı Hastalıklar arasında şunlar sayılabilir;
- Uyku apnesi
- Diş çürüğü
- Larengospazm
- Çeşitli akciğer hastalıkları
- Kronik öksürük
- Ağız ülseri
- Gırtlak kanseri
- Kronik farenjit ya da kronik sinüzit
- Ses hastalıkları
- Mikroaspirasyon
- Astım
Fransızca vertige veya Latince vertīgō sözcüğünden gelen vertigo kelimesi baş dönmesi anlamına gelmektedir. Günümüzde bir hastalık olarak bilinmesine rağmen aslında bir hastalık değil, başka hastalıkların semptomlarından biridir. Hastalar kimi zaman dengesizlik, göz kararması, sersemlik hali gibi vertigo ile ilişkisi olmayan belirtileri de vertigo olarak tanımlayabilmektedir.
Vertigonun nörolojik rahatsızlıklar sonucu ortaya çıktığı görüldüğü gibi iç kulak ya da orta kulaktaki denge merkezinin etkilenmesine, kas-iskelet sorunlarına ve psikojenik sorunlara bağlı olarak da ortaya çıktığı görülebilir.
Vertigo hastaların kendisinin ya da çevresindeki eşyaların hareket ettiği yanılsamasıdır. Belirtileri her hastada değişmekle beraber, baş dönmesi, mide bulantısı, kusma, kulak çınlaması, halsizlik şeklinde ilerleyebilir.
Vertigo atakları başladıktan birkaç saniye sonra son bulabilir veya yirmi dört saat gibi uzun bir süre devam ederek hastanın günlük yaşamını zorlaştırabilir.
Vertigo kelimesi Latince’de “dönmek” anlamına gelir. Bir hastalık değil semptomdur ve ”baş dönmesi” ile aynı anlama gelir. Burda hareket illüzyonu mevcuttur ve kişi; çevrenin ve/veya kendisinin dönmesini tarif eder. Çoğu zaman bulantı ve kusma eşlik eder.
Dengesizlik (Dizzines) olarak tanımlanan kavram ise; kişinin ayağının altından yerin kayması, boşluktaymış hissi, sarhoşvari his, teknede sandalda gidiyormuş hissine neden olur.
Denge nasıl sağlanır ?
Dengenin sağlanmasında çok fazla organ ve sistem rol oynar. Bu organ ve sistemler arasında beyin, omurilik, iç kulak (labirent), gözler, eklem ve kaslar sayılabilir. Bu organlara ait hastalıklar organa spesifik belirtiler ile birlikte dengesizlik ve baş dönmesi de yapar. Bu kadar çok sistemin birlikte çalışması ile sağlanan dengenin muayesinde başta KBB ve Nöroloji ana branşlar olsa da; göz, dahiliye veya fizik tedavi branşlarına da muayene olmak gerekebilir.
Kulak kaynaklı Baş Dönmesi Sebepleri nelerdir ?
Benign Pozisyonal Paroksismal Vertigo
Vertigonun en sık kulak kaynaklı sebebi Benign Pozisyonal Paroksismal Vertigo ‘dur. Halk arasında kristal oynaması ve kayması olarakta bilinir. Genellikle başın ani hareketleri ile kısa süreli baş dönmesi atakları gözükür. Tanı ve tedavisi manevralarla yapılır. Repozisyon manevraları ile %80 oranında düzelir ancak tekrarlama eğilimi yüksektir. Bu hastalıkta işitme kaybı görülmez.
Vestibuler nörit
Denge sinirinin iltihabı anlamına gelir ama gerçek bir enfeksiyon şimdiye kadar gösterilememiştir. 6 haftaya kadar baş dönmesi, bulantı ve kusma görülebilir. Öncesinden viral üst solunum yolu enfeksiyonları görülebilse de gerçek bir sebep olarak şimdiye kadar kanıtlanamamıştır. Baş dönmesi ani başlar ve şiddetlidir, bulantı-kusma eşlik eder. İşitme kaybı gözlenmez. Tanı için mutlaka iyi öykü alınması gereklidir. Beyin ile ilgili hastalıklar açısından nörolojik muayene gerekebilir. Tedavisinde; semptomları azaltmak için medikal tedavi verilmektedir ve arkasından vestibuler rehabilitasyon yapılmaktadır.
Meniere hastalığı
En önemli bulgusu ataklar halinde baş dönmesi olan iç kulakta bulunan ve dengeden sorumlu sıvılardaki basınç artışının neden olduğu bir hastalıktır. Sıklığı 100000’de 40-100 arasında değişir. Her yaşta görülebilmesine rağmen 40 yaş civarında başlaması daha sıktır. %20 civarında iki kulak birden hastalanır. Başlıca belirtileri baş dönmesi, kulak uğultusu, işitme kaybı ve kulakta dolgunluk hissidir. Baş dönmesine bulantı ve kusma eklenebilir. Genellikle; ani başlangıçlı, 20 dakika-24 saat sürebilen (genellikle 2 saatin altında) ve bulantı-kusma ile birliktedir. Baş dönmesi başlamadan önce bazen kulakta dolgunluk hissi oluşabilir. Atakları gerginlik, stres ve aşırı tuz alımı tetikleyebilir. Atak aralarında hasta tamamen normal ya da hafif dengesiz olabilir.
Baş dönmesi olduğu dönemde pes tonlarda İşitme kaybı olur. İlk yıllarda baş dönmesi atakları sonrasında işitme kaybı düzelir fakat zamanla atak sonrasında da işitme kaybı devam eder. Çınlama aralıklı ya da sürekli olabilir. Beraberinde kulakta bir dolgunluk ve basınç hissi olabilir. Baş dönmesinin olduğu dönemlerde genelde istemsiz göz hareketleri eşlik eder.
Tanıda en önemli faktör hastanın hikayesidir. Baş dönmesinin süresi, sıklığı, derecesi berberinde olan semptomlar hastalığın nedeni hakkında bilgi verirler. Yapılacak ilk tetkik işitme testleri (odiometri) dir. Bu testlerde işitme kaybının varlığı ve iç kulağın durumu hakkında bilgi edinilir. Kalın seslerdeki iç kulak tipi işitme kaybı Meniere Hastalığı olabileceğini akla getirir.
Tedavi
Atak tedavisinde; hastayı rahatlatan ve bulantı kusmayı önleyen sedatif ilaçlar verilir.
Atakların önlenmesi için yapılması gerekenler :
Aşırı tuz ve alkol almamak
Stresten uzak durmak
Baş dönmesine karşı ilaçlar kullanmak.
Cerrahi tedavi: İlaç tedavisi ile sonuç alınamayan ve sık atak geçiren hastalarda gündeme gelir.
– Kulak içi ilaç uygulamaları: Gentamisin seçici vestibülotoksik bir aminoglikozidtir, krista ampullaristeki endolenf üreten karanlık hücreleri yıkıma uğratır, bu nedenle ITG uygulamaları ‘’ kimyasal labirentektomi’’ olarak adlandırılır.
– Denge sinirinin kesilmesi: Vestibüler sinir adı verilen bu sinir kesilerek baş dönmesi duyusu yok edilmiş olur. İşitme fonksiyonu yine korunur.Başarı oranı %95′ dir.
– Labirentektomi: İç kulağın tamamen ortadan kaldırılmasıdır. İşitme fonksiyonu da kaybolur.