Covid-19 salgını, birbirine bağlı bir dünya ekonomisinde hem arz hem de talepte eşzamanlı kesintileri içeren 'eşi benzeri olmayan' küresel bir şok yaşattı. Enfeksiyonlar işgücü arzını ve üretkenliği azaltırken, kilitlenmeler, işlerin kapanması ve sosyal mesafeler de arz kesintilerine neden oldu.
Talep tarafında, işten çıkarmalar ve gelir kaybı (hastalık, karantina ve işsizlik nedeniyle) ve kötüleşen ekonomik beklentiler hane halkı tüketimini ve firmaların yatırımlarını azalttı. Pandeminin bitmek bilmez süresi, büyüklüğü ve etkisine ilişkin aşırı belirsizlik, iş ve tüketici güvenini zayıflatan ve mali koşulları sıkılaştıran ve iş kayıplarına ve yatırıma yol açabilecek kısır bir döngü oluşturdu. Covid-19 şoku, Covid-19'un bu tahmin revizyonlarının ana itici gücü olduğu varsayımı altında, IMF'nin Ocak ve Nisan 2020 arasındaki GSYİH büyüme tahmin revizyonları kullanılarak tanımlandı.
Covid-19'un Ekonomik Aktivite ve Uzun Vadeli Faiz Oranları Üzerindeki Etkisi
Aşırı küresel oynaklığın ekonomik büyümeyi etkileyebileceği birkaç kanal vardır. Bunlar, daha yüksek ihtiyati tasarrufları, daha düşük veya gecikmiş yatırımları (artan belirsizlik ve zayıf talep beklentileri nedeniyle) ve daha yüksek sermaye artırma maliyetini (değişken bir ortamda daha yüksek finansman maliyetleri nedeniyle) içerir.
İşyeri kapanmaları ve yavaşlayan taleple birlikte, rapor şu anda toplam çalışma saati kayıplarının%17,3 veya ikinci çeyrek için yaklaşık 495 milyon tam zamanlı eşdeğer iş (48 saatlik çalışma haftasına dayalı olarak) olduğunu tahmin ediyor. Önceki tahminleri%14'tü. Alt-orta gelirli ülkeler en büyük düşüşü gördü.
Covid-19 Sosyal Yaşama Etkisi
Hükümet programları dünyanın her yerinden insanlara yardım etti. Daha büyük mali teşvik paketlerine sahip ülkeler daha düşük kayıplar gördü. Yine de bu paketler eşit olmayan bir şekilde dağıtıldı ve Almanya gibi zengin ülkelerde ve şu anda ünlü olan kısa süreli çalışma planında daha yoğun hale geldi. Daha fakir, gelişmekte olan ülkeler, yetişmek için gereken nakde sahip değiller.
Üstelik gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerde çalışan insanların daha yüksek bir oranı kayıt dışı istihdamda çalışıyor ve bunların çoğu kadın. Genel olarak, küresel çalışanların yaklaşık %60'ı kayıt dışıdır. Kayıtlı çalışanların aksine, sosyal güvenlikten veya gelir kayıplarını hafifleten diğer kamu sektörü önlemlerinden yoksundurlar.
Ekonomi ve insanların sağlığına aynı eşit özenle bakılmalıdır.
Yoksul ülkelerin uluslararası finans kurumları, borçların hafifletilmesi veya kalkınma yardımı yoluyla daha fazla desteğe ihtiyacı var. Genel olarak, daha fazla uluslararası dayanışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Gençlerin ayrıca kayıp bir nesil yaratmamak için özel bakıma ihtiyaçları vardır. Pandemiden önce bile, iş dünyasında savunmasız bir durumdaydılar. Pandeminin başlangıcından beri işler daha da kötüye gitti.
Covid-19’un Türkiye’ye Etkisi
Virüsün ardından aylık bazda bakır ve petrol fiyatları önemli ölçüde azalırken, Brent petrolünün varili yüzde 15, bakır poundu ise yüzde 8,4 azaldı. Özellikle bakır fiyatlarındaki düşüşün ekonomi üzerinde önemli etkileri oldu. Çünkü bakır daha çok birçok ürünün üretim sürecinde kullanılmaktadır. Sonuç olarak bakır fiyatlarındaki düşüş ekonomik aktivitede zararlara neden olabilir. Üstelik salgın hızla kontrol altına alınamazsa, petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareketler görmeye devam edeceğiz. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) raporuna göre, petrole olan talep bir hafta içinde yüzde 19 düşerken, talebin gerilemesinin ana nedeni Çin oldu.
En çok madencilik sektörü etkilendi. Çünkü 4,3 milyar dolardan 1,3 milyar doları Çin'e ihraç ediliyor. Korona nedeniyle Şubat ayının ilk haftasında geçen yıla göre madencilik ihracatında yaklaşık %60 oranında düşüş yaşandı
SONUÇ
Türkiye, ekonomik canlandırma paketini nicel bir genişleme (QE) programı ile finanse ediyor, bu sayede merkez bankası tahvil satın alıyor ve ekonomiyi canlandırmak için sisteme yerel para birimi enjekte ediyor; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Nisan 2020'den bu yana tahvillerini iki katından fazla artırmıştır. Olağanüstü zamanlar olağanüstü önlemler gerektirir ve TCMB'nin neden portföyünü bu kadar agresif bir şekilde genişletmesi gerektiği anlaşılabilir. Ancak, Türkiye gibi, merkez bankası bağımsızlığının tam olarak yerleşmemiş olduğu gelişmekte olan bir piyasada, TCMB'nin QE şartları ve sistemden paranın çekileceği koşullar konusunda çok şeffaf olması gerekiyor. Ayrıca, daha fazla dolarizasyonun önlenmesi için yurt içi para arzındaki artış döviz girişi ile dengelenmelidir.