

Gürcülerle aynıyız ama
Abaza'yız
"Gürcü, Abaza, Çerkes, Çeçen ve Lazlar aynı kökenden geliyor,
aynı ortak uygarlığı paylaşıyoruz. Ancak ayrı ayrı halklarız.
Gürcistan'da asimilasyon politikası uygulanıyor. Olayların
nedeni bu. Paylaşım ilişkileri de bozuk. Abazalar, Sovyetler
Birliği'nden ayrılmazlar. Yeşil Kuşak gerçekleşmez." Abhaz
seçkinlerinin değerlendirmeleri böyle.
Gürcistan'daki son kanlı olaylar. Türkiye'de yaşayan ve Abaza
olarak bilinen Abhazlar duruma nasıl bakıyorlar? Konuyu
uzmanından öğrenmek istediğimizde Erol Kılıç ve Esat Özen'le
karşılaştık. Kafkasya'dan gelen bir halkın şimdiki öncüleri
konumundaki bu iki kişi, sorularımıza neredeyse ortak yanıtlar
verdiler. Özen, konumlarını bilen ve sıradan bir lider
görüntüsü verirken, Kılıç aydın ve titiz bir bürokrat izlenimi
bıraktı bizde. Geçmişten gelen bir mücadelenin birikimi
seziliyordu sözcüklerinde.
-Gürcistan'da bağımsızlık yönünde bir hareket başladığında
buraya yönetsel olarak bağlı Abaza Özerk Bölgesi'nde
"Cumhuriyet " olmak yolunda bir istem belirdi. Sorun neydi?
-Durumu anlamak için 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'na kadar
uzanmak gerek. 93 Harbi diye bilinen bu savaşta yaklaşık 300
bin Abaza Osmanlı tarafına göç etti. Zamanın yönetimi, göçmen
Abazaları, bilinçli biçimde Samsun, Tokat, Reyhanlı, Kayseri,
Sivas bölgelerine yerleştirdi. Amaç Doğu'yla Batı, Kuzey'le
Güney arasında tampon bölge yaratmak ve bu savaşkan halkı,
başkaldıran başka halklara karşı kullanmaktı.
Türkiye'de Çerkes toplumunun bir parçasını oluşturan biz
Abhazlar Kafkasya'daki Abhazya toprağının otokton halkıyız.
Gürcülerle aynı uygarlığı, kültürü, tarihi, mirası ve kökeni
paylaşıyoruz.
1900'lerde Abhazya'daki nüfusun yüzde 55'i Abaza'ydı.
1917-21 arasında, bölgede kurulan Menşevik burjuva devletinin
halkımıza inanılmaz kötülükleri oldu. Büyük bir Gürcüleştirme
politikası başlatıldı. Abazalara özgün soyadları yer ve
coğrafi adlar değiştirildi. Latin harfleriyle yazılmakta olan
Abaza dili, dar coğrafi deyimlerle sınırlı Gürcüceye
dönüştürüldü.
- Ekim Devrimi ne getirdi?
- Devrimci Lenin 4 Mart
1921'de Menşeviklerin hatalarını düzelten bir siyaset izledi.
Sonradan bağımsız cumhuriyet olmak kaydıyla "Abhazya Özerk"
bölgesinin kurulmasını sağladı. Gerçekten de Ekim Devrimi'yle
birlikte büyük ve köklü dönüşümler yaşandı Abhazya'da.
Devrim'in kazanım ve nimetlerinden yararlandı Abazalar.
Ancak Stalin'in başa geçmesi ve Beria'nın geniş yetkilerle
donatılmasıyla Gürcistan'da milliyetçi bir politika izlenmeye
başlandı yeniden. 48 saat içinde tüm Abaza soyadlarının
değiştirilmesi yönünde yasa çıktı. Yöre adları yeniden
Gürcüleştirildi. Gürcüler Abhazya bölgesinde yerleştirilerek
demografik dengenin bozulması hedeflendi. O kadar ki Abazalar
kendi özyurtlarında toplam halkın yüzde 20'sini oluşturur
oldular. Dahası, İran-lrak Savaşı boyunca cepheye gitmek
istemeyen Gürcüler, Gürcistan'a kaçıp sığındılar ve Abhazya'ya
yerleştirildiler. Nüfus dengesi tümden Abazaların aleyhine
bozuldu. Gürcü milliyetçiliği bu kez Rum, Ermeni, Rus, Laz ve
Türk halklarına baskı yapmaya başladı. Böylece Gürcü
milliyetçiliği aldı başını yürüdü.
- Rahatsızlıkların nedeni ne?
Ekonomik mi, sosyalizmin kendisi mi, yoksa bozulmuş sınıfsal
ilişkiler mi?
- Kanımca Stalin'in
politikalarına tepki söz konusu. Sınıfsal ilişkilerden çok,
kültürel ve coğrafi rahatsızlıklar. Ekonomik olarak da
paylaşım ilişkilerinde yürümeyen bir şey var, sanıyorum. Bir
de kitapta yazıldığı gibi gerçekleşmiyor siyasetler.
- Gürcistan Sovyetler
Birliği'nden ayrılır mı?
- Sanmam. Ayrıca biz toplumsal, kültürel, ekonomik
gelişmesinin gücünü Sovyet Devrimi'nden alan Abazalar,
ayrılmak isteyen Gürcülerin arkasından gitmeyeceğiz. Bu
anlamda ABD patentli yeşil kuşak projesinin halkımızca
benimseneceğini sanmıyorum.
- Olaylar çıktığında siz Türkiye'dekiler neler
hissettiniz?
- Heyecanlandık ve halkın
birbirini kırmamasını temenni edip durduk. Çünkü biz Gürcü'sü,
Çerkes'i, Abaza'sı,
Ermeni'si ve Azeri'siyle
Kafkas halklarıyız. Ayrıca Türkiye, Suriye, Ürdün, Mısır,
Yunanistan, Almanya ve Fransa'da aynı gün ve saatte gösteri
yapma önerileri aldık.
Gerçekleşebilirdi de. Ancak Glasnost zarar görmesin istiyoruz.