A.Mineral Olmayan Besinler
Mineral Olmayan Besinler hidrojen (H), oksijen (O), ve karbon (C) dur.Bu besinler hava ve suda bulunur. su ( H2 O) şeker ve nişasta için hidrojen kaynağı, karbon dioksit (CO 2) ise oksijen ve karbon kaynağı olarak fotosentezde kullanılır. Bitkiler C, H ve O besinleri organik besin üretmek için kullanırlar ve yapıları yaklaşık % 95 oranında bu maddelerden oluşmuştur.Bitkiler suyu topraktan karbondioksiti ise havadan alırlar.
B.Mineral besinler
•toprakta bulunur,
•suda çözülürler
•köklerle emilir.
•sağlıklı büyümek toprakta yeterli besinler bulunmalıdır.
•yeterli miktar ve çeşitte besin bulunmayan topraklara besinler gübre olarak verilir.
Mineral besin iki gruba ayrılır:
Makrobesinler ve Mikro besinler
1.Makrobesinler
iki gruba bölünebilir: Birincil ve ikincil besin.
a. Birincil besinler azot (N), fosfor( P), ve potasyum (K). bitkiler hayatta kalma ve büyümeleri için bu besinleri büyük miktarlarda kullanırlar Bunlar topraktan alınan önemli besinlerdir.
b.İkincil besinlerin kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), ve kükürt (S). genellikle toprak yeterince bulunan bu besinler gerekli olduğu durumlarda toprak gübrelenmelidir. Ayrıca, Magnezyum (Mg), Kalsiyum (Ca), Kükürt (S) büyük miktarlarda kullanılan besinlerdir.
2. Mikrobesinler
Mikro besin küçük miktarlarda ihtiyaç duyulan besinlerdir.Bitkilerde temel büyüme ve gelişme olayları için gerekilidir. Bu besinler bor (B), bakır (Cu), demir (Fe), klorür (Cl), mangan (Mn), molibden (Mo) ve çinko (Zn) Eksiklikleri pek hissedilmez. Düşen ağaç yaprakları,ölen bitkiler ve organik maddelerle geri dönüşümleri sağlanır.
Minumun kuralı:
Bitkiler metabolik aktivitelerini gerçekleştirebilmek için eser elementleri yapılarında bulundurmak zorundadırlar (Fe, Mg, Mn, Mo, Va). Bu maddeler metabolizmanın devamı ve büyümesi için zorunludur. Buna göre bitkiler toprakta en az bulunan eser elemente göre büyür ve metabolizmasını düzenler, bu olaya minimum kuralı denir.
Bitkisel besinlerin görevleri ve eksikliklerinde oluşan sorunlar:
1.Azot
•Azot bitki proteinleri bir yapı taşıdır.
•Klorofil ayrılmaz bir parçasıdır
•Amino asitler, nükleik asitler ve koenzimler bir Bileşenidir.
Eksiklik belirtileri
• Yavaş büyüme ve bodurluk.
• Sarı-yeşil renkli yaprakları.
• Tomurcuklarda ve yaprak kenarlarında sararma
2.Fosfor
•Bitkilerin DNA, RNA ve ATP yapısı
•Fosfor hücre bölünmesi ve organizasyonu
•Bitki büyümesi ve kök oluşumu
•Çiçeklenme ve meyve oluşumu
Eksiklik belirtileri
• Yavaş büyüme ve bodurluk.
• Bazı bitkilerin yaprakları üzerinde morumsu renk.
• Kötü meyve veya tohum oluşumu.
3.Potasyum
•Potasyum şekerlerin taşınması
•Nişasta oluşumu için gereklidir.
•Stomaların açılıp kapanması
•Suyun verimli kullanımı için önemlidir.
Eksiklik belirtileri
•Uç tomurcuklarda ve olgun yapraklarda yanıklık, alt Yapraklar sararma.
• Kolayca yaprak dökülmesi .
• Küçük tohum ve buruşk meyve
• Yavaş büyüme
4.Kalsiyum
•Hücre duvarları ve zarlar için bir yapı taşı
•Nişasta ve selüloz gibi önemli bitki karbonhidratlarının bir bileşenidir.
•Kalsiyum bitki gücü ve sertliği arttırır
Eksiklik belirtileri
• genç yaprakların kuruması - kereviz, marul, lahana.
• terminal tomurcukların ölümü.
• Bodur kök .
• çiçekleri ve tomurcukları erken dökülmesidir.
5.Magnezyum
• Magnezyum klorofil molekülünün bir parçasıdır
•Magnezyum birçok enzim için aktivatördür.
Eksiklik belirtileri
• Büyük yaprakları kloroz (sararma).
6.Kükürt
•Amino asitlerin (sistin, metiyonin ve sistein) bir bileşenidir.
•baklagiller nodül oluşumu için gereklidir
Eksiklik belirtileri
•Genç yapraklarda yeşil sarımsı renk.
• Küçük ve cılız bitkiler.
7.Çinko
• Çinko bitkilerde çeşitli enzimler önemli bir bileşenidir.
•Oksin sentezi kontrolü,
•klorofil ve protein üretiminde rol oynar.
Eksiklik belirtileri
• Sap uzunluğu ve terminal yaprakların küçük kalması.
• meyve tomurcuğunun azalması.
• Benekli yaprakları ve kloroz.
8.Demir
Klorofil oluşumu için gereklidir.
Solunum ve fotosentez biyokimyasal bir aktivatördür
simbiyotik azot fiksasyonu gibi süreçlerde rol alır
Eksiklik belirtileri
•Genç yaprakların klorozu.
• Dalların kararması
• İleri durumlarda kök veya bitkilerin ölümü
9.Manganez
• büyüme süreçleri enzimler için bir aktivatördür
•klorofil oluşumunda demir yardımcı olur
•Suyun fotolizinde rol alır
Eksiklik belirtileri
• genç yaprakların kloroz.
10.Bakır
•Çeşitli enzimlerin bir aktivatörü.
•Protein sentezini
•vitamini üretiminde önemlidir
Eksiklik belirtileri
• Bodur büyüme.
• ağaçlarında terminal sürgünlerin kararma
• Pigmentasyonda azlık.
• Solma ve yaprak uçlarının ölümü.
11.Bor
•Bor bitkilerde karbonhidrat metabolizmasını düzenler.
•Meristem hücrelerinden oluşan dokuların farklılaşma süreci için gereklidir
Eksiklik belirtileri
• Yanal ve terminal tomurcukların ölümü.
• Kalınlaşmış, solgun ve kıvrılmış yaprakları
• Yumuşak yumrulu ve nekrotik lekeli meyveler.
• uygunsuz çiçekler ve tozlaşmanın azalması.
12.Molibden
• Bitkilerin azot kullanmalarını sağlar
Eksiklik belirtileri
• Bodurluk ve dayanıksızlık
•azot noksanlığı
13.Klor
• Klor fotosentetik reaksiyonlar için gereklidir.
Eksiklik belirtileri
• Solma kloroz (sararma).
• Lateral köklerin aşırı dallanması.
• Bronzlaşmış yapraklar.
14.Nikel
•Bitkilerin azot metabolizmasının toksik birikimleri önlemek için gerekli enzim üreazın bir bileşenidir.
•Nikel büyüme üreme döneminde baklagiller azot metabolizması katılır.
•Aynı zamanda tohum oluşumu için gereklidir.
Eksiklik belirtileri
•Bitkilerde Nikel eksikliği yapraklarda üreaz aktivitesi nedeniyle yaprak uçlarına üre birikimi olur.
•Bu üre birikim yaprak uçlarında nekroza neden olur.