Prof. Dr. Zeynep Korkmaz'ın bu kitabı aslen 2010 yılında Turkish Studies dergisinde yayınlanan "Oğuz Türkçesinin Tarihi Gelişme Süreçleri" isimli makalesinin geliştirilmiş ve kitaba dönüştürülmüş halidir. Bu geniş ve önemli konunun TDK yayını olarak kitaplaştırılması kanaatimce de gereklidir. Oğuz Türkçesi; bugünkü Balkanlar, Gagauzya, Türkiye, Suriye, Irak, Azerbaycan, Kafkasya, Türkmenistan ve Özbekistan'ın bir bölümünde konuşulan bir lehçedir. Konu içeriği olarak dönem ve bölgelere göre tasnif yapılmış ve bu dönemlere ait ses ve şekil bilgileri ayrı ayrı incelenmiş. Akademik bir yayın olduğu için konu hakkında bilgi gerektirebilir.
Bu kitapta; Sırbistan, Ermenistan, Rusya, Azerbaycan, Türkiye, İran, Gürcistan, Kazakistan, Özbekistan gibi Avrasya devletlerinin bünyesinde yer alan, "think-tank" olarak adlandırılan düşünce kuruluşları incelenmiştir. Özellikle Türkiye, Rusya, Azerbaycan ve İran'daki strateji kuruluşları hakkındaki bilgiler bilgilendiricidir. Eski Sovyet ülkelerindeki düşünce kuruluşlarının ise genel seyri Rusya'daki muadillerini takip etmekle olmaktadır. Konuyla ilgilenenler için oldukça bilgilendirici bir çalışma olmuş. Bu kuruluşların telefonları, adresleri, kurucuları ve internet sayfalarına kadar her bilgi notlarda bulunmaktadır.
1991'de Sovyetler'in çökmesiyle birlikte Orta Asya veya Türkistan denilen bölgede ortaya çıkan beş devlet vardır. Bunların dördü; Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan, Türk cumhuriyetleridir. Bir diğeri ise içinde çok sayıda Özbek Türkü'nü barından Tacikistan'dır. Bu devletlerin bir anda, hazırlıksız olarak bağımsız olması, aralarındaki politik ve ekonomik sorunları çözmelerine engel olmuştur. Özellikle 1991-2001 arası dönemde bu beş devletin iki temel çıkış yolu vardı. Bunların birisi, soy kardeşi olan Türkiye'nin hakemliğinde sorunları çözerek bölgeye istikrar sağlamaktır. Diğeri ise; bu devletlerin milli kimliklerini derinleştirmesine zaman vermeden, bir Orta Asya Birliği (yada Merkezi Asya Birliği) kurmaktır. Bu kitap, denenmiş fakat henüz başarılamamış olan iki yolun tarihini anlatıyor. Beklediğimden çok daha derin bir kitaptı. Çok güzel hazırlanmış. Çok şey öğreterek yeni ufuklar açabilir. Tavsiyedir.
Prof. Dr. Zeynep Korkmaz'ın bu kitabı aslen 2010 yılında Turkish Studies dergisinde yayınlanan "Oğuz Türkçesinin Tarihi Gelişme Süreçleri" isimli makalesinin geliştirilmiş ve kitaba dönüştürülmüş halidir. Bu geniş ve önemli konunun TDK yayını olarak kitaplaştırılması kanaatimce de gereklidir. Oğuz Türkçesi; bugünkü Balkanlar, Gagauzya, Türkiye, Suriye, Irak, Azerbaycan, Kafkasya, Türkmenistan ve Özbekistan'ın bir bölümünde konuşulan bir lehçedir. Konu içeriği olarak dönem ve bölgelere göre tasnif yapılmış ve bu dönemlere ait ses ve şekil bilgileri ayrı ayrı incelenmiş. Akademik bir yayın olduğu için konu hakkında bilgi gerektirebilir.
Timur Dadabaev, Tsukuba Üniversitesi ve Tokyo Üniversitesi'nde öğretim görevlisidir. Bu kitap, Central Asia Research Forum serisinde 2016'da yayınlanan 27 kitaptan biridir. Özbekistan'ın Sovyet yönetimi öncesinde, sırasında ve sonrasında sosyal hayatının, ekonomisinin, yönetimin halk üzerindeki etkisinin bir özetini yapmaktadır. Kitabın içeriği, Özbekistan hakkındaki diğer kitaplarla çok farklı değil fakat önemli olan kısmı; Özbekistan'da yaşayan sıradan insanlarla makul ve içeriği akademik olan söyleşilerle desteklenmiş olması. Bu söyleşilerde konuşan kişilerin isimleri verilmeden etnik köken, cinsiyet ve yaşadığı şehrin referansları verilmiş. Bir de diğer kitaplarda fazla yer almayan fakat bugünün Özbekistan'ında, bundan 100 sene önce de olduğu gibi, var olan "mahalla(mahalle)" federal yapılanmasıdır. Bu yapılanma eski dönemin boy-kabile yapılanmasının modern versiyonudur. Kitabı genel anlamda tavsiye edebilirim; nitekim bu konuda çok kapsamlı kitap bulmak kolay değil ve İngiliz Routledge gibi saygın bir yayınevinin bunu yayınlaması da güzel.
İlk baskısını 1996'da yapan bu kitabın bendeki baskısı üçüncüsüdür. Prof. Dr. Mehmet Saray, çalışmalarını beğendiğim ve takip ettiğim bir akademisyendir. Bu kitapta Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan'ın 1996'daki bilgileri ve o döneme kadarki tarihleri kısaca anlatılmıştır. Her ülkenin tarihi anlatırken eski devir, Cengiz ve Timur devirleri, Sovyet öncesi hanlıklar ve Sovyet dönemi başlıklarıyla ele alınmış. Kitabın özelinde bir hataya rastlamadım. Fakat genel anlamda bir mantık hatasına düşüldüğünü düşünüyorum. Şöyle ki; kitabın anlatımında hep birleştirici ve birbiriyle ilişkilendirme durumu var. Fakat bu devletlerin tarihlerini ayrı ayrı ele aldığı için, kendini sürekli tekrarlamak durumunda kalmış. Bir örnek vermek gerekirse, Basmacılık yada Korbaşı Hareketi'nde bu bahsi geçen devletlerin ve boyların hepsinin parçası vardır ve bir ortak mücadele görünümündedir. Bu devletlerin tarihini ayrı ayrı yazdığınızda, her tarih bölümüne tek tek Basmacılık Hareketi'ni yazmanız gerekiyor. Dolayısıyla sıkıcı bir tekrarlama oluyor. Temel bir bilgi edinmek isteyenler için tavsiye edebileceğim bir kitap.
Muhammed Salih, ilk zamanlarda şair olarak tanınmış, daha sonraki yıllarda politik anti-sovyet ve Türkçü söylemleriyle destek görmüş bir Özbek politikacıdır. Özbekistan'ın mevcut devlet başkanı, aynı zamanda söylemesi ayıp diktatörü, tarafından ülkeyi terk etmeye zorlanmıştır. Türkiye'de barınmaya çalışmış fakat bizim muhterem politikacılarımızın Kerimov'a tavizleriyle birlikte tüm yayınlarına yasak getirilmiştir. Halen Kerimov'un en büyük muhalifi olarak bilinir. Bu kitapta Özbekistan'da yayınlanmış makalelerinin ve röportajların bir kısmına yer verilmiştir. Kitap 1997'de basıldığı için, bundan öncekileri kapsar doğal olarak. Şiir ve edebiyat üzerine de yazıları vardır kitap içinde.
Türkler Nasıl ve Neden Müslüman Oldu
Türklerin 70 yıl kadar süren kanlı bir tarihsel süreç ve savaşlar sonucunda Arap ordularına yenilerek kılıç zoruyla Müslümanlığı kabul etmek zorunda kaldıkları artık gizlenmesine gerek olmayan bir gerçekliktir. Müslüman Araplar kafir (!) Türkleri katlederek, mallarına mülklerine el koyarak, kadınları ve kızlarını köle ve cariye yaparak, Türk kentlerine Arap aileler yerleştirerek, Müslüman olmayanlara cizye vergisi ve çeşitli yaptırımlar uygulayarak Türkleri ite kaka Müslüman yapmayı başarmışlardır. Kuşkusuz, Müslüman olan Türkler ile Müslümanlığa direnen kafir (!) Türkler arasında da çatışmalar ve savaşlar olmuştur. Ancak, bu yazı kapsamında buna değinmeye olanak olmayıp Türklerin salt Araplar ile olan savaşları ve ek olarak eski Türk inançları çok kısa bir şekilde anlatılacaktır.
Olaylar
Talkan Katliamı: 40.000 Türk kesilerek 24 km yol boyunca ağaçlarda sallandırılmıştır.
Curcan Katliamı: 40.000 Türkün nehir kenarında kafaları kesilmiş, cesetler ağaçlara asılmış, kanları nehire akıtılmıştır.
“Teslim olursanız canınız bağışlanacak” sözü yerine hiçbir zaman getirilmemiş, “Şeriat söz tanımaz denilmiştir.
100.000’in üstünde Türk katledilmiş, 50.000’in üstünde Türk genci köle ve cariye yapılmıştır.
70 Yıl Süren Arap-Türk Savaşları
Muhammet’in damadı Halife Ali’nin öldürülmesinden sonra Emevi hanedanlığı (661- 744) hilafeti devralmış ve bu dönemden başlayarak Araplar ile Türkler arasından 670’den 740 yılına kadar sürecek yoğun çatışmalar ve savaşlar süreci başlamıştır. Bu 70 yıllık süreci mercek altına aldığımızda, karşımıza yağmalanan Türk kentleri, katledilen, köle ve cariye olarak satılan Türklerden oluşan kanlı ve karanlık bir tablo karşımıza çıkar:
658 yılında Batı Göktürk devleti iç karışıklık ve Çin saldırıları sonucu yıkılmıştı. Doğu Göktürkleri ise o sırada Çin baskısı altındaydılar (630- 681). Bu nedenle, merkezi bir yetke ve dayanışmadan yoksun, birbirinden bağımsız başına buyruk site ve beylikler halinde “İpek Yolu” üzerindeki korumasız zengin Türk kentleri İslam ve cihat inancıyla güçlenen Araplar için kaçırılmaz bir fırsat ve av haline gelmişlerdi. O tarihlerde Türkmenistan (Aşkabat, Merv), Tacikistan-Özbekistan (Buhara, Semerkant, Taşkent, Baykent), Kırgızistan-Afganistan (Talukan) bölgeleri ile Maveraünnehir denilen Seyhun-Ceyhun (Siriderya-Amuderya) nehirleri havzasında yaşayan Türkler, alım, satım, takas ve ticari uğraşın yanı sıra madencilik (altın, demir, bakır) ile de uğraşıyorlardı. Özellikle adı “zengin kent” anlamına gelen Semerkant o devirde çok ünlüydü.
632’de Muhammet’in ölümünden sonra Araplarda “halifelik” düzenine geçilmiş, sırasıyla Ebubekir, Ömer, Osman, Ali halife olmuşlardı. İlk kez Halife Osman (644-656) zamanında 2.700 kişilik bir Arap ordusu Fergana’ya kadar geldiyse de Türkler tarafından yok edilmişlerdi.
Muharebe
Halife Ömer (634-644) döneminde de Hazar Türkleri Bulan Han önderliğinde Arap istilasına tüm güçleriyle direnmişler, ancak, Halife Hişam Bin Abdülmelik (724-743) döneminde çok kalabalık cihat orduları karşısında Müslümanlığı kabul etmek zorunda kalarak Araplarla barış yapmışlar (737), Araplar bölgeden çekildikten sonra tekrar eski Şaman dinlerine dönmüşlerdir!
Arap akınları Türkleri Müslümanlık’tan o kadar soğutmuş olmalı ki bir tepki olarak Hazar Türklerinde Yahudilik resmi devlet dini olarak kabul edilir (799). Hazar Türkleri VIII-IX. yüzyıllarda “Hazar Barışı” diye anılan bir çağın öncülüğünü üstlenirler. Bu dönem süresince dinsel hoşgörü gelişmiş, halkın çoğunluğu Şamanlığa bağlı kalırken kağan ve yönetici sınıf Yahudilik, tüccar sınıf ise Müslümanlığa geçmiştir. Bugün Kafkasya, Ukrayna ve Polonya’da yaşayan Yahudi Karaylar (Karayim Türkleri) bu soydandır.
Türk Kentlerinin Yağmalanması
Emevi halifesi I. Muaviye (661-680) zamanında Horasan’ı (Doğu İran) ele geçiren ve burasını Türklere saldırı üssü olarak kullanan Araplar Ubeydullah Bin Ziyat komutasında 24.000 kişilik bir orduyla Buhara’yı kuşatır (673). Buhara Meliki Kibaç Hatun diğer Türk beylerinden yardım istese de yardım kendisine gelmez. Arap orduları terör estirip kenti yağmalayıp geri dönerler. Aynı yıl bu kere Osman’ın oğlu Sait komutasında bir ordu yeniden Horasan’dan Buhara’ya doğru yaklaşır. Kibaç Hatun bu kere barış antlaşması yapmak zorunda kalır. Araplar bunun üzerine Semerkant’a saldırır, kent baştan başa yağmalanır, binlerce Semerkantlı köle olarak satılmak üzere Horasan’a götürülür.
Halife Abdülmelik (685-705) döneminde Afganistan (Sicistan) seferi başlar. Bölgenin Türk hükümdarı Rutbil cihat ordularına direnir ve kanlı çatışmalar olur. 699’da Afganistan bölgesinden irili ufaklı bir çok kent Araplarca yağmalanır. Abdülmelik ölünce yerine geçen oğlu Halife Velit’in (705-715) komutanlarından Kuteybe İbni Müslim Baykent ve Buhara’yı ele geçirir. Her iki kent baştan başa yağmalanır, Budist ve Zerdüşt heykellerinden taş olanlar kırılır, altın olanlar ganimet olarak alınır, direnenler kılıçtan geçirilir, kadın ve erkek binlerce kişi köle yapılır . Arap aileler Baykent’e yerleştirilir. Türk aileler evlerini Arap aileler ile paylaşmak zorunda bırakılır. İslami kurallara uymayanlara, sünnet olmayanlara ağır cezalar verilir, her yere camiler inşa edilir, Cuma namazı zorunlu hale getirilir..
Kerbela
Şeriat ordularının amansız ilerleyişi karşısında Talukan (Kuzey Afganistan) kenti teslim olur. Buna rağmen Kuteybe’nin askerleri 40.000 kadar Türk’ü öldürüp sağ kalanları kent girişindeki ağaçlara asarlar. Aral Gölü’nün güneyinde bulunan Harzem bölgesini yakıp yıkıp halkı kılıçtan geçirirler. Bundan sonra Arap ordusu Semerkant üzerine yürür. Taşkent ve Fergana’dan yardım gönderilir, fakat birlikler Araplar tarafından pusuya düşürülerek yok edilirler. Semerkant teslim olur.
Horasan’da ordusunu yeniden hazırlayan Kuteybe en son Kaşgar’a doğru yola çıkar (715). Kaşgar günümüzde Çin’e bağlı Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde bir kenttir. O sırada Halife Velit ölmüş yerine Süleyman İbni Abdülmelik (715-717) geçmiştir. Bu yeni Halife ile arası iyi olmayan Kuteybe Kaşgar seferini yarıda bırakarak ona karşı ayaklanır, ancak yakalanıp öldürülür..
Yeni halife, Kuteybe’nin yerine Yezit İbni Muhellep’i sefere gönderir. Yezit’in ilk işi Hazar denizinin batısına, Dağıstan bölgesine saldırmak olur (716). Dağıstan Meliki Saltekin, Yezit’e karşı uzun süre dayanır. Sonunda Dağıstan düşer. Kent yağmalanır ve 14.000 kişi öldürülür. Yezit’in ordusu Hazar denizinin güney doğusunda bulunan Gürgan kentine yönelir. Günümüzde İran’a ait bir kent olan Gürgan (Gorgan) savaşmadan teslim olsa da 50.000 Türk acımasızca öldürülür.
717 yılından itibaren Arapların kendi aralarındaki çatışmalar nedeniyle İslam ordularının saldırıları hız keser. Bunu fırsat bilen Sogdia (Özbekistan-Tacikistan) bölgesindeki Türgişler (Türkeşler) Araplara başkaldırır (720). Türgiş başbuğu Sulu Çor Müslümanlara karşı başlatılan isyanın liderliğini üstlenir . Türk ordusu karşı saldırıya geçerek 728 yılında Buhara’yı geri alır. Semerkant’ı Araplardan geri almak için kuşatır. Ancak, Araplara destek birliklerin gelmesiyle Türkler kuşatmayı kaldırmak zorunda kalır. 732’de Buhara’yı da terk ederek geri çekilirler. Sulu Çor yardımcısı tarafından bir komplo sonucu 737 yılında öldürülür. Sulu Çor’nun öldürülmesinden sonra Türkler bir daha toparlanamazlar..
Türklerin Müslüman Oluşu
Bu arada Arap saldırıları hız kesmeye başlarken Müslümanlığı kabul eden Türklere ekonomik çıkarlar sağlanmakta, cizye olarak alınan vergiler düşürülmekte, çok daha yumuşak politikalar uygulanmaktadır. Halife Hişam Bin Abdülmelik (724-743) döneminde Taşkent ve Fergana da Arap ordularına teslim olduktan sonra (740) savaşlar sona erer. Araplar Semerkant’a tamamen yerleşirler. Yurtlarını terk ederek giden Türklerin geri dönmeleri halinde vergi borçları affedilir, halkın kendiliğinden Müslüman olması teşvik edilmeye başlanır.
Türkler Müslüman Olduktan Sonra
Görüldüğü gibi İslam’ın Türklere kabul ettirilmesi hiç de öyle güle oynaya olmamış 70 yıl kadar süren bu kanlı süreç sonunda Arap egemenliğine boyun eğen Türkler Müslüman olanlara sağlanan ayrıcalıkların da etkisiyle eski dinleri olan Şaman- Göktürk dinini terk etmeye başlamışlardır. Zaten bir süre sonra Abbasi devleti (750-1258) dönemi başlayacak, Türk savaşçılar Arap ordularına katılacaklardır.
Nitekim 751 yılında Talas Irmağı (Güney Kazakistan) kıyısında gerçekleşen bir savaşta ilk kez birleşik Arap – Türk orduları Çin ordusunu yenince bu başarı da Türklerin Müslüman olmasını hızlandırmış, Karlukların ardından Oğuzlar da İslam’a geçmişlerdir. İlk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar’dan (840) sonra Oğuzlar Büyük Selçuklu Devleti’ni (1040) kurmuşlardır.
Arapların Türk Egemenliğine Girmesi
Abbasi devletinin son dönemlerinde Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu devletinin dağılmasıyla Anadolu’da bir sürü Türk beyliği/devletçiği oluşmaya başlar. Bunlardan Osmanoğulları 1224 yılından itibaren güçlenmeye başlayarak hızla devlet olmaya yönelir ve Anadolu birliğini sağlar. Bu arada Abbasi hanedanlığının sona ermesiyle hilafet ve yönetim Memluk hanedanlığına geçmiş ve Memluklar (Mısır) Devleti (1259-1517) dönemi başlamıştır.
1453 yılında İstanbul’un fethinden sonra Doğu Roma-Bizans’ın mirasına konan Osmanlı Devletinin güneye doğru genişlemesiyle Türk-Arap çatışmaları yeniden başlar. Ancak, bu kere Araplar Kahire yakınında Ridaniye’de çok ağır bir yenilgiye uğrar. Üç gün süren sokak savaşlarından sonra Kahire’nin düşmesiyle, Mısır Osmanlı topraklarına katılır. Yavuz Sultan Selim halifeliği Araplardan devralır (1517). Halifelik Osmanlı’nın yıkılışı (1922) ve hilafetin 1924 yılında kaldırılmasıyla sona erecektir.
Eski Türk İnançları
Kuşkusuz, “Türkler madem Müslüman olacaklardı neden İslam’a bu kadar çok direndiler? Neden bir türlü Müslüman olmak istemediler?” diye bir takım sorular akla gelebilir tabi ki. Bu bağlamda Türk töresine ve mitolojisine kısaca bir göz atarsak en azından teolojik açıdan bu soruları yanıtlamak mümkün olabilir. (İslamiyet öncesi Türklerin inançları, devirden devire, zaman ve mekana göre müthiş bir çeşitlik ve değişkenlik gösterir.)
Her şeyden önce Türklerin bir peygamberi ve kutsal kitabı olmamasına rağmen Türk destanlarında, masallarında ve Anadolu’da yaşamakta olan bazı grupların (Yörükler, Türkmenler, Aleviler, Mevleviler vs) gelenek ve göreneklerinde Türk töresine özgü inançların izlerine hala rastlamak mümkündür. Türk töresi yüksek erdem, dürüstlük, mertlik, onur, kadına saygı ve sevgi, yaşlılara itibar ve hürmet ile hayvan ve doğa sevgisine dayanan bir yaşam birlikteliği olarak özetlenebilir. Kadın erkeğin yoldaşı, acundaşı, kutlu ailenin temel direğidir. Kadın ve erkek hep birlikte çoluk çocuk eğlenir, yemek yer, dans eder, saz çalar, şarkı söylerler.
Doğa, kırlar, dağlar, göller, ırmaklar, hayvanlar, insanlar ve onların tinleri (ruhları) hepsi birliktedir, birlikte yaşarlar. Acun ve insan uyum içindedir. Şaman, kam, ya da, ozan-büyücü (druide) toplumun tinsel (ruhsal) önderidir. Her şey, her zerre canlıdır, hayat doludur. İnsanlara can vermeden önce gökte kuşlar gibi yaşayan tin “soluk, nefes” anlamına da gelir. Ölüm soluğun kesilmesi, tinin tenden (bedenden) ayrılması olarak algılanır. İnsan tini genelde kuş simgesindedir.
Tin ortak, tenler farklıdır. Hayvan ruhları da insan ruhları gibi ölümsüzdür. Hayvanın ayrı, insanın ayrı evreni yoktur. Evren ve yaşam birliği vardır. Bu tümlük ve ortak acun düşüncesi, kaynağını “Kök Tengri” Gök Tanrı’dan alır. İnsan Gök’ün verdiği yaşam gücünü korumaya ve çoğaltmaya çalışır. Bu yaşam gücü veya yaşam ruhuna “Kut” denir. Kut, “uğurlu, kutsal, şanlı” anlamlarına da gelir. (Kutlu olsun deriz).
Gök, gökyüzü, gökler sadece tinlerin yerleşkesi değil, yaşam gücü olan Kut’un da çıkış yeridir. Edilen dualarda para, pul, servet yerine Tanrı’dan daha çok Kutsal Tin olan Kut’u vermesi istenir. Uzun yaşamın kaynağı Kut’tur. Örneğin, toprağın çoraklaşması Kut’un kaybolması olarak yorumlanır. Geyiklerin, kurtların, hayvanların yavrulaması, doğum olayı, bereket, bolluk Kut’un gücüdür. Hristiyanlıktaki Kutsal Ruh (Ruhulkudüs) gibi Kut doğrudan Tanrı’dan gelir.
Gök Tanrı acunu, göklerdeki yıldızları, güneşi, ayı kapsayan bir varlıktır. Tengri sözcüğü hem somut gökleri, hem de soyut göklerin ruhunu betimler. “Kök Tengri” Gök Tanrı anlamına geldiği gibi “Mavi Gök” anlamına da gelir. Bu aynı zamanda insan soyunun, tüm canlı ve cansız varlıkların kök ve kökeninin “Gök Tanrı” olduğunun gizli bir imgesidir. Bu tanrı-acun-insan-canlılar tümlüğü ileriki yüzyıllarda -Platonizm’in de etkisiyle- Tasavvuf (Mistisizm, Gizemcilik) ve Sufi felsefesindeki “Varlık Birliği” (Vahdeti Vücut) inancının temellerini oluşturacaktır.
Gök Tanrı’nın yeryüzüne yansıması olan Umay bir bereket tanrıçasına özgü tüm özellikleri taşır. Ürünler, ekinler, hayvanlar ve yavruları, analar, gebeler, bebekler, çocuklar yeryüzü Tanrıçası Umay’ın koruması altındadır. İnsan ölünce göğe uçar. “Öldü” yerine “sunkar boldı” (sungur kuşu oldu), ya da, “uçuverdi” denir. Cennet’in adı “uçmag” dır. Kötülerin gittiği “tamag” denilen cehennemde suçlular cezaları bitene dek katran kazanlarına atılır.
Ertağ Duru
Aslında Türkler ile Araplara arasındaki ilk temes 600'lü yılların sonunda, Dört Halife Dönemi'nin sonunda başlamıştır.Tarihimizle Yüzleşmek, Emre Kongar (Sayfa 18)
Türklerle Araplar, Maveraünnehir'de yani bugünkü Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve İran'a kadar yayılan bölgede karşılaşmışlardır.
Çatışmalar Horasan'da, Semerkant, Buhara gibi kentlerde odaklanmıştı.
Kuteybe Bin Müslim, Yezid Bin Mühelleb, Said bin Haraşi, Eşres bin Abdullah, Nasr bin Seyyar gibi Horasan valileri, binlerce Türk'ü öldürmüş Arap komutanlardı.
700'lü yıllarda Horasan, çok şiddetli savaşlara ve aldatılarak teslim olunan Türklerin acımasızca kılıçtan geçirilmeleri gibi olaylara tanık olur.
Fakat bu savaşlara ve kanlı olaylara karşın "resmi tarih", Türklerin kendi özgür iradeleriyle, gönüllü olarak Müslümanlığa geçtikleri konusunda ısrarlıdır.