Kuzey Yarım Küre ile Güney Yarım Küre arasındaki farklılıklar nelerdir? Coğrafi, mevsimsel, nüfus, kirlilik ve fırtına hareketleri bakımından farklılıklar ve nedenleri.
Kuzey Yarım Küre ile Güney Yarım Küre Farkları
Dünya iki hat boyunca bölünmüştür – Ekvator doğu-batı yönünde ve Başlangıç Meridyeni kuzey-güney yönünde – yarım kürelere. Dünyanın bu bölgelerine verilen adla her yarım küre, benzerlerinden farklı olsa da, Ekvator’un neden olduğu kuzey-güney ayrımı, çevre, coğrafya ve insan kültürü açısından belirli bir değişimi ifade eder. Dünya uzayda asılı duran bir küre olsa da, bu bölünmenin neden olduğu farklılıklar pek de keyfi değildir – insan yerleşimi, hava durumu ve ekolojinin karmaşık faktörlerinin tümü birbirini besleyerek bir yarımküreden diğerine çok farklı bir dünya yaratır.
Coğrafi Farklılıklar
Kuzey Yarımküre, ekvatorun kuzeyindeki gezegenin yarısını ifade ederken, Güney Yarımküre, ekvatorun güneyindeki gezegenin tamamıdır. Tüm Avrupa ve Kuzey Amerika, Kuzey Yarımküre’de olmasına rağmen, bazı kıtalar her iki yarımküreden geçer. Ayrıca Kuzey Yarımküre’de neredeyse tüm Asya’nın yanı sıra Afrika’nın çoğunluğu (Afrika Boynuzu’nun altında) ve Güney Amerika’nın yaklaşık yüzde 10’u Amazon Nehri’nin ağzının üzerindedir. Güney Yarımküre, tüm Antarktika’yı, Asya’nın güneyini, Afrika’nın yaklaşık üçte birini, Avustralya’nın tamamını ve Güney Amerika’nın yaklaşık yüzde 90’ını (Amazon Nehri ağzının altında) kapsar. Kuzey Kutbu, elbette, Kuzey Yarımküre’de, Güney Kutbu ise Güney Yarımküre’nin en güney kısmındadır.
Mevsimsel Farklılıklar
Yaz ve kış mevsimleri iki yarım küre arasında farklılık gösterir, bu da en güney ve kuzey konumları arasında yılın aynı zamanında çok farklı sıcaklıklara neden olur. Kuzey Yarımküre’de yaz, yaz gündönümünden (genellikle 21 Haziran) sonbahar ekinoksuna (tipik olarak 21 Eylül) kadar sürer. Bu arada kış, kış gündönümünden (genellikle 22 Aralık) ilkbahar ekinoksuna (genellikle 20 Mart) kadar sürer. Güney Yarımküre’de yaz tipik olarak 22 Aralık ile 20 Mart arasında, kış mevsimi ise tipik olarak 21 Haziran ile 21 Eylül arasında sürer.
Nüfus ve Kirlilik
İnsan nüfusunun yaklaşık yüzde 90’ı Kuzey Yarımküre’de, geri kalanı Güney Yarımküre’de yaşıyor. Dünya’nın kara kütlesinin büyük çoğunluğu da Kuzey Yarımküre’de bulunur. Güney Yarımküre’nin çok daha küçük bir nüfusa ve önemli ölçüde daha az sanayileşmeye sahip olduğu göz önüne alındığında, iki yarımküre arasındaki kirlilikteki farklılıklar dikkat çekicidir. Bu nedenle, Kuzey Yarımküre’de çok daha yüksek bir kirlilik seviyesi var.
Fırtına Hareketleri
Dünyanın dönüşüne bağlı olarak hareket eden cisimlerin sapması olan Coriolis etkisi sonucunda kasırgalar ve tropik fırtınalar Güney Yarım Küre’de saat yönünde, Kuzey Yarım Küre’de saat yönünün tersine döner. Kuzey Yarım Küre’de gün boyunca güneş ekvator (güney) yönü ile gideceği için güney konumunda maksimum noktasına yükselecektir. Güney Yarımküre’de, güneş kuzey yönünde maksimum noktasına yükseldikçe bunun tersi gerçekleşir.