Neden bazı buzullar mavi renklidir?
Antartika'nın en şaşırtıcı manzaralarından biri, donmuş bir deniz gibi gözüken çarpıcı mavi buzlar. O kadar maviler ki insan suyun rengi de mavi mi acaba? diye düşünesi geliyor.
Rüzgarın ve buharlaşma buzullara kar yağışı bırakınca mavi renkli buzların bir kısmı ortaya çıkar. Yarı saydam, rüzgarla cilalanmış yüzey, kutup güneşi ufkun üstüne çıktığında çarpıcı bir turkuaz rengini yansıtıyor. Antarktika, bu muhteşem mavi buzların bulunduğu dünyadaki tek yerdir.
Neden kutup güneşi dedim?
Kutup güneşi tembeldir, sadece ismi güneştir, gösterir ama vermez (yani ısıyı), hep yanındadır ama aynı zamanda hiç değildir. Ben İskandinav insanının rahatlığını biraz da buna bağlıyorum, bir rahatlık, bir koyvermişlik, bir keyif adamlığı havası mevcut hepsinde.
Her neyse..
Mavi buz tehlikeli bir şekilde kayganlaşır ve bu yüzeye adım atmayı zorlaştırır, ancak insanlar fotoğraf çektirmek için düşme tehlikesini göze alıyor. Çünkü mavi buz, Antarktika'nın en eski buzudur. Kıtada, bilim adamları 1 milyon yıllık bir mavi buz elde etmişler ve araştırmacılar daha eski buz arıyorlar. Düşünsene üzerinde yürüdüğün buz tam 1 milyon yıllık, bizim ömrümüz 60 belki 70 yıllık. Orada senden önce kim bilir hangi nesli tükenmiş canlı yürümüştür.
Buzul buz ilk donduğunda, hava kabarcığı ile doludur. Buz buzulun altına gömülür ve ezilirken, eski buz mavi bir renk alır. Buz yoğunlaştıkça kabarcıklar küçülür.
Neden mavi?
Hava kabarcıklarının etkisi olmadan, ışık buza daha derinde nüfuz edebilir. Eski buzul buz, bir buzulun güzel mavi tonlarını yaratan, kırmızı ve sarı ışığı emen ve mavi ışığı yansıtan bir filtre gibi davranır. Yani biz öyle görüyoruz en azından. Yani mavi olan buz aslında zaman geçtikçe mavileşir, bu da onları milyon yıllık buz haline getiriyor.
Diğerleri neden beyaz?
Buna karşılık, kar, havada kabarcıklarla doludur çünkü beyazdır. Tıpkı yeni dökülen bir gazlı içecek gibi, üstü açık renk köpük gibi kar, beyaz ışığın tümünü yansıtır.
Mavi buz, bazen buzulların denize döküldüğü Antartika'nın kenarında ortaya çıkar. Ancak gerçek mavi-buz alanları çoğunlukla Antarktika dağ aralıklarının yakınında görülür.
Kıtanın büyük buzulları, yavaş hareket eden buz nehirlerine benziyorlar. Bu akarsular bir dağlık alan gibi bir bariyere çarptığında, bir nehir yatağında su altındaki bir kaya üzerinde akan su gibi derin buz katmanları yukarı doğru zorlanır. Mavi buz, aynı zamanda şiddetli rüzgarların kar ve buzdan uzaklaşan tarafında yüzeye çıkma eğilimindedir. Zamanla, eski katmanlar buharlaşır ve onlar açığa çıkar.
Antarktika Bilim dergisindeki bir 2010 araştırmasına göre, mavi buz, Antarktika'nın sadece yüzde 1'ini kaplıyor. Mavi-buz alanları genellikle herhangi bir yönde birkaç kilometre uzar.
Antarktika'nın mavi buzu nadir bulunan bir hazine tutuyor: göktaşları. Antarktika'daki mavi-buz bölgelerinden 25.000'den fazla göktaşı toplanmıştır. Buharlaşan buzul buzu, donuk kıtada binlerce yıl boyunca düşen göktaşıların arkasında bırakılıyor ve uzay kayalarını bir küçük alana yoğunlaştırıyor. Meteorite avcıları, yılın bazı zamanları bu meteor taşlarını yakalamak için harekete geçerler.
Mavi-buz alanları pist olarak, kızak yerine tekerlekleri olan iniş uçaklarında da kullanılır. İtalya, Avustralya, Norveç, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri gibi hükümetler mavi buz pistleri inşa ediyor. Bence pürüzsüz yapısı ve sert olmasından dolayı tercih ediliyor.
Bunlara da göz atabilirsiniz: