Dünyanın, “sözüne en güvenilir” iktisatçılarından biri ve Columbia Üniversitesi öğretim görevlisi olan olan yazar Joseph Eugene Stiglitz, 2001’de Nobel İktisat Ödülünü almıştı.
Bir makaleden çok fazlası…
“Eşitsizliğin Bedeli” adlı kitabının , “tırnak içine alınmış başlık altı”na, şöyle bir cümle iliştirilmiş: “Bugünün Bölünmüş Toplumu, Geleceğimizi Nasıl Tehlikeye Atıyor ?” Kitapta, “gelir dağılımı eşitsizliği” konusuna küresel boyutta ve ülkeler ölçeğinde “can yakıcı” analizler var. Eskimeyen bir makalesinden “bazı bölümler” paylaşıyorum:
“Merhaba... Ben Kapitalizm! Küçük kızlarınızı Barbie bebeklerle büyüttüm, ‘bugün sizden estetik operasyon için para istiyorlar’ diye neden şaşırıyorsunuz? Çıkarlarım uğruna kocaman bir moda endüstrisi yarattım ! İstediğimi de elde ettim; 17 yaşındaki kızların çoğu dış görünüşlerinden rahatsız. Bir kadının, bir moda dergisini 15 dakika karıştırması kendi vücudunu beğenmemesine yetiyor ! Bakış açınızı öyle bir değiştirdim ki, hırsız bir CEO'nun hayat hikâyesi sizin için ‘azim ve başarı hikâyesi’ olabiliyor. Ortalama bir insanın günde 5,5 saat TV izlediği, kitap okumadığı, tiyatro ve sinemaya çok az gittiği bir toplumda alaşağı edilmek gibi bir kaygım yok ! Steve Jobs tabii ki çok önemli biriydi; ancak %1'inizin ihtiyacı olan makineleri 3. Dünya ülkelerinde, ucuz işçilerle üretmekte çok başarılıydı…
Ben Kapitalizmim ve her yıl 20 milyon çocuk açlıktan ölürken, siz bir koşu bandının üstünde fazla yağlarınızı eritmek için ter döküyorsunuz ! Benim yüzümden dünyada 600 milyon obez ve 1,4 milyar aç insan var ! Starbucks için kahve üreten bir çiftçinin, oradan bir bardak kahve satın alabilmesi için 3, Tayland'da Disney fabrikası için çalışan bir çocuğun Disneyland'e girecek parayı çıkarması için ise 55 gün çalışması gerek !
Ben Kapitalizmim ve Amerikalıların % 24'ü, eğer milyarder olmaları için bütün ailelerini reddetmeleri gerekecekse, bunu yapabileceklerini söylüyor. Ben Kapitalizmim ve kadınlara sesleniyorum ! Lütfen, birer obje haline geldiğinizi aklınıza getirmeden Victoria's Secret'a koşun. Victoria's Secret ülkelerine Türkiye de eklendi, avuç içi kadar çamaşıra 80 dolar verince çok mutlu olacağınızı garanti ediyorum ! 15 yaşındaki bir çocuğun iPad alabilmek için böbreğini sattığını duyunca zevkten dört köşe oldum ! Madonna'nın sadece Londra'da 8 evi var, ortalama 600 evsize barınak olabilecek büyüklükte. Afrika kıtası dünyanın altın rezervlerinin % 90'ını elinde bulundurmasına rağmen, dünyada sadece 4 tane Afrikalı milyarder var. Aynı Afrika kıtasından her sene 8,5 milyar dolar değerinde pırlanta çıkıyor; yani kıtanın açlık sorununu çözmeye yetecek miktarda... Siz pırlantalara bayılırsınız; Hindistan'da 1 milyon kişi günde 1,2 dolar kazanarak o pırlantaları üretiyorlar.
Ben Kapitalizmim ve sizin hayatlarına özendiğiniz Hollywood yıldızlarının % 64'ü kokain bağımlısı. ABD'de 7 milyon evsiz insanın olduğundan kimsenin haberi yok; çünkü TV'de gördüğünüz Amerikalıların hepsi havuzlu villalarda yaşıyorlar. Müslümanlar, 5 yıldızlı Kâbe manzaralı otellerinde ‘ibadet’ ederlerken, bütün dünya Noel'i sırf ‘alışveriş yapıp eğlenmek için kutlarken’, siz hangi Tanrı’dan bahsediyorsunuz ? Artık taptığınız tek Tanrı benim !
Dünya nüfusunun % 50'si dünya kaynakları ve zenginliklerinin % 1'ine, dünya nüfusunun % 1'i ise, dünya kaynakları ve zenginliklerinin % 50'sine sahip. Amerikalıların % 85'i, eğer ekonomik durumlarını iyileştirebilecekse, ‘faşist bir hükümeti seçebilecekleri’ni söylüyor. Sizi özgür bırakmayan, fikirlerinize sansür vuran, en sonunda polis kurşunuyla öldüren devletleri kendi elinizle kurmanız ne tuhaf ? Sizin ağzınızı burnunuzu kırıp hapse tıkmaları için bir devlet kuracak parayı, kendi vergilerinizle sağlamanız ne kadar tuhaf ?”
Bu makale, “Kapitalizm”in, “göstere göstere” yaptıklarını ve yapabileceklerini anlatır. Hitler de “Kavgam” adlı kitabında yazmıştı neler yapacağını… Acaba, siyasetin “İhtiras Tramvayı” söylemlerini hatırlayanınız var mı bugünlerde ?