kaynak: hurses.com.tr
Bağımsız denetimde otomatik araç ve tekniklerin kullanılması
Otomatik araç ve tekniklerin kısaca tanımı şu şekildedir;
“Denetim prosedürleri, manuel veya otomatik olarak uygulanabilen bir dizi araç veya teknik kullanılarak gerçekleştirilebilir (ve çoğunlukla her ikisinin de kullanılması gerekebilir). Denetçiler otomatik araçlar ve teknikleri tanımlamak için uygulamada çeşitli terimler kullanılabilirler. Örneğin, risk değerlendirme prosedürleri uygulanırken verilerin otomatik analitik prosedürlerinin uygulanması gibi.
Denetçi, Bağımsız Denetim Standartlarını (BDS) uygularken, denetim prosedürlerini manuel veya Otomatik Araç ve Teknik kullanarak tasarlayabilir ve uygulayabilir veyahut her iki tekniği de kullanabilir. Kullanılan araç ve tekniklere bakılmaksızın, bir denetçinin BDS’ lere uygun hareket etmesi gerekmektedir.
Belirli durumlarda, denetim kanıtı elde edildiğinde, bir denetçi, belirli denetim prosedürlerini uygulamak için Otomatik Araç ve Tekniklerin kullanılması, test edilmekte olan beyana göre daha ikna edici denetim kanıt toplandığını belirtebilir. Diğer durumlarda ise, denetim prosedürlerinin uygulanması, Otomatik Araç ve Teknik kullanılmadan da etkili olabilir
Bir denetçi, beyan düzeyindeki önemli yanlışlıkları saptayabilen ve analitik maddi doğrulama prosedürü tanımını karşılayabilen, (örneğin, risk değerlendirme prosedürü) önemli yanlışlık risklerini tanımlama ve değerlemenin bir parçası olarak denetim prosedürlerine uygulayabilir. (örneğin, müteakip prosedür kategorisi). Denetçiler, bir denetim prosedüründe, denetim kanıtı olarak kullanılabilecek bilgileri elde etmek amacıyla verileri işlemek, düzenlemek, yapılandırmak veya sunmak için Otomatik Araç ve Teknikleri kullanabilir. Hem risk değerlendirme prosedürleri hem de müteakip denetim prosedürleri denetim kanıtı sağlar. Bazı durumlarda denetçi, birden fazla denetim prosedürü türünün hedefini başarıyla tamamlamak için aynı Otomatik Araç ve Teknikleri ve aynı verileri kullanabilir.
Otomatik Araç ve Teknikler, önemli yanlışlık risklerini belirlemek veya değerlendirmek için verilerin analiz edilmesinde kullanılabilir. Bu işlem, tutarsızlıkları, beklenmedik işlemleri, olayları, miktarları, oranları ve trendleri tanımlayarak yapılabilir. Otomatik Araç ve Teknikler, denetçiye büyük veri setlerini işleme ve ayrıca çok çeşitli kaynaklardan gelen verileri değerlendirme fırsat sağlayabilir. Bunu yaparken denetçi, önemli yanlışlık risklerine yol açabilecek olayların veya koşulların niteliği ve kapsamı da dahil olmak üzere, çevre hakkında daha derin ve daha ayrıntılı bir anlayış elde edebilir.
Bir risk değerlendirme prosedürünü / prosedürlerini uygularken bir denetçi, çevre hakkında anlayış elde etmek için Otomatik Araç ve Teknikler kullanırken, müteakip denetim prosedürlerini tasarlamak ve uygulamak için aynı bilgileri kullanabilir.
Analitik maddi doğrulama prosedürleri, genel olarak zaman içinde tahmin edilebilir olma eğilimi gösteren yüksek hacimli işlemler için daha uygulanabilir niteliktedir. Veri kaynaklarının sayısı ve çeşitliliğindeki artışla birlikte teknolojinin evrimi, denetçinin analitik maddi doğrulama prosedürlerini uygularken Otomatik Araç ve Teknikleri (OAT) kullanması için daha fazla fırsat yaratabilir. Analitik maddi doğrulama prosedürlerinin tasarımı ve uygulanması ile ilgili olan UDS 520’nin yükümlülüklerini yerine getirirken, OAT’ nin kullanımına ilişkin bazı göz önünde bulundurulması gereken husus vardır. Bunlardan en önemlisi Otomatik Araçlar ve Teknikler (ATT) kullanıldığında verinin güvenilirliğinin sağlanmasıdır. Verilerin güvenilirliği, verilerin kaynağından ve niteliğinden etkilenir ve verilerin elde edildikleri durumlara bağlıdır. Teknolojinin evrimi ile birlikte sayısız bilgi vardır (örneğin, sosyal medya, açık veri) ve bazıları diğerlerinden daha güvenilirdir. Analitik maddi doğrulama prosedürlerini uygulamak için OAT’ nin kullanımı (bazen denetim veri analitikleri olarak ifade edilir) denetçinin işletmenin hem içinden hem de dışından daha fazla kaynaktan bilgileri birleştirmesine ve ayrıca analizlerde çok daha büyük hacimli verileri kullanmasına olanak tanır. Yine de denetçinin analitik maddi doğrulama prosedürlerinde kullanılan verinin güvenilirliğini değerlendirme sorumluluğu değişmez.(1)
—————————————
UYGULANMASINDA OTOMATİK ARAÇ VE TEKNİKLERİN KULLANIMI İLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR”, Ekim 2020, Sayı:63, s.3 ve s.s16, https://issuu.com/turmob/docs/turmob_international_dergisi_sayi_63?fr=sOWU4NzIxMTczMzI, Erişim tarihi: 24.10.2020.