Arap Yarımadası’nın doğusundaki Basra Körfezi’nde bulunan Dubai, Batı Asya’nın iş merkezi olmayı amaçlıyor. Zaten uluslararası yolcular için de bir transit olma özelliği taşımakta.[1] Dubai’nin adını nereden aldığı tam olarak bilinmiyor. Tahminlerden biri “yavru göçmen çekirge” sözcüğünden gelmiş olabileceğine dair.[2] Hükumet bilgilerine göre Eylül 2020 nüfusu 3.400.800.[3]
Birleşik Arap Emirlikleri genelindeki insanlık yerleşkesi tarihi zengin ve karmaşıktır ve izleri İndus Vadisi ve Mezopotamya uygarlıklarına kadar uzanır.[4] Sümerliler bölgeye “Magan” derlerdi ve metal çıkarımında kullanırlardı – çoğunlukla tunç ya da bakır için.[5] Günümüzdeki Dubai şehri ise 18. yüzyılda balıkçılar tarafından kurulmuş olan bir köydür.[6] Bani Yas kabilesinden 700-800 kişinin yaşadığı ve Abu Dabi hükümdarı altında bulunan çok küçük bir yerleşkeydi.[7]
Abu Dabi yakınlarındaki geniş buluntuları izleyen keşif yılları sonunda Dubai’nin bölgesel sınırlarındaki sularda 1966 yılında küçük petrol kaynakları bulundu. Bölgeye “Talih” adı verildi. Şehir bunun ardından geniş bir kalkınma ve inşa planı oluşturdu ve yedi yıl içerisinde bölge nüfusunu üçe katlayacak, çoğunluğu Asya ve Orta Doğu asıllı olan kimseler getirtildi.[8]
1990’daki Körfez Savaşı, yatırımları bölgeden çekti ve pazar payı düştü. Her nasılsa şehir bu siyasi iklimden çabuk sıyrıldı ve önce Kuveyt, sonraysa Bahreyn’den birçok yabancı ticari işini Dubai’ye taşıdı.[9} Savaş sırasında Dubai kendi tarafının yakıtlarını karşıladı ve bunu 2003 Irak İşgali’ndeki petrol yardımları izledi. Savaş sonunda yükselen petrol fiyatları Dubai’yi yeni pazar arayışlarına itti – turizm gibi.[10]
Emirliğe para sokmak isteyen Dubai hükumetinin en önemli plan parçası turizm olmuştu. Tuhaf olan ise petrol gibi tükenebilen bir kaynağın olumsuzluklarını gören hükumetin, turizmi de daha çok alışveriş gibi kırılgan bir sektör üzerine kurmasıydı.[11] Bu nedenle bazı antik ve çağdaş yerleri de turizm rotalarına eklediler.[12] 2018 yılında en çok ziyaret edilen dördüncü şehir oldu.[13]
1999 yılında açılan Arap Kalesi (Burj Al Arab, برج العرب) sıklıkla “dünyanın tek 7 yıldızlı oteli” olarak adlandırılsa da resmi olarak böyle bir kanıt bulunmamaktadır. Şirketin bir konuşmacısı bunun kendi pazarlamaları olmadığını ve bu temayı desteklemediklerini dile getirmiştir. Söylemi ünlü yapan İngiliz bir gazetecinin kendi izlenimlerini paylaştığı köşe yazısıdır.[14]
Ayrıca Dubai, dünyanın en düşük suç oranlarından birine sahiptir.[15] En güvenli şehirler sıralamasında 2019 yılında yedinci gelmiştir.[16] Alkol satışı ve tüketimi yasal olsa da sıkıca denetlenmektedir. Yetişkin gayrimüslimlerin lisanslı yerlerde (oteller ya da alkol satışı yapabilen kurumlar) tüketimlerine izin verilir. Bu alanlar dışında genel olarak yasaklanmıştır.[17] İçki içme yaşı 21’dir.[18]
Eşcinsel davranışlar Emirlikler yasaları çerçevesinde cezaya tabiidir.[19] Konuşma özgürlüğü de sınırlandırılmıştır ve hem vatandaşlar, hem de sakinler kraliyet ailesi ya da yerel yasa ve kültüre karşı konuşarak ciddi bir suça bulaşmış kabul edilebilirler.[20] İnsan kaçakçılığı ise bölgeye ucuz işçi ve fahişeler getirerek daha derin sorunlar yaratmaktadır.[21]
Dubai’deki birçok şirket çalışanların haklarını istismar etmek kapsamında eleştirilmiştir.[22] Çeyrek milyon işçinin insancıl koşullarda barınmadığı belirtiliyor.[23] Bu konuyla ilgili oldukça zor koşullarda çekilmiş olan 2009 tarihli bir belgesel de bulunmaktadır (Dubai’deki Köleler). Hükumet bütün suçlamalamaları yalanlamaktadır.
Emirati giysisi de genel Arap Yarımadası’ndan farklı değildir. Bu giyim kesinlikle zorunlu değildir ve insanlar batı giysilerini sorunsuzca giyebilirler ancak yine de sınırlandırmalar bulunmaktadır. Ziyaretçilerden çok fazla ten göstermemeleri istenir.[24] Bu sınırlandırmalar su parkları, plajlar, klüpler ve barlar için geçerli değildir.[25]
Kaynakça:
1. Thats Dubai.
2. UAE Interact.
3. Dubai İstatistik Merkezi.
4. Lloyd Weeks, Charlotte Cable, Kristina Franke, Claire Newton, Steven Karacic, James Roberts, Ivan Stepanov, Hélène David‐Cuny, David Price, Rashad Mohammed Bukhash, Mansour Boraik Radwan, Hassan Zein (2017), Recent Archaeological research at Saruq al‐Hadid, Dubai, UAE
5. Research Plus.
6. Heard-Bey, Frauke (1990), From Trucial States to United Arab Emirates, sf: 238.
7. R. Schofield (1990), Islands and Maritime Boundaries of the Gulf 1798–1960, sf: 545.
8. Bassem Younes, Roundabouts vs. Intersections: The Tale of Three UAE Cities.
9. Christopher Davidson (2007), The Emirates of Abu Dhabi and Dubai: Contrasting Roles in the International System.
10. Sampler & Eigner (2008), Sand to Silicon: Going Global, sf: 15.
11. Dr. Shem.
12. Holiday Factors.
13. Gulf News.
14. The National.
15. Khaleej Times.
16. Arab News.
17. Guide 2 Dubai.
18. Gulf News.
19. The Journal.
20. Middle East Eye.
21. The Sydney Morning Herald.
22. New Left Review.
23. hrw.org.
24. Legal Bridge.
25. Emirates 24/7