Soru ve Cevaplarla İslam ile Namaz Soruları Forumundan Yanlış kıraat ve namazların iadesi: Geçmişte yanlış okuyarak kıldığımız namazlar için bir sorumluluğumuz var mıdır? Kaza etmemiz gerekir mi? Hakkında Kısa Bilgi.
-
Yanlış kıraat ve namazların iadesi: Geçmişte yanlış okuyarak kıldığımız namazlar için bir sorumluluğumuz var mıdır? Kaza etmemiz gerekir mi?
Reklam
Yanlış kıraat ve namazların iadesi: Geçmişte yanlış okuyarak kıldığımız namazlar için bir sorumluluğumuz var mıdır? Kaza etmemiz gerekir mi?
Yazar: Sorularla İslamiyet 2011-05-21
Dinî bir kavram olarak "Lahn", Kur'an-ı Kerim okurken yapılan hatayı ifade etmektedir. Buna zelletü'l-kârî de denir.
Namazda yapılan kıraat hatalarının namazı bozup bozmayacağı konusunda fakihler bir takım ölçüler getirmişlerdir.
Kur'an, kasten manası değişecek derecede yanlış okunursa namaz bozulur. Fakat Kur'an-ı Kerim'in okunuşunda yanılarak i'rab yönünden yapılacak hata, manayı ne kadar değiştirirse değiştirsin, namazı mutlaka bozmaz. Çünkü insanların çoğu, i'rabın şekillerini ayırmaya güç yetiremez. "İbrahime" kelimesinin sonunu "İbrahimu" şeklinde ötre ve "Rabbuhu" kelimesinin "Ba" harfini de üstün "Rubbehu" şeklinde üstün okumak gibi... "Na'budu" kelimesinin be'sini de "Na'bedu" şeklinde esre okumak böyledir.
Geçmişte bir kasıt olmadan namazlarda kıraatı yanlış okumanızdan dolayı o kıldığınız namazlar geçerlidir. Bundan dolayı kaza etmeniz gerekmez.
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
Arapça bilmeyen bir takım toplumların İslâma girmesi, âyetlerin telaffuzu ve harekelerin okunması problemini de birlikte getirmiştir. Harflerin telaffuzunu, hareke ve kelimeleri bölme ile ilgili ve benzeri konulardaki zorluklar karşısında müteahhirûn fakihleri, okuyuş hatası yapanlarla ilgili olarak şu esasları ortaya koydular:
1) Kelimenin irabındaki hareke yanlışlığı mutlak olarak namazı bozmaz. Bu yanlışlık yüzünden meydana gelen anlamın küfrü gerektirip gerektirmemesi de sonucu değiştirmez. Çünkü insanların çoğu, Kuran-ı Kerimin irab yönlerini birbirinden ayıramazlar. Meselâ;
(Rabbi İbrahimi denediği zaman) âyetinde, İbrahimi ötre, Rabbühûyü üstün okumak gibi. Bu takdirde ayetin anlamı: İbrahim, Rabbini denediği zaman... şeklini alır ki, böyle bir anlam uygun düşmez. Nabudü (Biz ibadet ederiz) kelimesini nabidü şeklinde okumak da böyledir.
2) Kuranda bir harf yerine, yanlışlıkla başka bir harf okunacak olsa şu eseslara uyulur: Eğer bu iki harfin arasında -kaf ile kâfta olduğu gibi mahreç yakınlığı varsa veya bunlar sin ile sad gibi bir mahreçten olup aralarında ibdâl (birini diğerine çevirme) caiz ise bununla namaz bozulmaz. Felâ takher yerine Felâ tekher, es-Samed yerine es-Semed okunması gibi. Fethun karîb yerine Fethun garîb okunması da böyledir.
3) Bir zorlama olmaksızın iki harfi birbirinden ayırmak mümkün ise, böyle bir okuyuştan ötürü namaz bozulur. es-Sâlihât (salih ameller) kelimesindeki sâd yerine et-Tâlihât tarzında tâ ile okumak gibi. Allahu ehad yerine Allahü ehat okumak da böyledir.
4) Farklı okunan iki harfi birbirinden ayırma güçlüğü varsa, umumun mübtela olduğu bir durum olduğu için çoğunluğa göre, böyle bir okuyuştan ötürü namaz bozulmaz. es-Sırâta kelimesinde sâd yerine es-Sirâta Sin ile okumak gibi.
5) İki harf arasında mahreç birliği veya yakınlığı olmadığı halde umumî belva bulunup, bunların aralarını ayırmak güç olsa, bunlardan birinin yerine diğerinin telaffuz edilmesi, bir çok fakihe göre namazı bozmaz. dat yerine dâl, zâl veya zı harfinin okunması ve zâl yerine de ze veya zı harfinin telaffuz edilmesi gibi. Sâd ile sin, tâ ile te harfleri de böyledir.
Meselâ; Ve lâd-dâllîn yerine Velâz-zâllin, yani dâd yerine zı veya zâl okunması namazı bozmaz. Bununla birlikte bu konuda başka görüşler de vardır. Bu harfleri ayırmaya gücü yetecek olan kimsenin bu değişikliğe fırsat vermemesi gerekir. Kasden bu şekilde okuma ise namazı bozar.
6) Şeddeli harfi yanlışlıkla şeddesiz, şeddesiz bir harfi de şeddeli okumak, uzun okunacak bir harfi kısa, kısa okunacak olanı uzun, idgam edilecek harfi idgamsız, idgamsız okunacak olanı idgamlı okumak namazı bozmaz. İyyâke kelimesini şeddesiz İyâke okumak gibi.
İnce okunacak bir harfi kalın, kalın okunacak bir harfi ince okumak da bu niteliktedir. Çünkü bu konularda umumî belva vardır.
7) Kurandan herhangi bir kelimeye bir harf ilâvesiyle de namaz bozulmaz. es-Sıratallezîne kelimesinin başındaki harf-i tarif, Kuranın aslında olmadığı halde, ilave edilerek okunsa manaya tesiri bulunmadığı için namazı bozmaz.
8) Kuran-ı Kerimde bir kelimenin harflerini diğerine bitiştirmekle de namaz bozulmaz. İyyâ kenabüdü örneğinde olduğu gibi. Bunun aslı İyyâke nabüdü (yalnız sana ibadet ederiz) şeklindedir. Ancak bu gibi kelime aralarında sekte (sesi kesip duraklama) yapılmamasına dikkat etmelidir.
9) Namazda Kurandan bir kelimenin bir parçası kesilse, meselâ; el-Hamdü yerine unutmaktan veya nefesin kesilmesinden dolayı yalnız el denilip, daha sonra hamdü denilse veya okunacak bir kelime hatıra gelmeyip, başka bir kelimeye geçilse, çoğunluğa göre namaz bozulmaz. Çünkü unutma veya nefesin kesilmesi hususunda zaruret ve umumî belva vardır. Meselâ, Matlaıl-fecr yerine nefesin kesilmesinden dolayı Matlaıl-fec diyerek rukuya varılsa, namaz bozulmuş olmaz.
10) Ayete yanlışlıkla bir harf ilave edilse, eğer mana değişmezse namaz fâsid olmaz. Yedhılühû nâran (onu ateşe sokar.) yerine Yüdhılühûm nâran (Onları ateşe sokar) okunması gibi. Fakat mana değişirse, bir görüşe göre namaz bozulur. İnneke le minel-mürselîn (Şüphesiz sen gönderilen peygamberlerdensin) yerine Ve inneke le minel-mürselin (Yemin olsun ki, sen gönderilen peygamberlerdensin) okumak gibi. Burada yeminin cevabı yemin yapılmış olmaktadır. Ancak bu durumda namazın bozulmayacağını söyleyenler de vardır.
11) Kuran kelimelerinden birinin bir harfi yanlışlıkla eksik okunsa, eğer bu harf, kelimenin aslından olur ve mana değişirse Ebû Hanîfe ve İmam Muhammede göre namaz bozulur. Mimmâ razaknâ hum (Bizim, kendilerine rızık olarak verdiklerimizden) yerine Mimmâ zeknâ hüm veya Ve cealnâ yerine alnâ okunması gibi.
Yine kelimenin aslından olmamakla birlikte, hazften dolayı, küfre yol açacak bir mana meydana gelirse namaz fâsid olur. Ve mâ halakaz-zekere vel-ünsâ yerine Ve mâ halakaz-zekere el-ünsâ okunması gibi.
Düşürülen harf, asıldan olmadığı veya asıldan olmakla birlikte mana değişmediği takdirde namaz bozulmaz. el-Vâkıatu kelimesini hâsız olarak el-Vâkıa tarzında okumak gibi.
12) Namazda Kurandaki bir kelime tekrar edilse, eğer bununla mana değişmezse namaz bozulmaz, bazı fakihlere göre mana değişse de yine bozulmaz. Diğer bazı fakihlere göre ise bozulur. Sağlam görülen görüş budur. Rabbil-âlemîn (Âlemlerin Rabbi) yerine Rabbi rabbil-âlemîn (Âlemlerin Rabbinin Rabbi) okumak gibi. Bununla mananın değişeceğini bilen kimsenin bunu bu şekilde kasden okuması namazı bozar. Fakat bir dil sürçmesi veya harfleri daha güzel çıkarma gibi bir gayretle okunduğu takdirde namazın bozulmaması daha uygun görülmektedir.
13) Kıraat sırasında okunan ayetlere yanlışlıkla bir kelime ilâve etmek yahut okunan ayetlerden bir kelime veya bir harf eksiltmek yahut bir kelime veya harfi öne almak yahut sonraya bırakmak yahut başka bir kelime vaya harfe çevirerek okumakla mana bozulmuyorsa namaz da bozulmaz. Teâlâ ceddü Rabbinâ (Rabbimizin şanı yüce oldu) dan yâ harfi eksiltilerek teâle okumak, infeceret yerine inferecet, Evvâb yerine Eyyâb demek gibi. Mana değişmediği sürece bu gibi okuyuşlar namazı bozmaz.
Âyete yanlışlıkla ilâve edilen kelime, Kuranda bulunup manayı değiştirmezse namazı bozmaz. Lâ tabudûne illâllâhe ve bil-valideyni ihsanen (Siz ancak Allaha kulluk eder, ana-babanıza ihsanda bulunursunuz) ayetinin sonuna ve birren (ve iyilikte) kelimesini ilave etmek gibi.
Fakat ilave edilen kelime, Kuranda bulunmakla birlikte, manayı küfrü gerektirecek şekilde değiştirirse namazı bozar. Meselâ; Men âmene billâhi vel-yevmîl-âhiri ve amile sâlihan felehüm ecruhüm (Kim Allaha ve âhıret gününe iman eder ve sâlih amel işlerse onlar için ecir vardır) ayet-i kerimesine sâlihandan sonra ve kefera (ve kafir olursa) kelimesini ilave etmek manayı ters çevirir ve küfrü gerektirir. Bu yüzden de namazı bozar.
Kelimelerin yer değiştirmesi mana değişikliğine yol açmazsa namaz bozulmaz. Fîhâ zefîrun ve şehîkun yerine fîhâ şehîkun ve zefîrun okunması gibi. Fakat mana değişirse, fakîhlerin çoğunluğuna göre namaz bozulur.
(Şüphesiz iyi kimseler naîm cennetindedirler, günahkarlar ise cehennemdedir) ayetinde cehîm (cehennem)i önce, neîm (cennet)i sonra okumak manayı ters çevirir.
14) Nesebin değişik olarak anlaşılmasına sebep olan okuma yanlışı da namazı bozar. Meselâ; Meryem ibnetu Gaylân (Gaylan kızı Meryem) veya İsa b. Lokman (Lokman oğlu İsa) okunmasıyla namaz bozulur. Çünkü Hz. İsa babasız dünyaya gelmiştir. Bu nisbet Kurana aykırı düşer.
15) Peltek konuşan kimse ra harfini ga veya lâm yahut yâ olarak telaffuz etse namazı bozulmaz. Rabbil-âlemîn yerine Labbi-âlemîn demesi gibi. Ancak böyle kimsenin telaffuzunu düzetlemeye gayret etmesi ve okumakta güçlük çekmeyeceği ayetleri bulup okuması gerekir. Böyle bir kimse ümmî mesabesinde sayılır.
el-Hamdü lillâhi kelimesini el-hemdü veya Kul hüvallahü ehad ayetini Kül hüvallahu ehad şeklinde okuyup, başka türlü okuyamayanlar da petlek hükmündedir.
Bir kimse namazda fahiş hata ile kıraatta bulunduktan sonra dönüp doğru şekilde okusa namazı caiz olur.
Şâfiî ve Hanbelîlere göre, Fâtiha dışındaki okuyuşlarda meydana gelen hata namazı bozmaz. Ancak böyle bir kimse bilerek manayı bozacak şekilde yanlış okursa kendisinin de, kendisine uyan cemaatin de namazı bozulur. Fakat bir kimse namaz kılarken Fatihayı, manayı değiştirecek şekilde yanlış okursa, bunu ister bilerek, isterse yanılarak yapsın namazı bâtıl olur. Bu görüş, Fatiha'sız namazın caiz olmayacağı esasına dayanır. Çünkü bu mezheplere göre namazda Fatihayı okumak farzdır. @
Paylaş
Yanlış kıraat ve namazların iadesi: Geçmişte yanlış okuyarak kıldığımız namazlar için bir sorumluluğumuz var mıdır? Kaza etmemiz gerekir mi? Mumine Forum
-
Reklam
Elinde olmadan şivesi veya dili dönmediğinden kelimelerin içinden ufak değişiklik yapan ve bunu bilerek yapmadığında namazı tekrarlamaya gerek olmadığı bildirilmektedir.