... konulu sunumlar: "18 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası TUNCAY SONGÖR Rekabet Kurulu Üyesi İkinci Başkan “Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası” Rekabet Kongresi,"— Sunum transkripti:
1
18 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası TUNCAY SONGÖR Rekabet Kurulu Üyesi İkinci Başkan “Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası” Rekabet Kongresi, 8 Kasım 2005 Conrad Otel - İstanbul
2
8 Kasım 2005 Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 2 SUNUŞUN KAPSAMI 1. Kavramsal Çerçeve Rekabet Gücü / Rekabet Edebilirlik Rekabet Hukuku ve Politikası 2. Rekabet Politikasının Rekabet Gücüne Katkısı 3. Rekabet Kanunu’nun Maddi Hükümleri Amaç ve Kapsam 4. Madde (Anlaşmalar, Eylemler, Kararlar) 6. Madde (Hakim Durumun Kötüye Kullanılması) 7. Madde (Birleşme - Devralmalar) Muafiyet (Dikey, Motorlu Taşıtlar ve AR-GE Tebliğleri)
3
38 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Kavramsal Çerçeve Rekabet Gücü / Rekabet Edebilirlik 1. 1.Tanım: Rekabet gücü bir ülkenin verimliliğini ve üretkenliğini dolayısıyla bir ekonomideki refah seviyesini belirleyen faktörler, politikalar ve kurumlar bütünüdür Dolayısıyla rekabet gücü; verimlilik artışı sağlayacak sağlıklı bir yenilik (inovasyon) ve dinamik gelişme sürecine dayanmaktadır.
4
48 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Kavramsal Çerçeve Rekabet Gücü / Rekabet Edebilirlik Bir ekonominin rekabetçiliği ile verimlilik, etkinlik, teknolojik yenilik ve büyüme hızı gibi unsurlar arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Sonuçta: Bir ekonominin rekabetçiliği ile verimlilik, etkinlik, teknolojik yenilik ve büyüme hızı gibi unsurlar arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır.
5
58 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Kavramsal Çerçeve Rekabet Hukuku ve Rekabet Politikası Amaç:- Rekabeti korumak, özendirmek - Tüketici tercih seçeneklerini artırmak - Etkin bir fiyat rekabeti sağlamak - Teknolojik yenilik Sonuç: Refah artışı ve rekabet gücünün yükselmesi
6
68 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Kavramsal Çerçeve Rekabet Hukuku ve Rekabet Politikası Sonuçta: Rekabet politikası başarılı bir pazar ekonomisi için gerekli bir unsurdur. Başarılı bir pazar ekonomisi ise pazar içi rekabetçi baskılar aracılığıyla üretimde etkinliğin artmasını, kalitenin yükselmesini, rekabet gücü ve ekonomik büyümenin temeli olan ürün ve proseslerde yeniliğin özendirilmesini sağlar.
7
78 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Kavramsal Çerçeve Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası arasındaki ilişkisi 1. 1.Yapılan akademik çalışmalar göstermektedir ki: Bir taraftan, mal ve hizmet piyasalarının küreselleşmesi ve serbestleşmesi milli refah düzeyini artırırken, diğer taraftan, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki piyasa aksaklıklarının varlığı bu ülkelerin rekabet gücünün önüne önemli engeller çıkarabilmektedir. 2. rekabetrekabet gücüülkenin ekonomik performansı gelişme 2.Böyle kompleks ve dinamik bir ekonomik çevrede rekabet, rekabet gücü ve ülkenin ekonomik performansı yani ekonomik gelişme birbirleri ile çok yakın ilişkide olan kavram ve olgulardır.
8
88 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Kavramsal Çerçeve Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası (AB Örneği) 1. 1.Lisbon Stratejisi 2. 2.Rekabet Gücü → Verimlilik artışı 3. 3.Sürdürülebilir büyüme ve rekabet gücü için: AB Pazar yapısının reformlarla kuvvetlendirilmesi, yenilik ve girişimciliğe destek verilmesi 4. 4.Bunun için de rekabet politikasının uygun bir rekabet ortamı yaratmak için kullanılması. Çünkü rekabet politikasının amacı etkin bir şekilde işleyen piyasa yapısını sağlamak, yenilikleri, kalite artışını ve etkinlik kazanımlarını desteklemektir.
9
98 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Rekabet Politikası – Nasıl bir Katkı? Yeni girişimcileri desteklemeli. Araç: Her türlü giriş engeli ortadan kalkmalı (4. ve 6. maddeler kullanılır) Rekabet gücünü ve ekonomik büyümeyi artıran teknolojik gelişmeleri ve yenilikleri desteklemeli. Araç: AR-GE anlaşmalarına esnek yaklaşmalı (5. madde: Muafiyet rejimi) Rekabet yasası ile doğrudan çözümlenemeyen diğer kamu tasarruflarının da üzerine gitmeli. Araç: Rekabet savunuculuğu (Competition advocacy) Bunların yanı sıra: Tüm kesimler rekabetten beklenen faydaları elde etmek için büyüme endeksli bir rekabet politikasını desteklemeli
10
108 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Türk Hukuku’nda “Rekabet” Sözcüğü Haksız Rekabet (TTK 56. Md.) Rekabet Yasağı (Borçlar K ) İthalatta Haksız Rekabet (İHRÖHK – 3577) Tüketicinin ve Rekabetin Korunması H. Kanun (4077) Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 Sayılı Kanun) Fikri Mülkiyet Haklarına İlişkin Düzenlemeler (öz. Marka)
11
118 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 4. Madde: Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar 4. Madde: Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar 5.Madde: Muafiyet 5.Madde: Muafiyet 6. Madde: Hakim Durumun Kötüye Kullanılması 6. Madde: Hakim Durumun Kötüye Kullanılması 7. Madde: Birleşme/Devralmalar 7. Madde: Birleşme/Devralmalar 8.Madde: Menfi Tespit 8.Madde: Menfi Tespit
12
128 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 4. Madde Rekabeti bozma, kısıtlama, engelleme Amacı ya da etkisi olan, Teşebbüsler arası Anlaşma Teşebbüsler arası Uyumlu Eylemler Teşebbüs Birliği Kararları hukuka aykırı ve yasaktır.
13
138 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 4. Madde Temel Rekabet İhlalleri & Karteller Temel Rekabet İhlalleri & Karteller Fiyat Tespiti Pazar /Bölge Paylaşımı Müşteri Paylaşımı İhale Paylaşımı Diğer ihlaller, kısıtlamalar Diğer ihlaller, kısıtlamalar Rakipler arasında bazı anlaşmalar Dikey anlaşmalar Örnek Karar: Örnek Karar: Siemens Sinyalizasyon kararı
14
148 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 5. Madde : Muafiyet Sistemi Amaç: Bazı anlaşmalar, karar ve eylemler rekabeti kısıtlarlar, ancak rekabetin kısıtlanması sonucunda toplumun elde edeceği fayda, rekabetin kısıtlanmasından sağlanan zarardan daha fazladır. Bireysel Muafiyet Grup Muafiyetleri (Dikey, Motorlu Taşıtlar, AR-GE)
15
158 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası AR-GE Tebliği AR-GE' nin yaygınlaşması ve etkinliği sayesinde yeni ya da geliştirilmiş ürün veya hizmetlerin pazara girişi ve/veya yeni ya da geliştirilmiş üretim teknikleri sonucu ortaya çıkan fiyat düşüşleri yoluyla tüketicilerin fayda sağlayacağı umulmaktadır. Taraflar ve tüketiciler açısından beklenen yararın elde edilebilmesi, kimi zaman bazı rekabet sınırlamaları ile mümkün olabilmektedir. Bu çerçevede, AR-GE anlaşmalarının genel itibarıyla ekonomik ve teknolojik gelişme için faydalı olduğundan hareketle, bu tip anlaşmalar belirli koşulları sağlamaları halinde grup muafiyetinden faydalanabilecektir.
16
168 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası AR-GE Tebliği Grup Muafiyeti İçin Gerekli Ön Koşullardan Bazıları 1. gerekir, (sonuçların ortak kullanımı varsa ve taraflar rakipse) 1.Toplam pazar paylarının %40’ı aşmaması gerekir, (sonuçların ortak kullanımı varsa ve taraflar rakipse) 2.AR-GE’nin kapsam ve amacı açıkça tanımlanmış olmalı, 3.Taraf tüm teşebbüslerin çalışma sonuçları konusunda bilgi edinmeleri sağlanmalı, 4.Anlaşmanın yalnızca AR-GE' ye yönelik olması halinde, taraflar teknik bilgileri ve AR-GE sonuçlarını birbirlerinden bağımsız kullanabilmeli, 5.Ortak kullanım, AR-GE sonuçları ile sınırlı kalmalı ve bu sonuçlar anlaşma konusu ürünlerin üretiminde ya da anlaşma konusu üretim tekniklerinin uygulanmasında asli unsuru teşkil etmeli.
17
178 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası AR-GE Tebliği Anlaşmaları Grup Muafiyeti Dışına Çıkaran Hususlara Örnekler 1.Tarafların AR-GE faaliyetlerini yürütme özgürlüğünün kısıtlanması (6/a) 2.Tarafların fikri hakların geçerliliğine itiraz etme haklarının ortadan kaldırılması (6/b) 3.Taraflar arasında müşteri ya da bölge paylaşımı (6/f) 4.Ürünlerin dağıtıcılar ya da tüketiciler tarafından elde edilmesinin engellenmesi (6/h)
18
188 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 6. Madde: Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.
19
198 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 6. Madde : Kötüye Kullanma Türleri • Dışlayıcı • yıkıcı fiyat • anlaşma yapmayı reddetme • uzun dönemli münhasırlık sözleşmeleri • bazı indirim sistemleri • ürün bağlama anlaşmaları • Sömürücü • aşırı fiyat uygulaması • ürün bağlama anlaşmaları • Ayrımcı • fiyat ayrımcılığı • anlaşma yapmayı reddetme • ayrımcı sözleşme koşulları • Bir pazardaki hakim durumun başka pazarda kötüye kullanılması Örnek Karar: Roaming Kararı
20
208 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 7. Madde : Yoğunlaşma ve Kontrol Yoğunlaşma ve Rekabet Hukuku: Yoğunlaşma: Az sayıda firma veya işletmenin toplam satış, varlıklar ve istihdam gibi ekonomik faaliyetlerin büyük bir bölümünü elinde tutma ölçüsüdür. Piyasa Gücü Kazanma ve Koordinasyon Etkisi Kilit Kavram “kontrol” unsuru Tek bir hisse devri : kontrol değişikliği yok Aynı Holdinge ait iki şirketin birleşmesi: Kontrol değişmiyor İmtiyazlı tek bir hisse devri:Kontrol değişiyor
21
218 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 7. Madde : İlgili Tebliğler 1997/1, 1997/6, 1998/2 Tebliğler Önceden bildirim yükümlülüğü Kontrol değişikliği %25 pazar eşiği 25 trilyon ciro eşiği 1998/4, 1998/5 Tebliğler (Özelleştirme İşlemleri) Görüş Onay
22
228 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası 4054 sayılı Kanun - Temel Hükümler 8. Madde: Menfi Tespit Kanun’un 8. maddesine göre; başvuru üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın aynı Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.
23
238 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası Daha Fazla Bilgi İçin Rekabet Kurumu internet sitesini ziyaret edebilirsiniz: REKABET KURUMU Bilkent Plaza B3 Blok Bilkent / ANKARA Tel : (312) Santral e-posta :
24
248 Kasım 2005Rekabet Gücü ve Rekabet Politikası SON SÖZ Senatör Sherman’ın yasa teklifinin görüşülmesi sırasında 21 Mart 1890’da ABD Kongresi’nde söylediği sözler, tarihsel açıdan da büyük bir önem taşımaktadır: “Eğer birleşmelerin yoğunlaşmış gücü bir tek adamda toplanırsa, bir kral kadar ayrıcalıklı olur ve bu durum bizim devlet biçimimize aykırıdır…Eğer yanlış bir şey varsa o da bu durumdur. Bir politik güç olarak krala tahammül edemiyorsak üretimin, ulaştırmanın ve yaşam için gerekli herhangi bir şeyin satışı için de bir krala tahammül etmemeliyiz. Bir imparatora boyun eğmiyorsak rekabeti engelleyecek ve herhangi bir malın fiyatını belirleyecek bir ticari diktatöre de boyun eğmemeliyiz.”