Bu makalemizde kanarya bakımı nasıl olmalı konusunu işliyoruz. Kanaryalar, güzel ötüşleriyle nam salan evcil kuşlardan biridir. Girdikleri her evin neşesi, adeta tek kişilik dev orkestrası olurlar. Sarının her rengini taşıyabilen bu güzel kuşlar, tüm canlılar gibi özenle bakılmalıdırlar. Bu makalede kanarya bakımıyla ilgili temel bilgilere ulaşacaksınız. Önce kanaryalarla ilgili biraz genel bilgi verelim.
Ana vatanı Afrika kıtasının kuzeybatı kıyılarına yakın Kanarya Adaları olan kanarya, kuş familyasından serçeler grubunun içinde yer alan omurgalı canlılardan biridir. Baş kısmı hafif ovaldir ve tüylerle kaplıdır. Dişleri yoktur, üst gagasının üst kısmında burun delikleri bulunur. Oval gövdesi sivri biçimde arkaya uzanır. Kuyruğu ise çatal biçimindedir. Vücut ısısı ortalama 40 santigrat derecedir.
Kanaryaların yaşam süreleri 8-10 yıldır. Nadir de olsa bu süre 14-15 yıla kadar çıkabilir. Yaşlı kanaryaların ayakları gençlere göre da kalındır. Sesleri görece daha kaba hale gelip çatallaşmış, tüyleri de daha az parlak hale gelmiştir. Kanaryaların zinde ve sağlıklı olup olmadığını vücut hareketleri gösterir. Sağlıklı bir kanarya çok hareketlidir.
Kanarya türünün sadece erkekleri öter. Dişiler ötmez fakat cıvıltılıdırlar. Erkek kanarya melodik bir şekilde öter, 8-10 farklı nağme çıkarır.
Gelelim kanarya bakımının nasıl yapılacağına…
Kanarya bakımı: Metal kafes mi ahşap kafes mi?
Kanaryalar için madeni, yani metalden yapılmış kafesler daha uygundur. Ahşap kafes tercih edilecekse, boyasız olmasına dikkat edilmelidir. Norwich, Yorkshire ve Paris kıvırcığı gibi cüsseli kanarya türleri için ideal kafes ölçüleri şöyledir:
Boy: 60 cm
Yükseklik: 40 cm
En: 30 cm
Daha küçük boylu kanaryalar için yukarıda belirttiğimizden daha küçük bir kafes kullanılabilir. Ötücü kanarya türleri için şu ölçüler uygundur:
Boy: 25-28 cm
Yükseklik: 15-18 cm
En: 15-18 cm
Kafes seçimindeki püf nokta, kafesin kanaryanın sıkılmayacağı kadar geniş ve ferah olmasıdır. Aksi takdirde kanarya mutsuz olur, hareket edemez. Hareket edemeyen kanarya şişmanlar ve doğal olarak hantallaşır. Bu kanaryalara uygun bir yaşam formu değildir.
Kanarya kafeslerinin telleri arasında maksimum 15 milimetrelik açıklık bulunmalıdır. Bundan daha fazla olursa kanarya kolaylıkla kaçabilir ya da kafasını tellerin arasından sokarak sıkıştırabilir.
Kafes tabanının sürgülü olması temizlikte kolaylık sağlar. Sürgünün kenarlarının yüksek olması kum ve yemlerin dökülmemesini önler. Kafesin kapılarının da dışarı doğru açılan yaylı veya yukarı ya da yana doğru açılır şekilde sürgülü olmasında yarar var.
Yemlikler dışa monte edilecek şekilde olmalı
Kafeslerde yemlikler, dışarıdan monte edilecek şekilde olmalıdır. Böylece kanarya kafes içine müdahale edilmediği için korkutulmamış olur. Köşesiz ve yuvarlık yemlikleri temizlemesi daha rahattır. Yemliğin kapalı olması, kuşun beslenirken yemleri dışarı sıçratma ihtimalini azaltır. Yemek kaplarının plastikten olması, zor kırılması açısından daha uygundur.
Kafeslerin içine ayrıca mamalık ve bal kabı da konulabilir. Bunlar porselen, maden veya plastikten yapılmış ufak kapçıklardır. Sadece olması iyidir. Yumurta maması, bisküvi tozu ve kenevir, bu kapların içinde kuşa verilir.
Suluklar emaye, cam, porselen ve plastikten olabilir. Sağlam plastikten yapılmış ve kafesin dışından asılan suluklar diğerlerine göre daha kullanışlıdır.
Kafes içine 3 tünek koyun
Kafesin içindeki temel ögelerden biri de tüneklerdir. Tünekler kamıştan, ince ve düzgün mürver ağacı dallarından olmalıdır. Plastikten de olabilir.
Tünek çapı 12-14 mm, eninin ise kafesin ölçüsü kadar olması gerekir. Çok kalın ya da çok ince tünekler kuşun ayaklarını yorar ve sağlığını bozar.
Bir kafeste 3 adet tünek bulunması idealdir. Biri ortada ve yukarıda, diğer ikisi ise aşağıda ve yanlarda konumlandırılabilir. En üst tüneğin, kuşun başının en az 4-5 parmak üstünde olmasına dikkat edilmelidir. Aksi takdirde kuş tünekten zıplarken başını kafesin tavanına çarpabilir.
Banyo suyu çok sıcak ya da çok soğuk olmamalı
Kanaryalar banyo yapmaktan çok hoşlanırlar. Zevkle ve neşeyle yıkanırlar. Pas tutmayan ve kuşun içine rahatça girebileceği bir model tercih edilmelidir.
Porselen, madeni veya plastik olabilir. Kafes tabanına yakın asılmalıdır. Kafesin tabanına da konulabilir. Dışarı asılacak tipte olanların tercih edilmesi, kafesin ıslanmaması açısından daha iyidir.
Kanaryaya sürekli banyo suyu verilmez. Günün sıcak saatlerinde (öğle gibi) banyo suyu verilmelidir ki kurulanması kolay olsun. Su ılık olmalıdır. Fazla soğuk su, kuşun hayatını kaybetmesine sebep olabilir.
Kanaryaların taze vitamin ihtiyaçları için verilen salata, hindibağ, semizotu, incir, elma ve diğer yeşillikler için yeşillik askısı da kafesin içinde olmalıdır. Buna ek olarak meyve sepeti de bulundurulmalıdır.
Bunlarla birlikte kafesin içine termometre, çeşitli oyun araçları ve yuvalıklar da yerleştirilebilir.
Kafesler yabani hayattansa kafes hayatına daha uygun olan kuşlardır. İyi bir bakım onların uzun bir ömrü, kulağımızın da güzel nağmeler duymasını sağlar.
Kanarya bakım işlerini gündüz yapın
Kanaryaların bakım işlemleri gündüz yapılmalıdır. Zira gece uyku vaktidir ve bu saatte yapılan bakım işleri kanaryayı rahatsız edebilir. Ayrıca ürkütür.
Her gün kafes malzemelerinin temizliği yapılmalıdır. Sonra yem, su ve mama tazelenmelidir. Yem kabındaki tohum artıkları temizliğinden emin olunmalıdır. Meyve ve yeşillikler de yenilenmeli ve kum değiştirilmelidir. Bu sırada kuşun kaçmamasına da dikkat edilmelidir.
Haftalık temizliklerde suyun yanı sıra hijyen malzemesi olarak soda, arap sabunu ve beyaz sabun gibi ürünler kullanılabilir. Yemlik, suluk ve mamalıkları kafesin içinden çıkararak temizlemek daha etkilidir. Kafesin tellerini fırça ile temizlemek uygundur. Tozların alınması kuşun nefes sağlığı açısından önemlidir.
Kafes temizliği sırasındaki en büyük risklerden biri kuşun kaçırılmasıdır. Bu nedenle temizlik sırasında yedek kafes kullanılabilir. Kuşu yedek kafese geçirmek için, kafeslerin kapıları açık bırakarak birbirlerine yaklaştırmak ve kuşu çok fazla rahatsız etmeden biraz dürtmek yeterlidir. Temizlikten sonra kuş esas kafesine alınabilir.
Kanarya gaga ve tırnak kesimi
Kanaryanın tırnakları fazla uzadıysa kesilmelidir. Çünkü fazla uzun tırnak, kuşun dengesini bozabilir. Tırnağı derin kesmemeye özen gösterilmelidir.
Ayrıca kanaryaların üst gagaları da fazla uzar. Üst gagalarda böyle durumlarda alt gagaya hizalanarak kesilmelidir. Bunun için uygun kesim aparatları edinilmelidir.
Kanarya bakımı: Düzenli olarak temiz hava gerekir
Temiz hava kanarya bakımı için çok önemlidir. Rutubetli ortamlarda yaşayan kanaryalar çabuk rahatsızlanırlar ve çokça sağlık problemi yaşarlar. Romatizma, bronşit, nefes darlığı gibi hastalıklar bunlardan başlıcalarıdır. Bu nedenle kanaryanın bulunduğu odanın her gün düzenli olarak havalandırılmasında büyük fayda vardır. Ancak kafesin doğrudan güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde konumlandırılmasına özen gösterilmelidir.
Kanarya beslenmesi için tavsiyeler
Peki, kanaryalar ne yer?
Şimdi de besinlerden ayrıntılı olarak söz edelim. Kanaryaya verilecek besinlerin vitamin, protein, yağ, kalsiyum ve fosfor değerlerinin bilinmesi önemlidir.
Kanarya yemleri, nişastalı hububat ve yağlı tohumlardan ibaret besinlerdir. Bu besinler ayrı ayrı da karışık da verilebilir. Yağlı tohumlar kenevir, keten, susam, şalgam, lahana ve turp tohumlarıdır. Nişastalı hububat ise kuş yemi, darı, yulaf bulgur gibi yiyeceklerdir. Ayrıca kanaryalara pirinç darısı, marul, haşhaş, hardal tohumlarından da verilebilir.
Kanaryalara sıcak havada yağlı yedirmeyin
Sıcak iklimlerde kenevir, turp, keten, susam, hardal ve haşhaş gibi yağlı ve kızgınlaştırıcı tohumların sunulması yararlı değildir. Bunlar bu ortamda kuşu hayli yorar ve bünyesine zarar verir.
Yulaf gibi kuvvetli besinlerin de zamansız ve fazlaca verilmesi kuşu hırpalar; tüy dökümüne neden olur. Çok ince kırılmış yulaf bulguru verilmelidir. Bu, kuşların vücut dengeleri ve gelişimleri açısından oldukça kıymetli bir gıdadır.
Türkiye’nin şartları açısından en uygun karışım şöyledir:
%40 kuş yemi
%40 şalgam
%20 sair tohumlar ve hububat
Özetle sıcak mevsimlerde nişastalı tohumlar ve hububat, soğuk mevsimlerde ise yağlı tohumların tercih edilmesi kanaryaların sağlığı açısından en uygunudur.
Kanaryanıza yeşillik vermeyi de ihmal etmeyin. Brokoli, marul, kara lahana, kıvırcık ve semizotu gibi yeşillikler kanaryaların besin maddeleri arasında önemli bir yer tutar. Kanaryanızın bol bol yeşillik tüketmesini sağlayın.
Kanarya bakımı: Kanaryalar yumurtayı sever
Kanaryalar yumurtayı da çok severler. Bir kuvvet maması olan yumurtayı kaynatıp katı hale getirerek dilimleyin. Beyazıyla yarısını bir arada, küçük parçalar halinde mamalığa koyun.
Ayrıca yumurta maması hem sade hem de bisküvi ya da öğütülmüş kuru ekmekle verilebilir. Galeta unuyla karıştırmayı da tercih edebilirsiniz. Yumurta mamasını haftada iki defa yedirebilirsiniz. Fakat burada dikkat etmeniz gereken nokta, yumurtanın bir günden fazla mamalıkta kalmamasıdır. Bu durum kanarya bakımı konusunda yanlıştır. Yoksa bozulur ve kuşun midesine zarar verir.
Kaynak: Kanarya Bakımı- Nurettin Iraktan / İnkılap Yayınevi