Sci-Hub, çevrimiçi bir depo ve olağan ödeme duvarlarını aşarak bilimsel makalelere erişim sağlayan bir ağ servisidir. Akademik yayımcı Elsevier tarafından bilimsel makalelere “korsan” erişim sağladığı iddia edilmiştir. Site 47,000,000’un üzerinde araştırma bildirisi ve makaleye ücretsiz erişim sağlar. Yeni makaleler günlük olarak .edu-vekillerine dayanan bir sistem üzerinden yüklenir. Motor, olağan ödeme duvarlarını atlar ve normalde 30 dolara mal olacak makalelere ücretsiz erişim sağlar.
Sci-Hub projesi 5 Eylül 2011’de başladı. Kazakistan’dan Alexandra Elbakyan tarafından daha çok kişinin ödeme duvarları arkasındaki içeriğe erişerek bilginin yayılmasını artırmak amacıyla kurulmuştur. Projenin özgün alan adı Sci-Hub.org, Kasım 2015’te mahkeme kararıyla askıya alınmıştır. Proje .io uzantısıyla aynı ay tekrar ortaya çıktı.
Site Hindistan ve Endonezya gibi az gelişmiş ülkelerin yanı sıra İran, Çin, Rusya ve Brezilya gibi ülkelerde çok popüler hale geldi. Daha az ayrıcalıklı kurum ve ülkelerin araştırmalara erişim sağlayabilmesi Elbakyan’ın siteyi oluştururken en öncelikli amacı olmuştur.
Sci-Hub, ödeme duvarı arkasındaki büyük ölçekte akademik makaleye otomatik ve ücretsiz erişim sağlayan bilinen ilk internet sitesidir. Sci-Hub’dan önce insanlar araştırma forumları veya sosyal ağlar aracılığıyla makale isteklerinde ve paylaşımlarında bulunuyordu (örneğin Ekşi Sözlük’teki makale aranıyor duyuruları başlığı ve Twitter’daki #ICanHazPDF etiketi). Bu şekilde paylaşım yavaş, zahmetli ve sınırlı oluyordu. Sci-Hub internet sitesi günlük olarak yüzbinlerce isteğe cevap vermektedir.
Kaynak: Wikipedia