Kanser Taraması Nedir? Nasıl Yapılır?
Bilim adamları belirtiler veya semptomlar görülmeden belirli kanser türlerini bulmaya yardımcı olan testler geliştirmeye devam ediyor. Buna kanser taramaları denir. Kanser taramasının başlıca hedefleri şöyledir:
- Hastalıktan ölen kişilerin sayısını azaltmak veya kanser ölümlerini tamamen ortadan kaldırmak
- Hastalığa yakalanan kişilerin sayısını azaltmak
Kanser Tarama Testleri Çeşitleri
Her kanser türü kendi tarama testlerine sahiptir. Bazı kanser türlerinin şu anda etkili bir tarama yöntemi yoktur. Yeni kanser tarama testleri geliştirilmesi, aktif bir araştırmanın alanıdır.
Meme Kanseri
- Mamografi: Mamografi memeyi görmek için özel olarak tasarlanmış bir röntgen türüdür. Mamografi ile üretilen ve mamogram olarak adlandırılan görüntüler göğüste tümörler veya bozuklukları gösterebilir.
- Klinik meme muayenesi: Bir tıp uzmanı göğsün boyut veya biçiminde herhangi bir değişiklik olup olmadığına bakar ve kontrol eder. Muayene eden kişi ayrıca göğüslerin ve meme uçlarının derisinde değişiklikler olup olmadığını inceler.
- Evde meme muayenesi: Bu muayene sırasında bir kadın kendi göğüslerinde değişiklikler olup olmadığını ayna karşısında kontrol eder. Herhangi bir değişiklik fark ederse, bir doktora görünmesi gerekir.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR): MR düzenli olarak meme kanseri taraması için kullanılmaz. Bununla birlikte, göğüs kanseri riski yüksek olan kadınlar, yoğun göğüsleri olan kadınlar veya göğüs muayenesinde yumru bulunması durumunda yardımcı olabilir.
Ayrıca Bakınız: Meme Kanseri Teşhisi
Rahim Ağzı Kanseri
- İnsan papilloma virüsü (HPV) testi: Hücreler bir kadının serviksin dışından kazınır. Bu hücreler, belirli HPV suşları için test edilir. Bazı HPV suşları, servikal kanser riskinde artış ile daha fazla bağlantılıdır. Bu test tek başına veya bir Pap testi ile kombine edilebilir.
- Pap testi: Bu test ayrıca bir kadının serviksin dışındaki hücreleri kullanır. Bir patolog daha sonra kanser öncesi veya kanserli hücreleri tanımlar. Bu test HPV testiyle kombine edilebilir.
Ayrıca Bakınız: Rahim Ağzı Kanseri Teşhisi
Kolorektal Kanser
- Kolonoskopi: Bu prosedür sırasında, doktor rektuma kolonoskop adı verilen esnek, ışıklı bir tüp yerleştirir. Doktor tüm kolonun polip veya kanser olup olmadığını kontrol edebilir.
- Sigmoidoskopi: Doktor, polipler ve kanser için alt kolonu kontrol etmek amacıyla sigmoidoskop adı verilen esnek, aydınlatılmış bir tüp kullanır. Doktor bu testle kolonun üst kısmını kontrol edemez.
- Çift kontrast baryum enema: Bu, kolon ve rektumun röntgen muayenesidir. Baryum enema, röntgen filminde kalın bağırsak ve rektumun öne çıkmasına yardımcı olur. Doktorlar, kolonoskopi yapılamayan kişileri taramak için bu testi kullanıyor.
- Dışkı DNA testi: Bu test kanseri aramak için bir kişinin dışkı numunesindeki DNA’yı analiz eder. Poliplerde ve kanserlerde bulunan DNA değişiklikleri doktorun kolonoskopi gerekli olup olmadığına karar vermesi için kullanılır.
Ayrıca Bakınız: Kolorektal Kanser Teşhisi
Baş ve Boyun Kanserleri
- Genel sağlık taraması muayenesi: Doktor, burun, ağız ve boğazda anormallikler arar ve boyunda yumru olup olmadığını inceler. Baş ve boyun kanserlerinin taranması için düzenli diş kontrolleri de önemlidir.
Akciğer Kanseri
- Düşük doz veya spiral bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: Bir BT taraması, bir röntgen makinesi ile vücudun üç boyutlu bir resmini oluşturur. Bir bilgisayar daha sonra bu görüntüleri, herhangi bir anormalliği veya tümörü gösteren detaylı kesitsel bir görünümde birleştirir.
Ayrıca Bakınız: Küçük Hücreli Akciğer Kanseri Teşhisi
Prostat Kanseri
- Dijital rektal muayene (DRE): Bu tarama, doktorun bir adamın rektumuna eldivenle yağlanmış bir parmak taktığı ve herhangi bir düzensizlik için prostat yüzeyini hissettiği bir testtir.
- Prostat spesifik antijen (PSA) testi: Bu kan testi, PSA denilen bir maddenin seviyesini ölçer. PSA genellikle prostat kanseri olan erkeklerde normalden yüksek seviyelerde bulunur. Bununla birlikte, yüksek PSA düzeyi kanserli olmayan hastalıkları da gösterebilir.
Ayrıca Bakınız: Prostat Kanseri Teşhisi
Cilt Kanseri
- Tam bir cilt muayenesi: Doktor deride cilt kanseri belirtileri olup olmadığını kontrol eder.
- Evde cilt muayenesi: Ayna karşısında cilt kanseri belirtilerine dair bir bulgu olup olmadığı incelenir. Sıklıkla başka bir kişi kafa derisini ve boynun arka kısmını kontrol etmesine yardımcı olur.
- Dermoskopi: Doktor cilt lezyonlarının boyutunu, şeklini ve pigmentasyon kalıplarını değerlendirmek için el cihazını kullanır. Dermoskopi genellikle melanomun erken tespiti için kullanılır.
Ayrıca Bakınız: Melanom Teşhisi
Kanser Taraması Riskleri
Tarama testleri, doktorların daha erken, daha tedavi edilebilir bir evrede kanseri teşhis etmelerine yardımcı olabilir. Bu, sağkalımın iyileşmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, kanser taramasının da bir takım riskleri vardır. Bu riskler şunları içerir:
- Aşırı Teşhis: Tarama testleri, bir kişinin yaşam boyu herhangi bir zarara neden olmamış yavaş ilerleyen kanserlerini bulabilir. Sonuç olarak, bazı insanlar potansiyel olarak zararlı, ağrılı, stresli ve / veya pahalıya ihtiyaç olmayan tedaviler almak zorunda kalabilirler.
- Yanlış pozitif: Bazen bir tarama testi sonucunda olmadığı halde bir kişinin kanser olduğu ortaya çıkar.
- Artırılmış test: Doktorlar aşırı teşhis ve yanlış pozitiflikler nedeniyle bir kişinin ihtiyacı olmayan ek testler yapabilirler. Bu testler fiziksel olarak invaziv, masraflı olabilir ve gereksiz stres ve endişeye neden olabilir.
- Yanlış güvence: Bazen bir tarama testi, bir kişinin aslında kanser olmadığını gösterir. Sonuç olarak, bir kişi kendi ihtiyaç duyduğu tedaviyi alamaz.
Kişisel kansere yakalanma riskiniz hakkında doktorunuzla konuşunuz. Siz ve doktorunuz yaşınıza ve kişisel ve aile tıbbı geçmişinize göre uygun bir tarama programında karar verebilir.
Önerilen Makaleler: