MANOMETRE NEDİR?
Manometre, gazların basıncını ölçemeye yarayan bir aygıttır. Basınç ölçer adı ile de bilinmektedir. Yalın bir manometre, içi cıvayla doldurulmuş U biçimli bir cam borudan oluşmaktadır. Borunun uçlarından biri açık, ikincisi de, basıncı ölçülecek sisteme bağlanır. Borunun iki kolundaki cıva düzeyi farkı, atmosfer basıncına oranla sistemin içindeki basıncın değerini gösterir. 2 çeşit manometre bulunmaktadır. Bunlar sıvı manometreler ve metal manometrelerdir.
Sıvı manometreler, açık uçlu ve kapalı uçlu olmak üzere ikiye ayrılırlar. Açık uçlu manometrenin bir kolu basıncı ölçülecek gaza bağlı, diğer ucu ise atmosfere açıktır. Açık hava basıncı bu uca etki eder. Bu tip manometrede gaz basıncı ile açık hava basıncı arasındaki fark ölçülür. Bu basınca rölatif basınç veya ölçüm basıncı denir. Metal manometre ise, içinde, basıncı ölçülecek gazın bulunduğu kapla birleştirilmiş olan elastik ve metal bir borudan müteşekkildir. Basınç yükselince boru kavisi düzelmeye çalışır ve uygun bir düzenle boru ucunun hareketi, göstergenin hareketine dönüştürülür.
Manometre doktorların atardamarların içindeki kan basıncını ölçmek için kullandıkları tansiyon aletinin yapımında kullanılmaktadır.
Barometre ise, atmosfer basıncını ölçmeye yarayan alettir. Genellikle cıvalı diğer adıyla sıvılı, veya aneroid diğer adıyla havalı, olmak üzere yaygın olarak kullanılan iki çeşit barometre vardır. Cıvalı barometre, cıvalı barometre 1643 yılında Evangelista Torricelli tarafından bulunmuştur. Cıvalı barometre, içi cıva dolu dikey bir borudur. Borunun üst ucu kapalıdır. Alt uç ise açık, ancak cıva dolu bir kaba daldırılmış durumdadır. Atmosferin bu kap içindeki cıva yüzeyine yaptığı basınca göre, borunun içindeki cıva sütunu yükselip alçalır. Cıva sütununun yüksekliği barometre basıncını gösterir. Bu basınç deniz düzeyinde, cıva sütunundaki 76 cm yüksekliğe eşittir. 76 cm-cıva aynı zamanda 1 atmosfer basınca eşittir. Sütundaki cıva düzeyinin alçalıp yükselmesi atmosfer basıncının değiştiğini gösterir ve bu yolla hava durumu tahmin edilebilir. Aneroid barometre, aneroid (havalı) barometre atmosfer basıncına bağlı olarak daralan ve genişleyen, daralma-genişleme miktarını da rakamlı bir düzenek sayesinde ölçek üzerinde işaret eden metal bir kutudur. Aneroid sözcüğü “sıvısız” anlamına gelir.
Hava taşıtlarında ve dağcılıkta kullanılan altimetreler aneroid barometrenin en yaygın olarak kullanılan örneklerindendir. Atmosfer basıncı deniz seviyesinden yükseldikçe azalır. Altimetre ibresi, gözlemcinin içinde bulunduğu atmosferik basınç düzeyine karşılık gelen yüksekliği gösterir.