Dünya Sosyal Forumu, alternatif küreselleşme hareketi yapan insanların, dünyada yapılacak kampanyaları düzenlemek, amaç ve hedefleri belirlemek, dünyadaki yapılacak etkinlikler konusunda birbirlerini haberdar etmek için yılda bir kez düzenledikleri toplantıdır.
Forum aynı zamanda küreselleşme mücadeleleri öğrenebileceğimiz ve bunlara katılabileceğimiz şansını bize sunuyor.
Her yıl Ocak ayında DSF toplantı yaparken aynı zamanda kapitalist rakipleri Dünya Ekonomik Forum‘u da İsviçre’nin Davos kasabasında toplanır. DSF toplantılarının DEF toplantılarıyla çakışması elbette ki tesadüfi olay değildir. DSF‘nin bu hareketinin amacı DEF hakimiyetindeki haberleri gölgeleyeceği düşünülmüştür. Dünya Sosyal Forumu, Dünya Ekonomik Forumu‘nun tersine, serbest ticareti ve kapitalizmi eleştiriyorlar.
DSF birçok bölgesel forumun kullanılmasında ilham kaynağı olmuştur. Avrupa Sosyal Forumu, Orta doğu Sosyal Forumu, Asya Sosyal Forumu en önemli forumlardandır. Kurulan bu forumlar genel olarak DSF tarafından belirlenen İlkeler Beyannamesini (neoliberal ekonomik politikalara ve emperyalizme karşı olma) örnek alırlar.
İkinci DSF tekrar Porto Alegre`de 31 Ocak-5 Şubat 2002 tarihleri arasında düzenlenmiştir. Bu toplantıya 12.000 insan katılmıştır. Üçüncü toplantı 2003 yılının Ocak ayında toplanmıştır.
DSF‘lerin diğer gerçekleştiği yerler şu şekildedir.
♦ 2004 Mumbai (India)
♦ 2005 Porto Alegre (Brazil)
♦ 2006 Bamako (Mali), Caracas (Venezuela) and Karachi (Pakistan)
♦ 2007 Nairobi (Kenya)
♦ 2009 Belem (Brazil)
♦ 2011 Dakar (Senegal)
♦ 2013 Tunis (Tunisia)
♦ 2015 Tunis (Tunisia)
♦ 2016 Montreal (QC-Canada)
Forum ilk dönem olan etkisini kaybetse de günümüzde hala görüşlerini küresel çapta bir araya getiren en kapsamlı forumdur.
DSF Nasıl Kurulmuştur ?
DSF başlangıçta neoliberalizm (ekonominin devlet işlerinden ayrılmasını ve piyasayı özel teşebbüsün yönetmesi gerekliliğini savunan bir düşünce akımı) karşıtı birkaç aktivist tarafından düşünülmüş ve geliştirilmiştir. Çeşitli tartışmalar sonucunda, ekonominin kara değil, insanlığın hizmeti olacağı fikri ortaya atılmıştır. Fikri ilk olarak Oded Grajew söylemiştir.
28 Şubat 2000‘de ilk girişim bugün Brezilya Komitesi olarak bilinen sekiz örgüt bir araya geldi ve Dünya Sosyal Forumu‘nun düzenlenmesi doğrultusunda anlaştılar. Bu anlaşma sonucunda ilk DSF 25-30 Ocak 2001‘de, Davos‘a paralel olarak Porto Alegre‘de düzenlendi.
DSF İlkeleri :
1. DSF, neoliberalizme, dünyanın sermaye tarafından hükmedilmesine, emperyalizmin her çeşidine karşı olan ve hem insanlar arası, hem insanlar ile yer küre arasında yapıcı ilişkilerin olduğu küresel bir toplum inşa etmeyi amaçlayan grupların ve sivil toplum hareketlerinin, eleştirel düşünce, demokratik fikir tartışması, öneriler oluşturulması, serbest deneyim alışverişi ve ortak etkili faaliyetler kurgulanması amacıyla bağlantılar kurulması için açık bir buluşma yeridir.
2. Porto Alegre’deki DSF zaman ve mekanda yerelleşen bir oluşumdu. Bundan sonra ise Porto Alegre’de ortaya atılan “Başka bir dünya mümkün” söyleminin kesinliğiyle, DSF kalıcı bir alternatif arayışı ve inşası sürecine dönüşmeye başlıyor.
3. DSF bir dünya sürecidir. Bu sürecin parçası olarak yapılan tüm toplantıların uluslararası bir boyutu vardır.
4. DSF‘de önerilen alternatifler, büyük uluslararası şirketler ve onlara hizmet eden uluslararası kurumlar tarafından, ulus devletlerin de onayıyla, yönetilen küreselleşme sürecine bir karşı duruş içindedir. Bu alternatifler dayanışma içinde farklı bir küreselleşme biçiminin dünya tarihinde yeni bir safha olarak yaygınlaşmasını sağlayacak şekilde oluşturuldu. Dayanışmanın küreselleşmesi, insan haklarına, çevreye saygı gösteren, toplumsal adalet, eşitlik, halkların bağımsızlığı için hizmet eden uluslararası demokratik sistem ve kurumlar üzerine inşa edilecek.
5. DSF sadece bütün dünya ülkelerinden örgütleri ve sivil toplum hareketlerini bir araya getirip , ilişki kurmalarını sağlıyor ama kesinlikle dünya sivil toplumunu temsil eden bir varlık ya da kurum olma amacını gütmüyor.
6. DSF‘nin toplantıları DSF’nin kurumsal varlığı adına karar vermez. Buna göre, herhangi bir sosyal forum oluşumu adına hiç kimse bütün katılımcıları temsil etme iddiası taşıyan pozisyonlar ifade etme yetkisine sahip değildir. Forumun katılımcıları, foruma katılanların tümünü ya da çoğunluğunu bağlayan, forumun kurumsal olarak temel pozisyonlarını belirleyebilecek faaliyet önerileri veya beyannameler hakkında, oy birliğiyle bile olsa, kurum adına karar alamaz. DSF, toplantılardaki katılımcıların itiraz edebileceği türden bir güç odağı temsil etmez. DSF, katılan örgüt ve hareketlerin eylemlilikleri ve birbiriyle ilişkilerini sağlayacak tek olanağı teşkil etmeyi amaçlamaz.
7. Buna rağmen, forumun toplantılarına katılan örgütlerin ya da örgüt gruplarının, bu toplantılar sırasında tekil olarak ya da diğer katılımcılarla birlikte verdikleri kararlar üzerine hareket edebilme hakları garanti edilmelidir. DSF, hiçbir yönlendirme, hiyerarşileştirme, sansür ya da sınırlama getirmeksizin, elindeki bütün imkanları kullanarak, bu kararların, kararları veren örgüt veya örgüt gruplarının insiyatifi olarak, geniş dağıtımını sağlıyor.
8. DSF çoğulculuk ve çeşitliliğe önem veren, devletçilik, merkeziyetçilik, ve particilikten uzak bir ortamdır; başka bir dünya inşa etmek amacıyla, yerel ve küresel düzeyde somut eylemlilikler içinde bulunan örgütlerin ve hareketlerin merkeziyetçi olmayan bir biçimde birbiriyle ilişkiye geçmesini sağlar.
9. Katılımcılar bu tüzüğün maddelerini kabul ettikleri sürece, DSF, çoğulculuğa, katılımcıların girişim biçimleri ve eylemlerinde ki çeşitliliğe, cinsiyet, etnik kimlik, kültür, kuşak, ve fiziksel kapasite çeşitliliğine açık bir forum olacak. Siyasi parti temsiliyetleri veya askeri örgütler foruma katılamaz. Bu tüzüğü kabul eden devlet liderleri veya parlamento üyeleri kişisel kapasitelerinde katılmak üzere foruma davet edilebilir.
10. DSF, ekonomi, tarih ve gelişmeye dair totaliter ve indirgeyici yaklaşımlara ve devlet tarafından toplumsal kontrol adına şiddet kullanılmasına karşıdır. DSF, insan hakları, doğrudan demokrasi, barış ilişkileri, insanlar, etnik kimlikler, halklar ve cinsiyetler arası eşitlik ve dayanışmaya saygıyı ön planda tutar; her çeşit üstünlük veya hakimiyet ilişkisini ya da bir insanın başka bir insanı tahakkümü altına almasını kınar.
11. Bir tartışma platformu olarak DSF, sermayenin hakimiyet araçları ve mekanizmaları, bu hakimiyete direniş yolları, kapitalist küreselleşme sürecinin ırkçı, cinsiyetçi ve çevre düşmanı boyutlarıyla küresel düzeyde yarattığı sosyal eşitsizlik sorunlarına getirilebilecek alternatif önerileri üzerine derin düşünceyi teşvik eden bir fikirler hareketidir.
12. Tecrübe alışverişinin alt yapısı olarak DSF, katılımcı örgüt ve hareketler arasında karşılıklı saygı ve birbirini tanıma ilişkilerini teşvik eder. DSF toplumun ekonomik ve siyasi faaliyetinin, şimdi ve sonraki sonraki kuşaklar için, insanların ihtiyaçları ve doğaya saygı üstüne merkezlendirilmesine büyük önem veriyor.
13. Bir karşılıklı ilişki kurma ortamı olarak DSF, dünyanın geçirmekte olduğu insanlık dışı sürece ve devlet şiddetine karşı şiddet içermeyen toplumsal direnişi artırma kapasitesi olan örgütler ve hareketler arasında yeni ulusal ve uluslararası bağlar kurmayı ve böylece bu örgütler ve hareketler tarafından gerçekleştirilen insanca çabalara destek vermeyi amaçlıyor.
14. DSF, katılımcı örgüt ve hareketlerin eylemliliklerini yerelden ulusal düzeye taşımalarını, küresel bağlamda aktif katılımı amaçlamalarını ve dayanışma içinde yeni bir dünya yaratmak adına denemekte oldukları değişim getirici pratiklerini küresel gündeme oturtmalarını teşvik eden bir süreçtir.
Sao Paulo’da, 9 Nisan 2001’de DSF Organizasyon Komitesi’nde yer alan örgütler tarafından onaylanmış ve kabul edilmiştir. 10 Haziran 2001’de DSF Uluslararası Konseyi tarafından bazı değişikliklerle onaylanmıştır.