Gözden geçirmek
Bahis: Bir Gemi Enkazı, İsyan ve Cinayet Hikayesi
kaydeden David Grann
Doubleday: 352 sayfa, 30 ABD doları
Sitemizde bağlantısı verilen kitapları satın alırsanız, Haberler aşağıdakilerden bir komisyon kazanabilir: kitapçı.orgücretleri bağımsız kitapçıları destekleyen.
Deniz hikayeleri hakkında ne düşünüyorsunuz? Herman Melville, Joseph Conrad ve Patrick O’Brian geleneğindeki büyük yazarlar korku, açgözlülük ve isyan hikayelerini anlatmak için bir geminin ve mürettebatının kendine yeten dünyasını kullandılar. Bir gemi draması, ister bir isyan, ister yakın mesafeli bir savaş veya öfkeli unsurlardan kurtulmak için çaresiz bir mücadele olsun, kilitli oda gizemiyle ortak bir noktayı, savaşan güdülere sahip ve gidecek hiçbir yeri olmayan bir karakter kadrosunu paylaşır.
New Yorker yazarı David Grann iyi bir hikaye gördüğünde anlar; 1920’lerin başlarında Osage Kızılderilileri bölgesinde yaşanan bir dizi cinayeti konu alan en son kitabı “Killers of the Flower Moon” birçok baskıya girdi ve Martin Scorsese’nin yönettiği film versiyonu sinemalarda gösterime girmeyi bekliyor. “The Wager: A Tale of Shipwreck, İsyan ve Cinayet”te sadece iyi değil, aynı zamanda ikiyüzlülük, terör ve ara sıra kahramanlıkla dolu harika bir hikaye buldu.
“The Wager”ın hikayesi 1740’ta başlar. İngiltere, keşfedilmemiş toprakları ele geçirmek için İspanya ile acımasız bir savaş halindeydi. En çıplak ve açgözlü haliyle sömürgecilikti ve savaşlar büyük ölçüde denizde yapıldı. Bahis, Portsmouth, İngiltere’den yola çıkan ve hem mürettebatı hem de İngiliz hükümetini zenginleştirecek bir ödül olan hazine yüklü bir İspanyol kalyonunu ele geçirme hedefiyle Güney Amerika’ya giden bir filodaki sekiz gemiden biriydi.
Wager küçük bir gemiydi ve görevi ticari malları, küçük silahları, barutu ve filonun rom ikmalini yapmaktı (“barut fıçısı” benzetmesi kaçınılmaz olarak akla geliyor). Mürettebat, sıradan denizciler, denizciler ve etkilenmiş mürettebattan oluşan yanıcı bir karışımdı – izlenim, erkeklerin kaçırıldığı ve süresiz olarak hizmet etmeye zorlandığı bir tür kölelikti.
Chelsea’deki Kraliyet Hastanesinden çoğu 60’lı ve 70’li yaşlarında olan beş yüz sakatın safları doldurması emredildi. Grann, 80 kadar yaşlı ve 6 kadar genç olan Wager ekibi “sanki insan sosyalliğinin sınırlarını test etmek için tuhaf bir deneyin denekleriymiş gibi bir araya getirilmişti” diye yazıyor.
Hafifçe söylemek gerekirse. Girişim baştan mahkum görünüyordu. C Vitamini eksikliğinden kaynaklanan grotesk bir hastalık olan tifüs ve ardından iskorbüt mürettebatın çoğunu vurduğunda filo hemen başını belaya soktu. Başka bir geminin komutanı öldükten sonra, Wager’ın yetenekli kaptanı onun yerine transfer edildi ve hiçbir zaman bir gemiden sorumlu olmamış denenmemiş bir subay olan David Cheap, Wager’ın mürettebatının kaptanı seçildi.
Filo Güney Amerika’nın ucuna yaklaşırken hava kötüleşti; filodaki diğer gemiler geri dönmeye başladı. Ancak geminin komuta ödülünü henüz kapmış olan Cheap bunu dikkate almadı ve Wager’ın mürettebatına dünyadaki en vahşi denizlerden bazılarına ve en kötü hava koşullarına yelken açmalarını emretti.
Pek çok yazar, gerçeküstü bir arka planda teknelerin vahşi rüzgarlar, dondurucu sisler ve 90 metrelik dalgalarla mücadele ettiği, ahşap gemilerin ve belirsiz navigasyonun olduğu günlerde Güney Amerika’nın Horn Burnu çevresindeki suların ne kadar korkunç olduğunu aktarmaya çalıştı. Bir yazar, bu Mordor benzeri arazi hakkında kısa ve öz konuştu: “çaresizlik için uygun bir çocuk odası.” Tüm bunlar, Bahis, fırtınaların saatte 200 mile ulaştığı ve sıfırın altındaki sıcaklıkların gemiyi bir buz kabuğuyla kapladığı Horn Burnu’na geçmeden önceydi.
Grann’in tekrar tekrar başardığı bir numara elini göstermemek ve bu inceleme, daha sonra ne olacağına dair ayrıntıları açıklamayarak bu başarıyı onurlandırıyor. Bahis ve ekibinden geriye kalanların Şili’nin güney kıyısındaki son derece kasvetli bir adanın kayalıklarına koştuğunu söylemek yeterli.
Grann’in birlikte çalıştığı belgeler göz önüne alındığında, okuyucu herkesin ölmeyeceğini sezebilir (birçoğu ölürse de). Ancak Cheap çaresiz adamlarının kontrolünü kaybettiğinde, açlık, isyan ve cinayet başlar. İngilizlerin kötü davranışı, bir Yerli kurtarıcı kabilesini korkutur. Ve adadan kurtulmaya çalışanların kaçış girişimleri o kadar acımasız, tüyler ürpertici ve mantıksız ki okuyucu, bazı insanları hayatta kalmaya bu kadar kararlı kılan şeyin ne olduğunu merak ediyor.
Başka bir Grann uzmanlığı tam olarak sergileniyor – en tozlu kaynaklardan silinmez karakterlerden oluşan bir kadro yaratıyor: 18. yüzyıl gemi seyir defterleri, cerrahların ders kitapları, askeri mahkeme işlemleri. Ne kadar büyüleyici, çelişkili bir grup bunlar. Kendini kanıtlama arzusu sağduyusunu tamamen söndüren ucuz. Wager’ın topçusu John Bulkeley, bir silah uzmanı ve Mukaddes Kitaptan ilham alan anlatı yetenekleri onu olayların silinmez bir anlatımını yazmaya sevk edecek olan “içgüdüsel lider”. Grann, “Bulkeley gördüklerini kaydetmekten zevk aldı,” diye yazıyor. “Ondan başka kimse duymasa bile ona bir ses verdi.”
Sonra, Bahis yelken açtığında, kendi hesabından dönek torunu Lord Byron’ın konuyla ilgili dizelerine ilham verecek olan 16 yaşındaki Asteğmen Jack Byron vardı. Byron, “Don Juan” adlı şiirinde, açlıktan ölmek üzere olan mürettebatın büyükbabasının köpeğini öldürüp yedikleri o kötü anı anacaktı: Ne yapabilirler? Ve açlığın öfkesi çılgına döndü:/ Böylece Juan’ın İspanyol köpeği, yalvarmasına rağmen, Öldürüldü ve o an yemek için paylaştırıldı.
Şiirlerin yanı sıra, Wager’ın hikayesi nihayetinde kitaplara, bir basın haberine, bir askeri mahkemeye ve hayatta kalanlardan denizcilik tarihçilerine ve Patrick O’Brian’ın ilk romanı “The Unknown Shore”a kadar hikayenin sürekli olarak yeniden anlatılmasına ilham verecekti. Öyleyse neden Wikipedia girişinin aksine bu kitabı okudunuz?
Grann’in anlatı yeteneklerinin yanı sıra, asırlık bir sebep var – insanların aşırı uçlar altında nasıl davrandığını (kendinize acı çekmeden) öğrenmek. Ve Grann, sömürgeci genişleme çağının ne kadar ham ve çıplak bir güç gaspı olduğunu göstererek öyküsünü bağlamına oturtuyor. The Wager’ın mürettebatı acımasız bir makinenin çarklarına kapılmıştı ve birçoğunun bizim özgür irade diyebileceğimiz çok az değeri vardı.
Wager’ın hikayesinin diğer gücü, giderek daha fazla olasılık dışı hale gelmesidir. Biri nasıl hayatta kaldı? İngiliz yetkililer, büyük bir kötü tanıtım vakasıyla nasıl başa çıktı? Travma geçiren hayatta kalanlar nasıl ilerledi? Bahsin hikayesi, Homeros’un “Odysseia”sından “Mutiny on the Bounty”ye kadar birçok öncülü gibi insan ahlaksızlığının derinliğinin ve insan dayanıklılığının doruklarının bir kanıtıdır ve bundan daha iyisini isteyemezsiniz. bu bir hikayeden. Belki bir denizcilik romanı düşününce deniz tutarsınız; bu durumda bir istisna yapın. Bahis, kafa karıştırıcı, olasılık dışı sonuna kadar sizi pençesinde tutacak.
Seattle’da yaşayan Pulitzer ödüllü bir gazeteci olan Gwinn, kitaplar ve yazarlar hakkında yazıyor.