SERİ PENALTI ATIŞLARI TARİHİ (1)
Penaltı atışları konulmadan önce, eleme maçı beraberliklerinde sonucu kura çekimi belirliyordu. Bunun en ünlü örneği ise, 1968’de İtalya’nın yazı tura tura atılarak sonuçlandı ve 30 dakikalık uzatmadan sonra iki kaptan hakem odasına gitti ve finale çıkacak takımı belirlemek için yazı tura atışı yapıldı.
Penaltı atışı kavramı bundan iki yıl sonra teklif edildi ve büyük ölçüde eski Alman hakem Karl Wald’ın buluşu olarak kabul edildi. Futbol birliği öneriyi engellemeye çalıştı ve ancak delegelerin çoğunluğu önerinin lehinde oy kullanınca yetkililer de desteklemek zorunda kaldı. Kısa süre sonra, Alman futbol birliği de aynı işlemi yaptı ve UEFA ve FİFA da teklifi kabul etti.
İlk başlarda penaltı atışları sırayla atılmıyordu. Bir takım beş penaltı attıktan sonra diğer takım da atıyordu. Skor hala değişmezse, her iki takım beş penaltı daha atıyor ve galip çıkana kadar böyle devam ediyordu.
Fakat 1976’da penaltı atışları bugün kullanılan formata dönüştürüldü. Belirtildiği gibi, önemli bir uluslar arası turnuvada penaltı atışlarına başvurulan ilk karşılaşma, Çekoslovakya ile Batı Almanya arasındaki EURO ‘ 76 finaliydi. (EURO2008)
(Penaltı atışının iyice benimsenmesi Dünya ve Avrupa Şampiyonalarında gerçekleşti. Uzatmadan sonra devam eden beraberliklerin bozulması için eskiden yazı tura atılır veya kura çekilirdi. Bunların dışında maçın kısa bir süre için tekrarlanması da söz konusuydu. 1970 yılında sonuca daha çabuk ulaşabilmek için penaltı atışlarının uygulanmasına başlandı.
Penaltı atışları öte yandan kalitesiz karşılaşmalara neden olabilmekte. Mesela her iki takım da umudunu penaltı atışlarına bağlamışsa, oyuncular gol pozisyonu yakalamak yerine kaleye yaklaşan topları kurtarmakla yetinirler. 1986 Dünya Şampiyonasında mesela, çeyrek final karşılaşmalarındaki galibiyetlerin üçte biri penaltı atışlarıyla sağlandı. 1994 Dünya Şampiyonasının finalistleri Brezilya ve İtalya 90 dakikalık normal maç süresi ve 30 dakikalık uzatmada tek bir gol atamadılar. Böylece dünya şampiyonluğu penaltı atışlarıyla elde edildi.)
Yapılmış olan bilimsel araştırmalara göre seri penaltılar nasıl atılmalıymış ?
SERİ PENALTILAR NASIL GOLE ÇEVRİLİR?
Bristish Columbia Üniversitesi’ nden Kanadalı Ian Franks ve San Fransisco State Üniversite’nden McGray ‘nin penaltı atışları üzerinde uzun yıllar yaptıkları araştırmalara göre, eleme maçlarında seri penaltı atışlarında rakibe karşı avantajlı duruma geçmenin yolları var.
Seri penaltı atışlarında “İlk penaltıyı, en iyi penaltıyı atan kullanır.” Düşüncesinin yanlış olduğunu vurguluyorlar.
“En iyi penaltı atan oyuncular sıralamasının 5. Penaltıdan başlayarak geriye doğru yapılması gerektiğini kaydeden bilim adamları şu önerilerde bulunuyorlar.
“ 5. Penaltıların eşitlikle sonuçlanması durumunda bu kez anlayış değişmeli ve kalanların en iyisinden başlayarak devam etmeli. Yalnızca penaltıyı gole çevirmek değil, rakibin attıklarını kurtarmak da önemli.
Bu nedenle;
Oyunun seri penaltı atışlarına gidileceği anlaşıldığında,
– Eğer yedek kaleci penaltı atışlarında iyiyse derhal oyuna sokulmalı.
– Uzatma bölümlerinin son bölümünde, iyi penaltı atabilenler yorulsa bile oyunda tutulmalı
– Yedekler arasında iyi penaltı atabilme özelliğine sahip futbolcu varsa oyuna dahil edilmelidir.
SERİ PENALTILAR ATIŞLARI
‘Dördüncü penaltıda maçı kazanma şansı artıyor’
Matt McGrath
Yeni yayımlanan bir araştırmaya göre, penaltı atışları sırasında kaleciler öngörülebilen davranışlar sergileyebiliyor ve dördüncü penaltıda maçı kazanma şansı artıyor.
Bazı psikologlar, 1976 ile 2012 yılları arasında oynanan Dünya Kupası ve Avrupa Şampiyonlar Ligi maçları üzerine bir araştırma yürüttü.
Bu yıllar arasındaki tüm maçların videolarını izleyen psikologlar, ilginç sonuçlara ulaştı.
“Current Biology” adlı dergide yayımlanan çalışmaya göre, kalenin aynı köşesine üst üste üç atış yapıldıktan sonra kaleciler, çoğu zaman atışın ters köşeye geleceğini düşünüyor ve oraya yöneliyor. Araştırmada ayrıca bu davranışın farkında olmayan oyuncuların, penaltılarda bu durumu kalecinin aleyhine kullanmadığı da ortaya konuluyor.
PENALTI VURUŞUNUN BİLİMSEL ANALİZİ
Bir İngiliz bir akademisyen, futbol takımlarının penaltı atışlarının bilimsel yönünü araştırdı
1994 yılındaki Dünya Kupası’nda Roberto Baggio tarafından kaçırılan bu penaltı, finalde Brezilya ile karşılaşan İtalya’ya kupaya maloldu.
Takım psikologları ve stratejistleri uzun yıllardır, hem penaltıyı kullananların hem de kalecilerin duygularını araştırıyor, güçlü ve zayıf noktalarını bulmaya çalışıyor.
Bath Üniversitesi’nde spor uzmanı olan Ken Bray, penaltıyı golle sonuçlandırmak için kalecinin erişemeyeceği bir noktanın hedef alınması gerektiğini belirtiyor: “Eğer topu kalecinin uzanamayacağı bir noktaya hedeflerseniz, gol atma şansınız neredeyse yüzde yüz.”
Araştırmalar, kalecinin uzanabildiği noktalara hedeflenen şutların %50’sinin kurtarıldığını ortaya koyuyor. Ancak uzanılamayan bölgelere çekilen şutların %80’inden fazlası golle sonuçlanıyor.
‘Nasıl gol atılır’ adlı kitabın yazarı olan Bath Üniversitesi spor uzmanı Ken Bray, heyecan nedeniyle, teknik direktörün ilk şutu takımın en iyi oyuncusuna kullandırmaması gerektiğini belirtiyor: “En iyi sonuç; en az tecrübeli oyuncunun ilk, en çok tecrübelininse son penaltıyı kullanmasıyla elde ediliyor.”
Oyuncular da buna katılıyor. Ayrıca, atışı yapmadan önce topa koşarken fikir değiştirilmemesi gerektiğini belirtiyorlar.
Lee Smith, “Düşündüğüm teknik sağ ayağımla, topu sağıma atmaktı,” diyor.
Kaleciler de oyuncuları yanıltma arayışı içinde.
Nick Croucher, “Oyuncu topa doğru hareketlendiğinde, topu elimde tutuyorum, böylece gelip benden almaları gerekiyor. Geri yürürlerken de bende biraz öne çıkıyorum, hakem de bana çizgime dönmemi söylüyor. Yani, amaç dikkat dağıtmak,” diyor.
Ken Bray, teknik direktörlerin penaltı kullanacak oyuncuları gönüllü olanlardan değil, bu stresli görevi yerine getirebilecek oyuncular arasından bizzat kendisinin belirlemesi gerektiğinin altını çiziyor.
*
“1982 DünyA Kupasından sonra düzenlenen Dünya Kupalarındaki seri penaltıların incelenmesinden çıkan sonuca göre ;
Kaleciler atışlarda genelde SAĞ KÖŞEye atlıyormuş.
Araştırmalara göre bunun sebebi: İnsanların beyninin sağ tarafını kullanmaya meyilli olmasıymış.
*
“Penaltı atışlarında ilk penaltıyı kullananlar rakiplerine oranla yüzde 20 daha avantajlıymış.
Çünkü oyuncular, atışın gol olması halinde kısa da olsa öne geçme heyecanı yaşıyormuş.
(DEVAMI YARIN)