genel bakış
Fıtık nedir?
Fıtık, bir iç organ veya başka bir vücut parçası, normalde onu içeren kas veya doku duvarından dışarı çıktığında meydana gelir. Fıtıkların çoğu karın boşluğunda, göğüs ve kalçalar arasında meydana gelir.
Fıtığın en yaygın biçimleri şunlardır:
- Kasık fıtığı: Erkeklerde kasık kanalı, spermatik kord ve testislere giden kan damarlarının geçiş yoludur. Kadınlarda kasık kanalı, rahmi destekleyen yuvarlak bağ içerir. Kasık fıtığında, yağ dokusu veya bağırsağın bir kısmı, iç uyluğun üst kısmındaki kasık içine girer. Bu en yaygın fıtık türüdür ve erkekleri kadınlardan daha sık etkiler.
- femur fıtığı: Yağ dokusu veya bağırsağın bir kısmı, iç uyluğun üst kısmındaki kasık içine doğru çıkıntı yapar. Femoral fıtıklar kasık fıtıklarına göre çok daha az yaygındır ve esas olarak yaşlı kadınları etkiler.
- Göbek fıtığı: Yağ dokusu veya bağırsağın bir kısmı, göbek deliğine (göbek deliğine) yakın karın içinden iter.
- Hiatal (ara) herni: Midenin bir kısmı diyaframdaki (göğsü karından ayıran yatay kas tabakası) bir açıklıktan göğüs boşluğuna doğru iter.
Diğer fıtık türleri şunları içerir:
- Ameliyat sonrası kesi yerinde oluşan fıtık: Doku, uzak bir karın veya pelvik ameliyattan kaynaklanan karın yarası bölgesinden dışarı çıkar.
- epigastrik fıtık: Yağ dokusu göbek ile sternumun (göğüs kemiği) alt kısmı arasındaki karın bölgesinden dışarı çıkar.
- Spigel fıtığı: Bağırsak, karın kasının yanında, göbeğin altından karın boşluğunu iter.
- Diyafragma hernisi: Karın içindeki organlar diyaframdaki bir açıklıktan göğse doğru hareket eder.
Fıtıklar ne kadar yaygındır?
Oluşan tüm fıtıklardan:
- % 75 ila 80’i kasık veya femoraldir.
- %2’si insizyonel veya ventraldir.
- %3 ila %10’u göbek bağıdır ve yeni doğanların %10 ila %20’sini etkiler; en çok 5 yaşına kadar kendi kendine yakınlaşır.
- %1 ila %3’ü diğer türlerdir.
Belirtileri ve Nedenleri
Fıtık neden olur?
Kasık ve femoral fıtıklar doğumdan beri mevcut olabilecek zayıflamış kaslardan kaynaklanır veya karın ve kasık bölgelerinde yaşlanma ve tekrarlayan gerilmeler ile ilişkilidir. Bu tür zorlanma, fiziksel efordan, obeziteden, hamilelikten, sık öksürükten veya kabızlık nedeniyle tuvalette zorlanmaktan kaynaklanabilir.
Erişkinlerde karın bölgesini zorlamak, fazla kilolu olmak, uzun süreli şiddetli öksürük veya doğum sonrası göbek fıtığı olabilir.
Hiatal hernilerin nedeni tam olarak anlaşılamamıştır, ancak diyaframın yaşla birlikte zayıflaması veya karın üzerindeki baskının rolü olabilir.
Fıtık belirtileri nelerdir?
Karın veya kasıktaki bir fıtık, geriye itilebilen veya uzanırken kaybolabilen gözle görülür bir yumru veya şişkinlik oluşturabilir. Gülmek, ağlamak, öksürmek, bağırsak hareketi sırasında ıkınmak veya fiziksel aktivite, yumrunun içeri itildikten sonra yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir. Fıtık belirtileri arasında şunlar bulunur:
- Kasık veya skrotumda (testisleri içeren kese) şişme veya çıkıntı.
- Çıkıntı bölgesinde artan ağrı.
- Kaldırırken ağrı.
- Zamanla şişkinlik boyutunda artış.
- Donuk bir ağrı hissi.
- Doluluk hissi veya bağırsak tıkanıklığı belirtileri.
Hiatal hernilerde vücudun dışında herhangi bir çıkıntı yoktur. Bunun yerine semptomlar arasında mide ekşimesi, hazımsızlık, yutma güçlüğü, sık kusma (yiyecek getirme) ve göğüs ağrısı sayılabilir.
Teşhis ve Testler
Fıtık nasıl teşhis edilir?
Fizik muayene ile fıtığın meydana geldiği bölgede bir şişkinlik görmek veya hissetmek genellikle mümkündür. Bir erkeğin kasık fıtığı için tipik fizik muayenesinin bir parçası olarak, doktor hastadan öksürmesi istenirken testislerin ve kasıkların etrafındaki alanı hisseder. Bazı durumlarda, BT taraması gibi yumuşak doku görüntüleme, durumu doğru bir şekilde teşhis edecektir.
Yönetim ve Tedavi
Fıtık için ne tür bir doktora gidiyorsun?
Fıtığınız olduğunda, tedavi birinci basamak sağlayıcınızla başlayacaktır. Fıtığı onarmak için ameliyata ihtiyacınız varsa, bir genel cerraha yönlendirileceksiniz. Aslında ventral fıtık onarımları, ABD’li genel cerrahların yaptığı en yaygın operasyonlardan biridir.
Fıtık olduğunuzu düşünüyorsanız, yardım istemek için beklemeyin. İhmal edilen bir fıtık büyüyebilir ve daha ağrılı hale gelebilir – bu, komplikasyonlara ve muhtemelen acil ameliyatlara yol açabilir. Erken onarım daha başarılı, daha az risklidir ve daha iyi bir iyileşme ve sonuç sunar.
Fıtık nasıl tedavi edilir?
Fıtıklar genellikle kendi kendilerine iyileşmezler ve onları onarmanın tek yolu ameliyat olabilir. Ancak doktorunuz fıtığınıza yönelik en iyi tedaviyi önerecek ve sizi bir cerraha yönlendirebilir. Cerrah fıtığınızı tamir etmenin gerekli olduğunu düşünürse, cerrah ihtiyaçlarınıza en uygun onarım yöntemini belirleyecektir.
Bir çocukta göbek fıtığı durumunda, fıtık büyükse veya 4 ila 5 yaşına kadar iyileşmemişse ameliyat önerilebilir. Bu yaşta, bir çocuk genellikle cerrahi komplikasyonlardan kaçınabilir.
Bir yetişkinde göbek fıtığı varsa, durum muhtemelen kendi kendine düzelmeyeceği ve komplikasyon riski daha yüksek olduğu için genellikle ameliyat önerilir.
Üç tip fıtık ameliyatından biri yapılabilir:
- açık ameliyatfıtığın bulunduğu yerde vücuda bir kesimin yapıldığı. Çıkıntı yapan doku yerine oturtulur ve zayıflamış kas duvarı tekrar birbirine dikilir. Bazen ekstra destek sağlamak için bölgeye bir tür ağ yerleştirilir.
- Laparoskopik cerrahi aynı tür onarımları içerir. Bununla birlikte, karın veya kasık dışına bir kesi yerine, işlemi tamamlamak için cerrahi aletlerin yerleştirilmesine izin vermek için küçük kesiler yapılır.
- Robotik fıtık onarımı, laparoskopik cerrahi gibi, bir laparoskop kullanır ve küçük kesilerle yapılır. Robotik cerrahide cerrah ameliyathanede bir konsola oturur ve cerrahi aletleri konsoldan tutar. Bazı küçük fıtıklar veya zayıf alanlar için robotik cerrahi kullanılabilirken, artık karın duvarını yeniden yapılandırmak için de kullanılabilir.
Her ameliyat türünün avantajları ve dezavantajları vardır. En iyi yaklaşıma hastanın cerrahı karar verecektir.
Fıtık tedavi edilmezse ne olabilir?
Bebeklerde görülen göbek fıtıkları dışında fıtıklar kendiliğinden kaybolmaz. Zamanla, bir fıtık büyüyebilir ve daha ağrılı hale gelebilir veya komplikasyonlar geliştirebilir.
Tedavi edilmemiş kasık veya femoral fıtık komplikasyonları şunları içerebilir:
- Engelleme (hapsedilme): Bağırsakların bir kısmı kasık kanalında sıkışıp mide bulantısına, kusmaya, mide ağrısına ve kasıkta ağrılı bir yumruya neden olur.
- boğma: Bağırsakların bir kısmı kan akışını kesecek şekilde sıkışır. Bu gibi durumlarda, doku ölümünü önlemek için acil cerrahi (oluştuğu andan itibaren saatler içinde) gereklidir.
önleme
Fıtık nasıl önlenebilir?
- Sağlıklı beslenerek ve egzersiz yaparak ideal vücut ağırlığını koruyun.
- Kabızlığı önlemek için yeterince meyve, sebze ve kepekli tahıllar yiyin.
- Ağırlıkları veya ağır nesneleri kaldırırken doğru formu kullanın. Yeteneğinizin ötesinde herhangi bir şeyi kaldırmaktan kaçının.
- Sürekli öksürük veya hapşırma ile hasta olduğunuzda bir doktora görünün.
- Sigara içmeyin, çünkü alışkanlık fıtığı tetikleyen öksürüğe neden olabilir.
Görünüm / Prognoz
Fıtık için cerrahi tedaviden sonra ne beklenebilir?
Ameliyattan sonra size talimat verilecektir. Bunlar, hangi diyetin izleneceğini, kesi bölgesine nasıl bakılacağını ve fiziksel zorlamadan kaçınmak için nasıl özen gösterileceğini içerir. Onarım operasyonlarından bağımsız olarak fıtıklar tekrarlayabilir. Bu bazen doğal doku zayıflığından veya uzun süreli iyileşmeden kaynaklanır. Sigara ve obezite de fıtık nüksü için önemli risk faktörleridir.