İtalya’daki Interamna Lirenas Antik Kenti’nde yer alan Roma tiyatrosunun kazısı sırasında, günümüze kadar çok az sayıda ulaşabilmiş 2.000 yıllık yazıtlı bir güneş saati bulundu.
Güneş saati, tiyatronun girişlerinden birinin önünü kazan ekip tarafından yüzü aşağı dönük bir vaziyette bulundu. Olasılıkla Ortaçağ ve Ortaçağ sonrası dönemde yapılacak olan yeni yapılar için tiyatro ve antik kentten materyaller toplanırken bu güneş saati burada bırakılmışt. Saatin tiyatroya ait olmadığı ve yakındaki forumda yer alan bir sütunun tepesinden söküldüğü düşünülüyor.
Cambridge Üniversitesi’nden Araştırma Görevlisi Dr. Alessandro Launaro, “Bu tür güneş saat modellerinden toplamda yüz örnekten daha azı günümüze ulaşabildi ve bunlardan sadece bir avuç kadarında yazıt bulunuyor. Bu gerçekten özel bir keşif. Güneş saatini yaptıran kişiyi tanımlamamızın yanı sıra, yazıtın muhtemel tarihi ile ilişkili olarak, tuttuğu kamu ofisini de tespit edebildik.” şeklinde açıklama yaptı.
Güneş saatinin kaidesinde belirgin olarak şu isim yazıyor: M(arcus) NOVIUS M(arci) F(ilius) TUBULA [Marcus Novius Tubula, Marcus’un oğlu]. Saatin tabanındaki kıvrımlı çerçevede ise: TR (ibunus) PL (ebis) ofisini açtı ve güneş saatinin bedelini D (e) S (ua) PEC (unia) (kendi parasıyla) ödedi.
Güneş saatinin üstündeki yazıt, bunun ne zamana ait olduğu konusunda da önemli bilgiler veriyor. Bireyin ismi ve yazı stili, Interamna sakinlerinin halihazırda tam bir Roma vatandaşlığına sahip oldukları bir zamana (MÖ 1. yüzyılın ortaları) tarihlendiğini rahatlıkla gösteriyor.
54 x 35 x 25 cm boyutlarında ve kireçtaşı bloğundan oyulmuş güneş saati, iç içe geçmiş bir yüze sahip ve 11 çizgiyle gün ışığını onikiye ayırıyor. Gölgesiyle saati gösteren demir iğnenin kaybolmuş olmasına karşın, kurşun bölümün altında bir kısmı hala duruyor. Bu tip “küresel” güneş saatleri, Roma döneminde nispeten yaygındı ve hemikloniyum olarak biliniyordu.
Dr. Alessandro Launaro, “Yakın tarihte yapılan arkeolojik çalışmalar, Interamna Lirenas antik kenti hakkındaki anlayışımızı değiştirse de, burası gösterişli ve zengin bir kent değildi. Ortalama zenginlikte ve orta büyüklükte bir yerleşimdi. Bu yüzden, İtalya’daki Roma kentlerinin çoğunun koşulları hakkında o dönem için çok bilgilendirici bir yerleşim olmasını sağlıyor” dedi.