Rahim kanseri, rahim iç zarında varlık gösteren ve gelişen bir kanser türüdür. Rahim iç zarında -diğer adıyla endometriumda- geliştiğinden, tıpta “endometrium adenokarsinomu” olarak da adlandırılır. Bir kadının menstrüasyon döneminde endometriumda olan değişikliklerle, siklusun sonunda bu endometrium dökülür ve regl oluşur. Endometrium kanserleri, umumiyetle endometriumun salgı yapan hücrelerinden oluşur. Kanserin bu türü, çoğunlukla 60 yaş ve üzerinde görülür.
Rahim Kanseri Nedenleri ve Risk Faktörleri
Rahim kanserinin neden oluştuğu kesin olarak bilinmemekle beraber; hormon düzensizlikleri , erken yaşta başlayan menstrüasyon, gecikmiş menopoz, kısırlık, obezite gibi durumların rahim kanserini tetiklediği, jinekologlar tarafından söylenmektedir.
Risk faktörlerini biraz daha açacak olursak:
- Şişmanlık / obezite
- Düzensiz adet görmek
- Hiç çocuk sahibi olmamak
- Kısırlık
- Meme kanserini tedavi etmek veya önlemek için tamoksifen kullanmak
- Ailede rahim kanseri öyküsü olması
- Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, safra kesesi hastalığı veya tiroit hastalığı öyküsü
- Menopoz tedavisi için uzun dönem progesteron östrojen kullanımı
- Uzun dönem yüksek dozda doğum kontrol hapı kullanmak
- Sigara içmek
Rahim Kanseri Belirtileri
Rahim kanseri teşhisi için en önemli şey belirtiler açısından uyanık olmaktır. Anormal kanama, lekelenme, farklı renkte bir akıntı veya menopozdan sonra kanama ve/veya lekelenme olması, rahim kanserinin habercisi olabilir. Bu belirtiler daimi olabileceği gibi geçici de olabilir. Özellikle menopozdan sonra, her anormal kanamanın bir jinekolog tarafından kontrol edilmesi gerekir.
- Menopoz sonrası yaşanan vajinal kanamalar en önemli belirtidir. Bu kanamalar, hafif veya ağır kanamalar olmak üzere farklılık gösterebilir.
- Vajinadan gelen çok az kanlı; fakat sulu ve kokulu akıntı
- Cinsel ilişki sonrası kanama (postkoital kanama)
- Menopoz dönemine girmemiş kadınlarda, menstrüasyon dönemleri arasında yaşanan kanamalar nadir de olsa rahim kanserinin belirtisidir.
- Cinsel ilişki sonrası ağrı, karında ağrı ve karında rahatsızlık hissi rahim kanseri belirtisi olabileceğinden, bu tip şikayetler görüldüğünde, derhal bir jinekoloğa danışılmalıdır.
- Rahim kanserinin ileri evrelerinde ise halsizlik, kilo kaybı ve kabızlık gibi diğer belirtiler ortaya çıkabilmektedir.
Aşağıdaki belirtilerden biri ya da birkaçı görüldüğünde, kesinlikle jinekoloğunuzla irtibata geçiniz:
- Cinsel ilişki sonrası veya banyo yaptıktan sonra kanama
- 7 günden uzun süren kanama
- 21 günde bir ya da daha sık görülen menstrüasyon
- Menopoza girdikten bir sene veya daha uzun süre sonra meydana gelen kanamalar
- Karnın alt kısmında hissedilen ağrılar ve/veya şişlik
Rahim Kanserinin Teşhis Edilmesi
Rahim kanserini teşhis etmek için başvurulan yöntemler çok fazladır; fakat hiçbir şikayeti olmayan kadınlara, rahim kanseri için uygulanan herhangi bir tarama testi yoktur. Rahim kanserinin çoğu kadında umumiyetle erken belirtiler göstermesi, bunun sebebi olabilir.
Rahim kanserinin teşhis edilebilmesi için, rahim dokusu incelemesinin muhakkak yapılması gerekir. Smear testi ise bahse konu olan rahim kanseri –endometrium kanseri- teşhisi için değil; ancak kontrolü için gereklidir. Bu test, rahim ağzı kanseri taramasında yüksek oranlarla doğru sonuç verse de, rahmin iç zarında oluşan endometrium kanserini saptamakta bu denli başarılı değildir. Bu hastalığa normal jinekolojik muayene ile tanı koymak zor olduğu ve açıkladığımız üzere faydalı bir tarama testi olmayışından ötürü, teşhisi ancak belirtilerin görünmesi ile mümkün olmaktadır. Belirtilerin görülmesinin ardından uygulanılan şu yöntemler ise kesin tanıyı sağlamaktadır:
-
Endometrial biyopsi:
İnce bir plastik kateterle rahmin içinden küçük bir miktar dokunun alınıp mikroskopla incelendiği bir tetkik. Bu, anormal hücreleri kontrol etmenin ilk adımı olacaktır.
-
Vajinal ultrason:
Rahim içi döşemesinin kalınlığını ve rahmin büyüklüğünü kontrol etmek için ses dalgalarının kullanıldığı bir tetkik.
-
Histeroskopi:
Rahmin içini gözlemek veya cerrahi müdahale yapmak için ince, ışıklı bir teleskopun kullanıldığı cerrahi bir işlem
-
Kürtaj:
Rahim ağzının genişletilip rahmin içinden dokuyu nazikçe kazıyarak veya şırınga ile çekildiği bir işlem.
Rahim Kanseri Tedavisi
Bu hastalıkta tedavi şekli, hastalığın boyutundaki ileriliğe ve sağlık durumunuzun, tedavinin ne kadarını kaldırabileceğine göre değişmektedir. Endometrium kanseri tanısı kesinlik kazandıktan sonra, uygulanabilir başlıca dört tedavi seçeneği vardır. Bunlar; cerrahi, radyoterapi, hormonal tedavi ve kemoterapidir.
1. Cerrahi Tedavi
Rahim kanserinin saptandığı durumlarda, hem hastalığı tedavi etmek hem de daha ileri düzey tedavilerin gerekliliğini araştırmak amacıyla cerrahi yöntem uygulanır. Ameliyat sırasında kanserli hücre/hücreler incelenerek hastalığın evresi belirlenir ve bu işlemle doktorunuz, hangi tedavinin başarı şansının en yüksek olduğuna karar verip, onu uygular. Kanserin evreleri 1-4 arası sıralanır ve en ileri evre 4. evredir. Kanserin hangi seviyede olduğu tedaviyi ve sonucunu etkiler.
Bu operasyon sonrası, kadınların çoğunun hem rahmi hem de yumurtalıkları alınır ve bu işlem pek çok hastada karından yapılır; nadiren de olsa karından ya da laparoskopi yoluyla yapılabilir. Rahmin yanında yumurtalıkların da alınma sebebi, rahim kanseri olan hastalarda yumurtalık kanseri riskinin yüksek oluşudur. Aynı şekilde, hekime bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte, alt karın bölgesindeki lenf düğümleri de kanserin yayılma alanını tespit amaçlı alınabilir.
2. Radyoterapi / Radyasyon / Işın Tedavisi
Radyasyon, yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin çoğalmasını durdurur. Nadir olmakla beraber, bazı kadınlar yalnızca radyasyonla tedavi edilebilirler; ancak genellikle bu tedavi, hastalığın evresini temel alarak, ameliyattan sonra yapılır.
3. Hormonal Tedavi
Hormonal tedavide progesteron benzeri ilaçlar kullanılır. Bu hastaların tedavisinde uygulanan, yumurtalıkların alınması tedavisi veya radyoterapi sonrası yumurtalıkların baskılanması, östrojen miktarını azaltır ve kanser hücrelerinin büyümesini azaltır.
4. Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek için kullanılan ilaçlardır. Bu ilaçlar kan dolaşımına girdiklerinde tüm vücudu etkiler, kanser hücrelerini öldürmelerinin yanında normal vücut hücrelerine de zarar verebilirler. Kullanılan ilacın tipine göre değişmekle birlikte; bulantı, kusma, saç dökülmesi, enfeksiyonlara yatkınlık, kolay yorulma gibi yan etkileri vardır. Birçok yan etki tedavi sonrası geçer.
Rahim Kanserini Önleme Yolları
Doğum kontrol ilaçlarının, rahim kanseri riskini azaltıcı etkisi vardır. Bu koruma, ilaçların kullanımından sonraki 10 yıl devam eder. Şeker hastalığının kontrol altına alınması ve uygun vücut ağırlığının yakalanması rahim kanseri riskini azaltır. Eğer menapozal belirtileriniz varsa ve östrojen replasman tedavisi almayı düşünüyorsanız doktorunuzdan rahim kanseri riski hakkında bilgi alınız. Birçok rahim kanseri yıllar içerisinde ve çoğu daha zararsız olan problemlerin devamı olarak oluşur. Hiperplazi rahmin artmış büyümesi sebebiyle olan daha az ciddi bir durumdur. En fazla görülen basit hiperplazi ilaçla tedavi edilebilir ve çok az oranda rahim kanserine neden olabilir; ancak diğer hiperplazi tiplerinde kanser gelişme riski fazladır.