Bilinç koridoru (Conscience Alley/Decision Alley/ Thought Tunnel) herhangi bir eserde yer alan kişilerin bir sorunun çözümünde ikilemde kaldığı durumlarda yaptıkları seçimlerin ve karar alma süreçlerinin irdelenmesinde veya genel olarak tartışılabilecek konularda uygulanabilecek bir drama tekniğidir.
Bilinç koridoru drama tekniği olarak nasıl uygulanır?
Bu teknik, ikili sıra halinde dizilerek bir koridor oluşturan öğrencilerin bir durumu veya kararı değerlendirmelerine dayanır. İkili sıranın bir tarafı, durumu/ kararı onaylayan bir değerlendirmede bulunurken, diğer sıradakiler karşı çıkar nitelikte değerlendirmeler yapar. Duruma maruz kalan ve bir karar verme eşiğine gelen kişi, koridorun ortasından adım adım ilerledikçe her iki taraf sırasıyla görüşlerini belirtir.
“Bu süreçte, koridor boyunca önerilen düşünceler ve duygusal uyarımlar karakterin bir karara varmasına yardımcı olmaktadır.” (İmge Çelen***)
Aşağıda “bilinç koridoru” tekniği ile bir kararın nasıl değerlendirilebileceği, Ömer Seyfettin’in “Yüksek Ökçeler” hikâyesi üzerinden örneklenmiştir.
bilinç koridoru ve hatice hanımın seçimi…
Görselde, ortadaki kişinin sağ ve solundan başlayarak öne doğru gelmek üzere, başlara tıklamanız yeterli olacak.
Yüksek ökçeli papuçları giymelisiniz çünkü….
Tanık olacağınız şeyler sizi üzer. Değmez.
Yüksek ökçeli papuçları giymelisiniz çünkü….
Çatışmak yerine uzlaşmayı deneyin. İnsanları değiştiremezsiniz.
Yüksek ökçeli papuçları giymelisiniz çünkü….
Gerçekleri asla değiştiremezsiniz. Boşuna inatlaşmayın.
Yüksek ökçeli papuçları giymelisiniz çünkü….
Sorunlarla boğuşarak kendinizi tüketmek yerine kabullenmeyi deneyin.
Yüksek ökçeli papuçları bırakmalısınız çünkü….
Gerçeklere gözünüzü kapamayı seçerseniz sadece kendinizi kandırırsınız.
Yüksek ökçeli papuçları bırakmalısınız çünkü….
Gerçeklere gözleri kapamak geçici rahatlık sağlar ama sorunu çözmez.
Yüksek ökçeli papuçları bırakmalısınız çünkü….
Yüksek ökçelerle gerçeklere sırtınızı dönmek yerine değiştirmeyi deneyin.
Yüksek ökçeli papuçları bırakmalısınız çünkü….
Ev sizin. Yanınızdakiler de size göre hareket etme sorumluluğunu taşımalı.
Ömer Seyfettin’in “Yüksek Ökçeler” hikâyesinin kahramanı Hatice Hanım, genç yaşında dul kalmış zengin biridir. Göztepe’deki köşkünde çalışanlarıyla birlikte yaşamaktadır. Namus ve temizlik konularında çok hassas olan Hatice Hanım, boyu kısa olduğu için hep yüksek ökçeli papuçlar giyer. Bir gün, rahatsızlığı dolayısıyla yüksek ökçelerini çıkardığında, evindeki çalışanların gerçek yüzleriyle karşılaşır ve ökçelerin çıkardığı seslerin, çalışanları uyararak kendisinin istediği şekilde davranıyormuş gibi görünmelerine fırsat verdiğini anlar. Çalışanların işine son verir.
“Aşçı, işçi, artık eve ne kadar adam aldıysa, hepsi arsız, hırsız, yüzsüz, namussuz çıkıyordu. Tam iki sene bir adamakıllısına rastgelmedi. Malı mülkü varken, hiçbir sıkıntısı yokken, bu hizmetçi üzüntüsünden zayıflıyor, sararıp soluyordu. Baktı olmayacak! Yine yüksek ökçeli iskarpinlerini giydi. Hizmetçilerinin hırsızlıklarını, uğursuzluklarını, namussuzluklarını göremez oldu.
Benzine kan geldi. Vâkıâ yine, başı dönmeye başladı. Fakat sesi işitilmeyen ökçesiz terlik giydireceğini düşünerek doktora kendini göstermiyor:
-Hiç olmazsa şimdi yüreğim rahat ya, diyordu.”
Bir öğrenci Hatice Hanım olarak ortada, bir grup öğrenci de aşağıdaki bilgi çerçevesinde onun sağında ve solunda sıralanarak,
- Hatice Hanım’a bu kararı aldıran süreci veya
- Hatice Hanım’ın bu kararını eleştiren bir yaklaşımı
ortaya koyacak şekilde bilinç koridorunda durumu değerlendirsinler.
tragedya bilgisi için “bilinç koridoru”nu kullanma
Tiyatro türlerinden “tragedya”nın çok belirgin bir özelliği vardır: Tragedya kahramanı, karşı karşıya kaldığı hayatî değerdeki sorunun çözümü için, hangisi seçse aklının diğerinde kalacağı bir ikilemde kalır. Yapması gereken, her zaman, en doğru kararı vermektir. Böyle bir seçim sürecinin kavratılması için bilinç koridoru uygun bir tekniktir. Öğrenciler, bu teknikle, karakterin ikilemde kaldığı durum için karar vermesine yardımcı olacak bir canlandırma yapabilir.
***İmge Çelen, Eğitimde Dramada Uzman Rolü Yaklaşımı ve İngilizce Öğretimi: İlköğretim Dördüncü Sınıf Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma, Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2008