Moratoryum nedir?
Çeşitli İktisadi buhranlar sebebiyle borçların ödenmesi sürelerinin uzatılmasıdır. Moratoryum, iflasların önlenmesi maksadıyla yapılır ve şartları özel kanunla belirtilir. Birinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'de kısmi bir maratoryum ilan edilmişti. Latincede geciktirme anlamına gelen mora ve moratorius kelimelerinden alınmış bir terimdir.
Moratoryum çoğunlukla dış devlet borçlarını ödemeye yeterli altın ve döviz kaynaklarının olmaması halinde ilan edilir. Moratoryum sonucu, mevcut borçlar ertelenir ve uzun vadeli bir ödeme planına bağlanır. Kanun ile ve hükümet kararı ile kollektif karakterli borçların ertelendiği vakidir. Kuraklık sel baskını ve zelzele gibi felaketlere uğrayanların borçları genellikle yeni vadelere bağlanmaktadır.
Genelde borçlu ve alıcı arasında borcun yeniden yapılandırılması ile sonuçlanır. Moratoryum bir ülkenin dış borçlarıyla ilgili olabileceği gibi ülke içinde belirli bir grubun borçları üzerinde de yapılabilir. Devletler içine düştükleri yoğun faiz darboğazı dolayısıyla dış borçlarının ana para ve faizlerini ödeyemeyeceklerini ilan ettiklerinde, borçlularla alacaklılar arasında bir anlaşma yapılarak borçların vadesinin uzatılması işlemi de moratoryum olarak adlandırılır.
Harp zamanında devletin kamu kuruluşları, özel firmalar, kişiler, kendi faydasına moratoryum uygulaması mümkündür. İngiltere’de, 2 Ağustos 1914 tarihli Royal Proclamation, bu tür moratoryumların bir örneğidir. Türkiye, 1881 Muharrem Kararnamesi, 1958 ve 1978 istikrar programları çerçevesinde moratoryum ilan etmiş ve dış borçların bir bölümü tenzil edilerek kalan kısım ertelenmiştir.
Moratoryum ne demek? (Ekonomi)
(Moratorium) Va desi gelmiş borçların yasa, mahkeme kararı, borçlu ve alacaklı arasındaki bir anlaşma veya doğrudan doğruya borçlunun tek taraflı kararı ile ertelenmesi işlemi. Moratoryum bir ülkenin dış borçlarıyla ilgili olabileceği gibi, ülke içinde belirli bir grubun borçları üzerinde de yapılabilir. Sel, deprem, kuraklık, v.s. gibi doğal afetlere uğrayanların, bankalara olan borçlarının hükümet veya ilgili bankalar tarafından ertelenmesi, yeni vadelere bağlanması birincisinde örnektir.
Devletler de içine düştükleri yoğun döviz darboğazı dolayısıyla dış borçlarının ana para ve faizlerini ödeyemeyececeklerini ilan edebilirler. Bu durumda borçlularla alacaklılar arasında bir anlaşma yapılarak borçların vadesinin uzatılması işlemi de moratoryum olarak adlandırılır. Örneğin dış borçlarla ilgili olarak Osmanlı İmparatorluğu 1881 de, Türkiye Cumhuriyeti de 1958 de moratoryum ilan etmişti.
Sözlükte "moratoryum" ne demek?
1. Çok bunalımlı dönemlerde bir ülkede, bölgede bir bölüm ya da tüm borçlardaki ödeme zorunluğunun geri bırakılması, borçların ertelenmesi.
Moratoryum kelimesinin ingilizcesi
n. moratorium
Köken: İngilizce