KOAH nedir?
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. İki ana koşul içerir:
- Akciğerlerdeki hava keselerinin hasar görmesi sonucu oluşan amfizem, akciğerlerin elastik doğasını kaybetmesine neden olur, böylece akciğer sarkar. Bu, ciğerlerin gaz alışverişindeki verimini azaltır.
- Kronik bronşit, akciğerlerin hava keselerine (alveoller) hava veren ve havayı taşıyan bronşiyal tüplerin astarının iltihaplanmasıdır. Günlük öksürük ve mukus (balgam) üretimi ile karakterize edilir.
KOAH’lı kişilerde bu hastalıkların her ikiside bulunabilir. Ancak her birinin şiddeti kişiden kişiye değişebilir. KOAH’ın tedavisi yoktur. Ancak başarılı bir tedavi serüveninde; semptomlar hafifletilebilir, komplikasyon riskini azaltılabilir ve yaşam kalitesine yaptığı olumsuz etki azaltılabilir.
KOAH tedavi edilmediğinde kalp problemlerine ve ciddi solunum yolu enfeksiyonlarına yol açar.
Belirtiler
KOAH, aşağıdaki semptomların bir kısmını veya tamamını içerir:
- Özellikle fiziksel aktiviteler esnasında oluşan nefes darlığı
- Berrak, beyaz, sarı veya yeşilimsi mukus (balgam) üretebilen kronik öksürük
- Aşırı balgam üretimi
- Göğüste sıkışma
- Yorgunluk
- Hırıltı
- Sık sık solunum yolu enfeksiyonu geçirmek
Daha ciddi vakalarda;
- Dudakların veya tırnak yataklarının mavileşmesi (Siyanoz)
- Konuşurken nefes darlığı
- Zihinsel yorgunluk
- Hızlı kalp atımı
- Ayak bileklerinde veya bacaklarda şişlik
Komplikasyonları;
- Zatürree gibi tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları
- Kalp sorunları
- Akciğer kanseri
- Akciğer arterlerinde yüksek tansiyon
- Depresyon
- Kilo kaybı
- Yetersiz beslenme
Nedenler
Gelişmiş ülkelerde KOAH’ın ana nedeni tütün kullanımıdır. Verilere bakıldığında KOAH hastalarının %90’ı sigara kullanmaktadır.
Kimyasallara ve dumanlara maruz kalmak, hava kirliliği, uzun süre tozlu havayı solumak, evlerin havalandırılmaması KOAH’ın diğer nedenleri olarak sayılabilir.
KOAH’lı kişilerin yaklaşık yüzde 1’inde hastalık, alfa-1-antitripsin adı verilen ve düşük protein seviyelerine neden olan genetik bir hastalıktan kaynaklanır. Alfa-1-antitripsin ( AAt ) karaciğerde üretilir ve akciğerleri korumak için kan dolaşımına salgılanır. Alfa-1-antitripsin eksikliği, karaciğeri olduğu gibi akciğeri de etkileyebilir.
Tedavi
Sigara Kullanmama
Sigara içmek KOAH’ın ana nedenlerinden ve ajitatörlerinden biridir. Hastalığa yakalanma riskini azaltmak, hastalar için semptomları iyileştirmek ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için sigara kullanılmaması ve dumanına maruz kalınmaması gerekiyor.
İlaç Tedavisi
İlaç tedavileri semptomları hafifletmeye yardımcı olur. Ancak hastalığın doğal seyrini değiştirmez. KOAH’ı tedavi edemez veya hasar görmüş akciğer fonksiyonunu tersine çevirmez.
Aşağıdaki ilaçlar sıklıkla reçete edilir:
- Bronkodilatörler: Solunum yolları etrafındaki kasları gevşetir, böylece solunum yolları açılarak nefes alma kolaylaşır.
- Glukokortikoidler: Bronkodilatörler ile birleştiğinde KOAH ve astım iltihabını azaltan steroidlerdir.
Oksijen Terapisi
Kan oksijeni aşırı derecede düşükse, oksijen maske veya nazal dişlerle verilir. Ekipman sürekli olarak veya günün belirli saatlerinde evde kullanılabilir.
Bu terapi türü, KOAH’lı kişilerin daha az etkilenmelerine, daha iyi uyumalarına, daha az engelle günlük görevleri yerine getirmelerine ve ana organları hasardan korumalarına yardımcı olabilir.
Cerrahi yöntemlerde son çare olarak kullanılabilir. Bu yöntemler hastalığın komplikasyonlarına göre çeşitlilik gösterir.