Kaçakçılıkla yurt dışına kaçırılan eserlerden bazıları:
Priamos Hazinesi: Truva Savaşı'ndan önce yaşamış Truva kralı Priamos'a ait olduğu düşünülen bu hazine, 1873 yılında Heinrich Schliemann tarafından keşfedilmiştir. Hazinede altın ve gümüş takılar, kaplar ve heykeller yer almaktadır. Hazine şu anda Berlin'deki Pergamon Müzesi'nde sergilenmektedir.
Bergama Zeus Sunağı: Bergama Akropolisi'nde bulunan bu sunak, M.Ö. 2. yüzyılda inşa edilmiştir. Sunağın frizinde, Yunan tanrılarının ve devlerin savaşı betimlenmektedir. Sunağın frizi, 1871 yılında Alman arkeologlar tarafından parçalanarak Berlin'e taşınmıştır. Friz şu anda Berlin'deki Pergamon Müzesi'nde sergilenmektedir.
Nemrut Dağı Heykelleri: Kommagene Krallığı'nın kurucusu I. Antiochos tarafından yaptırılan bu heykeller, M.Ö. 1. yüzyılda inşa edilmiştir. Heykeller, Nemrut Dağı'nın zirvesinde yer almaktadır. Heykellerin başları, 19. yüzyılda Alman arkeologlar tarafından parçalanarak Avrupa'ya taşınmıştır. Heykellerin başları şu anda Berlin'deki Pergamon Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.
Lidya Hazineleri: M.Ö. 7. yüzyılda Lidya Krallığı'na ait olduğu düşünülen bu hazine, 1958 yılında Sardes'te keşfedilmiştir. Hazinede altın ve gümüş takılar, kaplar ve heykeller yer almaktadır. Hazine şu anda İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.
Kaçakçılık ve Kayıp Miras:
Türkiye'nin tarihi ve kültürel mirasının korunması için bu eserlerin geri getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, yurt dışındaki müzelerle ve koleksiyoncularla görüşmeler yaparak, eserlerin Türkiye'ye iade edilmesi için girişimlerde bulunmaktadır. Kaçakçılıkla mücadele için de çeşitli önlemler alınmaktadır. Gümrüklerde ve sınır kapılarında kontroller artırılmış, eser kaçakçılığıyla ilgili yasal düzenlemeler yapılmıştır.
Geri Dönüş Başarıları:
Geçtiğimiz yıllarda, Türkiye'nin çalınan bazı hazineleri geri getirilmeyi başarmıştır. Örneğin, 2014 yılında, New York Metropolitan Sanat Müzesi, kaçak yollarla edinildiği belirlenen 33 Lidya hazinesini Türkiye'ye iade etti. 2020 yılında da, İtalya'dan 1800 yıllık bir Lidya yazıtının iadesi sağlandı. 2023 yılında da Lidya Hazinesi'nden bir eser ABD'den geri getirilmiştir.
Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü:
Türkiye'nin tarihi ve kültürel mirasının korunması için sivil toplum kuruluşları da önemli bir rol oynamaktadır. Bu kuruluşlar, kamuoyunun bilinçlendirilmesi, kaçakçılıkla mücadele ve eserlerin geri getirilmesi için çalışmalar yürütmektedir.
Türkiye'nin çalınan hazinelerinin geri getirilmesi, tarihi ve kültürel mirasının korunması için önemli bir adımdır. Bu konudaki çalışmaların devam etmesi ve kayıp mirasın izinin sürülmesi büyük önem taşımaktadır. Gerekli kaynakların ayrılması, uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi ve yasal düzenlemelerin iyileştirilmesi gerekmektedir.
(Sercan Uslubaş)
Kaynak: Sercan USLUBAŞ