New York Times'ın 16 Haziran tarihli sayısında İstanbul'dan mektubu yayınlanan musevi asıllı ünlü ABD'li siyaset yazarı Thomas L.Friedman, Türkiye'de en çok modern Türkiye fikrini sevdiğini, bunun aynı zamanda, laik, demokratik ve müslüman bir ülke olmayı başarma anlamına geldiğini ve Türkiye'nin bu tanımsal özellikleriyle birlikte, yakın zamana kadar, Ortadoğu ve Batı arasında bir nevi menteşe rolü üstlenmiş bir ülke olduğunu belirtiyor. Daha önce 2005'te ziyaret ettiğini söylediği Türkiye'nin bugünkünden çok farklı olduğunu ilave ediyor. Aradan geçen zamanda Türkiye'nin artık 2005'teki olumlu görüntüsünden çok uzaklaşmış olduğunu vurguluyor. Neden böyle olduğunu açıklamaya çalışıyor.
Bu radikal değişimi, Türkiye'nin etrafında ve Türkiye'de oluşan ve ülkeyi yutmaya çalışan bir dizi boşlukla izah etmeye girişiyor. Birinci olarak, Türkiye'nin AB'ne üyelik yolunda gayet samimi adımlar attığını, AB'nin yol haritası doğrultusunda istenenleri gerçekleştirmeye başladığını, ancak bütün bu iyi niyetli düzenlemeleri yaparken, AB'nin samimiyetsiz ve isteksiz davrandığını fark ettiğini, onun bir hıristiyan kulübü olarak kalmak istediğini anlayarak düştüğü boşluktan yönünü güneye çevirerek çıkmaya çalıştığını tespit ediyor. Türkiye'nin Avrupa Ligi'den Arap Ligi'ne doğru inişinden AB'yi sorumlu tutuyor.
İkinci olarak, yüzünü güneye çeviren hükümetin, Arap dünyasının lidersiz, Filistin sorununun hamisiz olduğu fark ederek, o boşluğu istismarcı bir anlayışla doldurmaya soyunduğunu tespit ediyor. Bunu yaparken, Filistin Devleti kurma yolunda sorumlu adımlar atan B.Şeria'daki meşru Filistin yönetimi yerine, İsrail'e karşı, Hamas-Hizbullah-Iran cephesinde yer almaktan kaçınmadığını belirtiyor.
Üçüncü olarak, İsrail'in Filsitin sorununun çözümüne yönelik yaratıcı adımlar atamadığını, Arap yerleşim yerlerinde insan hakları ihlallerine gittiğini, bu tavrının da islam dünyası üzerinde kışkırtıcı etkisinin olduğunu söylüyor. Hamiliğe soyunan Türkiye'nin de İsrail'e karşı söylemsel olarak çok sert, duygusal çıkışlar yaptığını ilave diyor. İçerde tribünlere, Arap sokaklarına ve Arap pazarlarına yönelik bu çıkışlarıyla Türkiye'nin öteden beri izlemekte olduğu denge politikasına zarar vermiş olduğunu söylüyor. Türkiye'nin bir yandan İsrail'i katil olarak suçlarken, öte yandan El-Beshir ve Ahmedinejad gibi kişilere övgüler düzmesinin çelişki olduğuna değiniyor.
Son olarak, Türkiye'de muhalefetin iç sorunlarının ve dağınıklığının, ordunun sindirilmiş olmasının, medyanın baskılar altında, oto-sansür yapar hale gelmiş olmasının rejim adına yaratmış olduğu ciddi boşluğu tespit ederek, gelişmelerin ABD-Türkiye ilişkileri bakımından da ciddi sonuçları olabileceğini, bunu önlemek adına, başkan Obama'nın Tayyip Erdoğan’ı bir hafta sonu Camp David'e davet edip, kampa almasını, ona ayar vermesini tavsiye ediyor. Aksi halde, Türkiye'nin ekseninindeki olası bir kaymanın dünya siyaset dengelerini alt üst edebileceğine dikkat çekiyor.
BATI DÜNYASININ İÇİNE DÜŞTÜĞÜ BOŞLUK
Öncelikle şunu belirtmem gerekiyor. Modern Türkiye fikri bugün yönetimde bulunan kadronun dayandığı ve beslendiği toplumsal-siyasal ve fikri arkaplana karşı verilen mücadeleler sonucunda oluşmuştur. Modern Türkiye'den yüzü Batı'ya dönük laik ve demokratik bir ülkeyi anlıyorsak, bu, Atatürk ve arkadaşlarının o günkü Tayyipçi zihniyete karşı vermiş oldukları kararlı mücadelenin eseridir. Bu tespit yapılamadığı için içerde ve dışarda bir takım ülkeler ve kişiler, AKP'nin laik ve demokratik bir ülke olarak Türkiye'nin modernleşmesini daha ileri noktalara götüreceğini, onu AB'ye üye yaparak bu süreçte çok önemli bir uğrağa vardıracağını düşündüler. Bugün, Türkiye'yle ilgili olarak Batı dünyasının içine düştüğü en ilksel siyasal boşluk budur. Genel olarak modernlikle ezelden sorunu olan ve hiçbir şekilde demokrasi kültüründen nasiplenemiş, bu konudaki bütün bilgisi tramvay güzegahından ibaret olan bir anlayıştan modern Türkiye fikrini geliştirecek uygulamalar yapmasını beklemek en hafif ifadeyle safdilliktir. Demokratik bir restorasyon beklentisi, kontrolsüz rövanşist tavırlara dönüşmüş, varolduğu kadariyle modern rejimi de tehlikeye düşürmüştür. Türkiye'nin Batılı müttefiklerinin, bu ülkede kendileri için tek “tahmin edilebilir” ve sorumlu muhatabın, kökenlerini 1923 paradigmasında bulan eğilimin temsilcileri olduğunu anlamaları gerekiyor. Söz konusu paradigma, Türkiye'nin en radikal batılaşma projesinin yol haritasına tekabül ediyordu.
Friedman'ın, Türkiye'nin Batılı müttefiklerinin de marifetiyle, içine çekilmek istendiği asıl vakumu görmekten henüz uzak olduğu anlaşılmaktadır. Türkiye'nin ekseniyle ilgili tespitleri isabetlidir. Ama neden sandığı noktalar sonuçlardır. Sorunun esas kaynağını tespit etmekten uzaktır. Bu bakımdan Türkiye, 2005'te de vizyon olarak bugün bulunduğu yerde, ancak bugünkü kadar yol katetmemişti. Sayın Friedman'ın bunu göremiyor olması, kıstasının İsrail'le ilişkilerin düzeyi olmasından mıdır? Bizim tanıdığımız Tayyip Erdoğan -en azından- siyasal kariyerinin başlarında bulunduğu yoldan ayrılmamıştır. Bugün de aynı yollarda yürümeye devam etmektedir. Türkiye söz konusu olduğunda, asıl eksen değişikliğini Erdoğan'ı ve AKP'sini arkalayan Batı dünyası yapmıştır. Şimdi Batı dünyası bu yollarda onunla beraber yürümeye devam edip etmeyeceğine karar vermek durumundadır.
Kamil Park
Odatv.com