Mizaç, çocukların dünyaya tepki verme şeklidir.
Çocuğunuzun mizacını, bu üç niteliği ne kadar az veya ne kadar çok gösterdiklerine göre düşünebilirsiniz:
Tepkime: Bu, çocukların heyecan verici olaylar gibi şeylere ne kadar güçlü tepki vermeleridir. Tepkili çocuklar bir şeyleri güçlü hissetme eğilimindedir.
Öz denetim: Bu, çocukların duygularını gösterme biçimleri de dahil olmak üzere davranışlarını ne kadar kontrol edebileceğidir. Aynı zamanda, çocukların dikkatlerini ne kadar kontrol edebilecekleri ve ne kadar ısrarcı oldukları ile ilgilidir.
Sosyallik: Çocuklar yeni insanlarla tanıştıklarında veya yeni deneyimler yaşadıklarında ne kadar rahat oldukları ile ilgilidir.
Çocuklar kendi mizaçlarıyla doğarlar ve muhtemelen çocuğunuzun mizacını çocuğunuz bebekliğinden beri tanımlayabildiniz. Örneğin, “Baran çok uyumludur” veya “Melis, rutinleri sever”.
Mizaçtaki farklılıklar, çocuklarınızın neden birbirinden oldukça farklı olabileceğini açıklar. Örneğin, çocuklarınız az ya da çok tepkisel, az ya da çok kendi kendini düzenleyen ve az ya da çok sosyal olabilir.
Ebeveynliğinizi Çocuğunuzun Mizacına Uyarlamak
Çocuğunuzun mizacını değiştiremezsiniz. Çocuğunuz kendisidir ve bu güzel bir şey.
Ancak, ebeveynliğinizi çocuğunuzun mizacına uyarlayarak çocuğunuzun gelişimini sağlarsınız. Çocuğunuzun mizacının olumlu yönlerini geliştirmesine yardımcı olabilirsiniz. Ve çocuğunuzun mizacından dolayı zor bulabileceği durumları anlayabilir ve bu durumlarla nasıl başa çıkacaklarını öğrenmelerine yardımcı olabilirsiniz.
İşte ebeveynliğinizi çocuğunuzun mizacına uyarlamak için bazı fikirler.
Daha Fazla Reaktif
Çok duyarlı bir çocuğunuz varsa, çocuğunuz muhtemelen iyi bir şey olduğunda çok eğlenecektir. Ancak çocuğunuz, yoluna gitmeyen bir şey hakkında mutsuz olduğunda da gürültülü ve dramatik olabilir. Çocuğunuzun nasıl daha sakin bir şekilde tepki vereceğini öğrenmesine yardım etmeniz gerekebilir – örneğin, rahatlayarak ve öfkeli duygular için kelimeler kullanarak.
Reaktif çocuklar genellikle fiziksel olarak çok aktiftir ve dışarıda çok zaman geçirmeye ihtiyaç duyabilirler. Örneğin, çocuğunuzu yeni spor aktivitelerini denemeye teşvik ederek gelişmesine yardımcı olabilirsiniz. Ancak çocuğunuzun da rahatlamak için yardıma ihtiyacı olabilir, bu nedenle yatmadan önce rahatlamak iyi bir fikir olabilir.
Daha Az Reaktif
Daha az reaktif bir çocukla geçinmek genellikle kolaydır. Ancak çocuğunuzun kendisinin nasıl ayakta kalacağını öğrenmesine yardım etmeniz gerekebilir. Örneğin, çocuğunuzun daha iddialı olabileceği durumları fark ederseniz, çocuğunuzun bu durumları farklı şekilde ele almasını sağlayabilirsiniz.
Daha az tepkisel çocukların aile tartışmalarının dışında bırakılmamasını sağlamak da önemlidir. Örneğin, “Kutay, pek bir şey söylemedin. Bu hikaye kitabından memnun musun?”
Daha az reaktif olan çocuklar fiziksel olarak daha az aktif olabilir. Daha az aktif olan çocuğunuz, zanaat yapmak veya çizim yapmak gibi ince motor becerilerini kullanarak mutlu olacaktır. Ancak fiziksel aktiviteyi teşvik etmeniz gerekebilir. Örneğin, çam kozası toplamak için parka gitmeyi deneyin ve mümkünse araba kullanmak yerine yürüdüğünüzden emin olun.
Kendi Kendini Daha Fazla Düzenleyen
Kendini düzenlemeyi daha kolay bulan çocuklar, hayal kırıklığı veya heyecan gibi duygular hissettiklerinde sakin kalmakta iyidirler. Heyecan verici veya üzücü bir şeyden sonra daha hızlı sakinleşebilirler ve daha az dürtüseldirler.
Kendi kendini düzenleyen bir çocuk, dikkatini daha iyi yönetebilir. Örneğin, doğru olana kadar bir şeyi sürdürme olasılıkları yüksek olabilir. Ayrıca aksiliklerle başa çıkmada iyi olabilirler ve çok fazla gözetim olmaksızın ev ödevi gibi görevlerin üstesinden gelebilirler. Ancak biraz mükemmeliyetçi olabilirler, bu yüzden hata yapmanın normal olduğunu bildiklerinden emin olun.
Kendi Kendini Daha Az Düzenleyen
Çocuğunuz dikkatini düzenlemekte güçlük çekiyorsa, zor görevlere devam edebilmesi için çok fazla cesaretlendirmeye ihtiyacı olacaktır. Bu çocuklar bir aktiviteden diğerine kolaylıkla geçebilirler. Ayrıca çok yaratıcı olabilirler. Çocuğunuzun odaklanmasına yardımcı olmak için, oyunları ve yaratıcı aktiviteleri kullanarak çocuğunuzu ödüllendirmeyi veya bir şeyleri eğlenceli hale getirmeyi deneyebilirsiniz.
Daha Çok Sosyal Mizaç
Çocuğunuz çok sosyalse, başkalarının yanında olmayı, oyun oynamayı ve grup aktiviteleri yapmayı sevecektir. Ancak çocuğunuz için her zaman oyun randevuları ve etkinlikler düzenlemeniz gerekmez, çünkü çocuğunuzun kendini meşgul etmeyi öğrenmesi de önemlidir.
Daha sosyal mizaçları olan çocuklar da genellikle çok uyumludur ve rutin değişiklikleriyle oldukça kolay başa çıkabilirler. Çocuğunuza birçok yeni deneyim yaşatırsanız harika bir şey, ancak çocuğunuzun sizinle bire bir zaman geçirmeye devam etmesini sağlayın.
Daha Az Sosyal Mizaç
Çocuğunuz çok sosyal değilse, muhtemelen kendi başına oynamakta oldukça iyidir ve yapacak bir şey bulmak için fazla yardıma ihtiyacı olmayabilir. Ama bu çocuğa arkadaş edinme konusunda yardım etmen gerekebilir. Örneğin, çocuğunuz gruplarda veya partilerde rahat değilse, sadece bir veya iki arkadaşınızdan evinizde veya parkta bir oyun randevusu istemeyi deneyebilirsiniz.
Daha az girişken çocuğunuz çok uyumlu değilse, düzenli bir rutine sahip olmaktan hoşlanır ve değişikliklerle iyi başa çıkamayabilir. Bu, çocuğunuzun rutini etrafında bir şeyler planlamanızı kolaylaştırabilir, ancak çocuğunuzun değişiklikler veya geçişlerle başa çıkmak için yardıma ihtiyacı olabilir.
Çocuğunuzun mizacı sizinkinden farklı olabilir. Bazı ebeveynler, mizaçları kendilerininkine benzeyen bir çocuğu anlamanın ve ona bakmanın daha kolay olduğunu fark eder. Örneğin, öngörülebilirliği seviyorsanız, düzenli uykuya ihtiyacı olan bir bebeğe bakmayı kolay bulabilirsiniz. Ancak bir şeyleri istediğiniz zaman yapabilmeyi seviyorsanız, çocuğunuzun rutinlerden hoşlanmasına alışmanız biraz zaman alabilir.
Bebeğinizin Mizacı Nasıl Değişebilir?
Çocuğunuz daha olgunlaştıkça çocuğunuzun mizacında bazı değişiklikler görebilirsiniz. Bu, çocuğunuzun deneyimleri çocuğunuzun farklı durumlarda davranış şeklini etkilediği için olur.
Örneğin, okulda dikkati çok dağınık olan bir çocuk, iş toplantılarına iyi konsantre olabilen bir yetişkin olabilir. Bunun nedeni, olgunlaştıkça daha fazla motivasyon türü öğrenmiş olmaları veya dikkat dağınıklığını yönetmek için farklı stratejiler geliştirmiş olmaları olabilir.
Referanslar
- Rubin, K.H., Burgess, K.B., & Hastings, P.D. (2002). Stability and social-behavioral consequences of toddlers’ inhibited temperament and parenting behaviors. Child Development, 73, 483-495. doi: 10.1111/1467-8624.00419.
- Sanson, A., Hemphill, S., Yagmurlu, B., & McClowry, S.G. (2011). Temperament and social development. In P.K. Smith & C.H. Hart (Eds), The Wiley-Blackwell handbook of childhood social development (2nd edn, pp. 227-245). West Sussex: John Wiley & Sons.
- Sanson, A., Letcher, P., Smart, D., Prior, M., Toumbourou, J.W., & Oberklaid, F. (2009). Associations between early childhood temperament clusters and later psychosocial adjustment. Merrill-Palmer Quarterly, 55, 26-54. doi: 10.1353/mpq.0.0015.
- Zenter, M., & Bates, J.E. (2008). Child temperament: An integrative review of concepts. European Journal of Developmental Science, 2, 7-37. doi: 10.3233/DEV-2008-21203.