Aerobik egzersiz, kırmızı kan hücrelerinin sayısını çeşitli şekillerde değiştirebilir. Kırmızı kan hücreleri kan dolaşımına oksijen ve karbondioksit taşır. Genel olarak, dayanıklılık eğitimi kırmızı kan hücrelerinin sayısını arttırır. Bununla birlikte, bazı durumlarda, egzersiz de yok edilmelerine yol açabilir.
Kırmızı Kan Hücreleri
Eritrositler olarak bilinen kırmızı kan hücreleri, hemoglobin adı verilen bir protein içerir; bu protein vücuttan taşınması için hem oksijeni hem de karbondioksiti bağlar. Kırmızı kan hücrelerinin sayısı, konsantrasyon veya hematokrit olarak, kan hücrelerinin kan hacmine oranı olarak ifade edilebilir. Konsantrasyonlar kadınlar için mililitre kan başına ortalama 4.7 milyon kırmızı kan hücresi ve erkekler için 5.2 milyon kırmızı kan hücresi etmektedir. Hematokrit kadınlar için 41, erkekler için ise 45’tir.
Egzersiz Sonucu Değişiklikler
Aerobik egzersiz programına başladığınızda, kan hacmi ilk birkaç hafta içinde hızla artar, sonra nihayetinde dengelenir. Bu ilk genişleme çoğunlukla kan plazmasındaki bir artıştan kaynaklanır ve bu da hematokritte bir azalmaya neden olur. Buna bazen spor anemisi denir, ancak gerçek anemiden ziyade egzersize normal bir yanıttır. Yaklaşık bir aylık bir eğitimden sonra, kırmızı kan hücresi sayıları da plazma hacmindeki artışa uyacak şekilde artmaya başlar.
Kırmızı Kan Hücrelerindeki Artışın Sebepleri
Egzersiz yaparken kırmızı kan hücrelerinin artmasına neyin neden olduğu belirsizdir. Eritrositler, böbrek tarafından salınan bir hormon olan eritropoietine yanıt olarak kemik iliğinde üretilir. Oksijen seviyeleri düşük olduğunda eritropoietin salgılanır. Bununla birlikte, egzersiz yapmak genellikle oksijen seviyelerinin eritropoietin salgılanacak kadar düşük olmasına neden olmaz. Ayrıca, çoğu çalışma egzersiz yapan insanlarda yüksek düzeyde eritropoietin bulamamıştır. Başka bir hipotez, egzersiz sırasında salınan büyüme hormonlarının değişikliği ile açıklanabileceğini söylemektedir.
Egzersiz Sonucu Kırmızı Kan Hücrelerinin Yok Edilmesi
Aerobik antrenman kırmızı kan hücrelerinde artışa neden olsa da bunların hızlandırılmış yıkımına da yol açabilir. Eritrositler, dayanıklılık sporcularında yaklaşık 70 gün, sedanter olanlarda ise yaklaşık 120 gün yaşar. Egzersiz sırasında vücut sıcaklığındaki artışlar ve oksidatif stres dahil olmak üzere çeşitli mekanizmalar buna katkıda bulunabilir. Bununla birlikte, ana nedenin, çoğu zaman koşarken ayakların vurması nedeniyle kan hücrelerine travma olduğu görülmektedir.