Ayak bileği burkulması veya kırılma gibi akut yaralanmalardan, artrit gibi kronik durumlara kadar ayak bileği ağrısının birçok potansiyel nedeni vardır ve bunlar farklı ağrı türlerine neden olabilir.
Ayak bileği ağrısı yanma, ağrı veya zonklama şeklinde olabilir ve aniden veya kademeli olarak ortaya çıkabilir. Ağrınızla ilgili ayrıntılar, sağlık uzmanınızın ayak bileği ağrınızın nedenini anlamasına yardımcı olacaktır.
Ayak bileği ağrısı nedenleri
Ayak bileği eklemi, kemikler, kaslar, kıkırdak ve bağ ve tendon adı verilen bağ dokularından oluşur. Bunlardan herhangi birini etkileyen yaralanma veya hastalık ağrıya neden olabilir.
Ayak bileği ağrısının yaygın nedenleri:
Burkulmalar
Ayak bileği burkulması, kemiği kemiğe bağlayan sert, lifli dokular olan bir veya daha fazla bağın yaralanmasıdır. Ayak bileği burkulmaları, kaldırıma çıkmak, düz olmayan bir yüzeyde yürümek, düşmek veya tenis ve basketbol gibi hızlı bir yön değişikliğinin ayak bileğinin içe doğru yuvarlanmasına veya bükülmesine neden olabilecek bir spor dalından kaynaklanabilir.
Ayak bileği burkulmaları, genel olarak, ayak bileğinin dışında bulunan ön talofibular bağda meydana gelir. Semptomlar, ayak bileğinin dışında zonklayıcı ağrı, şişlik ve/veya morarmadır. Ayak bileğinin iç kısmındaki bağları içeren medial burkulmalar çok daha az sıklıkla meydana gelir ve ayak bileğinin iç kısmında zonklayıcı ağrıya neden olarak, ayak bileğinin dışa doğru yuvarlanmasından kaynaklanır.
Konuya dair daha fazla ayrıntı için ilgili makalelerimize göz atmak isteyebilirsiniz: Ayak Burkulması Kaç Günde Geçer, Neden Olur?
Tendinit
Tendinit, kası kemiğe bağlayan tendonlar tahriş olduğunda ve iltihaplandığında oluşur. Ayak bileğinde meydana gelebilecek üç tip tendinit vardır: Peroneal tedonit, posterior tibial tendinit ve Aşil tendiniti.
Tendinit, eklemin hemen dışında ağrı, hassasiyet ve hafif şişliğe neden olabilir ve eğer şiddetliyse ve bir tendonun yırtılmasına neden olursa, ameliyat gerekebilir.
Artrit
Üç ana artrit türü ayak bileğini etkileyebilir:
Osteoartrit, ayak bileği eklemindeki kıkırdağın yavaş yavaş bozulduğu "aşınma ve yıpranma" tipi artrittir. Gelişen kıkırdak kaybı, kemiklerin birbirine sürtünmesine neden olur. Kemik mahmuzları da gelişebilir. Osteoartrit ağrısı değişkenlik gösterir, ancak genellikle zamanla daha keskin, daha sabit bir ağrıya ilerleyen aralıklı bir his olarak başlar.
Romatoid artrit, bağışıklık sisteminin, vakaların çoğunda ayak ve ayak bileği dahil olmak üzere vücudun her yerinde birden fazla ekleme saldırdığı otoimmün bir durumdur. Romatoid artritli bir kişi, yorgunluk veya kasıtsız kilo kaybı gibi semptomlar da yaşayabilir.
Travma sonrası artrit, ayak bileği ile ilgili herhangi bir yaralanmadan sonra gelişebilir. Ayak bileği eklemindeki kıkırdağın aşınmaya başlaması osteoartrite benzer.
Kemik kırılmaları
Ayak bileği kemiği kırıkları yaygındır ve ayak bileği eklemine bağlanan bir veya daha fazla kemiğin kırılmasını ifade eder.
Ayak bileği burkulmalarına benzer şekilde, ayak bileğinin bükülmesi veya yuvarlanması veya düşmesi ayak bileği kırıklarına neden olabilir.
Semptomlar ani ve şiddetli keskin ağrı, şişme, morarma ve ayak bileğine ağırlık verememeyi içerir. Bir kemik kırılmasına ek olarak ayak bileği eklemi yerinden çıkarsa, ayak bileği deforme olmuş görünebilir.
Konuya dair daha fazla ayrıntı için ilgili makalelerimize göz atmak isteyebilirsiniz: Ayak Kırığı Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Ayak Kırığı Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Kemik çürükleri
Ayak bileğinde oluşan çürük, bir kırık kadar ciddi olmayan herhangi bir yaralanmadan kaynaklanabilir. Ayak bileği kemiği morlukları tek başına veya ayak bileği burkulması ile birlikte ortaya çıkabilir. Sebep olduğu ağrı genellikle şiddetlidir ve tıpkı kırıklardaki gibi şişmeye neden olacaktır.
Ayak bileği ağrısının nadir nedenleri:
Gut
Bir tür inflamatuar artrit olan gut, bir veya daha fazla eklemde ürik asit kristal oluşumunun bir sonucu olarak gelişir. Gut, ayak bileği ağrısının nadir görülen bir nedeni olduğundan, öncelikle gut tanısı almış kişilerde düşünülecektir.
Kemik enfeksiyonu
Ayak bileğinde nadiren kemikte bir enfeksiyon meydana gelebilir. Eklemde hassasiyet yaratmasının yanı sıra, enfekte bir kemik, sıcaklık ve şişliğe de sebep olabilir.
Tarsal tünel sendromu
Tarsal tünel sendromu, tibial sinirin ayak bileğinin "tarsal tüneli" içinde sıkışması anlamına gelir. Ayak tabanı, ayak parmakları ve bazen topuk, ayak bileği veya baldırı etkiler.
Peroneal nöropati
Ortak peroneal sinir, alt bacaktan aşağı iner ve hem derin peroneal sinire hem de yüzeysel peroneal sinire dallanır. Bu sinir sıkışırsa, sıkışmanın nerede olduğuna bağlı olarak değişen semptomlara neden olabilir.
Derin peroneal sinir sıkışması, ayak parmakları arasında yanma veya karıncalanma hissi ile birlikte ayak bileğinin yanlarında ağrıya neden olur.
Tümörler
Sinovyal kistler gibi ayak ve ayak bileğinin iyi huylu tümörleri nadir değildir, ancak kondrosarkom gibi kötü huylu (kanserli) kemik tümörleri nadirdir.
Ayak bileği ağrısı teşhis
Ayak bileği ağrınızın nedeninden emin değilseniz, durumunuza özel tedavi önerilerini bilmiyorsanız veya aşağıdaki belirtilere sahipseniz derhal tıbbi yardım alın:
*Etkilenen tarafta rahat yürüyememe
*Ayak bileği eklemi çevresinde şekil bozukluğu
*Geceleri veya istirahat halindeyken ortaya çıkan ayak bileği ağrısı
*Birkaç günden fazla devam eden ayak bileği ağrısı
*Ayak bileğini bükememe
*Eklem veya baldır bölgesinin şişmesi
*Kızarıklık, ateş ve/veya sıcak cilt dahil enfeksiyon belirtileri
Diğer olağandışı semptomlar
Tıbbi öykü, fizik muayene ve röntgen sayesinde birçok ayak bileği rahatsızlığı kolaylıkla teşhis edilebilir. Diğer koşullar, ek görüntüleme testleri ve/veya kan testleri gerektirir.
Ayak bileği ağrısı tedavi yöntemleri
Tedavi tamamen ayak bileği probleminize bağlıdır, ancak birçok ayak bileği teşhisi için ortak bir tedavi planı RICE (dinlenme, buz kompres, sıkıştırma, kalp seviyesinden yükseğe kaldırma) protokolüdür. Bu protokol, sağlık hizmeti sağlayıcınızın randevusu öncesinde iyi bir ilk adımdır.
Destek ve stabilite öğeleri
Yaralanmanın türüne bağlı olarak koltuk değneği veya baston, ayak bileği ateli, ortez ve/veya alçı gerekli olabilir. Sağlık uzmanınız, bunlardan hangisinin sizin için en uygun yöntem olduğuna karar verecektir.
Fizik tedavi
Fizik tedavi, bir ayak bileği ameliyatından sonra olduğu kadar, suşlar ve tendinit de dahil olmak üzere birçok ayak bileği teşhisi için yaygın bir tedavidir. Fiziksel terapilerde, ayak bileği kas gücünü artırmak, hareketliliği yeniden kazanmak, sertliği en aza indirmek ve kronik ayak bileği problemlerini önlemek için rehabilitasyon egzersizleri kullanır.
İlaçlar
Steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID'ler), özellikle artrit, burkulma ve tendinit gibi sorunlardan kaynaklanan ayak bileği ağrısı olan hastalar için en sık reçete edilen ilaçlardan bazılarıdır. Şiddetli bir kırığın neden olduğu gibi daha belirgin ağrılar için, sağlık uzmanınız kısa bir süre için opioidler gibi daha güçlü ağrı kesici ilaçlar reçete edebilir. Şiddetli artrit vakaları için, sağlık uzmanınız, iltihabı azaltan bir steroid olan kortizonun ayak bileği eklemine enjekte edilmesini önerebilir.
Ameliyat
Ayak bileği ağrısına neden olan bazı rahatsızlıkların tedavisi için ameliyat gerekebilir. Örneğin, ciddi bir ayak bileği kırığı için ortopedi cerrahının ayak bileği kemiklerini vidalar, pimler, çubuklar ve/veya plakalar kullanarak sabitlemesi ve yerine yerleştirmesi gerekecektir. Cerrahi tedaviler debridman, füzyon ve değiştirmeyi içerir.
Ayak bileği ağrılarını önlemek için neler yapılabilir?
Ayak bileğinde iyi kas kuvveti ve esnekliği korumak, ayak bileği ile ilgili birçok yaralanmayı önlemenin anahtarıdır. Bu uygulamalarla ayak bileği yaralanmaları riskini azaltabilirsiniz:
*Fiziksel aktiviteye başlamadan önce, uygun şekilde ısındığınızdan emin olun.
*Yapmayı planladığınız aktivite için uygun ayakkabılar giyin. Örneğin, basketbol oynamak için basketbol ayakkabısı, koşmak için koşu ayakkabısı giyin.
*Ağrıyı rehberiniz olarak kullanın: Ayağınız veya bileğiniz ağrıyorsa, aktivitenizi yavaşlatın veya durdurun.
*Obezite, ayak bileği ağrısına katkıda bulunan bir faktör olabilir. Sağlıklı bir kiloyu korumak ayak bileğine daha az baskı uygular ve ayak bileği tendiniti geliştirme riskinizi azaltabilir.
*Pliometrik egzersizler gibi yüksek etkili aerobik aktiviteler ayak bileği probleminizi daha da kötüleştirebilir. Yüzme gibi düşük etkili aktivitelere geçmek, kötüleşen semptomları önleyebilir.