Renk körlüğü nedenleri ve tedavisi
Renk görme her insanın hayata bakışında son derece önemlidir. İnsanlar, siyahtan beyaza kadar olan renkler arasında tüm renkleri, kırmızı, mavi ve yeşil gibi ana renklerden ve bu renklerin birbiri ile kaynaşmasından elde eder ve görürler.
İnsanlar normalde bu renkleri birbirleri ile karışık görür iken, bazı kişilerde bu renklerin bazılarını tanıyamama yani görememe durumu söz konusudur. Tıpta, renklerin mavi veya yeşil, kırmızı gibi renklerden birinin, ikisinin ya da üçünün görülmemesine ya da farklı tonlarda görülme durumuna renk körlüğü adı verilir.
Renk körlüğü neden olur?
Renk körlüğünün seviyesi olduğu gibi, konjenital (doğumsal) ya da edinsel (daha sonradan oluşan) renk körlükleri vardır.
Edinsel renk körlüğü : Sonradan oluşan renk körlükleri daha çok mavi ve yeşile aittir. Doğumdan sonra çeşitli hastalıklara bağlı oluşan renk körlüğünde yeşil ve maviyi görememe olasılığı daha yüksektir. Edinsel renk körlüğü göz siniri hastalıkları, sarı nokta hastalığı, tüberküloz ilaçları gibi nedenler renk körlüğüne yol açabilir. Edinsel renk körlüğü olan hasta, renkleri daha önceden tanıdığı için farkı daha çabuk fark eder.
Edinsel renk körlüğü kullanılan bir ilaca bağlı ise ilaç bırakıldığında düzelir. Fakat sarı nokta hastalığı ya da göz siniri iltihabı veya göz sinirini etkileyen diğer hastalıklara bağlı gelişen renk körlükleri tekrar düzelmemektedir. Sonradan meydana gelen renk körlüğü genellikle göz sinirine ait hastalıklara bağlı oluşan renk körlüğüdür.
Doğumsal renk körlüğü : Doğumsal olan renk körlükleri de kırmızı ve yeşile karşı daha fazladır. Doğumsal renk körlüğü olan insanlar daha önce rengi tanımadığı için hastalığını fark edemez.
Renk körlüğü belirtileri
Renk körlüğü genellikle kırmızı ve yeşile karşı olur. Fakat bazı kişilerde ender olarak üç renkte görülmeyebilir. Bu tip renk körlüğü total renk körlüğü olarak adlandırılır. Renk körlüğü görememe değildir. Renk öğrenerek görülen ve çocuklukta öğretilen bir algılamadır.
Örneğin, çocuklukta siyah, siyah olarak, beyaz, beyaz olarak öğretilir ve bu algı bu şekilde kalır. Renk körleri renkleri genellikle grinin tonları olarak görür. Grinin tonları olarak gören renk körleri kırmızıyı bir başka gri, yeşili bir başka gri, maviyi bir başka gri olarak görürler. Renk körlüğü sorunu olan hastalar kırmızıyı, maviyi, yeşili ayırt edebildikleri gibi, bu renklerin tonlarını ayırt edemezler.
Renk körlüğü tipleri veya çeşitleri
Renkkendi içinde farklı sınıflara ayrılır ve her renk körlüğü sorunu olanların seçemediği renk tonları birbirinden farklıdır. Örneğin kırmızı renge karşı renk körlüğü ya da kırmızı ve yeşile karşı renk körlüğü olanlar kendi içlerinde seviyelere ayrılırlar. Bu seviyelere göre hastalar kırmızının bazı tonlarını, yeşilin bazı tonlarını göremez durumda olurlar. Bu birbirinden ayrılan seviyeler renk körlüğünün seviyesi denilen durumunu gösterir. Renk körlüğü her hastada ayrı değerlendirilir.
Renk körlüğü genetik mi?
Renk körlüğü genellikle genetik bir göz rahatsızlığıdır. Genetik renk körlüğü hem dominant hemde resesif geçişli olabilir. Resesif geçişli renk körlüğünde kadın taşıyıcı, erkek hastadır. Bu tip bir durumda kadın bir kromozom bozukluğu nedeni ile genetik olarak hastalığı taşır. Bazen nadir olarak erkeklerde bu hastalığı taşıyabilir. Renk körlüğü özellikle akraba evliliklerinde daha sık görülür ve nesilden nesillere daha da kuvvetlenerek taşınırlar.
Renk körlüğü teşhisi
Renk körlüğü teşhisi mutlaka uzman bir göz doktoru tarafından yapılır. Eğer ailede genetik olarak renk körlüğü var ise muayene sırasında hastaya bu zaten sorulur. Renk körlüğü çocuklarda 6-7 yaşından sonra teşhis edilir.
Renk körlüğü teşhisinde karışık renkler ile yapılan renk testleri teşhiste yardımcıdır. Daha hafif renk körlüğü olan hastanın ayırıcı tanısında ise birbiri ardına gelen ardışık renklerden oluşan cetveller vardır ve hastadan bunun içine renkleri tonlarına göre sıraya dizmesi istenir.
Eğer hasta bu renkleri doğru sıralayamaz ise renk körlüğü ve renk körlüğünün seviyesi anlaşılır. Renk körlüğü olan insanlar küçük renkli oyuncakları ayırmakta zorluk çekerler. Ormana gittiklerinde farklı tonlardaki yeşillikleri hep aynı tonlarda görürler ve bu yüzden yeşillik alanlardan pek hoşlanmazlar.
Renk körlüğü tedavisi
Renk körlüğü genellikle doğumsal bir rahatsızlıktır. Renk körlüğünün bu tipi tedavi edilemez. Renk körlüğü olan insanların sosyal yaşantısında diğer normal gören insanlardan bir ayrıcalığı yoktur. Renk körlüğü bazı meslekler dışında hiç bir şekilde çalışmaya engel olmaz. Örneğin, telefon tamircisi gibi kablolar ile çalışmak zorunda olanlar işinde zorlanır.
Renk karmaşası ile ilgili işler yapıldığında renk körlüğü olan insanlar bu meslekleri tercih etmemelidir. Bunların dışında tüm mesleklerini ve öğrenimlerini sürdürebilirler. Son yıllarda renk körlüğü olanlar için kontakt lensler geliştirilmiştir. Bu lensler uzman bir göz hekimi tarafından uygulandığında renk tonlarının daha iyi algılanması sağlanmaktadır. Bu lensler özel lenslerdir.
Renk körlüğü görme kaybına neden olur mu?
Doğumsal renk körlüğü olan hastaların renkleri ayrıştırmakta zorluk çekmelerinin dışında herhangi bir şekilde görme kayıpları olmaz. Yani, renk hücrelerinin zayıf çalışması ya da çalışmaması gibi durumlarda kişilerin görsel seviyeleri etkilenmez. Renk körlüğü olan insanlar, toplumda herhangi bir şekilde ayırt edilmezler. Doğumsal renk körleri renk körü olduğunun farkında olmazlar. Yani renk körlüğü herhangi bir hastalık söz konusu değil ise görme kaybına neden olmaz.
Renk körlüğü olanlar araba kullanabilir mi?
Renk körlüğü olan kişiler renkleri tanımadığı için renk körü olduklarını bilmezler. Kişinin renk körü olduğu herhangi bir işe girerken, askere giderken ya da ehliyet alırken istenen sağlık raporu için yapılan muayenelerde ortaya çıkar. Türkiye’deki kanunlar gereğince renk körlüğü olan insanlar ehliyet alamazlar. Ancak kuzey ülkelerinde ya da renk görmenin çok bozuk olduğu ülkelerde bu durum kanunlar ve bazı teknik detaylar ile çözüm bulmuştur.
Çünkü renk körü olan bir hasta rengi görmüyor anlamına gelmez ve renk körlüğü olan kişi trafik ışıklarında kırmızıyı, sarıyı ve yeşili ayırt edebilir. Fakat renk görmesi düşük olan kişi yolda araba kullanırken karşıdan gelen arabanın biri gri, biri yeşil ise ve kişide yeşil renk görme bozukluğu var ise önündeki yolu boş olarak görür. Dolayısı ile trafik kazasına zemin hazırlar. Bu nedenle renk görmesi bozuk olan kişilere Türkiye’de ehliyet verilmemektedir.