Ahmed Sukarno
- Önem : Endonezya’nın ilk devlet başkanı.
- Doğum : 1901 - Surabaya
- Ölüm : 21 Haziran 1970 - Cakarta
Surabaya’da doğan Sukarno, lisedeyken Sarekat İslam liderlerinden Çokroaminoto’nun evinde kaldı ve burada siyasetle ilgilenmeye başladı. Yüksek öğrenimi sırasında Jong Jawa adlı teşkilâtın Bandung başkanlığına getirildi. Algemeene Studiclub adında sömürge yönetimiyle iş birliği yapmamayı ve Endonezya’nın tam bağımsızlığını amaçlayan bir dernek kurdu. Mezuniyetinden sonra İslâmcılık, Marksizm ve milliyetçilik fikirlerinin Endonezya’nın bağımsızlık davasında birleştirilmesi hakkında yazmaya başladı. Endonezya Milliyetçi Partisi’ni kurdu, ancak sömürge hükümeti aleyhtarı tutumu sebebiyle partisi kapatılarak hapis cezasına çarptırıldı. Serbest kalınca kendi partisinin devamı niteliğindeki Endonezya Partisi’ne katıldı ve başkanlığa seçildi. Partinin hızla büyümesiyle tekrar tutuklanan Sukarno, sürgüne gönderildi. Japon işgaliyle serbest kalarak Merkez Danışma Konseyi’nin başkanlığına getirildi. Bağımsızlığın Japonlar vasıtasıyla kazanılabileceğine inanan Sukarno, II. Dünya Savaşı boyunca onlarla iş birliği yaptı. Bu arada Bağımsızlık Hazırlıkları Çalışma Komitesi’nin başkanlığına getirildi. Sukarno’nun ortaya koyduğu milliyetçilik, âdil ve medenî insancılık, demokrasi, sosyal adalet ve tek tanrıya inanç prensiplerinden meydana gelen Pancasila kurulacak devletin temel felsefesi olarak kabul edildi. Sukarno, 17 Ağustos 1945’te Endonezya’nın bağımsızlığını ilân etti ve devlet başkanı seçildi.
Savaştan sonra askerî kuvvetlerin Cakarta’yı ele geçirmesi üzerine Sukarno hükümet merkezini Yogyakarta’ya taşıdı. Burası da işgal edilerek Sukarno’yu tekrar sürgüne gönderildi. Endonezya’nın bağımsızlığı için giderek artan uluslararası destek ve içerideki millî mücadele sayesinde Sukarno serbest bırakıldı. Halk tarafından kahraman olarak karşılandı ve Lahey Yuvarlak Masa Konferansı’nda bağımsızlığın resmen tanınmasından sonra Yogyakarta’dan Cakarta’ya döndü. 1956’da ilân edilen olağan üstü hal sırasında orduyla birlikte siyasete daha fazla müdahale eden Sukarno, başkanlık kararnâmesiyle güdümlü demokrasi dönemini başlattı ve yürütmeyi üstlendi. Seçimle gelen parlamentoyu feshederek çoğunluğu atananlardan oluşan bir meclis oluşturdu. Yeni Gine hakkındaki anlaşmazlık yüzünden Batılı ülkelere sırtını dönerek Sovyetler Birliği ve Çin’e yaklaştı. Yeni Gine’yi Endonezya’ya katınca hayat boyu devlet başkanı ilân edildi. 1965’teki darbe girişimi General Suharto tarafından bastırıldığında yetkilerinin bir kısmını Suharto’ya devretmek zorunda kaldı, 1968’de devlet başkanlığından alındı ve ev hapsine konuldu. Öldüğünde Cakarta’daki millî kahramanlar mezarlığı yerine Blitar’da defnedildi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Göksoy, İsmail Hakkı, Ahmed Sukarno, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2009, Cilt: 37, syf: 478-479
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Cemal Süreya
Cemal Süreya, şair. Asıl adı Cemalettin Seber olan yazar Şeyh Sait ve diğer isyanlar nedeniyle ailesiyle beraber Bilecik'e sürüldü. İyi bir futbol tutkunu olan şair, mektup yazmaya hayrandır. Rus edebiyatıyla yakınından ilgilendi. Çok sıkıntılı bir özel hayatı olan şair, sık sık ev değiştirir. Yüksek derecede sigara tutkunudur. Döneminde kendisi gibi düşünmeyen insanlarla bile iyi dostluklar kurdu.
-
Alay Köşkü
Alay Köşkü; padişahın geçit yapan alayları seyretmesi için inşa edilmiş köşk olarak bilinmektedir. Yani saray diye bilinen ve bugün yanlış olarak Topkapı Sarayı adıyla anılan sarayın Divan Yolu Caddesi’ne bakan köşesindeki burcun üstünde inşa edildi. Tamamıyla Türk klasik mimarisi tarzında yapılan köşkte sivri kemerli Sokullu Mehmet Paşa Kapısı bulunmaktadır. Hemen karşısında da Paşa Kapısı bulunmaktadır. Köşkün ilerisinde bugünkü ismi Gülhane Parkı girişi olan ve Soğuk Çeşme Kapısı olarak adlandırılan kapının iki yanında kemerli girişler mevcuttur. 16. yüzyıldan sonra Alay Köşkü’nün yerine ahşap köşk bulunmaktadır. Alemdar Mustafa Paşa’nın 1808 tarihinde barut fıçısını ateşlemek için kendini öldürdüğü ve yanında da bir sürü asiyi öldürdüğü olayda Alay Köşk’ü de çok büyük hasar gördü. Kayıtlarda kesin bir şey bulunmamasına rağmen, köşkün mimarının Balyan ailesinden Kirkoy Amira Balyan’ın eseri olduğu düşünülmektedir.
-
Osman Batur
Halkını özgürlüğe kavuşturmak için mücadele veren Osman Batur gençliğinde gerilla savaşını Böke Batur’dan öğrendi. Sarıtogay’da Akit Hacı Camii’ne yapılan saldırılar üzerine İris ve Esim Han liderliğinde Çinliler’e karşı başlatılan protestolara katıldı. Osman Batur’un dağa çıkması Çinliler’in vereceği karşılık yüzünden ilk başlarda halkın tepkisine yol açtı. Fakat yaşanan olaylar onu halk arasında destanlaştırdı. Urumçi idaresinin Altay’da Ruslar’a maden arama izni vermesi isyan ateşini alevlendirdi. Osman Batur’un emriyle Altay’da görevli birçok Rus kurşuna dizildi. Ekim 1941’den itibaren millî ayaklanmanın liderliğini kendisi üstlendi. Çinliler ve Ruslar bu isyanı bastırmak için bütün güçlerini seferber ettilerse de bir sonuca varamadılar. Moğolistan ve Sovyetler Birliği’nden yardım alan Osman Batur, Mart 1942’den Nisan 1943’e kadar hükümet askerlerine baskın yaparak düşmana büyük zayiat verdirdi. Bu savaşlar 1944’e kadar devam etti. Hür Altay / Erikti Altay teşkilât divanı bir törenle Osman’a “Han” rütbesi ve kahramanlıklarından dolayı “Batur” unvanı verdi.
-
Fenni Efendi
Şiirlerinde Fennî mahlasını kullandığı için daha çok bu isimle tanınan Fenni Efendi tahsilini Yozgat’ta Demirli Medrese’de tamamladı. Daha öğrencilik yıllarında şiir ve edebiyatla meşgul olmaya başladı. Babası Kadızâde Hacı Sâdık Efendi ile devrin tanınmış devlet adamı ve şairlerinden Reîsülküttâb Âkif Paşa’nın yeğeni amcazadesi Ömer Râgıb Efendi’den Arapça, Farsça ve hat dersleri aldı. 1873’te Yozgat İdare Meclisi kâtipliğinde memuriyete başladı ve bu görevde uzun müddet kaldı. Bir süre Kayseri’de, daha sonra sırasıyla Boğazlıyan, İncesu, Kalecik, Yabanabad ve Sivrihisar’da çeşitli memuriyetlerde bulundu. Ardından Ankara’da vergi başkâtipliğiyle tahrirat kâtipliği yaptı. Bu sırada Ankara Valisi Âbidin Paşa’ya gönderdiği bir şiir dolayısıyla paşanın dikkatini çekince terfi ettirilip Ankara Valiliği İdare Meclisi başkâtipliğine getirildi. Bu görevde iken Ankara İdâdîsi’nde hat ve edebiyat, 1911’de de Ankara Erkek Öğretmen Okulu’nda hat dersleri verdi. Emekliye ayrıldıktan bir süre sonra vefat etti.
-
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun