YILDIZLAR ARASI GÖZLENEN İLK GÖK CİSMİ
Oumuamua; Bu eşsiz nesne, 19 Ekim 2017'de Hawai'daki Pan-STARRS 1 teleskopu ile keşfedildi. ESO'nun Şili'deki Çok Büyük Teleskopu'ndan ve dünya üzerindeki diğer gözlem merkezlerinden sonraki gözlemler, yıldız sistemimizle karşılaşma olasılığından önce milyonlarca yıl uzayda gezindiğini gösteriyor. Oumuamua, yaklaşık 400 metre uzunluğunda, koyu kırmızı, çok uzun metalik veya kayalık bir nesne gibi görünüyor
Gökbilimciler ilk defa yıldızlararası seyahat eden Güneş Sistemine giren bir göktaşını araştırdı. Şili'deki ESO'nun Devasa Teleskopu'ndan ve dünyanın dört bir yanındaki diğer gözlemevlerinden yapılan gözlemler, bu eşsiz nesnenin, yıldız sistemimize girmesinden önce milyonlarca yıl uzayda dolaştığını gösteriyor. Koyu, kırmızımsı, çok uzun, kayalık veya yüksek metal içerikli bir nesne gibi görünüyor. Yeni sonuçlar Nature dergisinde 20 Kasım 2017'de yayınlandı.
19 Ekim 2017'de Hawai'i'deki Pan-STARRS 1 teleskop, gökyüzünde hareket eden hafif bir ışık noktası yakaladı. Başlangıçta normal hızlı hareket eden küçük bir asteroite benziyordu, ancak önümüzdeki birkaç gün içinde yapılan ek gözlemler, yörüngesinin oldukça doğru bir şekilde hesaplanmasına izin verdi.
Yörünge hesaplamaları, başlangıçta bir kuyrukluyıldız olarak sınıflandırılmasına rağmen, bu gövdenin, Güneş Sistemi’ nine ait olmadığı, gözlemlenen diğer tüm asteroitler veya kuyruklu yıldızlardan farklı olarak, yıldızlararası uzaydan geldiğine dair şüphelere sebep oldu.
ESO ve diğer gözlemevlerinden yapılan gözlemlerde, Eylül 2017'de bu cisimin kuyrukluyıldız aktivitesi göstermediği anlaşıldı. Nesne yıldızlararası bir asteroit olarak yeniden sınıflandırıldı ve 1I / 2017 U1(omuamua) olarak adlandırıldı.
Almanya'daki Garching'teki ESO'dan ekip üyesi Olivier Hainaut, "Hızlı davranmak zorundaydık" diyor. "'Oumuamua, Güneş'le olan en yakın noktasını zaten geçip yıldızlararası alana geri dönüyordu."
ESO'nun Çok Büyük Teleskobu nesnenin yörüngesini, parlaklığını ve rengini küçük teleskopların elde edebileceğinden daha doğru bir şekilde ölçmek için harekete geçirildi. 'Oumuamua Güneş Sisteminden çıkarken Güneş'ten uzaklaşıp Dünyanın yörüngesinden geçerken hızla ışığı soluyordu.
Diğer büyük teleskoplarda olan dört farklı filtreyi kullanarak VLT üzerindeki FORS enstrümanından görüntüleri birleştiren Karen Meech'in (Hawai`i, ABD'nin Astronomi Enstitüsü) liderliğindeki gökbilimcilerin ekibi, 'Oumuamua'nın parlaklıkığının değişiminin Ekseni etrafında her 7.3 saatte dönmesi sonucu oluştuğunu tespit etti.
Karen Meech önemi şöyle anlatıyor: "Parlaklıkta olağandışı büyük değişim, nesnenin çok uzun olduğu anlamına geliyor: genişliğinin yaklaşık on katı uzun, karmaşık ve kıvrımlı bir şekle ve ayrıca koyu kırmızı bir renge sahip olduğunu keşfettik."
Bu özellikler, Oumuamua'nın yoğun, muhtemelen kayalık veya yüksek metal içeriğine sahip olduğunu, önemli miktarlarda su veya buz bulunmadığını ve yüzünün milyonlarca yılda kozmik ışınların ışınlamalarının etkisiyle kararıp kızardığını olduğunu göstermekte. En az 400 metre uzunluğunda olduğu tahmin edilmektedir.
İlk yörünge hesaplamaları, nesnenin Lyra'nın kuzey takımyıldızı parlak yıldız Vega'nın bulunduğu yönden geldiğini ileri sürdü. Bununla birlikte, yaklaşık 95 000 km / saatlik bir hızla yolculuk yaparken bile, Yıldızlararası nesne, Güneş Sistemimize yolculuk yapması o kadar uzun sürdü ki, 300 000 yıl önce Vega orda bile değildi. 'Oumuamua Samanyolu boyunca dolaşırken, herhangi bir yıldız sistemine bağlı değildi.
Gökbilimciler, 'Oumuamua'ya benzer yıldızlararası asteroitlerin, yılda bir kez İç Güneş Sistemini geçtiğini tahmin ediyorlar. Fakat gözlemlenmeleri çok zor. Pan-STARRS, gibi araştırma teleskopların onları keşfedecek kadar güçlü olduğu düşünülüyor.
Olivier Hainaut, "Bu eşsiz nesneyi gözlemlemeye devam ediyoruz" diye ekliyor Olivier Hainaut, "Bu gök cisminin turunda nereden geldiğini ve nereye gideceğini daha net bir şekilde bulmayı umuyoruz ve şimdi ilk yıldızlararası gökcismini bulduk", şimdi diğerleri için hazırlanıyoruz!
Çeviri: Celal DEMİRTAŞ
Kaynak: ESO
Yayınlama tarihi: 21.11.2017