Rün Nedir? Rünlerin Anlamı
Yazı, Avrupa kıtasına Fenikeliler tarafından Bronz Çağı’nda tanıtıldı. Antik Mikenliler, Minoslular ve Yunanlılar Fenike sisteminden kendi alfabelerini geliştirdiler.
Yazı, Akdeniz’de hızla yayıldı. Romalılar tarafından icat edilen harfler bugün hala Avrupa’nın çoğunda kullanılmaktadır.
Ancak birçok gelişme gibi, yazının da Kuzey Avrupa halkına ulaşması daha uzun sürdü. Bu gerçekleştiğinde, Cermen halkı kendi yazı biçimlerini yarattı.
Rünler, Roma döneminde Cermen dilinin en eski biçimlerini yazmak için yaratıldı. Sonunda İskandinavlar, Anglo-Saksonlar ve Almanlar tarafından kullanıldılar.
Bin yıldan fazla bir süre boyunca rünler, çağdaş Germen kültürünün ihtiyaçlarına uyan yazı stillerine dönüştü. Okuma ve yazmanın sırlarının da daha derin sırlar barındırdığına inanılıyordu.
Rünler büyü ile yakından ilişkiliydi. İster tılsımlarda kullanılsın, ister tanrılar tarafından çağrılsın, İskandinav ve diğer Germen halkı, rünlerin ilahi güçlerle bağlantılı olduğuna inanıyorlardı.
Modern çağda bu bağlantı tamamen kaybolmadı. Yüzlerce yıllık pratik kullanımdan sonra rünler bir kez daha tılsımlar, büyüler ve dualarla yazılıyor.
Rün Nedir?
İçindekiler
MS 2. yüzyıla gelindiğinde yazının kullanımı Avrupa’nın çoğuna yayılmıştı. İlk olarak Tunç Çağı’nda Fenikeliler tarafından tanıtılmış, Yunanlılar, Etrüskler ve Romalılar tarafından benimsenmiş ve uyarlanmıştır.
Ancak Kuzey Avrupa’da henüz bir yazı sistemi tasarlanmamıştı. Germen kabilelerinin kendi tarihlerini ve mitolojilerini kaydetmenin hiçbir yolu yoktu.
Çoğu bilgin, bu kültürlerin Romalılarla temasa geçmesinden sonra bunun değiştiğine inanıyor. Bununla birlikte, birkaçı, Germen yazısının Kuzey İtalya’nın Latince öncesi yazı sistemlerinden daha yakından ilham aldığını düşünüyor.
Germen isimlerini MÖ 200 gibi erken bir tarihte belgeleyen Etrüsk yazılarına dair kanıtlar var, ancak yazı yok MS 150’den daha eskiye tarihlenen Cermen kabilelerinin kendilerine ait olduğu bulunmuştur.
Rünler, diğer erken yazı sistemleri gibi, ahşap ve taş üzerine kolayca yazılmak üzere tasarlanmıştı.
Onlar birkaç ses dairesel şekillerle temsil edilse de çoğunlukla düz çizgilerden oluşuyordu.
Çoğu zaman, bu çizgiler yataydan ziyade çapraz ve dikey olarak uzanıyordu. Bu, oyulduklarında ahşabın damarlarıyla birlikte akmamaları içindi, bu da onları daha az okunaklı hale getirecek ve ahşabı parçalama riskine yol açacaktı.
Bu çizgiler, taşa oyulduğunda veya parşömen üzerine yazıldığında genellikle düzeltiliyordu. Bu nedenle, runik harfler, oyuldukları ortama bağlı olarak farklı görünebilir.
Bu özellikler Avrupa yazı sistemlerinde yaygındır. Örneğin, erken Latince de aynı nedenle çapraz çizgiler kullandı, ancak bunlar bugün kullandığımız büyük harflerin çoğunda düzleştirildi.
Germen Yazısının Yayılması
İlk Cermen rünleri geliştirildiğinde, dil ailesi bugün olduğundan çok daha birleşikti.
Bugün Cermen dilleri iki aileye bölünmüştür. : İskandinavya dillerini içeren Kuzey Cermen dili ve Almanca ve İngilizceyi içeren Batı Germen dili. Üçüncü bir grup, Gotlar ve Vandallardan oluşan Doğu Germen ailesi artık yok oldu.
Ancak MS 1. ve 2. yüzyıllarda bu bölünmeler henüz yeni oluşmaya başlıyordu. Germen dilleri, birkaç yüz yıl sonra bile olacaklarından çok daha yakındı.
Dillerin ne kadar yakın akraba olduğu nedeniyle, rünlerin kullanımı farklı diller arasında hızla ve neredeyse sorunsuz bir şekilde yayılabilirdi. Germen grupları.
Böylece rünler Kuzey ve Orta Avrupa’da çok hızlı bir şekilde yayıldı. 150’den önce hiçbiri bulunmamış olsa da, MS 200’e kadar Almanya, Danimarka ve İsveç’te kullanımlarına dair kanıtlar var.
Elder Futhark olarak bilinen bilinen en eski runik alfabe, tamamen standartlaştırılmamıştı. . Bazı harflerin birbirine çok yakın olmasına rağmen çok fazla varyasyon vardı.
Bazı harfler de gözden düştü ve gözden düştü. Cermen dilleri daha çeşitli hale geldikçe, harfler değiştirildi ve daha çeşitli sesleri yansıtacak şekilde eklendi.
İlginç bir şekilde, bu, yazı sisteminin sonraki sürümlerinde her zaman daha fazla harf olduğu anlamına gelmiyordu. Harfler birden fazla kullanım aldı ve uzun ve kısa ünlüler arasında ayrım yapılmadı, bu nedenle sonraki runik alfabelerde genellikle Elder Futhark’tan daha az harf vardı.
Rünlerin Büyüsü
Rünler Cermen dillerinde yazmanın pratik bir yoluydu, ancak İskandinav halkının zamanında çok daha sihirli terimlerle düşünülüyordu.
İskandinav yazılarında, rünlerin kendilerinin sihir sembolleri olarak düşünüldüğüne dair kanıtlar vardır.
“Rün” kelimesi, “gizli” veya “sır” anlamına gelen eski bir Germen kelimesinden gelir. Bu, yalnızca belirli insanlara okuma yazma öğretildiğini ima etmiş olsa da, bu anlam sonunda rünlerin gizli anlamları olduğu inancına yol açtı.
Bu inanç muhtemelen rünleri kullanan kültürlerde yaygındı. ama bu özellikle İskandinav şiirinde ve yazıtlarında iyi bir şekilde kanıtlanmıştır.
Birçok eski runik yazıtın doğası gereği büyülü görünmektedir. Tılsım veya koruma ile ilişkilendirilen kelimelere sıklıkla rastlanır.
Bunlardan biri, eski İskandinavca alu kelimesidir. Bilim adamları kelimenin tam çevirisi üzerinde hemfikir değiller, ancak çoğu kişi daha sonraki alh veya “muska” kelimesiyle ilgili olduğunu öne sürüyor. doğrudan çeviri yok. Bazı tarihçiler bunları gerçek anlamdan ziyade büyülü bir anlamı olan yazılı ilahiler olarak yorumlarlar.
MS 6. veya 7. yüzyıldan kalma bir İsveç runik taşı, yazılı bir tılsım örneği daha açık bir şekilde sağlayabilir. “Haşwulfar üç çıta yerleştirdi” ve ardından Latince f harfine denk gelen üç harf okur.
F genellikle “zenginlik” anlamına gelen bir kelimenin kısaltması olarak yorumlanır. Bu kelimenin tekrarı, runik taşının Haşwulfar’a veya onun soyundan gelenlere zenginlik getirmek için bir tılsım olarak yapıldığını gösterebilir.
Birçok modern okuyucu, rünlerin kehanette kullanıldığına inanır, ancak mevcut İskandinav yazıları bunu yapmaz. açık. İskandinav yazılarında rünlerden sıkça söz edilse de, bunların sihirdeki kullanımları hakkında net bir talimat verilmez.
Ancak sonraki şairler, rünler ile sihir bilgisi arasında bir bağlantı olduğunu açıkça belirttiler.
Mitolojide Odin
Odin’in kurbanı ve elde ettiği bilgiler genellikle şamanik bir ritüel olarak yorumlanır. Bununla birlikte, kaynakların hiçbiri rünlerin ne tür bir büyü gücünü temsil ettiğini belirtmez.
Odin’in sesiyle anlatılan Poetic Edda’daki bir şiir, rünleri tanrının sihir kullanımında içerir. Odin, bir adamı ölümden diriltmek için Mímir’den öğrendiği bir şarkının yanı sıra rünleri de kullandığını söylüyor.
On ikincisini biliyorum
< em>bir ağaçta görürsem,
ilmik içinde sarkan bir ceset
böylece oyabilirim ve rünleri renklendirin
adamın yürüdüğü
ve benimle konuştuğunu.
< p>-Poetic Edda, Hávamál (çev. Larrington)
Bu kaynaklardan, rünlerin büyüde ne ölçüde kullanıldığı belirsizdir. Hem yazılı mitlerde hem de arkeolojik kanıtlarda, sanki harflerden ziyade rünlerle yazılmış kelimelerin seidr büyüsünün gizli sırlarıyla bir bağlantısı olduğuna inanılıyormuş gibi görünüyor.
Rünik Alfabeler
Rünler birçok modern insan tarafından Viking Çağı İskandinavyası ile en yakından ilişkili olsa da, Avrupa’nın çoğunda yüzlerce yıldır kullanılıyordu. Ve diğer yazı sistemleri gibi, zamanla geliştiler.
Bilinen en eski runik sisteme Elder Futhark denir. Yunan alfabesi veya QWERTY klavyesi gibi, Futhark da adını dizisindeki f, u, þ, a, r ve k harflerine karşılık gelen ilk harflerden alır.
İlk tam set Yaklaşık MS 400’den kalma Elder Futhark harflerinin bir kısmı 24 ayrı sembol içerir. Birkaç bireysel rün yerel varyasyonlara sahip olsa da, Futhark bir bütün olarak Kuzey Avrupa’da görülebilir.
Elder Futhark MS 2. yüzyıldan 8. yüzyıla kadar kullanıldı. Bu, en eski Viking Çağı akıncılarının bu yazı biçimini kullanmış olabileceği, ancak bu yazının çağ boyunca geçerli olmadığı anlamına gelir.
Toplamda, kurs boyunca en az altı bilinen runik alfabenin kullanıldığı bilinmektedir. 1500 yılı aşkın süredir. Gotlar tarafından kullanılan en az bir ek formun kanıtı bulundu, ancak tamamen ayrı bir alfabe olarak tanımlanacak kadar tam değil.
Elder Futhark’a ek olarak, runik alfabeler şunları içeriyordu:< /p>
- Anglo-Sakson Futhorc – Adını yerel dilde meydana gelen ünlü seslerindeki varyasyondan alan futhorc, 5. yüzyıldan 11. yüzyıla kadar İngiltere ve Frizya’da kullanılmıştır. İlk sürümler 29 harf içeriyordu, ancak daha sonra 33’e genişledi.
- Carolingian Runes – Marcomannic Runes olarak da adlandırılan bu harfler, 8. ve 9. yüzyıllarda Almanya’nın bazı bölgelerinde kullanıldı. Elder Futhark ve Anglo-Sakson rünlerinin karışımı, Carolingian bilginler tarafından Latin alfabesinin seslerini doğru bir şekilde yansıtmak için tasarlanmış gibi görünüyor.
- The Younger Futhark – 9. yüzyıldan 11. yüzyıla kadar İskandinavya’da kullanılan bu, Viking Çağı Norsesinin yazı diliydi. Sadece 16 harf içeriyordu. Younger Futhark’ın Danimarka ve Norveç versiyonlarında farklılıklar vardı, ancak bilim adamları bunun bölgesel farklılıklardan mı yoksa yazıldığı farklı ortamlardan mı kaynaklandığı konusunda ikiye bölünmüş durumda.
- Ortaçağ Rünleri – 12. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar İskandinavya’da bir runik yazı biçimi kullanıldı. Sadece yerel dillerde yazmak için değil, aynı zamanda Cermen alfabesiyle Latince yazmak için de kullanılıyorlardı.
- Dalecarlian Runes – 19. yüzyılın sonlarına veya 20. yüzyılın başlarına kadar, rünler İsveç’in bazı bölgelerinde hala sınırlı kullanımdaydı. Dalarna bölgesinin yerel bir lehçesinde kullanılan bu alfabe, geleneksel runik formları daha yaygın olarak kullanılan Latin harfleriyle birleştirdi.
Çeşitli şekillerdeki rünler sürekli ya da neredeyse sabit olarak kullanılıyordu. 1.800 yıldan fazla. Latince’nin Hıristiyan Kilisesi tarafından kullanılmaya başlanmasıyla kullanımları büyük ölçüde ortadan kalkmış olsa da, bazı bölgelerde neredeyse modern çağa kadar yerel kullanımda kaldılar.
Rünlerin günlük yaşamda kullanımı azaldıkça bile, onları canlandırmaya olan ilgi arttı. Bazı modern bağlamlarda bu canlanma, rünlerin büyüsüne olan eski inançla bağlantılıdır.
Modern Hareketlerde Rünler
Birçok modern runik yazı, 20. yüzyıl Alman ve Avusturyalı mistiklerinin eserlerine dayanmaktadır.
18. yüzyılın başlarından itibaren, Alman mistisizmi ve milliyetçiliği, Hıristiyanlık öncesi Germen kültürünün incelenmesinde bir araya geldi. . Bu ilgi, runik büyünün yeniden canlandığı 20. yüzyılın başlarına kadar büyümüştü.
Avusturyalı okültist Guido von List, 1908’de yeni bir runik alfabe yayınladı. Odin gibi, eski büyünün sırlarının açığa çıktığını iddia etti. 1902’de geçici olarak kör edildiğinde ona.
List’in 18 “Armanen rünü”, Younger Futhark ve Anglo-Sakson Futhorc formlarını ve seslerini birleştirdi. Ayrıca List’in kendisinin tasarladığı ve ilahi bir ilham olduğunu söylediği iki rün ekledi.
Üç yıl sonra, Karl Maria Wiligut başka bir yeni sistemi yıllar önce büyükbabasından öğrendiği rün felsefesine dayandırdığını iddia etti. List’in rün sıralarını reddetmesine rağmen, Wiligut’un çarpıcı benzerlikleri vardı.
Wiligut, Elder Futhark’a yakından dayanan 24 rün tasarladı. List gibi, bazı yeni harfler de ekledi.
List ve Wiligut, modern milliyetçi kimliği desteklemek için eski Germen kültürünü kullanan völkisch hareketine katıldılar. Rünleri ve onlarla ilişkili bazı mistisizmler Nazi dönemi sembolizmine uyarlandı.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra völkisch hareketi popülerliğini yitirdi, ancak eski Germen kültürüne olan ilgisini kaybetti. kaldı. List ve Wiligut’un yeniden tasavvur edilen rünleri, büyüyen New Age okültist ve neopagan inançlarında popülerliğini korudu.
Bu modern rünler, işlevsel yazı sistemleri olarak kullanılmadıkları için genellikle tarihi runik alfabe listelerine dahil edilmez. Bunun yerine, modern uygulayıcılar tarafından eski bir sihir şekli olduğuna inandıkları şeyin benimsenmesiyle benimsendi.
80’lerden bu yana, rünlerin kimlerin kullanılacağına ilişkin ayrıntılarla ilgili, çoğu zaman bunlardan birinden olmak üzere birçok kitap yayınlandı. kehanet ve büyü yapmada iki yeni alfabe. Giderek artan sayıda çağdaş neopagan, kendi dini uygulamalarında ilham almak için bu eski yazı sistemine ve onun büyüdeki olası kullanımına baktı.
Rüyanın Anahtarı
Rünler, Cermen kültüründeki kullanımlarına ek olarak, daha yaygın popüler kültürde de kendilerine yer buldular.
Fantezi türü İngiliz akademisyenler tarafından popüler hale getirildi. J.R.R. 20. yüzyılın ortalarında Tolkien. Ancak Tolkien’in Orta Dünya hikayeleri tamamen kendi hayal gücünde yaratılmamıştı.
Tolkien bir filoloji, ya da sözlü ve yazılı dil profesörüydü. Özellikle İngilizcenin zaman içinde nasıl geliştiğiyle ilgilendi.
Bu akademik odak nedeniyle, Tolkien daha eski Cermen dillerinde birkaç eser okudu. Folklorla oldukça ilgiliydi ve bazı rivayetlere göre Poetic Edda’yı orijinal dilinde okuyabilmek için özellikle Eski Norsça öğrendi.
Tolkien öğrendiklerine dayanarak kendi dillerini yaratmaya başladı. İngiltere, İskandinavya ve Almanya’nın tarihsel yazılarından. İcat ettiği diller, Orta Dünya’nın elflerinin, cücelerinin ve insanlarının dilleri olarak fantastik romanlarında kendine yer buldu.
Tolkien’in dilleri inanılmaz derecede ayrıntılıydı. Tam dilbilgisi kurallarına ve geniş bir kelime dağarcığına ek olarak, her biri için bir yazı sistemi geliştirdi.
Tolkien’in Orta Dünyasında, ilk yazı elfler tarafından yaratıldı. Gerçek dünyadaki alfabeler gibi, hem kendi kültürlerinde hem de onları benimseyen diğer grupların kültürlerinde zamanla geliştiler.
Bu yazı sistemi büyük ölçüde Anglo-Sakson rünlerine dayanıyordu. Tolkien, tarihsel olarak doğru olan bu harfleri, yayınlanmadan önce değiştirmeden önce Yüzüklerin Efendisi‘nin ilk taslaklarında kullandı.
Cirth adını verdiği alfabe ile değiştirilse bile, bu harfler ancak yine de rün olarak tanınabilir. Bu özellikle cücelerin tasvirleri için geçerlidir.
Tolkien’in cüceleri hem Eski İskandinav mitolojisine hem de Germen folkloruna dayanıyordu. Esasen geniş yeraltı madenlerinde yaşıyorlardı.
Elder Futhark’ın ilk Cermen geliştiricileri gibi, Tolkien’in cüceleri de mektuplarını parşömen veya kağıt üzerine yazmak yerine taşa oyulacak şekilde tasarladılar.
< p>Sonuç, Elder Futhark gibi neredeyse tamamen düz çizgilerden oluşan bir yazı sistemiydi. Orta Dünya’nın elfleri ve insanları harflerine cevher eğrileri ve süslemeler eklerken, cüce yazıları Anglo-Sakson kökenlerine daha yakın kaldı.
Tolkien’in hayali elflerinin yazıları, erken ortaçağ Britanya’sından kalma yazıtlarla neredeyse aynı görünüyor ve İskandinavya.
Tolkien’in eserleri, fantezi türünde ilk popüler ve oldukça gelişmiş eserler arasında yer aldığından, sonraki çalışmaları büyük ölçüde etkiledi. Dilleri ve yazı sistemleri de dahil olmak üzere, fantezi dünyasının kültürlerini tasvir etme biçimleri, neredeyse bir asırdır türün standardı olmuştur.
Sonuç olarak, fantastik kitaplar, filmler ve oyunlar. cüceler için Germen esinli görüntüleri kullanmaya devam edin. 21. yüzyıl video oyunu serileri, masa üstü oyunları, uzun metrajlı filmler ve televizyon şovları neredeyse evrensel olarak cüceleri 7. veya 8. yüzyıl Anglo-Saksonlarınınkine neredeyse aynı olan bir yazı sistemi kullanıyor olarak tasvir ediyor.
Rün Yazmanın Büyüsü
Rünler, muhtemelen Roma ve İtalya alfabelerinden esinlenen erken Germen halkı tarafından geliştirilmiş bir yazı sistemiydi. Cermen dilleri farklı dallara ayrılmadan önce, rünler birçok ilgili kültürde pratik bir yazı sistemi olarak yayıldı.
İlk rünler, Elder Futhark MS 150’de geliştirildi. Sonraki 1500 yıl boyunca, sonraki kültürlerin ve dillerin ihtiyaçlarını karşılamak için birkaç yeni runik sistem oluşturuldu.
Arkeolojik ve yazılı kanıtlar, rünler ile büyü pratiği arasında, özellikle de rünler arasında bir bağlantı olduğunu gösteriyor. İskandinav kültürü. Bazı yazıtlar tılsım gibi görünür ve rünlerin bazen tanrılardan verildiği söylenir.
İyi bilinen bir efsanede Odin, Yggdrasil’e asılarak kendini feda eder. rünler. Keşfettiği sihir hiçbir zaman belirtilmese de, bazı şiirlerde rünleri şarkılar ve büyülerle birlikte kullandığı gösterilmiştir.
Rünlerin büyüsüne olan inanç, Hıristiyanlık döneminde kayboldu. Bazı alanlarda rünler kullanılmaya devam etse de, büyük ölçüde bunların yerini Kilise tarafından tercih edilen Latin alfabesi aldı.
Ancak 20. yüzyılın başlarında rünler hem mistisizme hem de Alman ulusalcılığına ilgi duyanlar tarafından yeniden tasavvur edildi. Kimlik. İkinci Dünya Savaşı’nda kullanıldıktan sonra milliyetçi çağrışımları kaybolurken, eski Germen ve İskandinav dinine ve büyüsüne olan ilgi yalnızca arttı.
Bugün, runik büyü, geleneksel Germen tanrılarına dua eden çağdaş neopaganlar tarafından kullanılıyor. . Runik büyüye olan inanç, kullanımıyla ilgili net bir tarihsel kayıt olmamasına rağmen genişledi.
Rünler fantezi ortamlarında da kullanılır. J.R.R.Tolkien’in dilbilimsel çalışması nedeniyle, rünler birçok kitap, oyun ve filmde cücelerin ve diğer fantezi ırklarının ortak yazı sistemidir.
Bir önceki yazımız olan Thor'un Çekici Mjölnir Gerçek mi? başlıklı makalemizde Aesir, Asgard ve Brokkr hakkında bilgiler verilmektedir.