Gresham Kanunu Nedir?
Gresham Kanunu’nun Temel İlkesi Nedir?
Gresham Kanunu Nedir?
Gresham’ın Ekonomi Yasası, dolaşımda yasal para olarak kabul edilen ve aynı nominal değerlere sahip iki tür meta para olduğunda, daha değerli olanın biriktirileceğini ve istifleneceğini belirten parasal bir ilkedir. İnsanların normal para birimleriyle eşit nominal değerde, ancak daha yüksek gerçek değerde (daha yüksek metal içeriği veya yurtdışında daha güçlü satın alma gücü nedeniyle) alternatif bir para birimi kullanmalarına izin verilirse, eski para birimini kullanmaya ve istiflemeye devam edecekleri teorisidir.
Gresham Yasası, 1860 yılında İskoç iktisatçı Henry Dunning Macleod (1821-1902) tarafından ortaya atılmıştır. İyi para, nominal değeri (nominal değer) ile meta değeri (yapıldığı metalin değeri, genellikle değerli metaller, nikel veya bakır) arasında minimum fark olan paradır. Madeni paralar eskiden gümüş, altın ve diğer değerli metallerden yapılırdı. Metalin kendisi onlara değerini verirdi. Sonunda, madeni paraları üretmek için kullanılan değerli metallerin miktarı azaldı çünkü kendi başlarına madeni paranın kendisine basıldığından daha büyük bir değere sahiptiler.
“Kötü Para İyiyi Uzaklaştırır” fikri ile öne sürülen Gresham kanunu, İngiltere’nin önde gelen bir işletme ödemesi ve Kraliçe I. Elizabeth’in mali danışmanı olan Sir Thomas Gresham tarafından öne sürülür ve kabul edilir. Bu kanun ile dolaşımda yasal para olarak kabul edilen ve aynı nominal değerlere sahip iki tür meta para olduğunda, daha değerli olanın biriktirileceğini ve istifleneceğini belirten parasal bir ilke olarak kabul edilir. Gresham Kanununa ilişkin tipik örnek altın ve gümüş birlikte dolaşımda bulunması durumudur. Buna göre gümüş (kötü para), altını (iyi parayı) dolaşımdan çıkarmıştır.
Gresham kanunu yasası kötü paranın iyi parayı kovması yasasıdır. Yasa ve kanuna göre göreli nominal değerleri aynı.
Kötü paranın iyi parayı kovması tezi ve temel ilkesi öne sürülerek ortaya atılmış bir ekonomi kanunudur. İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth’in de mali danışmanlık görevini yapmış olan Sir Thomas Gresham tarafından ortaya atılan bir tür ekonomi kanunudur. Gresham Kanunu’nda geçen nispi yüz değerleri ile alakalıdır. Nispi külçe içeri farklı iki tür madeni paranın dolaşım esnasında madeni paranın zamanla eritilmek suretiyle dolaşımdan çıkarılması söz konusudur.
Gresham Kanunu Nasıl Ortaya Çıkmıştır?
Dolaşımda geçerli olan ve yasal olan iki tür madeni yani metal para olduğu zaman daha değerli olan para türü biriktirilerek istifleneceğini öne sürer. Normal para birimi ile eşit nominal değerde ancak yüksek gerçek değerli olan yani daha yüksek metal içeriğine sahip ülke dışında da daha güçlü satın alma gücü olan para kullanıma izin verildiği takdirde alternatif olan bir para birimi kullanmalarına izin verildiği takdirde eski para birimi istifleneceği teorisidir.
1821 ve 1902 yılları arasında yaşayan İskoç bir iktisatçı olan Henry Dunning Macleod 1860 yılında Gresham Yasası’nı teorize etmiştir. Macleod iyi parayı; nominal değeri ve nikel ya da bakır gibi değerli metaller bakımından zengin ve minimum farkın az olduğu para olarak tanımlamıştır. Aslında burada metalin kendisi paraya değerini verdi. En son aşamada ise madeni para üretmek için kullanılan değerli metallerin miktarı da para yapımında azaldı. Aslında burada madeni para kendisine ait olan değerden daha büyük bir değere sahiptir. Metal paralar nominal değeri üzerinden daha değerli olduklarında eriterek metali satarlardı.
Bu yüzden de düşük kaliteli bir ürüm en kaliteli olarak gösterildiği takdirde alıcılar ürünün gerçek değerini bilmezlerdi. Piyasa fiyatları aşağıya çekilir. Para bu aşamada yalnızca mübadele aracı olmaz. Bu aşamada döviz, değer saklama aracı ya da meta olarak kullanılabilirdi. Para saklama aracı olarak kullanılırdı. Herhangi bir değişim aracı olarak kullanılmayacaktır. Örneğin Amerika Birleşik Devleti’nde gümüş ve altın arasındaki 15’e 1 bir değişim oranı var iken Avrupa’da bu oran 16.06’da 1 arasında yer alır. Altın sahipleri Avrupa pazarında satarak gümüşleri ABD darphanesinde götürmek daha karlı hale geldi. Altın bu aşamada ABD’de yerel dolaşımdan çekilmiş oldu.
Gresham Yasasının Hikayesi
Sir Thomas Gresham 16. yüzyılda İngiltere ve İrlanda Kraliçesi I. Elizabeth’e İngiliz şilini hakkındaki geçmişi izah etti. 1. Elizabeth’in babası 8. Henry vergileri yükseltmeye ihtiyaç duymadan hükümete gelir kaynağı yaratmak adına madeni parada yer alan gümüşün % 40’ını değerli olmayan adi metallerle değiştirdi. Halk arasında da zeki tüccarlar ve tebaanın çoğu saf gümüşten yapılmış olan iyi şilinleri biriktirirken kötü şilinleri de alışverişte kullanılırdı. Bu yüzden 8. Henry döneminde saf gümüş sikkeler dolaşımdan çekilmiş oldu. 1519 yılında Nicolas Copernicus’a ait Monetae cudendae oranı hakkındaki çalışmasında kötü olan madeni paranın iyi parayı dolaşımdan çıkarır savını öne atmıştı. Ancak Gresham parası iyi paranın olduğu zaman geçerlidir. Bu yüzden de Gresham yasası çerçevesinde bakıldığında asla kötü materyalden ya da iyi materyalden para üretilmemeli ve orta kalite materyaller tercih edilmelidir.
@Alshain
Ya birşey soracağım ne soru sor var. Ne yeni soru var günlerdir. Ana sayfadaki tüm sorular kilitli. Yöneticiye msj atamıyorum bulamadım. Sadece bu soru açıktı buradan yazabiliyorum. Lütfen bilen yazabilir mi. Yarışma sorusu dışında soru yanıtlayabilir miyiz yarışma içinde. Yarışmadan sayılıyor mu? Yarışma kurallarının olduğu soruyu bile bulamıyorum yok. @Alshain @acn88 bilen beni bir yere etiketleyip cevaplayabilir mi? Kaç gündür bakıyorum hiç hareket yok soru olmayınca bende bekliyorum öylece.
Bu konu 7 olan en fazla yanıt limitini aştığı için otomatik olarak kapatıldı.