Sperm testi, sperm analizi
Sperm testi nedir?
Sperm analizi olarak da bilinen spermiogram, bir erkeğin sperminin sağlığını ve yaşayabilirliğini analiz eder. Semen, boşalma sırasında açığa çıkan ve sperm (artı diğer şeker ve protein maddeleri) içeren sıvıdır. Bir sperm analizi, sperm sağlığının üç ana faktörünü ölçer:
- Sperm sayısı
- Sperm şekli
- Sperm motilitesi olarak da bilinen spermhareketliliği
Doktorlar spermlerin durumu hakkında iyi bir fikir edinmek için genellikle iki veya üç ayrı sperm analizi yaparlar. Amerikan Klinik Kimya Derneği’ne (AACC) göre, testler en az yedi gün arayla ve iki ila üç ay boyunca yapılmalıdır. Sperm sayısı günlük olarak değişebilir. Sperm örneklerinin ortalamasının alınması en kesin sonucu verebilir.
Neden sperm testi yapılır?
Erkek infertilite testi:
Çiftlerin gebe kalma problemleri yaşadığı durumlarda sıklıkla sperm analizi yapılması önerilir. Test doktorun, erkeğin doğurgan olup olmadığını, belirlemesine yardımcı olacaktır. Analiz ayrıca, düşük sperm sayımı veya sperm disfonksiyonunun, infertilitenin ardındaki neden olup olmadığını belirlemede yardımcı olacaktır.
Vazektomi başarısı için test:
Vazektomi geçiren erkekler, semende sperm bulunmadığından emin olmak için sperm analizine tabi tutulur. Vazektomide, testislerden penise sperm gönderen tüpler, kalıcı bir doğum kontrolü formu olarak kesilir ve kapatılır. Bir vazektomi sonrası doktorlar genellikle semende spermin bulunmadığından emin olmak için erkeklerin üç ay boyunca ayda bir sperm analizi yaptırmasını tavsiye eder.
Sperm testi için nasıl hazırlanılır?
Doktorunuz, sperm analizi için hazırlamanız gereken noktaları size bildirecektir. Doğru sonuçlar için bu talimatları takip etmek çok önemlidir.
En iyi örneği almak için:
- Testten 24 ila 72 saat önce boşalmaktan kaçının.
- Testten iki ila beş gün önce alkol, kafein, kokain ve esrar gibi uyuşturucular kullanmayın.
- Sağlık uzmanınızın talimat verdiği şekilde, sarı kantaron ve ekinezya gibi bitkileri kullanmayı bırakın.
- Sağlık uzmanınızın talimat verdiği şekilde herhangi bir hormon tedavisinden kaçının.
- Doktorunuza aldığınız ilaçları danışın ve bildirin.
Sperm analizi nasıl yapılır?
Sperm testi için doktorunuza semen numunesi vermeniz gerekir. Semen örneğini toplamak için dört ana yol vardır:
- Mastürbasyon
- Prezervatif ile seks
- Boşalma öncesi çekilme ile seks
- Elektrik tarafından uyarılan boşalma
Temiz bir örnek almak için mastürbasyon tercih edilir.
İyi bir örnek almak için:
İyi bir test örneğine sahip olmak için iki ana faktör çok önemlidir. İlk olarak, sperm vücut sıcaklığında tutulmalıdır. Çok sıcak veya çok soğuk olursa, sonuçlar yanlış olur. İkincisi, semen, bedeni terk ettikten sonraki 30 ila 60 dakika içerisinde laboratuvara teslim edilmelidir.
Test girişimi:
Aşağıdakiler dahil bazı faktörler testi olumsuz etkileyebilir:
- Spermisit ile temas eden meni
- Hasta olduğunuzda veya stres altında olduğunuzda test yaptırmak
- Laboratuvar teknisyeni hatası
- Numunenin kirlenmesi
Sperm analizi ile ilişkili bilinen bir risk yoktur. Semen analizi sonuçları normal sınırlar içinde değilse ve numunenin kullanımında sorun çıktıysa, doktorunuz aşağıdaki maddeleri alıp almadığınızı öğrenmek isteyebilir, çünkü bunlar sperm sayısını etkileyebilir:
- Alkol
- Kafein
- Sarı kantaron gibi otlar
- Simetidin gibi sperm sayısını azalttığı bilinen reçeteli ilaç kullanımı
- Eğlence amaçlı uyuşturucu kullanımı
- Tütün
Doğurganlığınızla ilgili endişeleriniz varsa, bir tıp uzmanı tarafından yapılan bir laboratuvar testi yaptırmanız en iyisidir. Bu size doğurganlığınızla ilgili daha kapsamlı bir değerlendirme sağlayacaktır.
Normal test sonucu nedir?
Semen örneğiniz toplandıktan sonra, test sonuçlarınız, gönderildiği laboratuvara bağlı olarak, bir hafta ile 24 saat içinde hazır olmalıdır. Doktor sperm analizi test sonuçlarını incelediğinde, dikkate alınması gereken birçok faktör vardır. Vazektomi sonrası yapılan bir analiz, spermin varlığını araştırır, ancak doğurganlık sorunlarını araştırmak için yapılan analiz derinlemesine incelenmelidir. Doktorunuz aşağıdaki sonuçların hepsini dikkate alacaktır:
Sperm şekli:
Sperm şekli ile ilgili normal sonuç; spermin % 50’sinden fazlasının normal olarak şekillenmiş olmasıdır. Bir erkeğin sperminin % 50’sinden fazlasının anormal şekilli olması, doğurganlığını azaltır. Bir laboratuvar testi, spermin kafasında, boyun veya kuyruğundaki anormallikleri tanımlayabilir. Ayrıca spermin olgunlaşmamış olması ve bu nedenle bir yumurtayı etkili bir şekilde dölleyememesi de mümkündür.
Sperm hareketliliği:
Normal bir sonuç için; spermin % 50’sinden fazlası, boşalmadan bir saat sonra normal şekilde hareket etmelidir. Sperm hareketi veya motilitesi, fertilite için önemlidir, çünkü sperm bir yumurtayı döllemek için seyahat etmelidir. Otomatik bir sistem spermlerin hareketini analiz eder ve 0’dan 4’e kadar olan bir ölçekte değerlendirir. 0 puan, spermin hareket etmediği ve 3 veya 4’lük bir skor iyi hareket ettiği anlamına gelir.
Sperm pH değeri:
Normal bir sonuç elde etmek için pH seviyesi 7,2 ila 7,8 arasında olmalıdır. 8.0’den yüksek bir pH seviyesi, vericinin bir çeşit enfeksiyonu olduğunu gösterebilir. 7.0’dan daha az bir sonuç, kontamine olduğunu veya erkeğin boşalma kanallarının bloke olduğunu gösterebilir.
Spermin hacmi:
Normal bir sonuç için sperm hacmi 2 mililitreden büyük olmalıdır. Düşük sperm hacmi demek, bir yumurtayı döllemek için gereken sperm hacminin olmaması demektir. Fazla sıvı hacmi, mevcut sperm miktarının seyrediği anlamına da gelebilir.
Sıvılaşma:
Semenin sıvılaşması 15 ila 30 dakika sürmelidir. Semen başlangıçta yoğun olsa da, sulu bir kıvama gelmesi spermin hareket etmesine yardımcı olur. Semen 15 ila 30 dakika içinde sıvılaşmazsa, erkek doğurganlığı etkilenebilir.
Sperm sayısı
Normal sperm analizinde, sperm sayımı 20 milyon ila 200 milyon arasında olmalıdır. Bu sonuç aynı zamanda sperm yoğunluğu olarak da bilinir. Bu sayı düşükse, çocuk sahibi olmak daha zor olabilir.
Sperm görünümü:
Görünüm beyazımsı gri ve yarı saydam olmalıdır. Kırmızımsı kahverengi tonda olan semen, kan içerebilirken, sarı renk tonu sarılık ya da ilaçların yan etkisi olabilir.
Anormal sonuç ne anlama geliyor?
Anormal sperm yumurtalara ulaşmakta ve nüfuz etmekte zorlanır ve bu da gebeliği zorlaştırır. Anormal sonuçlar aşağıdaki sorunları işaret edebilir:
- Kısırlık
- Enfeksiyon
- Hormonal dengesizlik
- Diyabet gibi hastalık
- Gen kusurları
- Radyasyona maruz kalma
Sonuçlarınız anormal seviyelerdeyse, doktorunuz muhtemelen ek testler önerir. Bu testler aşağıdakileri içerir:
- Genetik testler
- Hormon testi
- Boşalma sonrası idrar tahlili
- Testislerden doku örneği alınması
- Anti-sperm bağışıklık hücreleri testi
Sperm analizi sonrası;
En kesin sonuç veren sperm testi, çoklu örneklerin dikkatli bir şekilde toplanması ve analiz edilmesini gerektirir. Test, doğurganlığınızı etkileyen faktörleri belirlemenize yardımcı olabilecek çeşitli bilgiler sağlayabilir. Test sonuçlarınız anormal ise, doktorunuz bir doğurganlık uzmanı ile görüşmenizi tavsiye edebilir.