Marmara Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümündeki eğitimini 2020 yılında…
Çeşitli etkinlik ve kutlamaların gerçekleştiği 1 Kasım Dünya Vegan Günü’nde “Vegan” ve “Veganizm” kavramlarının ortaya çıkışını, bu yaşam tarzını ve veganların merhametli seçimlerini kutluyoruz. Tarihte ilk olarak The Vegan Society’nin 50. kuruluş yıl dönümünde kutlanan bugün, veganlıkla ilgili farkındalığın artması amacını da taşıyor.
The Vegan Society’nin kuruluş yılına baktığımızda aslında çok daha uzak bir tarihle karşılaşıyoruz: 1944… Dernek tarafından kutlanan Dünya Vegan Günü ise 1994 yılında gelenekselleşmeye başladı. Dernek Elsie Shrigley ve Donald Watson tarafından kurulurken – aynı zamanda “Vegan” kelimesini türeten kişiler olarak anılıyorlar- Dünya Vegan Günü’nün kutlanması 1994’te başkan olan Louise Wallis’in dönemine denk geliyor.
Neden 1 Kasım?
Louise Wallis ve diğer üyeler tarafından derneğin Kasım 1944’te kurulduğu biliniyordu ancak gün konusunda net bir bilgi yoktu. Kasım ayının başlangıcı, Ölüler Günü ve Cadılar Bayramı gibi kutlamalar dolayısıyla hareketli bir zaman dilimiydi. Bu sebeple hem kutlama yapmaya uygun hem de belki de “korkunç” ve “ölüm” temalarıyla kendi seçimlerinin nedenine vurgu yapan 1 Kasım’ı seçtiler. Bu yıl, Dünya Vegan Günü’nün 77. yılı kutlanıyor!
Boston, Adelaide, Montevideo, Sidney, Invercargill gibi pek çok şehirde kutlanan Dünya Vegan Günü; geçtiğimiz yıllarda İstanbul’da da vegan sanat sergileri, vegan yemek tadımları gibi etkinliklerle kutlanmıştı.
Biz de bugün, Dünya Vegan Günü dolayısıyla veganlık ile ilgili bazı sorulara cevap arıyoruz!
Veganlık Nedir?
Veganlığı açıklamak için sözü The Vegan Society‘nin kurucularından Donald Watson’a bırakıyoruz!
Veganlık, “hayvansal ürünlerin tüketilmediği bir diyet”ten çok daha fazlasıdır. Veganlar; etik ve ahlaki olabilecek pek çok sebeple vegan yaşam tarzını benimserler. Hayvanların “insanlar için var olduğu” düşüncesine hizmet eden hiçbir yaklaşımı ve hayvanların zarar gördüğü hiçbir seçimi kabul etmeyerek insan-doğa-hayvan ilişkisini adalet ve eşitlik üzerine temellendirirler.
Veganlık, hayvanlar alemine dair sömürü ve zulmün tüm biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur. Et, balık, kümes hayvanı, yumurta, bal, hayvansal süt ve türevlerini dışlayıp bitkiler aleminin ürünleriyle yaşamak ve tamamen ya da kısmen hayvanlardan üretilen tüm ticari malların alternatiflerini kullanmak şeklinde pratiğe dökülür.Donald Watson, The Vegan Society kurucularından
Veganlık Sağlıklı Bir Seçim Midir?
Vegan bir kişiyi sıklıkla vitamin değerleri ve sağlık durumları üzerine açıklama yaparken görebilirsiniz. Başkaları tarafından yumurta, et, süt gibi sıklıkla tüketilen ürünlerin tüketmemeleri ile ilgili “endişeli” yorumlar alırlar. Fakat veganlar; sağlıklı bir beslenme düzeni sayesinde bazı kanser çeşitleri, erken ölüm riski, kalp hastalıkları, hipertansiyon ve tip-2 diyabet gibi hastalıklar açısından daha düşük risk altındadırlar. Son yıllarda hayvansal ürün tüketiminin sindirim sistemine, süt ürünlerinin çeşitli intoleranslara etkilerini sıklıkla duymuşsunuzdur. Duymaya da devam edeceğiniz bizden söylemesi!
Sağlıklı bir vegan beslenme; hamilelik, emzirme ve yaşlılık dahil hayatın her döneminde besinsel ihtiyaçlarınızı karşılayabilir. Sağlıklı bir vegan beslenme; obezite, kalp hastalığı, yüksek kan basıncı, yüksek kolesterol, tip-2 diyabet ve belirli kanser tiplerinde daha düşük oranlar da dahil olmak üzere sağlık açısından birçok avantaja sahiptir.
Veganlar Nasıl Beslenir?
Veganlar bir insanın ihtiyaç duyduğu her şeyi sağlıklı ve temiz olarak tüketirler. Bilgi sahibi olmayan kişiler veganların bir şeylerden “mahrum kaldığını” düşünebilirken aslında her şey onlar için fazlasıyla yolundadır! Bakliyatlar, tohumlar, meyve sebzeler, kuruyemişler, vegan atıştırmalıklar, veganize edilen hayvansal ürünler ve çeşitli bitkisel yağlar, bitkisel sütler veganların beslenme rutinlerini oluşturur. Vegan olup aynı zamanda veganlığa uyarlanmış klasik tarifleri deneyerek sevdikleriniz için de lezzet şöleni yaratabilirsiniz!
Neden Vegan Olunmalı?
Aslında bu sorunun pek çok yanıtı bulunuyor. Hayvan haklarına sahip çıkmak, çevre için yarar sağlamak üzere hayvansal ürün tüketmeyerek karbon ayak izinizi azaltmak, sağlık sorunlarını azaltmak ya da ortadan kaldırmak ve daha sürdürülebilir bir yaşam seçmek için vegan olunabilir. Vegan olmak vicdani olarak birçok yükü hafifletirken seçimleriniz ruh sağlığınız üzerinde de iyi etkiler sağlayabilir.
Tüm hissedebilir canlıların bir temel hakkı bulunur: Başkalarının mülkü olarak muamele görmeme hakkı…Gary L. Francione
İrademiz ile doğru seçimler yaptığımız ve farkındalıklarımızı artırdığımız günlerin çoğalması dileğiyle…
Dünya Vegan Günü kutlu olsun!
Marmara Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümündeki eğitimini 2020 yılında onur derecesi ile tamamladı. Dijital içerik üzerine çeşitli eğitimler aldı. Merak ettiklerini araştırmaktan ve öğrendiklerini paylaşmaktan büyük bir keyif alıyor. Yazım ve düzenleme ile ilgili çalışmalarını Solh Living’de yürütmeye devam ediyor.