Geleneksel tıpta uzun süredir kullanılan zeytin yaprağı ekstresi, zeytin ağacının (Olea europaea) yapraklarından elde edilir, Oleuropein adı verilen aktif bir bileşen içerir. Bu bileşenin zeytin yaprağı ekstraktının anti-enflamatuar ve antioksidan özelliklerine katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Tarihsel olarak, zeytin yaprağı ekstresi, iltihaplanma, soğuk algınlığı, grip, kandidiyaz, idrar yolu enfeksiyonları, zona gibi enfeksiyonlar, ishal, alerjiler ve Alzheimer, kronik yorgunluk sendromu, osteoartrit ve östeoporoz gibi hastalıkların önlenmesi veya tedavisi için kullanılmıştır. Zeytin yaprağı ekstresi aşağıdaki tedavi edici özellikleri taşıyan doğal bir kaynaktır:
-Antimikrobiyal (mikroorganizma büyümesini engelleme)
-Anti-inflamatuar (iltihaplanma riskini azaltma)
-Gastroprotektif (sindirim sistemini koruma)
-Antikanser (kanser riskini azaltma)
-Antioksidan (oksidasyonu veya hücre hasarını önleme)
-Nöroprotektif (merkezi sinir sistemini koruma)
-Antinosiseptif (ağrı uyaranlarını azaltma)
Bu özellikler, zeytin yaprağı ekstraktının kilo kaybına, kalp sağlığına ve herpese (uçuklara) yardımcı olabileceği anlamına gelir.
Zeytin Yaprağı Ekstraktının Sağlık Açısından Yararları
Günümüzde zeytin yaprağı ekstraktının sağlık etkilerini test eden klinik çalışmaların eksik olmasına rağmen bazı ön çalışmalar yukarıda belirtilen bazı konulara destek vermiştir. Mevcut araştırmadan elde edilen önemli bulgular sağlıkla ilgili aşağıdaki durumlara yardımcı olabileceğini göstermektedir:
Tip 2 Diyabet
Araştırmalar zeytin yaprağından elde edilen ektraktların hücrelerdeki insülin salınımını iyileştirmeye yardım edebileceğini bulmuştur. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar zeytin yaprağı ekstraktının şunları yapabileceğini göstermiştir:
-Hiperglisemiyi azaltmak
-Hiperinsülinemiyi (kanda çok fazla insülin bulunması) azaltmak
-Kan şekerini, plazma malondialdehit ile başka oksidatif stres belirtilerini azaltmak
-Kolesterolü düşürmek
-Serum glikozunu azaltmak
-Serum insülini arttırmak
Küçük bir çalışmada Tip 2 diyabetli 79 yetişkine, 14 hafta boyunca her gün zeytin yaprağı ekstresi veya bir plasebo içeren bir takviye verilmiştir. Çalışmanın sonucunda ekstrakt verilen katılımcıların kanlarındaki şeker seviyeleri kontrol grubunda yer alanlara göre önemli ölçüde düşüş göstermiştir. Bu çalışma örneklem büyüklüğü küçük olmakla birlikte, daha önceki hayvan çalışmalarını tekrarlar ve Tip 2 diyabet tedavisinde umut vaat eder fakat yine de daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu söylenebilir.
Kalp Sağlığı
Araştırma sonuçlarına göre zeytin yaprağı ekstraktı kalp hastalıkları veya ateroskleroz açısından riski artıran arter daralmasını olumlu etkileyebilmektedir. Yüksek LDL seviyeleri ve total kolesterol, arterleri daraltan faktörleridir. 2015 yılına ait bir hayvan çalışması ekstraktın kolesterol seviyeleri üzerindeki etkilerini değerlendirmiştir. İki ay boyunca ekstraktı alan sıçanlarda kolesterol seviyelerinde belirgin derecede azalma görülmüştür.
Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)
Zeytin yaprağı ekstresi, fenolik bileşikler bakımından zengin olan ekstrenin kan basıncını düşürdüğünü tespit eden, hakemli tıbbi dergilerden biri olan Avrupa Beslenme Dergisi’nde yayınlanan bir 2017 yılı çalışmasıyla desteklendiği gibi, hipertansiyon tedavisinde umut vaat etmektedir. Bir 2017 çalışması ekstraktın tansiyonu başarıyla düşürdüğünü bulmuştur. Tansiyonun düşük olması kalp krizi ve inme riskinin azalmasını sağlayabilir. Bu küçük bir çalışma olsa da, önceki insan ve hayvan araştırmalarını tekrarlamıştır, yüksek tansiyonu tedavi etmek için zeytin yaprağı ekstresi umut vermektedir.
Herpes (Uçuk)
Zeytin yaprağı ekstresi antiviral özelliklere sahiptir ve bazı virüsleri tedavi etmek için bütünsel (holistik) tıpta kullanılır. Laboratuvar testlerinde, zeytin yaprağı ekstraktının herpes, mononükleoz ve rotavirüs ile etkili bir şekilde savaştığı, grip ve HIV’E karşı da yararlı olabileceği gösterilmiştir. Araştırma hücre kültürleri ile sınırlı olsa da ve zeytin yaprağı ekstraktının faydaları insan çalışmaları tarafından kanıtlanmasa da güçlü anekdot kanıtlar, uçukları etkili bir şekilde tedavi edebileceğini düşündürmektedir. Herpes tedavisi için zeytin yaprağı özü pamuğa 1 -2 damla damlatılmalı ve uçuğun üzerine yerleştirilmelidir. Bir çalışma ekstraktın antimikrobiyal ve antiviral faktörlerinin herpes virüsünün çevredeki hücreleri istila etme yeteneğini azalttığını bulmuştur.
Parkinson ve Alzheimer
Zeytin yaprağındaki ve özütündeki Oleuropein adlı bileşiğin Alzheimer’a karşı bir koruma sağladığı gösterilmiştir. Araştırmalara göre ekstraktın antioksidan etkisi, Parkinson ile ilgili, dopamin salgılayan nöronlarının hasar görmesini veya kaybını da önleyebilir.
Kilo Yönetimi
Zeytin yaprağı ekstraktı, kalp sağlığı yararları ve Tip 2 diyabet koruması ile birlikte kilo kaybına da yardımcı olabilir. 2014 yılında yapılan bir hayvan çalışması, zeytin yaprağı ekstraktının çok yağlı besinlerin tüketiminden kaynaklanan obeziteyi önlemedeki etkisini incelemiştir. Araştırmacılar bu değerli ve doğal ekstraktın kilo almayı etkileyen ve iştah baskılayıcı olarak işlev görebilen genlerin ekspresyonunu düzenleyerek işe yaradığına inanmaktadır. Bu sonuçlar insan denemelerinde tekrarlanmamıştır.
Kanser
Bir hücre çalışmasında, zeytin yaprağı ekstraktlarının kanserli hücre büyümesini durdurduğu gösterilmiştir. Araştırmacılar, ekstraktın antioksidan özelliklere sahip olduğunu öne sürmektedir ancak bu aynı zamanda zeytin yaprağı özlerinin antikanser etkileriyle ilgili çalışmaların ilkleri arasındadır. Bu yararların kanıtlanması için daha fazla araştırma yapılması gereklidir.
Zeytin Yaprağı Ekstresi Dozaj Kuralları
Zeytin yaprağı ektresi piyasada kapsüller, yumuşak jeller ve tentürler şeklinde bulunabilir. Zeytin yaprağı ekstresi için önerilen günlük bir doz yoktur. Standart doz günde 500 mg ila 1000 mg arasında değişir. Çoğu takviyenin etiketinde, günde 2 ila 4 kez 250 mg ila 500 mg alınarak dozun bölünmesi önerilir. Ekstrakt ilk kez alınıyorsa daha küçük bir dozla başlanmalı ve vücudun izin verdiği şekilde doz kademeli olarak artırılmalıdır. Seçilen zeytin yaprağı ekstresi markasıyla birlikte gelen tüm talimatlar dikkatlice okunmalı ve uygulanmalıdır. Etki ve dozajlar üreticilere göre değişebilir.
Bir takviye markası seçerken, ConsumerLab, U. S. Pharmacopeia, NSF International veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından onaylanmış ürünler aranmalıdır. Takviye üreticilerine göre, ekstre dolap veya buzdolabı gibi serin ve karanlık bir yerde saklanmalıdır.
Olası Yan Etkileri
Araştırma eksikliğinden dolayı zeytin yaprağı ekstreleri içeren takviye ürünlerin düzenli olarak kullanımı ve güvenliği hakkındaki bilgiler azdır. Bununla birlikte ekstraktın baş ağrısı ve mide ağrısı gibi hafif de olsa bazı olumsuz etkileri tetikleyebileceğine dair endişeler bulunmaktadır. Bazı insanlar zeytin yaprağı ekstraktına karşı alerji geliştirebilir. Zeytin yaprağından gelen polenler, Oleaceae ailesindeki bitkilere (dişbudak ağaçları, leylak, yasemin, diğer adları altın söğüt ya da hor çiçeği olan altınçanak bitkisi, kurtbağrı ve tabii ki zeytin ağaçları ) alerjisi olan kişilerde ciddi solunum sistemi alerjik reaksiyonlarını tetikleyebilir.
İlaç Etkileşimleri
Araştırmaların sınırlı olması nedeniyle, zeytin yaprağı ekstraktının bir sağlık sorununun tedavisi için önerilmesi için acele edilmemelidir. Kişilerin sağlık sorunlarını kendi başına tedavi etmesi, tıbbi bakım almaktan kaçınması veya geciktirmesi ciddi sonuçlar doğurabilir. Zeytin yaprağı ekstresi bazı ilaçlarla etkileşim gösterebilir. Tansiyonun çok düşmesine neden olabileceğinden, kan basıncı ilaçları kullanılırken alınmamalıdır. İnsülin veya diğer diyabet ilaçlarını alan kişiler de zeytin yaprağı özütü almamalıdır çünkü hipoglisemiye (kan şekeri düşüklüğüne) neden olabilir. Bazı kemoterapi ilaçlarının etkilerine müdahale edebileceğinden bu tür bir tedaviye tabi tutulanlar antioksidan özelliklerinden dolayı zeytin yaprağı ekstresi almadan önce doktorlarıyla konuşmalıdır. Bazı değişikliklerin zaman içinde hafif ve kademeli olabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca zeytin yaprağı ekstraktı ile herhangi bir değişiklik yaşanmayabilir. Bu, her derde deva bir ilaç değildir ancak kilo verme, sağlığı iyileştirme ve bağışıklığı güçlendirme hedeflerine yardımcı olabilir.
Kaynakça:
https://www.verywellhealth.com/the-benefits-of-olive-leaf-extract-89489
https://www.healthline.com/health/olive-leaf-extract
https://www.aa.com.tr/tr/saglik/zeytin-yapragi-ozutunun-tip-2-diyabete-etkisi-kanitlandi/1679059
Yazar: Müşerref Özdaş