Emeklilik reformu, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un en önemli projelerinden biri olarak görülüyor, ancak planları halk arasında anlayışsızlık, öfke ve protestolarla karşılandı. Salı günü birçok şehirde kitlesel gösteriler ve grevler oldu. Liberal başkan kendisini tehlikeye atabilecek yeni bir protesto hareketiyle mi karşı karşıya? Reform gerçekten gerekli bir kötülük mü?
Anketlerde, Fransız halkının yaklaşık üçte ikisi reform projesine karşı çıkıyor. İçişleri Bakanlığı’na göre Salı günü 757 bin kişi grev ve protestolara katıldı. CGT birliğine göre neredeyse iki milyondu. Marburg Üniversitesi’nden protesto araştırmacısı Johannes Maria Becker, “İnsanlar şu anda hükümet tarafından kötü muamele gördüğünü düşünüyor” diyor. Hareket durabilir.
Planlar, emeklilik yaşının kademeli olarak 62’den 64’e çıkarılmasını sağlıyor. Ancak, bugün Fransa’daki herkes kesinlikle 62 yaşında emekli olmuyor. Emekli maaşı, ancak yeterince uzun süre ödenmişse veya 67 yaşındaysa düşülebilir hale gelir.
Ancak hükümet sadece emeklilik yaşını sıkılaştırmak istemiyor. Yıllar önce kararlaştırılan tam emeklilik için gerekli ödeme süresinin artırılmasına hız verilecek. Ayrıca belirli meslek gruplarına ayrıcalıklı bireysel emeklilik sistemleri kaldırılacaktır. Asgari emekli maaşı yaklaşık 1.200 Euro’ya yükselmelidir.
Gelecek yıllar için emeklilik fonundaki açıkları gösteren resmi tahminler, bir değişikliğe ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Macron ve hükümeti emeklilik yaşının yükseltilmesi gerektiğinde ısrar ediyor. Sanayileşmiş ülkeler örgütü OECD’de sosyal politika uzmanı olan Monika Queisser şuna dikkat çekiyor: “Her kullandıkça öde sisteminde temel olarak üç parametre vardır: emeklilik yaşı, emekli aylığının miktarı ve katkı oranı. Ayrıca, Almanya’da federal sübvansiyonla olduğu gibi, eyaletler de tabii ki vergi sübvansiyonları sağlayabilir.”
Queisser, Fransa’daki katkı payı oranının brüt ücretlerin yaklaşık yüzde 28’i kadar yüksek olduğunu ve emekli maaşlarının uzun vadede düşeceğinin tahmin edildiğini açıklıyor. “Emeklilik yaşının yükseltilmesi aynı zamanda emeklilik fonuna daha fazla katkı anlamına gelir ve ancak daha sonra ödendiği için emekli maaşlarına yapılan harcamaları azaltır.”
Becker’e göre emeklilik planlarının bu kadar çok insanı sokağa döküyor olması da farklı bir gösteri kültüründen kaynaklanıyor. “Fransa’da, bu merkezi ülkede, bir şeyler yolunda gitmediğinde insanlar ‘Devlet çalışmıyor, yukarıdakiler’ diyorlar. Burada insanlar, ‘Kahretsin, hayatımda ne yanlış yaptım? Hayat?’” Buna göre, Fransa’da devletin emeklilik fonuna daha fazla para harcaması yönünde birçok talep var.
Protestolar etkisini gösteriyor. Macron’un grubunda bile çekinceleri olan milletvekilleri olduğu gibi, hükümetin oylarıyla reformu parlamentodan geçirmeyi umduğu muhafazakar Républicains’de de var. Başbakan Élisabeth Borne şimdi de cumhuriyetçileri tavizlerle evet demeye ikna etmeye çalışıyor. Ulusal Meclis’teki tartışma Pazartesi günü başladı. Ardından sıra ikinci meclis olan Senato’ya gelir.
Macron, Borne’un savaşlara girmesine izin verir. Protestolardan etkilenmemiş görünüyor – belki de zaten ikinci döneminden sonra aday olamayacağı için. Belki de ilk döneminde bir dizi krize rağmen yeniden seçildiği ve şimdi protestolara karşı bağışık olduğuna inandığı için. Ancak reform projesi başarısız olursa, Macron görevde kalan dört yıl boyunca zayıflamış olacak.