ACL Yaralanmaları
Bilgi
Travma anında ağrı ile birlikte dizde yırtılmayı hissetme, hatta yırtılma sesini işitme. Ani zıplama, dizde burkulma veya yandan sert darbe aldığında ortaya çıkar. Diz ekleminde boşa çıkma hissedilir ve ağrı diz ekleminin dış ve arka kısmındadır. Dizde şişme görülür ve hem şişlik hem de ağrıya bağlı olarak diz ekleminde hareket kısıtlılığı olur.
Sebep
ACL, dizde yer alan ön çapraz bağ demektir ve dizin sabit kalmasını sağlar. ACL yaralanması alt bacak kemiği ile üst bacak kemiklerini birbirine bağlayan diz bağlarından birindeki yırtılmadır.
Bakım
-
Tahlil
Ön çapraz bağ yaralanması, tıbbi öykü ve fizik muayene ile teşhis edilir. Diz yaralanmalarında uzmanlaşmış bir doktor (örneğin, bir ortopedist) dizinizin nasıl yaralandığını, belirtilerinizi, vs. soracak ve dizinizdeki şişliği, hararket kısıtlılığını ve bazı özel muayene yöntemleriyle bağlardaki gevşekliği muayane ile tespit edecektir. Diz grafisinin ACL yaralanmasında yeri olmamakla birlikte kemik kırığını dışlamak ve dizde efüzyonu görmek için çekilmesi faydalıdır. Yaralanmanın hemen ardından tanı koymak bazen güç olabilir. İlk yardım sonrası muayene tekrarlanmalıdır.
Etken
Ön çapraz bağ (ACL) yaralanmaları, diz normal sınırlarının ötesine doğru düzleştirildiğinde (hiperekstansiyon), sert bükülmelerde veya yana eğildiğinde - zorlandığında ortaya çıkar. Genellikle spor yaralanmalarında veya ağır trafik kazalarında görülür. Aktif olmayan insanlarda ve zayıf bacak kasları olan yaşlı yetişkinlerde, nadiren normal günlük aktiviteler esnasında da görülebilir.
Tedavi
Diz normal pozisyonuna getirilmeli ve dinlendirilmeli. Şişme ve ağrıyı azaltmak için buz uygulanmalı, elastik bir bandajla diz sarılmalı, bacak yükseltilmeli ve ağrı kesici ilaçlar ile ağrı azaltılmalı. Ancak, acil dönem geçince dizin normal fonksiyonlarına döndürülmesi gerekir. İlk birkaç günde koltuk değnekleri kullanılabilir, ancak çok uzun süre kullanılırsa kaslar zayıflayacaktır. Sonra diz eklemi sertleşecek ve dizde işlev kaybı artacaktır. Tüm ACL yırtıkları cerrahiye ihtiyaç duymaz. Bazı durumlarda sadece fizik tedavi, güç egzersizleri ve rehabilitasyon yeterli olabilir. Bu konuya doktorunuzla birlikte karar vermelisiniz.
Risk
Diz ekleminde ani ve ters hareketlere yol açabilen kayak, futbol, basketbol, tenis vs. gibi spor dalları ile uğraşanlar risk altındadır. Merdivenden düşme, yüksekten atlama, bir boşluğa adım atma vs gibi dizin bükülmesi hali. Yaşlılar ve uzun süre hareketsiz kalanlar ile dengesiz bacak gücüne sahip bireyler de risk altındadır. ACL yaralanması kadınlarda erkeklerden daha fazla görülmektedir.