Diyabetik retinopati, diyabetin neden olduğu bir göz komplikasyonudur. Retinanın kan damarları bozulur ve görme keskinliği kaybına ve hatta körlüğe neden olabilecek kanamalara veya sıvı birikimine neden olur. Diyabet ne kadar uzun sürerse, onu geliştirme riski o kadar artar. Semptom verebilir veya vermeyebilir, bu nedenle önleme düzenli göz fundus kontrollerini içerir.
Diyabetik retinopati, diyabetin gözün fundusunu yani retinayı etkilemesiyle ortaya çıkan hastalıktır. Retina damarlarının dolaşımında kanamalara ve sıvı birikmesine neden olan değişiklikler ortaya çıkar. Bu fenomenler, bazı durumlarda körlüğe yol açabilecek görme keskinliği kaybına neden olabilir.
Hastalığın başlangıcından itibaren diyabetin iyi kontrolünün retina lezyonlarının görünümünü ve/veya agresifliğini geciktirmek için en iyi önleyici strateji olduğunu bilmek önemlidir. Aynı şekilde, küçük yaralanmaları tespit etmek ve tedavi etmek ve ilerlemelerini önlemek için gözün fundusunun periyodik olarak gözden geçirilmesi çok önemlidir.
Hastalığı tam olarak anlamak için retinanın anatomisini ve diyabetik retinopatinin etkilendiği yerleri bilmek önemlidir. Retinanın merkezi kısmı (makula) ince merkezi görüşten sorumludur ve etkilendiğinde, diyabetik makula ödemli diyabetik retinopati durumunda olduğu gibi görme önemli ölçüde azalır. Hastalık makulayı etkilemediğinde, diyabetik makula ödemi olmadan diyabetik retinopatide olduğu gibi, görme çok ileri aşamalara ve daha kötü prognoza kadar bozulmaz.
Görme kaybından şikayet etmeyen diyabetli hastaların hastalığın bir an önce tespit edilebilmesi için periyodik olarak kontrollerinin (retinografi taraması) yapılması gerektiğinden bu farklılık büyük önem taşımaktadır. Görme kaybı şikayeti olan hastaların diyabetik makula ödemi gösterebileceği ve tedavi gerektirebileceği için göz doktoruna gitmesi gerekir.
Genel olarak, hem biri hem de diğeri, erken tespit edilirse ve güncel tedavilerle çoğu durumda görme kaybını önlemek ve hatta bazı hastalarda görmeyi iyileştirmek mümkündür.
Diyabetik Retinopati Sınıflandırılması
Diyabetik retinopati, gözün fundusundaki değişikliklere göre sınıflandırılır.
Yaralanmaların ciddiyetine ve kapsamına bağlı olarak, bunlar şu şekilde sınıflandırılır:
- Hafif proliferatif olmayan. Fundusta hafif değişiklikler.
- Orta derecede proliferatif değildir. Ciddi değişiklikler, ancak fundus boyunca değil.
- Şiddetli proliferatif olmayan. Göz fundusu boyunca ciddi değişiklikler.
- Çoğalan. Yeni damarların görünümü ve/veya iç kanama.
Ayrıca retinanın orta kısmında sıvı birikmesi yani diyabetik makula ödemi olup olmamasına göre de sınıflandırılabilir:
- Diyabetik makula ödemi yok.
- Diyabetik makula ödemi.
İlk sınıflandırma çok önemlidir, çünkü hastalar en şiddetli formlarda (proliferatif) bile görme keskinliğinde bir azalma fark etmezler. Bu nedenle hastalığın varlığını ve şiddetini bir an önce tespit edebilmek için genellikle fotoğraf eşliğinde göz dibi kontrolleri yapılır. Öte yandan diyabetik makula ödemi olan hastalar, doğru tedaviyi almazlarsa görmelerini en baştan kaybederler ve geri kazanamayabilirler çünkü ikinci sınıflama da önemlidir.
Diyabetik retinopati, diyabetin çok yaygın bir komplikasyonudur, diyabetli her 10 kişiden 3’ünde olabilir. Bu, genel olarak 100 Avrupalıdan 3-4’ünün diyabetik retinopatiye sahip olduğu anlamına gelir. Aslında, çalışma çağındaki insanlarda dünyanın önde gelen körlük nedenidir.
Diyabetik retinopati, çalışma çağındaki insanlarda dünyanın önde gelen körlük nedenidir.
Öte yandan, diyabet ne kadar uzun sürerse, diyabetik retinopati geliştirme riski o kadar artar. Yani, diyabet teşhisi konduğunda, tip 1 diyabetli çok az hastada ve tip 2 diyabetli her 3 kişiden sadece 1’inde retinopati vardır. Bununla birlikte, uzun süredir diyabeti (20 yıldan fazla) olan kişilerde gelişebilir ve 10 hastadan 6’sından fazlasını etkileyebilir.
Bir önceki yazımız olan İtrauterin Büyüme Geriliği başlıklı makalemizde İtrauterin Büyüme Geriliği hakkında bilgiler verilmektedir.