Koagülaz testi koagulaz üreten Staphylococcus aureus’u diğer stafilokok türlerinden ayırt etmek amacıyla kullanılır.
Prensip : Staphylococcus aureus türleri iki formda koagulaz üretir; Birinci formda, S. aureus’un hücre duvarında bulunur. Buna bağlı koagulaz (veya Clumping faktörü) adı verilir. Lam testi ile tespit edilir. Çünkü broth kültür filtratlarında bulunmaz. Bağlı koagulaz, direkt olarak fibrinojen üzerine etki eder ve çözünmez bir fibrin pıhtısı oluşur. Stafilokoklar da fibrinojen ile birlikte pıhtılaşma olayına katılır.
İkinci form, mikroorganizma tarafından ürediği ortama salınır. Buna ekstrasellüler koagulaz veya serbest koagulaz adı verilir. Kültür filtratında bulunur ve tüp testi ile tespit edilir. Bağlı koagulazın aksine, ekstrasellüler koagulaz koagulaz reakting faktör (CRF) ile reaksiyon verir.
Koagulaz, Staphylococcus aureus için bir virülans markırı olarak kullanılır. Koagulaz, stafilokok abselerinin etrafını saran bir fibrin tabakası oluşturur. Böylece infeksiyon lokalize olarak kalır ve stafilokoklar fagosite edilemez.
Testin yapılışı :
Bağlı koagulaz için lam testi: Temiz bir lam üzerine bir damla %0.85 fizyolojik tuz eriyiği (SF) damlatılır. SF ile, besiyerinde üreyen bakteri kolonilerinden öze ile alınan bir veya birkaçı emülsiyon yapılır. Otoaglütinasyon meydana gelirse devam edilmez, fakat tüp testi yapılmalıdır. Negatif veya geç pozitifleşen (20-60 saniye) sonuçlar tüp testi ile teyid edilmelidir. Yanlış pozitiflikten kaçınmak için ayrıca bir otoaglütinasyon kontrol kullanılmalıdır.
Tüpte koagulaz testi: Çok fazla kullanılmaz. Steril bir tüpe 0.5 ml dilüe tavşan serumu konur. Agar besiyerinde üreyen kolonilerden bir öze dolusu veya 0.1 ml broth besiyeri sıvısından alınarak tüpteki tavşan serumu ile karıştırılır. 35°C’deki su banyosunda veya ısıtıcıda inkübe edilir. Pıhtı oluşup oluşmadığı her 30 dk.da kontrol edilerek 4 saat bu işleme devam edilir. Pıhtılaşma olursa mikroorganizma koagulaz salgılıyor demektir. Negatif sonuç alınırsa tüpler bir gece oda ısısında bırakılarak geç veya zayıf üretilen koagulaz tespit edilebilir.