Milan Kundera "Roman Sanatı" adlı kitabının bir bölümünde şöyle der:
"Serüvene çıkan Don Kişot 300 yıl sonra Şato'ya dönen K.'dan başkası değildir."
Romanın 300 yıllık serüvenini (Cervantes'in Don Kişot'undan Franz Kafka'nın Şato'suna kadar olan serüveni) böyle özetler sözgelimi.
Cervantes’ten Kafka’ya
Bu söz, Kundera'nın Roman Sanatı adlı eserini de özetler bir bakıma. Cervantes'in Hor Görülen Mirası'ndan yola çıkarak romanın düz bir anlatımdan psikolojik anlatıma geçişini ve evrelerini inceleyerek okura sunar.
Okur kendini bu mirasın bir savunucu olduğunu iddia eden adamın samimiyetinde bulur kendini.
Red edilen bu mirasın savunucusu, kitabı yedi ayrı bölümde tamamlamış; Cervantes'in Hor Görülen Mirası, Roman Sanatı Üzerine Söyleşi, Uyurgezer'in Esinlendiği Notlar, Kompozisyon Sanatı Üzerine Konuşma, Gerilerde Bir Yerde, Yetmiş Üç Sözcük, Kudüs Söylevi.
Bu yedi bölümün her biri birbirini tamamlar nitelikte; Roman Sanatı Üzerine Söyleşi adlı bölümde, bu sanatın nasıl başladığını nereye vardığını Christian Salmon'un soruları eşliğinde cevaplar. Cevaplara dağılmış her söz, kitabın özeti olabiliyor bazen, bazen de roman sanatının özeti oluyor. "Bütün zamanların bütün romanları ben'in bilmecesi üzerine eğilmişlerdir."
İlk avrupa romanlarının sadece olayları ve serüvenleri anlatan Boccaccio'dan, olaylara kuşku ekleyen Diderot'a, İnsanın iç dünyasını keşfe çıkan Richardson'dan onu izleyen ve tamamlayan Geothe'ye, Stendhal'a ve bu kuşku evriminin doruk noktası sayılan Proust ve Joyce'a kadar roman sanatı'nın zincilerini gösteriyor okura.
Bu evrimin doruk noktasından sonra Kafka'yla başlayan yeni bir dönemi anlatıyor Kundera.
Gerilerde Bir Yerde adlı bölümde Kafkaesk anlatımı irdeleyerek Dostoyevski'nin ünlü Suç ve Ceza romanıyla karşılaştırıyor Kafka'nın Dava'sını. Suç ve Ceza'dan Raskolnikov huzur bulmak için cezasına razı olur, suç cezasına kavuşur. Kafka'da mantık tersinedir. Cezalandırılan K. cezasını bilemez, cezanın saçmalığı o kadar tahammül edilmez ki suçlanan K. cezayı kabul ederek suçunu arar. Ceza suçuna kavuşur. Yani 'suçlanan sanık suçunu aramaktadır.'
Modern dünyada varoluşun karmaşıklığını yakalamak için uğraş gösteren yazarın samimi bir eseri bana göre Roman Sanat'ı.
Nurettin Taşkın yazar adaylarına tavsiye ediyor