Çocuklar İçin Nitelikli İzleyiciliğin Yolu
Çocukların bir çizgi filmi daha iyi, daha doğru ve zevk alarak izlemesi konusunda neler yapılabilir?
Bu konuda pek çok şey yapılabildiğini tecrübeleri olanlarımız söyleyecektir. Ancak sanırım bunun bir yolu da “farkına vardırmak” olmalı. Çocuk izlediği şeylerin farkına varırsa bu yolda önemli bir adım atmış olur.
Dilimizin ekşi, tuzlu ve tatlı arasındaki farkları ayırması gibi zihnimiz okuduğu, izlediği, dinlediği şeylerin bıraktığı tatları ayırt edebilme yeteneğine sahiptir. Elbette bu yetenek de bütün yetenekler gibi geliştirilirse… Çocuğun bu yeteneğini geliştirmesi doğru soru sormasına bağlıdır.
Doğru soru;
- İzlenen çizgi hikâyeyi bir araya getiren parçaları görmeyi kolaylaştırır.
- Bu parçalar arasında kurulan ilişkinin ortaya çıkarılmasına yardım eder.
Çocuklar çorbadaki naneyi, yemekteki baharatı ya da çikolatadaki fındık veya karameli fark ettikleri gibi izledikleri hikâyedeki bütün ayrıntıları aynı süratte tespit edebilir. Gelin onlara soru sormayı öğreterek bu konuda ne kadar başarılı olabildiklerini gösterelim.
Ben aşağıda bazı soru örnekleri sunuyorum; bunlar şüphesiz değiştirilebilir, aynı işlevi gören sorularla zenginleştirilebilir.
- İzlediğin çizgi filmi özetler misin; konu ne?
- Çizgi filmdeki konu hakkında düşüncen ne? Bu konu önemli mi, bununla ilgili bilgin var mı?
- Çizgi filmde başka neler var anlatır mısın (“kahramanlar kimler, kahramanların özellikleri neler, olay nerede geçiyor, olay ne zaman geçiyor” gibi yardımcı sorular sorulabilir)
- İzlediğin başka bir çizgi filme benziyor mu? (Nereleri benziyor?)
- En çok nerede heyecanlandın?
- Sen bu çizgi filmdeki kahramanın yerinde olsan farklı ne yapardın, nasıl yapardın?
- Sana yararı oldu mu?
- Bunu başkasına önerir misin, neden?
- Sen olsan bu çizgi filmi nasıl yapardın?
- Çizgi hikâyenin nerelerini sevdin?
- Çizgi hikâyenin neyini beğenmedin?
Bu soruları, çocuğa, çizgi filmi izledikten sonra olduğu gibi kitap okuduktan –hatta bazıları değiştirilerek müzik dinledikten- sonra da yöneltebileceğimiz aklınıza gelmiştir. Bununla birlikte bütün soruları cevaplamak çocuk için yorucu olabilir. Bu soru havuzundan seçtiğimiz soruları farklı zamanlarda sormak daha verimli sonuçlar verebilir.
İzleme, okuma, dinleme zevki edinmeye soru sorma ile başlanır. Ancak bu zevk başkasının çocuğa soru sorması ile değil; çocuğun kendine ve başkasına soru sorması ile gelişir. Bu sorular çocuğun izlediği, okuduğu dünyayı anlamasına, yorumlamasına ve kendi hayatındaki sorunlara çözümler üretmesine yardımcı olur.
Çocuğun Cevapları Ne Anlama Geliyor?
Çocuk, karmaşık dünyasını en basit şekilde “beğendim”, “harika”, “kötü” ve “iğrenç” gibi ifadelerle yansıtır. Bunlarla çocuğun ne demek istediği yukarıdaki sorularla daha iyi anlaşılacaktır. Böylece çocuğun beğenisinin kaynakları ortaya çıkarılarak çok yönlü yararlar sağlanmış olacaktır.
Bu cevaplar; çocuğun zekâ türü ve yetenekleri ile çocuğun psikolojisi hakkında ipuçları verirken onun iyi bir izleyici veya okur olması yolunda ilerlemesine de yardımcı olur.
Şüphesiz onlarca çizgi film içinden çocuğun bazılarını özellikle beğeniyor oluşu, onun sahip olduğu zekâ türü ve yeteneklerine ilişkin ipuçları verebilir. Mesela bazı çocuklar aksiyon ve heyecan dolu çizgi filmleri tercih ederken bazı çocukların daha sakin içerikli yayınlara ilgi gösterdiğini görüyoruz. Bunları çocuğunuzun mesleki yöneliminin işaretleri olarak da değerlendirebilmek pekâlâ mümkündür.
Çocuğun bir çizgi filmdeki kahramanlara karşı tutumu, onun farkına varmadığı psikolojik süreçleri de ortaya çıkarabilir. Korku, baskı, özgüven eksikliği ya da başka bir gerekçe ile çocuk beğeni ifadesini yansıtıyor olabilir. Bunların yukarıdaki sorular ve benzerleri ile anlaşılması, çocuğun sağlıklı bir ruh dünyası kurumasına katkı sağlar.
İzlediği bir çizgi film ya da okuduğu bir kitapta sevip sevmediği şeyler çocuğun zekâ türüne ve ruh dünyasına ışık tutabilir. Bu ışığı çocuğa yöneltilen sorularla yönetmek mümkün ve maceralıdır. Bu macerayı çocuğuyla vakit geçirerek yaşamayı kim istemez! Çocuğun bu hazineyi kendi başına bulup çıkartması ise evinizde büyük bir kahramanı izlemenin keyfini sunacaktır size.
https://www.trtcocuk.net.tr/ebeveyn-akademisi/cocuk-gelisimi/cocugunuza-bilincli-bir-izleyici-olmayi-ogretin