Balta Limanı Ticaret Antlaşması
Balta Limanı Antlaşmasının Maddeleri ve önemini anlayabilmek için öncesinde, Hünkar İskelesi Antlaşması Özetini okumanız faydalı olacaktır.
Balta Limanı Ticaret Antlaşmasının Tarihi: 16 Ağustos 1838
Balta Limanı Ticaret Antlaşmasının Tarafları: Osmanlı Devleti X İngiltere (Birleşik Krallık)
Balta Limanı Ticaret Antlaşmasının Sebebi
Rusya ile Hünkar İskelesi Antlaşması’nın imzalanması İngiltere’yi rahatsız etmişti. İngiltere’nin de desteğini almak adına Balta Limanı Ticaret Antlaşması yapıldı.
Balta Limanı Ticaret Antlaşmasının Maddeleri
- Varolan kapitülasyonlarla garanti edilen tüm haklar ve imtiyazlar süresiz olarak devam edecekti.
- İngilizler tarım ve sanayi ürünlerini Osmanlı ülkesinde istisnasız bir şekilde satabilecek veya ihraç amaçlı satın alabilecekti.
- Osmanlı Devleti tüm tekelleri kaldıracak ve “tezkere” uygulamasına son verecekti.
- İngiltere ve sömürgelerinde üretilen tüm mallar, değerleri üzerinden %3 gümrük vergisi ödenmek koşuluyla Osmanlı ülkesine girebilecekti. Eğer mal içeride satılacak olursa ilaveten %2’lik ek bir vergi alınacaktı.
- Herhangi bir malı Osmanlı toprağında satın alan İngiliz tüccar, tüm iç gümrüklerin karşılığı olarak malın değeri üzerinden % 9 vergi ödeyecekti. Eğer bu mal ihraç edecek olursa %3 oranında ek bir vergi daha ödeyecekti.
- İngiliz tüccar, Osmanlı Devleti’nin en ayrıcalıklı tüccarının yararlandığı koşullarla ticaret yapma özgürlüğüne sahip oluyordu.
- Fiyatları kuruş cinsinden tespit edilen gümrük tarifeleri daha önce 14 yılda bir yenilenirken bundan böyle 7 yılda bir yenilenecekti.
Balta Limanı Ticaret Antlaşmasının Önemi:
- Osmanlı ülkesi İngiltere’nin yan sömürgesi durumuna geldi.
- Yerli tüccarların yabancı tüccarlarla rekabet etmesi zorlaştı, yerli tüccar ticaret hayatından çekildi.
- Osmanlı ülkesinde üretimin azaldı, küçük işletmeler kapandı.
- İşsizliğin artmasına neden oldu.
- Esnaf dayanışma kuruluşları olan loncalar bu gelişmeler sonucunda önemini yitirdi.