|| Tiyatro Kursu | Şirket Tiyatrosu ||


|| Ana Sayfa | Hakkımızda | Yazılar | Haberler | Yazarlar | Tiyatro Oyunları | Tiyatro Grupları | Sanatçılar | Kaynak | Duyuru Panosu ||


Yaşam Bir Oyun


Üstün Akmen
TANRIÇA SARAH'IN YAŞAM ÖYKÜSÜ SAHNEDE : "YAŞAM BİR OYUN"
TANRIÇA SARAH'IN YAŞAM ÖYKÜSÜ SAHNEDE : "YAŞAM BİR OYUN"
Söylencesel bir kadındır Sarah Bernhardt (1845-1923)
Diğer bir tanımlamayla Tanrıça Sarah
Bir dönem Avrupayı nasıl birbirine kattığı hâlâ dillerdedir. 1905'de, yani altmış yaşındayken bir Güney Amerika turnesinde La Toscanın son sahnesinde korkuluktan atlarken incinen sağ dizi düzelmemiş, kangren olmuştur. 1915de kesilir bacağı... Ama bu yaşama kök salmış kadın, asla durmaz, durulmaz. I. Dünya Savaşı sırasında cephedeki askerleri tekerlekli sandalye ile ziyaret eder. Amerika'ya son turnesini yapar, döndükten sonra da oturarak oynayabileceği rollere çıkar. Onun sakatlığına uygun yeni oyunlar yazılır ve son filmini tamamlayamadan ölür. Ardında zor geçmiş bir çocukluk, kırık aşk öyküleri, pek çok oyun, baş döndürücü bir yaşamın yanı sıra, bir roman, bir otobiyografi, tiyatro sanatı üzerine yazılmış bir kitap bırakır. Yetinmemiş, resim ve heykel de yapmıştır.
Söylencesel bir kadındır Sarah Bernhardt (1845-1923) Diğer bir tanımlamayla Tanrıça Sarah Bir dönem Avrupayı nasıl birbirine kattığı hâlâ dillerdedir. 1905'de, yani altmış yaşındayken bir Güney Amerika turnesinde La Toscanın son sahnesinde korkuluktan atlarken incinen sağ dizi düzelmemiş, kangren olmuştur. 1915de kesilir bacağı... Ama bu yaşama kök salmış kadın, asla durmaz, durulmaz. I. Dünya Savaşı sırasında cephedeki askerleri tekerlekli sandalye ile ziyaret eder. Amerika'ya son turnesini yapar, döndükten sonra da oturarak oynayabileceği rollere çıkar. Onun sakatlığına uygun yeni oyunlar yazılır ve son filmini tamamlayamadan ölür. Ardında zor geçmiş bir çocukluk, kırık aşk öyküleri, pek çok oyun, baş döndürücü bir yaşamın yanı sıra, bir roman, bir otobiyografi, tiyatro sanatı üzerine yazılmış bir kitap bırakır. Yetinmemiş, resim ve heykel de yapmıştır.
ERKEK KARAKTERLERE DE CAN VEREN BİR OYUNCU
ERKEK KARAKTERLERE DE CAN VEREN BİR OYUNCU
Sarah Bernhardtın ayrıca billur gibi bir sesi olduğu da rivayet olunur. Öyle ki, eleştirmenlerin onun sesini flüt perdelerine benzeterek genellikle gümüşi sözcüğüyle tanımladıkları, tonlamasındaki müzikalite ve hareketlerinin güzelliğiyle dönem seyircilerini ciddi anlamda etkilediği bilinmektedir. Tiyatronun yanı sıra, çok sayıda sessiz filmde de rol almış, canlandırdığı erkek karakterleriyle de ününe ün katmıştır. Hamleti ve Edmond Rostandnın LAiglon adlı oyununda Napolyonun oğlu Duc de Reichstadtı canlandırdığı bihakkın sabittir.
SARAH İSTANBULA DA GELMİŞTİR
Erkek karakterlere can verdiği bilinir bilinmesine de, İstanbula tam beş kez geldiği pek bilinmez. ilk kez 1881de eşiyle birlikte gelmiştir. 1888deki ikinci gelişindeyse Yeni Fransız Tiyatrosu repertuvarının en temel oyunlarını İstanbullu seyircilere sunmuştur. İkinci gelişinin İstanbuldaki son gecesinde kendisini 700 izleyici izler. Zamanın İstanbuluna bakın hele siz! Bakın da, elinizdeyse şaşırmayın! Neyse! 1893te bu kere İstanbul Verdi Tiyatrosunda sahneye çıkar. Daha önce oynadıklarına ek olarak, Alexandre Dumasnın Francillonsunda da rol alır. 1904 yılının Aralık ayında ise, Tepebaşı Tiyatrosunda gene İstanbullu seyircisiyle buluşur. Alphonse Daudetnin Saphosunu oynar. 1908deki beşinci ve son gelişinde, yine Tepebaşı Tiyatrosunda sahneye çıkar ve eski oyunlarının yanı sıra, Falcı Kadını oynar. Öldüğü yıl olan 1923te bu oyun beyazperdeye de aktarılacaktır.
AFFETMELİ, AMA ASLA UNUTMAMALI
Sarah Bernhardt hakkında pek çok eser üretilmiştir. Ve bunlardan biri de John Murellin yazdığı, Yaşam Bir Oyun/Sarah Bernhardt başlığını taşımakta. Kimdir John Murell, inanın bilmiyorum. Murellin eserinde, bu inanılmaz kadının son yılından bir gece anlatılmakta. Baştan çıkarmayı, acıyı, ağlatan öfkeyi ve ölümü mükemmel canlandırışıyla tiyatro tarihine geçen, oyunculuk tekniklerindeki ustalığı ve çekici kişiliği ile söylencesel kadın oyuncu olarak tanımlanan Sarah Bernhardtın yaşamöyküsü elbette ilgi çekecektir. Nitekim günü gelir Tiyatro Aynanın ilgisini çeker. Tiyatro Aynayı Tiyatro Ayna yapan 42 yıllık tiyatrocu Dilek Türker kollarını sıvar.
KOLLARI SIVAMAK YETSE
Tiyatro dediğimiz kolları sıvamakla yapılıverse iyi. Ama tiyatro yapmak denilince pek çok öğeye gereksinim duyuluyor. Elbette en başta da sahne ve de para Dilek Türkerdeyse sadece yürek var. Yanı sıra ender bulunan dostları da var.
Ender bulunan dostlardan İpek Kadılar Altıner, Yaşam Bir Oyun/Sarah Bernhardtın yapımcılığını üstlenince, Tiyatro Kedi de sahnesini Tiyatro Aynaya verince, Dilek Türkerin partneri tiyatromuzun abidelerinden Erol Keskin olunca, oyun geçtiğimiz ocak ayının son günü perde açtı. Sarahnın tüm yaşamına damgasını vuran kişilerle; annesiyle, baş rahibe Sofie ile, organizatör Garett ile, bacağını kesen cerrah ile, Oscar Wilde ile ve diğerleriyle birer birer tanıştık. Sarahnın terasındaydık ve büyük bir merakla bu eşi benzeri olmayan yaşamöyküsünü izledik.
YÜKSEL AYMAZIN IŞIĞI
Oyunun ışık tasarımı, ustalardan Yüksel Aymaz imzasını taşımakta. Yüksel Aymaz, bu kere işi ciddiye almamış mı ne, seyircinin önce oyuncuların yüzlerine ve mimiklerine, sonra diğer hareketlerine bakarak oyunu izledikleri gerçeğini es geçmiş. Makyaj-ışık bağlantısındaki dengesizliğin derhal fark edileceğini, o zaman da tüm akışın değişebileceğini, oyuna ilginin soğuyabileceğini düşünmemiş. Ameliyat tablosunda Dilek Türkerin huzmeye tam girmeyerek Erol Keskini gölgede bırakması dışında, ışık açıları yanlış kullanıldığından oyuncular genellikle gölgede kalmış. Kostümlerin üzerindeki desenleri ve kostüm renklerini de dikkate almamış Yüksel Aymaz. Almadığı için de kullanılacak renk filtrelerini tasarlamamış. Vitray ışıklandırmasına sözüm yok, ama ışıklandırmada doğru dürüst zaman mevhumu da yok.
DEKOR-KOSTÜM OSMAN ŞENGEZER
Konusunun büyücügillerinden Osman Şengezer, Sarah Bernardtın yaşadığı yılların yirmisini kapsayan ve o yıllarda (1890-1910) bütün Avrupayı etkisi altına almış olan romantik, bireyselci süsleme akımı Art Nouveau ile Sarah Bernhardtı bütünleştirmiş. Nesnenin rasyonel strüktürü ve gereçlerin kullanılışında ön yargılara sapmayan bir mantıkla çalışmış. Dekorda birbirini izleyen akıcı biçimler, simetri içinde asimetrileriyle dikkat çekerken, Şengezerin planlama ile ilişki kurmadan sadece estetik bir davranışı benimsediği anlaşılıyor. Art Nouveaunun çiçek sapı, gonca, filiz, yaprak, sarmaşık ve benzeri öğelerine de yer vermiş. Sarah Bernhard kostümlerini de aynı akım koşullarına sadık kalarak çizmiş. Bunun yanı sıra, ikinci perdede Bernhardtın bacağı kesilirken giyeceği kostümü neden cascavlak ortaya çıkardığını ve sahne gerisine projeksiyon ile yansıyan Theatre Sarah Bernhardt yazılı ve sanatçıyı Hamlet kimliğinde gösteren afiş olduğunu sandığım görüntüye ne gerek gördüğünü anlayamadığımı söylemeliyim.
Eseri dilimize kazandıran ve pek çok çevirisini tat alarak okuduğum Esin Talu Çelikkanın Türkçesinde bazı küçük yanlışların kulaklarımı yaktığını da bu arada açık yüreklilikle itiraf etmeliyim. Türkçemizde yamyaş diye bir sözcük var, amenna da yamyaşlı var mı ayol! Kâğıtlar yakılır tamam da, hiç yıkılır mı?
HAKAN ALTINER VE OYUNCULAR
Yönetmen Hakan Altıner, oyunun ana fikrini, olayların örülüşündeki inceliklerle vermiş. Geçmiş bir çağın aktristi Bernardtı, tiyatrosunu, o ele avuca sığmaz iklimi tastamam anlayıp değerlendirmiş. Sahne üzerindeki eyleme seyircinin ilgisini çekmek için, o eylemi, geçmiş çok özel bir çağın seyircisini kuşatan çevrenin benzeri bir çevrede ve çerçeve içinde ele almış. Tek eleştirim, Sarahın 11 yaş, 27 yaş tablolarında, Dilek Türkeri neden o yaşlara özgü mimik ve ses tonlamalarıyla oynatmadığı. Derim ki, işin bu yanını Hakan Altıner hele bir düşünsün, sonra isterse bana hak vermesin.
Oyunculara gelince: Oyunda sahneyi, 42 yıllık oyuncu Dilek Türker ile 50 küsur yıllık oyuncu Erol Keskin paylaşmakta. Biri Sarah, diğeri Pitou olarak.
Varın gerisini siz hayal edin, gidin seyredin
(MECİDİYEKÖY, PROFİLO KÜLTÜR MERKEZİ SALON 2 / 0212 216 93 14 216 93 15)
Üstün Akmen
Evrensel Gazetesi
Yazarın Tüm Yazıları
Paylaş Tweet


Tiyatro Kursu Başlıyor!
26 Mayıs'tan itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!
Duyuru Panosu!
Son Eklenen Tiyatro Oyunları
Güncel Yazılar
Yazar olmak ister misiniz?
Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz email@example.com adresine mail gönderebilirsiniz...
Güncel Haberler
Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
| ..

