İlk kez Alman Nörolog Alois Alzheimer tarafından 1907 yılında tanımlanan ve bilişsel kötüleşme, beyin hücrelerinde bozulma, ağır hafıza kaybı, kafa karışıklığı, davranış bozuklukları ve kişilik değişimleri ile belirginleşen ve hastanın işlev kaybı sonucu temel ihtiyaçları için başkalarına bağımlı hale gelmesine yol açan, genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkan kronik, ilerlemeli, geri dönüşsüz, ölümcül bir demans formudur.
En yaygın bunama nedenidir. Erken başladığı vakalarda sıklıkla otozomal baskın kalıtımla ilişkilidir. Hastalıkta gelişim seyir hızı değişmektedir. Hastalar ortalama 8-10 yıl arası yaşamaktadır. Hastalığın nedenine ilişkin tıp dünyasının herhangi bir açıklaması yok.
Nedenleri
- En önemli ve etkili sebep; yaş.
- Bellek zayıflığı, afazi, apraksi, agnozi gibi çoklu bilişsel kusurların bir veya birkaçının yaşanması.
- Psikolojik Hastalılar (Depresyon, şizofreni vb.)
- Sinir sistemi rahatsızlıkları ( Serebrovasküler rahatsızlıklar, Parkinson, Huntington, Subdural hematoma, normal basınçlı hidrosefali, beyin uru)
- Bunamaya neden olan sistemik rahatsızlıklar ( B12 ve Folik asit eksikliği, hiperglisemi, nörosifilis, HIV)
- Damar hastalıkları (kalp krizi, tansiyon, kolestrol vb.)
- Travmalar ve beynin dıştan aldığı ciddi hasarlar.
Belirtileri
- Günlük yaşamdaki bazı rutinlerin unutulması ve yaşamı olumsuz etkileyen hafıza kayıpları (randevuların unutulması, faturaları ödemeyi unutma, isimleri unutma, sürekli yapılan şeyin unutulması..)
- Erken dönem bilgilerin unutulması
- Zamanda ve mekanda karışıklık
- Nesnelerin işlevini karıştırma
- Karar verme, yargılama, anlamlandırma ve konumlamada karışıklık
- Konuşma, okuma, yazma gibi zihinsel faaliyetlerde aksama
- Asosyal kişilik gelişimi ve davranış bozukluğu
- Cinsellikle ilgili abartılmış davranışlar
- Görsel imajda bozulmalar
- Konsantrasyon güçlüğü
Tedavi
Alzheimer hastalığının kesin bir tedavisi bulunamamıştır. Yapılan uygulamalar hastalığın seyrini değiştirmek, ilerlemesini durdurmak, semptomları azaltmak ve hasta bakımında doğru yöntemleri kullanmaktan ibarettir. Ancak tıp dünyası hastalığın tedavisine yönelik son dönemde aşama kaydetmiştir. Bu çalışmalarda, özellikle hastalığın ilk evresine yönelik ilaçlar piyasaya sürülmüştür. Bu ilaçların bazı hastalarda, Alzheimer’ı yavaşlattığı ve hastalığın seyrini değiştirdiği görüldü.
Alzheimer’lı hastaların bulunduğu ortamı güvenli ve samimi hale getirmek, küçük çaplı (doktor kontrolünde) antidepresanlar kullanmak, hastayı rahatlatan uygulamalar ve etkinlikler yapmak; hastanın Alzheimer kaynaklı psikolojik problemlerini ve semptomlarını azaltabilir.