Jean Piaget ve Bilişsel Gelişim Kuramı
Jean Piaget Kimdir?
Jean Piaget (1896-1980) İsviçreli bir psikolog ve genetik epistemologdu. Çocukların çocukluk dönemi boyunca entelektüel olarak nasıl geliştiğini inceleyen bilişsel gelişim kuramı ile tanınır. Piaget’in teorisinden önce, çocuklar mini yetişkinler olarak düşünülürdü. Fakat Piaget, öğrencilerin düşünce tarzının, yetişkinlerin düşünce tarzından temelde farklı olduğunu belirtti.
Teorisi, psikolojinin kendine özgü bir alt dalı olan gelişim psikolojisinin ortaya çıkması üzerinde büyük bir etkiye sahipti ve bu konuda büyük katkı sağladı. Ayrıca, insanların fikirleri ve deneyimleri arasındaki etkileşime dayalı olarak dünyayla ilgili bilgilerini aktif olarak inşa ettiklerini öne süren yapılandırmacı teorinin öncüsü olarak kabul edilmektedir.
Piaget, bir 2002 anketinde yirminci yüzyılın en etkili ikinci psikoloğu olarak seçildi.
Epistomoloji Nedir?
Epistemoloji, insan bilgisinin kaynağı, doğası, kapsamı ve sınırları ile ilgilenen bir felsefe dalıdır.
Jean Piaget ve Erken dönemi
Jean Piaget, 9 Ağustos 1896’da İsviçre’de doğdu ve çok erken yaşlarda doğa bilimlerine ilgi göstermeye başladı. 11 yaşında, kariyerine albino bir serçe üzerine yazdığı kısa yazıyla araştırmacı olarak başlamıştı. Doğa bilimleri üzerine çalışmaya devam etti ve doktora derecesini aldı. (1918’de Neuchâtel Üniversitesi’nden Zooloji bölümünde)
Entelektüel Gelişime İlgisi
Piaget daha sonra psikanalize ilgi gösterdi ve bir yılını Alfred Binet tarafından oluşturulan bir erkek çocuk enstitüsünde çalıştı. Binet, dünyanın ilk zeka testinin geliştiricisi olarak bilinir ve Piaget bu değerlendirmeleri puanlamada yer aldı.
Kariyerinin ilk yılları doğa bilimlerindeki çalışmalarından oluşurken, 1920’lerde psikolog olarak ilerlemeye başladı. 1923’te Valentine Châtenay ile evlendi ve çiftin üç çocuğu oldu. Piaget’in daha sonraki teorilerinin çoğunun temelini oluşturan kendi çocuklarına ilişkin gözlemleri vardı.
Bilginin Köklerini Keşfetme Süreci
Piaget kendini genetik bir epistemolog olarak tanımlardı. Genetik Epistemoloji adlı kitabında, “Genetik epistemolojinin önerdiği şey, temel formlarından bu yana, bilimsel bilgiyi de içeren bir sonraki seviyeleri takip ederek, farklı bilgi çeşitlerinin köklerini keşfetmektir” dedi.
Piaget sadece düşüncenin doğasıyla değil, aynı zamanda genetiğin bu süreci nasıl etkilediğini ve nasıl geliştiği konusuyla da ilgilendi.
Binet ile birlikte zeka testleriyle yaptığı ilk çalışmalarla, çocukların yetişkinlerden farklı olduğunu düşündüğü sonucuna vardı. Bu bugün yaygın olarak kabul gören bir kavram olsa da, o zamanlarda devrim yaratan birşeydi. Bilginin çocukluk boyunca nasıl geliştiği anlama konusundaki ilgisine ilham veren, bu gözlemdi.
Bugün, çocukların bilişsel gelişimi üzerine yaptığı araştırmalarla tanınıyor. Piaget, kendi üç çocuğunun entelektüel gelişimini inceledi ve çocukların zeka ve biçimsel düşünce süreçlerinin gelişiminde geçirdiği aşamaları tanımlayan bir teori geliştirdi. Bu teori bilişsel gelişim teorisidir.
Teori dört aşamayı tanımlar:
Sensorimotor aşaması: Gelişimin ilk aşaması doğumdan yaklaşık iki yaşına kadar sürer. Gelişimin bu noktasında çocuklar dünyayı öncelikle duyuları ve motor hareketleri ile tanırlar.
Preoperasyon aşaması: Gelişimin ikinci aşaması, iki ila yedi yaş arasında sürer ve dilin gelişimi ve sembolik oyunun ortaya çıkışı ile karakterize edilir.
Somut operasyonel aşaması: Bilişsel gelişimin üçüncü aşaması, yedi yaşından yaklaşık 11 yaşına kadar sürer. Bu noktada, mantıksal düşünce ortaya çıkar, ancak çocuklar hala soyut ve teorik düşünme ile mücadele eder.
Resmi operasyon aşaması: Bilişsel gelişimin dördüncü ve son aşamasında, 12 yaşından ve yetişkinliğe kadar süren çocuklar, çok daha usta ve soyut düşünce ve tümdengelimli akıl yürütür hale gelir.
Piaget’in Psikolojiye Katkıları
Piaget, çocukların yetişkinlerden farklı düşündüğü fikrine destek sağladı ve araştırması, çocukların zihinsel gelişiminde bazı önemli kilometre taşlarını belirledi. Çalışmaları ayrıca bilişsel ve gelişimsel psikolojiye ilgi uyandırdı. Piaget’in teorileri günümüzde hem psikoloji hem de eğitim öğrencileri tarafından yaygın olarak incelenmektedir.
Piaget kariyeri boyunca birçok yöneticilik görevinde bulundu. Psikoloji ve genetik alanında araştırmalar yaptı. 1955’te Uluslararası Genetik Epistemoloji Merkezi’ni kurdu ve 16 Eylül 1980’de ölümüne kadar yönetici olarak görev yaptı.
Psikolojiye Etkisi
Piaget’in teorileri psikoloji, sosyoloji, eğitim ve genetik alanlarında incelenmeye devam ediyor. Çalışmaları, çocukların bilişsel gelişimi hakkındaki anlayışımıza katkıda bulundu. Daha önce araştırmacılar çocukları genellikle yetişkinlerin daha küçük versiyonları olarak görmüş olsa da, Piaget çocukluğun eşsiz ve önemli bir insan gelişimi dönemi olduğunu göstermeye yardımcı olmuştur.
Çalışmaları ayrıca Howard Gardner ve Robert Sternberg gibi diğer önemli psikologları da etkiledi.
Piaget’in Meşhur Sözü
“Okullardaki eğitimin temel amacı, diğer kuşakların yaptıklarını tekrar etmek değil, yeni şeyler yapabilen erkekler ve kadınlar yaratmak olmalıdır.”