Panik atak gerçek bir tehdit olmayan durumlarda kişilerin kendisini tehlikede hissedip aşırı korku ve heyecanlı tepkiler vermesiyle gelişen bir psikolojik durumdur. Aşırı kaygı ve korku, kalp çarpıntısı, kesik nefesler, mide bulantısı, baş dönmesi, göğüste baskı ve ölüm korkusu gibi belirtilerle ortaya çıkar. Genellikle genetik özellikler; stresli yaşam ve koşulları; sigara, alkol, madde ve kafein tüketimi gibi sebeplerle ortaya çıkar ve tekrarlaması durumunda panik bozukluğu adı verilen psikolojik rahatsızlığa dönüşebilir. Bilişsel davranışçı terapi ve ilaç desteği ile tedavi edilebilen panik ataklar ve panik bozukluğu, yaşam tarzında yapılacak değişikliklerle de ciddi oranda azaltılabilir.
İçindekiler
Panik atak, herhangi bir dış tehdit olmadan kendini tehlikede hissedip aşırı kaygı ve korku tepkileri verme durumudur. Ortada gerçekten bir sorun olmasa da beden kalp çarpıntısı, mide bulantısı, nefes darlığı gibi korkutucu tepkiler verir. Süreleri 5 ila 20 dakika arasında değişen ataklar sırasında kişiler kalp krizi geçirdiklerini veya öleceklerini düşünebilirler. Bu gerçekten korkutucu bir durumdur ancak tehlikeli değildir. (1)
Ataklar çoğu zaman belirgin bir neden olmadan oluşsalar da çeşitli faktörler gerçekleşmelerinde rol oynayabilir:
Ataklar genellikle belirgin bir tetikleyici durum olmadan, herhangi bir ortamda, aniden oluşur. İlk olarak birden gelen bir kalp çarpıntısı ile başlar ve diğer semptomlarla birlikte birkaç dakika içinde şiddeti artar. Ataklar genellikle 5-20 dakika arası sürse de bazı ekstrem durumlarda bir saate kadar da uzayabilir.
Atak geçtikten sonra kişiler kendilerini çok yorgun ve bitkin hissedebilirler. Bu yorgunluk bazı durumlarda saatler sürebilir. Korku, endişe, stres gibi psikolojik etkileri ise genellikle daha uzun etkildir.
Ataklar sırasında nefessiz kalmak birçok insanı korkutur ve kişiler sıklıkla öleceklerini düşünür. Nefesteki tıkanmalar ve nefesin yetmemesi hissi çoğu zaman psikolojiktir. Eğer bu konuyla ilgili bir sağlık sorununuz yoksa, panik atak sırasında nefessiz kalmak tehlikeli değildir. Vücut kendine gerekli olan oksijeni ataklar sırasında da alabilmektedir.
Kişiler her ne kadar derin nefes alma ihtiyacı hissetse de bedenleri derin nefes alabilecek bir durumda değildir ve alabilecekleri nefes kısıtlıdır. Ancak vücut kendine gerekli olan oksijeni ataklar sırasında da alabilmektedir.
Panik atak sırasında belirtiler tedirgin edici olsa da endişeye kapılmayın. Unutmayın, ciddi bir tehlike altında değilsiniz. Yukarıda bahsettiğimiz nefes yöntemi dışında ataklar sırasında şunları yapabilirsiniz:
Panik ataklar hayatınızın yoğun ve stresli dönemlerinde karşınıza çıktıysa, stres azaldığında da tekrar etmediyse doktora gitmeniz şart değildir. Ancak ataklar tekrarlıyor ve gündelik hayatınızı sürdürmenize engel oluyorsa mutlaka bir uzmana danışın.
Her panik atak yaşayan kişi panik bozukluğu geliştirmez. Panik bozukluk, bir tür kaygı bozukluğudur. Panik bozukluğu olan kişilerde sık ve beklenmedik, hayat kalitesini düşürecek düzeyde panik ataklar olur. Kişi zamanla yeni atakların gelmesinden ve etkilerinden korkmaya başlar. Atak geldiğinde güvenli bir yerde olabilmek için işini/okulunu aksatabilir, arkadaş toplantılarına katılmamayı tercih edebilir, hatta hiç evden çıkmayabilir. (2)
Ataklarınız tekrarlıyorsa ve hayatınızı etkiliyorsa aile hekiminize veya bir psikoloğa başvurabilirsiniz.
İlaç tedavisi genelde psikoterapiye destek tedavi yöntemidir. Bazı tedavilerde ilaç gerekli görülmezken, bazıları için doktor ilaç kullanımı önerebilir. (3)
Panik bozukluğu tedavisinde kullanılan ilaçlar ruh halinizi etkileyen ve zaman zaman yan etkilere sebep olabilen ilaçlardır. Bir kısmı bağımlılığa yol açabilir. Bu nedenle mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalı ve bırakılmalıdır.
Tedavide etkili olan ve birincil olarak tercih edilen yöntem psikoterapidir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) adı verilen kısa dönemli terapilerle panik belirtilerinizi kontrol altına alabilir ve zaman içinde tamamen kurtulabilirsiniz. Bu terapilerde amaç, panik atak belirtilerinin yarattığı korkuyu ortadan kaldırmak, ataklar yüzünden hayatın kısıtlanmasını önlemek ve zaman içinde panik atakların oluşmasını engellemektir. (4)
Panik atak tedavilerine ek olarak beslenme düzeninizi değiştirmek iyileşme sürecinizi destekler. Beslenme ile ilgili yapabileceklerinizden bazıları şunlardır:
Çocuklarda nadiren de olsa panik atak görülebilir. Gençlerde çocuklara oranla daha yaygındır. Yetişkinler için bile korkutucu ve tedirgin edici olabilen panik ataklar, çocuklarda baş etmenin daha zor olduğu bir durum halini alabilir. Gelişimsel özelliklerini etkileyebilir ve öğrenme güçlüklerine yol açabilir.
Çocuklarda panik atak gözlenirse vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmakta yarar vardır. Uzmanlar çocuğunuzun hayatındaki stres faktörlerini ve deneyimlediği panik atakları değerlendirerek atakların sebebine ve tedavinin seyrine ilişkin kararlar verebilir.
Hamilelik, yaşam tarzındaki ve hormonlardaki değişiklikler sebebiyle oldukça stresli ve kaygı verici bir dönem olabilir. Bu dönemde, geçmişte panik atak yaşayan kişiler yeni ataklar yaşayabileceği gibi, hiç atak geçirmemiş kişiler de ilk kez panik atak yaşayabilirler.
Panik ataklar tek başına tehlikeli olmasa da hamilelik dönemindeki yüksek kaygı ve stres düzeyi bebek gelişimini ve hamileliği etkileyebileceği için, panik atak geçiren hamile kişilerin en kısa zamanda bunu doktorlarıyla paylaşması ve doktorun önerileri doğrultusunda önlemler alması gereklidir.
Ataklarla yaşamak hayatınızı zorlaştırabilir. Tedavi sürecinize ek olarak hayatınızda yapacağınız kimi değişikliklerle atak sıklığını azaltabilir ve ataklar üzerindeki kontrolünüzü artırabilirsiniz.
YAZIYI PAYLAŞ