İspanya’ya bağlı beş büyük ve birkaç küçük adadan oluşan Balear Adaları'nı çevreleyen denizlerde bulunan deniz eritesi denilen Posidonia deniz çiminin yeşil, sualtı çayırları, iklim değişikliğine karşı dünyanın en güçlü, doğal savunmalarından biri olduğu yapılan araştırmalar sonucu bulunmuştur.
Bu antik, narin bitkinin bir hektarının, Amazon yağmur ormanlarının benzer büyüklükteki bir parçasından her yıl 15 kat daha fazla karbondioksit emebildiği analiz sonuçlarından anlaşılmıştır. Ancak bu küresel hazine şimdi turistlerin, kalkınmanın ve ironik bir şekilde iklim değişikliğinin aşırı baskısı altında kalmaktadır. Deniz çimi yani Posidonia oceanica Akdeniz'in her yerinde bulunmaktadır, ancak Mayorka ve Formentera arasında kalan alan, 20 yıl önce Unesco tarafından dünya mirası olarak belirlenmiştir.
Bu adalar çevresinde, kıyı erozyonunun önlenmesine yardımcı olan, balıklar için bir fidanlık görevi gören, aynı zamanda CO2'yi emmede küresel olarak önemli bir rol oynayan bitkinin yaklaşık 55.000 hektar alanı kapsadığı gözlenmiştir.
Suudi Arabistan'daki Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden Prof Carlos Duarte, "Bu deniz çimi çayırlarının biyosfer için karbon tecrit şampiyonudur" olduğunu belirtmiştir.
Yakın zamanda Unesco’nun deniz dünya mirası alanlarıyla ilgili yayımladığı küresel değerlendirme raporunda belirtildiği gibi; deniz çimi yani Posidonia çok yoğun bir tortu tuzağı görevi görmekte ve bu çökeltilerin içine karbon yakalanmaktadır. Ayrıca mikrobiyal bozulmaya karşı çok dayanıklı olduğundan, karbon deniz tabanına biriktirildiğinde bozulmaz. Ve bunların çoğu on yıllar boyunca bin yıl boyunca değişmeden kalmaktadır.
Su sıcaklığına bağlı olarak, türler çiçekli veya aseksüel olarak kendini klonlayarak cinsel olarak çoğalmaktadır. Kendini klonlama yeteneği, son derece uzun süre yaşayabileceği anlamına gelmektedir. Prof Duarte, deniz çiminin sadece karbon tutma kapasitesinden dolayı değil, aynı zamanda gezegendeki en uzun ömürlü organizmalardan biri olduğu için de dikkate değer bir bitki olduğu konusunda çevrecileri uyarmaktadır.
Mallorka'daki Akdeniz İleri Araştırmalar Enstitüsü'nden Dr. Núria Marbà, İbiza'nın deniz koruma alanlarında, o klonu üreten tohumun deniz tabanına salındığını ve 200.000 yıl önce filizlendiği tahmin edilen bir klonu belgelediklerini belirtmektedir. Ayrıca Dr. Núria Marbà bu deniz çimi kolonu için sonsuz bir ömre sahip olabileceğini belirtmekte ve ayrıca eğer deniz çimini rahatsız eden herhangi bir hasar yoksa, sonsuza kadar yaşamını sürdürebilir- belki sonsuza kadar değil ama inanılmaz uzun bir süre yaşayabilme özelliğinde olduğunu söyleyebilirim demektedir.
Ancak neredeyse sonsuz yaşama yeteneğine rağmen, Posidonia yani deniz çimi modern dünyayı giderek daha tehlikeli bulmaktadır. Balear adalarında denizlerin altına uzanan bu canlı yeşil halı, çayırları ezen, parçalayan ve yok eden demirlerini düşüren teknelerin devam eden bir tehdidiyle karşı karşıya kalmaktadır.
Yapılan bir çalışma, 2008 ve 2012 yılları arasında Formentera'daki Posidonia yani deniz çimi çayırlarının çapalamanın etkisiyle%44 oranında azaldığını göstermiştir. Buna karşın Bitki ayrıca son derece yavaş büyümektedir. Birkaç yıl önce bir yatın çapasının tek bir günde verdiği hasarın geri kazanımı neredeyse 1000 yıl sürecektir.
Başka bir tehdit ise adalardaki su arıtma alanlarından salınan atık suların neden olduğu sulardaki çok fazla besin maddesinden gelmektedir.
Ama belki de bunlardan çok daha önemlisi deniz çimi çayırları için en büyük ve en riskli zorluk iklim değişikliğidir. Yapılan araştırmalar deniz çiminin yaklaşık 28C'lik bir üst termal sınırı olduğunu ortaya koymuştur. Ancak 2000 yılından bu yana yazların yaklaşık yarısının Balear Adaları'ndaki suda bu sıcaklığın aştığı tahmin edilmektedir. Bu bitkinin tamamen ölmesine neden olmamakla beraber çok yavaş büyümesine neden olabilir.
Peki bu inanılmaz güçlü deniz çimini korumaya yardımcı olmak için ne yapılması gerekmektedir.
Balearlar'daki deniz çimi çayırlarının korumak için hükümet son yıllarda harekete geçerek halkta farkındalığı arttırmak için uğraş vermektedir. Ancak bazı araştırmacılar, Deniz çimi tarafından tutulan karbona finansal bir değer koymanın, onu kurtarmak için fonları serbest bırakabileceğine inanmaktadırlar.
Prof Carlos Duarte ve diğer araştırmacılara göre, ülkeler Paris anlaşmasının hedeflerine ulaşmaya çalışırken, karbon kredilerinde on kat değer artışı olacağı tahmin edilmektedir. Bu nedenle, Posidonia yani deniz çimi gibi karbon kilitleyebilecek ve bu kredileri üretebilecek habitatlara yapılan yatırımlarda bir artış olması beklenmektedir.
Deniz çimi tarafından zaten imzalanmış olan karbonun değeri artarsa, Posidonia çayırlarını korumak ve hatta restore etmeye çalışmak için Mayorka’nın ödeme yapması gerekebilir.
Ancak bundan daha önemli bir sorun ortada durmaktadır. Burada artan sıcaklıklar en önemli sorun olmaya devan etmektedir.
Deniz çimi dikiminin tek amacı, süreci başlatmak için başlangıçta büyük bir çaba göstermenizdir. Ve sonra bitkinin büyümesini beklemeniz. İnsanoğlunun acelesi varsa, insan zaman ölçeğinde, bu imkânsız. Ama sakıncası yoksa ve birkaç yüzyıl beklenebilirse gelecek nesillere daha güzel yaşanabilir bir dünya bırakma şansımız olabilir kanaatindeyim.