Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır?
MADDE 646- Yasal mirasçılar, gerek kendi aralarında, gerek atanmış mirasçılarla birlikte mirası aynı kurallara göre paylaşırlar.
Aksine düzenleme olmadıkça mirasçılar, paylaşmanın nasıl yapılacağını serbestçe kararlaştırırlar.
Tereke mallarına zilyet olan veya mirasbırakana borçlu bulunan mirasçılar, paylaşma sırasında bu konuda eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdürler
Paylaşmanın nasıl yapılacağı hakkında mirasçılar arasında bir düzenleme yok ise kalıtı diledikleri gibi paylaşırlar. Paylaşma Borçlar Yasanının 19, 20.maddelerindeki kurallara tabidir. Medeni Yasanın 702.maddesine göre paylaşma oybirliği ile yapılır.
Tasarruf edilebilir kısım ihlal edilmemek koşuluyla (MY.647) Mirasbırakan paylaşma kuralı koyabilir. Mirasbırakanın paylaştırma kuralı tüm mirasçıları bağlamakla birlikte bütün mirasçılar oybirliği ile alacakları karar ile bu kuralın aksini öngörebilirler.
Mirasçılar paylaşmanın adil olması için mirasbırakan ile aralarındaki ilişkiden doğan hertürlü bilgiyi birbirlerine vermekle yükümlüdürler. (MY.649/2)
Kalıt mallarına zilyet olan veya mirasbırakana borçlu olan mirasçılar, paylaşma sırasında eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdürler.
Paylaşma kuralları
Mirasbırakanın tasarrufu
MADDE 647- Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla paylaşmanın nasıl yapılacağı ve payların nasıl oluşturulacağı hakkında kurallar koyabilir.
Bu kurallar, mirasbırakan tarafından kastedilmemiş olan bir eşitsizlik hâlinde payların denkleştirilmesi olanağı saklı kalmak kaydıyla, mirasçılar için bağlayıcıdır.
Aksini arzu ettiği tasarruftan anlaşılmadıkça, mirasbırakanın tereke malını bir mirasçıya özgülemesi, vasiyet olmayıp sadece paylaştırma kuralı sayılır.
Mirasbırakan ölüme bağlı tasarrufu ile kalıtın paylaştırılması için kurallar koyabilir. Mirasbırakanın koyduğu kurallara mirasçıların oybirliği ile uymama hakları vardır. Oybirliği sağlanamazsa mirasbırakanın paylaştırma kuralları geçerlidir. Mirasbırakan paylaştırma kurallarını koyarken tasarruf edilebilir kısmı aşmamalıdır.
Paylaşmaya kayyımın katılması
MADDE 648- Açılmış mirasta bir mirasçının payını devralmış veya haczettirmiş olan ya da elinde mirasçıya karşı alınmış borç ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklı, sulh hâkiminden bu mirasçının yerine paylaşmaya katılmak üzere bir kayyım atanmasını isteyebilir.
Miras payını devir alan, haczettirmiş olan veya mirasçıya karşı elinde borç ödemekten aciz belgesi bulunan alacaklı, ayni değil, kişisel bir hak elde ettiği için karşı tarafı miras payını devir etmeye zorlayamayacağı için ortaklığın giderilmesi davasında taraf olamayacağından sulh hukuk yargıcından devir aldığı mirasçının yerine paylaşmaya katılması için kayyım atanmasını isteyebilir.
Miras payını devir alan kişi, miras payını devir eden adına tenkis davası açamaz. (MY.562)
Paylaşmanın gerçekleşmesi
Mirasçıların eşitliği
MADDE 649- Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça mirasçılar, paylaşmada terekenin bütün malları üzerinde eşit hakka sahiptirler.
Mirasçılar, mirasbırakan ile aralarındaki ilişkiler hakkında paylaşmanın eşitliğe ve adalete uygun olması için göz önüne alınması gereken bütün bilgileri birbirlerine vermekle yükümlüdürler.
Mirasçılardan her biri, tereke borçlarının paylaşmadan önce ödenmesini veya güvenceye bağlanmasını isteyebilir.
Mirasçıların payları eşit olsun veya olmasın kalıt mallarına ilişkin isteklerinde eşit haklara sahiptirler.
Mirasbırakanın borçlarını taksimden Önce ödenmesi veya teminata bağlanması mirasçılar tarafından istenebilir.
Mirasçılar, mirasbırakan ile aralarındaki ilişkilere dair ve taksimin eşitlikle yapılmasını sağlayacak her türlü bilgi ve belgeyi birbirlerine vermek zorundadırlar.
Payların oluşturulması
MADDE 650- Mirasçılar, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluştururlar.
Anlaşma olmazsa, mirasçılardan her biri, payların oluşturulmasını sulh mahkemesinden isteyebilir. Payların oluşturulmasında hâkim, yerel âdetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu göz önünde bulundurur.
Payların özgülenmesi mirasçıların anlaşması uyarınca yapılır. Buna olanak bulunmazsa kur’a çekilir.
Miras yolu ile intikal eden mallar hakkında Medeni Yasanın 642. maddesi uygulanır. Ortaklığın devamı için herhangi bir sözleşme veya yasal engel yok ise mirasçılar kendi aralarında diledikleri gibi paylaşma yapabilirler. Aralarında anlaşmazlarsa sulh hukuk mahkemesine başvuracak ortaklığın giderilmesini isteyebilirler. Kalıtın hemen paylaşılması durumunda değerinde bir azalma olacaksa paylaştırma ileri bir tarihe bırakılır. Mirasbırakan paylaşma konusunda kurallar koyabilir. Mirasçının payını devralanlar, ile kalıttan alacaklı olanlarda yargıçtan taksime katılmayı isteyebilirler.
Yargıç, paylaştırmada yerel adetleri, mirasçıların durumunu, çoğunluğun arzusunu gözönünde tutar. Niteliği ve amacı bakımından bütünlük teşkil eden mallar paylaştırılamaz. Aile evrakı, hatıra eşya satılamaz. Kalıtta bir bütün içinde işletilmekte olan tarımsal işletme, istek üzerine mirasçılardan yeteneği olana özgülene-bilir.
Bazı malların özgülenmesi veya satılması
MADDE 651- Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı, bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir.
Mirasçılar bir tereke malının bölünmesi veya özgülenmesi konusunda anlaşamazlarsa, o mal satılır ve bedeli bölüştürülür.
Mirasçılardan biri istemde bulunursa satış artırma yoluyla yapılır. Mirasçılar artırmanın şekli konusunda anlaşamazlarsa sulh hâkimi, artırmanın mirasçılar arasında veya herkese açık yapılmasına karar verir.
Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen mal birine özgülenebilir.
Paylaşmada, özgülemede mirasçıların anlaşamadıkları mallar satılarak bedeli paylaştırılır.
Sulh hukuk yargıcı satışın mirasçılar arasında veya herkese açık olarak yapılmasına karar verebilir.
Aile konutu ve ev eşyasının sağ kalan eşe özgülenmesi
MADDE 652.- Eşlerden birinin ölümü hâlinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.
Mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı •neslek ve sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde, sağ kalan eş bu hakları kullanamaz. Tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır.
Eşlerden birinin ölümü hâlinde kalıt mallan arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kals x eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine, mül yet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.
Mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek ve sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde, sağ kalan eş bu hakları kullanamaz. Tarımsal taşımazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır.
Özellikleri olan eşya
Bütünlük oluşturan veya aile belgeleri ile özel anı değeri olan eşya
MADDE 653- Mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde, nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya birbirinden ayrılamaz.
Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde satılamaz. Mirasçılar arasında anlaşmazlık çıkarsa sulh hâki-mi.yerel âdetleri, âdet yoksa kişisel durumları göz önünde tutarak bu eşyanın, payına mahsup edilmek veya edilmemek suretiyle mirasçılardan birine özgülenmesi-ne ya da satılmasına karar verir.
Özel kanun hükümleri saklıdır.
Mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde, nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya birbirinden ayrılamaz.
Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde satılamaz. Mirasçılar arasında anlaşmazlık çıkarsa sulh hukuk yargıcı, yerel adetleri, adet yoksa kişisel durumları göz önünde tutarak bu eşyanın, payına mahsup edilmek veya edilmemek suretiyle mirasçılardan birine özgülenmesine ya da satılmasına karar verir.
Özel yasa hükümleri saklıdır.
Kütüphane, pul, para vb. koleksiyon matbaa, traktör, fabrika, otel, gazino, vb. yerler bir bütünlük teşkil ettiğinden parçalanmaları değerini kaybettireceği için yargıç bu tür malları mirasçılardan en iyi değerlendirecek birisine verebilir.
Hatıra özelliği taşıyan şeyler, tablolar, fotoğraflar, madalya, diploma, takdirname vb. şeyler mirasçıların birine özgülenebilir.