Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesi Şartları Nelerdir?
Hapis cezasının para cezasına çevrilmesi kararı, mahkeme tarafından bazı olgular gözlenerek verilir. Suçlunun kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlık ve suçun işlenmesindeki özellikler mahkeme tarafından tek tek değerlendirilir. Örneğin, suçu işlediği için pişmanlık göstermeyen, saldırgan, hakkında suçta tekerrür hükümleri uygulanan bir failin, mahkum olduğu hapis cezası mahkeme tarafından para cezasına çevrilemez.
- Kasten İşlenen Suçlar: Kasten işlenen suçlarda hükmedilen hapis cezasının miktarı 1 yıl veya 6 ay ise hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir. Örneğin, kasten yaralama, hırsızlık, basit dolandırıcılık gibi
- Taksirle İşlenen Suçlar: Taksirle işlenen suçlarda ise hapis cezasının paraya çevrilmesi için bir ceza sınırı yoktur. Örneğin: Trafik kazası veya iş kazası neticesinde ölüm v.s. Taksirle işlenen suçlarda, hükmedilen cezanın miktarı ne olursa olsun her zaman paraya çevrilebilir. Örneğin: taksirle işlenen bir suçtan 5 yıl hapis cezası verilse bile çevrilebilir. Suç taksirle işlenen suçlardan değilse; 2 yıl, 3 yıl veya 4 yıl gibi hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.
- Bilinçli Taksirle İşlenen Suçlar: Bilinçli taksirle işlenen suçlar nedeniyle hükmedilen hapis cezaları 1 yıl veya altında ise para cezasına çevrilebilir. Taksirli suçlara ilişkin hapis cezası miktarının dikkate alınmaması şeklideki kural “bilinçli taksir” halinde uygulanamaz (TCK md 50/4)
- Yukarıda bahsedilen hapis cezalarının paraya çevrilmesi hakimin takdirindedir. Fakat bazı durumlarda hakimin takdir hakkı yoktur, eğer hükmolunan ceza 30 gün ve daha az süreli hapis cezası ise hakim, bu cezayı adli para cezasına veya seçenek yaptırımlara çevirmek zorundadır.
18 YAŞINDAN KÜÇÜK için hapis cezasını adli para cezasına çevirmek
- Ayrıca, yargılanan kişinin yaşı 18’den küçük veya 65 yaşından büyük olması halinde de, hakim 1 yıl veya 6 ay hapis cezasını adli para cezasına veya seçenek yaptırımlara çevirmek zorundadır. (TCK md.50/3)
-
65 yaşında büyük için hapis cezasının para cezasına çevrilmesi
Hapis cezası ile adli para cezasının birlikte yaptırım olarak öngörüldüğü suçlar
Hapis cezası ile adli para cezasının birlikte yaptırım olarak öngörüldüğü suçlarda, sanık hakkında hükmedilen hapis cezası da adli para cezasına çevrilebilir. Örneğin, 6136 sayılı Kanun’un 13/1 maddesi, sanığın “1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 30 gün – 100 güne kadar adli para cezası” ile cezalandırılmasını öngörmektedir. Mahkeme, hem seçenek yaptırım olan adli para cezasına hükmedebilir, hem de sanık hakkında 1 yıl hapis cezası verdiğinde, bu hapis cezasını adli para cezasına çevirebilir.