Bronşit, bronş tüplerinin (solunum boruları) şişmesi ya da ağız ve burun arasındaki hava geçitlerinin tıkanması yoluyla ortaya çıkan bir akciğer rahatsızlığıdır. Daha spesifik olarak bronşit, bronşiyal tüplerin astarının iltihaplandığı bir durumu açıklar.
Bronşitli bireyler, hava ve oksijeni akciğerlerine doldurmak için son derece güçlük çekerler ve soluk almaları son derece güçtür. Ayrıca, ağır mukusu veya balgamlarını solunum yollarından temizleyemezler.
Bronşite; virüslerin, bakterilerin ve bronş borularını tahriş eden diğer partiküllerin neden olabileceği bilinmektedir. Akut bronşit sıklıkla soğuk algınlığı veya viral enfeksiyonu izleyen kısa süreli bir hastalıktır. Kronik bronşit ise uzun süreli bir hastalıktır ve çevresel faktörlerin veya uzun süreli hastalığın sonucu olabilir. Sigara kullanımı, kronik bronşitin en sık nedenidir. Göğüs röntgen filmi, akciğer fonksiyon testleri ve kan testi, bronşiti teşhis etmek için kullanılabilir.
Tavsiye İçerik: Akciğer Kanseri Nedir?
Bronşit Nedir?
Bronşit, devam etme durumuna göre akut veya kronik olarak ikiye ayrılabilir. Akut bronşit, grip gibi soğuk algınlığı veya viral bir enfeksiyonu izleyen daha kısa bir hastalıktır. Kuru öksürük, göğüs rahatsızlığı veya acısı, ateş ve bazen nefes darlığı oluşur. Akut bronşit genellikle birkaç gün veya hafta sürer.
Kronik bronşit, 2 yıldan uzun bir süredir 3 aydan uzun sürelik periyotlar halinde devam eden kalıcı, balgam üreten bir öksürükle karakterize edilen bir hastalıktır. Kronik bronşit hastaları, değişen derecelerde solunum zorluğuna sahiplerdir ve semptomlar yılın farklı zamanlarında daha iyi olabilir veya kötüleşebilir. Amfizem ile kronik bronşit ortaya çıkarsa, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) haline gelebilir.
Bronşitin Nedenleri Nelerdir?
Bronşit; bronş tüplerinin iltihaplanması, virüsler, bakteriler veya diğer tahriş edici parçacıklardan kaynaklanır. Akut bronşit genellikle viral enfeksiyona bağlıdır. Akut bronşit normalde virüslerden, tipik olarak da soğuk algınlığı ve grip yapan etkenlerden dolayı meydana gelir. Bakteriyel enfeksiyon ve sigara dumanı, toz, duman, buhar ve hava kirliliği gibi akciğerleri tahriş eden maddelere maruz kalmak da bronşite neden olabilir.
Kronik bronşit, akciğer ve hava yolu dokusunda tekrarlanan tahriş ve hasarın neden olduğu bir durumdur. Sigara, hava kirliliğine uzun süre maruz kalma, çevreden gelen toz ve dumanlar ile akut bronşitin tekrar ataklarını içeren diğer nedenlerle birleşmesi, kronik bronşitin en yaygın nedenleridir.
Bronşitin Belirtileri Nelerdir?
Bronşit, sürekli öksürük ile karakterizedir. Hem akut hem de kronik bronşit ortak bulgu ve belirtilere sahiptir. Sürekli öksürük (mukus üretilen öksürük olabilir), hırıltı, düşük ateş ve titreme, göğüste sıkışma, boğaz ağrısı, vücut ağrıları, nefes darlığı, baş ağrısı, burun tıkanıklığı ve sinüzit oluşumu bronşitin en yaygın belirtileri arasındadır.
Akut bronşitin başlıca semptomlarından biri, birkaç hafta süren öksürüktür. Bronş tüplerinin tamamen iyileşmesi bazen birkaç ay sürebilir. Kronik bronşit semptomlarına göre, kronik hastalıklar iki yıl veya daha fazla süren ve genellikle kış aylarında kötüleşen hastalıklardır. Bununla birlikte, kesilmeyen öksürük, astım veya pnömoni gibi bir başka hastalığın da işareti olabilir.
Bronşitten Korunma Yolları Nelerdir?
Sigara içmek, kronik bronşitin en yaygın nedeni olduğundan, sigarayı bırakmak onu önlemenin en etkili yollarından biridir. Akut veya kronik bronşiti önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski azaltmaya yardımcı olan birkaç önlem vardır. Duman, toz, buhar ve hava kirliliği gibi akciğeri tahriş edici maddeleri kullanmaktan veya ortamlarda bulunmaktan kaçının. Maruz kalmaktan kaçınmak mümkün değilse, burun ve ağzı kaplayan bir maske takın.
Mikroplara ve bakterilere maruz kalımı sınırlandırmak için ellerinizi sık sık yıkayın. Bir yıllık grip ve pnömoni aşısı yaptırın. Çevre ve hava kirliliği bronşit riskini büyük ölçüde artırmaktadır. Elektrikli ısıtma yerine sıcak hava ile ısınma çok daha sağlıklı bir yöntemdir. Bronşiti olanlara, mümkün olduğunca sakin ve temiz havalı ortamlarda yaşaması önerilmektedir.
Bronşitin Tedavisi Nedir?
Bronşit rahatsızlığı olan kişilere genellikle semptomları gidermek ve solunumu kolaylaştırmak için OTC öksürük bastırıcılar ve ağrı kesiciler alması önerilir. Bunun yanında bol sıvı tüketimi ve istirahat de bronşit tedavisinde önerilmektedir. Akut bronşit olgusu spesifik bir tedavi yapılmadan geçer, ancak kronik bronşit için hiçbir tedavi yoktur. Bronşit semptomlarını kontrol altında tutmak ve semptomları hafifletmek için doktorlar şunları reçete edebilir:
- Öksürük İlaçları: Öksürük tamamen bastırılmamalıdır, ancak bu balgamı söktürmek ve tahriş edicileri akciğerlerden uzaklaştırmak için önemli bir yoldur.
- Bronkodilatörler: Bunlar bronş tüplerini açar ve mukusları temizler.
- Mukolitik İlaçlar: Solunum yollarındaki mukusu inceltip gevşeterek, balgamın atılmasını kolaylaştırır.
- Anti-inflamatuar İlaçlar ve Glukokortikoid Steroidler: Bu tip ilaçlar, doku hasarına neden olabilecek kronik enflamasyonun azaltılmasına yardımcı olmak amacıyla daha kalıcı semptomlar içindir.
- Oksijen Terapisi: Solunum zor olduğunda oksijen alımını artırmaya yardımcı olur.
- Antibiyotikler: Bunlar bakteriyel enfeksiyonlar için etkilidir, ancak viral enfeksiyonlar için geçerli değildir. İkincil enfeksiyonları da önleyebilirler.
Tüm bunlarla birlikte davranışsal değişiklikler de etkili tedavi yöntemleri arasındadır. Sigarayı bırakmak, ciğer kapasitesini geliştirmek adına spor yapmak ve solunum egzersizlerinde bulunmak en işe yarar tedavi seçeneklerinden bazılarıdır.