Hepimizin bir şekilde duyduğu ya da okuduğu “Dönüşüm” Kafka’yı en yenilikçi yazarlar arasına sokan kitaplarından sadece bir tanesi. Başkalaşma, yalnızlık ve otoriter baskıcılık hakkında yazdığı bütün o hikâyelerin nereden geldiğini, neleri sembolize ettiğini, kimi anlattığını ya da kendinden mi bahsettiğini hepimiz merak etmişizdir. Bakalım tarzından dolayı ismi bile sıfat haline gelmiş yazarın hayatından “Kafkaesk”in anlamına dair ipuçları bulabilecek misiniz?
Kafka orada doğduğu için mi Prag o kadar Kafkaesk, yoksa Prag’da yaşadığı için mi Kafka Kafka oldu?
Prag’ta Yahudi bir aileye doğan ve 31 yaşına kadar baba evinde yaşayan Kafka direk bahsetmese de çoğu öyküsünde Prag’ın atmosferinden etkilenmişti. İkisini bebekken kaybettiği, üçünün de İkinci Dünya Savaşı’nda toplama kampında kaybolduğu kardeşlerinin en büyüğüydü.
Kafka ne zaman yazmaya başladı?
Kafka küçük yaştan beri yazmaya ve hikâye anlatmaya çok hevesliydi. Anne, babasının doğum gününde onlar için piyesler yazıp kardeşleriyle birlikte sunarlardı. Bütün hayatını yazarak geçirdi ama sadece çok az kitabını yaşarken yayınlattı.
Kafka’nın kara kutusu kimdi?
Kafkaesk sıfatını türettirecek bütün kitaplarını ölmeden önce en yakın arkadaşı Max Brod’a vererek “Son isteğim, arkamda bıraktığım her şeyin okunmadan yakılmasıdır” mesajını bıraktı. Max, belki arkadaşına ihanet etti ama insanlık için çok büyük bir adım atarak Kafka’nın çoğu kitabını yayınlattı. Yoksa Amerika, Kale ve Dava romanları şuan çoktan doğaya karışmış olabilirdi.
Kafka’yı kimler okuyordu?
Kafka, Dava romanının el yazmasının 1988 yılında bir gün yaklaşık 2 milyon dolara satılacağını duysa daha çok depresyona girebilirdi. Değeri ancak İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra anlanan Kafka’nın öldüğünde çok küçük bir okur kitlesi vardı.
Kafka’nın babasıyla ilişkileri nasıldı?
Edebiyata olan ilgisini desteklemeyen otoriter babasıyla zor ve karmaşık bir ilişkisi vardı. İlişkileri çoğu eserinin ilham kaynağı olsa da 36 yaşında babasına yazdığı 100’den fazla sayfalık mektup bile ilişkilerini tamamen açıklamaya yetmemişti. “Sevgili babacığım, bir keresinde senden neden korktuğumu sormuştun. Her zamanki gibi nasıl cevap vereceğimi bilememiştim çünkü hem senden korktuğumdan hem de bu korkunun çok detaylı olmasından konuşurken yarısını bile bir araya getiremeyecektim.”
Kafka’nın kadınlarla arası nasıldı?
Sözcüklerle arası iyi olsa da kadınlarla ilişkilerinde aynı şey söylenemez. Kendine güvensizliği, nevrotik davranışları ve yakınlıktan korkar halleri onu ciddi ilişkilerden uzaklaştırdı. Üç kere nişanlandı hem de ikisinde aynı kadınla ama yine de şansı yaver gitmedi ve hiç evlenemedi.
Kafka nasıl öldü?
Tüberküloza yakalanmadan önce bile hep sağlık sorunlarıyla uğraştı: depresyon, migren, uykusuzluk, anksiyete. 1924’te durumu ağırlaştığında boğazındaki acı nedeniyle hiçbir şekilde yemek yiyemiyordu ve 3 Haziran’da açlıktan öldü.