Büyükşehir Yasası ile kapatılması öngörülen beldelerde 14 Ekim'de referanduma gitme kararı alan
CHP,
bu kararını Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının 5. Maddesine dayandırıyor. Bu
yazımda CHP'nin referandum kararını bu madde
bağlamında değerlendirmeye çalışacağım. Madde 5 şöyle diyor:
CHP üzerinde hiç
tartışmaya fırsat vermeden Madde 5'in yerel yönetim birimlerinin kapatılmasının
da referandum konusu yapılabilmesine izin verdiği şeklinde yorumladı. Bu çok
ciddi bir yanlışa işaret ediyor, çünkü Özerklik Şartının 4. maddesinin 3.
fıkrasında “kamusal sorumluluklar -genellikle ve tercihen- vatandaşa en yakın
olan makamlar tarafından kullanılır” deniliyor. Özerklik Şartı
bir bütün olarak yerel yönetimlerin güçlendirilmesini öngörerek hazırlanmıştır
ve bu anlamda içinde yer alan maddelerin birbiri ile çelişmesi düşünülemez.
CHP,
Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartını bir bütün olarak okuyup doğru bir
değerlendirme yapsa, Büyükşehir Yasası ile ilgili olarak referandum önerisini
farklı bir şekilde getirebilirdi. Örneğin pakette yer alan, yeni ilçeler tesis etmek suretiyle merkeze bağlı
köylerin ve beldelerin bu ilçelere bağlanmasını öngören madde makul bir
referandum konusu olabilirdi. Elbette ilgili yerel yönetim birimlerinin yerinden yönetim haklarının saklı tutulması
koşulu ile. CHP referandumunu bu
değişiklikten etkilenecek tüm ilçe, belde ve köylerde yapabilirdi. Ama
Büyükşehir Yasa tasarısının bir bütün olarak tamamının, ya da belde belediyelerinin
kapatılmasının referandum konusu yapılması abesle iştigaldir ve Avrupa Yerel
Yönetimler Özerklik Şartının 5. Maddesi ile ilgisi yoktur.
Bu yüzden diyorum ki:Yerinden yönetim hakkımı elimden alacak olan Büyükşehir Yasa Tasarısına da, bu evrensel hakkımı oylama konusu yapmaya da hayır !!
Yerel Yönetim Sınırlarının Korunması
Yerel yönetimlerin sınırlarında, mevzuatın elverdiği durumlarda ve mümkünse bir referandum yoluyla ilgili yerel topluluklara önceden danışılmadan değişiklik yapılamaz.
Büyükşehir Yasasının getirdiği en belirleyici değişiklik, Büyükşehir belediyelerinin sınırını il mülki sınırına genişletmesi. Elbette bu arada 1500'den fazla belde ve 13.000'den fazla köyün tamamen kapatılması öngörülüyor.
Yönetim birimlerinin sınırlarını değiştirmek ve yönetim birimlerini tamamen ortadan kaldırmak farklı düzenlemeler. Tasarı, örneğin CHP'nin referandum yapmayı öngördüğü, tasarı yasalaşırsa kapanacak beldelerden birisi olan Akyaka'nın Ula'ya değil de Yerkesik'e bağlanması gibi bir değişiklik önerisi olsa, Akyaka'nın yerinden yönetim hakkını saklı tutarak Yerkesik ve Ula'nın yönetim sınırlarında değişiklik anlamına gelecekti. Bu değişiklik Madde 5'e göre referandum konusu yapılabilirdi, üstelik de yalnızca Akyaka'da değil, Yerkesik ve Ula'nın tüm merkez, belde ve köylerinde yapılmalıydı, çünkü tüm buralarda yaşayan topluluklar için idari sınırların değiştirilmesi anlamına gelirdi.
Serdar Denktaş