Katılımcılar ders içeriğine ilişkin soruları bu alandan paylaşabilirler.
Sorulara ilişkin kısa not:
Hassa ve Fasl farkıyla ilgili bazı örneklerde kayboluyorum. TDV İslam Ansiklopedisi'nde Beş Külli'ye göz gezdirirken Hassa başlığı altındaki bir örneği anlayamıyorum. Bizim derste gördüğümüz insan ve gülen varlık örneğini verdikten sonra, "... aynı şekilde üçgenin iç açılarının toplamının iki dik açıya eşit olması da üçgenin hassasıdır" diyor. Bu örneğin neden fasla değil de hassaya ait olduğunu anlayamıyorum. Nicelik belirtmesi bir şey değiştiriyor mu? Bunun üçgen türüne ait bir ayrım (dolayısıyla hassa) olduğunu anlıyorum, fakat aynı zamanda bu üçgeni cins bakımından ortak olduğu başka şeyden ayıran özsel bir nitelik değil midir? Nitekim "insan'a nisbetle natık" ne kadar özsel ayrımı betimliyorsa, "üçgen'e nisbetle iç açılarının toplamı iki dik açıya eşit olan şekil" de o kadar özsel ayrım gibi oluşuyor kafamda.
Yanlış ve eksiklerime işaret edebilir misiniz?
Fasl aslında cinsi bölen ve türü oluşturan ögedir, nitekim insan’ın neliği hayvan ve natıktan oluşur ki bu örnekte hayvan insan'ın en geniş parçası olup hem insanları, hem de diğer hayvanları kapsarken natık da insan'a eşit olup onu diğer hayvanlardan ayırır ve hayvan kavramını böler, yani insan neliği natık'la oluşur, tıpkı at ve kuş gibi diğer hayvanlardan ayrı ve bağımsız bir nelik haline gelir. Kısaca insan bir tür olup hayvan onun cinsi, natık ise faslıdır.
İşte tıpkı bunun gibi, "dik açılı üçgen" kavramı üçgen'in bir türü olmak itibariyle "üçgen" onun cinsi ve "dik açılı" ise faslıdır. Bu bağlamda, "dik açıya bağlı iki kenarın uzunluklarının kareleri toplamının hipotenüs uzunluğunun karesine eşit olma" özelliği, üçgen cinsinin "dik açılı" türüne özgü bir ayrımdır (hassa), çünkü bu özellik "üçgen" cinsinin diğer türlerinde bulunmaz. Buna karşın üçgen'in "üç açısının iki dik açıya eşit olması", dikaçılı üçgen türüne göre özel değil, genel araz'dır (araz-ı amm), çünkü bu özellik "dikaçı" türüne özgü olmayıp "üçgen" cinsinin diğer türlerinde de bulunur.
1. hayvan (cins) + natık (fasıl) = insan (tür) hadd-i tam
2. şekil (cins) + üç kenarlı (fasıl) = üçgen (tür) hadd-i tam
3. şekil (cins) + iç açılarının toplamının iki dik açıya eşit olması (hassa) = üçgen (tür) resm-i tam
4. üçgen (cins) + dikaçı (fasıl) = dikaçılı üçgen (tür) hadd-i tam
5. dikaçılı üçgen (tür) + dik açıya bağlı iki kenarın uzunluklarının kareleri toplamının hipotenüs uzunluğunun karesine eşit olması (hassa)
6. dikaçılı üçgen (tür) + iç açılarının toplamının iki dik açıya eşit olması (araz-ı amm)
Beş tümelin ve tanımların mantığını doğru ve sağlam bir şekilde kavradığınız takdirde, yukarıdaki işlemlerin sağlamasını yapmanız işten bile değildir, belki biraz zaman alır ama hepsi o kadar!
Cevherlerin beş temel cevher (madde, suret, cisim, nefs, akıl) olarak kabul edildiğini ve bu cevherlerden cisim olanın ise başka bir cevhere intikal ediyor olduğunu belirttiniz.
Porphryios Ağacı'nda "cevher"i cismani olan ve cismani olmayan olarak ikiye ayırdık, sonrasında "cism"i canlı, diri, düşünen olarak ayırdıktan sonra "düşünen"i de ölümlü ve ölümsüz olarak ikiye ayırdık. İnsan'a ölümlü, Tanrı'ya da ölümsüz olan dedik.
Burada kavrayamadığım konu, Tanrı'nın bir cismi olmadığını kabul edersek Porphryios Ağacı'nda Tanrı'yı cevher'in bir ayrımı (cismani olan ya da ayrı bir cevher) olarak değil de cismin uzak türü olan hayvan-ı natık'ın bir bir fasl'ı olarak yerleştiriyoruz.
Önce Porphyrios Ağacı'nın içeriği bir kenarda dursun:
οὐσία substantia جوهر. töz
σῶμα corpus جسم cisim
ἔμψυχον animatum متنفس (ذو نفس) can'lı (bitki)
ζῷον animal حي (حيوان) diri (hayvan)
λογικὸν rational ناطق konuşan (düşünen)
θνητόν mortale مائت ölümlü
ἄνθρωπος homo إنسان insan
Farklı felsefe okullarına göre cevher, cisim, madde, suret gibi terimlerin tanımları değişir. Bu tanımların hangi tarihte hangi filozof veya okul tarafından yapıldığı önemlidir. Tanrı'nın cevher ve cisim olup olmadığı da tarih boyunca tartışılmıştır. Kısaca bu konular Mantık'ı değil, Felsefe'yi (Metafizik) ilgilendirir.
1. Düşünmek şeklindeki özsel ayrımın kendisi de bir araz değil midir? ("Düşünmek araz değildir" demiştiniz. Bilfiil düşünmeyen olmadığı için mi ?)
2. Aynı şekillde gülmek bir araz iken ayrıca bir de fasl değil midir?
1. Zati üçe ayrılır: cins, nev, fasl. Arazi de ikiye ayrılır: hassa ve araz-ı amm.
Düşünmek (nutk) fasıldır, fasıl zatidir, o halde düşünmek araz değildir.
2. Gülmek hassa'dır, hassa bir ayrımdır, ama zati değil arazidir, o halde gülmek zati olmadığı gibi, fasıl da değildir.
felsefedersleri.com sitesinde sunulan hizmetlerden yararlanıldığında sitenin kullanım koşulları ve gizlilik politikaları kabul edilmiş sayılır.
gizlilik politikası, verilerin hangi nedenlerle toplandığı ve bu verilerle neler yapılmak istendiği gibi hususların anlaşılmasına yardımcı olmayı amaçlar.
felsefedersleri.com bu bilgilerin kullanıcılarla paylaşılmasını önemsemektedir; bu nedenle zaman ayırıp dikkatli bir şekilde okuduğunuz için teşekkür ederiz.
felsefedersleri.com sitesi tüm kullanıcıların gizlilik ilkelerine saygı duyar ve gizliliklerini özenle korur.
gizlilik ilkeleri’yle ilgili daha fazla bilgi için lütfen aşağıdaki maddeleri dikkatlice okuyunuz:
felsefedersleri.com sitede yer alan bilgi ve hizmet kullanıcılarının kişisel bilgilerini içerir. Kişisel Bilgiler kullanıcıların tanınabilmesi ve sunulan hizmetler hakkında kendilerine bilgi verilebilmesi bakımından, ad-soyad, e-posta adresi, telefon, fotoğraf, sosyal-ağ bilgileri vb. kayıtlardan oluşur. Bu bilgiler kamuya açık bilgiler değildir ve hiçbir surette felsefedersleri.com sitesinin yönetmediği veya kontrolü altında olmayan başka bir yerde kullanılmaz ve paylaşılmaz.
felsefedersleri.com sitesine üye olunduğunda veya sitenin sunduğu ürün ve hizmetlerden yararlanıldığında kullanıcılardan edinilmiş bilgiler gizlilik ilkeleri gereğince saklanır. felsefedersleri.com kullanıcılara ait bilgileri toplamak ve yukarıda sayılan gizlilik ilkeleri bağlamında saklamak hakkına sahiptir.
felsefedersleri.com sitesine kayıt başvurusu yapıldığında, kullanıcıdan ad-soyad, e-posta, şehir, ülke, vb. bilgiler istenir; kişi, kullanıcı adı ve şifresiyle siteye giriş yaptığında artık sitenin tanıdığı bir kullanıcı sayılır. Kullanıcıya ait bu bilgiler felsefedersleri.com uhdesinde saklanır; hizmetlerin daha iyi hale getirilebilmesi ve geliştirilebilmesi amacıyla toplanmış bu bilgiler analiz edilebilir ve raporlanabilir.
felsefedersleri.com sitesinde toplanan kişisel bilgiler kullanıcıların özel izni olmaksızın siteye bağlı olmayan ve siteye ürün ya da hizmet sunan şirketlerle veya üçüncü şahıslara asla kiralanmaz, satılmaz veya paylaşılmaz.
bu bilgiler kullanıcıların güvenliği nedeniyle site çalışanlarına da kısıtlanmış olup ancak ürün ve hizmetlerle ilgili kullanıcı bilgileri gerekli olduğu durumlarda yetkili personelin yalnızca gerekli kısımlara erişimine izin verilmiştir.
gizlilik ilkeleri’yle ilgili sorularınız için [email protected] aracılığıyla bizimle iletişime geçebilirsiniz.
KATEGORİ EĞİTİM DANIŞMANLIK ve YAYINCILIK TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (“veri sorumlusu”), felsefedersleri.com üzerinden yapacağınız alım, takip veya üyelik (“ilgili kişi”) kapsamında çeşitli kişisel verilerinizi elde edebilir.
KVKK kapsamında, kişisel verilerinize ilişkin olarak Kanunun 11. maddesine göre haklarınız bulunmaktadır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu madde 11’i lütfen inceleyiniz.
Kişisel verileriniz, felsefedersleri.com tarafından verilen hizmet, eğitim veya ticari faaliyete bağlı olarak internet sitesi, sosyal medya mecraları ve benzeri vasıtalarla sözlü, yazılı veya elektronik olarak toplanabilir ve sitenin ürün ve hizmetlerinden yararlandığınız sürece güncellenerek işlenebilir.
Toplanan kişisel veriler, KVKK’nın 5. ve 6. maddelerinde belirtilen kişisel veri işleme koşullarına uygun olarak, WhatsApp gruplarına site üzerinden (doğrudan) veya manuel olarak ekleme, kampanya, promosyon, indirim, teklif, etkinlikler, çekilişler vb. konularda bilgilendirme yapılması, felsefedersleri.com tarafından kullanıcılara sunulan ürün ve hizmetlerin temin edilebilmesi, geliştirilmesi ve bunlardan yararlanılabilmesi maksadıyla istatistiksel değerlendirmeler yapılması, veri tabanı oluşturulması veya pazar araştırmaları gibi çalışmaların yapılması, ilgili kişi şikayetlerinin takibi, kullanıcı ilişkilerinin yönetimi ve bu kapsamda iletişim stratejileri geliştirilmesi, kurumsal iletişim faaliyetleri yapılması, ilgili kişilerin ve kişisel verilerin hukuki, ticari ve teknik güvenliğinin temini için gerekli alt yapının oluşturulması, iş planları ve operasyonların oluşturulması, değerlendirme süreçleri, hukuki uyum süreci, ticari ve iş stratejilerinin belirlenmesi, geliştirilmesi ve uygulanması ve insan kaynakları politikalarının yürütülmesinin temini amaçlarıyla işlenecektir.
Toplanan kişisel veriler, 2. maddede belirtilen amaçlarla, KVKK’nın 5. ve 6. maddelerinde belirtilen kişisel veri işleme şartlarına uygun olarak kanunen yetkili kamu kurumları ve özel kişilere, KVKK’nın 8. ve 9. maddelerinde belirtilen kişisel veri aktarımı şartları çerçevesinde aktarılabilir.
Kişisel veri sahibi olarak, haklarınıza ilişkin taleplerinizi, yukarıda belirtilen hakları kullanmak amacıyla kimlik tesbiti için gerekli bilgiler ve yanısıra kullanılmak istenen haklara yönelik açıklamalarla birlikte yazılı talebinizi, “Merkez Mah. Abide-i Hürriyet Cad. Aykaç Plaza no. 203, İç Kapı no: 17, Şişli/İstanbul” adresine, konunun KVKK ile ilgili olduğu açıkça belirtilerek ıslak imzalı olarak veya [email protected] adresine e-posta göndermek ya da ilgili kişi tarafından bizzat başvurmak suretiyle iletebilirsiniz. Başvurular Türkçe yapılmalıdır.