Yengeçler kabuklular ailesine aittir ve 4500’den fazla türü vardır. Boyları 0,68 ila 1,19 cm olan Bezelye Yengecinden kıskaçları 12 metre kadar uzanan Japon Örümcek Yengeç’e kadar değişmektedir. Bu omurgasızlar omnivorlardır, alg, mantar, bakteri, diğer kabuklular, yumuşakçalar ve solucanlar tüketirler. Yengeçler 200 milyon yıl önce Jurassic Dönemine dayanan çok eski canlılardır. Bazı türleri, habitat kaybı ve yoğun avlanma nedeniyle her yıl canlı olarak 1 milyon ton yengeç elde edilmesine neden olan sebeplerle tehlike altındadırlar. Bilinen yengeç türlerinden 10 tanesi aşağıdaki gibidir:
1. Bairdi Yengeçler
Bairdi yengeçlerinin kısa kuyrukları vardır ve çok uzmanlaşmıştır. Beş çift bacakları vardır ve çoğunlukla küçük bir karın kanadı olan bir kabuğundan veya bir kabuktan yapılmış bir gövdesi vardır. Bunlara ayrıca Tanner yengeçleri denir ve kar yengeçleri çeşitleri arasındadırlar. Kilo olarak dört kilograma kadar çıkabilirler ve diyetleri çoğunlukla deniz dibinde bulunan istiridye, solucan ve diğer kabuklulardan oluşmaktadır.
Bairdi yengeçlerine tanner yengeçlerde denir ve onların kıskaçları bacaklarının önündedir. Son yıllarda, Bairdi yengeçleri aşırı avlanma nedeniyle nesilleri tükenme tehlikesi altında olduğundan bu tür yengeçlerde uzmanlaşmış balıkçılık üzerinde sıkı kontroller yapılmasına neden olmaktadır. Tüm Kar Yengeç çeşitleri arasında, bu tür yengeçler en büyüğüdür ve buğulama, haşlama, ızgara, sote veya hatta kızartılmış olabilir.
2. Mavi Yengeçler
Mavi yengeçlerin Latince ismi güzel yüzücü anlamına gelir ve isim de güzel, mavi-yeşil renkli bir yengeç olduğundan verilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri’nin doğu kıyısında oldukça sık bulunan mavi yengeçler bazen daha büyük, 8,38 cm ila 14 cm boyutlarında olabilir. Güzel bir mavi renk olsalar bile, pişirildiğinde diğer yengeçler gibi kırmızımsı bir renge dönüşürler. Yumuşak ve tatlı etleri vardır ve gezegendeki en ağır hasat edilen hayvanlardan bazılarıdır. Erkekleri kabuklarının genişliğinde dokuz inç’e kadar ulaşabilen altta yaşayan omnivorlardır.
3. Hindistan Cevizi Yengeçleri
Ayrıca bir soyguncu yengeç veya bir avuç hırsızı olarak da adlandırılan hindistancevizi yengeci dünyadaki en büyük topraklı eklem bacaklı olup, kilo başına 9 kilo ağırlığa ve 40,5 cm uzunluğa kadar çıkabilmektedir. Dahası, Hindistan Cevizi yengecinin her bir uzun ayağı, yaklaşık kırk ila altmış yaşına gelinceye kadar maksimum büyüklüklerine ulaşılmamasına rağmen, üç metrelik açıklıkta olabilir.
Hindistan cevizi yengeçleri hindistancevizi sevdikleri ve hatta onlara ulaşmak için ağaçlara tırmandıklarından dolayı bu ismi almışlardır. Aynı zamanda, Hermit yengeçlerinin bir çeşididir, ancak bu yengeçlerin yaptığı gibi tamamen büyüdüğünde bir kabuğuna sahip değildir. Hindistan cevizi yengeçleri, etleri, fındıkları, meyveleri, tohumları yerler ve onları benzersiz kılan özelliklerinden biri de suyun altında uzun süre hayatta kalmamalarıdır. Aslında çok uzun süre su altında kalırlarsa boğulurlar. Pasifik ve Hint okyanuslarının çevresindeki bölgelerde sıkça bulunan Hindistan Cevizi yengeçlerinin yalnızca iki ayrı düşmanı vardır. Biri diğer Hindistan Cevizi yengeçleridir diğeri insanlar.
4. Dungeness Yengeçler
Dungeness yengeçleri çok büyüktür, genellikle 4,4 cm ila 4 pound ağırlığında ve morumsu kahverengi olan bir renge sahiptir. Alaska’dan Meksika’nın Baja bölgesine kadar olan sularda bulunurlar ve daha önce Washington Eyaletinde bulunan Dungeness adında bir kasaba olarak adlandırılırlar. Bu yengeçleri hasat yapabilmek için, yasalara göre asgari 15,90 cm uzunluğunda olmaları gerekir ve sadece erkeklerin toplanmasına izin verilir. Renkleri pembe olan tatlı, dolgun bir ete sahiplerdir ve asıl mevsimi Kış zamanıdır. Dungeness yengeçleri çok sert kabuklara ve beş ayrı çift bacağa sahiptir. Çoğunlukla kancalar ve çizgiler, yemlenmiş tencere, ağlar ve hatta el ile yakalanırlar. Dungeness yengeçlerinin çoğu yaklaşık on yıl yaşar ve tadı nedeniyle, yenmesi gereken son derece popüler bir yengeç çeşididir.
5. Hermit Yengeçler
Bu yalnız yaşayan yengeçler genellikle çocuklar için evcil hayvan olarak satın alınır, çünkü oynaması eğlencelidir ve çok küçüktür. Yedi farklı aileye bölünmüş yaklaşık 1.100 Hermit yengeç türü vardır. Büyüyünce yumuşak karınlarını gizleyen gastropod ok kullanırlar, çünkü bu oklar olmadan bir avcının saldırısına açıktırlar. Sadece kabukları karnı korumakla kalmaz, aynı zamanda yengeçler gerektiğinde içinde saklanabilir.
Aslında, Hermit yengeçleri, kabuklarını çalmak için diğer Hermit yengeçlerini öldürdüğü bilinen kabukları o kadar önemli görürler. Hermit yengeçleri ile yaşam süreleri büyüklükleri büyük farklılıklar gösterir ve aslında birkaç aydan otuz yıla kadar her yerde yaşayabilirler. Vahşi doğada yaşarlarsa, Hermit yengeçleri çok sosyaldir ve oldukça büyük kolonilerde yaşarlar. Bu yengeç türü her zaman başka bir yengeç kabuğunu çalma arayışı içindelerdir.
6. At Nalı Yengeçleri
Bu yengeç at nalı gibi göründüğü için, öğenin adını bu şekilde alan bir yengeç türüdür. At nalı yengeçlerinin en ilginç yönlerinden biri, yaklaşık 500 milyon yıl civarında oldukları ve Nova Scotia’dan Yucatan’a, ayrıca Asya kıyılarına, Filipinler ve Hindistan’a kadar Atlantik kıyılarında bulunmalarıdır. Kabuklu et oranı nispeten küçük olmasına rağmen yenilebilir ve çok lezzetlidir.
Florida sahillerinde çok yaygın olarak bulunurlar ve pek çok insanın tehlikeli olduğunu düşündüğü, tamamen zararsız olsa da diken benzeri bir kuyruğu vardır. Elbette bu, kuyruktan at nalı yengeci alınması gerektiği anlamına gelmez, çünkü bu hareket hayvana zarar verebilir. At nalı yengeçlerin on gözü vardır ve aslında hiç yengece benzemez. Akrepler, keneler ve hatta örümcekler gibi hayvanlarla daha yakından ilgilidir.
7. Kral Yengeçler
Çoğunlukla Alaska Kralı yengeç, Rus yengeç veya Japon yengeç olarak adlandırılan bu yengeçler 25 kilo ağırlığa ve on fit boyuta ulaşabilir. Kral yengeçleri oldukça büyük olmasına rağmen, bunun sadece dörtte biri aslında yenilebilir çünkü çoğunlukla kıskaçlar ve bacaklardan oluşurlar. Diğer yengeç türleri gibi, sadece erkek Kral yengeçlerini hasat etmek yasaldır ve et, lezzetli, narin bir tadı ve rengi açık kırmızı olan bir dış kenarı ile karlı beyazdır.
8. Peekytoe Yengeçler
1997 yılına kadar, bu yengeçler atılabilir bir üründür ve çoğu ıstakoz balıkçıları tarafından çok az kullanım için avlanırlar. Bunlar esasen kum veya Maine yengeçleridir, ancak ad peekytoe olarak değiştirilince, popülerlikleri sona ermiştir. Ayrıca kaya yengeçleri genellikle kar yengeç adı verilen bir tür olmasına rağmen, kaya veya defne yengeçleri olarak da adlandırılabilirler. Peekytoe yengeçlerinde az miktarda pembe benekli beyaz et vardır ve her tür şefin tadını çıkardığı çok tatlı bir lezzet vardır. Aslında, bu tür yengeçler bugünlerde şefler arasında oldukça popülerdir, çünkü etin ne kadar iyi olduğu, kısmen de bu yengeçleri salatalardan yengeç rulolarına kadar her şeyde kullanabilmesi mümkündür.
9. Kaya (Kar) Yengeçler
Amerika Birleşik Devletleri’nin doğu kıyısı boyunca ve diğer su kütlelerinde bulunan kaya yengeçleri, örümcek yengeçleri olarak da adlandırılmalarına sebep olan örümcek gibi görünen bacaklara sahiptir ve diğer isimleri Kraliçe yengeçleridir. Bering Denizi’nde bulunan kar yengeçleri, kumlu ve çamurlu ortamlarda yüzeyin yaklaşık 650 fit altında bulunabilir.
Yaşam süreleri boyunca, Kar yengeçleri genellikle sığ sulardan derin sulara göç eder. Aynı zaman da kendilerini korumak için eşsiz bir formları vardır, genellikle tabanlarından küçük dairesel bir yiv içeren bacaklarından birini kullanırlar bir avcı tarafından tutulursa veya bir avcı tarafından tutulmadığı bir noktaya dolanırsa başka yoldan kaçabilirler. Bu onlar için bir sorun değildir, çünkü sonuncunun bulunduğu yarasından bile başka bir bacak çıkartabilirler.
10. Taş Yengeçler
Taş yengeçlerin içi çok sert ve çok etli büyük pençeleri vardır. Taş yengeçleriyle, sadece pençelerin kendileri yenir ve yengeçler kıskaçlarını tekrar suya atarlar ve kendilerini savunmak için bir kıskaç ile bırakırlar. Yasaya göre, taş yengeçler yedi dakika kaynatılmalı ardından dondurulmalı ya da buza koyulmalıdır. Bunun nedeni, donmadan, taş yengeçlerin çok hoş olmayan bir iyot tadına sahip olmalarıdır. Aşçılar hangi kıskaçların en fazla ete sahip olduğunu öğrenmek isterlerse, onları bir su deposunda tutarlar. Daha az etli yengeçler tankın tepesine çıkar ve daha sonra bu yengeçleri ışık olarak satışa sunarlar. Sert bir dokuya ve tatlı ve etli bir tada sahip olan taş yengeçlerin boyutunun 2 ila 2.75 ons civarındadır. Genellikle bir tokmakla açılırlar ve çeşitli daldırma soslarıyla servis edilirler.
Kaynakça:
owlcation.com
listverse.com
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu