İngiliz evrenbilimci ve fizik profesörü Stephen Hawking, 76 yaşında hayatını kaybetti.Ünlü İngiliz kuramcı, uzay bilimi, kara delikler ve kuantum fiziğiyle ilgili çalışmalarıyla biliniyordu.
Hawking'in çocukları Lucy, Robert ve Tim babalarının ölümüyle ilgili yazılı açıklamalarında "Sevgili babamızı bugün kaybetmiş olmanın üzüntüsünü yaşıyoruz. Çok büyük bir bilim insanı, çalışmaları ve mirası yıllarca yaşayacak olağanüstü bir kişiydi" dedi.
Doktorlar, Hawking'in 22 yaşındayken yakalandığı hastalık nedeniyle yalnızca iki yıl ömrü kaldığını söylemişti, İngiliz bilim insanı ise 76 yaşına kadar çalışmalarına devam edip birçok teoriye, kitaba imza attı.
Ünlü bilim insanı, 1985 yılından bu yana sesini de yitirmiş olduğu için koltuğuna yerleştirilmiş, yazıları sese dönüştürebilen bilgisayarı sayesinde insanlarla iletişim kurabiliyordu.
Stephen Hawking kimdir?
Stephen Hawking, motor nöron hastalığını (ALS Amyotrofik Lateral Skleroz) hastalığını yenip çağının en saygın ve başarılı bilim insanlarından oldu.
Güçlü ve renkli espri anlayışıyla bir bilim elçisiydi ve çalışmalarına halkın rahat erişebilmesi için uğraştı.
Zamanın Kısa Tarihi: Büyük Patlamadan Karadeliklere adlı kitabı en çok satanlar listesine girdi ama kaç kişinin kitabı sonuna kadar okuyabildiği ise belirsiz.
Çok sayıda televizyon programına katılan Hawking, sentezlenen sesinin de birçok kayıtta kullanılmasına izin verdi.
Stephen William Hawking, 8 Ocak 1942'de Oxford'da doğdu. Biyolog olan babası, annesiyle birlikte Almanya'da bombardımanlardan kaçıp Londra'ya taşınmıştı.
Oxford Üniversitesi'ni birincilikle bitirip Cambridge Üniversitesi'nde kozmoloji (evren bilimi) doktorası yaptı.
Gençliğinde at biniyor, kürek sporuyla ilgileniyordu. Ama Cambridge'teyken motor nöron hastalığı teşhisi kondu ve vücudunun işlevini neredeyse tamamen yitirdi.
2 yıl ömrü kaldı dendi
Doktorlar, 1964 yılında ilk eşi Jane ile evlenme hazırlığı yapan Hawking'in iki ya da üç yıl ömrü kaldığını söylüyordu.
Ama rahatsızlığı beklenenden daha yavaş ilerledi. Çiftin üç çocukları oldu. Geçirdiği soluk borusu ameliyatı nedeniyle sesini de yalnızca ses birleştirici cihazla kullanabilmesine rağmen 1988'de evren bilimi rehberi olan Zamanın Kısa Tarihi: Büyük Patlamadan Karadeliklere kitabını yazdı.
Kitap, 10 milyondan fazla kopya sattı ama Hawking, bunun 'hiç bitmeyen en popüler kitap' olduğunun farkındaydı.
Hawking, kara deliklerin kuantum fiziğinin izin verdiği ölçüde dalgalanmasıyla yarattığı enerji parçacıklarının etkileşip birbirlerini yok etmesiyle ilgili yaptığı ve 'Hawking Radyasyonu' olarak bilinen teoriyi keşfetti.
İngiliz bilim insanı çözümleri hesaplama veya deney yapmadan görselleştirme yeteneğiyle biliniyordu.
Belki de en ilgi çekici olan, evrenin belirlenen yasalara göre geliştiğini söylediği 'Her şeyin teorisi'ydi.
"Bu yasaların tamamı bize evrenin nasıl doğduğuna ilişkin sorulara yanıt verebilir" dedi Hawking.
"Evren nereye gidiyor, bir sonu olacak mı? Eğer olacaksa nasıl sona erecek? Eğer bu soruların yanıtlarını bulursak, Tanrı'nın zihnini de anlamış oluruz."
Hawking, bilimsel uğraşlarında ve günlük yaşantısında çevresinden ve kuantum fiziği ve kara deliklerle ilgili iddialarıyla bugün bilim insanları arasında dünyada en çok tanınan isimdi. Kitapları, 40 dile çevrildi, evrenle ilgili teorik bilgilerini popüler hale getirmek için gereken maddi bağımsızlığı sağlayacak ve Cambridge Üniversitesi’ndeki uygulamalı matematik ve teorik fizik laboratuarını geliştirecek kadar çok sattı.
Popüler kültürün parçası
Hawking popüler kültürün de parçasıydı. The Simpsons çizgi filminde Homer karakteriyle yan yana resmedilmiş, BBC'nin komedi dizisi Red Dwarf'ta kendini oynamış, Uzay Yolu II: Yeni Nesil (Star Trek: New Generation) filminde hologramı yer almıştı.
Pink Floyd rock grubu da, 1994 tarihli The Division Bell adlı albümlerindeki Keep Talking şarkılarında Hawking'in mekanik sesini kullandı.
Stephen Hawking, Cambridge Üniversitesi'nde matematik profesörü olarak çalışmaya devam etti, 2011 yılında Ceviz Kabuğundaki Evren (The Universe in a Nutshell) kitabını yayımladı.
İngiliz kuramcı, hastalığının kendisine bazı faydaları olduğuna inanıyordu, rahatsızlanmadan önceki hayatından 'sıkıldığını' söylemişti.
Hastalığı nedeniyle birilerinin bakımına muhtaçtı. Kendisine 20 yıldan uzun bir süre bakan eşine duyduğu saygıyı her fırsatta dile getiriyordu. Eşini, 1995'te evlendiği bir hemşire için terk etmesi yakınları ve arkadaşları için şaşırtıcı olmuştu.
Hawking, 2000 yılından sonra Cambridge'teki Addenbrooke Hastanesi'ni çeşitli rahatsızlıkları nedeniyle sık ziyaret etmeye başladı. Hawking'in yıllarca sözlü ve fiziksel olarak istismar edildiği iddiaları üzerine polis, çevresindeki bazı kişileri sorguladı.
Elektrikli tekerlekli sandalyesini çoğu zaman dikkatsizce kullandığı bilinen Hawking, vücudundaki yaraların fiziksel istismardan kaynaklanmadığını söylüyordu. İddialarla ilgili herhangi bir işlem yapılmadı.
Hawking uzayla ilgili görüşlerini şöyle dile getirmişti:
"Yeryüzündeki yaşamın, aniden çıkabilecek bir nükleer savaş, genetiği değiştirilmiş bir virüs gibi felaketler ve giderek artan başka tehlikelerle yok olma tehdidiyle karşı karşıya olduğuna inanıyorum. İnsanoğlunun uzaya gitmediği sürece bir geleceği olduğunu sanmıyorum. Bu yüzden, insanların uzaya ilgi duymasını teşvik etmek istiyorum."
Hawking'in hayatı ilk eşi Jane Hawking'in tanıklıkları ve yaşadıklarına dayandırılan bir filmle beyaz perdeye taşındı. The Theory of Everything (Her Şeyin Teorisi) adlı film 2014 yılında vizyona girdi.
Hawking, kendisini oynayan Eddie Redmayne ile role hazırlık sürecinde bir araya geldi.
Discovery Channel'daki bir programda Hawking, başka bir yerlerde bir hayat olduğunu düşünmenin mantıklı olduğunu söyledi, uzaylıların da yeryüzünü istila edip kaynaklarını ele geçirdikten sonra terk edebileceği uyarısını yaptı.
Hawking, bir yazısında tüm hayatı boyunca motor nöron rahatsızlığından mustarip olmasına rağmen, bu hastalığın kendisini çekici bir aileye sahip olmak ve başarıya ulaşmaktan alı koyamadığını dile getirdi ve umuda dair şunları söyledi:
"Bu da umudu kaybetmemeniz gerektiğini gösteriyor…"
'Karmaşık teorileri erişilebilir kılmasıyla hatırlanacak'
Stephen Hawking'in ölümü ardından ilk taziye mesajı paylaşan isimlerden biri modern internet World Wide Web'in kurucusu Tim Berners-Lee oldu.
Bernerts-Lee, İngiliz bilim adamını "Müthiş bir aklı, muhteşem bir ruhu kaybettik. Huzur içinde uyu Stephen Hawking" sözleriyle andı.
Apple'ın kurucularından Steve Wozniak "Stephen Hawking'in bütünlüğü, bilime olan bağlılığı onu saf mükemmelliğin de üstüne taşıdı" dedi.
Microsoft'un Genel Müdürü Satya Nadella'nın mesajı şöyle:
"Bugün büyük birini kaybettik. Stephen Hawking bilime olağanüstü katkılarıyla, karmaşık teorileri, konseptleri kitlelere daha erişilebilir kılmasıyla ve karşılaştığı tüm engellere rağmen evreni tamamen anlamak için izlediği yol ve ruhuyla hatırlanacak"
Stephen Hawking, 2013 yılında yazdığı anı kitabında motor nöron hastalığına yakalanmasıyla ilgili duygularını şöyle dile getirmişti:
"Çok büyük bir haksızlık olduğunu düşündüm. Neden benim başıma geldi? O zamanlar hayatımın sona erdiğini düşünmüştüm ama şimdi, 50 yıl sonra hayatımdan çok memnunum."
BBC-türkçe, Sputnik