

IX
Siyaset, Siyasîler, Sistemler
Devletin Ayakları
Cumhurbaşkanının yeni devlet modelini üzerine oturtmayı düşündüğü beş ayağı, eskisinden daha ileri ve insaflı olarak değerlendirmekle beraber "bir mutabakat zemini" teşkil edebileceği kanaatini taşımıyorum.
Gerekçelerim şunlar:
1. Müslümanların, henüz içeriği tartışılmakta olan, kavramları oturmamış bulunan laiklik, milliyetçilik ve demokrasi ile ilgili itirazları, çekinceleri vardır. Bu üç ilkeye bağlı olanların da İslâm ile ve en azından ondan ayrı olarak düşündükleri şeriat ile problemleri mevcuttur.
2. Laikliği en geniş ve yumuşak tanımı içinde benimseyenlerin bile müslümanların, özel hayatlarında ve sosyal ilişkilerinde İslâmı uygulamalarına ve bu uygulamaya imkan verecek bir yeniden yapılanmaya rızaları yoktur.
3. Müslümanlar kamu alanını tamamen ve devamlı olarak ilahi iradenin (dinin) dışına çıkarıp beşer aklı ve bilgisinin çözüm ve düzenlemelerine terkedemezler.
4. Yeniden yorumlamak suretiyle bu dört ayağın her birine farklı kavramlar yüklenip birbirine uygun hale getirildiğinde, belli mahiyetler bozulacak, her birisi kendi olmaktan çıkacaktır.
5. Yukarıdaki maddeler göz önüne alındığında, tutarlı bir bütün teşkil etmesi gereken ayaklar tutarsızdır, elmalarla armutlar toplanmış gibidir.
6. Bize göre bu aşamada yapılması gereken, devlet olmanın ve kamu düzen ve güvensizliğinin zaruri kıldığı müştereklerin bağlayıcı, diğer alanların serbest bulunduğu bir yapılanmayı gerçekleştirmektir. Serbest alanlar, benimseyenlerin çoğalması sebebiyle galip veya müşterek hale geldiğinde yapılanma buna göre yeniden ele alınmaya açık olmalıdır.