Önerilen Süre: 2 ders saati
Konu / Kavramlar: Mutasyon, modifikasyon
F.18.104.22.168. Örneklerden yola çıkarak mutasyonu açıklar.
F.22.214.171.124. Örneklerden yola çıkarak modifikasyonu açıklar.
F.126.96.36.199. Mutasyonla modifikasyon arasındaki farklar ile ilgili çıkarımda bulunur.
A- Mutasyon nedir ?
DNA’nın yapısında meydana gelen bu değişiklik canlıda farklı özelliklerin ortaya çıkmasına neden olur.
DNA’nın yapısının değişmesi, DNA’nın işleyişini değiştirir, bu da farklı özellikte canlılar meydana getirir.
DNA’da meydana gelen mutasyonlar
Mutasyona sebep olan faktörler
5. Asitlik (pH derecesi)
Mutasyonun Özellikleri
5. Yararlı mutasyonlar canlının yaşama ve üreme şansını artırırken, zararlı mutasyonlar canlının yaşama ve üreme şansını azaltır.
Mutasyona Örnekler
- Kanser
- Altı parmaklılık
- Eksik organlı doğma
- Gelişim bozuklukları
- Albinoluk
- Hemofili hastalığı
- Down sendromu
- Orak hücreli anemi
- Balık pulluluk
- Dört boynuzlu keçi
- Çekirdeksiz üzüm
- Çift başlı yılan, kaplumbağa
- Bakterilerin ilaçlara direnç kazanması
- Van kedisinin gözlerinin farklı renkte olması
- Kelebek çocuk hastalığı
- Progeria ( Erken yaşlanma hastalığı)
B- Modifikasyon
Çevre etkisiyle vücut hücrelerinde meydana gelen ve kalıtsal olmayan değişikliklere modifikasyon denir. Modifikasyon da genlerin yapısında değişiklik meydana gelmez, genlerin işleyişi değişir.
Modifikasyona sebep olan faktörler
Himalaya tavşanlarında kürk rengi beyazdır. Eğer tüyler kazınarak buraya buz parçası konursa çıkan tüyler siyah olur. Çuha çiçeği 30-35ºC sıcaklıkta beyaz çiçek, 15-20ºC sıcaklıkta kırmızı renkli çiçek açar.
Dişi arılar arı sütü ile beslenirse kraliçe arı, çiçek tozu (polen) ile beslenirse işçi arılar oluşur.
Nemli yerde yetişen bitkiler daha iyi gelişirken, kurak yerde yetişen bitkiler fazla gelişemez.
Bitkiler ışık almadıkları zaman klorofil oluşmaz, beyaz renkli (Albino) bitki oluşur.
Ortanca çiçekleri asitli toprakta kırmızı, bazik toprakta mavi çiçek açar.
Karahindiba bitkisi dağda yetişirse kısa boylu, ovada yetişirse uzun boylu olur.
Tek yumurta ikizlerinden iyi beslenen daha fazla gelişirken diğerinin cılız kalması
Modifikasyonun Özellikleri
2. Modifikasyonların bir kısmı şartlar düzeldiğinde tekrar eski halini alabilir.
C- Mutasyon ve Modifikasyon Arasındaki Farklar
2. Mutasyon üreme hücrelerinde meydana gelirse kalıtsaldır, modifikasyon kalıtsal değildir.
3. Mutasyon zararlı ışınlar, kimyasal maddeler, yüksek sıcaklık gibi etkilerle ortaya çıkar, modifikasyon sıcaklık, ışık, beslenme, nem gibi etkilerle ortaya çıkar.
4. Mutasyonlar genellikle zararlıdır ve ölümcül olabilir, modifikasyon zararsızdır.
5. Mutasyona sebep olan faktörler ortadan kalkınca canlı eski haline dönemez, modifikasyonda dönebilir.
6. Mutasyon kalıtsal çeşitliliğe neden olur, modifikasyon kalıtsal çeşitlilik sağlamaz.