Bu Makaleyi Facebook'ta ve Twitter'da Paylaş:
İltihaplanma; vücut dokularının, patojenler, hasarlı hücreler ya da tahriş edici maddeler gibi zararlı uyaranlara karşı göstermiş olduğu karmaşık biyolojik tepkinin bir parçasıdır. Bu bakımdan iltihaplanma aslında, bağışıklık hücrelerini, kan damarlarını ve moleküler yapıları korumak amacıyla vücudun verdiği bir koruma yanıtıdır. İltihaplanmanın amacı, hücre hasarına sebep olan ilksel nedeni ortadan kaldırmak, nekrotik yani çürümüş ve ölmüş hücreleri tahliye etmek, ve dokuları temizlemek şeklindedir. İltihaplanma aynı zamanda, doku ve hücrelerin onarılmasını sağlamaktadır.
Öte yandan, bir enfeksiyon iltihaplanma oluşmasına sebep olsa dahi, iltihaplanma denilince akla, enfeksiyonlar gelmemelidir. Çünkü enfeksiyonlar, vücuda giriş yapmış olan bakteri, virüs ya da mantarın sebep olduğu zararlardır. İltihaplanma ise bu zarara verilen bir cevaptır. Bundan dolayı iltihap, vücudun bağışıklık görevini üstlenmektedir. Örneğin; dizde bir darbe olduğunda, iltihaplanma devreye girerek, dokuları korur ve iyileştirmeye çalışır. Bu gibi iltihaplanmaya, akut iltihaplanma denilmektedir.
İltihaplanma kendi içinde iki gruba ayrılmaktadır. Bunlar; akut iltihaplanma ve kronik iltihaplanmadır;
Akut iltihaplanma: Aniden gelişen doku ve hücre hasarı nedeniyle oluşan bu iltihaplanma türü, hızlı bir şekilde şiddetli boyutlara ulaşabilmektedir. Bu gibi iltihaplanmaların belirtisi birkaç gün devam etmektedir fakat bazı durumlarda birkaç hafta boyunca sürebilmektedir. Akut iltihaplanma durumu aşağıda verilen sağlık durumlarında gelişmektedir;
- Akut bronşit,
- Enfeksiyonlu tırnak batması,
- Grip ya da soğuk algınlığından dolayı gelişen boğaz ağrısı,
- Cilt kesik ve sıyrıkları,
- Yoğun şekilde yapılan egzersiz,
- Akut apandisit,
- Akut dermatit,
- Akut bademcik iltihabı,
- Akut enfektif menenjit,
- Akut sinüzit,
- Darbe ya da yumruğa maruz kalmak.
Kronik iltihaplanma: Uzun süreli iltihaplanma anlamına gelen bu tür iltihaplanma, bir patojene karşı vücudun bağışıklık sisteminin harekete geçmesidir. Kronik iltihaplanma, birkaç ay hatta birkaç yıl sürebilmektedir. Kronik iltihaplanma durumu, aşağıda verilen sağlık sorunlarında gelişebilmektedir;
- Astım,
- Kronik peptik ülser,
- Tüberküloz,
- İltihaplı romatizma,
- Kronik periodontitis (diş etlerinin büzüşmesi),
- Ülseratif kolit,
- Crohn hastalığı,
- Kronik sinüzit,
- Kronik aktif hepatit.
Kanda İltihap Oluşumunun Nedenleri
Kanda iltihap oluşmasına hem bazı hastalıklar hem de bazı besin maddeleri neden olabilmektedir. Vücudun dış etkilere karşı bir tepkisi olan kandaki iltihaplanmanın oluşum nedenleri aşağıda verildiği gibidir;
1.Romatizmal Artrit
Eklemlerde iltihap oluşmasına sebep olan bu hastalıkta, eklemlerin ve diğer bazı organların etrafını iltihap kaplamaktadır. Vücudu korumakla görevli olan bağışıklık sistemi ilginç bir şekilde kendi sağlıklı eklem dokularına karşı savunmaya geçmektedir. Böylece eklemlerde iltihaplanma gerçekleşmektedir.
2.Ankilozan Spondilit
3.Çölyak Hastalığı
İnce bağırsağın iç astar yapılarının tahribata uğraması ile meydana gelen çölyak hastalığı, ince bağırsaklarda iltihaplanma yaşanmasına neden olmaktadır.
4.Crohn Hastalığı
Crohn hastalığı, aslında bir bağırsak hastalığıdır (daha çok ince bağırsak), fakat ağızdan, anüse kadar tüm sindirim sistemi organ ve dokularını da etkisi altına almaktadır. Bu hastalık, tüm sindirim organlarının ya da bir kısmının iltihaplanmasına neden olmaktadır.
5.Fibromiyalji
Lupus ya da romatizmal artrit gibi bir bağışıklık sistemi sorunu olan fibromiyalji, vücudun birçok bölgesinde çeşitli ağrılar yaşanmasına sebep olmaktadır. İltihaplanmaya neden olan bu hastalıkta, iltihaplanmanın çıkış noktası tam olarak anlaşılmış değildir.
6.Grave Hastalığı
7.Egzoftalmi
Gözlerin arka bölümünde yer alan kaslarda meydana gelen egzoftalmi, buradaki kasların iltihaplanmasına yol açan, bir bağışıklık sistemi sorunudur.
8.İdiopatik Pulmoner Fibrozis
Tam olarak anlaşılamayan bu hastalığın oluşum nedeni, hala gizemini korumaktadır. Uzmanlara göre, idiopatik pulmoner fibrozis hastalığının, iltihap oluşumu ile yakından ilgisi bulunmaktadır. Buna göre, alveollerde iltihap oluşumuna neden olan bu hastalık, bir bağışıklık sistemi sorunudur. Fakat hastalığa neden olan iltihaplanma, tedavi ile azaltılabilmekte ve yok edilebilmektedir.
9.Lupus
Otoimmün (bağışıklıkla ilgili) bir hastalık olan lupus, cilt, eklemler, kalp, akciğerler, beyin ve böbrekleri etkisi altına almaktadır. Lupus hastalığında, bağışıklık sistemi işlevinde bir sorun meydana gelir ve bağışıklık sistemi sağlıklı dokulara zarar vermeye başlar. Bu şekilde, hastada iltihaplanma oluşmaktadır.
10.Sedef Hastalığı
Sedef hastalığı da bir otoimmün cilt hastalığıdır. Yani sedef hastalığı, bağışıklık savunmasının, yanlışlıkla sağlıklı dokulara zarar vermesi ile meydana gelmektedir. Bundan dolayı hastanın, cilt dokularında iltihaplanma oluşmaktadır ve eklemler iltihap ile kaplanmaktadır.
11.Tip 1 Diyabet
Tip 1 diyabet hastalığı, vücudun çeşitli yerlerinde iltihaplanma oluşmasına neden olmaktadır.
12.Addison Hastalığı
Addison hastalığı, bir otoimmün hastalıktır. Buna göre, bağışıklık sıvıları, koruma ve savunma iç güdüsü ile, bir hata yaparak sağlıklı dokulara zarar vermeye başlar. Bağışıklık sıvılarının zarar verdiği kan ve dokular ise, adrenalin bezleridir. Vücutta gelişen bu hatanın sonucunda ise, adrenalin bezlerinde iltihaplanma oluşmaktadır. Bundan dolayı, özellikle stres durumunda, adrenalin bezlerinde iltihaplanma durumu artmaktadır ve addison hastalığı riski de artmaktadır.
13.Vaskülit
Vaskülitde, kan damarları ve arterlerinde iltihaplanma meydana gelmektedir. Bundan dolayı, vaskülit hastalığı iltihaplanmaya neden olmaktadır.
14.Organ Nakli Reddi
Herhangi bir organ nakli yaşayan hasta, vücudunun nakledilen yeni organı kabul etmemesi sonucu, bağışıklık sistemi devreye girmektedir. Bu durum sonucunda ise, iltihaplanma meydana gelmektedir. Bu iltihaplanma, nakledilen yeni organın etrafında gelişmektedir.
15.Çeşitli Alerjiler
Tüm alerjiler iltihap taşımaktadır. Örneğin astım, solunum yollarının iltihaplanması şeklinde seyrederken; saman nezlesi, kulak, burun ve boğaz mukoza zarında meydana gelen iltihaplanma şeklinde seyretmektedir. Arı ısırmasına karşı alerjisi olan insanlarda ise, hayati tehlike oluşturan ciddi iltihaplanmalar yaşanmaktadır ve tüm vücutları bu durumdan etkilenmektedir.
16.A Vitamini Eksikliği
Yapılan araştırmalara göre, A vitamini eksikliği yaşayan kişilerde, iltihaplanma meydana gelmesi riski daha yüksektir.
17.Düşük Uyku Kalitesi
Bilim insanlarının yaptıkları araştırmalara göre, kalitesiz ya da yetersiz uykunun, iltihap oluşumu ile doğrudan ilgisi bulunmaktadır.
18.Obezite
Hem kadınlarda hem de erkeklerde fazla kilo ya da obezite nedeniyle iltihap oluşması riski daha fazladır. Ayrıca erkeklerde, bağışıklık sistemi hücrelerinden olan beyaz kan hücrelerinin sayısında yaşanan artış, iltihap oluşumu riskini de artırmaktadır.
19.Enfeksiyonlar
Enfeksiyon, vücuda dışarıdan giriş yapmış olan, bakteri, virüs ya da mantarlar nedeniyle oluşan sağlık sorunudur. Bu yabancı organizmalar organ ve dokulara zarar vererek bağışıklık sisteminin devreye girmesine neden olmaktadır. Bağışıklık sisteminin devreye girmesi ile, savunma mekanizması olarak iltihaplanma oluşmaktadır.
20.Bazı Gıdalar
Buna göre iltihap oluşmasına neden olan gıdalar şu şekildedir;
Trans Yağlar: Trans yağlar, kan damarlarına zarar vererek, iltihap oluşmasına neden olmaktadır.
Şeker: Çok fazla miktarda şeker tüketmek, sitokin adı verilen bağışıklık aracılarının çok fazla miktarda üretilmesine sebep olmaktadır. Bu durumda ise vücut bunları parçalayamaz ve böylece iltihaplanma meydana gelmektedir.
Beyaz Ekmek ve Makarna: Basit karbonhidratlar, şeker içinde hızlı bir şekilde parçalanmaktadır ve doğrudan kana geçmektedir. Bu durum kanda iltihaplanmaya neden olabilmektedir.
Alkol: Aşırı miktarda alkol tüketmek, bağırsaklarda bakteri birikmesine sebep olmaktadır. Bu durum ise, iltihaplanma oluşmasına neden olabilmektedir.
Omega 6: Eğer, omega 6 yağ asitleri bakımından zengin, fakat omega 3 yağ asitleri bakımından yoksun şekilde beslenilirse, vücutta iltihap oluşumu riski artacaktır.
Tam Yağlı Süt: Çok fazla miktarda tam yağlı süt tüketmek, iltihap oluşmasına neden olabilmektedir.
Gluten: Yapılan çalışmalara göre, belli bir miktarda gluten tüketmek, iltihap oluşmasına neden olabilmektedir.
Tedavi Yöntemleri
Her ne kadar iltihaplanma bir tür vücut savunmasının ürünü olsa da, tedavi edilmesi gerekmektedir. Buna göre, iltihap tedavisinde birtakım ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçlar şu şekildedir;
- Anti-iltihap ilaçlar: NSAIDs (steroidal olmayan anti iltihap ilaçlar) türü ilaçlar en yaygınlarıdır. Örneğin; Naproxen, İbuprofen ve Aspirin gibi. Fakat bu gibi ilaçların, astım, böbrek sorunları, felç, kalp krizi ve ülser gibi ciddi riskleri olabilmektedir. Bundan dolayı doktor kontrolünde kullanılmaktadır.
- Bağışıklık ayıran anti-iltihap türevleri: Kısaca, ImSAIDs ilaçlar, kobay hayvanlarda yapılan deneylerde, iltihap oluşumunu azaltıcı özellik göstermişlerdir.
- Diğer ilaçlar: Asetaminofen ve Kortikosteroidler, direkt olarak iltihabı yok etmezler fakat, iltihaptan kaynaklanan ağrıları giderip, steroid hormonlarının dengelenmesini sağlamaktadırlar.
Alternatif Tedavi Yöntemleri
Birtakım bitkiler, doğal olarak anti-iltihap özellik göstermektedirler. Bu doğal yöntemler şu şekildedir;
- Şeytan pençesi; tahta örümcek ya da kanca bitkisi adı ile bilinen ve susam ailesine dahil olan bitki, Güney Afrika’da yetişmektedir. Bu bitki, iltihabı iyileştirerek ateş ve ağrıları dindirmeye yardımcı olmaktadır.
- Zufa otu; kolonya ve likörlü içeceklere eklenen bu bitki, bazı akciğer sorunlarını tedavi ettiği gibi, iltihap oranını da azaltmaya yardımcı olmaktadır.
- Zencefil; ilaç ya da baharat olarak da kullanılan bu bitki, birçok hastalığın tedavisine yardımcı olduğu gibi, iltihap ve iltihap tabanlı hastalıkları da tedavi etmeye yardımcı olmaktadır.
- Zerdeçal; zencefil ailesinden olan bu bitki, artrit ve diğer iltihaplı hastalıkları tedavi etmeye yardımcı olmaktadır.
- Kenevir; bu bitki bir tür anti-iltihap özellik göstermektedir.
- Balık yağı; omega 3 yağ asitleri içeren balık yağı, hem iltihaplanmayı azaltır hem de sinir sağlığını korur.
- Yeşil çay; birçok faydası olan yeşil çay, iltihaplanmayı azaltır.
- Ekşi kiraz-vişne; eklem iltihaplarını ve bundan kaynaklanan ağrıları hafifletmeye yardımcı olmaktadır.
- Buz uygulaması; buz ile cilt üzerine kompres yapmak, iltihaplanmayı ve ağrıları tedavi etmeye yardımcı olmaktadır.