Endoskopi
Endoskopi içi boşluklu organların bir aletle incelenmesidir. Bu alet hem görüntülemeyi hem de biyopsi gibi bazı işlemleri yapmaya olanak sağlar. Halk arasında 'ışıklı hortum' olarak adlandırılıyor. Ama bu alete sadece hortum demek haksızlık olur. Mükemmel bir tanı aracıdır. Eğer yemek borusu, mide ve onikiparmak barsağını görüntülemek için endoskopi yapıyorsak bunun tıptaki adı 'özefagogastroduodenoskopi'dir. Kısaca 'gastroskopi'de denilebilir. Eğer kalınbağırsak için yapılıyorsa bunun adı da 'kolonoskopi'dir. Gastroskopi sırasında yemekborusu, yemek borusuyla midenin birleştiği yer, mide, midenin çıkış kısmı ve onikiparmak barsağı incelenir.
Endoskopi sırasında neler olur, zor mu?
Endoskopi 40 yıldır özellikle sindirim sistemi incelemesinde kullanılmaktadır. Eskiye oranla çok hareketli, esnek, daha ince, görüntü kapasitesi yüksek cihazlar var. Endoskopinin başarısı ve hastanın endoskopiden rahatsızlık duymaması kimin yaptığına, nerede yapıldığına, nasıl yapıldığına ve deneyimli bir yardımcı ekibinin olup olmamasına göre değişir. Endoskopiyi bu konuda eğitim görmüş olanlar yani gastroenterologlar yapmalıdır. Eğer bir engel yoksa hastaya bir ön hazırlık olarak ilaç uygulanmalıdır. Öncelikle hastanın dil kökü ve küçük dil çevresi diş hekimlerinin de kullandığı bölgesel uyuşma yapan bir spreyle uyuşturulur. Bu bulantıyı ortadan kaldırır. Daha sonra da kol damarından rahatlatıcı ve hafif uyku yapıcı ilaçlar verilir. Endoskopi bu şekilde yapıldığı zaman çok rahat olur. Çoğu zaman hasta işlem bittikten sonra "Gerçekten gastroskopi yaptınız mı? Bitti mi?" diye sormaktadır. Ayrıca gerekirse endoskopi sonrası uyku giderici ilaçlar da uygulanır. İşlem bittikten sonra hasta bir iki saat sonra işinin başında olabiliyor. Ama o gün araba kullanmasını ve aşırı dikkat gerektiren işler yapmasını istemiyoruz.
Peki nasıl bir işlem bu?
Yapılan iş şu: 8-10 milimetre kalınlığında son derece yumuşak bir boru yemekborusundan mideye ve onikiparmak barsağına görülerek yönlendirilip ulaşılıyor. Aşağı yukarı uzunluğu 110-120 santim arasında olan cihazın ucunda kamera var ve geçtiği bölgeleri bir televizyon ekranına yansıtıyor. Doktor da bu görüntülere bakarak hastanın incelenen bölgenin iç yüzeyini görüyor ve teşhisi koyabiliyor. Bu işlem sırasında hastanın nabız durumu ve oksijen düzeyi izleniyor. Gerekirse tanı için parça alınıyor (biyopsi) veya kanama durdurma, polip çıkarma gibi tedavi edici işlemler de yapılabiliyor. İşlem 3-5 dakikada tamamlanıyor. Önceden en az 6 saatlik açlık gerekiyor.
Gastroskopi
Gastroskopi işlemi,yumuşak bükülebilir bir aletle,ağrısız(gerektiğinde uyutularak) yemek borusu,mide,oniki parmak barsağının incelenmesi,tanı konulması, gerektiğinde tedavi işleminin(yemek borusu varislerinin kurutulması,darlıkların ameliyatsız balonla açılması,poliplerin alınması,yemek borusu kanselerinde stent takılması,ağızdan beslenemeyen hastalara ameliyatsız tüp takılması vb.) yapılmasıdır.
Kimlere Gastroskopi yapılmalıdır
• Sindirim sistemi şikayeti olan 45 yaşın üzerindeki herkese
• 45 yaşın altında olup yutma zorluğu , bulantı,kusma,iştahsızlık,kilo kaybı olan veya tedaviye rağmen şikayetleri devam edenlere
• Üst sindirim sistemi kanaması olanlarda
• Mide filminde şüpheli görüntüsü olanlarda
• Mide kanseri öyküsü olanlarda
• Nedeni ortaya konulamayan karın ağrılarında
• Uzun süreli reflü şikayeti olan, özellikle 50 yaş üzeri hastalarda
• Barret özofaguslu hastalarda takip amacı ile
• Nedeni ortaya konulamayan B12 eksikliğinde
• Mide ülseri saptanan hastalarda 6-8 hafta sonra kontrol amacı ile
• Sirozu olup yemek borusu varisi olanlarda(evre I-II) yılda bir,olmayanlarda 2 yılda bir
Bu işlem muaynehanemizde son teknoloji video sistemle yapılmaktadır
Kolonoskopi
Kolonoskopi, kolonoskop isimli ince, esnek, ve ışıklı bir cihaz yardımıyla kalın bağırsağın muayene edilmesidir. Doktorunuz kolonoskop ile, anüsten apandise kadar kalın bağırsağın içine ait büyük ve net görüntüler elde edebilir.
Kolonoskopi, bağırsak iç yüzeyinin tamamının doğrudan görülmesini sağlar. Kolonoskopinin kullanılmasının genel olarak nedenleri:
Kanseri erken teşhis etmek ve önlemek. Yaşınız 50 ile 80 arasında ise, doktorunuz en az 10 senede bir kolonoskopi yaptırmanızı önerecektir. Eğer kişisel sebepler veya aile geçmişi nedeniyle kanser riski yüksekse, bu testi daha sık yaptırmanız gerekir. Kolonoskopi yardımıyla, doktorunuz bağırsak içindeki polipleri kansere dönüşmeden tespit ederek uzaklaştırabilir. Ayrıca, kanserli büyümeler erken dönemde teşhis edilmesi, tedavinin başarılı olmasına yardımcı olacaktır.
Hastalık. Doktorunuz hastalığınıza ait semptomları açıklayamadığında, semptomların nedenini öğrenmek için bu prosedürü uygulayabilir. Örneğin, sebebi bilinmeyen karın ağrısı veya anormal bağırsak hareketlerinin görüldüğü durumlarda, kolonoskopi ile bağırsaklarda inflamasyon veya bağırsak duvarında enfekte olmuş bölümler belirlenebilir.
Kolonoskopiden önce ve sonra sigara içmemelisiniz.
Eğer kolonoskopinin yapılacağı hafta ağrı kesici almanız gerekiyorsa, kanı sulandırmayan ilaçları tercih etmelisiniz. Böylece prosedür sırasında daha az kanama olacaktır. Sağlık sorunlarınız nedeniyle hergün aspirin almanız gerekiyorsa, kolonoskopiden önce bu konuyu doktorunuzla görüşmeniz gerekir.
Bağırsaklarınızı temizlemek için neler yapmanız gerektiğini doktorunuz size yazılı olarak bildirecektir.
• Kolonoskopiden önceki son 48 saatte katı gıdalar alıp almadığınız sorulacaktır.
• Son 24 saatte sadece sıvı gıdalar almanız önerilir. Bu sıvı gıdalar, su, elma veya üzüm suyu, çay veya kahve (sütsüz veya kremasız), ve maden suyu olabilir.
• Kolonoskopiden birkaç saat önce, bağırsaklardaki dışkının temizlenmesi için sıvı müshil almanız istenecektir. Bu işlemin yapılması son derece önemlidir, bağırsakların içinde dışkı kalması halinde, kolonoskopi gerçekleştirilemez.
• Bağırsakların boşaltılması işlemi sırasında, kaybettiğiniz elektrolitleri (potasyum ve sodyum) geri kazanmak ve dehidrasyonu önlemek için sıvı gıdalar alabilirsiniz.
Doktorunuza bildirmeniz gerekenler:
• Alerjiler
• Kullandığınız ilaçlar
• Diş ile ilgili prosedürlerden önce, veya kalp kapakçığı hastalığı nedeniyle almanız gereken antibiyotikler
Kolonoskopi 20 ile 30 dakika arasında sürer. Ancak, kontrol, muayene, ve iyileşme süresi olarak iki saat kadar klinikte kalmanız gerekebilir. İşlem sonrasında, yanınızda, evinize gitmenize yardımcı olacak birinin bulunması önerilir.
Kolonoskopi doktorunuzun kliniğinde gerçekleştirilebilir.
Kolonoskopi öncesinde, rahatlamanız için yatıştırıcı bir ilaç verilecektir.
Bir masanın üstüne yan ve dizlerinizi karnınıza doğru çekerek yatmanız istenecektir. Veya doktorunuz, karnınızı dayayarak diz üstü çökmenize yardımcı olacak özel bir masa kullanabilir. Böylece, kolonoskopun anüs, ve rektumdan bağırsağa geçmesini kolaylaştıracak en uygun pozisyonlar alınmış olur.
Doktorunuz bağırsak görüntülerini televizyondan izleyebilir. Cihaz bağırsakta ilerledikçe, bağırsak duvarını daha net görebilmek için, bağırsağa hava verilecektir. Bu hava kramplara neden olabilir.
İşlem sırasında, bağırsakta görülen anormal şeylerin örneği kolonoskop ile alınarak incelenecektir. Ayrıca, anormal bölgeler, polipler, veya küçük tümörler de kolonoskop yardımıyla alınabilir. Böylece bunları uzaklaştırmak için başka bir prosedüre ihtiyaç kalmaz.
Rektoskopi
Rektosigmoıdoskopi, rektum ve alt kalın barsağın parmak kalınlığında ucu ışıklı fleksibl aletle incelenmesidir.Sağlıklı gözlem için barsağın tamamen boş ve temiz olması gereklidir.genel olarak sulu diyet, laksatif ve lavman kullanılarak hazırlık yapılır. Kanama odağı ,polip ,tümör ve mukozal değişiklikler gözlenebilir ve bu bölgelerden biyopsi alınarak daha detaylı incelemeler yapılabilir.
Sistoskopi
|Ürolojik muayeneniz idrar yolunuzda bir problemin varlığına işaret ediyorsa ,idrar yollarınızı doğrudan görmenin ve tedavi etmenin en iyi yolu sistoskopidir.|
Sistoskopi, teleskopik, ışıklı ve lens sistemi içeren bir cihaz ile alt idrar yolu (uretra) ve idrar kesesinin (mesane) gözlenmesidir.Bu cihaza sistoskop denir.İdrar kesesinin içi steri serum ile doldurulduğunda çeperler genişleyerek idrar kesesinin içi tam olarak görülebilir.
Güçlü bir ışık kaynağı sistoskopun ucundan ortamı aydınlatır. İdrar kesesi ve uretranın görülmesi için değişik teleskoplar kullanılır. (bkz resim )
Alt idrar yolunuzdan bir alet ile girilerek işlem yapılması rahatsız edici olarak düşünülebilir.Ancak doktorunuz bu girişimin önemini ve size sağlayacağı faydayı düşünerek öneride bulunmaktadır.Girişimin amaçlarını nasıl yapıldığını ve size sağlayacağı faydaları göz önünde tutarak yeterince sakin davranır ve doktorunuz ile güvenli bir işbirliği oluşturursunuz.Bu hem size hem de doktorunuza büyük fayda sağlayacaktır.
Çoğu insanda muayene amaçlı sistoskopi uyanık halde ve az bir rahatsızlık hissiyle uygulanabilir. Bu durumda alt idrar yolunuzun içine uyuşturucu ve kayganlaştırıcı etkisi olan jel kıvamlı bir ilaç tatbik edilir ve 10 dakika kadar beklendikten sonra girişim yapılır.Bazı durumlarda işlem öncesinde koruyucu antibiyotik iğne yapılır.
Sistoskopi ile bir çok radyolojik incelemeler ve tedaviler yapılır.Bu tür girişimler daha çok zaman aldığından anestezi gerektirebilir. Erkeklerde alt idrar yolu kadınlara göre daha uzun olduğundan bunlarda da anestezi gerekebilir. Uygulanacak anestezi yöntemi genel sağlık durumunuza ve bazı özel test sonuçlarına göre değişir.Buna karar vermeden önce anestezi veya iç hastalıkları hekiminin görüşüne başvurulabilir.
Sistoskopi ile alt idrar yolu ve idrar kesesinde yer alan şu hastalıklara tanı konur ve tedaviye yönelik bazı girişimler yapılabilir:
-Alt idrar yolu (Uretra)darlıkları iltihapları iyi ve kötü huylu tümörleri , taşları, doğumsal anomalileri,
-Prostat büyüklüğü, tıkanıklık derecesi tümörleri,
-İdrar kesesi taş, tümör,iltahap ve anomalileri,
-İç idrar yolları(ureter) ve idrar birleşim bölgesindeki bozukluklar,
-İç idrar yolunun radyolojik görüntülenmesi veya tıkanıklığın giderilmesi amacıyla kateter takılması,
-İdrar kaçırma rahatsızlıklarında tanı ve tedavi
YAN ETKİLER (KOMPLİKASYONLAR)Sistoskopi uygun tanıyı koymak ve doğru tedaviyi uygulayarak belkide gereksiz olabilecek bir ameliyattan sizi uzak tutmanın yegane yolu olduğu için kullanılmaktadır. Doktorunuz muhtemel komplikasyonları göz önünde tutarak buna karar verir.Aklınıza gelen, konuyla ilgili her türlü soruyu sormakta kendinizi rahat hissedin. Duruma göre girişimi hastanede uyutarak yapmak veya poliklinik şartlarında yapmak gerekiyor olabilir: doktorunuzla konuşun Girişimin nasıl ve hangi sebeplerden yapıldığını anlamanız doktorunuza ve daha da önemlisi kendinize çok faydalı olacaktır.
Her cerrahi girişimde olduğu gibi sistoskopi sonrasında da istenmeyen problemler ortaya çıkabilir.Çok ince bir sistoskop kullanılmış olsa bile enfeksiyon varsa işlem sonrası enfeksiyona bağlı belirtiler artabilir.
İşlem sonrasında kanama ortaya çıkabilir.Enfeksiyon olmasa bile bu durum ortaya çıkabilir.İnceleme esnasında ani bir hareket yapmanız iç idrar yollarında yaralanma ve delinmeye yol açabilir.Bu nedenle doktorunuz ile mutlak bir işbirliği ve iletişim içinde olmanız gerekir.Bu sayılanlar çok nadirdir ancak gösterilen tüm dikkat ve özene rağmen görülebilir.
ÖZET