İLMİN ÇEŞİTLERİ VE İLİM ÖĞRENMENİN HÜKMÜ
Bil ki ilim öğrenmek beş kısma ayrılır: BİRİNCİSİ: FARZ OLAN İLİMLER. Bu da kendi arasında iki çeşittir:
Muhammed Emin Er
2017-04-17 16:42:22
Bil ki ilim öğrenmek beş kısma ayrılır:
BİRİNCİSİ: FARZ OLAN İLİMLER.
Bu da kendi arasında iki çeşittir:
1-Farz-ı ayn olan ilim. İslam'ın beş farzı, ihlas ve riya gibi insanın dini için muhtaç olduğu hususlar buna girer.
2-Farz-ı kifaye olan ilim. Sözü edilenlerin dışında olanları öğrenmektir. Birinci tür ilim daha faziletlidir.
Farz-ı Ayn'ın Ayrıntılı Olarak İzahı:
a-el-'Alâmî el-Fusûl adlı eserinde şöyle der: "İslam'ın öngördüğü farzlardan biri, kulun dinini yaşayabilmesi, Allah'a samimiyetle ibadet edebilmesi ve diğer insanlarla geçinebilmesi için ihtiyaç duyduğu bilgileri öğrenmesidir. Her mükellef erkek ve kadına, din ve hidayet/iman bilgisini öğrendikten sonra, abdest, gusül, namaz, oruç, -nisab miktarı malı olanlar için-zekat, ve –üzerine farz olanlar için-haccın ilimlerini, tacirlerin de muamelelerinde şüphe ve mekruhlardan kaçınabilmeleri için alım-satım ilmini öğrenmeleri farz kılınmıştır. Aynı şey esnaf ve zenaatkarlar için de geçerlidir. Kısacası, herhangi bir işle uğraşan bir kimsenin, haramdan kaçınabilmesi için o işin ilmini ve hükmünü öğrenmesi farzdır"(1)
a-Tebyînu'l-mahârim adlı eserde şöyle denir: "İslam'ın beş farzının ilmini ve ihlasın bilgisini öğrenmenin farz olduğu konusunda hiç şüphe yoktur. Çünkü amellerin sıhhati buna bağlıdır. Ayrıca helal-haram ve riya ilimlerini öğrenmek de farzdır. Zira kul, riyakârlığından dolayı işlediği amellerin sevabından mahrum kalır. Hased ve kendini beğenmişliğin bilgisini öğrenmek de aynı şekilde farzdır. Çünkü bu iki kötü huy, ateşin odunu yemesi gibi amelleri yiyip bitirirler. Alım-satım, nikah, talak gibi ilimleri de ilgili şahısların öğrenmesi farzdır. Öte yandan haram veya insanı küfre düşüren lafızları (elfaz-ı küfür) da bilmesi gerekir. Allah'a yemin olsun ki günümüzün en önemli meselelerinden biri de budur. Zira sıradan insanların çoğunun, farkında bile olmadan insanı küfre sokan sözleri sorumsuzca söylediklerini duymaktayız. İhtiyata en uygun olan şey ise, cahillerin her gün imanını, her ay da iki şahit huzurunda bir veya iki defa nikahını tazelemesidir. Çünkü böyle bir yanlışı erkek yapmasa bile, pek çok kadın yapmaktadır."(2)
Farz-ı Kifaye'nin Ayrıntılı Olarak İzahı:
Tebyînu'l-mahârim'de şunlar kayıtlıdır: "Farz-ı kifaye'ye gelince, bu da tıp, hesap, nahiv, lugat, kelam, kıraatler, hadis isnadları, vasiyet ve mirasların taksimi, yazı, beyan, bedi, maani, usul, nasih-mensuh, am-has, nas-zahir ilimleri gibi dünyevi işlerin düzene girmesi noktasında vazgeçilemez olan her ilimdir. Bu saydıklarımızın çoğu, tefsir ve hadis ilimlerinin aletleridir.
Aynı şekilde, haber ve eserlerin ilmi, rical, ricalin isimleri, sahabenin isimleri ve sıfatları, rivayetteki adalet, ravilerin zayıflarını güvenilir olanlarından ayırdedebilmek için hallerini bilme, hayat hikayelerinin ilimleri ve çiftçilik, dokumacılık, siyaset, hacamat yapma gibi temel meslekler de buna dahildir.
İKİNCİSİ: MENDÛB İLİMLER
Mesela fıkıhta ve kalp ilminde yani ahlak ilminde derinleşmek. Kalp/ahlak ilmi, faziletlerin çeşitlerini tanımayı ve nasıl kazanılacağını; kötü huyları öğrenmeyi ve onlardan nasıl kaçınılacağını açıklayan bir ilimdir.
Bu iki ilimde derinleşmek menduptur. Fakat ihtiyaç miktarınca öğrenmek farz-ı ayndır.
İhlas, riya, kendini beğenmişlik, hased gibi ilimleri ve kibir, kıskançlık, kin, düşmanlık, nefret, ihtiras, cimrilik, böbürlenme, hainlik, dalkavukluk, haktan yüzçevirmek, hile ve tuzak, şiddet ve tul-i emel gibi nefsin afetleri hakkındaki ilimleri öğrenmek de –ki bu konular İhyau ulumiddin'in "Rub'u'l-muhlikat" bahsinde geçmektedir- farz-ı ayndır. Konuyla ilgili olarak şunlar söylenmiştir: "Hiçbir insan bu tür afetlerden kendini kurtaramaz. Bu itibarla ihtiyaç duyduğu ölçüde öğrenmesi gerekir. Zira bu huyları ortadan kaldırmak farz-ı ayndır. Bu da ancak söz konusu afetlerin mahiyetlerini, sebeplerini, alamet ve ilaçlarını bilmekle mümkündür. Çünkü şerri bilmeyen kimse, onun tuzağına düşer. Diğer şeri ilimler de yukarıda sözünü ettiğimiz iki ilim gibidir; ihtiyaç ölçüsünde öğrenilmesi farz, derinleşmek ise menduptur.(3)
Dipnotlar
1-İbn Abidin, Reddu'l-Muhtar, I, 42
2-A.g.e, I, 42
3-İbn Abidin, Reddu'l-Muhtar'dan özetle, I, 43
Bu yazıya yorum yazın
Bu yazıya gelen yorumlar.
DİĞER YAZILAR
SEVİNCİNDEN AĞLAYAN ENGELLİ ÖMER VE ENGELLİLERE MÜSLÜMANCA BAKIŞ
Esen Yalı’da bir derse davet edilmiştim. Ayaklarından engelli bir genç de derse gelmişti. Lis
YALNIZLIĞIN VE MUTSUZLUĞUN İLACI!
Yalnızlıktan dert yanan ve söylediklerimden çok memnun kalan bir dostumun hali, benim bu makaley
ÇEŞİTLİ MESELELER
1. Ömrünü faydalı şeylerde harcamak: Bil ki; iman sahiplerinin ömürlerini dini ilimler gibi
FASIKLAR VE SILA-İ RAHİM
“Fasık”ın anlamı, Allah’a itaat etmeyen, emirlerini tutmayan, yasaklarından kaçmayan, ita
ÖNEMLİ MESAJLAR İÇEREN BİR DÜĞÜN KONUŞMASI
Bismillahirrahmanirrahim, Elhamdülillah, vassalatü vesselamu ala Rasûlillah, Sevgili kardeşler
MÜSLÜMANLAR ARASINDA HUZURU SAĞLAMANIN FORMÜLÜ
Müslümanlar arasında kaosa, kavgaya ve gerilime sebep olan hastalıkların başında kin, hased v
KÂİNAT DERGÂH, HAK MÜRŞİD ALLAH, HER ŞEY ZİKİRDE, VALLAH VE BİLLAH.
Bu sabah namazından sonra hem yürüme seansımı, hem de dua ve tesbihatımı tamamlamak için ter
BAYRAMA GİRERKEN ALMAMIZ GEREKEN İLAÇLAR VEYA İLAÇ GİBİ MADDELER
Ramazan ayının bu son gününde ve bayram arefesinde başta nefsime, sonra da bütün Müslüman k
KADİR GECESİNDE YAPACAKLARIMIZ VE ÖZEL DUAMIZ
Kadir Gecesi, dua gecesi, ibadet gecesi, tevbe gecesi karar gecesi, günahlara veda gecesi, Allah’
GÜZEL AHLAK, HUZUR VE BARIŞIN GARANTİSİDİR
İnsanlık camiasının fert ve toplum hayatında, huzur ve barışın, güven ve emniyetin, sevgi v
NİYET VE NAZAR
Niyet, bir sözün, bir eylemin asıl muharriki olan gayedir. Ameller rengini bu niyetten alır. İy
- İLMİN ÇEŞİTLERİ VE İLİM ÖĞRENMENİN HÜKMÜ
- VAAD ETTİKLERİYLE ÜÇ AYLAR
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-3
- BAKARA SURESİNDEKİ ÜÇ ZÜMRENİN ÖZELLİKLERİ
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-2
- İRŞATTA ÇAĞIN GEREKLERİ
- HADİSLERİN DİLİYLE IŞİD
- İLİMLERE TEK GÖZLE BAKMAK
- İRŞAD’DA MUHATABIN DURUMUNU NAZARA ALMAK
- USTALARIN REDDETTİĞİ KÖŞE TAŞI
- HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-1
- VAAZIN ÜÇ TEMEL VASFI
- SÖZÜN GÜCÜ VE DİLİN ÂFETLERİ-3
- ÇAĞIMIZDAKİ İRŞAT METODU
- IŞİD’İN FİKRİ KÖKENLERİ
- SÖZÜN GÜCÜ VE DİLİN ÂFETLERİ-2
- ÇAĞIMIZIN İNSANINI ETKİLEYEN OLUMSUZ ÂMİLLER
- KUR’AN-I KERİM’İN İKTİDAR OLMA ŞARTI: ÇİLE ÇIKARMA!
- SÖZÜN GÜCÜ VE DİLİN ÂFETLERİ-1
- DAVETİN İLKELERİ
- İSLAMİ HAREKETLER VE TARİHİN SONU
- İRŞADI ETKİLEYEN ÂMİLLER-3
- İRŞADI ETKİLEYEN ÂMİLLER-2
- İRŞADI ETKİLEYEN ÂMİLLER-1
- TEORİK ZEMİNDE İSLAM SİYASET İLİŞKİSİ-2
- PEYGAMBERLERİN DAVET İLKELERİ
- TEORİK ZEMİNDE İSLAM SİYASET İLİŞKİSİ-1
- CELAL TECELLİSİ İÇİNDE CEMAL TECELLİSİ (KUCAĞIMDAN DÜŞEN BİLGİSAYAR)
- CUMHUR-3
Dehşeti herşeyi kaplayan kıyametin haberi sana geldi mi?
Gaşiye, 1
GÜNÜN HADİSİ
Sizden biriniz, kendisi için sevdiği şeyi (mü'min) kardeşi için de sevinceye kadar kamil mümin olmaz.
250 Hadis, s.148
SON YORUMLAR
- Eymen bey gerçekten çok teşekkür ederim.Ben o yeri, gerçekten hatırlayamad...
- Selamun aleyküm Şener Ağabey'in bahsettiği yer sizin de bildiğiniz ama h...
- Çok enteresan pazartesi doğması. Efendimiz'in kutsal bir ayda (recep, şaban,...
- Arabistanda giyilen kıyafetlerin bel üstü olanına rida yani gömlek; belden ...
- "Ömer b. Hattab'ın başucuna dikildim. Kendisi beline izar (fota) tutunmuştu....
- Hakperest âlimin tavrı bu... Etrâfındakiler her ne kadar haber verici konumu...
- “Bir ulu’l-emr idin emrine girdik Ezelden biatlı hakanımızsın. İdris ...
- Allah razi olsun ebeden...
- Cenaze merasimi videosu https://youtu.be/MtbFCZ7BWH0?t=54m38s Bu videoda Cena...
- sevgili İbrahim emeğine sağlık, lakinErzurum lisesi mi Hınıs lisesi mi ? i...
TARİHTE BU HAFTA
ANKET
Sitemizle nasıl tanıştınız?
Yükleniyor...