'İnsanları öldüren insanları öldürüyoruz, çünkü öldürmek yanlış'
Bu grafiti fotoğrafı Suriye'ye dair 'Acı çeken çimenler (the Suffering Grasses)' adlı belgeselin tanıtımında kullanıldı. Belgeseli Gazze yolunda 9 kişinin öldürüldüğü Mavi Marmara gemisinin yolcularından biri, Kore asıllı aktivist ve film yapımcısı Iara Lee çekti. Nisan ayında Türkiye'ye gelip Suriyeli sığınmacılar ve Özgür Suriye Ordusu mensuplarıyla görüşerek yaptığı çalışma henüz burada gösterilmedi. Ama Mayıs'ta tanıtım amacıyla kaleme aldığı yazısındaki karamsar tablo hâlâ güncel. Şiddetin şiddeti tetiklediği, ölümler arttıkça kin ve intikam hislerinin güçlendiği, kampların keskinleştiği bir ülke tasviri Iara Lee'ninki; 'Rejimin de istediği gibi, mezhepsel, dini, siyasi, ekonomik ve etnik ayrımlar, gittikçe derinleşiyor. İç savaş hali yerleşiyor.' 5 ay sonra sınırın bu tarafında da can alan bu savaşın, kimse nerede ne zaman nasıl biteceğini öngöremiyor. Ölümler hızla artarken, Beşar Esad ise şiddetten adeta beslenerek 19 aydır yerinde duruyor. Belki tam da bu yüzden, Iara Lee'nin 5 ay önce de dile getirdiği şiddet içermeyen araçlara her zamankinden çok ihtiyaç olabilir.
Bedeller
İran'ın para birimi riyal'in rekor değer kaybı, uygulanmakta olan ambargoların işe yaradığı yorumlarına neden oldu. Hem halkla hükümeti karşı karşıya getirdiği için sevinenler vardı, hem de ülke ekonomisi çöküyor diye. Bölge uzmanı akademisyen Juan Cole, blogunda, 'İran halkı üzerinde yıkıcı etkilere yol açan bir tür hiper-enflasyon yaşandığından kuşku yok ama devlet gelirlerinde düşüş beklemeyin' diye yazıyor.
Şaşırtıcı değil. Küba, Kuze Kore, Irak hatta Gazze; akıllarda yer eden uzun süreli ambargoların hemen hepsinde, asıl mağduriyeti karar vericiler değil, halklar yaşıyor. Sonuçları açısından da savaşları aratmıyor.
Birinci Körfez Savaşı ertesinde Irak'a uygulanmaya başlayan petrol karşılığında gıda ambargosunun 4. yılı sonunda Birleşmiş Milletler Tarım Örgütü (FAO), 500 bin çocuğun ölümünden sorumlu tutmuştu uygulamayı. Ertesi yıl, 1996'da, Amerikan PBS TV'una ABD'nin BM nezdindeki Büyükelçisi sıfatıyla konuk Madelaine Albright'a sunucu Lesley Stahl'ın sorusu şuydu:
'Irak'ta yarım milyon çocuğun öldüğünü duyduk. Yani, Hiroşima'da ölen çocuklardan fazla. Değer mi bu bedele?'
Bu mülakattan birkaç ay sonra Bill Clinton'a Dışişleri Bakanı olan Albright'ın yanıtı da şöyle olmuştu:
'Çok zor bir seçimdi ama bu bedele değdiğini düşünüyoruz.'
(Youtube'da izlemek için bkz.: youtube.com/watch?v=FbIX1CP9qr4 )
Erkekler
Günümüz fikir dünyasına damgasını vurmuş İngiliz Marksist tarihçi Eric Hobsbawm geçen hafta 95 yaşında hayatını kaybetti. 1789-1991 arasını 4 çağa bölüp 4 ayrı kitapta anlattığı çalışması siyaset bilimin kilometre taşlarındandır. Ben bu köşede bu yıl Ocak ayında İngiliz BBC televizyonuna verdiği mülakattan alıntı yaparak, Marksizm'e bakışı ile kapitalizmin geleceğine ilişkin tahlillerine dair bir ipucu vermek istiyorum:
'Marx ütopyacı bir çözüm değildir. Marx bize çözmemiz gereken, halihazırda kapitalizmin başa çıkamadığı sorunların tarifini verir. Şu anda, herkesi için üstesinden gelmesi en zorlu, en büyük sorun ise kapitalizm, yüksek teknoloji ve olağanüstü ilerlemeye bağlı olarak dünyanın geçirmekte olduğu dönüşüm. Bu dönüşümle birlikte üretimin bir unsuru, yani insanlar talep fazlası haline geliyor. Kalkınmaya devam edersek, daha önce ama iyi, ama kötü iş bularak sisteme dahil olan insanlara ne olacak. Aşırı sanayileşmiş bazı bölgelerde bazı sorunlarla karşılaşmaya başladık. Hiç iş kalmadığında, özellikle de erkeklere ne olacak? Halihazırda çok sayıda insanın yapacak birşey olmayışı, geçici bir işsizlik durumunda öte. Bir zamanlar dünyanın %80'i tarımla uğraşıyordu. Şimdi, belki de nüfusun sadece %2'sinin tarımda istihdamıyla istediğimiz kadar gıda tedarik etmek mümkün. Üstelik benzer olguyu diğer üretim araçlarında da görüyoruz. Asıl tehlike de işte burada.'Haberin Tamamı İçin: