Kafkas kampanyasının başlangıcında Türk ordusunun başarısıyla teşvik edilen Enver Paşa’nın “Türk Napolyonu”, Rus ordusunun ana güçlerini Sarykamysh-Kara yönünde çevrelemek amacıyla kışın Kafkas cephesinde geniş bir saldırı operasyonu gerçekleştirdi. Bu hesaplama, 3-I Türk ordusunun, 10-Corps tarafından güçlendirilmiş olması ve Rus rezervlerinin esas olarak Keprikeya savaşında kullanılması gerçeği ile pekiştirildi. Sadece 3-I Kafkas Tüfeği Tugayı ve Kars'ta bulunan 263-Piyade Alayı ordu rezervi işlevlerini yerine getirebildi.
Operasyonda başarı, geniş kapsamlı stratejik hedeflerin çözümüne yol açabilir:
1) Rusya'nın çevresinde ciddi bir askeri gücü yoktu ve Osmanlılar Kuzey Kafkasya'ya bir atılım umudu ile Transkafkasya'yı işgal edebildi. Ve Transkafkasya'yı yeniden ele geçirmek, mühendislik yapıları tarafından nispeten kolay bir şekilde güçlendirilen doğal engeller nedeniyle oldukça zor bir işti;
2) Rusya, Almanya ve Avusturya-Macaristan'daki durumu kolaylaştıracak Doğu Avrupa Tiyatrosu pahasına Kafkasya'daki savunmayı güçlendirmek zorunda kalacaktı;
3) Türk komutanlığı, Rus İmparatorluğu’nun Müslüman halklarını kışkırtmak için savaş koşullarında ülkenin arka tarafına ağır bir darbe veren büyük çaplı bir ayaklanmaya yol açma umudunu;
4) Osmanlılar ve Almanlar için, Transkafkasya'da petrol, manganez ve diğerleri gibi stratejik hammadde rezervleri geliştirme olasılığı.
Bu ortak hedeflere dayanarak, Türk ordusunun 3'ine, Rus ordusunun Sarykamysh grubunu kuşatıp yok etmek ve ardından Kars, Ardahan ve Batum kalelerini almak için acil görev verildi. Kars'tan Tiflis'e giden yolu açtı. Bu görevleri yerine getirmek için Enver Paşa, 11 Kolordu, 2 Süvari Tümeni ve Kürt birimlerinin kuvvetlerini kullanarak Rus birliklerini önden güçlendirmeyi planladı. 9 th ve 10 th kolordu atlandı. Başlıca Türk kuvvetleri Oltinsky istikametine ilerlemiş ve İstomin dekolmanını tahrip etmekti ve ardından Berkhman'ın Sarykamysh dekolmanının sağ yanına ve arkasına çarparak Sarykamysh'i ele geçirdi. Operasyonun başarısı ile çevrili Rus birlikleri, Araks Nehri'ne baskı yapmayı ve onu yok etmeyi planlıyordu. En iyi durumda, Rus birlikleri en zor şartlar altında Kagyzman şehrine gitmeye zorlandı. Batum bölgesinden ilerleyen Major von Stanke'nin (7 ve 8 alayetleri), Xumium ordusunun sol kanadını sağladı ve Ardahan'ı yakalamak zorunda kaldı.
Kağıt üzerinde plan güzeldi. Fakat gerçekte bir maceraydı. Yaz koşullarında bile, Türk ordusunun durumu göz önüne alındığında, kışın dağlarda saldırı yapmak son derece tehlikelidir. Bu nedenle, 3 Türk ordusunun komutanı Hasan İzet Paşa ve dağlarda savaşın şartları hakkında daha iyi bilgi sahibi olan bazı kolordu komutanları karamsar bir Türk saldırısının olasılığını düşündü. Hasan-İzet-Paşa kaldırıldı, ordu komutan yardımcısı tarafından yönetildi (Başkomutan resmen padişah olarak listelendi) Enver-paşa.
Operasyonun henüz geliştiği aşamada, Türk ordusunun ölümüne yol açan hatalar açıktı:
1) Operasyonun başarılı bir şekilde gerçekleştirilmesi için, iyi iletişim gerekliydi (büyük sabotaj kuvvetleri yerine büyük birlikler topluyordu) ve iletişim. Yollar ve yollar ve çok kötü, kış koşullarında pratik olarak geçilmez yerler haline geldi. Komuta ve kontrol için iyi bir iletişim yoktu. İletişim, Orta Çağ'da olduğu gibi - modern savaş koşullarında büyük sıkıntıları tehdit eden haberciler aracılığıyla;
2) Askerlerin tedarikiyle ilgili bir soru vardı. Türk ordusunun geleneksel olarak, “önünde bir temele” dayanan, kötü bir arka örgütü vardı. Bypassing kolordu sadece bir bagaj vagonu trenine sahipti, emir, sınır şeridinin küçük yerel Müslüman nüfusunu destekleme umudunu abartmıştı;
3) Türk emri, birliklerinin yeteneklerini abarttı. Askerler böyle bir savaşa hazır değildi ve zor dağlarda kış operasyonları için teçhizatı yoktu. Askerlerin neredeyse ılık giysileri yoktu ve sıhhi hizmetler yetersiz organize edildi. Alanın kesin haritaları yoktu. Böylece, kavşak manevrası, arazi ve kış koşulları göz önünde bulundurulmaksızın kasten yanlış bir topografik harita üzerinde geliştirilmiştir.
4) Enver Paşa, zaman faktörünü dikkate almadı. Türk ordusunun Sarykamysh'e eşzamanlı erişimi için kesin hesaplama yapılmadı. Bütün zorlukların üstesinden gelse bile, Türk birlikleri geç kalmıştı. Rus komutanların, telafi edici önlemler almamak ve kendilerini yok etmek için aptal olmaları gerekiyordu. Ve Rus Kafkas ordusu her zaman ortalama inisiyatif ve kararlı komutanların yoğunluğundan daha yüksek bir ayrım yaptı;
5) Bir 9 bypass manevrası yaparken, Türk kuvvetlerinin, ana kuvvetlerin hareketini sağlamak için sağa bir bariyer oluşturması ve takviyelerin hem Sarykamysh dekolmentinden hem de Kars'tan konuşlandırılan Sarykamysh garnizonuna ulaşabileceği iletişimi engellemesi gerekiyordu. Fakat Osmanlılar yapmadı. Böylece, Türk komuta planının bir macera olduğu ortaya çıktı.
Türk Ordusu Kayakçıları
Tarafların güçleri
Toplamda, Rus ordusu 114 tabur, 123 yüzlerce ve 304 silahtan oluşuyordu. Türkler 121 taburu, 22 yüzlerce (artı çok sayıda Kürt süvari) ve 263 silahları. Rus birlikleri, süvarilerdeki Türkleri geride bıraktı, ancak karlı bir kış koşullarında, eylemleri son derece sınırlıydı. Karsko-Oltinsky yönünde, Rus ordusunun bir 62 1 / 2 taburu, 43 yüzlerce ve 172 silahı vardı. Ayrıca, ordu rezervinde 12 taburu, 12 yüzlerce ve 24 silah vardı. Kara Olti istikametindeki Osmanlılar, 87 taburu, 22 yüzlerce (artı çok sayıda Kürt formasyonu) ve 226 silahını yerleştirdi.
Böylece, Kara ve Alta eksenlerinde, Türk ordusu piyadelerde neredeyse bir buçuk üstünlüğe ve topçulukta bir miktar üstünlüğe sahipti. Aynı zamanda, Türklerin Alta yönünde tam bir üstünlüğü vardı: 57 taburları ve 72 tabancalarına karşı 8 tabancaları ve 24 tabancaları. Sarykamysh istikametindeki 11'in Türk kolordu, geniş bir cepheye etki eder, Sarykamysh dekolmanının kuvvetlerini bir buçuk kat aşan kuvvetlerini sertçe tutamazdı (Rus 53 taburu Türk 30'e karşı).
Sarykamysh yakınındaki Türk makineli tüfekler
Askerlerin yeri
Aralık ayına kadar 7 (20), Türk birlikleri ilk pozisyonunu işgal etti: 9 Kolordu, tüm saha topçularını 11 Kolordu'na devretti ve Pertanus ve Kosh bölgesinde bulundu; 10 Kolordu Erzerum'dan ilerletildi: 31-I Piyade Tümeni Eid-Olta'ya, 30-I ve 32-I bölümleri Tortum-Olta yolundaydı; 11 Kolordu, Araks Nehri'nin kuzeyinde pozisyon aldı. Nehrin güneyinde, 2 Süvari Tümeni ve Kürt oluşumları bulunuyordu.
1 Kafkas Birliği'nin komutanı Komutanlığı altında gruplanan Sarykamysh, General George Berhman, 1-Kafkas ve 2-Türkistan kolordu vardı. Kara-Derbent koridorundaki sol kanatta ayrı bir kopuş kaldı - 1 ¼ tabur, 8 silahlar ve 3 yüzlerce. Sağ kanat, General Istomin'in Oltinsky dekolmanını korumuştur. Istomin Dekolmanı, kuzeyden, 9-inci Kafkas Tugayı'ndan çıkan 3-Beyaz Kafkas Tüfek Alayı tarafından sağlandı. Batum bölgesindeki Türk kuvvetlerine karşı koymak için, General Genik - 3 Cossack-Relay taburu, 6 yüzlerce, 1 ekibi ve 6 silahlarının emri altında bir Ardahan dekolmanı kuruldu. Kars'ta, General Gabayev'in (ordu rezervi) 3-I Kafkas Tüfeği Tugayı'nın oluşumunu tamamladı.
Rus komutanlığının bir bütün olarak planı savaşın başlangıcından bu yana değişmedi: Birlikler, Osmanlı birliklerinin Transkafkasya'ya girmesine izin vermemek için iletişimleri, Bakü'nü korumak ve aktif savunmaları sürdürmek zorunda kaldı. Berhman, bir süvari bölüğü tarafından güçlendirilen 11 Türkiye Birliği'nin kendisine karşı görevlendirileceğini biliyordu. Rus verilerine göre, Türkler, 9 kolordu, 10 kolordu gidecek olan Gassan-Kala bölgesindeki rezervine çekmişlerdir.
Bu nedenle, Rus emri yanlışlıkla Sarykamysh dekolmanına karşı yalnızca bir polis teşkilatının bulunduğuna inanıyordu, Rus birlikleri gibi Türklerin kışlık bölgelere konuşlandırıldığı ve aktif düşmanlıkların süresinin 1915'in ilkbaharından önce tamamlandığına inanıyordu. Türkiye, Rusya'ya dost bir çok Ermeni idi.) Aralık ayında Türk ordusunun, Oltinsky yönünde saldırıya devam edebileceğini bildirdi. Sonuç olarak, Rus birlikleri, Türk saldırısının başlangıcını kaçırdı.
Harita kaynağı: Kolenkovsky A. Birinci dünya emperyalist savaşı 1914'in manevra süresi.
Savaş başlangıcı
9 (22) Aralık 9 ve 10 Türkiye birlikleri, Sarıkamış dekolmanının yanına ve arkasına girmeyi planlayan Olta (Oltu) ve Bardus (Bardiz) üzerinden bir servis yoluna başladı. 9 Kolordu iki sütunda Bardus'a gitti: sağ - 29-I ve 17-I piyade bölünmeleri, Sohbetler yoluyla, sol - 28-I piyade bölünmesi, Shakyarly yoluyla. 10 Kolordu Olta'da iki sütunda ilerledi: sağ - 31 Piyade Tümeni, Olty çay, sol - 30-I ila 32-I piyade bölünmeleri, nehir vadisi boyunca. Sivri çayı Ek olarak, Oltinsky dekolmanını kapatmak için, bir Fehti Bey dekolmanı, 10 kolordu (93 dağ silahlı 2 Piyade Alayı) ile ayrıldı. Husky Kay köyünden geçti.
Bununla birlikte, iyi yerleştirilmiş birlik keşifleri ve Fehti-Bei dekolmanının Rus dekolmanı sağ kanadının arka tarafında erken göründüğü Olta'nın güneybatısındaki Türk birimlerinin ortaya çıkması nedeniyle, ani bir grev fikri başarısız oldu. İstomin dekolmanı hemen ayrıldı. Aynı gün, Enver Paşa, 11 Kolordu kuvvetleri yardımıyla, onu savaşa bağlamak için Sarykamysh müfrezesinin sağ tarafına baskı yapmaya başladı. Aralık Rus 10 birlikleri, Kepri-Kei yönünde bir karşı saldırı ile yanıt verdi. Rus birliklerinin Kepri-Kay yönünde derinleşmesiyle, Türk ordusunu atlatma konusunda daha tehlikeli bir konumda olabileceğini söylemeliyim.
Aralık 10 (23), 10 Kolordu askerlerinin Olta-Chay ve Sivri-Chay bölgeleri boyunca hareketi sırasında “dost ateşi” meydana geldi. 31-I ve 32-I Türk Piyade Tümeni, Hafız-Haki-Bey'in genel emri altında ve Alman Binbaşı von Lange Genelkurmay Başkanlığı ile dağlık ve ormanlık bir alanda birbirleriyle çarpıştı. 32 Tümeni'nin birlikleri, r. Olty çay ve Rus için alarak, topçu ateşi açtı. "Bilinmeyen" sütun cevaplandı. Sonuç olarak, 24 şirketleri savaşta yer aldı. Kanlı bir savaşta Osmanlılar, 2 binlerce askerini öldürdü ve yaraladı. Bu kendi kendini imha etme normal zeka, iletişim ve kontrol eksikliğinden iyi bir dersti. Bir nevi, Türk düşüncesinin, tekrar düşünmeniz ve macerayı durdurmanız için gereken son işaretti.
Türklerin bu felaketinden yararlanan Rusya’nın dekolmanı aynı gün sakin bir şekilde Solyenpromyslovaya köyüne çekildi. Bu arada, önden gelen tartışmalı ve rahatsız edici bilgiler Kafkas valisi Hilarion Vorontsov-Dashkova'yı, asistanı General Alexander Myshlayevsky ile birlikte genelkurmay başkanı Nikolay Yudenich ve genel merkezin ilk kademesini Mejtingert’in Sarykamhhhhhh’nin merkezine göndermeye zorladı. Myshlaevsky, Aralık 11 ekibinin genel merkezine geldi ve askerleri yönetti. Yudenich bu savaşta geçici olarak 2'inci Türkistan Kolordu'nu yönetti ve Rus ordusunun zaferinde önemli bir rol oynadı.
Sarykamysh için savaş
İstomin dekolmanının çekilmesi ve Bardus'tan düşman birliklerinin ortaya çıkması hakkında veriye sahip olan Myshlaevsky, Türklerin planını mahvetti. Başta, general, birliklerini Sarykamysh'in doğusunda çekmek ve yeni bir savunma hattını işgal etmek istedi. Ancak, Bardus'taki Türkler istasyona Sarykamysh grubunun ana güçlerinden daha yakındı, üstelik zaten savaşa bağlandı. Bu nedenle, Kepri-Kay'a yapılan saldırıyı durdurmasını ve savunmayı Sarykamysh istasyonunda organize etmesini emretti.
Aralık ayında Sarykamysh'den Sarykamysh'e dek dekolte edilen 12 (ordunun çok sayıda deposu olan ileri üssü vardı) 20 taburları, 6 yüzlerce ve 36 silahı gönderildi. Ancak, öncü - 6 yüzlerce, 4 silahlar ve arabalardaki 1 taburu, yalnızca 13 Aralık'ta gelebilirdi. Bundan önce, Sarykamysh kuvvetler tarafından tutulmak zorunda kaldı. İstasyonun garnizonunda 2 militia birimleri ve 2 tabur işçileri (operasyonel) ve ayrıca tesadüfen istasyondaki birimler de vardı. Sarıkamış'ta Türkistan alayından birer 23-inci Türkistan alay müfrezenin (Riflemen iki şirket) oluşturmak üzere toplandı, 2-inci Kuban karınlarına tugayı ve 12 emri amaçlayan yeni piller, 2 makineli tüfek oluşturmak için Tiflis'e gönderildi 200 silah, kim öne sürdü? Böylece, 6 3 / 4 taburu, 1 1 / 2 yüzlerce, 2 tabanca ve 16 ağır makineli tüfeklerinde toplu bir kopma oluşmuştur. İki işçi taburu hemen bir kızak koydu ve geçide atıldı ve sınır muhafızlarının düşmanı alıkoymasına yardımcı oldu. Bu sırada, müfrezenin ana güçleri savunma için hazırlanıyorlardı. Birleştirilmiş ayrılmaya, Sarykamysh'te üniteye giderken Bukret Genelkurmay Başkanı Albay Kuban Plastun Tugayı'nın 2'sinin Genelkurmay Başkanı başkanlık etti.
Bu arada, Türkler büyük bir hata yaptı. Olta'dan Bardus'a dönüş yerine, 10 kolordu, planlanan operasyonu sürdürmek yerine, mobil savunmaya giden ve Merdenek'e emekli olan Oltinsky dekolmanını takip etti. Sonuç olarak, Türkler iki gün kaybetti. 10 Birliği, Kosor ve Arsenyak köylerine yaklaştı. Yalnızca 32 bölümü Olta'dan Sarykamysh'e döndü. Bununla birlikte, geçiş son derece zordu - bölünme, donma ve firar için personelin yarısına kadar kaybetti. Sonuç olarak, bölüm çarpıcı gücünü kaybetti, Bardus ile direkleri örtmek için 28 Birliği'nin 9. Piyade Tümeni ile kaldı.
17 ve 29 bölümlerini Bardus köyüne götüren Enver Paşa, Aralık'ta 12, Sarykamysh'e karşı bir saldırı başlattı. Almanlar Enver'e bütün güçlerin yoğunlaşmasını beklemelerini önerdi, ancak saldırmaya karar verdi. Türk komutasına göre, milislerin sadece bir kısmı topçu ve makineli tüfek kullanmıyordu. Yaklaşan ilk 29 Bölümü, Rus sınır muhafızları ve tabur işçileri ile karşı karşıya kaldı. Savaşın sonucunda, Ruslar önce düşmanı alıkoydu, sonra ustalıkla karanlıkta ustaca kaçtı. Türkler geceyi ateşlerde geçirmek zorunda kaldı, çoğu gece donup kaldı. Bu günlerde artan don olayları, Türk ordusunda binlerce savaşın kaybedilmesine neden oldu.
Aynı zamanda, 11 Kolordu Maslagat cephesinde, Ardi ve von Stanke’nin savaşında Ardahan’ın işgal ettiği bir ekiple savaştı. Bu, Rus Komutanlığı'nı, Akhaltsikhe yönünü kaplamak için General Kalitin komutasındaki Orenburg Kazak bataryasının 2'iyle birlikte Sibirya Kazak tugayı demiryolu ile Tiflis'ten çıkarmaya zorladı. Ek olarak, Kars'tan İstomin kopmasını desteklemek için, Genel Gabayev'deki Kafkas Tüfeği Tugayı'nın 3'i geliştirildi. Kutaisi Eyaletinden 3 Tugayı karşılığında, Rus ordusunun son ordusu olan Gunibsky Alayının 263 Piyade Alayı taşındı.
Aralık 13 (26) sabahı, donmuş personelin% 17'ini kaybeden 29-I ve 50-I Türk bölümleri, tesislerini ve Rus hisse senetlerini en kısa sürede ısıtmak isteyen Sarykamysh'e karşı bir saldırı başlattı. Saldırı, yaklaşırken savaşa giren zayıf ve dağınık kısımlarda gerçekleştirildi. Bu nedenle, güçlü bir darbe başarısız oldu. Ek olarak, Sarykamysh garnizonu, Sarykamysh malzemelerinin tedarikinden, 6 ve yüzlerce 4 silahından çıkan taburlardan gelen taburlarla güçlendirildi. Rus birliklerinin yoğun topçu ve makineli tüfek ateşi ustalıkla düşmanı sınırladı. Türkler yalnızca Yukarı Sarykamysh'i almayı başardılar ve ağır kayıplar yaşadılar.
Ardından Enver Paşa, 9 kolordu üç bölümünün hepsinin yoğunlaşmasını ve 10 kolordu iki bölümünün Rus birliklerinin direnişini kırmak için Aralık 14'e yaklaşmasını beklemeye karar verdi. Bu arada, 30-th ve 31-I geçişinde 10-kolordu piyade bölümleri güçlü bir fırtınada Alla-Ikpar masifinin yamaçlarına çarptı. Yoksul giyimli ve aç askerler kitlelerde öldü. Sonuç olarak, Aralık ayı sonlarında 13 akşamı, iki bölümün kalıntıları - 3200 hakkında, Bek-Key ve Bash-Key köylerine geldi. Yaklaşık 10 bin kişi donmuş asker yolunda kaldı. 10 cesedi vuruş gücünü kaybetti ve artıkları büyük bir gecikmeyle Sarykamysh'e geldi.
Kafkas Ordusu Genelkurmay Başkanı Nikolay Nikolayevich Yudenich
9 ve 10 vakalarının başarısızlığı
Aralık ayının sonunda, Sarykamysh'deki Rus garnizonunda 14 17 / 1 taburu, 2 yüzlerce, 7 silah ve 22 ağır makineli tüfek vardı. Türkler, yalnızca dağ topları ile donanmış, tamamen üzgün ve tükenmiş 38 taburlarını koyabilirlerdi. Bu nedenle, Türk birliklerinin Sarykamysh-Karaurban karayolunu kesme girişimleri ve 45 ve 9 binalarının Sarykamysh üzerindeki ortak saldırılarını engelledi.
15 (28) Aralık ayında, Rus birlikleri saldırmaya başladı. 28-I Türkiye bölümü itti. Rus birlikleri, Osmanlıları Chamurly-Dag sırtından vurdu ve Bardussky geçidine yavaş bir saldırı başlattı. Oltinsky yönünde Gabayev dekolmanı, Merdenek yakınlarındaki Türkleri mağlup etti, ancak şiddetli çatışmalar nedeniyle Sarykamysh, 18’te yapılan kuvvetlerin geri kalanıyla bir alay atma ve Kars’a geri dönme emri aldı.
Durumdaki bariz değişikliklere rağmen, Myshlayevski orduyu terk etti, birliklerin dağılmasını emretti ve Tiflis'e gitti. Burada, Türk ordusunun arka tarafının dağınıklığına neden olan tehdidi üzerine bir rapor verdi. Aynı zamanda, savaşa katılmayan birliklere, Alashkert Vadisi'ndeki birimlerin ve İran'daki Azeri müfrezelerinin Kafkasya'nın derinliklerine çekilmelerini emretti. Böylece, İran'da, Rus birlikleri Tavriz'den ayrılacak ve Türk ordusunun 3'ini mağlup ettikten sonra yeniden işgal edecek. Ek olarak, General Myshlaevsky de kimseyi uyarmadan aceleyle terk etti.
Bununla birlikte, askeri tarihçi A. Kersnovsky tarafından belirtildiği gibi: "General Yudenich'in demir iradesi ve tükenmez enerjisi kader çarkını çevirdi." Rus birlikleri savaşa devam etti. Sarykamysh'deki birliklere General Przhevalsky başkanlık etti. Türk ordusunun 11’inin pasifliği, 16’un Aralık ayındaki Berhman ve Yudenich’inin Sarykamysh’in savunmasını daha da güçlendirmesini sağladı. 5 tabur filosu, 14 pilli yüzlerce Kazak, önden vuruldu. Bu birlikler General Baratov’un bir kopmasını sağladı. Baratov’un ayrılması, General Gabaev’in tugayının birimleri ve Kars’tan alınacak olan 10 Piyade Alayı’yla birlikte 263 Kolordu’a karşı saldırı başlatılması görevi verildi.
16 (29) Aralık dövüşleri farklı başarılarla geçti. Sarykamysh'i Türkler için almak, onu Ruslar için tutmak bir ölüm kalım meselesiydi. Türk birliklerinin karla kaplı dağlarda, 20 dereceli dondaki mevcudiyeti, Ruslar için Sarykamysh ve off-çekilmek gibi, ölümüne de eşlik ediyordu. Ancak, sonuçta, Rus askerlerinin ve Kazaklarının insanüstü esnekliği, Türk saldırılarının umutsuzluğunu kırdı.
Türk birlikleri şiddetle saldırdı, ancak bütün saldırıları püskürtüldü. Türk taburları zaten kompozisyonlarının% 50-80'ini kaybetti ve Sarykamishe'deki Rus dekolmanı, 22 1 / 2 taburlarına, 8 yüzlerce, 40 silahlarına ve 78 ağır makineli tüfeklerine güçlendirildi. Ve mühimmat sıkıntısı yoktu, ordu depoları Sarykamysh'de bulunuyordu. 11 kolordu saldırısını organize etme bahanesiyle durumdan demoralize edilen Enver Paşa ve çevresi, pasif savunmaya geçen 9 ve 10 kolordu kalıntılarını korkakça attı.
18 Aralık Türklerin sağ yanına doğru ilerleyen 18'inci Türkistan tüfeği alayı, 9 kolordu arasındaki iletişimi kesen Yayla-Bardus'u işgal etti. Aralık 21 Oltinsky'nin çıkarılması ve Sibirya Kazak Tugayı, 1'a kadar binlerce mahkturingmu yakalayan von Stanke takımını mağlup etti. Von Stanke takımının kalıntıları Batum bölgesine kaçtı.
Aralık 22 1914 (Ocak 4 1915) Przhevalsky'nin birlikleri genel bir saldırı düzenledi. 9 Kolordu'nun kalıntıları, merkez ofisi ve 17, 28 ve 29 Piyade Tümenlerinin komutanları olan Corps Komutanı İshan Paşa tarafından kuşatıldı ve ele geçirildi. Birçok kişi yakalandı оружия ve diğer kupalar. Bu kavga sırasında oldukça komik bir olay oldu. Kaçan Türklerin peşinde olan, 14 Piyade Alayı Derbent'in 154 Şirketi, Kaptan Vashakidze (zar zor 40 askerleri vardı), tüm Türk komutanlığını 100 görevlileri ve 2 bin askere teslim etmeye zorladı. Vashakidze kendisini bir büyükelçi olarak sundu ve üç alay tarafından takip edildiğini söyleyerek Osmanlıları korkuttu. Biraz tereddüt ettikten sonra Türkler kollarını bıraktı.
Türk askerlerinin korkak olmadığı ve zayıf savaşçı olduğu belirtilmelidir. General Maslovski, “Türkler inatçı bir direniş önerdi” dedi. “Yarı donmuş, siyah donmuş bacakları ile, yine de süngülere havaya uçurdular ve birimlerimiz siperlere girdiğinde son mermiyi ateşlediler.”
9 kolordu yıkıldıktan sonra, bitişik 10 kolordu geri çekilmeye başladı. 32 kolordu birimleriyle yoğun bir şekilde mücadele eden Sarykamysh grubunun sağ tarafında Türk 11 Piyade Tümeni'nin muhtemel grevini önlemek için, Genel Baratov'un Çatlak köyüne bir saldırı başlattı. Bardus köyündeki bir gece savaşı sonucunda Baratov'un askerleri, 32 Piyade Tümeni kalıntılarını (yaklaşık 2 binlerce insan) ele geçirdi.
Bu başarı, Sarykamysh dekolmanının önünü güçlendirdi ve kendine yardım etmeye çalışan 11 kolordu darbelerini engelledi. Bu şiddetli saldırılarda, 11 kolordu çoğu da savaşta düştü. Bu savaşta, Vladimir De-Witt komutasındaki 39-Kafkas Birliği'nin 1 bölümümüz, Kafkas Ordusunda “Demir” adını aldı. Nihayet gelgit lehine çevirmek ve 11 Türk Kolordu direnişini ezmek için, düşman çevresine bir Albay Dovgird kopması gönderildi (4 silahlı 4 taburu). Kadro December 27 yaptı ve 5 gün boyunca derin kar yağdı. Kampanyanın çekiciliği hakkında, dekolte işleminin günde sadece birkaç kilometre gerçekleştiğini söylüyor. Ve yine de görevini tamamladı. Rus birliklerinin Türk arka tarafındaki ani görünmesi, Türk komutasını aceleci bir geri çekilmeye başlaması için zorladı.
General Mikhail Alekseevich Przhevalsky
sonuçlar
Böylece hem Sarykamysh hem de Olti istikametinde, Türk ordusunun 3 birliklerinin kalıntılarını deviren Rus birlikleri orjinal konumlarını tamamen geri getirdiler. Planları "Türk Napolyon" tamamen çöktü. Türk ordusu, 90-70 bininin düştüğü 80 bin kişiden 20-30 bin kişiden öldü. Gerçek bir felaketti.
Merkezinde bulunan Erverum ile birlikte Enver Paşa, Konstantinopolis'e kaçtı. Kışın dağlarda askeri operasyonların nasıl yapıldığını bilmeyen yüksek komuta görüşünün yetersizliği nedeniyle kaybedilen Türk ordusunun 3'in trajedisi uzun süredir failleri tarafından Türk halkından gizlendi. Bu savaşta Rus ordusunun kayıpları, 25-30 biniş donma olan 6-12 bin kişiye ulaştı.
Türk planı, anlayışında iyiydi: kuzey kanadının (Stanke grubu) hükümeti ile grev grubunda% 70 ve soğukta% 30. Sürpriz bir saldırı elde etmek mümkündü. Ancak, gerçekte, plan bir macera olduğu ortaya çıktı. Türk ordusu ne uygun dağ eğitimine ne donanıma, ne de örgütlenene, ne de karlı ve soğuk kışın bu kadar geniş çapta manevra yapma bağlantısına sahip değildi. Saldırı operasyonu hazırlıksız olduğu ortaya çıktı, kaotikti (kendi aralarındaki iki bölünme arasındaki savaşı hatırlamak yeterliydi) ve tam bir felakete yol açtı.
Enver Paşa'nın ve personelinin olumsuz rolünü de belirtmekte fayda var. Türk komutan, kışın Kafkasya'nın zorlu koşullarında dövüş becerilerinin yokluğunda muazzam bir içtihat sahibi oldu. Güçlü, girişimci ve istekli bir komutanla durum biraz farklı olabilirdi. Ancak, Enver Paşa ve karargahı kritik bir durumda, birlikleri bırakarak savaştı ve kaçtılar. Ve Türk ordusunda kararlı ve cesur komutanlar vardı. Bu yüzden, birliklerin cesur ve sevgili, 9 Birliği'nin komutanı İshan Paşa, 1916 yılında esaretten kaçar ve İngilizlere karşı ayrımcılıkla savaşır.
Ancak durumun zirvesinde değil, Rus komutanlığının bir parçasıydı. Türk saldırısının ve Oltinsky ve Ardagan müfrezelerinin konumu hakkında doğru bilgilerin bulunmayışı izlenimi altında General Myshlaevsky, Türk birliklerinin Akhaltsikh ve Tiflis'e saldırmasını bekliyordu. Sarykamysh'teki başarısına inanmayan general, yeni bir ordu kurma bahanesiyle Tiflis'e döndü. Sonuç olarak, bireysel müfrezelerin komutanlarının ve Rus askerlerinin ve Kazaklarının kahramanlığının kararlılığıyla durum düzeldi.
1914 kampanyasının bir sonucu olarak, Transkafkasya'nın savunması için Rus emrinin ana planı tam olarak yerine getirildi. Türk ordusunun aktif savunması sadece yenilgiye uğramakla kalmadı aynı zamanda yok edildi. Sarakamysh operasyonundan sonra, Türkler uzun süre aktif durmadılar, pozisyon savunmasına geçtiler. Rus Kafkas Ordusu, savaşı Türkiye topraklarına devreterek, Türkiye'nin kendisinde stratejik bir taarruz operasyonu gerçekleştirmenin ön koşullarını yarattı.
Ardahan'daki Türk mahkumlar
Kaynaklar:
Kersnovsky A.A. Öykü Rus ordusu // http://militera.lib.ru/h/kersnovsky1/index.html.
A. Kolenkovsky Birinci Dünya Emperyalist Savaşı'nın Manevra Dönemi 1914, M., 1940 // http://militera.lib.ru/h/kolenkovsky_ak2/index.html.
Kafkasya Cephesinde Korsun N. Campania 1914 // http://www.retropressa.ru/kampaniya-1914-g-na-kavkazskom-fronte/
Korsun N. G. Kafkas Cephesinde Birinci Dünya Savaşı. Operasyonel ve stratejik deneme. M., 1946 // http://militera.lib.ru/h/korsun_ng05/index.html
Korsun N. Sarykamysh operasyonu. M., 1937 // http://militera.lib.ru/h/korsun_n1/index.html.