Kuru Öksürük Tedavisi
Kuru öksürük nasıl geçer? Kuru öksürüğün kendi kendine geçmesini beklemek, bir seçenek olabilmektedir. Diğer yandan, göğüs ağrısı, ateş, kan öksürme, şiddetli baş ve kulak ağrısı ve şiddetli kuru öksürük gibi belirtilerin yaşanması durumunda bir doktora başvurulması gerekmektedir.
Kuru öksürük belirtileri oldukça rahatsız edici bir hal alıyorsa, evde uygulanabilecek bazı tedavi yöntemi bulunmaktadır. Kuru öksürüğü ortadan kaldırmak için mümkün oldukça vücudun direncini güçlü tutmaya çalışmakta fayda vardır. Uygulanabilecek bazı tedavi yöntemleri ise şunlar olabilmektedir: (1)
Kuru Öksürük Evde Tedavisi
Kuru öksürükten kurtulmak için evde yapabileceğiniz bazı basit yöntemler bulunmaktadır.
- Bal: Bal, kuru öksürük için oldukça etkili bir tedavi yöntemi olabilmektedir. Bal boğazın yatıştırılmasını sağlamakta ve kuru bir öksürüğü tetikleyen tahrişleri hafifletmektedir.
- Bol sıvı almak: Bol miktarda sıvı içmek kuru öksürüğü hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. Özellikle, sıcak et ya da tavuk suyu veya bitki çayları boğazı yatıştırarak kuru öksürüğü iyileştirebilmektedir.
- Tuzlu gargaralar: Tuzlu gargaralar (daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde) soğuk algınlığı ve boğaz ağrısı ile ilişkili kuru öksürüğü hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. (2)
Kuru öksürük, ACE inhibitörleri ve beta blokerleri (yüksek tansiyon ve kalp problemlerini tedavi etmek için kullanılan) gibi bazı ilaçların bir yan etkisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Doktorunuz öksürmenize neden olabilecek herhangi bir ilacı durdurmanızı ve özel durumunuz için başka uygun ilaçlar ile değiştirmenizi tavsiye edebilmektedir. Bu sorunu yaşıyorsanız, alternatif ilaçlar hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz. (3)
Tekrarlayan öksürük, herhangi bir nedenden dolayı gırtlak (ses kutusu) ve üst solunum yollarını tahriş edebilmektedir. Aynı şekilde, hava yollarını daha duyarlı hale getirerek daha fazla öksürüğe de yol açabilmektedir. Öksürme dürtüsünü azaltmaya yardımcı olabilecek bazı tavsiyeler şu şekilde sıralanabilmektedir:
- Öksürme dürtüsü geldiğinde boğazı temizlemek için su içebilirsiniz.
- Sesi aşırı kullanmamak, sigara dumanı ya da klima gibi aşırı soğuk ve kuru hava gibi bildiğiniz herhangi bir tetikleyiciden kaçınmak kuru öksürüğü önlemeye yardımcı olabilmektedir. (4)
Kuru Öksürük İlaçları
Antitüsifler olarak bilinen öksürük baskılayıcılar bazen yetişkinlerde, kuru öksürüğün kısa süreli tedavisi için kullanılabilmektedir. Öksürük baskılayıcılar öksürük dürtüsünü baskılayarak çalışmaktadır ve pholcodine, dekstrometorfan, kodein, dihidrokodein ve pentoksiverin gibi aktif maddeleri içermektedir. Antitüsifler pastil (ayrıca boğaz ağrısını yatıştırmaya yardımcı olacak antibakteriyelleri içerebilmektedir) ya da sıvı formda alınabilmektedir.
Bazı öksürük baskılayıcılarını almak için doktor tarafından reçete edilmesi gerekmektedir. Diğer yandan, reçetesiz olarak eczanelerden temin edilebilen çeşitleri de bulunmaktadır. Öksürük baskılayıcılarının olası yan etkileri arasında uyuşukluk, mide bulantısı, kusma ve kabızlık bulunmaktadır.
Tablet veya sıvı olarak kullanılabilen bazı soğuk algınlığı ve grip ilaçları öksürük baskılayıcılarını da içerebilmektedir. Soğuk algınlığı ve grip sırasında kullanılan ve öksürüğü hafifletebilen bazı ilaçlar şunları içerebilmektedir: (5)
- Antihistamin (kuru öksürük uykuya dalmayı zorluyorsa, doktor öksürüğü hafifletmek için bir antihistamin reçete edebilmektedir)
- Dekonjestan (tıkalı olan burnu açmak için kullanılmaktadır)
- Parasetamol (ağrı ve ateşi hafifletmek için) (6)
Tüm bu ilaçların ve dozlarının mutlaka doktor tarafından reçete edilmesi ve belirlenmesi gerekmektedir. Bilinçsiz bir şekilde kullanımı pek çok yan etkiye neden olabilmektedir.
Öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları (öksürük önleyiciler, antihistaminikler ve kombinasyon ilaçları dahil), 6 yaşından küçük çocuklarda kullanılmamalıdır ve sadece doktorunuz veya eczacınızla görüştükten sonra 6 ile 12 yaş arası çocuklarda kullanılmalıdır. Bu ilaçların çocuklarda etkili olmaktan ziyade yan etkilere yol açtığına dair çalışmalar bulunmaktadır.
Eğer saman nezlesi (alerjik rinit) veya geniz akıntısının (mukusun boğazın arkasından aşağıya doğru akması) kuru öksürüğe neden olabileceğini düşünüyorsanız, doktorunuz bir burun spreyi ve kortikosteroid burun spreyi önerilebilmektedir. (7)
Asit Reflü Tedavisi
Gastro-özofageal reflü hastalığı olan kişiler (asidik mide içeriğinin yemek borusuna doğru çıkması) bazen geceleri sürekli olarak kuru öksürük veya boğmaca tipi öksürüğe yol açabilmektedir.
Reflü ile asit bloke edici ilaçların (proton pompa inhibitörleri gibi) tedavi edilmesi, reflü kaynaklı bir öksürüğün hafifletilmesine yardımcı olabilmektedir. Reflü tedavisi için kendi kendine yardım tedbirleri (yatmadan hemen önce yemek yememek ve yatağınızın başını eğmek gibi) de durumun kontrol altına alınmasını sağlayabilmektedir. (8)
Kuru Öksürük İçin Hangi Doktora Gidilir?
Kuru öksürük için başlangıç olarak aile hekiminize başvurabilirsiniz. Altta yatan nedene bağlı olarak tanı ve tedavi için bir kulak burun boğaz uzmanından ya da göğüs hastalıkları uzmanından yardım alabilirsiniz. (9)
Kuru Öksürük Nedir?
Kuru öksürük, mukusun yani balgamın üretilmediği bir öksürüğü işaret etmektedir. Öksürük, solunum yollarını tahriş eden veya tıkanıklığa neden olan herhangi bir durumda, bir şekilde nefes alabilmek için vücudun yaptığı doğal bir savunma refleksidir. Kuru öksürük akciğerlerin daha fazla balgam üretmesini tetikleyebildiği için zamanla, üretken bir öksürüğe dönüşebilmektedir.
Kuru öksürük, çok çeşitli hafif ile ciddi hastalıkların, bozuklukların ve durumların bir belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Kuru öksürük enfeksiyon, inflamasyon, travma, kanser gibi kötü huylu bir hastalık, hava yolu tıkanıklığı ve diğer anormal süreçlerden kaynaklanabilmektedir.
Toz, duman veya toz gibi hafif tahriş ediciyi teneffüs ettikten sonra da kuru öksürük gelişebilmektedir. Kuru bir öksürük, alerji gibi bir bozukluğun veya viral larenjit gibi bulaşıcı bir hastalığın bir sonucu olarak yaşanabilirken, konjestif kalp yetmezliği ve akciğer kanseri gibi ciddi ve potansiyel olarak yaşamı tehdit eden koşullara da eşlik edebilmektedir. (10)
Kuru Öksürük Belirtileri
Kuru öksürük nasıl anlaşılır? Kuru öksürük başlangıcı ve sonrası belirtileri aşağıdakileri içerebilmektedir:
- Havayollarında meydana gelen bir gıdıklanma hissi
- Balgamsız (mukussuz) bir öksürük
- Göğüste meydana gelen hırıltı ve tıkanıklık
- Öksürürken çıkan kuru bir ses
- Geceleri uyumayı zorlaştıran öksürük
Bazen kuru öksürük birkaç gün sürebilmekte veya soğuk algınlığının bir belirtisi olarak 1-2 haftaya kadar devam edebilmektedir. Açıklandığı gibi, kuru öksürük belirtileri, göğüste sıkışıklık, zorluk ve darlık gibi belirtileri de yol açabilmektedir. (11)
Kuru Öksürük Nedenleri
Kuru öksürük neden olur? Kuru öksürük, çeşitli viral ve bakteriyel enfeksiyonların bir belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. En sık yaşanan nedenler ise şunlardır:
- Soğuk algınlığı (viral solunum yolu enfeksiyonu)
- Krup (küçük çocuklarda yaygın olan viral hastalık)
- Ampiyem
- Lejyoner hastalığı (bakteriyel pnömoni türü)
- Boğmaca
- Tüberküloz (verem)
- Bazı ilaçların kullanımı
İnatçı ya da sürekli olarak devam eden bir kuru öksürük, aşağıdakiler gibi solunum ve sindirim sistemlerine bağlı nedenlere bağlı olarak oluşabilmektedir:
- Havayolu tahrişi (bronkospazm)
- Aort anevrizması
- Astım ve alerjiler
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH, amfizemi ve kronik bronşit içerir)
- Konjestif kalp yetmezliği
- Yabancı bir cisim (hava yolu tıkanıklığı)
- Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD)
- Akciğer kanseri
- Plörezi (akciğerler ve göğüs çevresindeki astarın iltihaplanması)
- Pnömotoraks (çökmüş akciğer)
- Sigara içmek
- Sistemik lupus eritematoz
- Larinksin tümörü (12)