İdrar yolu enfeksiyonu nedir?
İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), idrar yolunun bir kısmını etkileyen bir enfeksiyondur. Alt idrar yolu etkilendiğinde bu durum mesane enfeksiyonu (sistit) olarak adlandırılır ve üst idrar yolu etkilendiğinde bu duruma böbrek enfeksiyonu (piyelonefrit) denir. Ayrıca idrarın çıktığı tüp olan üretra etkilendiğinde bu durum üretrit olarak adlandırılır ancak üretrit bu hastalığın daha az bilinen bir ürüdür.
İdrar yolları enfeksiyonu mikroplardan kaynaklanan bir enfeksiyondur. Bu mikroplar mikroskop olmadan görülemeyecek kadar küçük organizmalardır.
İdrar yolu enfeksiyonuna neden olan mikroplar genellikle bakterilerdir (özellikle Escherichia coli isimli bakteri) ancak bazen mantarlar ve nadir durumlarda virüsler de idrar yolu enfeksiyonuna neden olabilir. Bu enfeksiyon, insanlarda en yaygın görülen enfeksiyonlardan biridir.
İdrar yolu; böbrekler, üreterler, mesane ve üretradan oluşur. İdrar yolunun herhangi bir yerinde enfeksiyon gelişebilir ancak çoğunlukla idrar yolunun alt bölgesi yani sadece üretra ve mesane tutulur. Bununla birlikte, idrar yolu enfeksiyonu üst idrar yolu sistemi olan üreter ve böbreklerde de olabilir. Üst idrar yolu enfeksiyonları daha nadir görülür fakat daha ağır seyreder.
İdrar yolu enfeksiyonunun nedenleri nelerdir?
Mesanenin geç boşalmasına neden olan veya idrar yolunu tahriş eden her şey idrar yollarında enfeksiyona yol açabilir. Bununla birlikte idrar yolu enfeksiyonuna yakalanma riskini arttıran faktörler mevcuttur. Bu faktörler şunlardır:
- böbrek taşı
- ameliyattan sonra hareketin azalması veya uzun süreli yatak istirahati
- yaş (yaşlı kişilerde risk artar)
- daha önce idrar yolları enfeksiyonu geçirmiş olmak
- prostat büyümesi
- idrar yolu tıkanıklıkları
- belli kanserler
- bakterilerin mesanenize girmesini kolaylaştırabilecek idrar sondalarının uzun süreli kullanılması
- gebelik
- konjenital idrar yolu anormallikleri
- diyabet
- bağışıklık sistemi zayıflığı
İdrar yolu enfeksiyonunun belirtileri nelerdir?
Bu enfeksiyonun belirtileri yaş, cinsiyet, kateter kullanımı gibi faktörlere bağlıdır. Bunun yanında enfeksiyonun idrar yolunuzun neresinde olduğu da belirtileri etkileyecektir. İdrar yolu enfeksiyonunun belrtileri şunlardır:
- aniden idrara çıkma isteği
- sık idrara çıkma
- mide bulantısı ve kusma
- kanlı, kokulu ve bulanık idrar yapma
- idrar yaparken ağrı ve yanma
- karın ağrısı.
Kateterli kişilerde tek semptom ateş olabilir çünkü kateterden ötürü idrar yaparken yanma olmaz.
İdrar yolu enfeksiyonu nasıl teşhis edilir?
Doktorunuz semptomlarınızı değerlendirecek ve fizik muayene yapacaktır. Enfeksiyon tanısı için idrar testi gereklidir. Doktorunuza verdiğiniz idrar örneğinin temiz olması gerekir. Doktorunuz sizi bu konuda yönlendirecektir.
Numunede doktorunuz idrarınızda akyuvar yani beyaz kan hücresi olup olmadığına bakacaktır. Çünkü bu durum enfeksiyona işaret eder. Doktorunuz ayrıca idrarınızda bakteri mi mantar veya virüs mü olduğunu anlamak için de idrar kültürü isteyecektir. Kültür, enfeksiyonun hangi mikroptan kaynaklandığını belirlemek ve doğru tedaviyi düzenlemek açısından önemlidir.
İdrar yolu enfeksiyonu nasıl tedavi edilir?
Doktorunuz enfeksiyonun nedenini belirlemek için idrar testleri yapacaktır. Bu testlerin sonucuna göre de tedavinizi düzenleyecektir. Bakterilerden kaynaklanan idrar yolları enfeksiyonu antibiyotiklerle tedavi edilir.
Bu da ilginizi çekebilir: Funda Bitkisi ve İdrar Yolu Enfeksiyonu
Bazen enfeksiyonun nedeni virüsler veya mantarlar olabilir. Virüsten kaynaklanan enfeksiyonlar ise antiviral olarak adlandırılan ilaçlarla tedavi edilir. Mantarlardan kaynaklanan enfeksiyonlarda antifungal ilaçlar kullanılır.
Enfeksiyon idrar yolunuzun üst kısmında ise antibiyotiklerin intravenöz yani damar yoluyla verilmesi gereklidir. Bazen bakteriler antibiyotiklere direnç kazanabilir. Bunun için idrar kültürü ile bakterinizin hangi antibiyotiklere direnç kazandığı gösterilebilir ve böylece doğru antibiyotik seçimi yapılabilir.
Kaynakça: