HİNDİSTAN’DA ZİKA VİRÜSÜ HASTALIĞI
8 Temmuz 2021'de Hindistan'ın güneybatısındaki Kerala eyaletinde bir Zika virüsü enfeksiyonu laboratuvarca doğrulanmıştır.
Hastalık Salgını Haberleri
14 Ekim 2021
8 Temmuz 2021'de Hindistan'ın güneybatısındaki Kerala eyaletinde bir Zika virüsü (ZIKV) enfeksiyonu laboratuvarca doğrulanmıştır. Bu, Kerala'dan şimdiye kadar bildirilen ilk Zika virüsü hastalığı vakasını temsil etmektedir. ZIKV viral RNA, Ulusal Viroloji Enstitüsü (NIV) Pune'de, Trivandrum bölgesinde ikamet eden, hamileliğinin üçüncü üç aylık dönemindeki 24 yaşındaki hamile bir kadın hastadan alınan kan örneğinde RT-PCR testi ile tespit edilmiştir. 28 Haziran 2021'de arbovirüs benzeri ateş, baş ağrısı ve genel döküntü şikayetleri ile özel bir hastaneye yatırılmıştır. Dang virüsü (DENV) ve chikungunya virüsü (CHIKV) için laboratuvar sonuçları negatif çıkmıştır. 7 Temmuz'da doğum yapan kadının sağlığının iyi olduğu ve yeni doğan bebekte belirgin bir doğum kusuru olmadığı bildirildmiştir. Doğumdan önceki 3 ay içinde, bu süre içinde seyahat öyküsü bulunmayan vaka Trivandrum semtinde ikamet etmiştir. Yakın temasları arasında annesi, kızında ZIKV'nin olduğunun doğrulanmasından bir hafta önce ateş ve benzeri semptomlar olduğunu bildirmiştir.
Mayıs 2021'de daha önce ateş, miyalji, artralji ve peteşiyal lezyonlarla başvuran 19 hastane personeli ve aynı özel hastanede bulunan hastalar arasında retrospektif testler yapılmıştır. Bu 19 ZIKV şüpheli vakadan alınan kan örnekleri NIV Pune'a gönderilmiş ve 10 Temmuz'daki laboratuvar sonuçları, 19 örneğin 13'ünün RT-PCR ile ZIKV için yapılan testlerin pozitif çıktığını doğrulamıştır ki bu da Mayıs 2021'den bu yana Kerala eyaletinde ZIKV'nin gizli iletimini göstermektedir.
8-26 Temmuz 2021 tarihleri arasında Kerala eyaletinde aktif vaka bulma ve pasif sürveyans yoluyla 590 kan örneği toplanmıştır. Bunlardan 70'inin (%11,9) NIV Pune'da RT-PCR ile ZIKV için yapılan testleri pozitif çıkmış olup bunlara dört hamile kadın da dahildir. Her ikisi de yakın zamanda Trivandrum bölgesine seyahat öyküsü olan Ernakulam ve Kottayam bölgelerinden bildirilen iki vaka dışında, tüm bu vakalar Trivandrum bölgesindendir.
31 Temmuz 2021'de Maharashtra eyaleti, Pune bölgesindeki Purandar Taluka idari biriminde bulunan 3500 nüfuslu bir köy olan Belsar'dan laboratuvarca doğrulanmış ilk Zika vakası bildirilmiştir. 50 yaşında bir kadın olan vakada, NIV Pune'da hem ZIKV (RT-PCR ve sero-nötralizasyon ile) hem de CHIKV (RT-PCR ve IgM ELISA ile) için yapılan testler pozitif çıkımştır. Belsar köyünden şüpheli ZIKV vakalardan 51 ek numune toplanmış olup bunlardan 40'ında ZIKV için yapılan testler negatif çıkmış ve 11'inin sonuçları için beklenmektedir.
Şimdiye kadar, bu salgınla hiçbir mikrosefali ve/veya Guillain-Barre sendromu (GBS) vakası ilişkilendirilmemiştir.
Halk Sağlığı Yanıtı
Kerala Sağlık departmanı, yerel özyönetim sağlık departmanları ile birlikte aşağıdaki müdahale faaliyetlerini uygulamıştır:
- 8 Temmuz 2021'de Kerala Eyaleti, ZIKV hastalığı için geliştirilmiş sürveyansla ilgili yönergeler yayınlamış ve 14 bölgenin tümüne rehberlik etmiştir.
- Eyalet genelinde ZIKV hastalığına ilişkin Bilgilendirme, Eğitim ve İletişim faaliyetleri acilen güçlendirilmiştir. Eyalet genelinde hem sağlık çalışanları hem de genel halk için duyarlılık geliştirme faaliyetleri devam etmektedir.
- Tüm ultrason tarama merkezleri, düzenli doğum öncesi taramalar sırasında mikrosefali vakalarını Üreme ve Çocuk Sağlığı Görevlisine bildirmeleri konusunda bilgilendirilmiştir.
- Şu anda Kerala eyaletindeki dört laboratuvar (Alappuzha Ulusal Viroloji Enstitüsü, Trivandrum, Thrissur ve Kozhikode Tıp Fakültesi laboratuvarları) ZIKV enfeksiyonu için RT-PCR testi yapmak üzere donatılmıştır. Eyalet ayrıca Trivandrum bölgesindeki başka bir halk sağlığı laboratuvarında testlere başlamayı planlamaktadır. Şimdiye kadar Devlet, yukarıda belirtilen dört laboratuvara dağıtılan Zika vakalarını tespit etmek için NIV Pune'dan 2100 RT-PCR kiti almıştır.
- Son iki hafta içinde ateş öyküsü olan kan bağışçılarının kesin olarak ertelenmesini sağlamak için önlemler alınmıştır.
- Merkezi bir ekip Trivandrum bölgesini ziyaret etmiş ve vakaların yerleşim alanlarından sivrisinek ve larva örnekleri toplamış ve bunları Kerala eyaletindeki Kottayam saha istasyonundaki Vektör Kontrol Araştırma Merkezine test için göndermiştir. Sonuçların çıkması beklenmektedir.
- Eyalet Sağlık Bakanı çok sayıda inceleme turu gerçekleştirmiş ve tüm ilçeler, ZIKV'nin kontrolü ile ilgili aktif sürveyans, sivrisinek kontrolü ve bilgi, eğitim ve iletişim faaliyetleri yürütmeleri konusunda uyarılmıştır.
- ZIKV hastalığı vakalarının kümelendiği ilan edilen Trivandrum ilçesinde bir hafta boyunca yoğunlaştırılmış vektör kontrol çalışmaları gerçekleştirilmiştir; kapsamlı sisleme, püskürtme, larvisit kullanımı, kaynak azaltma ve çevredeki alanların sanitizasyonu. Ek olarak, saha ekipleri aktif vaka tespiti yapmak, sivrisinek üreme alanlarının ortadan kaldırılmasını sağlamak ve toplumu önleyici sivrisinek kontrol önlemleri ve ZIKV hastalığı semptomlarının belirlenmesi konusunda zamanında tıbbi yardım istemek için duyarlı hale getirmek için her evde ziyarette bulunmuştur.
- DSÖ'den, aşağıdakiler için standart işletim prosedürleri ve kılavuzları hakkında ülkenin güncellemelerini desteklemesi istenmiştir: sendromik ve vaka bazlı sürveyans; laboratuvar sürveyansı; vektör sürveyansı; doğum öncesi kadınlar arasında gelişmiş sürveyans; mikrosefali sürveyansı; Akut Flaccid Paralysis (AFP) ve GBS sürveyansı.
DSÖ Risk Değerlendirmesi
ZIKV hastalığını Dang humması ve Chikungunya gibi sivrisinek kaynaklı virüsler nedeniyle oluşan hastalıklardan ayırt edebilmek için sürveyans, vaka yönetimi ve laboratuvar kapasitesi dahil olmak üzere halk sağlığı sistemine önemli bir ihtiyacın olması büyük salgınlara neden olabilir.Zika virüsü ile enfekte vakaların %60-80'i asemptomatik veya sadece hafif semptomlara sahip olsa da, ZIKV mikrosefali, konjenital Zika sendromu (CZS) ve GBS'ye neden olabilir. Ayrıca, ZIKV öncelikle Aedes türü sivrisinekler tarafından bulaşsa da, hamilelik sırasında cinsel temas, kan ve kan ürünleri transfüzyonu ve organ nakli yoluyla da anneden fetüse bulaşabilir.
Hindistan'da, 2018'de (Güney-Doğu Asya soyu) Gujarat, Madhya Pradesh ve Rajasthan eyaletlerinde ZIKV hastalığı vakaları/enfeksiyonları tespit edilmiştir, ancak ZIKV ile ilişkili mikrosefali bildirilmemiştir. Kerala ve Maharashtra eyaletlerinde birincil sivrisinek vektörü Aedes aegypti ve yetkin vektör Aedes albopictus'un geniş dağılımı göz önüne alındığında, bu olay beklenmedik olmasa da, söz konusu eyaletlerde ZIKV hastalığı vakalarının ilk kez doğrulanması nedeniyle bu olağandışı bir durumdur.
Genel risk, bölgesel düzeyde ve küresel düzeyde düşük olarak kabul edilirken, ulusal düzeyde (Kerala ve Maharashtra Eyaletleri) şu anda aşağıdakiler göz önüne alındığında orta düzeyde olarak değerlendirilmektedir:
- Gerçek ZIKV iletimi, etkilenen iki eyaletteki belirsiz popülasyon bağışıklığı ve ZIKV enfeksiyonlarının çoğunda asemptomatik klinik sunum nedeniyle daha yüksek olabilir;
- Birincil vektör Aedes aegypti ve yetkin vektör Aedes albopictus, bölgede, genellikle yüksek yoğunluklarda bulunur ve ekolojik koşullar, ZIKV iletimi ve potansiyel endemisite için elverişlidir;
- Mevcut kanıtlar, enfeksiyonun ana kaynağının vektör kaynaklı bulaşmaya bağlı olduğunu göstermektedir; ancak epidemiyolojik ve entomolojik araştırmalar devam etmektedir ve salgının büyüklüğü değişebilir;
- Uygun kontrol önlemleri uygulanmış ve COVID-19 pandemi koşulları altında seyahat şu anda sınırlı olsa da, asemptomatik ve hafif semptomatik enfekte kişiler yoluyla hastalığın daha fazla yayılması da mümkündür;
- Devam eden muson mevsimi, vektör yoğunluğunu ve sivrisinek yoluyla daha fazla bulaşma olasılığını artırabilir;
- Kerala, ülkenin diğer bölgelerine (bölgelerinden) ve diğer ülkelere (ülkelerden) sık sık seyahat edilen bir turizm merkezidir; ancak, COVID-19 salgını nedeniyle mevcut seyahat kısıtlamaları vardır.
- Hindistan ve diğer eyaletlere ve ülkelere ihracat, sivrisineklerin enfekte olmuş geri dönen yolcuları ısırarak enfekte olabileceği ve hastalığın potansiyel olarak daha fazla yayılmasına yol açabileceği diğer eyaletlerde yetkili vektörün (Ae. aegypti) varlığı nedeniyle göz ardı edilemez.
- Bölge bir bütün olarak ZIKV bulaşması için risk altındadır, çünkü genellikle yüksek yoğunlukta bulanan yetkin vektörlerin mevcudiyeti ve pandemi nedeniyle diğer ülkelerde vektör kontrol faaliyetleri kesintiye uğramış olabilir.
DSÖ Tavsiyesi
Gündüz ve akşamları sivrisinek ısırıklarına karşı korunma, Zika virüsünün bulaşma riskini önlemek için kilit bir önlemdir. Gebe kadınlar, doğurganlık çağındaki kadınlar ve küçük çocuklar arasında sivrisinek ısırıklarının önlenmesine özel dikkat gösterilmelidir.
Aedes sivrisinekleri evler, okullar ve şantiyelerdeki küçük su birikintilerinde koleksiyonlarında ürerler. Bu sivrisineklerin üreme alanlarını; su depolama kaplarını örterek, saksılardaki durgun suları boşaltarak ve çöpleri ve kullanılmış lastikleri temizleyerek ortadan kaldırmak önemlidir. Topluluk inisyatifleri, yerel yönetim ve halk sağlığı programlarını desteklemek için şarttır. Sağlık yetkilileri ayrıca sivrisinek popülasyonlarını ve hastalık yayılmasını azaltmak için larvisitler ve böcek öldürücülerin kullanılmasını tavsiye edebilir. Yarı kentsel alanlar, kauçuk tarlalarında ve diğer durgun su havuzlarında Aedes türlerinin üremesini önlemelidir.
Özellikle hamile kadınlar olmak üzere yüksek riskli bölgelere seyahat eden kişiler sivrisinek ısırıklarından korunmak için temel önlemler almalıdır. Bunlar arasında kovucuların kullanılması, açık renkli, uzun kollu gömlekler ve pantolonlar giyilmesi ve sivrisineklerin girmesini önlemek için odalara perde/paravan sağlanması sayılabilir.
ZIKV'nin aktif olarak bulaştığı bölgeler için, ZIKV enfeksiyonu olduğundan şüphelenilen tüm kişiler ve cinsel partnerleri (özellikle hamile kadınlar), ZIKV'nin cinsel yolla bulaşma riskleri hakkında bilgi almalıdır.
DSÖ, konjenital Zika sendromunu ve diğer olası olumsuz gebelikleri ve ölümcül sonuşları önlemek için cinsel açıdan aktif erkek ve kadınlara ZIKV enfeksiyonu hakkında doğru bir şekilde danışmanlık verilmesini ve hamile kalıp kalmama ve ne zaman hamile kalınması gerektiği konusunda bilinçli bir seçim yapabilmeleri için eksiksiz bir doğum kontrol yöntemi yelpazesi sunmasını önermektedir.
Korunmasız cinsel ilişkiye giren ve ZIKV enfeksiyonu endişesi nedeniyle hamile kalmak istemeyen kadınlar, acil kontraseptif hizmetlerine ve danışmanlığına hazır erişime sahip olmalıdır. Hamile kadınlar daha güvenli seks (prezervatiflerin doğru ve tutarlı kullanımı dahil) konusunda duyarlı olmalı veya tüm hamilelik süresi boyunca cinsel aktiviteden kaçınmalıdır. Gebe kadınlar, eyalet/ulusal müdahale planına uygun olarak, mikrosefali ve gebelikte ZIKV enfeksiyonu ile ilişkili diğer gelişimsel anomalileri saptamak için ultrason görüntüleme dahil olmak üzere planlı randevulara ve gelişmiş doğum öncesi bakım ve takibe katılmaya teşvik edilmelidir.
ZIKV'nin aktif olarak bulaşmadığı bölgeler için, DSÖ, cinsel partnerlerinin enfeksiyonunu önlemek için erkekler için altı ay ve aktif ZIKV bulaşı alanlarından dönen kadınlar için iki ay süreyle daha güvenli seks veya cinsel ilişkiden uzak durmayı önermektedir. ZIKV'nin yerel bulaşının meydana geldiği bölgelerde yaşayan veya buralardan dönen hamile kadınların cinsel partnerleri, hamilelik boyunca daha güvenli seks yapmalı veya cinsel aktiviteden kaçınmalıdır.
Daha fazla bilgi için, lütfen aşağıdaki bağlantılara bakın:
- WHO 2018: Zika virus disease
- WHO guidelines for the prevention of sexual transmission of Zika virus
- WHO Zika virus factsheet
- PAHO/WHO Tool for the diagnosis and care of patients with suspected arboviral diseases
- Zika virus amid COVID-19 in India: A rising concern
- Nation-wide vector surveillance on Zika and Dengue did not indicate transmission of the “American lineage pandemic ZIKA virus” in India