Noel neden 25 Aralık’ta kutlanır? Popüler cevap İsa’nın doğum günü olduğudur. Fakat, bu düşünceyi tekrar gözden geçirmek gerekir çünkü İncil’de ya da başka herhangi bir yerde İsa’nın bu tarihte doğduğuna dair bir kayıt yoktur. Eğer İsa’nın doğum günü o gün değilse ne zamandı? Bunu öğrenmek için Antik Pers ve Pagan geleneklerine bakmak gerekir.
NOEL MUHTEMELEN İSA’NIN DOĞDUĞU GÜN DEĞİLDİ
İlk olarak Noel’in neden İsa’nın doğduğu gün olmasına hızlıca bir göz atalım. Katolik Ansiklopedisi’nin de belirttiği gibi; ‘Saygın makamların İsa’nın doğumuna atfettiği hiçbir ay yoktur.’’ (Katolik Ansiklopedisi) Yani İsa’nın Aralık ayında doğmadığı fikrini destekleyen bazı görüşler var. Luke2:8 İsa’nın doğum gecesinde şöyle söylenir; ‘Kapıların dışında yaşayan çobanlar ve gece vakitlerinde sürülerini saklayan kişiler vardı.’Bilim insanları, soğuk kış aylarında çobanların sürüleriyle birlikte olduğu fikrinin pek olası olmadığını düşünürler.
Luke 2:1-4 İsa doğduğunda, Yusuf ve Meryem Roma nüfusuna kayıt olmak için Bethlehem’e doğru yolculuk ediyorlardı. Bu nüfus sayımlarının kışın yapıldığı bilinmiyordu ayrıca bunun ve İsa’nın doğum günü arasında bağlantı kurulmasına şimdi Noel deniyor.
PAGAN FESTİVALLERİ
Peki, büyük ihtimalle İsa 25 Aralık’ta doğmamıştı. Diğer önemli olaylar Antik Paganlar’ın olduğu yıla denk geliyordu. Bu kutlamaların en bilindikleri Saturnalia ve Güneş Tanrısı Mithra’nın doğum günüydü.
Festival en sonunda 25 Aralık’a kadar uzatıldığı halde Saturnalia 17 Aralık’ta gerçekleştirildi. Bu kutlama ekin ve hayvancılığın Tanrısı olan Satürn’ü onurlandırdı ve bu yeni yılın doğmasına ve ışık dönüşüne bağlıydı. Eski Romalılar bu günü ziyafetle, hediyelerle, partilerle ve Satürn Tapınağı’na kurban adayarak kutluyorlardı.
MİTHRA’NIN DOĞUM GÜNÜ
Mithras’a tapan Roma Paganları onun 25 Aralık’ta doğduğuna inanıyorlardı ve bu tarih pek çok eski zaman inananları için yılın en kutsal günüydü. Bu Roma ordusu için en iyi bilinen inançtı. Ama Mithras kökeni İran’a dayanan bir Tanrıdır. Hint-İran dilinde ‘Mitra’olarak adlandırılır fakat ismi daha sonra Yunanca’ya Mithras olarak uyarlandı. Birçok bilim insanı bu Tanrı’yı, Romalı askerlerin İran’da savaşırken keşfettiğine inanırlar.
Mitra yılbaşı ve Mitra’nın doğum günü 25 Aralık’ta kutlanıyordu. Bu tarih Roma festivallerinin bir parçasıydı ve genelde güneşe tapılarak yapılan bir kutlamaydı.
BİRLEŞTİRİCİ PAGAN VE HRİSTİYAN İNANCI
Konstantin 4. yüzyıl da Hristiyanlığa döndüğünde, Paganlar’ın Hristiyanlığa döndürülmesinin ne kadar zor olacağını tahmin etmemişti. Bu geçişi kolaylaştırmak için İsa’nın doğum günü Aralık’ta olan Pagan tatili ile ilişkilendirilmeye başlandı. Pagan tatili önem kazandıkça, Güneş Tanrısı’nın doğum günü aynı zamanda Tanrı’nın oğlunun doğum günü olmasına karar verildi. Katolik ansiklopedisi bir Hristiyan sözünü alıntılar; ‘Güneşin doğduğu gün kader ne güzel davrandı…. İsa doğmuş olmalı.’
Çeviri: Cansu Kaplan