İngilizce aslından çeviren: İlkay TÜRKEŞ
Küba, Taslak Anayasada Komünizmin İnşası Anlayışını Terkediyor
Ayrıca belge özel mülkiyeti tanıyor ve eşcinsel evliliğe kapı açıyor.
Küba’nın yeni anayasa taslağı, Komünist Parti’yi tek parti sisteminin yönlendirici gücü olarak görmesine rağmen, komünist bir toplum inşa etmeyi, özel mülkiyeti tanımayı ve eşcinsel evliliğin kapılarını açmayı birarada hedeflemiyor.
Küba’nın ulusal meclisi bu haftasonu, Sovyet dönemine ait anayasanın yerini alacak bir belgenin taslağını tartışarak, sosyalizm markasını sürdürülebilir kılmak için tasarlanan politik, sosyal ve ekonomik değişiklikleri yansıttı.
Milletvekilleri taslağı onayladıktan sonra, taslak halka danışılacak. Değişiklikleri içerebilecek nihai belge, daha sonra ulusal referanduma sunulacak.
Taslak, 1976 Anayasası’nda, komünist bir toplum inşa etmenin nihai hedefi üzerinde, sadece sosyalizme odaklanan bir maddeyi çıkarıyor.
Ulusal Meclis Başkanı Esteban Lazo, “Bu, fikirlerimizden feragat ettiğimiz anlamına gelmez.” Küba’nın, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra farklı bir çağa geçtiğini söyleyerek “Sosyalist, egemen, bağımsız, müreffeh ve sürdürülebilir bir ülkeye inanıyoruz.” sözlerini ekledi.
Cumartesi günü milletvekillerine yeni anayasayı açıklayan Devlet Konseyi Sekreteri Homero Acosta, Komünist Parti’nin kapitalizmin bir zerafeti olarak damgaladığı bir ilkeyi, özel mülkiyetin tanınmasını içerdiğini söyledi.
Bu değişiklik, devlet tarafından yönetilen ekonomik piyasa reformlarını takiben ortaya çıkan mikro işletmelere daha büyük bir yasal tanınma sağlamalı. Küçük ama hareketli bir özel sektör oluşturarak ve daha fazla yabancı yatırım çekmeye çalışılıyor.
Küba’nın mevcut anayasası yalnızca devlet, kooperatif, çiftçi, kişisel ve müşterek teşebbüs mallarını tanıyor.
Taslak, aynı zamanda, 60 yıl süren iktidardaki devrimci lider Fidel Castro ve küçük kardeşi Raul Castro’nun yönetiminin ardından siyasi kurumları güçlendirmek ve daha kolektif bir liderlik yapısı oluşturmayı da içeriyor.
Castro (86) Nisan ayında, başkanlığının 2021 yılına kadar Komünist Parti’nin başı olarak kalmasına karar verilmesine rağmen 58 yaşındaki Miguel Díaz-Canel’e devretti. Canel aynı zamanda anayasa reform komisyonuna başkanlık ediyor.
Yeni anayasada, Cumhurbaşkanı artık Devlet ve Bakanlar Konseyi Başkanı olmayacak. Bunun yerine, taslağa göre, başbakanlık pozisyonunu yaratır ve Meclis Başkanı’nı da Küba’nın en yüksek yürütme organı olan Devlet Konseyi Başkanı olarak belirlenecek.
Cumartesi günkü mecliste yer alan diğer en önemli kalemlerden biri, evliliğin anayasadaki anayasada bir erkek ve bir kadın olmaktan ziyade iki birey arasında tanınmasıydı.
Taslak aynı zamanda cumhurbaşkanları için yaş ve dönem sınırlarını belirliyor, ilk olarak göreve geldiklerinde 60 yaşın altında olmalarını ve birbirini takip eden beş yıldan fazla olmayan bir süre gerçekleştiremeyeceklerini belirtiyor.
Küba’nın liderliğinde arzulanan aşamalı kuşak geçişini yansıtan Díaz-Canel, kabineyi cumartesi günü meclis toplantısının başlangıcında, iki görevlinin (oktogeryan -60- ve bir septugeryan -70- olmak üzere) yanında başkan yardımcısı olmak için 50’li yıllardaki iki yetkiliyi tanıttı.
Díaz-Canel, Castro’nun Savunma Bakanlığı, İçişleri, Ticaret ve Dış ilişkilerin de dahil olduğu bakanların çoğunluğunu, sürekliliğini sağlamak için verdiği Nisan vaadi ile uyumlu olarak tutuyor.
Komünist Parti’nin Reform Komisyonu Başkanı ve daha önce Konsey Başkanı Marino Murillo yeni diziden çıkarılmış tek üst düzey oyundu.
Castro’nun altında, Murillo devlet ekonomisine yöneldi ve reform komisyonunun başkanı ve siyasi büronun bir üyesi olarak kaldı.
Reformlar, son yıllarda bazı Kübalıların kendilerini zenginleştirmelerine, eşitsizliği teşvik etmelerine ve devletin kontrolünü zayıflatmasına izin vermelerinin korkusuyla yavaşladı.
Bu ay Küba, özel sektörün kontrolünü sıkılaştıran ve iş ruhsatlarını kişi başına bir tane ile sınırlayan düzenlemeler yayınladı.
Çevirmen Hakkında
İlkay Türkeş / TESA Çeviri Birimi Direktörü / Siyaset Masası Araştırmacı Yazarı
İstanbul Üniversitesi
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler