İnsanlık, sürekli olarak varoluşunu sorgulamaktadır. Varoluşun ve neslin devamı için en önemli konu ise kuşkusuz üreme konusu. Bu nedenle, “Homolog kromozom nedir” sorusunun cevabı araştırılmaktadır.
Biri anneden biri babadan gelen aynı büyüklükte ve şekildeki kromozomlara homolog kromozom adı verilir. Homolog bir çift, bir baba ve bir anne kromozomundan oluşur. İnsanlarda somatik bir hücrenin çekirdeğinde toplam 46 kromozom vardır. Bunların yarısı (22 otozom + X veya Y kromozomu) babadan, diğer yarısı (22 otozom + X kromozomu) anneden kalıtılır. Her maternal kromozomun karşılık gelen bir baba kromozomu vardır ve mayoz bölünme sırasında eşleşirler. Tipik olarak, bir dişi 23 homolog kromozoma sahip olurken, bir erkek 22’ye sahip olacaktır. Bunun nedeni, erkeklerde cinsiyet kromozomları X ve Y’nin homolog olmamasıdır.
Mayoz bölünme sırasında homolog kromozomların eşleşmesi, genetik çeşitliliği teşvik etmek için önemlidir. Mayoz bölünmede homolog çiftler arasında meydana gelen genetik rekombinasyon nedeniyle, ortaya çıkan haploid gametler, genetik olarak birbirinden farklı kromozomlar içerir. Bu gen havuzunu genişletir, böylece biyolojik uygunluk ve hayatta kalma için gerekli olan genleri edinme şansını arttırır.
Homolog Kromozomlar ve Kardeş Kromatitler Arasındaki Fark
Mayoz bölünmede, homolog kromozomların her biri, ortak bir kinetochore (centromere) ile birbirine bağlanan iki özdeş kromatitten oluşur. Özdeş kromatitler, onları kardeş olmayan kromatitlerden ayırt etmek için özellikle kardeş kromatitler olarak adlandırılır. Hücre bölünmelerinden önce, çekirdekteki kromozomlar ipliksi iplikler (kromatinler olarak adlandırılır) olarak görünür.
Bir hücre mitoz veya mayoz geçirmeye yazgılı olduğunda, daha kalın yapılara yoğunlaşırlar. Bu zamana kadar, kromatin bir kromozom olarak adlandırılır. Kromozomdaki DNA, interfazın S fazı sırasında DNA replikasyonu ile çoğalır. Çoğaltmadan sonra, her biri kromatid adı verilen bir iplikte bulunan iki DNA kopyası olur. Ortak bir sentromer ile birleştirilen iki kromatit, kardeş kromatitler olarak adlandırılır. Homolog bir çiftin diğer üyesinin kromatitlerine kardeş olmayan kromatitler denir.
Homolog Kromozomun Karakteristikleri
Ökaryotik bir hücrenin kromozomları çekirdekte bulunur. Çekirdekteki kromozomlar iki kümeden oluşur. Bir takım erkek gametten (sperm hücresi) ve diğer takım dişi gametten (yumurta hücresi) gelir.
- Döllenmeden önce her iki gamet de haploiddir.
- Sperm hücresi yumurta hücresini başarılı bir şekilde döllediğinde ortaya çıkan zigot bir diploiddir.
- Bu da iki haploid hücrenin birleşiminin iki kromozom setine sahip tek bir hücre ile sonuçlandığı anlamına gelir: bir set anneden türetilmiş ve diğeri babadan türetilmiş bir set.
- Her anne kromozomu, aynı gen dizisine, gen lokuslarına, kromozomal uzunluk ve sentromer konumuna karşılık gelen bir baba kromozomuna sahiptir.
- Mayoz bölünme sırasında çift birbirine yaklaşır, böylece kardeş ve kardeş olmayan kromatitler arasında gen alışverişi yapabilirler.
Homolog Kromozomlar ve Aleller
Homolog çiftin her iki üyesi de benzer genlere ve lokuslara sahip olsa da alellerde farklılık gösterebilir. Örneğin, her ikisi de göz rengi özelliğini kodlayan genleri taşır. Biri kahverengi göz özelliği için alellere sahipken, diğeri mavi göz özelliği için alellere sahiptir. Bu durumda aleller farklıdır ve homolog kromozomlar heterozigot olarak tanımlanır. Aksine, aleller aynı olduğunda (Örneğin, mavi göz özelliği için aynı gen kodu için her iki alel), o zaman bunların homozigot oldukları söylenir. Alellerin önemi, Gregor Mendel tarafından bahçe bezelyelerini kullanan genetik alanındaki öncü çalışmalarıyla gösterildi. Mendel, alellerden birinin diğerine baskın olabileceğini gösterdi. Bu modeli gösteren bir özellik, Mendel kalıtımı olarak adlandırılır. Bununla birlikte, insanlarda genetik ifadeler basit bir şekilde açıklanmaz. İnsan özelliklerinin çoğu Mendel kalıtım modeline uymaz. Bu bakımdan Mendel olmayan olarak adlandırılırlar.
Homolog Kromozomların Önemi
Kromozomlar tüm canlılar için hayati öneme sahiptir çünkü hücrenin tüm faaliyetleri için genetik talimatları taşırlar. Ayrıca bir organizmanın özelliğini belirleyen genetik bilgiyi de kromozomlar taşır. Bu nedenle homolog kromozomlar aynı şekilde hayati öneme sahiptir.
- Bir nesilden diğerine aktarılan genetik bilgiyi taşırlar.
- Aleller aynı gende muhtemelen farklı olabileceğinden, değişen şey fenotiplerdir. Böylece, aynı türden bir bireyin ayırt ediciliği kurulur.
- Bunun dışında organizma, kendisinden ve soyundan gelenlerin geri kalanından genetik olarak farklı olan yavruları çoğaltabilir.
- Mayoz bölünme sırasında organizmanın gametinin çekirdeğindeki homolog kromozomlar eşleşir. Bu olay, genetik çeşitliliği teşvik etmek için çok önemlidir.
- Homolog çift, genetik çeşitliliğin teşvik edilebilmesi için genetik rekombinasyon yoluyla genleri değiştirir. Bu, eşeyli olarak çoğalabilmenin avantajlarından biri olarak kabul edilir.
Dilerseniz Sağlık konulu birçok içeriği listelediğimiz kategorimize de ulaşabilirsiniz.
Eşeysiz üreyenler kendilerinin bir klonunu yaratırlar. Böylece, gen havuzunu azaltabilirler. Küçük bir gen havuzu, düşük genetik çeşitlilik anlamına gelir. Kulağa olumsuz bir durum gibi gelebilir, çünkü genleri edinmede daha az fırsat olduğu anlamına gelir. Buna karşılık, daha fazla genetik değişkenlik, daha iyi genler elde etme eğiliminin artması anlamına gelir. Yüksek genetik çeşitlilik aynı zamanda geniş bir gen havuzu anlamına gelir. Bu da biyolojik zindeliği ve hayatta kalmayı artırabilecek genleri edinme şansının artması anlamına gelir. Homolog kromozon nedir? sorusunu cevaplamış olduğumuz içeriğimiz genel olarak bu şekildeydi.