Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nedir?
Travma sonrası stres bozukluğu, bazı insanların savaş, doğal afet, trafik kazası veya cinsel saldırı gibi hayatı tehdit eden bir olayla karşılaşması veya tanık olmasından sonra gelişen zihinsel ve psikolojik bir sağlık sorunudur.
Bu türden bir olayın ardından rahatsız edici anlar, uç noktalarda olan duygular veya uyku problemleri olması normaldir. İlk başta, normal günlük aktiviteleri yapmak, örneğin; işe gitmek, okula gitmek veya önem verilen insanlarla zaman geçirmek zor olabilir. Normalde çoğu insan birkaç hafta veya ay sonra, kendini daha iyi hissetmeye başlar.
Eğer birkaç aydan uzun süren belirtiler yaşanıyorsa, post travmatik stres bozukluğu yaşanmakta olunabilir. Bazı insanlar için, bu stres bozukluğu semptomları daha sonra da başlayabilir veya zamanla gelip gidebilir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu ‘nu Hangi Faktörler Etkiler?
Posttravmatik stres bozukluğu, herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Bu bir zayıflık göstergesi değildir. Bu soruna sebep olan bir dizi faktörün birçoğu, kişinin kontrolü altında değildir. Örneğin, olay sırasında çok yoğun ya da uzun süreli travmatik bir olay yaşamak ya da yaralanmak, bir kişide stres bozukluğu oluşma ihtimalini daha muhtemel hale getirebilir.
Daha önce travmatik bir olaya maruz kalma, yaş ve cinsiyet gibi kişisel faktörler, kişide travma sonrası stres bozukluğunu tetikleyebilir. Bir de kişi zaten akut stres bozukluğu yaşıyorsa, bu durum post travmatik stres bozukluğunu daha olası hale getirebilir. Böyle zamanlarda, sosyal destek çok önemlidir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Bu sağlık sorununun belirtileri genellikle travmatik olaydan sonra başlar, ancak aylar ya da yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Belirtiler dört haftadan daha uzun sürerse, kişide büyük sıkıntıya neden olursa, iş ve ev yaşamını olumsuz etkiliyorsa derhal bir psikiyatri uzmanına muayene olmalıdır. Bu semptomlar, herkes için tam olarak aynı olmayabilir. Belirtilerden aynı zamanda post travmatik stres bozukluğu tanı kriterleri olarak da faydalanılmaktadır. Konuşmaktan veya olayı düşünmekten bile kaçınma, çok fazla olumsuz inanç ve duygu hissetme, olay yüzünden kendi ve başkaları hakkında düşünme biçiminin değişmesi, kendini suçlu görme veya utanç duyma, olaydan önce zevk alınan etkinliklere karşı ilgiyi kaybetme, dünyanın tehlikeli olduğundan ve kimseye güvenemeyeceğinden emin olma, sürekli mutsuzluk, sinir bozucu bir şekilde uykusuz kalma, konsantrasyon problemleri ve kötü alışkanlıklara başlama gibi belirtileri vardır.
Hangi Tedaviler Mevcuttur?
Travma sonrası stres bozukluğu tedavisi için iki temel yaklaşım vardır. Bunlar psikoterapi ve ilaç tedavileridir. Bazen uzmanlar, psikoterapi ve ilacı birleştirebilir.
Psikoterapi veya danışma, bir terapistle görüşmeyi içerir.
Travma olayına odaklanan psikoterapi, en etkili tedavi yöntemidir. Travma odaklı psikoterapi türleri vardır. Travmanın düşünceleri ve duyguları nasıl değiştirdiğini anlamaya yardımcı olan terapi, Bilişsel Davranış Terapisidir. Bu terapi, travma hakkındaki düşünceleri ve duyguları daha fazla kontrol etmeye yardımcı olmaktadır.
İlaçlar da bu stres bozukluğunda etkili olmaktadır. Depresyon için kullanılan bazı spesifik seçici serotonin geri alım inhibitörleri ve serotonin-norepinefrin yeniden alım önleyicileri, bu grupta olumlu sonuçlar vermektedir. Bunlara sertralin, paroksetin, fluoksetin ve venlafaksin de dahildir. Tabi ki, doktora danışılmadan hiç bir ilaç kullanılmamalıdır.