Maymun çiçeği, ilk kez 1958 yılında laboratuvardaki maymunlarda tespit edilen bir hastalıktır. İnsanlar arasında görülen ilk vaka ise 1970 yılında bugünkü Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde ortaya çıkmıştır.
İlk olarak 7 Mayıs’ta İngiltere’de görülen maymun çiçeği virüsü Afrika dışında 7 ülkede daha görülmüştür. Hayvanlardan insanlara bulaşan maymun çiçeği belirtileri genellikle 2 ila 4 hafta sürmektedir.
Maymun çiçeği virüsü belirtileri nelerdir?
Maymun çiçeği virüsü ile temas ettikten ortalama 6-13 gün sonra aşağıdaki belirtileri gösterir:
- Ateş,
- Yoğun baş ağrısı,
- Yorgunluk/halsizlik,
- Kas ağrıları,
- Lenf bezlerinde şişlik,
- Ciltte kızarıklık ve döküntü.
Bu belirtilerin çoğu birçok hastalıkta görülebilir fakat lenf bezi şişliğinin olması hastalığın su çiçeği ve kızamıktan ayırılmasında önemlidir.
Çoğunlukla kollarda ve bacaklarda görülen cilt döküntüleri, ateş başladıktan sonra 1-3 gün içinde ortaya çıkmaktadır. Çoğunlukla yüzde, kollarda ve bacaklarda görülür. Ciltte meydana gelen kızarıklık ve döküntüler genellikle 2-4 hafta sürer ve kendiliğinden iyileşir. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde hastalık ağır seyredebilir.
Maymun çiçeği virüsü insana hangi yollarla bulaşmaktadır?
Maymun çiçeği virüsü hayvanlardan insanlara bulaşıcı özelliği olan bir hastalıktır.
Maymun çiçeği genel olarak şu sebeplerle bulaşır:
- Enfekte olan veya enfekte olma riski bulunan kişi veya hayvanla temas
- Solunum damlacıkları
- Virüs bulaşan materyallerle direkt temas
- Vücut sıvıları
- Lezyonlar
Solunum damlacıkları uzak mesafelere gidemediğinden solunum damlacıkları yoluyla meydana gelen bulaş yüz yüze, uzun süreli ve yakın temas sonucu oluşur.
Maymun çiçeği yakın temasın dışında giysi, havlu vb. gibi eşyalar yoluyla da bulaşabilir. Cinsel yolla bulaşma kesin olmamakla birlikte cinsel ilişki sırasında yakın temasla bulaşması mümkündür.
Maymun çiçeği virüsü tanısı nasıl konulur?
Maymun çiçeği virüsünde tanı süreci suçiçeği, kızamık, ilaca bağlı alerjiler ve uyuz gibi döküntü hastalıklarının ayırt edilmesiyle başlar. Örneğin lenf bezlerinin şişmesi maymun çiçeğini suçiçeği ya da çiçek hastalığından ayıran önemli bir klinik bulgudur.
Maymun çiçeği tanısı için PCR testi uygulanması gereken bir laboratuvar testidir. Deride gözüken lezyonlardaki örneklerde bulunan DNA çoğaltılarak, örnekteki viral DNA türünün tespiti yapılır.
Maymun çiçeği ile temas durumunda hastalığın takibi kaç gün sürmelidir?
Maymun çiçeği virüsü olduğu teyit edilen hayvan veya kişilerle temas etmiş olanlar 21 gün boyunca izlenmelidir.
Maymun çiçeği virüsü nasıl tedavi edilir?
ABD’de maymun çiçeği hastalığı için kullanılmak üzere 2019 yılında FDA tarafından onaylanmış JYNNEOSTM (Imvamune ve Imvanex adları ile de bilinmektedir) isimli aşı bulunmaktadır. Bu aşı 18 yaşının üzerindeki insanlara su çiçeği ve maymun çiçeği virüsünü önlemek için yapılmaktadır.
Maymun çiçeği hastalığının kontrolünün sağlanması amacıyla aşılamanın uygunluğunu değerlendirmek için bilimsel çalışmalar devam etmektedir.
Maymun çiçeği Türkiye’de görüldü mü?
ABD, İngiltere, İspanya, Portekiz, Kanada, İtalya İsveç ve Avustralya’da görülen maymun çiçeği virüsü vakalarının ardından Türkiye’de de ilk vaka tespit edildi.