SOLUNUM:canlıların enerji elde etmek için organik besin maddelerini parçlamalarına solunum denir.Solunum oksijenli ve oksijensiz solunum olarak ikiye aayrılır.
OKSİJENSİZ SOLUNUM:organik maddelerin enzimatik reaksiyonlara yıkılıp enerji üretilmesine oksijensiz solunum (fermantasyon) denir.Sitoplazmada gerçekleşen reaksionlardır:hücrelerde enerji üretmek için genellikle gilikoz kullanılır.Fermantasyon reaksiyonlarında glikozun pirüvik asite kadar olan yıkımına glikoz denir.
OKSİJENSİZ SOLUNUM:organikbesin maddelerini oksijenle yakılıp ATP enerjisi üretimine oksijenli solunm denir.gerek canlılarda gerekse diş ortamlarda oksitlenme esnasında enerji açıga çıkar.Canlı vucudunda
açıga çıkan enerji enzim sistemiyle kontrol altına alınır veATP molekülünde depo edilir
SOLUNUM ÇEŞİTLERİ
Canlılarda Oksijensiz Solunum
Tüm canlılarda sitoplazmada gerçekleşir. Besinler tam olarak parçalanamaz. Net 2 ATP açığa çıkar. İki aşamada gerçekleşir. Besin monomerleri parçalanır. Canlı ağırlığı azalır.
1) Glikoliz
2) Son Ürün Reaksiyonları
1) Glikoliz (Substrat Düzeyinde Fosforilasyon)
Bu aşamada;- 2 NADH2 üretilir,
- 2 ATP harcanır,
- 4 ATP sentezlenir,
- 2 ATP net kazanç olur.
2) Son Ürün reaksiyonları
Son ürün reaksiyonlarının amacı indirgenen NAD'ı yükseltgemek, pirüvik asit birikimini önlemek ve glikoliz reaksiyonlarının takrarını sağlamaktır. Etil Alkol Fermantasyonu ve Laktik Asit Fermantasyonu olmak üzere iki çeşit son ürün reaksiyonu vardır.
2.a) Etil Alkol Fermantasyonu
Glikoliz sonucu oluşan 3 karbonlu pirüvik asit, ortama CO2 vererek 2 karbonlu Asetaldehite dönüşür. Asetaldehit glikoliz evresinde oluşan NADH2'lerin hidrojenlerini tutarak etil alkole dönüşür. İndirgenen NAD glikoliz evresinde tekrar kullanılır. Bu fermantasyon sitoplazmada gerçekleşir.
2.b) Laktik Asit Fermantasyonu
3 karbonlu pirüvik asit glikoliz evresinde üretilen NADH2'nin hidrojenlerini tutarak laktik asite dönüşür. Laktik asit kana geçer. Karaciğerde glikoza dönüşür ve karaciğerde glikojen olarak depo edilir. Laktik asitin bir kısmı kana geçtikten sonra pirüvik asite dönüşür ve oksijenli solunumda kullanılır.Laktik asit insanda yorgunluk hissine sebep olur. Bu fermantasyonda etil alkol fermantasyonu gibi sitoplazmada gerçekleşir.
OKSİJENSİZ ( ANAEROBİK ) SOLUNUM Glikozun, oksijen olmadan enzimler yardımıyla etil alkol, laktik asit gibi organik bileşiklere parçalanarak enerji elde edilmesi olayına “ oksijensiz solunum “ (fermantasyon) denir.
Glikozun çeşitli enzimler yardımıyla pirüvat (pirvik asit) ‘ a kadar parçalanmasına “ GLİKOLİZ “ denir.