Bugün bazı Avrupa sayılarına bakalım. Bakalım da onlara acıyalım!
Avrupa'da birçok ülkede nüfus daralma trendinde. Göçmen almakta liberal olan ülkelerde bile, genelde kadın başına 2.1 çocuk doğumu, nüfusun aynı kalmasını sağlayacak parametre. Ama 2004 yılında İspanya'da kadın başına doğum oranı (Time dergisine göre) sadece 1.32, Almanya da 1.37, İtalya'da 1.33, en doğurgan Fransa'da bile 1.99 civarında! Çocuk doğuranlarda ise ortalama çocuk doğurma yaşı, 1991 yılında 27.4 iken şimdi 30 yaşına dayanmış, İspanya'da, ilk defa çocuk doğuranların yüzde 13'ü 40 yaşın üstünde. İngiltere'de ilk çocuğu 35 yaşın üstünde doğuranların sayısı son on beş yılda üç misline çıkmış.
Tüm Avrupalıların yüzde 13 kadarı kendi başlarında yaşamaktalar. Hane halkının yüzde 49 kadarı çocuksuz kadının mutsuz olacağını düşünmekte iken bu istatistik, 1973 sonrası doğan kadınlarda, yüzde 60 civarına düşmüş.
Katolik Güney Avrupa'da bile boşanma oranları çok artmakta. İtalya'da 1974 yılından bu yana, 2003 sayıları bile, boşanma oranlarında yüzde 71 artış olmuş. Fransa'da evlenme sayısında 1970 yılından bu yana yüzde 30 azalma olurken, 1970 yılında boşanma yüzde 2 düzeyinden bugün yüzde 44.9 düzeyine zıplamış. Fransa'da geçen yıl doğan tüm çocukların yüzde 48 kadarı evlilik dışı doğan çocuklar.
Yani Avrupa'da müthiş bir 'aile kavramı' değişikliği yaşanıyor. Kim çalışacak, kim vergi ödeyecek, kim yaşlıların emekliliklerini ödemeye katkı yapacak sorusu gündeme geliyor!
Tabii Türkiye'de de, Avrupa'dan farklı şekilde olsa da, müthiş 'coğrafi ve sosyal' değişim yaşanmakta. 1950 yılında kentsel nüfusun toplam nüfus içinde payı yüzde 15 civarında iken bugün yüzde 65 oranına dayanmış durumda. Tabii kentsel demek, kent hayatı yaşıyor, çağdaş yaşıyor demek değil, geçimini kentte sağlıyor demek.
Tarım sektörünün üretimdeki payının son 50 yılda yüzde 45 civarından yüzde 10 rakamına doğru düşmesi, tarımda istihdamın, son 15 yılda yüzde 45 civarından yüzde 25 düzeyine inmesi gibi olgular, geçen bir yılda 900 bin civarında kişinin tarımdan çıkıp, çoklukla hizmet sektöründe iş bulması ile sonuçlanmış bulunuyor. Tarım nüfusu son bir yılda, kayıtdışı dahil, 7.4 milyon kişiden 6.5 milyon kişiye inmiş bulunuyor. Bu aslında pozitif bir gelişme, ama kısa dönemde çok sorun yaratıyor.
Hizmet sektöründe ise üretimdeki pay (inşaat dahil) son 50 yılda yüzde 40 düzeyinden yüzde 65 düzeyine yollanmış. Hizmet sektöründeki istihdam (inşaat dahil) gene son 15 yılda yüzde 40 oranından yüzde 50 oranına çıkmış. Hizmet sektöründe çalışan sayısı ise son bir yılda (inşaat dahil) 10.4 milyondan 11.3 milyona çıkmış bulunuyor.
Sanayi sektöründe üretimin payı son elli yılda yüzde 15 düzeyinden yükselip yüzde 25-30 arasında dalgalanmaya başlarken, son 15 yılda sanayi sektörü toplam istihdamı yüzde 15'ten, yüzde 20'ye yükseldi. Son bir yılda sanayi sektörü istihdamı 4.0 milyon kişiden sadece 4.3 milyon kişiye artmış durumda. Sanayi kur nedeni ile kaybettiği rekabet gücünü, verimlilik artışı ile kazanmaya çalıştığından, sanayide istihdam sınırlı ölçüde artmakta.
İşsizlik ülke genelinde yüzde 10.3 civarında olsa da, tarım dışı kentsel işsizlik yüzde 13.2, genç nüfusta kentsel işsizlik ise yüzde 22.8. Felaket yani!
Zaten 2005 yılı sonunda 71.6 milyon nüfusumuzun sadece 24.6 milyonu işgücüne dahil (kayıtdışı dahil) pek çalışmıyoruz yani!
Ama daha da kötüsü var. Ezberimizde genç bir nüfusumuz olduğu yazılı olsa da yavaş yavaş da 'ihtiyarlamaya' başlıyoruz. Yaşlılarımız ise, kırdan kente geçişin sorunlarını en ağır yaşayanlar.
Radikal Gazetesi'nde Dr. İsmail Tufan tarafından aktarılan TUİK istatistiklerine göre, yaşlılarımızın yüzde 48 kadarı kronik hasta, 2 milyon yaşlı sosyal güvenlikten faydalanamıyor, yaşlıların yüzde 29 kadarı ancak başkalarının üzerinden sosyal güvenlik elde edebiliyor. Yaşı 60'ın üzerindeki her 10 kişiden 6 kadarı hiçbir sosyal güvenlik korumasına sahip bulunmuyor ve bunların yüzde 56.5 kadarı ise kadınlardan oluşuyor.
Bu arada sosyal güvenlik sistemimizin tümü de GSMH oranı olarak yüzde 4.5-5 arasında açık vermeye devam ediyor. Çünkü biz de insanları ortalama 46 yaşında emekli etmişiz! 18 yaşındaki, yani bebek-çocuk ölümleri hariç hayat beklentisi de ortalama 77 yılı geçmiş bulunuyor. Devletin şu anda sosyal güvenliğe para ödeyen aktif çalışanlara ve emekli olmuş olup, emeklilik ödemesi ve sağlık hizmeti almaya devam edecek pasif üyelerine toplam borcu ise Türkiye'nin toplam iç ve dış borcundan, kat be kat büyük. Bu miktarlar (adına 'implicit government debt' deniyor) borç istatistiklerinde gözükmüyor. Daha da genel sağlık konularını konuşmadık!
Esas zor ve çözüm bekleyen sorunlarımız bunlar!
Akşam