Kuzey Makedonya'daki Türkler
Trabzon'dan Çıktım Yola:Kuzey Makedonya
1389’daki I. Kosova Muharebesi'nde Sırp ordusunu yenen Osmanlı İmparatorluğu, muharebe sonrasında Makedonya'yı ele geçirdi. Osmanlı idaresinde Makedonya adı kullanılmamaya başlandı.
Balkanlar, Müslüman Osmanlı İmparatorluğu ile Hıristiyan Avrupa devletleri arasında geçiş bölgesiydi. Bu sebeple bölgede etnik köken ve din açılarından homojen bir yapı oluşamadı. Bu durum, Balkanlar’ın bir kesimi olan Makedonya için de aynı şekilde geçerli olmuştu.
Osmanlı döneminde Türk nüfusu bakımından oldukça yoğun olan bölge, Osmanlı idaresi sonrasında yaşanan siyasi ve toplumsal sıkıntılar sebebiyle büyük göçlere sahne oldu. Bütün göçlere rağmen, Makedonya bölgesi ve özellikle Kuzey Makedonya içinde ciddi bir Türk nüfusu bugün de yaşamakta.
600 yıla yakın süre Osmanlı egemenliğinde kalan bölge, 20. yüzyılda Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti'nin en güney kısımlarını oluşturmuştu.
1912-13 Balkan Savaşları'yla Kuzey Makedonya Sırp hakimiyetine girdi. I. Dünya Savaşı'nda kısa süreliğine Bulgaristan'ın eline geçen Kuzey Makedonya savaşın ardından yeni kurulan Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı'na bağlandı. II. Dünya Savaşı'nda yeniden Bulgaristan tarafından işgal edilen bölge 1945'te komünist Yugoslavya'nın kurucu devletlerinden biri oldu. 1991’de Yugoslavya'dan barışçıl bir şekilde ayrılarak "Makedonya Cumhuriyeti" adıyla bağımsızlık ilan etti ve kısa ad olarak hâlen resmî olmayan kaynaklarda kullanılmakta olan "Makedonya" adını kullanmaya başladı. Birleşmiş Milletler tarafından 1993’te tanınan ülke, Yunanistan'ın itirazı sonucu Birleşmiş Milletler'e "Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti" adıyla üye olabildi. Uzun süren tartışmaların ardından Makedon ve Yunan hükûmetleri, Haziran 2018'de ülkenin adının "Kuzey Makedonya Cumhuriyeti" olarak değiştirilmesi konusunda anlaşmaya vardı. Yeni ad Şubat 2019'da kullanılmaya başladı.
Kuzey Makedonya fazla etnik yapıya sahip bir devlet konumunda. Ülkedeki en büyük nüfus Makedonlara ait. Sonraki dağılım Arnavutlar, Türkler, Romanlar, Sırplar ve Boşnaklar olarak devam ediyor.
Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde en yaygın din %64,7 ile Makedon Ortodoks Kilisesi'ne bağlı Ortodoksluk, %34,3 ile en yaygın ikinci din ise İslamiyet. Kuzey Makedonya oran açısından Türkiye, Kosova, Arnavutluk ve Bosna-Hersek'ten sonra Avrupa'daki en büyük Müslüman nüfusu bünyesinde barındıran ülke durumunda. Ülkedeki Müslümanların önemli çoğunluğunu Arnavut kökenliler oluşturuyor. Müslüman Makedonlar, Hıristiyanlardan ayırt edilmek için kendilerine Torbeş demekteler.
Kuzey Makedonya, bağımsızlıktan bu yana önemli bir ekonomik reform geçirdi.
Mevcut hükümet, ülkeyi yabancı yatırımlar için daha çekici hale getirmek amacıyla bir sabit vergi sistemi getirdi. Sabit vergi oranı 2007'de %12 iken 2008'de %10'a düşürüldü.
Makedonya Türkleri buraya 14. yüzyıl ve sonrasında; Osmanlı İmparatorluğu zamanında yerleştiler. Ülkede 80.000’in üzerinde Türk yaşıyor.
Türkler güneybatı bölgesinde Merkez Jupa ve Plasnitsa belediyelerinde nüfusun çoğunluğunu oluşturuyorlar. Bunun yanında, Gostivar, Vrapçişte, Üsküp, Resne, Radoviş, Ustrumca, Struga, Debre, Köprülü, Kırçova, Ohrid, Manastır, Kalkandelen, Koçani, Valandova gibi yerlerde yerleşmiş durumdalar. Sözkonusu şehir ve kasabaların dışında da Makedonya’nın hemen her kesiminde Türk bulunmakta.
Bölge, 1389'da Osmanlı İmparatorluğu'nun bölgeyi fethetmesiyle sistemli olarak Türkleşmeye başlamıştı.
1453 İstanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet'in isteğiyle Anadolu'da bulunan Karamanoğullarının büyük bir bölümü Üsküp ve Gostivar bölgesine yerleştirildi. 1900 ve 1910 senelerinde ve Balkan Savaşları döneminde bu bölgelerde bulunan Türklerin çoğu Türkiye’ye yerleşmiş ve günümüzde İstanbul'un Ümraniye, Kadıköy, Kartal, Maltepe ve Pendik, Zeytinburnu, Bayrampaşa, Gaziosmanpaşa gibi yerlerinde yaşamakta. Bugün de Üsküp ve Gostivar şehirlerinde Türkler mevcut durumda.
Makedonya'da Türkçe gazete-dergi yayınlanmakta, aynı zamanda Türkçe tiyatroyla radyo-televizyon yayınları da yapılmakta. Filoloji Fakültesi dâhilinde de bir yüksek eğitim kurumu olarak türk dili ve edebiyatı bölümü de çalışmakta. (DEVAMI YARIN)