İsyan, aynı ortamda mevcut bir saf kişinin (ekseri askeri personel yahut sefine mürettebatı, çıplak olsa de) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi dolayısıyla anlayışlenen akarsuç. Geçmişte birsonsuz ülke, ayaklanmayı idam cezası gibi dik cezalarla cezalandırmıştır.[çaykara belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a girişmek isteyen İskender, savaşlardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile katlaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbhasılatü de deniz boyuda bıraktı.
Içtimai sorunların saik olduğu isyanlara en balkı örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.