Oleik Asit Nedir, Nelerde Var, Faydaları Neler?
Zeytinyağı pek çok faydaya sahip, en sağlıklı yağlardan biridir. Zeytinyağının sağlık faydalarını sağlayan ise oleik asit içeriğidir.
Oleik asit, doğada ve hücrelerimizin çoğunda bulunan bir omega 9 yağ asididir. Araştırmalar bu asitin insan sağlığında önemli bir rol oynayabileceğini gösteriyor.
Oleik Asit Nedir?
Hem hayvanların hem de sebzelerin yağlarında doğal olarak oluşan tekli doymamış bir yağ asidi olan oleik asit, doğal olarak kokusuz ve renksizdir, ancak ondan üretilen ticari ürünler sarımsı olabilir.
Bilimsel olarak, tekli doymamış bir omega 9 yağ asididir. Oleik asiti oluşturan atomlar CH3 (CH2) 7CH = CH (CH2) 7COOH formülüne sahiptir ve karboksilik asit grubunun bir parçasıdır.
Oleik asit, omega 9 yağı olarak adlandırılır çünkü dokuzuncu bağda, yağ asidinin metil ucundan bir karbon-karbon çift bağı vardır.
Hücrelerimiz için önemli bir enerji kaynağı olarak hizmet eder ve birçok temel metabolitin üretimi ve biyosentezi için kullanılır.
Oleik Asit Yararları Nelerdir?
Kan basıncını düşürür
Zeytinyağının en çok bilinen yararlarından biri, kan basıncını düşürerek kardiyovasküler sağlığı artırma yeteneğidir. Çalışmalar, zeytinyağının hipotansif etkilerinin yüksek oleik asit içeriğinden kaynaklandığını göstermektedir.
Zeytinyağı tüketiminin kan basıncını düşürücü etkilerinden sorumlu olan yüksek oleik asit içeriğidir.
Kolesterolü düşürür
Bilim insanları, diğer sağlıklı yağlarla karşılaştırıldığında, oleik asit açıdan zengin bir beslenmenin kolesterol düşürücü etkiye sahip olduğunu ve aynı zamanda HDL kolesterol seviyelerini koruyarak, trigliseritleri azalttığını bulmuşlardır.
Yağ yakımını teşvik eder
Sağlıklı yağlar yemek, kilo vermede ve korumada önemli bir unsurdur. Oleik asit gibi yağlar kilo kaybı için önemli olan insülinin kontrolüne yardımcı olur.
Ayrıca, sağlıklı yağlar tüketmek, açlık, iştah ve aşırı yemeyi azaltmaya yardımcı olur çünkü bunlar doyurucudur ve daha uzun bir süre boyunca tok hissetmeyi sağlar.
Tip 2 diyabeti önlemeye yardımcı olur
Eğer prediyabet semptomları yaşıyorsanız veya tip 2 diyabet tanısı konmuşsa, daha fazla oleik asit tüketmek faydalı olabilir.
Son zamanlarda yapılan araştırmalar, doymuş yağ palmitik asitten farklı olarak, tekli doymamış yağ oleik asitin, insülin duyarlılığı ve tip 2 diyabet üzerinde yararlı etkileri olduğunu belirtmektedir.
Bunun nedeni, oleik asidin anti-inflamatuar etkileri ve insülin sinyal yolunun etkilerini önleme kabiliyetidir. Bu, oleik asit tüketiminin, kan dolaşımındaki glukoz alımını teşvik etmek için salınan insülin miktarını düzenlemesine yardımcı olabileceği anlamına gelir.
Beyin fonksiyonunu destekler
Araştırma, tekli doymamış yağ asitleri tüketimi ve bilişsel düşüşün arasında ters bir ilişki olduğunu göstermektedir.
Amerikan Nöroloji Akademisi Journal of Neurology’de yayınlanan bir çalışmada, Güney İtalya’nın yaşlı popülasyonunu zeytinyağı gibi tekli doymamış yağ asitleri tüketiminde yüksek olan tipik bir Akdeniz diyeti ile değerlendirildi.
Araştırmacılar, bu sağlıklı yağların yaşa bağlı bilişsel düşüşe karşı koruyucu olduğunu ve doğal Alzheimer tedavisi olarak kullanılabileceğini tespit ettiler.
Université de Sherbrooke’un Kanada’da Yaşlanma ve Tıp Anabilim Dalı Araştırma Merkezinde yapılan ve Alzheimer Hastalığı Dergisi’nde yayınlanan 2012 araştırması, Alzheimer hastalığı, hafif kognitif bozukluk ve bilişsel bozulma olmaksızın beyin örneklerinde bulunan yağlı asit profillerini değerlendirdi.
Araştırmacılar, Alzheimer ve hafif kognitif bozukluğu olan kişilerden alınan postmortem beyin plazmasının, doğru beyin fonksiyonuna sahip olanlardan daha düşük oleik asit düzeylerine sahip olduğunu bulmuşlardır.
Ülseratif koliti önlemeye yardımcı olur
Omega 3 yağ asitleri ile birlikte, araştırmalar oleik asitin de ülseratif kolit diyetinin bir parçası olması gerektiğini söylemektedir.
İngiltere’de yaşayan 25.000’den fazla yetişkin erkek ve kadının yer aldığı bir prospektif kohort çalışması, oleik asit içeren yiyeceklerin alımıyla ülseratif kolit gelişimi arasındaki ilişkiyi değerlendirmiştir. 1993 ve 1997 yılları arasında, katılımcılar yedi günlük yemek günlüklerini tamamladı.
Bu katılımcılar Haziran 2004’e kadar izlenmiş ve sonuçlar Avrupa Gastroenteroloji ve Hepatoloji Dergisi’nde yayınlanmıştır.
Araştırmacılar, daha yüksek omega 6 yağ asidi tüketiminin, ülseratif kolit gelişimi ile pozitif ilişkili olduğunu, daha yüksek oleik asit tüketiminin ise ülseratif kolit gelişimi ile ters olarak ilişkili olduğunu bulmuşlardır.
Enfeksiyonlarla savaşır
Oleik asit ve diğer serbest yağ asitlerinin bağışıklık sistemini güçlendirmeye ve enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olabileceğini biliyor muydunuz?
Hayvan ve laboratuar çalışmaları, antibakteriyel özelliklere ve doğal koruyucu etkilere sahip olduklarını göstermektedir.
Brezilya’da yapılan bir 2016 hayvan çalışmasında, oleik asit tüketiminin, kan dolaşımına yayılan hayatı tehdit eden bir enfeksiyon olan sepsiste faydalı bir rolü olduğu bulunmuştur.
Araştırmacılar, sepsisli fareler üzerindeki oleik asit takviyesinin etkisini incelediğinde, klinik semptomları iyileştirdiğini, hayatta kalma oranını artırdığını, karaciğer ve böbrek hasarını önlediğini ve ağır sistemik inflamatuar yanıt sırasında artmış plazma esterlenmemiş yağ asitlerini azalttığını bulmuşlardır.
Cilt onarımını destekler
Zeytinyağının sıklıkla cilt ürünlerinde kullanılmasının bir nedeni vardır – temel olarak anti-inflamatuar, antioksidan ve yara iyileştirici etkileri olan oleik asit içerir.
Oleik asit oranı yüksek yağlar daha yoğun bir kıvama sahip olduğundan, ciltteki nemi sızdırmaz hale getirmek için kullanılabilirler. Bu özellikle kuru ciltli veya kuru saça sahip insanlar için yararlıdır.
Bu asit ayrıca bir yumuşatıcı olarak çalışır ve saçları daha yumuşak ve pürüzsüz hale getirmek için saç ürünlerinde kullanılır.
Kanserle savaşmaya yardımcı olur
Oleik asit, kanser de dahil olmak üzere bir takım sağlık koşullarına yol açan oksidatif stresi önleyen bir antioksidandır.
Araştırmalar, bu asidin kanser süreçlerinde yararlı etkilere sahip olduğunu göstermektedir çünkü kanser hücrelerinin gelişiminde rol oynayan farklı hücre içi yolların aktivasyonunda rol oynar.
İspanya’da yapılan bilimsel bir incelemeye göre, oleik asitin kanser hücrelerinde apoptoza (hücre ölümü) neden olduğu gösterilmiştir.
Oleik Asit Nelerde Var?
İşte yüksek oranda oleik asit içeren yiyecek ve yağların bir listesi ve toplam yağ içeriğini oluşturan asit yüzdesi:
Zeytinyağı: yüzde 80
Badem yağı : yüzde 80
Fındık: yüzde 79
Kayısı çekirdeği yağı: yüzde 70
Avokado yağı : yüzde 65 ila yüzde 70
Ceviz: yüzde 65
Badem: yüzde 62
Macadamia fıstığı: yüzde 60
Kaju fıstığı: yüzde 60
Peynir: yüzde 58
Sığır eti: yüzde 51
Tatlı badem yağı: yüzde 50 ila yüzde 85
Emu yağı : yüzde 48
Yumurta: yüzde 45 ila yüzde 48
Argan yağı: yüzde 45
Susam yağı: yüzde 39
Süt: yüzde 20
Ayçiçek yağı: yüzde 20
Tavuk: yüzde 17
Üzüm çekirdeği yağı : yüzde 16
Oleik Asit ile İlgili Dikkat Edilmesi Gerekenler
Oleik asitin omega 3’ler ve omega 6’lar gibi “esansiyel” bir yağ asidi olarak kabul edilmediğini, çünkü vücudumuz tarafından yapılabileceğini unutmayın. Yani oleik asit içeren yiyecekleri ve yağları özellikle tüketmeye gerek yoktur.
Aslında, bu asidin çok fazla tüketilmesi sorun oluşturabilir çünkü temel bir omega 6 yağ asidi olan linoleik asitin dengesini bozabilir. Oleik asit büyük miktarlarda tüketildiğinde, laksatif etkisi gösterebilir.
Sonuç olarak;
Oleik asit, hayvansal ve bitkisel yağlarda doğal olarak oluşan tekli doymamış bir omega 9 yağ asididir. İnsan hücrelerindeki en yaygın yağ asidi olduğu bilinmektedir, bu nedenle omega 3 yağ asitleri ve omega 6 yağ asitleri gibi “esansiyel” bir yağ asidi olarak görülmemektedir.
Kalbe, beyne, ruh haline, cilde ve hücrelere pek çok yarar sağlar. Serbest radikal hasarlarıyla savaşır, iltihabı azaltır ve bağışıklık sistemini güçlendirir.
Bu asidin en iyi kaynaklarından bazıları zeytinyağı, avokado, avokado yağı, badem yağı, argan yağı, üzüm çekirdeği yağı, ayçiçek yağı, yumurta, peynir, sığır eti, kaju fıstığı, ceviz ve tavuktur.