İnsan Ebeveynliğinin Arkasında Yatan Sinirsel Mekanizmalar, Diğer Memeli Hayvanlarınkiyle Aynı!
Çeviri İçerik Nedir?
Bu yazı, University of Emory isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
Özet
Bilim insanları, memelilerde önce isteksizlikle başlayıp, doğumdan sonra dayanılmaz bir cazibeye dönüşen ebeveynlik güdüsünü yöneten biyolojik mekanizmalar üzerinde çalıştı. Artık insan ve hayvan ebeveynliklerinde pek çok sinir sistemi mekanizmasının ortak olduğuna dair güçlü kanıtlar mevcut. Bu, Yerkes Ulusal Primat Araştırma Merkezi araştırmacıları Dr. Larry Young ve Dr. James Rilling'in Science dergisinde sayısında yayımlanan, memelilerde ebeveynlik ile ilgili makalelerinde vardıkları sonuç. Bu biyolojiyi daha iyi anlayabilmek, daha ileri sosyal gelişim yoluyla gelecekteki insan ve hayvan nesillerine katkı sağlayabilir.
Araştırmacılar, yayınladıkları bir makalede memelilerde önce isteksizlikle başlayıp doğumdan sonra dayanılmaz bir cazibeye dönüşen ebeveynlik güdüsünü yöneten biyolojik mekanizmaları inceledi. Rahmi gebelik için hazırlayan, süt üretimini teşvik eden ve doğumu başlatan aynı moleküllerin; anne babaların yavrularına şefkat göstermesi, bağlanması ve onları koruması için belli sinir yollarını harekete geçirdiğini söylediler. Young şöyle diyor:
Ebeveyn davranışlarını ve ebeveyn terbiyesinin hayvan örneklerinde yavruların beyin gelişimini nasıl etkilediğini düzenleyen özel hormonlar ve beyin mekanizmaları ile ilgili muazzam bilgiler elde ettik ve bu aynı mekanizmalar, insan ebeveyn davranışlarını da etkiliyor.
Young, Yerkes Araştırma Merkezi'nde Davranış Bilimi ve Psikiyatrik Bozukluklar Bölüm Başkanı, Emory'de Aktarılabilen Sosyal Sinirbilim Merkezi'nde yönetici, Emory Tıp Fakültesi Psikiyatri Bölümü'nde William P. Timmie profesörü ve insanlarda ve hayvanlarda seks ve ebeveynlik davranışlarını düzenleyen beyin mekanizmaları arasındaki benzerlikleri özetleyen "The Chemistry Between Us: Love, Sex and the Science of Attraction" (Aramızdaki Kimya: Aşk, Seks ve Cazibe Bilimi)'nin yazarıdır. Yerkes araştırmacısı ve Emory Antropoloji Bölümü'nde doçent doktor olan Rilling şöyle diyor:
İnsan beyni ebeveyn-çocuk bağını desteklemek için mekanizmalara sahiptir, bu mekanizmalar düzgün çalıştığı takdirde güvenli bağlanma gelişimine ve nesilden nesile geçecek olan ruh sağlığının oluşmasına olanak sağlar.
Araştırmacılar incelemelerini insan ebeveyn ilgisinin sinirsel bağlantılarını, ikisi ebeveynlik ve oksitosine özel, ikisi özellikle babalar tarafından verilen ebeveyn terbiyesine odaklanmış olan, ikisi sosyal gelişimde ebeveynliğin ilgisi ile ilişkili dokuz bölüme ayırdılar.
Bu kategorilerdeki örnekler yenidoğanın yatıştırılamaz ağlamasının neden olduğu endişenin, hassas ebeveynlikte yenidoğan istismarı için duygu düzenlemesinin öneminin altını çizen bir risk faktörü olduğu, oksitosinin annelik güdüsünü ve terbiye etmek, yavrulara bağlanmak ve onları korumak için önemli olan babaya ait davranışları etkilediği, testosteronun ebeveynlik çabaları ile ilişkili olabileceği, ve ebeveyn terbiyesindeki farklılaşmanın beyin gelişimini etkileyebileceği, dolayısıyla gelecekteki sosyal davranışları etkileyebileceği gibi konuları içeriyor. Young şöyle anlatıyor:
Bu kapsamlı inceleme ile, türler arası sinir sistemi ilişkilerinin olumlu ya da olumsuz ebeveyn ilgisi olarak sonuçlandığını görebiliyoruz. Bu bilgiler, ilerde yapılacak sosyal gelişim çalışmalarında gelecek nesillerin olumlu ebeveyn davranışları oluşturabilmelerine yarayacak olması yönünden önemli.
1930'da kurulmuş olan Yerkes Ulusal Primat Araştırma Merkezi, Ulusal Sağlık Kurumlarının Ulusal Primat Araştırma Merkezi (NPRC) programına destek olmasının önünü açtı. 80 yıldan fazla zamandır, Yerkes Araştırma Merkezi insan sağlığını ve refahını geliştirmek ve bilimsel anlayışı güçlendirmek için gerekli temel bilim ve dönüşümsel araştırmalar yürütmek için çabalamaktaydı.
Günümüzde, Yerkes Araştırma Merkezi sekiz Ulusal Primat Araştırma Merkezi (NPRC)'den biri. Merkez bilimsel yaratıcılık, işbirliği ve keşif geliştirmek için kaynak, önderlik ve alıştırma imkanı sağlıyor, ve merkezde araştırmalar bilimsel bütünlük, uzman bilgisi, çalışma arkadaşlarına saygı çerçevesinde ve fikir ve şefkatli, nitelikli hayvan ilgisi alışverişine açık olarak yürütülüyor.
Merkezin araştırma programları; mikrobiyoloji ve immunoloji, sinir hastalıkları, nörofarmakoloji, davranışsal, bilişsel ve gelişimsel sinirbilim ve psikiyatrik bozukluklar alanlarında bulaşıcı olan ve olmayan hastalıklar için aşı geliştirmek, sosyal davranışa ait temel nörobiyolojiyi ve genetiği anlamak, ve otizm gibi sosyal bozukluklarda sosyal işlevselliği geliştirmek için yeni tedavi stratejileri geliştirmek, görüntüleme yoluyla beyin faaliyetlerini yorumlamak, Alzheimer ve Parkinson gibi hızlı ilerleyen hastalıkların anlaşılma düzeyini artırmak, hafızanın sırlarını açığa çıkarmak, madde bağımlılığını tedavi etmek, genetik ve toplum arası etkileşimin kim olduğumuzu nasıl şekillendirdiğini belirlemek, ve biyoloji ve davranışlar arasındaki evrimsel bağlar hakkındaki bilgilerimizi geliştirmek için yollar bulma çabasındadır.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Eşeyli üremelerde mayoz bölünmenin ilk evresinde homolog kromozom (genetik çeşitlilik) nasıl oluşuyor?
- Maymun dna'sı ile %98 benzerlik bu kadar fark yaratıyorsa iki insan arasındaki %0,01'lik farklılık da ırkları yaratmaz mı?
- Gülümsemek bizi mutlu yapıyorsa kaşlarımızı çatmak kızgın, somurtmak da üzgün yapar mı?
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/03/2021 02:20:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3978
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in University of Emory. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.