Ukrayna'nın önde gelen iki Rusya yanlısı politikacısı, Viktor Medvedchuk ve Taras Kozak, Rus petrol sahalarındaki değerli hisseleri neredeyse sıfıra satın almalarını sağlayan tatlı anlaşmalardan on milyonlarca dolar kazandı.
Taras Kozak'ın ayrıca, göstermelik bir Macar’ın arkasında değerli bir Arktik petrol sahasının gerçek sahibi olduğu belirlendi.
Satın almalarda gerçek sahiplerin gizlenmesi hikâyesine yeni bir örnek
Ağustos ayında Belarus devlet petrol şirketi Belarusneft, Kuzey Kutbu’nun hemen güneyinde 69 petrol kuyusu işleten Purneft adlı küçük bir Rus firmasını satın aldığını duyurdu.
Purneft, 2020'de vergi sonrası yaklaşık 10 milyon dolar kâr etti ve petrol sahası, lisansları birleştirmeyi amaçlayan Belarusneft'e ait sahanın bitişiğinde olduğu için daha da değerli olabilirdi. Belarus medyasındaki tahminlere göre, anlaşma sahibine yaklaşık 50 milyon dolar kazandırabilirdi. Ama kimse Purneft’in kime ait olduğunu bilmiyordu.
Purneft'in arkasında, Brimipana Trading adlı bilinmeyen bir İngiliz Virgin Adaları paravan şirketi vardı ve Brimipana'nın sahibi kim olursa olsun, Karayip vergi cennetinin katı kurumsal gizlilik yasalarının arkasına saklanmıştı. Bu da Belarus anlaşmasının gerçek lehdarının bir sır olarak kalacağı anlamına geliyordu.
Ancak Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu tarafından yayınlanan Pandora Belgeleri için sızdırılan belgeler, araştırmacı gazetecilik kuruluşu Organize Suç ve Yolsuzluk Raporlama Projesi'nin (OCCRP) anlaşmaya yeni bir ışık tutmasına sağladı.
Purneft’in arkasında görünen şirket Brimipana'nın, en azından kurumsal belgelerde Ukrayna kökenli düşük profilli bir Macar vatandaşı olan Aleksandr Kiszel'e ait olduğu tespit edildi. Anlaşma konusunda tavsiyede bulunan Moskova hukuk firması Lidings'ten Julia Korablyova, petrol firmasını Belarusneft'e satanın Kiszel olduğunu OCCRP'ye doğruladı.
Yine de Kiszel, Brimipana'nın gerçek sahibini saklayan başka bir şaşırtma katmanı gibi görünüyor. OCCRP, Macar’ın aslında Ukrayna'da önde gelen Rus yanlısı politikacı ve medya patronu Taras Kozak için bir cephe olduğunu gösteren bağlantılar tespit etti. Şubat ayında Kozak, eşi ve sahibi olduğu Rus yanlısı üç TV kanalı, Rusya tarafından finanse edilen Ukrayna karşıtı bilgileri yaydığı için Ukrayna ulusal güvenlik ve savunma konseyi tarafından yaptırıma uğradı.
Üç ay sonra, Kozak ve Kozak'ın eski patronu ve uzun süredir ticari ve siyasi müttefiki olan Viktor Medvedchuk, Ukrayna Başsavcısı tarafından Rusya ile üç yasadışı faaliyet ve işbirliği olayıyla ilgili olarak vatana ihanetle suçlandıkları konusunda bilgilendirildi. Çelişkili haberlere göre Kozak’ın daha sonra Ukrayna'dan Rusya veya Beyaz Rusya'ya kaçtığı sanılıyor.
Rus petrol sektörü üzerine bağımsız bir uzman olan Jason Corcoran, Kozak'ın Brimipana ile bağlantısı ve Rusya'ya yaptığı bildirilen uçuş, Purneft'in Belarus tarafından satın alınmasının "Ukrayna'dan görünen satıcı Kozak için bir erken emeklilik hediyesi" olduğunu gösteriyor.
Kozak’ın Macar Vekili
Macar Aleksandr Kiszel bir petrol kralı profiline sahip değil. Adresi, bir Macar köyündeki sıradan bir ev. En son 2017'de güncellenen sosyal medya profili, Kiszel'in Kiev'de yaşadığını belirtse de, Ukrayna’da kurulu şirketin kayıtları, orada kendi adına iş yaptığını göstermiyor.
Doğduğu Ukrayna'da yaşayan akrabalarının internette paylaştığı aile fotoğraflarında bırakın petrol sahası sahibini, başarılı bir iş adamı olduğunu gösterecek hiçbir şey yok.
Ancak Kiszel'in Kozak ve eşine ait şirketlerle birkaç bağlantısı var.
2016 yılında Eurobank Kıbrıs'a sunulan ve Pandora Belgeleri arasında bulunan belgelere göre Brimipana, Kozak'ın eşi Natalia Lavrenyuk'a ait Kıbrıs firması Soferco Trading Ltd'nin iki ana fon kaynağından biriydi. Brimpana, Soferco'ya kredi yerine para transferleriyle doğrudan finansman sağladı ve bu da Kozak ailesinin Soferco'nun yanı sıra Brimpana'nın da arkasında olduğunu düşündürdü.
Kara para aklamayla mücadele uzmanı Martin Woods, "Kağıtları [şirket evrakları] değil parayı takip edin" dedi ve intifa hakkı sahipleri [malın gerçek sahipleri] vekiller tarafından gizlenebilirken, finansal akışların gerçek çıkarlar hakkında daha iyi ipuçları sağlayabileceğini açıkladı.
Brimipana ayrıca görünüşte bir Avusturya firması olan Onyx Aviation'ı satın almak için Kozak'ın firması Turul Investments'a Aralık 2018'de 1 milyon dolar ödedi, ancak bir yıl içinde tasfiye edildi.
Kozak'ın eski bir çalışanı soruları iletmeyi kabul etti, ancak Kozak yanıt vermedi. Kiszel de bir yorum talebine yanıt vermedi.
Kozak'ın görünüşte vekil kullanımı zaten meyvesini vermiş olabilir. Ukraynalı savcılar, 11 Mayıs'ta Kozak'ı vatana ihanet şüphesiyle suçlandığını bildirdik,ten sonra Kozak adına tutulan mal varlıklarına el konulması için mahkeme kararı da aldılar. Bununla birlikte, Kiszel gibi vekiller aracılığıyla sahip olduğu her şey, ele geçirmeye karşı bağışık görünüyor.
Kaynak: OCRRP