Lewisham Savaşı anısına
13 Ağustos 1977 gününde, İngiliz faşizmi Cable Street'ten bu yana en utanç verici yenilgisini yaşadı.
23-08-2021 00:20
Yazar: Padraig O’NAill
Çevirmen: Baran Kamacı
13 Ağustos 1977 gününde Milli Cephe, güneydoğu Londra'nın çok ırklı bir bölgesi olan Lewisham'da milliyetçi bir gösteri düzenlemeye çalıştı. Derin bir ekonomik kriz zemininde, amacı yerel siyahi toplumu korkutmak ve çatışma çıkarmaktı. Bir yıl önce, yerel konsey seçimlerinde aşırı sağ oyların neredeyse yarısını almıştı –İngiltere'nin başkentinde kendilerine yer edinmeye hazır görünüyorlardı.
Şubat 1967'de kuruluşundan sonraki yıllarda, Milli Cephe (NF) bir siyasi parti olarak ciddiye alınmadı. İmparatorluk Kulları Birliği, Büyük Britanya Hareketi, Irkı Koruma Topluluğu gibi çeşitli faşist mezheplerinden oluşan örgüt, yaygın olarak Oswald Mosley'nin Britanya Birliği tarafından dışlanan huysuz unsurlar için bir ara durak olarak kabul edildi.
Ancak, acemi faşist güçlerin oluşturduğu tehdidi hatırlayanlara göre Milli Cephe, kuruluşundan itibaren 62 Grubu gibi Yahudi öz savunma örgütleri de dâhil olmak üzere pek çok grubun direnişiyle karşı karşıya kaldı. Tutarlılığı olmayan ve açık eylem yapamayan Milli Cephe, İngiliz siyasetinin sağ kanadında politik olarak anlamlı bir güç haline gelmekte zorlandı.
KAN NEHİRLERİ
Bu, Nisan 1968'de aşırı sağcı ve muhafazakâr Milletvekili Enoch Powell'ın yüz kızartıcı “Kan Nehirleri” konuşmasıyla değişti. Milli Cephe, özellikle Powell'ın konuşmasının Britanya'daki beyaz işçilerde bir miktar yankı uyandırdığı netleştiğinde ana akımın benimsediği faşist yaklaşımın faydasını görmeye başladı.
Daha sonradan Milli Cephe'ye başkanlık edecek olan faşist lider John Tyndall, Powellism düşüncesinden Muhafazakârların değil, kendilerinin yararlanacağını öngördü ve kısa sürede haklı çıktı. Sonraki iki yıl içinde, Milli Cephe hem istikrarlı olarak büyüdü, hem de daha ziyade alt düzey ancak önemli yerel Muhafazakâr Parti görevlilerini yığınlar halinde saflarına çekti.
1970'e gelindiğinde Milli Cephe, genel seçimlerde ortalama yüzde 5,2'lik sade ama etkili bir oy oranıyla 84 aday çıkarmaya hazırdı. Yetmişli yıllar boyunca, ulusal siyasi huzursuzluktan, İrlanda'nın kuzeyinde artan çatışmadan ve Ugandalı Asyalı mültecilerin 1972'de İngiltere'ye girişini engelleme kampanyası gibi kendi aktivist çalışmalarından yararlanarak ciddi bir şekilde büyüdü.
Ertesi yıl parti, çok sayıda sol-korumacı ekonomi politikasını benimseyerek ve bir Milli Cephe Sendikacılar Birliği’ni kurarak işçi sınıfı seçmenlerine doğru kasıtlı bir geçiş yaptı. Mayıs 1973'teki West Bromwich ara seçiminde, Milli Cephe, İşçi Partisi’nin kalesi olarak görülen bölgede yüzde 10'un üzerinde puan alarak dikkatleri üzerine çekti.
İngiliz faşizmi, hızlı demografik değişimlerden ve örtülü ırksal önyargılardan yararlanarak kendisini güncel konularla alakalı hale getiriyordu. 1976'ya gelindiğinde, Milli Cephe yaklaşık 14.000 adet aidat ödeyen üye gösterebiliyordu. 1977 Mayıs’ında olan yerel seçimlerdeki, Büyük Londra Bölge Konseyi seçimlerinde 119.000 oy aldı ve büyük bir Hint göçmen nüfusuna sahip bir şehir olan Leicester'ın bazı bölgelerinde oyların yaklaşık yüzde 20'sini aldı.
Başkentteki büyük oy oranı göz önüne alındığında, Milli Cephe'nin siyasi bir atılım için bir dayanak olarak etnik çeşitlilik gösteren güney Londra'yı hedeflemeye çalışması şaşırtıcı değildi. Artan işsizlik ve barınmayla ilgili sorunlar üzerindeki gerilimi tam olarak sömürmeye çalışarak, İngiliz toplumunun ahlaki, sosyal ve ekonomik yapısındaki çöküşten sorumlu olan 'soyguncular' kuruntusunu açık bir slogan olarak kullanıp yoksunlaşan seçmenlere yaltaklandı.
Bu sırada, Milli Cephe'nin sokak dövüşçüleri faşizmin geleneksel muhaliflerine, sendikacılara, sosyalistlere ve komünistlere şiddetli saldırılarla meşgul oldular. Ancak onların yanı sıra, Liberal Parti'nin milletvekili adayı Laurence Spicer'a da parti bildirileri dağıttığı için saldırdılar. “Bana olağan hakaretler savurdular,” diye belirtti. "Liberal piç, zenci aşığı, hain... ve sonra beni yere serdiler."
MUHALEFET
Bölgede artan gerilime yanıt olarak yerel işçi hareketi, aşırı sağı kontrol altında tutmak, daha iyi topluluk ilişkilerini teşvik etmek ve sokak kampanyalarına karşı tetikte olmak için kitlesel Irkçılık ve Faşizme Karşı Lewisham Kampanyası’nı (ALCARAF) kurdu.
Ama Milli Cephe etkisini gösteriyordu. Siyahilerin suça yatkınlığına dair uydurma hikayelere ağırlık veriyorlardı ve bu, artan oy oranlarıyla da birlikte, ‘soygunculuk’ üzerine bir ahlaki paniği körüklüyordu. İngiliz devleti ise bunun önünü açmaya dünden razıydı. Mayıs 1977'de Londra polisi, çok sayıda siyahi gencin evine şafak baskınları düzenledi.
Ulusal basında İrlanda'nın kuzeyinde devam eden devlet baskısı ile karşılaştırılmasına rağmen, baskın, polisin “sakinlerin” endişeleri konusundaki farkındalığını göstermek için bir reklam kampanyası olarak tasarlandı. Operasyon, polis el kitaplarında 'P.Z.A.20 Operasyonu' olarak listelendi ki bu da, yaygın olarak 'Polis Zenci Avı 20' anlamına geldiği tahmin edilen bir kısaltmaydı.
Sonunda, Lewisham'ın 21 genç sakini şüpheli bir "hırsızlığa teşebbüs" suçlamasıyla yargılandı. 'Lewisham 21'i savunmak için bir topluluk kampanyası başlatıldı ve grup, suçlamalara nasıl karşılık verileceğini tartışmak ve çözüm önermek için High Street'te geniş çaplı halka açık toplantılar düzenlemeye başladı.
Bu faaliyet yerel Milli Cephe örgütünü galeyana getirdi ve örgüt toplantıları dağıtmak için paramiliter tarzda saldırılar düzenlemeye başladı. Lewisham 21 Savunma Komitesi tarafından yapılan nispeten küçük bir yürüyüş, 200 Milli Cephe dazlağının saldırısına uğradı ve seksenin üzerinde tutuklamaya yol açtı. Faşistler ayrıca her gün sosyalist gazete satıcılarına saldırmaya başladılar, siyahi ve Hintli esnaflara karşı bir terör kampanyası başlattılar, yerel bir Sih tapınağını tahrip ettiler ve Troçkist grup Militan Eğilim'in yerel ofislerine molotof attılar.
Bu şartlarda, Milli Cephe 13 Ağustos'ta Lewisham'dan geçme niyetlerini açıkladı. 'Soyguncular Dışarı!' sloganı altında yapılacak yürüyüşün amacı siyahi toplumunu kışkırtıp ciddi bir ırk çatışmasını körüklemekti.
SAVAŞ ATMOSFERİ
Yerel işçi hareketinin bu ciddi provokasyona tepkisi farklı oldu. ALCARAF, 13 Ağustos sabahı barışçıl bir protesto düzenleme niyetlerini derhal duyurdu.
Kitlesel cephe olarak ALCARAF, yerel merkez sol konseyin, İşçi Partisi ve Liberal partilerin, Büyük Britanya Komünist Partisi'nin (CPGB) ve çeşitli yerel kiliselerin desteğine sahipti, eylemin büyük bir toplum desteği alacağı kesindi.
Ancak Lewisham'daki bu son provokasyon halk arasında öfke yarattı. Kitle artık parça parça muhalefet istemiyor, yüzleşme ihtiyacı duyuyordu.
Yılın başlarında kuzey Londra’daki Wood Green bölgesindeki bir Milli Cephe yürüyüşü yerel antifaşistler tarafından havai fişekler ve yakınlardaki bir dükkandan atılan raflar dolusu ayakkabıyla karşılanmıştı. Bu eylemler sayesinde yürüyüş kesilmiş, başarısız olmuştu.
Londra'da büyüyen bir tabana sahip Troçkist bir örgüt olan Sosyalist İşçi Partisi (SWP), faşistlerle yüzleşme isteğinin giderek arttığını fark etti. Lewisham 21 Savunma Komitesi'nin çeşitli üyelerinin ve binlerce yerel gencin desteğine güvenebileceklerini bilen SWP, yerel militanların Milli Cephe'nin yürümeyi planladığı bölge olan Clifton Rise'ı işgal etme çağrılarını yaydı.
Faşistlerle en iyi nasıl başa çıkılacağına dair bariz taktiksel anlaşmazlıklarına rağmen, antifaşistlerin her iki tarafı nihayetinde birbirlerinin konumlarının meşruiyetini kabul etti. İki aykırı grup, ALCARAF eyleminin isteyenlerin Clifton Rise’daki SWP eylemine gidebileceği bir saatte sonlanması üzerine anlaştı.
SAVAŞ
Miting yaklaşırken, bölgede gerginlik tırmanıyordu. Faşistler ve antifaşistler arasında barlarda ve metro istasyonlarında şiddetli kavgalar olduğu bildiriliyordu. Ayın 13'ünde sabah saat üçte ilk olay, önde gelen Komünist ve ALCARAF üyesi Mike Power'ın pencerelerine tuğla atılmasıyla yaşandı.
Bir sonraki olay birkaç saat sonra ve yüzlerce kilometre ötede, Salford ve Manchester'dan bir grup maskeli sendikacının, kuzeyli faşistleri gösteriye taşıyan bir arabaya saldırdığı Manchester'da yaşandı. Manchester United ve Chelsea arasındaki Charity Shield kupası finalini izlemek için Londra'ya gitmeye çalışan Manchesterlı bir market hamalı olan Steve Tilzey olayı şöyle anlatıyor;
Kar maskeli, kasklı ve atkılı en az yirmi adam araca ve içindekilere saldırıyordu. Yolda birden bire donakaldım ve araca dönemeyen Milli Cephe taraftarlarının üzerine demir çubuklar ve tahta direklerin yağışını izledim. Yan camlar kırılırken diğerleri içeri kaçtı ve eminim birisi Milli Cephe'cilerden birini kırık camlardan içeri çekmeye çalışıyordu.
Sabah 11'e kadar, Milli Cephe'ye karşı koymak için Piskopos Mervyn Stockwood, Lewisham'ın İşçi Partili Belediye Başkanı Roger Godsiff ve Yahudi Savunma Komitesi'nden Martin Savitt liderliğinde dört bin kişilik bir kalabalık toplanmıştı. Gösteri ciddi bir olay olmadan geçti ve insanları Clifton Rise'a gitmeye teşvik eden yerel militanlar olumlu tepkiler aldı.
Ancak ortam gergindi. Polis, İngiliz anakarasında ilk kez modern kalkanlar taşıyordu, bu yaklaşan olayların şiddetinin habercisiydi.
Öğleden sonra erken saatlerde, Milli Cephe'nin Clifton Rise'a varmasını bekleyen antifaşistlerin sayısı üç ila altı bin civarındaydı. Sonunda vardıklarında, bir tuğla, şişe ve sis bombası yağmuru onları karşıladı ve çok sayıda yaralanmaya neden oldu.
Polis hızla galeyana geldi ve tekrar tekrar saldırarak kalabalığı dağıtmak istedi. Genç antifaşistler polis hatlarını aşarak faşistlere ulaşıyor, saldırmak için çivili odun parçalarını kırıyorken solcu futbol holiganları Milli Cephe'nin bayraklı 'Onur Muhafızları'na saldırdı, şube pankartlarını ve Britanya bayraklarını çalıp ateşe verdi.
Uzun süredir komünist ve Mosley'e karşı mücadelenin emektarı olan Monty Goldman, Clifton Rise'daydı ve polisin hüsranıyla antifaşist özgüveni şöyle anlattı:
Polis Milli Cephe yürüyüşüne giden tüm yolları kapatmıştı ama ben orada polis hatlarının yanında dururken arka taraftan saldıran antifaşistler beni kenara itti. Sonunda bir yığın herifin altında kaldım. Üstümde on iki kişi falan olmalıydı. Zar zor nefes alabiliyordum. Onlar ayağa kalkmaya başlayınca polisler geldi ve en dipte sıkışıp kaldığım için kanunu engellemekten tutuklanan ben oldum. Polis minibüsünün arkasına tıkıldım… yerde kafam kadar bir bıçak vardı. Bunun düzmece bir suçlama için bir tuzak olduğunu düşündüm ve şoföre "Bu büyük bıçağın burada ne işi var?" dedim. "Ah, biri daha önce düşürmüş olmalı," dedi. "Peki, şunu alıp götürür müsün bari?" dedim.
Öğleden sonra, polis 111’i yaralı 214 kişiyi tutukladı. Okuldan ayrılan ve orada bulunan Suzy Harding'e göre, Milli Cephe "tamamen dağılmaya" zorlanmıştı. Gördüklerini şöyle anlattı;
Biraz kavga oldu ama [faşistlerin] çoğu o kadar korktu ki sadece kaçtılar. İtiraf etmeliyim ki tüm bunların ortasında ne yapacağıma dair hiçbir fikrim yoktu. Bir faşistin, iri, korkutucu görünüşlü orta yaşlı bir herifle göz göze geldik. Arkasını dönüp yoldan aşağı kaçtı. Arkadaşlarının çoğu da aynısını yaptı.
MİRAS
Belirgin bir toplumsal kriz dönemindeki Britanya'da medyanın tepkisi şaşırtıcı olmadı. Daily Mail, polisi, muhaliflere karşı "İngilizliğe yakışmayan" bir siyasi şiddet yöntemi kullanan "kızıl fırtına birliklerinin" ana kurbanları olarak gördü.
Daha da kötüsü, Muhafazakâr eğilimli Daily Telegraph Milli Cephe'ye sempati duyuyor gibi görünüyordu. "Yerli doğumlu İngilizlerin, sırf göçmenler yerleştiği için şehirlerinin bir bölümünde yürüme hakkından mahrum bırakılması" fikrinden tiksindiğini ifade eden gazete, Komünist ve SWP gösterilerinin yasaklanması fikrini dile getirdi.
Steve Tilzey’e göre, daha apolitik olan genç savaşçılar arasında faşistlerle savaşırken edindikleri yoldaşlık deneyimleri özellikle göze çarpıyordu. Örgüt evinden hatırladıklarını şöyle anlatıyor;
Heyecanlı sohbetlerle doluydu... Herkesin anlatacak bir hikayesi var gibiydi.. Çocuklardan biri, "Milli Cepheciyi tek başına döven şu büyük tahta kalaslı adamı gördün mü? dedi "ona vurabilen tek kişi de yaşlı adamın tekiydi. Onu daha sonra gördüğümde dövdüğü herifin eski öğretmenlerinden biri olduğunu söyledi.”
Anti-Nazi Birliği’nin (ANL) ırkçılık karşıtı politikaları ve onun 'punk' kanadı-Irkçılığa Karşı Rock-tarafından kısa süre içinde kültürel olarak radikalleştirilecek olan tüm bir nesil için önemli olan, bu heyecan ve ortak zafer duygusuydu. Barlarda, müzik salonlarında ve futbol teraslarında, İngiltere’nin işçi sınıfı gençlerinin kalpleri ve zihinleri için sürdürülen bir kampanya, İngiliz faşizminin moralini ve örgütsel kapasitesini önemli ölçüde zayıflattı. Ancak bunu tek başına yapmadı; artık meşhur olan ‘birliklerin’ faşist eylemleri fiziksel olarak engellemesi de mücadelelerine eşlik eden unsurlardandı.
Lewisham'daki Savaş, ulusal siyasi dinamiği şekillendirdi. Milli Cephe'nin ivme duygusu sarsılmakla kalmamış, aynı zamanda rakiplerine karşı sokaklarda mağlup edilerek aşağılanmıştı. Genç Asyalı, İrlandalı ve siyahların faşizme karşı mücadeledeki birliği ve aynı zamanda yerel faşistlerin bir zamanlar terörize ettikleri bölgelerde şimdi sindirilmeleri sayesinde, mücadele bölgedeki ırksal gerilimi büyük ölçüde hafifletti.
Dahası, Milli Cephe ile bağlantılı şiddet, bir zamanlar onları desteklemiş olan emperyalist fikirli, radikalleşmiş muhafazakâr seçmenlerin gözünde onların seçim konumlarını zedelemeye başladı. Birkaç yıl sonra Margaret Thatcher’ın aşırı sağın retoriğini benimsemeye başlayıp Britanya'yı "farklı bir kültüre sahip insanlar" içinde "gırtlağına kadar batmış" olarak nitelendirmesi, bu seçmenler için Muhafazakâr Parti'ye dönüş haberiydi. Sürdürülebilir, ırkçı Muhafazakâr Parti’nin yerine kaotik Milli Cephe'ye oy vermek siyasi bir seçenek olarak görülmemeye başlandı.
Bu dönemdeki antifaşizm deneyimi, İngiliz aşırı sağcılarının üstünde kötü bir etki bıraktı. Milli Cephe'nin önde gelenlerinden Martin Webster için antifaşist hareket, üye kazanma şanslarını “alt üst etmişti”. ‘Milli Cephe’yi ‘Nazi’ ile eş anlamlı kılma amaçlı propaganda savaşı, işçi sınıfı bölgelerindeki itibarlarını silip süpürdü.
Antifaşistlerin Lewisham'daki duruşu binlerce kişiye ilham kaynağı oldu. Aşırı sağ tehditlerinin yükseldiği bir zamanda, bu gururlu olayı ve onun, gaza getirilmiş bir faşist harekete karşı döndürülebileceği dersini hatırlamak iyi olur.
Kaynak: Tribune
İLGİLİ HABERLER
Fransa, ‘yüzyılın davasında’ IŞİD’in terör gecesini yeniden yaşamaya hazırlandı
2015 yılında 130 kişinin ölümüne neden olan saldırılar için beşinin öldüğü düşünülen yirmi kişi yargılandı.
20-09-2021 00:01
Yazar: Lara Marlowe
Çeviren: Berna Kartal
13 Kasım 2015 Cuma gecesi Paris’te ve Fransa Stadyumu’nda meydana gelen saldırılar 130 kişinin ölümüne ve yüzlerce insanın yaralanmasına neden oldu. Yaralı ve ölü sayısı 11 Eylül 2001’de ABD’de gerçekleşen saldırılardan daha az olmasına rağmen, bu katliam Fransa’nın 11 Eylül’ü olarak kabul ediliyor.
Saldırılara karışmakla suçlanan 20 kişinin davası, tesadüfen 11 Eylül’ün yirminci yıldönümünden üç gün önce, çarşamba günü başladı. IŞİD olarak da bilinen Irak Şam İslam Devleti’nin, Suriye’de öldüğü düşünülen 5 üst düzey üyesi de dahil olmak üzere 6 kişi, gıyabında yargılandı. Diğer 14 sanığın çoğu ise katliamdaki rolleri nedeniyle 20 yıldan başlayarak müebbete kadar uzanan hapis cezalarına çarptırılma riskiyle karşı karşıya.
Fransa saldırıları, IŞİD’in Suriye’deki eski “halifeliğinde” planlanmıştı. Çoğu Belçika veya Fransa pasaportuna sahip olan Arap kökenli on sanık, kafelerin terasında ve Bataclan isimli konser salonunda canlı bomba saldırıları gerçekleştirmiş ve sivillere ateş açmıştı.
Belçika’da doğan ve Fas asıllı bir Fransız olan 31 yaşındaki Salah Abdeslam, Suriye’de savaşmamış olan ve o korkunç gecede Fransa’nın başkentinde panik saçan üç komando birliğinden hayatta kalan tek saldırgan.
Abdeslam soruşturmaya yardımcı olmayı reddetti ve hücre hapsinin insan hakları ihlali olduğu gerekçesiyle yetkililere dava açtı. Tanık kürsüsünde konuşmayı reddetse dahi, Abdeslam’ın duruşmada ilgi odağı olması bekleniyordu.
Diğer dokuz saldırgan ise fark edilmeden Avrupa’ya seyahat edebilmek için 2015 yılında Suriye’den gelen toplu mülteci göçünden yararlanmış. Abdeslam, 2015 yazının sonu ve sonbaharının başını mülteci akımının son durağı olan Macaristan ve Almanya’da geçirerek saldırıların diğer faillerini Fransa’ya getirmekle suçlanıyordu. İddialara göre Abdeslam, canlı bomba yeleklerinde bulunan ve ev yapımı bir patlayıcı olan Triaseton Triperoksit (TATP) yapmak için kullanılan kimyasalları satın aldı, saldırılarda kullanılan üç aracı kiraladı ve katillerin son gecelerini geçirdikleri Paris dışındaki otel odalarını tuttu.
İKİ HİKÂYE
Soruşturmacıların dediğine göre Abdeslam, 13 Kasım Cuma günü saat 21.00 civarında ikisi Iraklı ve biri Fransız olan üç canlı bombayı Stade de France’ın önüne bıraktı. İlk Iraklı saldırgan intihar yeleğini 21.16’da patlatarak, stadyumun dışında bulunan emekli bir Portekizli otobüs şoförünün ölümüne neden oldu. Diğer iki saldırgan bombalarını stadyumun dışında patlattı ancak bu saldırılarda kimse ölmedi.
Abdeslam, Paris’in 18’inci bölgesine gitti ve burada aracını terk ederek Paris’in güneyindeki Montrouge’a gitmek için metroya bindi. İntihar yeleğini bir çöplüğe attı ve ardından diğer sanıklara görevini tamamlayamamasına dair iki hikâye anlattı: Bunlardan birisi patlatıcının arızalandığı, diğeri ise Abdeslam’ın yapacak cesareti bulamadığıydı. Gerçek neden ise duruşmada çözülebilecek birkaç gizemden biri olarak hala bilinmiyor. Fakat Fransız yetkililer bu nedenin önemsiz olduğunu söylüyor. Abdeslam, motivasyonu fark etmeksizin 130 cinayetin ortağı kabul ediliyor.
Abdeslam’ın iki arkadaşı onu kurtarmak için Brüksel’den yola çıktı. Suç ortaklarının Brüksel metrosunu ve Zaventem Havaalanı’nı bombalayarak 32 kişiyi daha öldürmesinden dört gün önce, 18 Mart 2016 tarihinde, yaşadığı yer olan Molenbeek mahallesinde tutuklanıncaya kadar dört ayını güvenli evlerde geçirdi.
“Yüzümün yarısı yok olmuştu. Dişlerimi yutuyordum. Ses çıkartmamam gerektiğini biliyordum. Öldüğümü düşünmesi gerekiyordu.”
Stade de France’daki ilk patlamadan sekiz dakika sonra, Abdeslam’ın çocukluk arkadaşı olan Abdelhamid Abaaoud liderliğindeki bir komando birliği, Paris’in 10’uncu bölgesindeki Le Carillon isimli bara ve Le Petit Cambodge isimli restorana ateş açarak 13 kişiyi öldürdü, onlarca kişiyi yaraladı. Saldırganlar arabayla 400 metre ilerideki La Bonne Bière isimli kafeye ve Casa Nostra restoranına giderek 5 kişiyi daha ateş ederek öldürdüler, çok daha fazla insanı yaraladılar.
Saldırılardan sağ kurtulanların, Abaaoud’un fosforlu turuncu renkteki spor ayakkabılarını fark etmesi sonucunda Abaaoud, kamera görüntülerinde tanımlanabildi.
La Belle Équipe isimli kafenin terasına yapılan üçüncü bir saldırı ise 21 kişinin ölümüne sebep oldu. Abaaoud ve Chakib Akrouh, Salah Abdeslam’ın kardeşi olan Brahim’i Le Comptoir Voltaire isimli kafenin kapısına bıraktı. Brahim içeriye girerek intihar yeleğini patlattı ancak patlatıcının arızalanması üzerine parçalanmış ceketinden çıkan tüy bulutunun içinde, masaların ortasında tek başına can verdi. Abaaoud ve Akrouh, beş gün sonra Saint Denis’teki polis kuşatması sırasında Akrouh’un intihar yeleğini patlatması sonucunda öldü.
BATACLAN VAHŞETİ
Akşamın en kanlı kısmı ise Stade de France’daki ilk patlamadan 31 dakika sonra başladı. Suriye’den yeni dönen Fransa doğumlu üç radikal İslamcı, Eagles of Death Metal isimli müzik grubunun konseri sırasında Bataclan konser salonuna girdi. Saldırının başlangıcında, aslen Strasbourglu olan Foued Mohamed-Aggad telefonunu çöp kutusunun içine fırlattı. Brüksel’deki suç ortaklarıyla olan WhatsApp mesajları, daha sonra soruşturma yetkililerine yardımcı olacaktı.
Bataclan katliamından sağ kurtulanlar, silahlı bir adamın konsere gelenleri kurşun yağmuruna tutarken nasıl gülümsediğini anlattı. Saldırgan, “Allahu ekber! Bu Suriye için,” diye bağırdı. “Suriye ve Irak’taki kardeşlerimizi bombalıyorsunuz. Biz de aynı şeyi size yapmaya geldik,” sözleri alınan ses kayıtlarında da duyulabiliyor. İlk silahlı saldırgan, saldırının başlamasından 12 dakika sonra bir polis tarafından vuruldu ve intihar yeleğini patlattı.
Bataclan içerisindeki ilk 33 dakikada toplam 90 kişi öldürüldü. Geriye kalan iki radikal İslamcı, rehinelerle birlikte birinci kattaki bir koridora çekildi. Polis birlikleri yaralıları tahliye ederek yavaşça ilerledi. Saat 00:19’da polis radikal İslamcılara ateş açtı. Saldırganlardan birisi intihar yeleğini patlattı, diğeri ise polis tarafından vuruldu. Konser salonundaki kâbus tam iki buçuk saat sürdü.
Fransa, dokuz ay sürmesi planlanan “yüzyılın davası” ile tüm bu olayları tekrar yaşadı. Beş yargıç, davada kullanılacak yüz binlerce sayfa kanıtı toplamak için dört buçuk yıllarını harcadı.
ÖZEL DURUŞMA SALONU
Paris’teki Île de la Cité adasında bulunan eski adalet sarayının içerisinde 550 kişi kapasiteli özel bir duruşma salonu inşa edildi. Bu salonun, daha sonra 2016’da Nice kentindeki Promenade des Anglais caddesinde 86 kişinin ölümüyle sonuçlanan Bastille Günü saldırısının duruşması için kullanılması düşünülüyordu.
Adalet Sarayı mevcut halinde en fazla 2 bin kişiyi ağırlayabiliyor. Yetkililer ise yoğun günlerde 3 bin kişinin katılmak isteyeceğini tahmin ediyordu. Bu 3 bin kişinin arasında 1780 sivil davacı, 330 avukat ve yüzlerce gazeteciyle halk üyeleri bulunuyor. Duruşma, video bağlantısıyla bir düzine ilave odaya da aktarıldı. Sivil davacılar, duruşmayı şifreli bir internet sitesinde izleme seçeneğine sahipti.
Bu katliamın travması hala devam ediyor. Duruşma tarihi yaklaşırken Fransız medyası hayatta kalanlar, kurbanların yakınları, kurtarma görevlileri ve soruşturmacılarla yaptıkları görüşmeleri yayınladı. Bu hafta Gaúlle isimli ve saldırıda yüzü oldukça yaralanmış genç bir kadın, France 2 isimli televizyon kanalında erkek arkadaşı Bataclan konserinde öldürüldüğünde yanında olduğunu söyledi.
Gaúlle, “Gözlerimi açtığımda bir terörist vücuduma basıyordu ve kolumun parçalanmış olduğunu fark ettim. Yüzümün yarısı yok olmuştu. Dişlerimi yutuyordum. Ses çıkartmamam gerektiğini biliyordum. Öldüğümü düşünmesi gerekiyordu,” şeklinde konuştu.
Paris’teki Siyasal İnovasyon Vakfı bu hafta, Sovyetlerin Afganistan’a müdahalesinden bu yana geçen 42 yılda dünyadaki radikal İslamcı saldırıları listeleyen bir çalışma yayınladı. Sayısı 48 bin 35’i bulan saldırıların ve 210 bin 138 ölümün büyük çoğunluğu Müslüman ülkelerde meydana geldi. Bu saldırılardan en kötü etkilenen ülkeler Afganistan, Irak ve Somali oldu. Fransa ise 332 kişinin ölümüyle sonuçlanan 82 İslamcı saldırı ile AB’de en çok etkilenen ülke oldu.
Kaynak: Irish Times
Ayn Rand’in hayaleti muhafazakârların Covid-19 politikalarında yaşıyor
Sağlık Bakanı Sajid Javid’in Covid-19’dan “korkup kaçmayın” açıklaması tesadüf değil çünkü o, en güçlü olanın hayatta kalması gerektiğine inanıyor.
20-09-2021 00:01
Yazar: Paul Mason
Çeviren: Nuray Turan
Sajid Javid, Covid-19’dan “korkup kaçmakla” suçladığı İngiliz halkından özür diledi. Fakat bu söz yanlışlıkla söylenmemişti. Çünkü Sağlık Bakanı, kapitalizmin bencil acımasızlığını öven bir felsefeye sahip olan Ayn Rand’in sadık hayranıydı.
Javid ritüel olarak yılda iki kez Rand’in Hayatın Kaynağı [The Fountainhead] romanından cüretkâr satırlar okur. Sadece şu pasajdan bile niyetini anlayabilirsiniz: “Yaratıcı, işi için yaşar. Başka birine gereksinimi yoktur. Öncelikli amacı kendi içindedir. Asalak ise elden düşme yaşar. Elden düşmecilerin temel gereksinimi, doyabilmek için başkalarıyla olan bağlarını güvence altına almaktır. Bağları ilk plana koyar. İnsanların başkalarına hizmet için var olduğunu söyler. Özgeciliği (altruism) öğütler…”
Araplar ile Yerli Amerikalıları da ¨ilkel¨ olarak niteleyen Rand’in felsefesinde ilkel insanlar “doğadan korkar”. 1960’larda Yeni Sol Amerikan muhafazakârlığına meydan okurken Rand; ilkel suçlamalarının kapsamını feminizmden çevrecilere, çok kültürcülere değin genişletti. Doğayı korumak için mücadele edenlerle birlikte beyaz, militarist, tek kültürlülüğü savunan Amerikalılara savaş açanlar, vahşilerle çok yakından akrabadırlar. Bunlar mantıksız ve korkaktırlar. Güçlü olmak ve ben merkezci ahlâk dışıcılık (amoralizm) yerine grup kimliğine güvenen kişilerdir.
Bütün foncular Rand takıntılı değildir, Rand onlar için faydalıdır. Rand’in savunduğu ¨kimseye güvenme, ahlâkı dinlemek yerine kendini gerçekleştir, toplumsal yükümlülükleri kabul etme¨ zihniyeti; Javid’in Chase Manhattan Bankası’nda yaptığı gibi, New York’ta yaşayan, Meksika ekonomisine zarar verecek finansal spekülasyonlarla meşgul kişilere uygundur.
Javid, İngiltere sağlık hizmetlerini kendi dünya görüşüne uygun biçimde yönetme şansı bulur bulmaz bunu zevkle yerine getirdi. Javid’in söylemine göre “korkup kaçmaktansa” koronavirüs ile yaşamayı öğrenmek, artık kapanmanın olmayacağını söylerken ancak yarısı aşılanmış toplumda virüsü kontrolsüz bırakmak ve daha fazla mutasyona davet çıkarmaktır.
Javid’in basitçe bilimi reddettiği düşünülmemelidir. Kendisi aslında felsefî bakımdan insanlığın ilerlemesinin en emin yolunun, en güçlü olanın hayatta kalması olduğuna inanır. Var oluşun özüdür bu. Nihayetinde hepimiz dünya bilim toplumunu şaşkına çeviren bir halk sağlığı deneyinin parçasıyız. Politik deney ise daha yeni başladı.
24 Temmuz’da bir grup aşı karşıtı, koronavirüs inkârcısı ve aşırı sağcı eylemciler Londra’da aşı ve kapanmalara karşı küresel eylem gününe katıldı. Sydney’den Paris’e, Milan’a koronavirüsle ilgili kurallara karşı gelen protestocular polisle çatıştı ve David Icke’in küresel yönetişime dair ortaya koymuş olduğu “kertenkele teorisinden (lizard theory)”* 5G frekanslarının virüs yaydığına kadar çılgınca, mantıksız teoriler ileri sürdü.
Polonya’nın Glogow kentinde kalabalık şöyle bağırıyordu: “Bugün her Polonyalı ‘Plandeminin (küresel plan)’ arkasında Yahudilerin olduğunu görebilir”. Söylentilere göre, Londra ve Paris’teki bazı protestocular da Nazi Almanyası’nda sarı yıldız takmaya zorlanan Yahudileri çağrıştırmak adına sarı yıldız taktı.
Geçen 18 ay boyunca yapmış oldukları bu tür protestolar tehlikeli bir kışkırtıcı oldu. Çeşitli komplo teorilerinden ve kültlerden insanları, Qanoncu** genelleştirilmiş aşırı sağ ideolojisine çeken bir mıknatıs işlevi gördü. Ve hastalığı bilerek yaydı.
Yazdan beri kapanmanın ekonomik ve sosyal yükünü taşıyan insanlar arasında gittikçe yayılan hoşnutsuzlukla birlikte protestocuların artma ve bir araya gelme olasılıkları var. Ayrıca, aşı şüphecisi olduğu anlaşılan pek çok genç çalışmak zorunda oldukları bir mevsimde üç günlük izni riske atmak istememekte veya Covid-19’un belirtilerinin hafif geçeceğine inanmakta.
Buna mukabil Muhafazakâr Parti (Tory) liderliğinin öfkelendiği; derslere ve yurtlara dönen öğrencilerin, büyük etkinlikler ile mekânlar için zorunlu aşı pasaportu düşündüğü söyleniyor. Mantık belli. Sürü bağışıklığıyla her şeyi tehlikeye atmaya karar veren, bir kez daha test, takip ve izolasyon sistemini terk eden hükûmetin virüse karşı kesin “zaferini” ilan etmeden önce kitlelerin aşılanmasına ihtiyacı var. Zafer gereksinimi, kabinedeki Javid/Sunak kanadının kamu harcamalarını azaltmaya ve vergileri artırmaya yönelik derin arzularından kaynaklıyor.
Bize kalan şey modern muhafazakârlık içindeki rakip felsefelerdir. Aşı pasaportuna tamamen muhalefet eden Liberteryenizm, herkese pasaport zorunluluğu konmasını isteyen Otoriteryanizm, aşırı sağcı komplocuları cesaretlendiren bilim şüpheciliği ve insanlara, “korkup kaçmayı bırak, risk al,” diyen Randci kendi kendini koruma güdüsü doktrini (self-preservation). Bütün bunların ortasında da ideolojik olarak sarkaç gibi sallanan önemsiz konuşmaları, anlamsız politik açıklamalarıyla sahne alan Boris Johnson.
Tutarsız bir hükûmet fakat böyle devam edebileceğinden kuşkuluyum. Muhafazakâr Parti’nin tahmininin aksine toplumun daha sıkı kapanma tedbirlerine tahammül edeceğini, ancak hastalık durumuna bağlı kalıcı ID (kimlik) sistemine müsamaha göstermeyeceğini Kair Starmmer doğru biçimde anladı. Mekânlar; kendileri için geçici pasaport sistemi uygulama hakkı isteyebilir, ancak kapanma koşullarını dış ortamda yasal ve kalıcı hale getiren herhangi bir girişim, kaçıklardan ve faşistlerden oluşan protestocu saflarını çeşitlendirebilir ve genişletebilir.
En kötü ihtimalle, 16-24 yaş arası gençlerdeki kayıtsız ve kaderci ruh halini kırılma noktasına itebilir. Yalnızca virüsü kontrol altına aldığınızda “normale” dönebilirsiniz. Şu anda ölümlerin ve hastaneye yatışların toplam vaka sayısına oranı fazlasıyla azalmış olsa bile Covid-19’un henüz kontrol altına alınmadığı apaçık ortadır. Ayrıca bütün bunlar, daha fazla varyantın olmadığı bir durumda yaşanmaktadır.
Bu bahar kritik noktaya yaklaşmış olacağız. Muhafazakâr Parti’nin sağ kanadı; harcamaların kesilmesini, ücretsiz izin planının son erdirilmesini, artan genel yardımın azaltılmasını ve ev sahiplerinin, kiracılarını isteğe bağlı tahliye ettiği kültürüne geri dönmesini talep edecek. İşçi Partisi ideolojik olarak hâlâ ekonominin tabana doğru genişlemesi prensibine bağlı parti olduğundan bütün bunlara karşı çıkmaları çok kolay olmalı.
Johnson ve Javid’in işi oluruna bırakan koronavirüs politikası ile mücadele etmek ise daha zor. Muhafazakâr Parti’nin gençlerin değerlerine karşı tutumları son derece gerici ve kültürel olarak düşmanca olmasaydı koronavirüse rağmen kulüplere giden, tatil yapan, sevgilisiyle dışarıya çıkan, çalışan 16-21 yaş arası gençlerden kendine hazır destekçi devşirebilirdi.
Her şeyin mümkün olduğu, hırsın sınırsız ve toplumsal yükümlülüklerin önemsiz olduğu bir dünya görüşünü yüceltmesi nedeniyle Rand gençler arasında çok popüler. Anı yaşa, kurallara aldırma, zaferlerinin tadını çıkar ve çöken ekosistemi unut mesajını veriyor ve bu mesaj kaos dolu bir başka kış mevsimi, yeni mutasyonlar ve tekrar kapanmayla karşı karşıya kalırsak oldukça çekici.
Pandemi boyunca liberteryen muhafazakârlık, sağcı popülizm ve gençliğin otoriteryanizm karşıtlığı tamamen bir arada olmayı hiç başaramadı. Buna müteşekkir olmalıyız fakat bu böyle devam etmeyebilir.
Pandemide temel mücadele sosyal dayanışma içindi. İnsanlar arasında birbirlerine karşı yükümlülüklerinin farkına varmanın ve tam da Javid’in yılda iki kez Rand okumalarıyla küçümsediği şeylerin, yani özgeciliğin pratiğiydi.
* (Ç.N.) Kertenkele teorisi (lizard theory); Eski futbolcu, televizyon yayıncısı David Icke’in dünyayı insansı sürüngenlerin yönettiğine ve kraliyet ailesinin kertenkeleler olduğuna iddia ettiği komplo teorisi
** (Ç.N.) Qanon; aşırı sağcı komplo teorileri ve bu teorilere inananların, destekleyenlerin bir araya geldiği oluşum
Kaynak: The New Statesman
'Başka Bir Dünyada Olacağım': Jorge Luis Borges ile bir röportaj
Arkadaşım Charles McNair ve ben Arjantinli büyük yazar Jorge Luis Borges ile tanıştığımızda o 82 yaşındaydı. Hevesli romancılar olarak, Latin Amerikalı büyülü gerçekçilerin eserleriyle sarhoş olmuştuk. Borges'in “Tlön, Uqbar, Orbis Tertius” ve “Yolları Çatallanan Bahçe” gibi gizemle dolu hikâyeleri bunların önde gelenlerindendi.
13-09-2021 02:02
Çeviren: Derya Özkurt
1899'da doğan Borges, 1950'lerde doğuştan gelen bir hastalıktan kör olduğunda Tulane üniversitesinde estetik ve anlam kavramı üzerine ders vermek için Buenos Aires'ten gelmişti. Onu götürmemizi en çok istediği yer, eski tarz Dixieland'in son kalıntılarının hala sergilendiği Bourbon Caddesi'nin hemen dışındaki küçük, havasız bir yer olan Preservation Salonu’ydu. Arkada durup "cazın dalgaları"na teslim oldu.
1982 yılının sabahında Fairmont Otel’de onun odasında buluştuğumuzda daha sonra ikinci karısı olacak olan genç ve güzel Japon Arjantinli hizmetçisi Maria Kodama ile beraber gelmişti. (1986 yılında öldüğünde, Borges tüm mülkünü Kodama’ya bıraktığı için Arjantinli seçkinler şaşkına dönmüştü.)
Röportajımız için Borges, parlak güneş ışığının vurduğu açık bir pencerenin yanına oturdu. Önceki gecenin müziğini hatırlayarak gülümsedi ve usulca “St. James Infirmary" Şarkısının üç dizesini söyledi. Müzikal ritmi, konuşmasının İngilizcesi kadar kusursuzdu. Zaman konusunda cömert davrandı ve tüm sorularımızı yanıtladı.
MARK CHILDRESS AND CHARLES MCNAIR: Dün gece rüya gördünüz mü?
JORGE LUIS BORGES: Her gece rüya görüyorum. Uyumadan önce rüya görüyorum ve uyandıktan sonra rüya görüyorum. Anlamsız sözler söylemeye başladığımda imkânsız şeyler görüyorum.
Bir rüyanın bana bir hikâye verdiğini hatırlıyorum. Çok karışık, çok karman çorman bir rüya gördüm. Ve hatırladığım tek şey şuydu: "Sana Shakespeare'in hatırasını satıyorum." Ve bununla ilgili bir hikâye yazdım [“La Memoria de Shakespeare”].
Shakespeare ne büyük bir isim, değil mi? Ama oldukça kötüydü, sence de öyle değil mi? “İngiltere, o yarı-Cennet” yazan bir adam. Kulağa kötü bir şaka gibi geliyor, değil mi? Demek istediğim, Shakespeare seni her zaman hayal kırıklığına uğratır. Çok dengesiz bir yazar. Güvenilir değil. Çok güzel bir satır okursunuz fakat sonra yalnızca abartılı konuşmalar görürsünüz.
Onun oyunlarına gitmeyi sever misiniz?
Ben drama okumayı severim, izlemeyi değil. Bu benim hayatımın büyük bir parçası, okumak. Okumaya devam etmek için elimden geleni yapıyorum. Sürekli kitap alıyorum, onlarla yaşıyorum ama okuyamıyorum tabii.
Bir kitap atmosferdir, değil mi? Kitaplarla iç içeyim. Dizeleri okurken kör oldum ve her şey yavaş yavaş çöken bir alacakaranlık gibi geldi. Çok yavaş. Özellikle acıklı bir an değil. İnsanların yüzleri kayboldu, kitapların illüstrasyonları yoktu, aynada kendimi göremiyordum.
Gördüğünüz en son şeyi hatırlıyor musunuz?
En son gördüğüm şey sarıydı sarı rengi, çünkü kaybolan ilk iki renk siyah ve kırmızıydı. İnsanlar kör insanların karanlıkta yaşadığını düşünür. Hayır. Göremedikleri ilk renk siyahtır. Siyah ve kırmızıya hasret kaldım. Keşke kızıllığı görebilseydim.
Ve şimdi bir tür parlak grimsi, mavimsi veya yeşilimsi sisin merkezinde yaşıyorum. Ama her zaman aydınlık.
Babam da kör oldu, İngiliz büyükannem ve İngiliz büyük büyükbabam öldüğünde kördü. Dördüncü kör nesil olduğumu biliyorum. Beni neyin beklediğini biliyordum.
Braille okur musunuz?
Hayır, ne yazık ki. Bu tüm hayatımı değiştirirdi. Ve artık çok yaşlıyım.
Bir keresinde, çocukken vakit geçirdiğiniz babanızın kütüphanesinden hiç çıkmamış olmayı dilediğinizi söylemiştiniz.
Aslına bakarsan, çıkmadım. Hala oradayım. Ve burada. Çocukken okuduğum kitapları okumaya devam ediyorum. Her okuduğumda değişiyorlar. Ve tabii ki beni değiştiriyorlar.
Evde kendi yazdığım da hakkıma yazılmış tek bir kitabım bile yok. Ne yazdığımı pek bilmiyorum. Diğer ve daha iyi yazarları okudum. Kendi yazdıklarımı tekrar okursam, cesaretim kırılabilir. Yazmaya devam etmek istiyorum. Moralimi bozmak istemiyorum.
Şimdi nasıl yazıyorsunuz?
Sürekli hayal kurmaya, şemalar çıkartmay, planlamaya devam ediyorum. İnsanlar geliyor, onlara dikte ediyorum. Yapabileceğim tek şey bu. Çok dağınık çalışıyorum. Belirli bir yöntemim yok. Rastgele bir yol. Benimle ilgili her şey gelişigüzel.
Sade bir üslupla yazmak için elimden geleni yapıyorum. Basit kelimeleri kullanmak için elimden geleni yapıyorum. Sözlüğü kontrol etmek için elimden geleni yapıyorum. Yazdıklarımın görünüşte basit olduğunu düşünüyorum. Bir tür içsel ihtiyaç, bunu yapma dürtüsü hissediyorum. Bu ihtiyacı karşılamak için yaşıyorum ve bu beni endişelendirmeye devam ediyor ama yazdığım zaman endişelenmiyorum.
Hiç bu ihtiyacı karşıladınız mı?
Hayır, o yüzden yazmaya devam ediyorum.
Şimdi ne yazıyorsunuz?
Birçok şey. Birçok kitap yazmak için, Swedenborg üzerine bir kitap, bir şiir kitabı ve bir kısa öykü kitabı yazmak için yaşamak zorundayım. Maria Kodama ve ben birlikte Eski İngilizce çalıştık ve şimdi Eski Norveççe çalışıyoruz. Çok ilginç diller.
En sevdiğiniz dil nedir?
Sanırım İngilizce ve Almanca arasında bir seçim yapardım ama belki İzlandaca bilseydim İzlandaca seçerdim. Bence İspanyolca oldukça biçimsiz bir dil. Örneğin, Kipling'den bir dize: "Alçak Ay’ı gökyüzünün dışına sürdük." İspanyolca'da ay’ı gökyüzünün dışına süremezsiniz dil izin vermiyor. İngilizce öğrenilen bir yerde doğduğun için ne kadar şanslısın, değil mi? Bu harika bir dil.
Eserlerinizin İngilizce çevirisini okumak nasıl bir duygu?
Çevirmenler onları daha iyi hale getiriyorlar.
Neden İngilizce yazmıyorsunuz?
İngilizceye aşırı saygı duyarım. Ben kimim ki İngilizceyle uğraşayım?
İlhama inanır mısınız?
Evet. En azından benim durumumda her şeyin ilhamla başladığını düşünüyorum. Bir şey… biz ona kutsal ruh, ilham perisi, büyük hafıza veya bilinçaltı diyoruz. Şiir yazdığımda dolaysız, düpedüz bir şeyi düşünmeye eğilimliyim. Şiirim benim için düzyazımdan daha özel. Ülkemde birçok insan şiirimden hoşlanmaz ve nesirlerimden zevk alır.
Düzyazı söz konusu olduğunda bir hikâye, bir olay örgüsü uydurmam, karakterler yaratmam, bu tür şeyler yapmam gerekiyor. Sonrasında, elimde bir şeyler varsa, arkama yaslanıp ilerlemeye çalışıyorum. Kişisel görüşlerimin işime karışmasına asla izin vermem. Bir fabl, bir hikâyenin konusu… bakalım, bu, diyelim ki, 20. yüzyılın başında mı olacak yoksa Binbir Gece Masalları türünde bir yaşamda mı olacak, yoksa daha yeni mi oldu? Belki İskoçya veya Amerika'dayım, Buenos Aires'te veya Montevideo'dayım…
Bilinçaltından bahsetmişsiniz. Psikoloji hakkında ne düşünüyorsunuz?
Herkesin annesinden ya da babasından nefret ettiği düşünülüyor. Babam bunun çok boş bir bilim olduğunu düşünürdü. Psikolojide ustalaştığını iddia eden insanları anlamıyorum. Onlara acıyorum. Kendileriyle bu kadar ilgilenmek, kendilerini analiz etmek. Kendimi pek tanımıyorum. Kimse kendini tanımıyor.
Bence çok önemli bir bilimi kaybettik: ahlaki değerler. İnsanlar yalan söylemeye bayılır. Aldatmaya bayılırlar. Bir adamın milyoner olmasına hayran olurlar. Önemli olan, gerçekten önemli olan şey bir insanın düşüncelerinden çok onun okudukları, hissettikleridir. Fikirler gelip geçerler. Ben bir milliyetçiydim, bir komünisttim, sakin bir anarşisttim.
Arjantin'in ahlaki vicdanını kaybettiğini mi söylüyorsunuz?
Umalım ki bu sadece yerel bir olaydır. Ülkem sadece umutsuz bir ülke. Elimizde kalan tek şey umutsuz olduğumuz gerçeğidir. Kimse bir şey beklemiyor. Rüşvet, yolsuzluk, insan kaçırma, insanların kaybolması… Sürekli yokuş aşağı gidiyoruz. Demokrasiye sahip olsaydık, Perón gibi bir aptalı ya da züppeyi seçerdik. Şu anki adam oldukça beceriksiz. Neden yetkin olmalı ki?
Ahlaki değerleri nasıl tanımlarsınız ?
Onları tanımlamam gerekmiyor, çok daha derine gidiyorlar. Yani, harekete geçtiğimde nerede olduğumu biliyorum, doğru ya da yanlış. Ne zaman bir eylemde bulunsam, doğru mu yanlış mı yapıyorum biliyorum. En azından bildiğimi düşünüyorum. Bu bir his, içsel bir his.
Bu duygu aynı zamanda dinî mi?
Hissetmiyorum, bu konuda endişelenmiyorum. Bakın, ben mutlu bir agnostiğim, hareketli bir agnostiğim. Sanırım her gün cennetteyiz, cehennemdeyiz, her yerdeyiz, değil mi? Bir şeyler hissediyorum, belki bir şeyler umuyorum ama sonuçta bunlar özel sorular.
Deneyimlediğim tek şey sihir. Belki başka bir şey yaşamadım. Halley Kuyruklu Yıldızı’nı hatırlıyorum. Bir çocuk olarak. Buenos Aires'teki yüzüncü yıl kutlamalarının bir parçası olduğunu sanıyordum. Bütün şehir aydınlandı. Tanrısal bir tür havai fişek gösterisi olduğunu düşünmüştüm.
Kuyruklu yıldızın (1986'da) dönüşünü dört gözle bekliyor musunuz?
Hayır, hayır, hiç değil. Hayır. Şu anda ölebilseydim, bu yapılacak en akıllıca şey olurdu, değil mi? New Orleans'ta burada oturup seninle mi konuşarak ölmek? Başka ne yapabilirim? Uzun sürecek bir yatalaklık mı? Çabuk ölmeyi tercih ederim.
Ama daha yazacak çok hikâyeniz var.
Evet, ama sanırım en iyi hikâyelerimi anlattım. 82 yaşındayım. Geleceğim kalmadı ya da hayalî bir tür gelecek belki de tek olası gelecek. Annem 99 yaşında öldü ve 100 yaşına basmaktan korkuyordu.
101 yaşına geldiğinizde gelecek yüzyılı göreceksiniz.
Ah, umalım ki öyle olmasın. Kötümser olmayın.
Eserlerinizle yaşamaya devam etmeyecek misiniz?
Orada olmayacağım. Yok olacağım. Başka bir dünyada olacağım ve bu zerre kadar umurumda değil. Sanırım eserlerim kendi yolunu bulacaktır.
Daha erken bir zamanda şöhreti yakalamayı ister miydiniz?
Hayır, şöhretten hoşlanmıyorum. Bundan rahatsızım. Babamın dediği gibi, “Zengin, görünmez bir adam olmak istiyorum.” Kokteyl partilerine, herhangi bir toplantıya asla gitmem… “Tanıştığımıza memnun oldum efendim” diyerek aynı ellerle defalarca tokalaşmak ve bu tür şeyler. Artık yüzlerini göremiyorum bile. Bu korkunç, gerçekten. Gülümsemen, hoş görünmen lazım.
O zaman seyahat etmek sizi yazmaktan alıkoyuyor mu?
Bunun tersine. Çok minnettarım. Ülkeleri hissedebiliyorum. Mısır'ı görmedim ama orada bulundum. Japonya'yı görmedim ama Japonya'ya gittim. Bu tüm farkı yaratıyor. Duyulardan mı yoksa duyuların ötesinden mi geldiğini bilmiyorum. Ve şimdi burada olmak, Amerika'da olmak bana çok inanılmaz, çok harika, Buenos Aires'te olmaktan farklı geliyor. Orası çok sıkıcı bir şehir.
Amerika'ya tekrar ne zaman döneceksiniz?
En kısa zamanda! Hem her yeri gezmek istiyorum ve hem de eve gitmek istiyorum. Bu, seyahat etmenin bir parçası. Her an dönmem beklenebilir.
Kaynak: lareviewofbooks
İtalya'nın en ünlü solcu futbol takımı Livorno ayakta kalma mücadelesi veriyor
İtalyan komünizminin tarihi sembolü Livorno futbol kulübü bir asırdan fazla süren profesyonel rekabetten sonra bu yaz iflas etti. Fakat taraftarlar ve eski oyuncular takımı hayatta tutabilmek ve kendileri yönetebilmek için mücadeleye devam ediyor.
13-09-2021 00:22
Yazar: Ignacio Pato
Çevirmen: Nuray Turan
Yaz Livorno için iyi geçmedi. Şehrin sakinleri birer bardak ponce (biraz rom katılmış kahve) yahut özenle hazırlanmış bir kase cacciucco (balık çorbası) içerken ana gündemleri bu yıl kentin takımsız, yani futbolsuz kalıp kalmayacağıydı. Gündem liman ve Eni petrokimya rafinerisine kadar yayılmışsa, Livornoluların aklını 5’e 5’lerini yerken bile kurcalıyor olacaktır (bu, zamanında 5 lirelik ekmeğe 5 lirelik nohutla yapıldığı için bu adı alan bir tür sandviçtir).
En tanınmış yemeklerinden birinin hâlâ geçim masrafına atıfta bulunan bir isme sahip olduğunu bilmek Tiren Denizi’ndeki bu kent hakkında bir izlenim sağlayacak tek şey değil. Livorno 2014’e kadar merkez sağ partilerin hiç kazanamadığı Toskana bölgesindedir. 2014’ten beri kentin bütün belediye başkanları, kimi daha sonra merkez-solun öne çıkan figürlerine dönüşmüş olsa da (eski-) komünistlerdir. Bu yıl, Belediye Başkanı Luca Salvetti Livorno’da 1921’de kurulan İtalyan Komünist Partisi’nin (PCI) yüzüncü yıl etkinliklerine katıldı. Antonio Gramsci, Amadeo Bordiga, Palmiro Togliatti ve diğerlerinin katıldığı Teatro San Marco’da düzenlenen ilk kongreden beri İtalyan Komünist Partisi, oraklı çekiçli bayrağı Batı Avrupa’da göndere çeken en büyük parti oldu. Nihayetinde yüzde 34 oy oranı ve 12 milyon oy ile zirveye ulaştı. Fakat bu yaz Livornoluların en büyük sorunu geçim derdinden çok futbol kulüpleriydi.
KÜME DÜŞME
Mayıs’ta Livorno’nun iki yılda ikinci kez küme düşmesi kötü oldu. Fakat işler daha da kötüleşebilir gibi görünüyordu ki öyle de oldu.. Eylül 2019’da Livorno İtalyan ikinci ligi Serie B’de oynuyordu. Sonra serbest düşüşe geçerek önce Serie C’ye daha sonra Serie D’ye düştü. Aslında, kulüp her iki sezonu da puan tablosunun dibinde geçirdi, kaçınılmazı geciktirme umudu bile neredeyse yoktu. 1915’te kurulan kulüp Temmuz 2021’in başlarında tasfiye ile karşılaştı. Livorno Serie D’de kayıt ücretini, oyunculara, kulüp çalışanlarına, yerel yönetimlere borcunu ödeyemedi. Kentin belediye stadyumu Armando Picchi’yi kullanmaya devam etmesi imkansızlaştı.
Ağustos’ta Serie D’nin organizatörü Lega Nazionale Dilettanti (Ulusal Amatör Ligi), Toskana takımının başvurusunu reddetti. Sportif bakımdan ölmüş bir takım şimdi de kulüp olarak fiilen yok oluyordu. Taraftarlar ve kent, kulübü yeniden kurma amacına kilitlendi. Kulübü satın almakla ilgilenenler olduğuna dair dair çeşitli söylentiler çıkmasıyla tünelin ucunda biraz da olsa ışık görünmeye başladı.
Kentin ileri gelenleri ve Salvetti’den oluşan bir komite; Livorno’nun geleceği için iyisi olduğunu düşündükleri iş adamı Paolo Toccafondi’nin teklifini kabul etti. Bu yeni yatırımla birlikte kulüp Unione Sportiva Livorno adıyla yeniden doğdu. Livorno’nun 2021-22 sezonunda İtalyan futbolunun beşinci bölgesel ligi Eccellenza Toscana’da oynayacağı doğrulandı.
Hali hazırda Livorno’nun taraftarların sahip olduğu bir kulüp olma olasılığı tükenmiş gibi görünüyor. Fakat eski başkan Aldo Spinelli’nin kulüp yönetim tarzını sert bir dille eleştiren taraftar kolektifi Livorno Popolare bu hayali gerçekleştirmek için uğraşmaya devam ediyor. Livorno Popalare şunu söylüyor: “Spinelli dönemi; 2000’lerde yaratılan ve UEFA Kupasına katılmamızı sağlayan güzel şeyleri yok etti. Kulüp; bütçesinde oluşan delikler, savurgan harcamalar, taraftarın karar alma süreçlerine dahil edilmemesiyle adeta bozulmuş bir oyuncak gibi yönetildi.”
Sahibinin taraftar olduğu bir kulüp yaratma girişimi Şubat’ta başladı. Üç bin destekçi ile birlikte Mayıs’ta, daha sonra kapatılan Associazione Sportiva Livorno Calcio’yu satın almak için 1 milyon avro teklif edildi, ancak reddedildi. Livorno Popolare; Livorno’nun geleceği için farklı bir vizyona işaret ediyor: “Amacımız; efendilerin, patronların sahip olduğu kulüpler yerine, taraftarların yönetime doğrudan katıldığı yeni bir katılım modeli yaratmak.”
Taraftarların katılım çağrılarında Luther Blisset’in Q romanından şu satır alıntılanmıştı: “Fırtınaya meydan okuyacak gemiyi yapmama yardım et!” Fakat mevcut durum çok farklı. Grup; “Yakın gelecekte yine aynı şeyler olacak. Yatırım yapan ve karar veren tek adam modeli. Hepimizin daha önceleri gördüğü ancak kabul etmediği bir futbol modeli. Katılımcı yönetimi deneyimleyebileceğimiz başka alanlar arayacağız. Yeni şirketin Livorno’yu en kısa sürede profesyonel futbola geri döndürebilmesini umut ediyoruz.” demekte.
NİRENGİ NOKTASI
Livorno’nun çöküşü yaşanan pek çok hastalıktan biri olarak görülebilir. Burada söz konusu olan pandeminin etkileri değil pek tabii. Hikâye 100 kilometre ötede, Floransa’nın tarihi Fiorentina kulübünde başladı. İki lig şampiyonluğu, altı İtalya kupası, bir Winner’s Cup ve üç Avrupa finali ile övünen Fiorentina, Şampiyonlar Ligi’nde oynadıktan sadece iki yıl sonra 2002’de en karanlık yazını yaşadı. Gabriel Batistuta, Rui Costa, Francesco Toldo, Domenico Morfeo ve Federico Chiesa’yı satmasının ardından kulüp Serie B’ye düştü. 65 milyon avro borçla iflasını ilan etmesinin ardından ikinci lige bile katılamadı ve resmi olarak yok oldu. Kulüp Florentia Viola adıyla tekrar kurulduktan sonra Fiorentina’nın haklarını ve kayıtların devraldı.
Floransa ekibinin yok oluşu ile 2018 yılı arasında bir kısmı meşhur yaklaşık 150 İtalyan kulübü mali dengesini kaybetti. 80 milyon avro tutarında borcu olan Società Sportiva Calcio Napoli’nin durumu da böyleydi. Film yapımcısı Aurelio De Laurentis, 2004’te yönetimi ele aldıktan sonra Napoli Soccer ismi ile geçici olarak kulübü yeniden kurdu. Bari, Cesena, Foggia, Modena, Padova, Palermo, Parma, Perugia, Reggiana, Salernitana, Siena, Torino, Venezia ve Vicenza da parlak günlerinin tadını çıkarmalarının ardından çöküşe geçti.
Futbolda şokun, belirsizliğin, örgütsel sıkıntıların bir arada olduğu zamanlar sadakatin de test edildiği zamanlardır aynı zamanda. Forvet Igor Protti; 1990’larda İtalyan futbolunun son altın çağında mütevazı, “bölgesel” takımlara liderlik eden, golcü, yerel bir kahramandır. Dario Hübner ile birlikte Protti Serie A, B ve C’de gol kralı olan tarihteki tek oyuncudur. Turistik sahil kenti Rimini’den olan Protti kariyerinin büyük kısmını Messina, Bari ve Livorno’da geçirdi. Deniz kenarındaki ağlara top göndererek geçen bir hayat onunki.
Livorno’da Igor Protti sadece kulübün en çok gol atan oyuncularından biri değil, aynı zamanda yaşayan bir efsanedir. Otuz iki yaşında, büyük takımlardan gelen teklifleri geri çevirerek son yıllarını Livorno’nun koyu kırmızı formasıyla geçirmek için Serie C’de oynamayı kabul etti. Bunu bir çok gol attığı altı sezon takip etti ve takım arkadaşlarıyla birlikte kentin Serie A’ya geri dönmesini sağladı. Kaptan olarak Cristiano Lucarelli ile birlikte efsane bir forvet ikilisi oldular. Avrupa müsabakalarındaki ilk sezonlarından önce, 2005’te takımdan ayrıldı. Kulüp, Protti’nin 10 numaralı formasını emekli etti. Fakat Protti geriden gelen gençlerin formayı giyme hakları olduğunu savunarak karşı çıktı. Kulübün en kötü zamanlarında Curva Nord “On bir tane Igor Protti istiyoruz” tezahüratı yaptı.
Pirotti bugünlerde yeni Livorno’nun da bir parçası. Kulübün yeni menajeri olarak; vizyonunu gerçekleştirmeye, yeni oyunculara rehberlik etmeye, kente ve formaya olan aşkını onlara aşılamaya çalışacak. Görevinin ikinci dönemi için şunları söylüyor:
"Eccelenza’da oynayan Livorno’ya menajer olarak döneceğimi hiç düşünmemiştim. Benim için forma çok değerli ve oynadığım bütün takımlara gönülden bağlıyım. Çünkü kenti, taraftarı, tarihi temsil ediyorsunuz. Hangi ligde olduğumu da umursamam. Bana göre Livorno ile Eccelenza’da oynamak Seri A’da oynamak gibi. Kulübü daha yukarıya taşımaya daha da önemlisi son zamanlarda kaybeden bir kente coşkuyu geri getirmeye hazırım.
Sportif hedef belli. Protti “Hedefimiz ligi ilk sırada bitirmek ve Serie D’ye çıkmak. Sportif olmayan hedefimiz ise aidiyet bağlarını yeniden güçlenmek. Oyuncuların, Livorno’da oynamanın, bu formayı giymenin önemini anlamaları gerek. Bunları başarmaya yardımcı olmak için onlarla ve antrenörle her gün temasta olacağım. Artık modası geçmiş olabilir ancak bazen gelişmek için geriye bakmanız gerekir. Sporda yürek olmalı” demekte.
“Dünyanın değişmesine” karşın kulüp “kentin nirengi noktası” olmaya devam ediyor diye belirtiyor Protti. Biz buna İtalyan futbolunu da ekleyebiliriz. Livorno yirmi dokuz kez Serie A’da oynadı. Ligin doksan yıllık tarihinin genel değerlendirmesinde bu yıl zirveye oynayan Empoli, Sassuolo, Venezia ve Salernita gibi kulüpleri geçerek yirmi beşinci sırada yer aldı. Serie B’ye dönmeden önce otuz yıllık durgunluğun ardından 1943’te Livorno ligi ikinci bitirdi. 2005/6 sezonunda övgüye değer bir performansla Serie A’da altıncı sırasındaydı. Bakıldığında, yüzyılın başlarında Arezzo veya Triestina gibi kulüplerle oynarken UEFA Cup’da Glasgow Rangers, Auxerre ve Partizan Belgrade’ı yenmeye kadar giden bir sihir bu. Ve, Tarcisio Burgnich, Osvaldo Jaconi, Carlo Mazzone ve Walter Mazzarri gibilerin olduğu yedek kulübesi, Pisa ile ülkenin en amansız rekabetlerinden birine dönüşen mücadelesi.
Liman ve üniversite hâlâ; Pisa başkanı Romeo Anconetani’nin iki kulübün Pisorno adıyla tek çatı altında birleşmesi gerektiği düşüncesini icat ettiğinde patlak veren sokak gösterilerini anımsar. Toskanalı komşularına göre, Livorno taraftarları Empoli ile Christiano Lucarelli’in antrenörlüğünü yaptığı Ternana’ya düşkündür. Antifaşist taraftarlarla aralarındaki yakın bağların ifadesi olarak Livorno’nun Armando Picchi stadyumunda AEK Atina veya Olimpik Marsilya’nın sembollerini görmek olağandır.
DÜNYADAKİ EN ÖNEMLİ YER
Savaş sonrası patlama yıllarındaki İtalya’nın çekici bir tasviri olan Dino Risi’nin Il Sorpasso filmi; her şeyin kendi kendine olacağını düşünenler ile her şeyi gerçekten gerçekleştirenler arasındaki mücadeleyi anlatır. Yönetmen filmi çekerken bu yılların, yarım asır sonra Alberto Prunetti’nin babası Renato’nun endüstriyel emeğini ve asbest zehirlenmesini anlattığı Amianto romanında değindiği yıllar olacağını bilemezdi.
Amianto’da babası Renato’nun hikâyesinden hareketle endüstriyel emeğe, asbest zehirlenmesine de değinen Alberto Prunetti’nin romanında anlattığı zamanların ilk yıllarını yarım asır önce filme aldığını bilmiyordu yönetmen Rissi.
Il Sorpasso filminde Vittorio Gassman ve Jean-Louis Trintignant; Follonica’daki demir fabrikalarının, Piombino çelik kasabasının ve Rosignano Solvay sahillerinin yakınlarından geçerek Maremma kıyılarına varır. Prunetti de romanında; babasının bölgesel müsabaka sonuçlarını okurken, yahut dinlerken çok küçük yaşlarda nasıl futbol tutkunu haline geldiğini anımsıyor ve “bizim için bölgesel müsabakalar Avrupa Kupası’ndan daha değerliydi.” diye yazıyordu. Pazarları, tek izinli gününde Renato’nun ailesini götürdüğü yerdi Livorno. Açık, özgür. O anda burası yeryüzünün en önemli yeriydi onlar için.
“Livorno taraftarları, takımı kent dışından hatta İtalya dışından takip edenler; lig ne olursa olsun uğraşmaya takip etmeye ve her şeye rağmen sevmeye devam etmemeliler. Futbol da romantik olmalı” diyor Protti.
Kaynak: Jacobin
Türkiyeli işçi göçü ve sonuçları
06-09-2021 08:53
Fotoğraf: Trenle Ruhr'a [1]: Tütün imalatçısı Mehmet Ali, İzmir yakınlarında küçük bir köy olan Bademli'den Şubat 1966'da köyünün son erkeği olarak Almanya'ya çalışmaya gitti. Böylece ailesini erkeksiz bir köyde geride bıraktı.
Yazar: Stefan Luft
Çevirmen: İsmail Çiçek
1961 yılında Türkiye ile misafir işçiler üzerine bir anlaşma imzalayan Almanya Federal Cumhuriyeti iş gücüne ihtiyaç duyarken, Türkiye de yüksek işsizlik ile mücadele ediyor ve Türkiyeli işçilerin ülkeye gönderdikleri dövizden faydalanıyordu. 12 yılda yaklaşık 900 bin 000 kişi Almanya’ya göç etti. Geri dönmeyenler ve onların Almanya’da yaşamaya devam eden diğer kuşakları günümüz Almanya’sını toplumsal, kültürel ve ekonomik açıdan şekillendirdi.
Bugün yaklaşık 3 milyon Türkiyeli Almanya’da yaşıyor. Türkiyeliler böylelikle hem yabancı vatandaşlar hem de göçmen kökenli insanlar arasındaki en büyük azınlık grubu oluştururken aynı zamanda İtalya, Portekiz ve İspanya'dan gelen göçmen işçiler arasında da en zayıf uyuma sahip olarak görülüyordu. 1960'lardan beri Türkiye ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında canlı göç ilişkileri vardı. Avrupa Birliği'ndeki tüm Türkiyelilerin dörtte üçü Almanya'ya göç etti. 1970'lerin ortalarına kadar en önemli göç yöntemi işçi göçüydü: 1973 yılına kadar Türkiye'den 867 bin işçi Batı Almanya'ya giderken, aynı dönemde yaklaşık 500 bin işçinin geri döndüğü kayda geçti ve bu durum büyük bir bakım göçüne [2] zemin hazırladı. Kasım 1973'te işçi alımının durdurulmasının ardından, aile birleşimi [3] çok daha önem kazandı ve böylece Türkiye nüfusunun yüzde 53'ü bu yolla Almanya'ya geldi.
1950'lerin ortalarından itibaren sanayileşmiş Batı Avrupa ülkelerinin misafir işçi alımında çeşitli çıkar ve beklentilere sahip aktörler yer aldı. Planlandığı gibi geçici bir işçi göçü öz dinamizmi geliştirdi ancak bu, iş piyasasının ihtiyaçlarından ayrılarak büyük ölçüde kalıcı bir göçle sonuçlandı. Türkiyeli işçiler ve aileleri, çeşitli ilçe ve çok sayıda şehirde yoğunlaştı.
EKONOMİK MUCİZE: İŞÇİ GÖÇÜNÜN TETİKLEYİCİLERİ
Savaş sonrası ekonomi furyasında işgücüne olan talep arttı. Sabit arz ile bu, işgücü piyasasında daha yüksek fiyatlara, yani daha yüksek ücretlere ve daha iyi çalışma koşullarının oluşmasına yol açabilirdi. Maliyetlerdeki bu tehlikeli artıştan kaçınmak için, işgücü rezervinin yurt dışından gelen işçiler aracılığıyla genişletilmesi gerekiyordu. Yabancı işçilerin az gelişmiş bölgelerden “ithal edilmesi” gerekliydi. Alman Hükümeti, özellikle Ekonomi Bakanlığı, bu görüşü büyük ölçüde benimsedi.
İşe alım anlaşmalarıyla, hem işçi gönderen ülkeler açısından (işçilerin sayısı ve nitelik yapılarına göre) hem de işçi göçünün iç piyasa üzerindeki etkilerini sınırlamak isteyen Alman Hükümeti açısından, devlet denetiminde olması güvencesine alınması bekleniyordu. Amaç, şirketlerin geçerli toplu sözleşmelere tabi olmayan çok sayıda yabancı işçi çalıştırmasını engellemekti.
İŞÇİ GÖNDEREN ÜLKELERİN ÇIKARINA İŞÇİ GÖÇÜ
İşçi göndermek isteyen ülkeler, Batı Almanya’ya anlaşmayı kendileriyle yapmaları için baskı uyguladı. O dönemde Batı Almanya'da yaklaşık bir milyon işsizin ve yaklaşık 200 bin boş pozisyonun kayıtlara geçmiş olmasına rağmen, İtalya'nın ısrarı üzerine uzun görüşmelerin ardından ilk işçi göçü anlaşması 1955'te imzalandı. Sendikaların dahil olduğu ret oylarının baskınlığı ile uzun ve çatışmalı bir kamusal tartışmaya rağmen, anlaşmanın imzalanması herhangi bir iç siyasi yankıya mahal vermeden yapıldı. 1960’ta Batı Almanya'da boş pozisyonların sayısı ilk kez işsiz sayısının üzerine çıktı. Federal Almanya Silahlı Kuvvetleri'nin kurulması ve 1961'de Berlin Duvarı’nın inşası ile Doğu Almanya'nın kapanması, işçi göçü politikasının daha kapsamlı şekilde kullanılmasına olanak sağladı. Bunu İspanya ve Yunanistan (1960), Türkiye (1961), Portekiz (1964), Fas (1963), Tunus (1965) ve Yugoslavya (1968) ile yapılan anlaşmalar izledi. Misafir işçiler, ilk olarak bir yıllık oturma ve çalışma izni elde etti.
MENŞE ÜLKE: TÜRKİYE
Misafir işçilerin büyük bir çoğunluğunu Türkler ve onların arkasından Batı Almanya’ya gelen yakınları oluşturuyordu. Burada hem ilgili tarafların güdüleri hem de özellikle menşe ülkedeki koşulların uygunluğu açıklık gösteriyordu. Türk-Alman işçi göçü anlaşmasında ilk hamle 1961'de Türkiye'den geldi. Türkiye'nin, hızla büyüyen nüfusun bir kısmını belirli bir süreliğine yurt dışına misafir işçi olarak gönderme konusunda önemli bir çıkarı vardı. Sosyal-ekonomik memnuniyetsizlikler, yüksek nüfus artışı ve yüksek işsizlik insanları işçi göçüne teşvik ediyordu. Türkiye Hükümeti kendi iç piyasasına nefes aldırmanın yanı sıra, acilen gerekli olan döviz girdisini ve endüstriyel modernleşmeyi yeterli niteliğe sahip gurbetçileri geri çağırarak karşılamayı planlıyordu (o zamanlar Türkiye'deki işgücünün yaklaşık yüzde 77'si tarımda, sadece yüzde onu sanayide çalışıyordu). Beklenen ve planlanan döviz girdileri gerçekten de gerçekleşti: Sadece 1972'de Türkiyeli işçiler kendi ülkelerine 2,1 milyar Alman markı sağladı ve Türkiye bununla 1,8 milyar mark ticaret açığını fazlasıyla kapattı. Ayrıca 1973'te döviz transferleri de Türkiye'nin dış ticaret açığının üstüne çıktı.
1972 İTİBARIYLA EN BASKIN ETNİK GRUP
Batı Almanya eyalet hükümetleri ilk başta Türkiye ile bir işçi göçü anlaşması yapmayı gerekli görmedi. Karar dış politika sebebiyle alınmıştı; Türkiye, NATO'nun Güneydoğu kanadını koruyordu. 1961 işçi göçü anlaşması, oturum izninin en fazla iki yıl ile sınırlandırılmasını öngördü ve diğer aile üyelerinin de gelmesiyle ilgili herhangi bir maddeye değinmedi. Alman işveren birlikleri ve Türkiye Hükümetinin ısrarları üzerine, anlaşma 1964'te gözden geçirilerek artık belirli bir süre kısıtlamasını içermeyen yeni versiyonu olarak tekrar imzalandı.
Türkiyeli misafir işçilerin istihdamı 1960'ların sonlarında, yani kısmen geç başladı. 1968'den 1971'e kadar Türkiyeli işçi sayısı 152 bin 900'den 453 bin 100 ile üçe katlandı. 1972'nin başlarında Türkiyeli misafir işçiler en baskın etnik grup olarak İtalyanların yerini aldı.
Çalışma Bakanı Ali Naili Erdem’in 1966 Almanya ziyareti
Misafir işçilerin yaklaşık yüzde 80'i imalat ve inşaat sektöründe, yüzde 20'si hizmet sektöründe istihdam edildi ve çoğunlukla yarı kalifiye veya yardımcı işçi olarak çalıştılar. Kasım 1973'te, AB üyesi olmayan ülkelerden gelen misafir işçiler için işçi alımı yasağı uygulanmaya başladı. Sanayiye olan gereksinimin azalması, işçilerin anavatanlarındaki koşulların iyileşmesinin dışında bu Yunan ve İspanyol işçilerin yaklaşık yüzde 42'sinin ülkelerine dönmesine neden oldu. Oysa Türkiyeli misafir işçi sayısı 1973'te 605 binden 1980'de 578 bine gibi çok az bir gerileme yaşadı.
İşçi alımının durdurulması, Türkiye'den gelen işçilerin yerleşip ailelerini yanlarına alma eğilimini artırdı. Bir kez ülkeden gittikten sonra, geri dönmek neredeyse imkansızdı. İşe alımın durdurulmasının ardından, hukuki durum bir işten çıktıktan sonra aynı işe tekrar girmeyi neredeyse imkânsız hale getirdi. Türkiye vatandaşlarından oluşan grup, 1974'te 1 milyondan, 1980'de 1,4 milyona kadar yükseldi ve işe alımın durdurulmasından sonraki yıllarda artış gösteren tek gruptu. 1974'ten 1979'a kadar kadınların oranı yüzde 21 civarında artarken, Türkiye'den gelen 15 yaşın altındaki kişilerin sayısı aynı dönemde yaklaşık 420 bin ile ikiye katlandı.
Bu durum yüksek işsizlikle bağdaştırıldığında, özellikle kırsal kökenli Türkiyeliler arasında Türkiye’ye geri dönmeleri halinde mevcut fırsatlarla ilgili şüphelerini keskinleştirdi. İç piyasaya olan yeni uyum, yüksek nüfus artışı yüzünden daha da zorlaştı. Anavatanlarına geri dönen işçilerden aldıkları haberler de onları teşvik etmedi. Beklentileri çoğu zaman oldukça yüksekte tutmuşlardı ve buna bağlı olarak da hayal kırıklığına uğradılar. Yıllar sonra Almanya'ya geri dönmek isteyen işçiler, oradaki akrabaları ve arkadaşlarının yüksek beklentilerinin yanı sıra kendi vatanlarında yabancılık çekme gibi çok sayıda psikolojik sorunla karşı karşıya kaldılar.
ETNİK KOLONİLER
Özellikle, tüm misafir işçi gruplarınca yabancı olarak kabul edilen ve bu nedenle sık sık ayrımcılığa maruz kalan Türkiyeli işçiler, baştan itibaren sosyal konumu zayıf sakinlerin yüksek oranda bulunduğu muhitlere yerleştiler. Her şeyden önce ucuz konut, ağızdan ağıza propaganda aracılığıyla yapılan zincirleme satış sistemi, ev sahibi mağduriyeti gibi konut piyasasının filtreleme mekanizmaları da buna katkıda bulundu. İlkokul ve ortaokulların yanında her türlü okulda Türkiye kökenli öğrencilerin özellikle belirgin bir yoğunluğu on yıllardır deneysel olarak tespit edilmiştir. Günümüzde Almanya’daki Türk diasporasının dağılımı diğer işçi gönderen ülkelerin gruplarından oldukça farklıdır. Örneğin, İtalyanlar ve Yunanlılar arasında çoğu yerleşim bölgesindeki yoğunluk azalma gösterirken Türkiyeli gruplar adına yoğunluk sabit kaldı.
Alibaba Köln-Türk marketi bakkalı önünde satıcılar (1987)
2012 yılında yapılan mikro nüfus sayımına [4] göre, tüm Türkiyeli evleri göz önüne alındığında aile fertlerinin yalnızca yüzde 7,9'unun ev idaresine katkısı yoktu. Türkiye kökenli gruplarda, eski misafir işçi gruplarına kıyasla dil edinimi, etnik ilişkiler, eğitim, iş piyasası gibi entegrasyon göstergeleri ortalamanın altındaydı. Almanya'da doğan Türkler arasında yüksek öğrenim görenlerin sayısı artarken Türkiyeli kadınlar için de bu oran bir kuşak içinde iki katına çıktı. Bu durum, sosyal tırmanışın mümkün olduğunu ve zamanla daha da sık gerçekleşebileceğini gösteriyordu. Aynı zamanda, ilerleyenler ve geride kalanlar arasındaki uçurum da büyüdü.
SEBEPLER
Bunun sebepleri göç tarihinin çeşitli yönlerinden geliyordu. Türkiyeliler, Federal Almanya Cumhuriyeti'ne son büyük misafir işçi gruplarından biri olarak geldiler ve bu nedenle sadece kendilerinden önce gelen misafir işçilerden arta kalan işlere ve evlere erişebildiler. Etnik grup büyüklüğü de bir etmendi; göçmen sayısı az olduğu sürece çoğunluk olan topluluğa (özellikle dil açısından) adaptasyon neredeyse kaçınılmazdı. Belirli bir grup büyüklüğü, etnik kolonilerin ortaya çıkması için hem sosyal hem de ekonomik açıdan şarttı. Orada yaşayan insanlar sadece düşük bir sosyal statüye sahipse, bu kolonileşme entegrasyonu olumsuz etkileyecekti.
Kasım 2011'de Federal Hükümet Uyum Sorumlusu Komisyon Üyesi Maria Böhmer, Münih'te düzenlenen "İstanbul'dan 50 Yıllık Göç" anma trenini selamlarken
KÖPRÜYÜ KURANLAR
Anavatandan hedef ülkeye kalıcı veya para kazanma amacıyla geçici olarak yapılan göçlere küreselleşme zamanlarında anavatan ile hedef ülke arasında hareketlilik de eklendi. Yüksek vasıflı Türkiyelilerin, Almanya Federal Cumhuriyeti'nden Türkiye'ye geri dönmesinin sebebi bu bağlamdan anlaşılabilir. Türkiyeli misafir işçiler her iki ülke arasında bir köprü kurdular. Her şeyden önce Almanya'daki itici faktörler medya algısında ele alındı. Hedef ülkedeki ekonomik, sosyal ve politik gelişmeler de en azından eşit olarak değerlendirilmeliydi ve Türkiye burada bir adım öndeydi. Anketler yüksek bir göç ya da geri dönüş isteğini gösterse de geri dönüş fikrinde toplu bir dönüş değil vasıflı bir geri dönüş söz konusuydu.
Almanya'da 400 binden fazla çalışanı ve gittikçe artış eğilimi gösteren 36 milyar euroluk cirosuyla Türkiyeliler tarafından yönetilen 80 binden fazla şirket, bu göçmen grubunun ekonomik açıdan ne kadar önemli olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Zafer Şenocak ve Emine Sevgi Özdamar gibi yazarlar, Fatih Akın gibi yönetmenler, Yeşiller Partisi’nden Cem Özdemir veya Almanya Sosyal Demokrat Partisi’nden Göç, Mülteciler ve Uyum Sorumluluğu Komiserliği yapmış Aydan Özoğuz (SPD) gibi siyasetçiler, Mesut Özil ve Ömer Toprak gibi futbolcular günümüzde göçmen geçmişine sahip Türklerin toplumsal hayatın her alanında önemli görevler üstlendiğini göstermekte ve Almanya'nın Türkiye'deki imajına da katkıda bulunmaktadırlar.
***
Çevirmenin notları:
1- Ruhr bölgesi, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde bulunan, Almanya'nın en büyük metropolitan yerleşim merkezi olup aynı zamanda Almanya’nın demir-çelik sanayisi ile tanınan bölgesi.
2- Bakım göçü terimi, kadın göçmenlerin, bakıma ve yardıma ihtiyacı olan kişilerin özel hanelerinde kalıcı olarak çalıştıkları bir düzeni tanımlar. Bakım göçmenleri ekonomik olarak daha yoksul ülkelerden İsviçre, Almanya ve Avusturya'ya gelmekte ve ev içi ile bakım faaliyetlerini üstlenmektedir.
3- Aile birleşimi, eşlerin veya çocukların birlikte yaşamak amacıyla bir araya gelmesi yoluyla yapılan göç, uluslararası kanunlar ile tanınmış bir haktır.
4- 1957’den beri Almanya’da tüm hane halkının yüzde birine uygulanan ankettir. Hane halkının büyüklüğü, geçim kaynağı ve gelirler, çocukların bakımı, okul ve üniversite eğitimi, meslek ve meslek içi eğitim, internet ve barınma gibi konularda halkın durumu üzerine bilgi toplanmasıdır.
Kaynak: bpb
Afgan kadınlar zorlukla kazandıkları hakları kaybetmekle karşı karşıya
"Bankacılık işleri tarafından zorlanmaya başlanan kadınların hikayeleri, özgürlüğün sona ereceğine dair ilk işaretlerdir."
30-08-2021 00:01
Çeviren: Hicriye Alptekin
Temmuz ayı başlarında, Taliban isyancıları Afganistan topraklarını hükümet güçlerinden alıp ele geçirirken, örgütün üyeleri güneydeki Kandahar kentindeki Azizi Bankasının ofisini basıp dokuz kadına işten ayrılmalarını emretti.
Silahlı kişiler onları evlerine kadar götürdü ve işlerine geri dönmemelerini söyledi. Olaydaki üç kadın ve banka yöneticisine göre bunun karşılığında, kendileri yerine iş yerlerine erkek akrabalarını gönderebileceklerini söylediler.
Bankanın hesap departmanında çalışan 43 yaşındaki Noor Khatera, "İşe gitmemize izin verilmemesi oldukça tuhaf, fakat şu an olan bu. İngilizceyi hatta bir bilgisayarın nasıl kullanılacağını bile kendi kendime öğrendim ama şimdi çalışmak için sadece kadın çalışanların olduğu bir iş aramak zorundayım" dedi.
Bu durum, Afgan kadınlarının İslamcı militan hareketinin devrilmesinden bu yana 20 yılda kazandıkları bazı hakların geri alınacağının erken bir işaretidir.
Mayıs ayında ABD askerlerinin geri çekilmeye başlamalarından itibaren Taliban ülkeyi yavaş yavaş ele geçirdi ve en sonunda isyancılar Kabil’e girdi.
En son 1996'dan 2001 yılına kadar Taliban'ın hükmettiği Afganistan'da, kadınlar ne çalışabiliyor ne de okula gitmelerine izin veriliyordu ve evin dışına çıkmak istediklerinde ise bir erkek akrabaları eşliğinde yüzleri peçeyle örtülü olmak zorundaydı.
Kuralları çiğneyen kadınlar, İslam hukukunu katı bir şekilde yorumlanması doğrultusunda Taliban'ın dindar polisi tarafından aşağılanmaya ve halk dayağına maruz bırakılıyordu.
GÜVENCELER
Taliban liderleri, son yıllarda siyasi bir çözüm üzerinde bugüne kadar yapılan sonuçsuz görüşmelerde Batı'ya, kadınların çalışma ve eğitim de dahil olmak üzere İslami kurallara uygun olacak biçimde eşit haklara sahip olacağına dair güvence verdi.
Azizi Bank olayından iki gün sonra benzer durum iki kasiyer kadının şahitliğinde Batı Herat kentindeki bir başka bankada da yaşandı.
Silahlı üç Taliban şubeyi basıp, yüzlerini millete gösterdikleri için kadın çalışanları uyardı. Kadınlar, kendi yerlerine erkek akrabalarını göndererek istifa etti.
Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid gibi iki bankanın sözcüleri de bu iki olaya ilişkin hiçbir yorumda bulunmadı.
Mücahid, Taliban’ın kontrol ettiği alanlarda kadınların bankalarda çalışmalarına izin verilip verilmeyeceğine ilişkin yöneltilen daha açık bir soruya, henüz karar alınmadığı yanıtını verdi.
Mücahid, "İslam sistemi kurulduktan sonra, Allah’ın izniyle yasalara göre karar verilecek böylelikle hiçbir sıkıntı çıkmayacak" dedi.
Amerika Birleşik Devletleri ve diğer Batı ülkeleri, Taliban'ın kadınların kazandığı özgürlüklerin çoğunu geri almasından korkuyor.
20 YILLIK KAZANÇLAR
Kadın haklarına yönelik başarılar, çoğunlukla kent merkezlerinde olmasına rağmen, ABD öncülüğündeki güçlerin Afganistan'da konuşlandırıldığı 20 yıl boyunca en büyük başarılardan biri olarak görülmekte.
Geçen yıl, Taliban ile ABD destekli Afgan hükümeti arasındaki barış görüşmelerinin başlamasından bu yana gazetecilik, sağlık ve kolluk kuvvetleri gibi alanlarda çalışan Afgan kadınlar saldırılarda öldürüldü.
Taliban suikastları yapmış olmayı reddetse de hükümet, bu cinayetlerden Taliban'ı sorumlu tutuyor.
Afganistanlı bir hükümet sözcüsü, "Taliban her alanda özgürlüğü yok edecek, bizim karşısında savaştığımız şey de budur" dedi.
"En büyük acıyı kadınlar ve çocuklar çekiyor ve bizim güçlerimiz de demokrasiyi korumaya çalışıyor. Dünya bizi anlamalı ve yardım etmeli."
Onlarca eğitimli Afgan kadını, yardım istemek ve hüsranlarını ifade etmek için sosyal medyada dikkat çekmeye çalışıyor.
Rada Ekber Twitter’da şunları yazdı:
"Her bir şehrin düşüşüyle, insanların ölmesiyle, hayallerin parçalanmasıyla, tarihin ve geleceğin, sanatın ve kültürün, yaşamın ve güzelliğin yok edilmesiyle bizim de dünyamız yok oluyor. Lütfen birileri buna bir son versin.”
Reuters