Öncelikle ilgili aramayı yaptığımızda ilk etapta elimizin altına gelen bu kaynak için müteşekkîriz. Diğer yandan bâzı noksanlar tesbît ettim kendimce, tamâmlamak isterim. Bir kere Âlmanya'da Sorbça ve Frizce de konuşulur. Ve mâlûm en büyük ekâliyet Türkler, Türkçe de konuşuluyor. Ve Balkan lîsânları, çok daha az miktârda da olsa Afrika lîsânları ile Kuzey Afrika Arapça lehçeleri de konuşuluyor. San Marino'da İtâlyanca'nın ikiz kardeşi Romagnol lîsânı konuşulur. Hâliyle İtâlyanca da konuşuluyor. Bunun hârîcinde İtâlya'da belli bölgelerde Arbereşler, Katalanlar yaşar ve kendi lîsânlarını konuşurlar. Sınır bölgelerde yaşayanlar, Liguria'lılar kendi lîsânlarını konuşur, Sardinya'da ve Sicilya'da da bölge lehçeleri konuşulur ama ciddî farklılık oluşturur. Calabria lehçesi de kezâ öyledir. Göçmenlerin lîsânlarını saymadım bile. Aynı şekîlde İspanya'da da göçmenler lîsânlarıyla varlıklarını hissettiriyor. İsviçre'de Portekizce giderek daha çok konuşulur hâle gelmektedir, kezâ Balkan lîsânları da. Portekiz-İspanya sınırındakilerin birbiriyle çok rahat anlaştıkları söylenir bu arada. Bu da oradaki lehçelerin birbirine yaklaştığını gösteriyor. Japonya'da Okinawa lehçesi ve Ainuca da konuşulmaktadır. Pek çok yabancının yaşadığı bir ülke olarak pek çok lîsân ve elbette İngilizce konuşulmaktadır. Hindistan'da Goa'da Portekizce'nin orada oluşan lehçesi biliniyor, kezâ Çin'deki Macao bölgesinde de Portekizce konuşulur. Hong Kong bölgesinde İngilizce anlaşılabilinir, zâten isimlerde bile İngiliz etkisini görürsünüz. Tıpkı K.K.T.C.'de olduğu gibi. Yunanistan'da göçmen lîsânları hârîcinde, Ulahça, Bati Trakya bölgesi tarafında bizim kolaylıkla anlayabildiğimiz bir Türkçe varlığını korumaktadır. Kara Yunanistan'ı 1922'ye kasar Arvanitiki yoğun bir nüfûsa sâhîpti. Arnavutlar da yaşar, sınır bölgesinde. Makedonya'da da Goralılar ve Torbeşler de hâlâ kendi lîsânlarını bilirler. Bulgaristan'da Pomakça da konuşulur. Ve son olarak Macaristan'da Roman lîsânının konuşulduğunu bildireyim. Tıpkı Türkiye'de Trakya, Bergama, Selendi ve Tepecik gibi bölgelerde konuşulduğu gibi. Bizde Urumca, Rumeyce, Rûmca, Lâdino, Levantenlerin kendi lîsânları konuşuluyor, hâttâ artık Rusça ve Âlmanca da konuşulur oldu. Gürcistan'da Ahıskalılar ve Acaralar Abhazlar gibi lîsânlarını korumaktadırlar.