

Atomlar Hücre Içindeki Görevleri|
Kategori : Bilim Fen Teknoloji
Atomlar ve hücre içindeki görevleri
Fizikçilerin kesin kanaatine göre, canlı-cansız bütün maddeler atomlardan yapılmıştır. Atomlar, canlı varlıkların vücuduna girince "hayat" mertebesine yükselerek "hücre içi faaliyetler"de görev alırlar. Bu çeşitli madde atomlarının başlıcalarını ve yüklendikleri görevleri sırası ile inceleyelim.
* Proteinler:
Karbon, hidrojen, oksijen ve kükürt atomlarının belli oranlarda birleşerek meydana getirdikleri dev moleküllere "protein" diyoruz. Proteinler, görev yaptıkları hücre çeşidine göre, başka madde atomları ile de birleşebilirler. Proteinlerin küçük moleküllü olanlarına "amino asitler" adı verilir. Şimdiye kadar 22 çeşit amino asit tesbit edilmiştir. Bunlar değişik şekillerde birleşerek hücrenin ihtiyacı olan proteinleri meydana getirirler.
* Nükleik Asitler:
Çekirdek içinde yer alan; gazların, şekerlerin ve fosforik asitlerin değişik oranlarda birleşmeleriyle teşekkül eden dev moleküllerdir. Genler ve genlerden meydana gelen kromozomlar, nükleik asit tabiatında moleküllerdir. Bir canlının bütün hücrelerinde, o canlıya mahsus, aynı sayıda kromozom bulunmaktadır. Kromozom sayıları kuşaktan kuşağa aynen intikal eder. Canlı ailelerin ve bunların türlerine ait karekter özellikleri ise, genler tarafından sağlanmakta ve taşınmaktadır. Bitki ve hayvan türlerinde kromozom sayısı (her hücrede) 10 ila 100 arasında değişmektedir. İnsan hücresindeki kromozom sayısı ise 46 dır.
İnsana ait bir DNA molekülünde en az 210 milyar atom bulunmaktadır. Bir nükleik asit çeşidi olan DNA molekülü, bir mikron (metrenin milyarda biri) kadarlık yer kapladığı halde 100 santimetre uzunluğunda bir atom zinciri oluşturmaktadır. O halde, insan hücresindeki bir DNA molekülü bir metre boyunda olduğu halde, bir mikronluk yer kaplamaktadır. DNA, canlının vücut şeklini, boyunu, rengini, davranışlarını ve ruhsal karekterini, her organa ait vazifeleri ve çalışma düzenini, hücre içindeki hayatın devamı için gereken maddelerin imal edilmesini tertip-tayin ve idare eden kanunları şifreler halinde muhafaza etmektedir. Yapılan hesaplara göre, bir DNA molekülü, her biri bin sayfadan müteşekkil bin ciltlik dev bir ansiklopedinin taşıyabileceği kadar bilgi ihtiva etmektedir. Metrenin milyon da biri kadar mikroskobik bir alana bunca dev bilginin yüklenebilmesi, akla durgunluk verecek bir kudret eseridir. Bu kudretin sahibi, her şeyi yaratan Allah'tan başkası değildir.
* Karbonhidratlar (şekerler):
Asıl maddesi karbon ve sudan ibaret olan moleküllerdir. Karbonhidratları basitçe "şeker" diye isimlendirebiliriz. Molekül ağırlıkları ile tatlılık özellikleri zıt orantılıdır. Yani küçük molekü!lü olanları tatlıdır; molekülleri büyüdükçe tatsızlaşırlar. Fakat büyük moleküller parçalanıp da küçük moleküllere ayrılınca tekrar tatlılaşırlar. Beş karbon atomu taşıyan "Pentoz" isimli dev şeker molekülü, hücrenin en önemli enerji kaynağıdır. Gliserin adındaki alkolün bir ürünü olan ve üç karbon taşıyan şekere "gliseroz" adı verilir. Gliseroz, hücre içindeki maddelerin birbirine dönüştürülmesinde ara madde olarak vazife yapar. Kanımızda görev alan ve adına "kan şekeri" denen glikoz, altı karbonlu bir "heksoz"dur. Heksozların ufak tek moleküllü olanlarına topluca "monosakkaridler" adı verilir. Çok moleküllüleri ise, "polisakkaridler" olarak bilinir. Yakından tanıdığımız "çay şekeri" bir "disakkarid"tir; yani iki monosakkarid molekülünün birbiri ile bağlanmış şeklidir. Karbon hidratlar, suda kolay erirler. Hücre içinde glikoz ve glikojen halinde bulunurlar. Vücudun vazgeçilmez enerji kaynağı ve yakıt depolarıdır.
* Lipidler (yağlar):
Proteinlerden sonra, hücrenin vazgeçilmez yapı malzemesi olan lipidler, halk dilinde "yağlar" adı ile bilinir. Bilhassa hücrenin dış zarı ile iç zarları için çok ıüzumludurlar. Beyin ve omirilik hücrelerinin büyük bir kısmı da yine lipidlerden meydana gelmektedir. Kanda bulunan lipidler, tıpkı glikoz ve proteinler gibi bütün vücutta dolaştırılır. Her hücre, ihtiyacı olduğu kadarını seçip alır. Lipidlerin bir kısmı, proteinlerle birleşerek lipoproteinler adını alırlar. Vücudun enerji kaynağı olan glikoz yakılıp tüketilince sıra lipidiere gelir. Lipidler de tüketildiği halde açlık devam ederse, son çare olarak proteinler kullanılır. Ara sıra aç kalmanın vücut için çok faydalı olduğunu ifade eden uzmanlar, böylece hücrelerde biriken şeker ve yağların tüketileceğini söylemektedirler.
* Su ve Elektrolitler:
Yetişkin bir insan vücudunun yüzde 56'sı sudan ibarettir. Bütün insan vücudunda ortalama 40 litre su bulunduğu farzedilirse; bunun yaklaşık 25 litresi hücrelerin içinde yer alır. Geriye kalanın 5 litresi kanın plazmasında, 10 litresi de dokular arasındaki boşluklarda bulunur.
Suya iletkenlik kazandıran; dolayısiyle hücreler, dokular, salgı bezleri, organlar ve sistemler arasındaki elektrikli haberleşmeyi temin eden erimiş maden tuzlarına "elektrolitler" adı verilmektedir. Bu maden tuzlarının başlıcaları potasyum, sodyum, kalsiyum, magnezyum ve klordur.
Atomlar Hücre Içindeki Görevleri yazısı toplam 15995 defa okundu
Sayfayı Yazdır Arkadaşına Gönder
Bağlantılı Yazılar