Su adamları ve su kadınları, Hawaii kültüründe saygı duyulan figürlerdir. Bu bireyler sadece sörf, dalış ve yüzme gibi sporlarda üstün olmakla kalmaz, aynı zamanda okyanusta – akıntılar, gelgitler, navigasyon ve zorunlu olarak köpekbalığı davranışı konusunda da ustadırlar.
Gelenek Hawaii tarihinin çok gerilerine kadar uzanıyorsa da, 20. yüzyıla kadar ABD anakarasında çoğunlukla karşılığı yoktu. Bu günlerde plaj kültürünü doğal olarak kabul ederken ve yüzmeyi öğrenmek bir çocukluk geçiş töreni iken, 1800’lerin sonlarında çok az Amerikalı köpek kürek çekebilirdi. Ve okyanus yaz aylarında sıcak eğlence için bir yer değil, tehlike ve gizemin kara kara düşündürdüğü bir yerdi.
Bir çift yeni kitap, Batı Sahili’ne sörf ve cankurtaran getirmeye yardım eden Hawaiili su adamı George Freeth ve olimpiyat altın madalyalı yüzücü Charles Daniels’ın hayatlarını inceleyerek, yüzmenin bir spor ve boş zaman rekreasyonu olarak ortaya çıkışını izliyor.
Daha başarılı kitap Patrick Moser’ın “Surf and Rescue: George Freeth and the Birth of California Beach Culture” kitabıdır. Freeth’in Hawaii’de yetiştirilmesini (1883’te Oahu’da doğdu) ve sörfün “kayıp sanatı” olarak adlandırdığı şeyi popülerleştirdiği ve sahilde bir günün tehlikelerini büyük ölçüde azaltan cankurtaran tekniklerine öncülük ettiği Kaliforniya’daki günlerini detaylandırıyor.
Ne yazık ki Freeth, 1918-19 grip salgını sırasında sadece 35 yaşındayken öldü. Springfield, Mo.’daki Drury Üniversitesi’nde yazarlık profesörü olan ve “Pacific Passages: An Antology of Surf Writing”in editörlüğünü yapan Moser, Freeth’in kısa yaşamı boyunca kayda değer başarılarını kesinlikle perspektife koyuyor – Freeth bir kişilik olarak uzak kalsa bile .
Moser, Freeth’in sörf ve plaj yaşam tarzı için bir elçi olarak hizmet etmek için benzersiz bir şekilde uygun olduğuna dikkat çekiyor. Anne tarafından yerli Hawaii mirasına sahip ve İngiltere’de doğmuş bir babanın oğlu olan Freeth, Honolulu’da ve büyük ölçüde gelişmemiş bir Waikiki’de büyürken saf Hawaii sahil hayatını yaşadı. Ayrıca babasının bir guano madenciliği operasyonunu denetlediği uzak Pasifik karakolunda Laysan Adası’nda zaman geçirdi. Ancak Moser’ın yazdığı gibi, bir zamanlar Batı Sahili’ndeyken, Freeth’in Anglo görünümü ona “Kaliforniya’da daha koyu tenli sakinleri sosyal ve ekonomik çevreye iten ırksal hiyerarşiler arasında manevra yapmasına” izin verdi.
O gerçek bir su adamıydı. Freeth bir keresinde, “Yüzemediğim günü hatırlayamıyorum” demişti ve 1920 Olimpiyatları’nda gümüş madalya sahibi olan arkadaşı Ludy Langer daha sonra, “Onu suda görmek – şey, tarif edemem” demişti. BT. Bundan kesinlikle korkmuyordu. Burası onun doğal yeriydi.”
Moser, Freeth’in hayatındaki olayları ustalıkla bir araya getiriyor ve erken Kaliforniya sörf gösterilerinin heyecanını ve uzun bir cankurtaran kahramanlık ayinini canlandırıyor. Freeth’in 300 kişiyi kurtardığı tahmin ediliyor. Ve bir Aralık fırtınası sırasındaki ünlü bir olayda, Freeth yedi adamı kurtardı ve soğuk suda iki saat geçirdi; daha sonra, hipotermi tedavisi görürken, bir başka hayat kurtarma girişimi için okyanusa geri döndü.
Moser’ın kitabı, Kaliforniya’daki sörf ve plaj kültürüne katkıları tipik olarak Hawaii’li su adamı ve himayesindeki Duke Kahanamoku’nun katkıları tarafından gölgede bırakılan Freeth’e yeniden dikkat çekecek. Freeth bir mektup veya dergi koleksiyonu bırakmadığı için, ondan çoğunlukla ikinci el hesaplarda duyuyoruz ve Moser, Freeth’in ruh hali hakkında özgürce spekülasyon yapma eğiliminden büyük ölçüde kaçınıyor. Yani Freeth’in başarıları iyi bir şekilde kronikleştirilmişse, adamın kendisi hala bir şekilde bilinmiyor.
Michael Loynd’un “The Watermen: The Birth of American Swimming ve One Young Man’s Fight to Capture Gold”, 1904 ve 1908 Olimpiyatlarında dört yüzme altın madalyası kazanan Charles Daniels’ın hikayesini yeniden canlandırıyor. Daniels, 1972’de Mark Spitz onu geçene kadar bir Amerikalı yüzücü tarafından toplam madalya rekorunu elinde tuttu ve Amerikan sürüngeninin ortaya çıkmasıyla kredilendirildi. 25 yarddan 1 mile kadar her mesafede serbest stilde dünya rekorları kırdı. Adam salak değildi.
Daniels tüm bunları, ciddi kaygı sorunlarıyla ve kendisini ve annesini terk eden bir babanın alçağıyla mücadele ederken başardı. Loynd’un belirttiği gibi, tüm ülkede sadece 600 rekabetçi yüzücünün olduğu ve öğretimin en iyi ihtimalle ilkel teknikler olduğu bir dönemde yüzmeyi öğrenmeye çalışmaktan bahsetmiyorum bile; Daniels, babası onu ders için havuza ilk getirdiğinde neredeyse boğuluyordu.
Daniels’ın hikayesi kesinlikle anlatılmaya değer ve Loynd’un kapsamlı araştırması, Buffalo, NY’nin (Daniel’ler o zamanlar ülkenin en zengin şehirlerinden biri olan önemli bir aileydi) sosyal baskılarından modern Olimpiyat Oyunlarının kökenlerine kadar her şeyi aydınlatıyor. Ancak kitap, Daniel James Brown’ın “The Boys in the Boat”ının sayfa çeviren, mazlum kahramanlıklarını hedefliyorsa, genellikle çok fazla süslemeye ihtiyaç duymayan zorlayıcı bir hikayenin önüne geçen ayrıntılar ve metaforlarla yavaşlıyor.
Biraz zorlu aşk düzenlemesi yardımcı olabilirdi. Bir yüzücü, pasaj devam etmeden önce “çelikten oyulmuş görünümlü” ve “demir göğüslü, ancak yine de narin” olarak tanımlanıyor: “Boynu periskop gibi gerilmiş. Kaslı kolları etkileyici bir kanat açıklığıyla havalandı. Güçlü çekirge bacakları sonsuza kadar uzadı.”
Ve birisi, “Yüzmek, daha az seyahat edilen meşhur yolu bile oluşturmaz” diye işaretlemiş olabilir.
Bunun yüzme sporunda devrim niteliğindeki bir zaman hakkında bir kitap olduğu ve ilham verici bir sahil okuması yapacağı düşünüldüğünde, bazen içinden geçilecek çok fazla parça olabilir.
Sörf ve Kurtarma: George Freeth ve California Sahil Kültürünün Doğuşu
Patrick Moser tarafından
(University of Illinois Press; 240 sayfa; kumaş 110$, kağıt 24.95$)
Watermen: Amerikan Yüzmenin Doğuşu ve Bir Genç Adamın Olimpiyat Altınını Yakalama Mücadelesi
Michael Loynd tarafından
(Ballantine Kitapları; 416 sayfa; 30 $)
Yazar etkinliği
California Tarih Kurumu, Patrick Moser ile bir web semineri sunuyor: Sanal. 17:30 Temmuz 19 Ücretsiz. californiahistoricalsociety.org’a kaydolun