daman, Hyracoidea takımını oluşturan tavşan iriliğinde, küçük, toynaklı memelilerin ortak adı. Anayurdu Afrika ile Asya’nın en güneybatısı olan damanlar, tıknaz gövdeleri, çok kısa bir boyunla gövdeye bitişen iri kafalan, kısa ve ince bacakları, küçük kulakları ve kısa kuyruklanyla kemiricileri andıran hayvanlardır. Tanıtıcı anatomik özellikleri, arka ayaklarındaki birinci ve üçüncü parmaklarının küçük toynaklı, orta- dakinin pençe gibi kıvrık tırnaklı olması; sırtlarında bir koku bezi, üstçenede bir çift besinini arar. Ağaç damanları (Dendrohy- rax) ise ağaçlarda topluluk oluşturmadan yaşayan gececil hayvanlardır. Türlerin hepsi daha çok bitkisel besinleri yeğler.
Erişkinleri yaklaşık 30-50 cm uzunluğunda ve 4-5 kg ağırlığında olan damanlar, ayaklarındaki özel yastıklar yardımıyla kolayca tırmanabilen çevik hayvanlardır. Dişiler, yedi ya da sekiz aylık bir gebelik döneminden sonra, bütünüyle tüylenmiş 1-3 kadar yavru doğurur. Pitonlar, kartallar ve Feli- dae familyasının aslan, kaplan, leopar gibi iri türleri damanların doğal düşmanıdır.
Damanların soyoluş çizgisi tam olarak bilinmemekle birlikte, temel özelliklerine dayanarak bu hayvanların toynaklı memeliler kolundan türeyen eski ve gelişmemiş bir dal olabileceği sanılmaktadır. Orta Oligosen Bölümden (y. 30 milyon yıl önce) kalma fosillerinden anlaşıldığı kadarıyla, bu ilk damanların çoğu, neredeyse bugünkü atla- nn boyutlanna ulaşan çok iri hayvanlardır.