PSA Testi Hakkındaki Uyuşmazlık
↘PSA testleri çatışmalıdır çünkü doktorlar ve uzmanlar PSA testi ile elde edilebilecek yanlış tanıların risklere değer olup olmadığından emin değillerdir. Aynı zamanda görüntüleme testlerinin de hayat kurtardığı konusunda net değillerdir. Çünkü test aşırı hassastır ve düşük konsantrasyonlarda yüksek miktarda PSA tanılayabilirler ve bu asla hayatı tehdit etmeyecek küçüklükte bir kanserin bulunmasını sağlayabilir. Aynı şekilde temel bakım doktorları ve ürologlar 50 yaş civarında bu görüntüleme testini isterler.
↘Buna aşırı tanı denir. Çoğu erkek kanserin teşhiş edilmemesinden daha çok bu küçük büyümenin tedavisinin yan etkilerinin komplikasyonlarıyla yüzleşirler. Bu küçük kanserlerin büyüyerek ciddi semptomlara ve komplikasyonlara sebep olma ihtimali düşüktür, çünkü prostat kanseri çoğu zaman, ama hepsinde olmamak üzere, yavaş büyüyen bir kanserdir.
↘Aynı zamanda her erkek için ortalama kabul edilen bir PSA değeri yoktur. Geçmişte doktorlar milimetra başına 4.0 nanogramın veya daha azının normal olduğunu kabul etmişlerdir. Ancak yakın zamanda yapılan araştırmalar daha düşük seviye PSA değerleri olan erkeklerin prostat kanserine yakalandığını ve daha yüksek PSA değerlerine sahip erkeklerin kanser olmadığını göstermiştir. Prostat iltihabı, idrar yolları enfeksiyonları, belli ilaçlar ve diğer faktörler PSA seviyesinin dalgalanmasına sebep olabilir.
PSA Testine Niye İhtiyaç Vardır?
Bunlar arasında:
- Yaşlı erkekler
- Afrikan-Amerikan erkekler
- Ailesinde prostat kanseri olan erkekler
Doktorunuz prostat kanseri ön teşhisi için PSA testi isteyebilir. Amerikan Kanser Topluluğu’na göre doktorunuz aynı zamanda büyümeyi kontrol içindijital rektal muayene de isteyebilir. Bu muayenede, prostatınızı hissetmek için rektumunuza eldivenli bir parmak sokacaklardır.
Prostat kanseri için yapılan testlere ek olarak, doktorunuz PSA testi isteyebilir:
- Fiziksel muayene sırasında prostatınızda görülen fiziksel anormalliklere neyin sebep olduğunu belirlemek,
- Prostat kanseri teşhisi konulursa tedaviye ne zaman başlanacağını belirlemek,
- Prostat kanseri tedavinizi görüntülemek için.
PSA Testine Nasıl Hazırlanırım?
Eğer doktorunuz PSA testi isterse kesinlikle aldığınız reçeteli veya reçetesiz ilaçları, vitaminleri ve takviyeleri bildirdiğinizden emin olun. Belli ilaçlar test sonuçlarınızı sahte bir şekilde düşük çıkmasına sebep olabilir. Eğer doktorunuz ilaçların test sonuçlarını etkileyeceğini düşünüyorsa farklı bir test talep edebilir veya o ilacı birkaç gün boyunca almamanızı isteyebilirler ki böylece test sonuçlarınız daha kesin olsun.
PSA Testi Nasıl Yapılır?
Kanınızdan bir örnek inceleme için laboratuara gönderilir. Atardamardan veya damardan bir sağlıkçı tarafından dirsekten iğne yardımıyla kan çekilir. Keskin, ani bir acı ve damarınıza yerleşen iğneden biraz rahatsızlık hissedebilirsiniz.
Örnek için yeterince kan aldıklarında iğneyi çıkarıp kanamayı durdurmak için bölgeye baskı uygularlar. Ardından üstüne yapışkan bir bandaj koyarak daha fazla kanamayı engellerler.
Kan örneğiniz analiz edilmek üzere laboratuara gönderilir.
PSA Testinin Riskleri Nelerdir?
Kan alımı güvenli olarak görülür. Ancak yine de damarların ve atardamarların boyutunun ve derinliğinin çeşitliliği yüzünden kan alımı her zaman basit olmayabilir. Kanınızı alacak olan sağlık uzmanı birden fazla bölgedeki damarı deneyebilir yeterince kan alabileceği bir damar bulmadan önce.
Kan alımı aynı zamanda şu riskleri de taşıyabilir:
- Bayılma
- Aşırı kanama
- Hafif baş dönmesi
- Delik bölgesinde enfeksiyon
- Hematom, deri bölgesi altında ve delik çevresinde toplanan kan
PSA Testinden Sonra Ne Beklenebilir?
Eğer PSA seviyeleri yükselmişse muhtemelen sebebini öğrenmek için fazladan testlere ihtiyacınız olacaktır.
Prostat kanseri dışında PSA’nın artışına şunlar da sebep olabilir:
- İdrar çekmek için mesanenize takılan kateter tüpü
- Mesane veya prostatınızda yapılan testler
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Prostat iltihabı
- Enfekte olmuş bir prostat
- İyi huylu prostat hiperplazisi (BPH) veya şişmiş prostat
Eğer prostat kanseri için yüksek bir risk taşıyorsanız veya doktorunuz prostat kanseriniz olduğundan şüpheleniyorsa, bir PSA testi yapılacak çok miktardaki testlerden birisi olacaktır.
Diğer testler şunlardır:
- Dijital rektal muayene
- fPSA testi
- ikinci bir PSA testi
- Prostat biyopsisi
Soru: Dikkat etmem gereken prostat kanseri semptomları nelerdir?
Cevap: Prostat kanserinin erken safhalarında genellikte semptom olmasa da kanser ilerledikçe klinik işaretler ortaya çıkmaya başlar. En çok bilinen semptomlar arasında idrar zorluğu (damlama, az idrar akışı), döllerde kan, idrarda kan, pelvik veya rektal bölgede ağrı ve ereksiyon bozukluğu gibi belirtiler görülür.
Steve Kim, M.D.
Kaynak: Healthline