Yarı-Başkanlık Sistemi
Yarı başkanlık sistemi nedir? Temel Özellikleri nelerdir? Yasama ve yürütme ilişkileri nasıl işlemektedir?
Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin bazı unsurlarını birleştiren sistemdir. Yarı-başkanlık sistemi, cumhurbaşkanının (devlet başkanının) halk tarafından seçildiği ve yürütme yetkisini başbakanla paylaştığı sistemdir. Devlet başkanı parlamentodan bağımsız olmakla birlikte tek başına ve doğrudan hükümet etme yetkisi yoktur. Yürütme yetkisini cumhurbaşkanı (devlet başkanı) ile paylaşan başbakan (ve kabinesi) parlamentoya karşı sorumludur.
- İki Başlı Yürütme: Cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulundan oluşan iki başlı bir yürütme organı vardır.
- Seçim Usûlü: Cumhurbaşkanı, parlamento seçimlerinden farklı bir seçimle belirlenir.
- Devlet başkanının yetkileri: Devlet başkanı (veya cumhurbaşkanı), parlamenter sisteme göre daha geniş yetkilere sahiptir; gerekli gördüğü durumlarda parlamentoyu fesh edebilir; hatta Fransa’da olduğu şekliyle parlamento onayına başvurmadan yasa çıkartabilir.
- Yasamanın Güveni: Yarı başkanlıkta Cumhurbaşkanının yasama organının onay veya güvenoyuna ihtiyacı yoktur, ancak yürütmenin iki kanadından birisi olan Başbakan ve Kabine meclis oyu ile belirlenir ve meclise karşı sorumludur.
Yarı başkanlık sisteminde yürütmenin iki kanadından birisi olan hükümet, yasama organının (parlamentonun) içerisinden çıkar, yasamanın güvenoyu ile iş başına gelir ve parlamento tarafından denetlenir ve görevden alınabilir. Devlet başkanı ise yasama organının seçim ve onayına değil, doğrudan halkın oylarıyla (seçimle) gelir ve gerektiği durumlarda parlamentoyu fesh edebilir.
Yarı-başkanlık sistemine örnek olarak Fransa, Rusya, Romanya ve Portekiz verilebilir.