1983’te diktatörlüğün sona ermesinden bu yana, gerilimler, direnişler, demokratik ilerlemeler feminist taleplerden ayrılamadı. Ortak ebeveyn otoritesi ve bağlayıcı boşanmadan kürtajın daha yakın zamanda yasallaştırılmasına kadar, kadın hareketlerinin mücadeleleri hem sokaklarda hem de kurumlarda çeşitli sektörleri temsil etti. Bir Kadın daha Eksilmeden (Not one less) hareketi, şiddete karşı mücadelede ve bekleyen haklar için bir kilometre taşıydı.
Kadınlar için Arjantin demokrasisinin 40 yılına damgasını vuran kilometre taşlarının gözden geçirilmesi, ilerlemeleri ve elde ettikleri kazanımları ölçmemize olanak tanır. Diğer toplumsal hareketlerle bağlar kuran çoğul, çeşitli, nesiller arası bir kadın hareketi, bugün hayranlık ve gururla ama aynı zamanda büyük bir endişeyle bakabileceğimiz bir yol açtı. Radikal sağın hüküm sürdüğü 2023 seçim bağlamı, bize sokaklarda, sınıflarda, kampüslerde ve aile yaşamında oluşturulan hakların, politikaların ve uzlaşıların dayandığı temellerin ne kadar sağlam olduğu sorusunu dayattı.
Yeni bir radikal sağın büyüdüğü Ağustos ayındaki ön seçimlerin sonucu, şüphesiz büyük bir uyanış çağrısıydı. Bu, tam da Arjantin’de demokratik kurumların toparlanmasının 40. yıldönümüne işaret eden yılda, geleneksel siyasi güçlere bir uyarıydı. Ayrıca, genellikle parti siyaseti tarafından kullanılan iletişim biçimleri ve hepsinden önemlisi, başta gençler olmak üzere nüfusun önemli bir bölümünün hissettiği memnuniyetsizlik hakkında bir uyarı işareti oldu.
Latin Amerika’da kadın cinayetlerini kınamak için “Ni Una Menos” (Bir Kadın Daha Eksilmeden) sloganıyla çağırı yüz binlerce kadının seferber edilmesi, eşitlik için eğitimi teşvik eden kamu politikalarını bir tehdit olarak algılayan bu topluma nasıl geçtiğimizi anlamak zaman alacak. Bölgesel ve küresel bir fenomene yanıt vermesine rağmen, gerçek şu ki, art arda gelen krizler ve farklı siyasi güçlerin çözülmemiş sorunların boyutunu ve bunların günlük yaşam üzerindeki etkilerini anlayamaması nedeniyle toplumda nihayet yer buldu. Bu demokratik dönemin ilk cumhurbaşkanlığı seçiminden 40 yıl sonra, kadın haklarının evrimi ve insan hakları olarak tanınması için kritik bir andayız.
Bu makalede, kadın hareketinin gerçekleştirdiği dönüşümleri vurgulayan feminist bir perspektiften son kırk yılın kısa bir değerlendirmesini yazacağım. Her kesim hikayenin bir bölümünü gösterse de, bu kilometre taşlarının kat edilen yolu onurlandırmamıza ve başarıları savunmak ve hala beklemede olanlara doğru inançla ilerlemek için önümüzdeki çalışmalara ilham vermemize izin verdiğini düşünüyorum.
Demokrasinin geri dönüşünü temsil eden seçimlerde kadınların oyları belirleyici oldu. Sonunda bu yarışmayı kazanan Radikal Yurttaş Birliği’nin (RYT) adayı Raúl Alfonsín, seçim kampanyası sırasında onları doğrudan sorguladı ve “Çocukları üzerinde ebeveyn otoritesini paylaşma imkanı bile vermeyen modası geçmiş ve maço bir toplumun sonuçlarından muzdarip olan Arjantinli kadınlara, yasaların kurduğu ve gerçekler tarafından reddedilen eşitliği ciddi bir şekilde gerçekleştireceğimizi söylüyoruz” dedi. Demokrasinin restorasyonunun ardından, Ulusal Kongre, Ulusal Anayasa’nın eşitlik vaadiyle çelişen resmi engelleri kaldırmak için birkaç yasa çıkardı. Medeni Kanun’un ortak ebeveyn otoritesini garanti altına almak için hükümlerinde reform yapılarak kadınların çocuklarının yetiştirilmesiyle ilgili hakları eşitlenmekle kalmadı (daha modern bir ebeveyn sorumluluğu kavramı ve bakım görevlerinin ailelerin refahına getirdiği katkının tanınması için 2015’te tekrar reform yapıldı). Ayrıca evlilik dışı doğan çocuklara karşı ayrımcılığı da ortadan kaldırdı. Hala geleneksel sosyal cinsiyet rollerinin damgasını vurduğu bir toplumda, bağlayıcı boşanmanın gecikmiş onayı, aynı zamanda, yasanın evliliğin başarısızlığına dayattığı sonuçlardan kaynaklanan adaletsizliklerin onarılmasını sağlayan karma ailelerin tanınmasına da izin verdi.
Demokratik aşamanın bu ilk yıllarında çok daha fazla ilerleme kaydedildi: her şeyden önce, sonraki kazanımların dayandığı argümanları güçlendirmeyi mümkün kılan yasal iskeleyi sağladılar. Önce Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ve kısa bir süre sonra Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’nin onaylanmasıyla, 1980’lerde Arjantin Devleti, bölgesel sistem ve hakların korunmasına yönelik evrensel sistem anlaşmaları aracılığıyla uluslararası insan hakları standartlarının birleştirilmesi aşamasını başlattı. Bu girişimler, sosyal örgütlerin ve insan hakları kurumlarının katıldığı cumhuriyetçi bir hesap verebilirlik uygulamasına izin verdi. Bu paktların ve anlaşmaların daha sonra onaylanmasından bu yana, daha yoğun bir şekilde, yasal kürtaja erişim (LMR v. Arjantin) ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete maruz kalan kadınlar için adalete erişimde ilerleme (Olga del Rosario Díaz davası) gibi düzenleyici ve merkezi kamu politikası değişiklikleri gerçekleştirilmiştir. Bazı temel sosyal anlaşmaların sürekliliğinin tehlikede göründüğü bir zamanda, uluslararası perspektif, belirli hakların sürekli geçerliliğini garanti altına almanın anahtarı olacaktır.
1990’lar makroekonomik değişimlerin, kamu işletmelerinin özelleştirilmesinin, yoksulluğun kadınları etkilemesi, iş güvencesizliğinin ve işsizliğin artmasının sonuçlarının damgasını vurduğu yeni bir dönemi başlattı. Kamu görevlerine erişimlerini engelleyen resmi engeller olmasa bile, demokratik uygulama, karar alma alanlarını kadınların esaslı katılımına açmak için yeterli değildi. Temsilciler Meclisi 1983’te ilk kez kurulduğunda, kadınlar üyelerinin %5’inden azını oluşturuyordu ve 1990’ların başında bu varlık %6’nın biraz üzerine çıkmıştı. Kadınların sesleri ve deneyimleri olmadan üreme özerkliğini kullanma hakkını başarılı bir şekilde talep etmek veya cinsiyetçi şiddetten korunmak için etkili mekanizmalar tasarlamak, kamusal tartışmayı zenginleştirmek ve Ulusal Kongre’de yeni normların yürürlüğe girmesi için baskı yapmak mümkün görünmüyordu. 1991 yılında kadınların en az %30’unu seçim listelerine yerleştiren Kadın Kota Yasası’nın yürürlüğe girmesi, Arjantin’i kadınların siyasi karar alma alanlarında varlığını sağlamak için olumlu eylem önlemlerinin oluşturulmasında öncü bir ülke haline getirdi. 1993 seçimlerinden sonra yürürlüğe girmesiyle, parlamentodaki kadın ulusal yasa koyucuların sayısında yeni başlayan bir artış, belirli yasama gündemlerini ilerletme olasılığı üzerinde doğrudan bir etkiyle yansıtılmaya başlandı.
Sonraki 25 yıl boyunca, Kadın Kota Yasası’nın etkili bir şekilde uygulanması, sık sık hile yapılmasıyla sınırlı olsa da, sonuçlar açıkça görülüyordu. Ulusal Kongre’de daha büyük bir mevcudiyet, kadınların taleplerini gerçek bir siyasi eylem programına dönüştürmeye başlamayı mümkün kıldı. Böylece, aile içi şiddete yanıt veren ilk yasalar onaylandı:”Cinsel Sağlık ve Sorumlu Üreme Yasası (2003)”, “Sendika temsili için bir kota yasası (2002’de kabul edildi, bugüne kadar uygulanmasında engellerle karşılaşıyor)”, “Hamile ergenler için eğitim sürekliliğinin teşvik edilmesi, İnsancıllaştırılmış Doğum Yasası (2004)”, “2009 Kadına Yönelik Şiddeti Önlemek, Cezalandırmak ve Ortadan Kaldırmak için Kapsamlı Koruma Yasası”.
Ezici bir çoğunlukla erkek, heteroseksüel ve kentli bir siyasi sınıf için şimdiye kadar düşünülemez bir gündem. Çeşitlilik ve LGBTİ+ topluluğunun haklarının gündeme gelmesi kısa bir süre sonra gerçekleşti.
2015 yılında, ulusal seçimlerde sunulan listelerin %10’u, seçim adaleti kontrol işlevini yerine getirmeden çeşitli şekillerde kadın kotasına ilişkin yasal zorunluluğa uymadı. Yürütme Organı tarafından teşvik edilen seçim reformu projeleri, kotanın uygulanmasını iyileştirmek için önlemler alabilirdi, ancak bunu yapmadılar. Kaliteli bir demokrasiye bağlılık daha fazlasını gerektiriyordu: Eşitlik Demokrasisi’ni savunmak. Eşitlik, kadınların siyasi temsil alanlarında bulunması gerektiği inancından kaynaklanan etik ve politik bir taahhüttür. Yasama düzeyinde, birçok ülke, kadın ve erkek yüzdesine sahip seçim listelerinin sunulmasını gerektiren kurallarla bunu gerçeğe dönüştürmeye başladı. Kongre’deki %30 kadın kotası 2017’ye kadar olduğu için yasal bir zorunluluk olabilir. Bu, yasama organlarında eşitliği sağlamayı amaçlayan kuralları onaylayan Avrupa ülkeleri (Fransa ve İspanya) ve Latin Amerika ülkeleri (Kosta Rika, Bolivya, Meksika, Nikaragua ve Ekvador) tarafından düzenlenmiştir. Diğer ülkelerin deneyimlerinde eşitlik düzenlenmemiştir, ancak herhangi bir demokratik sürecin doğasında var olan fikir alışverişinin, farklı geçmişlere ve deneyimlere sahip insanlar tarafından sağlanan bakış açılarının çeşitliliği ile zenginleştirildiği inancını uygulamaya koyan etik bir zorunluluğun uygulanmasından kaynaklanır. (Kanada’da Justin Trudeau tarafından atanan ilk kabinenin durumu).
Kadınların siyasi yaşamda yer almaması, yalnızca nüfusun en az yarısı için vatandaşların haklarının tam olarak kullanılmasını sınırlamakla kalmaz, aynı zamanda kadınların çıkarlarının ve vizyonlarının daha az temsil edilmesiyle demokrasinin kalitesini ve kamusal tartışmalarda seslerin çoğulluğunu da kısıtlar. Bununla birlikte, kadınları kamusal alana dahil etme süreci her zaman doğrusal olmamıştır ve çeşitli engellerle karşılaşmıştır. Çalışmalar, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini ve maddi ve sembolik kaynaklara erişim eksikliğini güçlendiren klişeler ve kültürel kalıplar da dahil olmak üzere, kadınların karar alma pozisyonlarına erişiminin önündeki engelleri belgelemektedir. Yakın zamana kadar hem erişim hem de hakların kalıcılığı, geliştirilmesi ve etkili bir şekilde kullanılması için daha az araştırılan bir engel, kamuda çalışan kadınlara ve kadın insan hakları savunucularına yönelik şiddet ve siyasi tacizdir.
2015 yılı bir dönüm noktası oldu. Mayıs ayında Buenos Aires şehrinde kolektif bir çığlık görünür hale geldi ve tüm ülkeye ve kıtaya yayıldı. Neredeyse bir fısıltı olarak başladı, Arjantinli bir gazetecinin, ülkenin farklı yerlerinde haberlerini haber yapmak zorunda kaldıkları genç kadınların art arda kadın cinayetlerinden sonra, genellikle sosyal ağdaki kısa bir mesajında: “Aktrisler, politikacılar, sanatçılar, iş kadınları, sosyal referanslar… Kadınlar, … Sesimizi yükseltmeyecek miyiz? Bizi öldürüyorlar,” diye yazdı Marcela Ojeda o yılın 11 Mayıs’ında.
Ardından gelen hikaye tanıdık. Meslektaşların ve arkadaşların acil tepkisi, kadın hareketinde, sosyal ve kültürel referanslarda uzun bir geçmişe sahip aktivistler tarafından güçlendirildi ve bu, o zamana kadar gizli görünen şeyi görünür kılmak için gerçek bir kolektif inşa sürecine yol açtı: Kadınların şiddetle öldürülmeleri, normlarda bir fren bulamıyor gibi görünen günlük bir gerçeklikti. “Ni Una Menos” (Bir Kadın Daha eksilmeden) sloganıyla tanınan hareket, 2015’te doğmadı, ancak kadın hareketinin ve feminizmin onlarca yıllık örgütlü mücadelesini birleştirme fırsatı olarak adlandırılan bu kamusal müdahaleye neden oldu. Aktivistlerin, akademisyenlerin ve gazetecilerin erdemli birliği, yıllar süren işbirliği sayesinde inşa edilmiş iletişim araçlarına ve güven bağlarına sahip olan sosyal hareketler ve sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte, kişisel ve siyasi gündemlerin bu nesiller arası ve kesişimsel eklemlenmesine izin verdi.
Latin Amerika ve Karayipler, kadına yönelik şiddeti görünür kılmak ve sona erdirmek için onlarca yıldır mücadele ediyordu. Önleyici politikalar da dahil olmak üzere şiddetin farklı boyutlarını kapsamlı bir perspektiften özel olarak ele almak için ortak bir düzenleyici çerçeveyi yürürlüğe koyan ve aynı zamanda mağdurlar için tazminat önlemlerinin ana hatlarını çizerek devletlere durum tespiti, koruma ve adalete erişim görevlerine meydan okuyan ilk bölgeydi. 1990’ların ikinci yarısında, Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi, Cezalandırılması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Amerikalılar Arası Sözleşme (Belém do Pará Sözleşmesi olarak bilinir), ayrımcılık, eşitsizlik ve şiddet yapıları arasındaki bağlantıların derinliğini yakalayabilen mevzuatı ilerletmek için vazgeçilmez bir rehber haline geldi.
Kabul edilmesinden bu yana, özellikle yakın partner ilişkileri alanında aile içi şiddete karşı normlar bölge genelinde genişletilmiştir. Latin Amerika ve Karayip ülkeleri, hem cezai bir yaklaşımdan (çiftlerde fiziksel ve cinsel şiddeti suç olarak nitelendiren) hem de daha geniş ve daha önleme odaklı bir yaklaşımdan (şiddet faillerinin saldırıya uğrayan kadınlarla temasını sınırlamak için önleyici tedbirlerin uygulanması), aile içi ilişkilerde veya aile içi şiddette şiddeti amaçlayan ilk nesil normlarda ilerleme kaydetmiştir. Ardından, son 15 yılda, bir düzine ülke, 2009’da Arjantin’de kabul edilen yasada olduğu gibi, çeşitli şiddet biçimlerine karşı kapsamlı koruma yasaları çıkarmaya yöneldi. Bu ikinci nesil normların amacı, yalnızca aile üyeleri veya ev içi birimleri arasında değil, aynı zamanda sosyal yaşamın farklı alanlarında ve toplumda da şiddet durumlarıyla karşı karşıya kalanlara yanıt vermeye odaklanmıştır.
Bu yeni kapsamlı düzenleyici çerçeveler, kurumsal, emek, obstetrik, medya, patrimonyal ve sembolik şiddet gibi diğer şiddet biçimlerinin yanı sıra üreme haklarına yönelik şiddet ve cinsel tacizi de içeriyordu. Kapsamlı koruma normlarının en yeni ele aldığı biçimler arasında, Bolivya’nın öncü bir ülke olduğu kadına yönelik siyasi şiddet ve Amerikalılar Arası Kadın Komisyonu’nun bölgesel dürtüsü yer alıyor. Arjantin, 2019’da siyasi şiddeti mevzuata dahil etti ve Ulusal Seçim Meclisi, 2022’de ilk kez bu kuralı uygulayan bir davayı çözdü.
“Ni Una Menos” (Bir Kadın Daha Eksilmeden) sloganı altındaki seferberlikler, kadın cinayetlerine yönelik bir ihbar ve talep olarak doğdu. Ancak kısa süre sonra, toplumda, işyerinde, medyada ve ayrıca siyasette çoğalan şiddete daha geniş bir yaklaşım ve odaklanmış bir bakış olmadan, en aşırı biçimlerini önlemede başarılı olmanın zor olacağı anlaşıldı. Arjantin’de toplumsal cinsiyete dayalı şiddet nedeniyle her 30 saatte bir kadın öldürülüyor, çoğu durumda mevcut veya eski partneri tarafından. Adalet sisteminin müdahalesi de mutlaka şiddeti frenler anlamına gelmez: 2022’de 226 doğrudan kadın cinayeti mağdurundan en az 38’i faillerini ihbar etmişti.
2018 yılı eski mücadelelere yeni bir ivme kazandırdı. Demokrasinin toparlanmasından bu yana, cinsel haklar ve üreme hakları talebi feminizmler için merkezi bir yer işgal etti. Bu ilk yıllarda (1986) doğum kontrol haplarının alım satımını yasaklayan düzenlemelerin yürürlükten kaldırılması büyük bir başarıydı ve bu da kişinin kendi üremesine karar verme hakkının temelini attı. 1990’lar, Yürütme Organının dini güce ve daha muhafazakar bir gündeme yaklaşmasıyla, üreme hakları konusunda devletin daha kapsamlı rolü hakkında tartışmanın daha fazla ilerlemesine izin vermedi.
2005 yılında, ülkenin dört bir yanından feminist örgütler tarafından desteklenen Yasal, Güvenli ve Ücretsiz Kürtaj Hakkı Ulusal Kampanyası ile bu haklara yönelik talep güç kazandı. Kampanyanın başından beri iki net hedefi vardı: Kürtaj hakkını kamusal alanda bir halk sağlığı, sosyal adalet ve insan hakları meselesi olarak yerleştirmek, diğer yandan 1921’den beri yürürlükte olan yasal çerçeveyi değiştirmek için bir yasa tasarısı hazırlamak ve sunmak. Kullanılan slogan, cinsellik ve üreme konusundaki tartışmaları yoğunlaştırdı, kızlar, ergenler ve kadınlar için bilgi, önleme ve zararın azaltılmasına odaklandı: “Karar vermek için cinsel eğitim, kürtaj yapmamak için doğum kontrol hapları ve yasal kürtaj”. İçeriği, kimliği ve kolektif aidiyet duygusunu ifade edebilen sembolik, söylemin etkisini son yıllarda Arjantin’de ve Latin Amerika’nın geri kalanında pek çok kez yeniden üretilen bir imge, “yeşil dalga” aracılığıyla güçlendirmeyi mümkün kılan yeşil atkıydı.
Bu bağlamda, Mart ve Ağustos 2018 arasında Arjantin Kongresi, söz konusu kampanya tarafından sunulan ve çapraz, çok partili ve sektörler arası bir şekilde ifade edilen Gebeliğin Gönüllü Olarak bitirilmesine İlişkin Yasa Tasarısını tartıştı. Bu tartışma aktivizmi, akademiyi, sosyal örgütleri ve iletişimcileri bir araya getirerek, ülkenin farklı yerlerinde kürtaj hakkı lehine gösteri yapan milyonlarca insanı harekete geçirdi. Şüphesiz, ülkede demokrasinin restorasyonundan bu yana en çoğul, en bilgili ve en derinlemesine tartışmaydı ve milyonlarca insan kongre oturumlarını evlerinden ve sokaklardan takip etti. 14 Haziran 2018’de, 20 saatlik tartışmanın ardından ve dondurucu bir kış gecesinde bir kalabalık nöbet tutarken, Temsilciler Meclisi tasarıya yarı onay verdi. Senato 8 Ağustos’ta reddetse de, Cumhuriyetçi Öneri (yanlısı) Silvia Lospennato’nun konuşması, kolektif hafızada kalacak argümanları, duyguları ve fikir birliğini devreye sokarak oturumu kapattı ve bunun geçici bir yenilgi olduğu hissini bıraktı.
Kürtajın parlamento gündemine dönmesi iki yıl daha sürdü. COVID-19 pandemisinin ilk yılı toplum üzerinde amansız bir etki yarattı ve özellikle kadınları etkiledi, kadın işsizliğindeki artış, toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı savunmasızlık ve okulların ve çocuk bakım hizmetlerinin kapanmasıyla belirginleşen bakım krizi ile gelir uçurumunu derinleştirdi. 2018’den daha kısa süren yeni bir tartışmadan sonra, 27.610 sayılı Gebeliğin Yasal ve Gönüllü Olarak Durdurulmasına İlişkin Kanun nihayet Aralık 2020’de onaylandı. Yasa, tüm cinsel ve üreme haklarını insan hakları perspektifinden ele almak için Ulus Sağlık Bakanlığı tarafından yönetilen bir kamu politikasının uygulanmasını öngörmektedir. Aynı zamanda, 27.611 sayılı Kanun, erken çocukluk dönemindeki çocukların ilk 1.000 günü kapsamlı ve sektörler arası bakımla bakımı için uygulanması gereken temel politikalara önem vermek üzere onaylandı.
Feministler için bekleyen bir konu, Arjantin’de ve Latin Amerika ve Karayipler’de farklı sosyal, politik ve ekonomik yaşam düzenlerinde sürdürülen eşitsizliklerin çoğunu açıklayan temel neden olan eşitsiz ve adaletsiz sosyal bakım organizasyonunu ele almaktır. Ortalama olarak, kadınlar çocuklara ve diğer aile üyelerine bakmak için erkeklerden iki kat daha fazla zaman harcıyorlar, bu da bir işe, eğitimlerine, dinlenmelerine ve öz bakımlarına ayırabilecekleri zamanı azaltıyor. Latin Amerika ve Karayipler’deki Kadınlar üzerine XV Bölgesel Konferansı’nda bir araya gelen ve önceki anlaşmaları yeniden teyit eden ülkelerin anlayışı buydu. Buenos Aires Taahhüdü olarak bilinen belgede, toplumsal cinsiyet ve haklar yaklaşımından, kesişimsel ve kültürlerarası bir bakış açısıyla kapsamlı bakım sistemlerinin oluşturulmasında ilerleme kaydedilmesi önerilmektedir. Bakım hakkının tüm insanlar için bir gerçeklik olduğunu garanti altına almak (zaman, para ve hizmetler anlamında) ve kadınların, kız çocuklarının ve ergenlerin tüm çeşitlilikleriyle gerçekten kapsayıcı gelişimi için koşullar yaratma meselesidir. Belge, bugün en yoksul kadınları daha derinden olumsuz etkileyen cinsel işbölümünün üstesinden gelmek ve ekonomik boyutlarda cinsiyet eşitliğini teşvik eden yeni bir kalkınma tarzı çerçevesinde adil bir sosyal bakım organizasyonuna doğru ilerlemek için önlemlerin teşvik edilmesi çağrısında bulunuyor.
Bekleyen gündem bu. Kadınların potansiyelini ortaya çıkarmak, özerklikle gelişimini teşvik etmek ve mevcut ve gelecekteki yaşam kalitelerini iyileştirmek için kilit noktanın “bakım ekosistemindeki rolleri” olduğuna inanıyoruz. Bakım, kadınlar için bireysel bir sorun olmaktan çıkmalı ve bir vatandaşlık hakkı, sosyal bir sorumluluk ve devletin bir yükümlülüğü haline gelmelidir. Bugünün bakım ekonomisi, bir toplumun gelişmesini sağlayan dokudur, ancak bugün bu, özellikle daha savunmasız bir durumda olan kadınların, özgürlüğü ve gelişimi pahasına gerçekleşiyor. Bakım ekonomisini tanımazsak, kalkınma kadınlar ve yaşlılar, engelliler ve çocuklar gibi diğer gruplar için daha zor, olası ve adaletsiz olur. Bakım olmadan toplumsal yeniden üretim olmaz ve bugün bakım, kadınlar üzerinde güçlü bir eşitsiz yük olmadan gerçekleşmez. Şimdi bakım ekosistemini nasıl daha adil, eşitlikçi ve zenginlik üreten hale getirebileceğimizi düşünmenin zamanı geldi.
Mevcut bağlam zordur. Farklı ideolojik çizgilere sahip hükümetlerin üstesinden gelemediği, teşhis edilen temel sorunlar karşısında çok az özeleştiri gösteren bir siyasi sınıf karşısında vatandaşların algılanan demokratik bir hayal kırıklığı var: Yoksulluk, enflasyon, ekonomik kriz, güvensizlik. Arjantin, yıllardır nüfusunun% 40’ından fazlasının yoksulluk içinde olduğu, her 10 çocuk ve ergenden 6’sının yoksul olduğu ve bir işe, hatta kayıtlı istihdama sahip olmanın temel bir gelir düzeyini garanti etmek için yeterli olmadığı bir ülkedir. Kadınlar bu durumdan daha radikal bir şekilde etkileniyor. Toplumun en çok ihmal edilen kesimleri arasında aşırı temsil edilirler, kayıt dışı veya yarı zamanlı istihdama sahip olma olasılıkları daha yüksektir ve genellikle tek ebeveynli hanelerden sorumludurlar. Ayrıca, vakaların % 50’sinde, çocukları için nafaka almaya hak kazandıklarında, tahsil edemezler. Ülkedeki her iki kadından birini etkileyen oranda şiddete maruz kalan ve adalete başvurmanın genellikle kendilerini en aşırı şiddetten korumayı başaramayan bir bürokrasi labirentine boyun eğmek anlamına geldiği kadınlar. Farklı kuşaklardan kadınlar için, bakımın aşırı yükünü azaltmak amacıyla hizmetlere ve altyapıya erişimde derin eşitsizlik durumuyla karşılaşmaktadırlar. Daha iyi bakım politikalarının mevcut durumun üstesinden gelmeye katkıda bulunabileceğini gösteren kanıtlara rağmen, ekonomik kriz ve mali açık acil bir gündem olarak her şeyin üstünde tutuluyor. Yine de 2023 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde, kadınların günlük yaşamlarını saran en somut ve acil sorunları çözmeyi amaçlayan çok az öneri vardı.
Son cumhurbaşkanlığı seçimleri rahatsız edici bir mesaj bıraktı: Haklar, sonu gelmeyecek gibi görünen bir ekonomik krizde hayatlarının çöktüğünü gören birçok insan için boş bir söylem gibi görünüyor. Bununla birlikte, çözülmemiş pek çok adaletsizliğin sert bir şekilde gündeme geldiği bir zamanda, hakların sadece retorik olmadığını, bize tehditler ve aksilikler sunan bir gerçeklik karşısında kolektif örgütlenmeye katkıda bulunabilecek bir mücadele, uygulanabilirlik aracına dönüşebileceğini hatırlamak gerekir.
Bu 40 yıllık demokrasi boyunca, toplumsal cinsiyet eşitliği gündemi için işbirlikçi stratejilerin, farklı alanlardan gelen çabaların farklı siyasi aktörlerle eklemlenmesinin ve kamusal tartışmaya müdahalenin vazgeçilmez olduğunu öğrendik. Kadın haklarındaki kazanımlar, sadece farklı siyasi partilerden değil, aynı zamanda farklı alanlardan liderleri de birleştiren çapraz ittifaklar örme yeteneği sayesinde elde edildi. Örgütlü sivil toplum, feminist hareket, gazeteciler ve iletişimcilerin yanı sıra akademi, hala karşılanmamış sosyal taleplere verilen yanıtları belirlemek için köprüler kurmaya ve stratejiler oluşturmaya katkıda bulundu.
Siyasi katılım ve kadınların karar alma pozisyonlarında daha fazla yer almasını teşvik edecek koşulların yaratılması, daha iyi bir demokrasi talebi olarak pekiştirildi. Mesele sadece siyasi sistemin ve kültürel zorunlulukların iktidar alanlarına erişimde hala koyduğu engelleri aşarak kadınlar için siyasi hakların tam olarak kullanılmasını talep etmek değil, aynı zamanda kamusal tartışma alanının temsil etmeye çalıştığı vatandaşlara yabancı olamayacağına işaret etmektir. Cevap arayışında, kolektif inşa bir kez daha merkezidir: Tüm aktörleri görünür kılmak ve güçlendirmek, politikalar arasındaki ağları genişletmek ve şiddetsiz bir kamusal tartışma için siyasi ve sosyal anlaşmaları teşvik etmek vazgeçilmez başlangıç noktalarıdır.
Bu yıllarda elde edilen kazanımlar akılcı, çoğulcu ve kolektif bir feminist eklemlenmenin ürünüydü. Son on yılın bize, siyasi ve partiler arası diyalogun, sivil toplum ve akademi ile eklemlenmenin en iyi uygulamalarının kadın hareketi ve feminizmden ve parti farklılıklarını aşabilen bir kadın politikacılar kolektifinden geldiğini göstermesi boşuna değil. Buradaki zorluk, kazanımları sürdürmek, ittifakları güçlendirmek ve ilerlemeye devam etmektir.
– Natalia Gherardi, Yeni Toplum (Nueva Sociedad), İspanyolca,Kasım-Aralık, 2023