Mayıs 2017’de yayımlanan bir çalışmaya göre 3 Ağustos 2014 ve devamında IŞİD’in Şengal’de gerçekleştirdiği soykırım sonucu 10 bin Êzidî [1] ya infaz ya da açlık ve susuzluktan hayatını kaybetmiş, 6 bin 500 kadın ve kız çocuğu kaçırılmıştı [2]. 2 bin 500 kadının hala esaret altında olduğu düşünülüyordu [3]. O dönemde Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin, şu an ise Irak Federal Devleti’nin kontrolü altında bulunan Şengal’de yaşayan Êzidîler soykırıma uğramış ve bütün dünya izlemişti.
Eylül 2017’de Êzidî soykırımını belgelemek üzere bir yıllığına Duhok’a taşındım. Çatışma bağlantılı cinsel şiddet [4] konusundaki çalışmalarım dolayısıyla bu soykırım dikkatimi çekmişti. Şengal’de yaşanan soykırım, Bosna ve Ruanda’dakine benzer şekilde, planlı ve sistematik tecavüze ek olarak cinsel köleliğe zorlama ve zorla evlilik suçlarını da içeriyordu.… Devam >>
Osmanlı İmparatorluğu’nun Van, Musul, Halep ve Diyarbakır vilayetlerinde yoğunlaşmış olan Yezidî nüfus, 1840 yılında çıkan askerlik mükellefiyetiyle ilgili yasadan rahatsız olmuşlardı. 1849 yılı Ağustos ayında, Yezidîlerin temsilcilerinden oluşan bir grup İstanbul’a gelmiş ve kendilerinin “haric-i mezhep” olduklarını –yâni Müslüman olmadıklarını!– ve bu nedenle aynen gayri Müslimler gibi “bedel” ödeyerek askerlik mükellefiyetinden kurtulmak istediklerini belirtmişlerdir.
Bu konuda Babıâli’ye verdikleri dilekçe ilk anda reddedilmiştir. O yıllarda Musul civarında Ninova’da Asur medeniyetine ilişkin arkeolojik kazılar yapan Sir Austen Henry Layard, Yezidîlerin durumunu İstanbul’daki İngiliz Büyükelçisi Sir Stratford Canning’e anlatmıştır.1
Bunun üzerine, Sir Canning, Babıâli nezdinde duruma müdahale etmiş ve böylece Yezidîler “bedel-i nakdî” ödeyerek askerlik hizmetinden muaf tutulmuşlardır.2
Babıâli, Yezidîlerden para toplamış, fakat onlara gayri Müslim statüsü vermemiştir.… Devam >>
Ezidiler neden binlerce yıl katliama uğradı? Türkiye’den neden göçtüler? Yüzlerini güneşe neden dönüyorlar? Türkiye’de kalmaları mümkün mü?
IŞİD, Irak’ta Ezidilerin yoğun olarak yaşadığı Şengal’e saldırısının ardından onbinlerce Ezidi göç yollarına düştü.
Bir bölümü Irak’ın farklı illerine, bir bölümü Rojava’ya sığınırken binlercesi de Türkiye’ye geldi. Silopi, Midyat, Viranşehir gibi yerlere dağılan Ezidilerin akıbeti henüz belli değil.
Peki Türkiye’de son göçten önce sayıları yaklaşık 500 kişiye düşen ve nasıl yazılacağı konusunda bile tartışma yürütülen Ezidileri ne kadar tanıyoruz?
Türkiye’de Ezidiler üstüne en kapsamlı çalışmayı yürüten Bilgi Üniversitesi Tarih bölümü öğretim üyesi Amed Gökçen ile söyleşi.
Nilay Vardar: Hala Yezidi demekte ısrar edenler var.… Devam >>