Frengi, cinsel yolla bulaşan bir bulaşıcı hastalıktır. Enfeksiyon birkaç evre halinde ilerler ve genellikle fark edilmez. Erken fark edilirse iyi bir şekilde tedavi edilebilir. Bu yazıda frenginin nedeni, teşhisi, önlenmesi ve tedavisi hakkında genel bilgi verilmektedir.
Bir bakışta
- Sifiliz olarak da bilinen frengi, cinsel yolla bulaşan bulaşıcı bir hastalıktır.
- Frengi, yalnızca insanlarda bulunan Treponema pallidum bakterisinden kaynaklanır.
- Tedavi edilmezse, frengi enfeksiyonunun üç evresi vardır.
- Enfeksiyon erken teşhis edilirse antibiyotiklerle tedavi edilebilir.
- Enfeksiyon geç tespit edilirse organlarda kalıcı hasara neden olabilir.
- Prezervatifler, femidomlar ve dental damlar bulaşmaya karşı koruma sağlayabilir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Frengi nedir?
Frengi, zührevi frengi, sifiliz veya sert frengi çıbanı olarak da adlandırılır. Tüm dünyada yaygın olarak görülen cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır.
Frengi tedavi edilmezse üç evrede ilerleyebileceği gibi kendiliğinden de iyileşebilir. Bazen evreler arasında yıllarca belirti görülmez. Semptomlar çok hafif olabilir ve herkes frengi ile enfekte olduğunu fark etmeyebilir. Bu şekilde, etkilenenler patojenleri fark edilmeden yayabilir.
Almanya'da frengi şu anda ağırlıklı olarak erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkeklerde görülmektedir. Bunun nedenlerinden biri, Almanya'daki eşcinsel erkeklerin HIV enfeksiyonunu önleyen ilaçlar mevcut olduğu için daha az prezervatif kullanmasıdır.
Treponema bakterileri aşağıdaki yollarla bulaşabilir:
- Doğrudan cinsel temas yoluyla, mukoza ile yoğun temas
- Ciltte veya mukoza zarlarında küçük yaralar
- Enfekte hamile bir kadında rahim yoluyla doğmamış çocuğa (Lues connata)
Patojenler kan nakli yoluyla da bulaşabilir. Ancak, kan bağışlarının sistematik testleri nedeniyle, bu pratikte artık gerçekleşmemektedir.
Frenginin belirtileri nelerdir?
Frengi hastalarının sadece yaklaşık yarısı hastalığın semptomlarını gösterir. Tedavi edilmediği takdirde farklı semptomlarla üç evrede gelişebilir, ancak kendiliğinden de iyileşebilir.
Birinci evre (sifiliz I, birincil frengi)
İlk olarak, bakterilerin vücuda girdiği yerde küçük bir nodül oluşur. Genellikle bu, ağız veya anüs bölgesindeki cinsel uygulamaya bağlı olarak penis veya labia üzerindedir. Yakındaki lenf düğümleri şişer ve nodül sert bir ülsere dönüşür. Genital organlardaki ülserler ağrılı değildir. İlk evre 4 ila 6 hafta sonra kendi kendine iyileşir.
İkinci evre (sifiliz II, ikincil frengi)
Bakteriler vücuda yayılır ve aşağıdaki semptomlar farklı şekillerde ortaya çıkabilir:
- Ateş
- Baş ağrısı, eklem ağrısı veya kas ağrısı
- Birden çok lenf düğümünün şişmesi
- Güve yemiş gibi görünen saç dökülmesi
- Döküntüler: Lekeli küçük nodüller, daha sonra pullu, nadiren küçük cilt ülserleri ve mukoza zarlarında benzer değişiklikler
- Ellerin avuçlarında ve ayak tabanlarında artan nasır oluşumu
- Menenjit gibi nörolojik sonuçların yanı sıra görme ve işitme bozuklukları
Bu evre birkaç yıl sürebilir ve bu süre zarfında semptomlar tekrar tekrar alevlenebilir.
Üçüncü evre (sifiliz III, üçüncül sifiliz)
Bu evrede, aşağıdaki semptomlar farklı derecelerde ortaya çıkabilir:
- Ciltte nodüller
- Ciltte ve iç organlarda kitle benzeri ülserler (dişetleri)
- Ana arterlerde damar değişiklikleri, damarlarda yırtılabilen keseler (anevrizma)
- Nörolojik sonuçlar: Menenjit, periferik sinirlerin, kraniyal sinirlerin, omuriliğin ve beynin tutulumu
Frenginin üçüncü evresinin nörolojik semptomları şunları içerebilir:
- Alt karın ve bacaklarda ağrı ve uyuşma (tabes dorsalis)
- Felç ve duyu bozuklukları
- Konuşma bozuklukları (afazi)
- Nöbetler
- Işığa karşı değişen gözbebeği tepkisi
- Kafa karışıklığı, ruh hali değişimleri, düşünce bozuklukları, halüsinasyonlar, deliryum veya koma gibi zihinsel semptomlar
Bu son evrede de tedavi edilmezse, ilerleyen felç yaklaşık 4 ila 5 yıl sonra ölüme yol açar. Prensip olarak, frengi herhangi bir aşamada iyileşebilir, ancak ortaya çıkan organ hasarı azalmaz.
Önemli bilgi: Frengi günümüzde iyi tedavi edilebildiğinden, evre 3 (üçüncül sifiliz) çok nadir hale gelmiştir. Bununla birlikte, HIV pozitif hastalarda erken nörosifiliz daha sık görülür ve hastalık genel olarak daha şiddetli olabilir.
Frengiye ne neden olur?
Frenginin nedeni treponema pallidum bakterisidir. Dünya çapında yaygındır ve sadece insanlarda görülür.
Korunmasız, sık sık değişen eşlerle cinsel ilişkiler frengiye yakalanma riskini artırır.
Frengi enfeksiyonu ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar riskinizi değerlendirmek ister misiniz? WIR – Walk in Ruhr, Zentrum für Sexuelle Gesundheit und Medizin (Walk in Ruhr, Cinsel Sağlık ve Tıp Merkezi) anonim bir online CYBE risk testi sunar.
Enfeksiyon hastalıkları nelerdir?
Aşağıdaki videodan, doktorların hangi durumlarda enfeksiyon hastalıklarından bahsettiğini, hangi nedenlerin enfeksiyon hastalıklarını tetiklediğini ve bu hastalıkların nasıl bulaştığını öğrenebilirsiniz.
Bu ve başka videolar YouTube kanalında da mevcutturŞimdi izleyin
Bu sitede yayınlanan veri koruma bildirimleri geçerlidir.
Frenginin görülme sıklığı nedir?
Bildirilen frengi vakalarının sayısı 2010'dan beri istikrarlı bir şekilde artmaktadır. Almanya'da her yıl yaklaşık 8000 kişide frengi teşhis edilmektedir.
Dünya çapında yaklaşık 12 milyon insan bu hastalıktan etkilenmektedir ve bunların yüzde 90'ı gelişmekte olan ülkelerdedir.
Frengi hastalığı nasıl seyreder?
Frengi evreler halinde ilerler. Kendiliğinden iyileşme de oldukça mümkündür. Enfeksiyon erken teşhis edilirse antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Ancak tedavi edilmezse bu hastalık ciddi sakatlıklara yol açabilir ve hatta ölümcül olabilir.
Frengiyi nasıl önleyebilirsiniz?
Korunmalı cinsel ilişki, frengi enfeksiyonunu önleyebilir. Prezervatifler, femidomlar ve oral seks kondomları enfeksiyona karşı koruma sağlayabilir. Burada tutarlı ve doğru kullanım önemlidir. Frengi ayrıca ağızdan ağza ve ağızdan genital organlara veya anüse bulaşabilir. Kanıtlanmış bir frengi hastalığı olan insanlar, tedavinin sonuna kadar cinsel temastan kaçınmalıdır.
Frengi nasıl teşhis edilir?
Frengiden şüpheleniliyorsa, doktorlar etkilenen bölgelerden sürüntüler alabilir ve bunları özel bir mikroskop altında veya özel laboratuvar testleri ile inceleyebilir. Bakteriler doğrudan orada tespit edilebilir. Pozitif bir patojen tespiti durumunda her zaman tedavi uygulanmalıdır.
Laboratuvarlar kan örneklerinde çeşitli antikorları tespit edebilir. Frengi patojenleri ile teması tespit etmek için kullanılabilecek antikorlar ve hastalığın aktivitesini belirlemek için kullanılabilecek antikorlar vardır. Bu antikor testleri ile doktorlar, hastaların tedaviye ihtiyacı olup olmadığına ve daha sonra tedavinin başarılı olup olmadığına karar verebilirler.
Nörosifiliz teşhisi için doktorlar etkilenen kişiden omurilik sıvısı almalı ve antikor bakımından test etmelidir.
Hızlı frengi testi sonuçları, laboratuvar testleri kadar güvenli değildir. Ancak bunlar tarama testleri olarak kullanılabilir ve enfeksiyon belirtilerini gösterebilir. Daha sonra kesin bir sonuç için başka antikor testleri yapılmalıdır.
Önemli bilgi: Erken frenginin klinik belirtileri enfeksiyondan yaklaşık 3 hafta sonra ortaya çıkar. Herhangi bir şüphe varsa, cinsel partnerler de olası bir enfeksiyon için kendilerini test ettirmelidir.
Frengi nasıl tedavi edilir?
Frengi bakterilerden kaynaklanır. Bu nedenle hastalık antibiyotiklerle başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Kural olarak, penisilin hastalığın tüm aşamalarında kullanılır. Frengi, evreye bağlı olarak gluteal kasta haftalık aralıklarla bir ila üç depo enjeksiyon ile tedavi edilir. Nörosifiliz için iki ila üç hafta boyunca intravenöz tedavi gereklidir. Düzenli antikor testleri tedavinin başarısını gösterir.
Penisilin tedavisi bakterilerin hızla parçalanmasına neden oluyorsa, patojenlerin toksik bileşenleri bağışıklık sisteminde şiddetli reaksiyonları tetikleyebilir. Daha sonra titreme, ateş ve baş ağrısı gibi semptomlar görülür. Bu semptomları hafifletmek için doktorlar sıklıkla, bir dozu tedavinin başlangıcından hemen önce olmak üzere kortizon da verirler.
Tedavinin bitiminden sonra üç ayda bir kontrol yapılır: Doktorlar, klinik semptomların ne ölçüde azaldığını ve hastanın kanındaki belirli antikorların sayısının azaldığını kontrol eder.
Erken frengide, semptomlar genellikle tedaviden sonra hızla düzelir. Etkilenen insanlar, tamamen iyileşene kadar cinsel temastan kaçınmalıdır. Geç sifilizde, organ hasarından dolayı kalıcı bozukluk meydana gelebilir.
Başka hangi bilgiler gereklidir?
Frengi bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklardan biridir. Rapor, bir laboratuvar ve tedavi eden doktor tarafından isimsiz olarak yapılır.
Frengi için iletişim noktaları
Liebesleben, Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung (Federal Sağlık Bilgi Merkezi) (BZgA) kuruluşunun web sitesidir. Burada aşk, cinsellik ve korunma ile ilgili bilgileri bulabilirsiniz.
WIR – Walk in Ruhr, Zentrum für Sexuelle Gesundheit und Medizin (Walk in Ruhr, Cinsel Sağlık ve Tıp Merkezi) kuruluşu da frengi ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar hakkında faydalı ve faydalı bilgiler sağlar.
- Arbeitsgemeinschaft der Wissenschaftlichen Medizinischen Fachgesellschaften e.V. (AWMF). Diagnostik und Therapie der Syphilis. S2k-Leitlinie. AWMF-Registernummer 059/002. 05.2020. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Arbeitsgemeinschaft der Wissenschaftlichen Medizinischen Fachgesellschaften e.V. (AWMF). Neurosyphilis. S1-Leitlinie. AWMF-Registernummer 030/101. 05.2020. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Arbeitskreis Blut des Bundesministeriums für Gesundheit. Treponema pallidum. Bundesgesundheitsblatt – Gesundheitsforschung – Gesundheitsschutz 2002. 45: 818–826. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung. Syphilis. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Deutsche STI-Gesellschaft (DSTIG). Leitfaden STI-Therapie und -Prävention. Version 3.0, 2019/2020. 11.2019. Aufgerufen am 27.10.2020.
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Annual Epidemiological Report for 2016 Syphilis. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Robert Koch-Institut (RKI). RKI-Ratgeber: Syphilis. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Robert Koch-Institut (RKI). Syphilis in Deutschland im Jahr 2018 – Anstieg der Vorjahre stagniert auf hohem Niveau. Epidemiologisches Bulletin 2019. 50: 545–558. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Robert Koch-Institut (RKI). Schnelltests in der Diagnostik sexuell übertragbarer Infektionen. Epidemiologisches Bulletin 2012. 5: 37–46. Aufgerufen am 27.10.2020.
- Weltgesundheitsorganisation (WHO). Disease Watch Focus: Syphilis. Aufgerufen am 27.10.2020.
Deutsche STI-Gesellschaft (Alman CYBE Derneği) tarafından kontrol edilmiştir.Tarih: