Bu makaledeki ortak yazarlar Andrew Carberry, MPH. Andrew Carberry 2008 yılından bu yana çocuklara bahçe ve çifliklerde yiyecek yetiştirme eğitimi verilen okul bahçelerinde ve farm to school (çiftlikten okula) programlarında çalışmıştır. Şu anda Winrock International’da Topluluk Tabanlı Gıda Ekibi’nde Program Üyesi’dir.
Soğan, bahçesine bir şeyler ekenler için popüler bir sebzedir çünkü çok çeşitli kullanım alanları vardır, yetiştirmesi kolaydır ve çok az yer gerektirir. Ek olarak büyüme mevsimleri kısadır yani soğanları ilkbaharda hasat edebilir ve kışın kullanmak için kurutabilirsin.
Adımlar
Kısım 1 / 2:
Ekime Hazırlanmak
-
1Yetiştirmek için bir soğan türü seç. Çoğu meyve ve sebzede olduğu gibi soğanın da farklı nedenlerden dolayı çekici olan birçok çeşidi vardır. Soğanlar, her biri kendine özgü bir tatta olan üç renkte (beyaz, sarı ve kırmızı/mor) olur. Ek olarak soğanlar iki yetiştirme türüne ayrılır: Uzun gün ve kısa gün. Uzun gün soğanları, 14-16 saat gündüz olan günlerde (ilkbahar sonu/yaz) filizlenmeye başladıkları için, kısa gün soğanları ise 10-12 saat gündüz olan günlerde (kış/ilkbahar başı) filizlenmeye başladıkları için bu isimleri almışlardır.
- Uzun gün soğanları en iyi kuzeyde yetişirken kısa gün soğanları en iyi güneyde yetişir.[1] X Kaynağı araştır
- Sarı soğanlar altın rengindedir ve hafiften tatlıdır. Beyaz soğanların tadı sarılara göre daha keskindir. Kırmızı soğanlar menekşe rengindedir ve genellikle pişirilmeden taze yenir.
-
2Soğanları nasıl ekeceğine karar ver. Soğan yetiştirmenin genelde iki popüler yolu vardır: soğan setleri (başlarını) veya soğan tohumları kullanmak. Bahçıvanlar, biraz daha sert oldukları ve kötü hava koşullarına soğan tohumlarından daha iyi dayandıkları için soğan setleri ekmeyi tercih ederler. Bununla birlikte soğanları iç mekanda tohumdan yetiştirip dışarıya taşıma niyetindeysen soğanları kesinlikle kendi başına tohumdan yetiştirebilirsin.[2] X Kaynağı araştır Sıcak havalarda soğanları toprağa da ekebilirsin.[3] X Kaynağı araştır
- Hâlihazırda ekili bir soğanı naklederek yetiştirmeyi veya soğan parçalarından soğan yetiştirmeyi de seçebilirsin ama bu her zaman başarılı olmaz ve uygulaması soğan setleri veya tohumları kullanmaktan çok daha zordur.
- Bölgende iyi yetişen setler veya tohumlar hakkında tavsiye almak için yerel bir fidanlığı ziyaret et.
-
3Ne zaman yetiştireceğini bil. Soğanlar doğru zamanda ekilmezse yetiştirmesi zor sebzeler olabilir. Soğukta ekilirlerse ölebilirler, ilkbaharda da enerjiyi baş yerine çiçeklere vererek boşa harcayabilirler. Tohum olarak ekiyorsan tohumları önce 6 hafta boyunca içeride büyüt, sonra dışarıya taşı. Soğanları ortalama son don günününden 6 hafta önce ektiğinden ve o tarihten sonra dışarı taşıdığından emin ol.[4] X Kaynağı araştır
-
4İdeal konumu seç. Büyüme koşulları söz konusu olduğunda soğanlar pek seçici değildir ancak bazı tercihleri vardır. Bolca alanı olan ve güneş ışığı alan bir yer seç. Yeterince yer verilirse soğan oldukça büyür; bu yüzden soğanlara ne kadar alan verirsen o kadar büyüyeceklerini unutma. Soğanları daha büyük bitkiler veya ağaçların gölgesinde kalan bir yere ekmekten kaçın.
- Soğanlar yükseltilmiş zeminlerde iyi büyür; bu nedenle bahçede yeterli alan bulamıyorsan soğan ekinin için ayrı bir yükseltilmiş zemin hazırlayabilirsin.
-
5Toprağı hazırla. Biraz öngörü gerektirse de arazinin toprağını birkaç ay önceden ekime hazırlayabilirsen daha iyi bir mahsül elde edersin. Mümkünse sonbaharda toprağı sürmeye ve gübrelemeye başla. Toprağında çok çakıl, kum veya kil varsa durumu eşitlemek için biraz saksı toprağı karıştır. Ek olarak, toprağının pH seviyesini test et ve 6 ila 7,5 arasında bir pH oluşturmak için gerekli tüm bileşikleri ekle.
Reklam
- Toprağının pH'ını test etmek ve değiştirme işlemi en iyi ekimden en az bir ay önce yapılır, böylece katkı maddelerinin toprağa etki etmesi ve soğanın büyümesi için temel hazırlaması için zamanı olur.
Kısım 2 / 2:
Soğanlarını Ekmek
-
1Toprağı hazırla. Ekim yapmaya hazır olduğunda, toprağı yaklaşık 15 cm derinlikte sür ve bir katman (6 metre başına 1 fincan) fosforlu gübre ekle. Ancak, bunu yalnızca toprağının fosfor oranı düşükse yap. Bunu öğrenmek için önce toprağını test ettiğinden emin ol. 10-20-10 veya 0-20-0 gibi bir oranda bir karışım kullanmak, gelişen soğanların için ekstra destek sağlayacaktır. Bu noktada, ekim yaptığın bahçede bulunabilecek yabani otları kopardığından emin ol.
-
2Delikleri kaz. Soğanları, setlerin veya fidelerin üzerine 2,5 cm’den fazla toprak yerleştirilmeyecek şekilde ek; soğan çok fazla gömülürse büyümesi azalır ve sıkışır. Soğan setlerini birbirinden 10-15 cm, tohumları 2,5-5 cm ayır. Soğanların büyümeye başladığında boyutlarını artırmak için onları taşıyabilir ve daha da ayırabilirsin.
-
3Soğanları ek. Tohumlarını, kazdığın deliklere yerleştir ve üzerlerini 1,2 cm toprakla ört. Setlerin 5 cm’den daha derinde olmaması gerekir. Toprağı soğanların üzerine sıkıca bastırmak için ellerini veya ayakkabılarını kullan; soğanlar sıkı toprakta gevşek toprağa göre daha iyi büyürler. Biraz su ekleyerek ekimi tamamla. Soğanlarının büyümelerini izlemeye hazırsın!
- Nakledilen soğanlar, setlerden veya tohumlardan daha fazla suya ihtiyaç duyar. Böyle bir ekim yaptıysan soğana daha fazla su ver.
-
4Soğan ekinini koru. Soğanlar, yabani otlardan ve çekiştirildiğinde kolayca zarar görebilecek veya kötüye kullanılabilecek kırılgan bir kök sistemine sahip oldukları için nispeten hassas bitkilerdir. Çıkan yabani otları koparmak yerine üstlerini kesmek için bir çapa kullan. Yabani otları çekiştirmek, soğanların köklerini çekiştirip büyümeyi zorlaştırabilir. Soğanlarına haftada yaklaşık 2,5 cm su ver ve ayda bir azotlu gübre ile besin takviyesi yap. Ekimden hemen sonra, nemi hapsetmek ve yabani otları engellemek için her bitkinin arasına ince bir malç tabakası ekle.
- Soğanlarının biraz daha tatlı olmasını istiyorsan normalde vereceğinden daha fazla su ver.
- Soğanlarından herhangi biri çiçek açarsa onu çekip çıkar. Bu soğanlar büyümeye devam etmeyecek ve lezzeti artmayacaktır.
-
5Soğanlarını hasat et. Üst kısımları altın sarısı göründüğünde soğan tamamen olgunlaşmıştır; bu noktada, üst kısımları yere düz gelecek şekilde bük. Bunu yapmak, besinleri filizlenme yerine soğanı geliştirmeye doğru itecektir. 24 saat sonra üst kısımlar kahverengi görünmeli ve soğanlar toplanmaya hazır hâle gelmelidir. Soğanları topraktan çıkar ve filizleri başın ve köklerin 2,5 cm yukarısından kes. Soğanları güneşte bir veya iki gün kurumaya bırak, ardından kurutmaya devam etmek için iki ila dört hafta kapalı alanda kuru bir yere taşı.
Reklam
- Kurutma sırasında iyi hava akışı sağlamak için soğanları çoraplarda veya bir tel elek üzerinde sakla. Bu, soğanların daha uzun süre dayanmasına ve lezzetini korumasına yardımcı olacaktır.
- Tatlı soğanlar, yüksek nem içeriği nedeniyle en erken bozulacak olanlandır; bu nedenle çürümeyi önlemek için önce onları ye.[5] X Kaynağı araştır
- Çürüme belirtileri gösteren soğanları at veya doğrayıp kullan ki depodaki diğer soğanlara hastalık yaymasınlar.
İpuçları
- Hastalıkları ve istilaları önlemeye yardımcı olmak için, bahçende soğanla aynı alana turp ekmeyi dene.
- Soğan bahçeni oluşturmaya başlamak için, bahçeye koymadan iki hafta önce nemli saksı toprağı ile doldurulmuş kaplara soğan setleri koy. Kapları, ekmeye hazır olduğunda filizlenebilmeleri ve bir kök sistemi geliştirebilmeleri için içeride tut.
- Soğanın etrafına veya toprağına taze çekilmiş kahve veya çay yaymayı dene. Bunlar azot bakımından zengin bileşenlerdir.
- İlgi çekici bir bilim deneyi yapmak için çocuklara suda soğan yetiştirtmeyi deneyebilirsin. Bu deneyle hasat edilebilecek soğanlar üretilmez ama çocuklara soğanın nasıl kök saldığını ve yapraklandığını gösterir.
Uyarılar
- Soğanlar genellikle haşere problemlerine karşı dayanıklı olsalar da bazen soğanları yiyen kök kurtlarının kurbanı olabilirler. Paket talimatlarına göre kullanılan böcek sabunu genelde sorunu kontrol altına alabilir.
- Farklı soğan çeşitleri, farklı gün uzunlukları gerektirir ve sıcak veya soğuk iklimler için daha uygundur. Soğanı yaşadığın yerden satın almak, bölgen için doğru türü almanı sağlamalıdır.
Referanslar
- ↑ http://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/publications/onions/oniongro.html
- ↑ http://www.organicgardening.com/learn-and-grow/onions-growing-guide
- ↑ http://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/publications/onions/oniongro.html
- ↑ http://www.organicgardening.com/learn-and-grow/onions-growing-guide
- ↑ http://www.almanac.com/plant/onions