Kadir Dikbaş
28/04/2006 - Zaman
Faizsiz sistemle çalışan özel finans kurumları, kısa bir süre önce katılım bankası adını aldı. Şu an 15'i yabancı sermayeli olmak üzere Türkiye'de faaliyet gösteren 51 bankadan sadece 4'ü katılım bankası. Bunun ikisi tamamen yerli, ikisi yabancı sermayeli. Bu bankaların hem sayı hem de hacim olarak genel bankacılık sisteminden aldığı pay henüz çok küçük; ama gelişme potansiyeli yüksek.
Sektörün iki yerli oyuncusundan biri, eski adıyla Asya Finans, yeni adıyla Bank Asya. Diğeri ise Family Finans ve Anadolu Finans'ın birleşmesiyle ortaya çıkan Türkiye Finans. Sektörün yabancı sermayeli iki üyesi Kuveyt Türk ve Albaraka.
Türkiye, faizsiz bankacılıkla 1983 yılında tanışmıştı. O tarihten sonra "özel finans kurumu" adıyla faaliyete geçen bu kurumların mevzuat alt yapısı yıllarca tamamlanamadı. Bankacılık faaliyeti yapmalarına rağmen kendilerine banka statüsü tanınmadı. Bir dönem şube açmalarına bile engeller çıkarıldı. 16 yıl sonra, ancak 1999 yılında çıkarılan yasayla Bankalar Kanunu kapsamına alınabildi.
2001 kriziyle birlikte İhlas Finans'ın iflas etmesi, sektöre küçümsenmeyecek bir darbe vurdu. Bankalardaki mevduatlar devlet garantisi kapsamında olmasına rağmen özel finans kurumlarının bu garanti dışında tutulması, binlerce mağdur ortaya çıkardı.
Bu sebepten dolayı 2002 yılında, katılım hesaplarına yatırılan tasarrufları sigortalamak için Özel Finans Kurumları Birliği bünyesinde "Güvence Fonu" oluşturuldu. 2005 yılında bu fon Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devredildi. Yani bu kurumlardaki 50 bin YTL'ye kadar olan tasarruflar da, diğer bankaların mevduatları gibi, devlet garantisi altına alınmış oldu. Aynı yıl bu kurumların isimleri de katılım bankası olarak yeniden düzenlendi; fakat faizsiz faaliyet esasları aynen korundu.
Atılan bu adımlar, reel sektörle iç içe çalışan, onlara doğrudan kaynak aktaran bu bankaların gelişmesini sağladı. Bankacılık sektörünün dışa açılmasıyla birlikte, artan rekabet ve birleşmeler bu sektöre de yansıdı. İlk olarak Anadolu Finans ve Family Finans güç birliğine gitti.
Sektörde bundan sonra atılan ikinci önemli adım ise Bank Asya'nın İMKB'de halka açılma kararı oldu. Kurum, geçtiğimiz ay halka arz sürecini başlattı. Şirket hisselerinin yüzde 20'si halka arz edilecek. Muhtemelen hisseler mayıs ayının ilk haftasında Borsa'da işlem görmeye başlayacak.
Banka yöneticileri bu maksatla yurtiçi ve yurtdışında yoğun bir tanıtım trafiği içindeler. Geçen hafta İstanbul'da basınla yapılan bir akşam toplantısında ben de vardım. Bank Asya Yönetim Kurulu Başkanı Tahsin Tekoğlu, Genel Müdür Ünal Kabaca, Genel Müdür Yardımcıları Ünsal Sözbir ve Ayhan Keser'le sohbet imkanı bulduk.
Bank Asya'nın sermayesi uzun süredir geniş bir tabana yayılmış. 264 ortağı bulunuyor. Hakla arzla birlikte mevcut taban daha da genişleyecek. Şu an şirkette yüzde 10'un üzerinde hisseye sahip ortak yok.
Birim hisse fiyat aralığı, 2,9 - 3,5 YTL olarak belirlenmiş. Genel Müdür Kabaca, uzmanlarca belirlenen fiyatın Borsa yatırımcısı açısından iyi bir fiyat olduğunu söylüyor.
Peki halka arzdan gelen parayla ne yapılacak? Ünal Kabaca, bu konuda da şunu söylüyor: "Gelen kaynak tamamen şubeleşme ve büyümenin finansmanında kullanılacak."
Bankacılık sektörü ve Bank Asya hakkında geniş bilgi veren Genel Müdür Yardımcısı Ünsal Sözbir ise, 72 şubesiyle 706 bin müşteriye hizmet veren Bank Asya'nın, öz kaynak kârlılığının yüzde 31, aktif kârlılığının yüzde 3,4 olduğunu belirtiyor. Söylediğine göre bu, Türk bankacılık sisteminde örnek bir durum. Banka, katılım bankaları arasında öz sermaye ve net kârda birinci, aktifler ve mevduat toplamında ikinci sırada.
Rakamlara boğmadan bir şeyler söyleyecek olursak bizim görebildiğimiz, gelişen Türk bankacılık sektörünün önemli oyuncularından biri olmaya aday Bank Asya'nın, kriz dönemleri dahil, kuruluşundan bu yana başarılı bir çizgi izlediğidir. Onun Borsa'ya açılması, sadece kendisi için değil, katılım bankacılığının gelişimi ve geleceği açısından da önemli bir dönüm noktası olacak.