Frengi Nedir? Sifiliz Nedir? Frengi hastalığı, sifiliz ya da bel soğukluğu olarak bilinir ve tedavi edilmediğinde çok ciddi sorunlara yol açabilecek, cinsel yolla bulaşan hastalıklardan biridir ancak; doğru tedavilerle tedavisi basittir.
Frengi Nedir? Sifiliz Nedir?
Sifiliz, ya da diğer adıyla frengi hastalığı, bel soğukluğu, tedavi uygulanmadığında ciddi sağlık problemlerine yol açabilen ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biridir. Hastalık primer, sekoder, latent (geç) ve tersiyer olmak üzere evrelere ayrılır. Her evrenin kendine özgü belirtileri ve bulguları mevcuttur.
Frengi Nasıl Bulaşır?
Vajinal, anal ya da oral seks sırasında sifiliz yarasına direkt temas ile bulaşır. Bu yaralar penis, vajina ya da anüs çevresinde, rektum içinde, dudaklarda ya da ağız içinde bulunabilir. Enfekte olan bir anneden, karnındaki bebeğe bulaşabilir.
Nasıl Görünür?
Hastalık evrelere ayrılır, her evrenin (primer, sekonder, latent, tersiyer) kendine ait belirtileri ve bulguları vardır. Primer sifilizde genellikle bireyin, enfeksiyon bölgesinde yaraları vardır. Bu yaralar genelde genital bölge çevresinde olur: anüs çevresinde ya da rektumun içinde. Bu yaralar, her zaman olmasa da, sert, yuvarlak ve ağrısızdır. Sekonder frengi belirtileri arasında ise deri döküntüleri ve kızarıklıkları, şişmiş lenf nodları ve ateş bulunur. Primer ve sekonder frengi belirtileri hafif olabilir ve kişi tarafından fark edilmeyebilirler. Latent evre sırasında ise herhangi bir belirti ya da bulgu yoktur. Tersiyer evrede ciddi sağlık problemleri görülebilir. Doktorunuz tersiyer sifiliz tanısı koymak için, size birçok test uygulayabilir. Bu evre kalbi, beyni ve vücudun diğer organlarını da etkileyebilir.
Bulaşma Riski Nasıl Önlenir?
Aktif bir cinsel yaşantınız varsa, riskleri önlemek için birkaç şey uygulanabilir:
- Frengi hastalığı olmayan bir bireyle uzun süreli tek eşlilik
- Kondomları doğru şekilde kullanmak: kondomlar yara ile teması engelleyebileceğinden dolayı bulaşı engeller. Bazen yaraların olduğu bölgeler kondom ile kaplanamayacağından dolayı, bu bölgeler ile gerçekleşebilecek temaslar yine hastalığın bulaşmasına neden olabilir.
Hamilelik – Bebeğimi Nasıl Etkiler?
Eğer hamile ve enfekte iseniz, karnınızdaki bebeği de enfekte edebilirsiniz. Hastalık düşük doğum ağırlıklı bebeğe sebep olabilir. Aynı zamanda erken doğuma ya da ölü doğuma neden olabilir. Bebeğinizi korumak için, hamilelik sırasında en az bir kez test edilmelisiniz. Eğer pozitif iseniz acilen tedavi olmalısınız.
Enfekte bir bebek belirtiler ya da bulgular olmadan doğabilir ancak derhal tedavi edilmezse haftalar içinde bebekte ciddi sağlık problemleri ortaya çıkabilir. Tedavi edilmeyen bebekler katarakt, sağırlık ya da nöbetler gibi sağlık problemleri yaşayabilirler ve ölebilirler.
Frengi Belirtileri
Frengi belirtileri yetişkinlerde farklı evreler için değişkenlikler gösterir:
Primer Evre
Primer evrede bir ya da daha fazla yara fark edebilirsiniz. Yara sifilizin vücudunuza girdiği bölgededir. Her durumda olmasa da genelde sert, yuvarlak ve ağrısızdır. Ağrısız olduğundan dolayı fark edilmeyebiir. Yara 3-6 hafta boyunca kalır ve tedavi alıp almamanız fark etmeksizin kendi kendine iyileşir. Yara iyileşse bile yine de tedavi olmalısınız. Bu enfeksiyonun sekonder evreye geçmesine engel olacaktır.
Sekonder Evre
Sekonder evre sırasında deri döküntüleri/kızarıklıkları ya da muköz membran lezyonları görülebilir. Muköz membran lezyonları ağızdaki, vajinadaki ya da anüsteki lezyonlardır. Bu evre genellikle vücudun bir ya da daha çok kısmında görülebilecek deri kızarıklıkları ile başlar. Bu kızarıklıklar primer yaranız iyileşirken ya da iyileştikten haftalar geçtikten sonra ortaya çıkabilir. Kızarıklıklar kaba, kırmızı ya da kırmızımsı kahverengi tonlarında görünebilir ve avuç içinde ya da ayak tabanında bulunabilir. Kızarıklıklar genelde kaşıntı yapmazlar ve bazen fark edilmezler bile. Diğer belirtiler arasında ise ateş, şişmiş lenf bezleri, boğaz ağrısı, kısmi saç kayıpları, baş ağrıları, kilo kaybı, kas ağrıları ve aşrı yorgunluk şeklinde sıralanabilir. Tedavi olup olmamanızdan bağımsız olarak bu evredeki semptomlar geçicidir. Doğru tedavi uygulanmadığında, enfeksiyon latent evreye ve büyük ihtimalle tersiyer evreye de ilerleyecektir.
Latent Evre
Latent evre görülebilecek herhangi bir belirtinin ya da bulgunun olmadığı bir zaman aralığıdır. Tedavi olmadığınızda, yıllar boyunca belirti veya bulgu olmadan frengi hastalığı ile yaşayacaksınızdır.
Tersiyer Evre
Tedavi olmayan çoğu insanda hastalık tersiyer evreye ilerlemeyecektir ancak bu gerçekleşirse vücutta bulunan pek çok organ sistemi bu durumdan etkilenebilir. Bu organ sistemleri içine kalp ve kan damarları, beyin ve sinir sistemi de dahildir. Tersiyer evre çok ciddidir ve enfeksiyon başladıktan 10-30 sene sonra içinde meydana çıkabilir. Tersiye evrede, hastalık iç organlara zarar verir ve ölümle sonuçlanabilir.
Nörosifiliz ve Oküler Sifiliz
Tedavi olmadan, enfeksiyon beyne ve sinir sistemine (nörosifiliz) ya da göze (oküler sifiliz) sıçrayabilir. Bu durum yukarıda bahsi geçen evrelerin herhangi birinde gerçekleşebilir.
Nörosifiliz belirtileri:
- yoğun baş ağrısı
- kas hareketlerini koordine etmede güçlük
- paraliz (vücudun belli kısımlarını hareket ettirememe)
- hissizlik
- demans (akıl hastalığı)
Oküler sifilizin belirtileri ise görüşte değişikliklerdir ve bu durum körlüğe kadar bile ilerleyebilir.
Tanısı Nasıl Konur?
Genellikle, tanı testi olarak kan testi yapılır. Bazen de yaradan alınan sıvı örneği ile tanı konulabilir.
Tedavisi Mümkün Müdür?
Evet, tedavi doğru antibiyotiklerle mümkündür. Ancak, tedavinin hastalığın halihazırda vermiş olduğu zararlara bir faydası yoktur.
Tedavi Oldum, Tekrar Bulaşabilir Mi?
Bir kez enfekte olmanız sizi tekrar enfekte olmaktan korumaz. Tedaviniz başarı ile tamamlansa bile tekrar enfekte olabilirsiniz. Enfekte olup olmadığınız ancak laboratuvar testleri ile doğrulanabilir. Belli aralıklar ile takip testleri yapılması tedavinin etkili olup olmadığını görmek adına tavsiye edilir.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan bir diğeri olan Kasık Biti ve Kasık Biti Tedavisi yazımızı okumak için lütfen yazı başlığının üzerine tıklayın!
Otoimmün hastalıklar nelerdir biliyor musunuz? Öğrenmek isterseniz yazımızı sitemizde bulabilirsiniz.