İslam'da kadercilik anlayışı yoktur, kadere iman vardır. İnsanın öleceği vakit hariç, yaşamında olacak her şey kaderinde değiştirilir. İnsan, kendi kaderini kendisi yazar. Yani Levh-i Mahfuz'da yazılı olan sabit değildir. Allah önce zaman içinde olup bitecek her şeyi bu kainatın kader kitabına yazdı. Sonra onun kalemini kırdı. Ancak insanlara "nefs" vermişti ve onları "sınava tabi tutmuştu".
Dolayısıyla insanların gayretleri, çalışmaları ve duaları da önemliydi. Allah günde 360 kere Levh-i Mahfuz'a nazar edip insanların kaderlerini değiştirmeye başladı. Tasavvufta bu böyledir. Yani Levh-i Mahfuz'da yazılanlar sabit değildir, her gün yeniden değiştirilir.
İnsan kendi eliyle ne yaparsa ve ne yapmazsa kaderine ve birlikte olduğu insanların kaderlerine etki eder. Bu dünyada da ahirette de insanlar yaptıkları ve yapmadıkları ile sorumludurlar. İyi ya da kötü, dolaylı ya da direkt yapılan ya da yapılmayan her şeyden sorgu vardır.
İyi uğraşları desteklemedin, kötü ve boş işlere bir sürü harcama yaptın.. İyi uğraşları destekledin, fuzuli ve gereksiz harcamaları kapattın.. Bunların hepsi senin seçimindir ve sorumluluğundur. Yapıp veya yapmayıp suçu Allah'ın ve kader kitabının üstüne atamazsın.
Allah'ın sana verdiği nimetlerden ve kazançlardan hak yolunda uğraş için harcamadıkça samimi bir Müslüman olamazsın. Yarım bilgi ise adamı imanından eder. Yaşam senin keyfine göre değil, Allah'ın nizamına göre şekillenmelidir. Aksi halde mal sahibinin gazabı gelir.
İnsanın bu dünyada ve ahirette, kendi eliyle yaptıklarından başka bir şey ona hak veya ceza olarak gelmez. Bahaneler ve mazeretler mezara girene kadardır. Ondan sonra her yalana bir azap, her kötülüğe bir ceza, her yapılması gerekeni yapmamış olmaya bir tufan.