.: Köşe Yazıları :.
DYSLEXIA
Dyslexia'yı okul sorunlarıyla birlikte ele almakta yarar vardır. Çünkü bu problem kendisini okul öncesinde de belli etse de, çocuk okula başladığında bir sorun olarak karşımıza çıkar. Çünkü bu çocuklarda okumayı öğrenmede bir güçlük vardır. Bu güçlük ilk yılda öğretmen tarafından fark edilir. Öğretmen böyle bir çocuğun önce zekâsından kuşku duyar. Ama bu kuşkusu, çocuğun anlamasında bir sorun olmadığı için ne var şeklinde bir soru işareti oluşturur.
Öğretmen sınıftaki diğer çocuklarla kıyasladığında böyle anlama sorunu olmayan, hatta zaman zaman bu çocuk zeki bir çocuk sonucuna da vardığı çocuk için "acaba psikolojik bir sıkıntı içinde mi?" diye endişeye düşebilir.
Genellikle bu çocuklar okula başladıklarında fark edilirler. Öğretmen bu çocukları fark ettiğinde, aileyi çağırıp onlardan bir psikologa götürmelerini ister. Bu, en sağlıklı ve de olması gereken yoldur. Bundan sonra, yapılması gerekenler sistemli bir biçimde başlar. Ama çocuğu öğretmen zaman zaman ayırt etmekte zorlanabilir. Örneğin, geri zekâlı sanabilir. Veya bu çocuklarda hiperaktivite (aşırı hareketlilik), dyslexia'nın yanı sıra tabloya eşlik edebilir. Böyle bir durumda öğretmen bu çocuğu şımarık, saygısız, iyi yetişmemiş veya terbiyesiz olarak değerlendirebilir. Bu durumda sınıfta çocuğa tavrı da farklı olacaktır.
Öğretmenlerin bilmesi gerekenler:
1. Dyslexia'lı çocukların zekâ problemi yoktur.
2. Dyslexia'lı çocuklarda dikkat bozukluğu bulunur. Bu çocuklardaki dikkat bozukluğu sistemli, kararlı bir dikkat eğitimi ile kontrol altına alınabilir. Bu konuda aile veya çocuğa yardım edecek uzman kişiler çocuğu belli bir seviyeye gelene kadar düzenli bir şekilde takip etmelidirler. Bir şeker hastasında diyet ne şekilde uygulanıyorsa, burada da bu çalışma düzenli ve uzun vadeli olarak düşünülmelidir. Zaman zaman anne veya baba "yaptık, olmadı" demektedirler. Çabuk sonuç almak özellikle dyslexia'da beklenmemelidir.
3. Bu çocuklarda hiperaktivite (aşırı hareketlilik) durumu da birlikte görülebilir. Bu durumda, yukarıda biraz anlattığım gibi özellikle öğretmen çocuğun bu durumunu değerlendirirken zorluk çekebilecektir. Bu aşırı hareket, çocuğun isteyerek, bilerek veya öğretmenini kızdırmak için özellikle yaptığı bir durum değildir.
Özellikle öğretmenlere söylemek istediğim; bu tür çocuklar eğer sınıfta sırada oturmakta güçlük çekiyor, dersi takip etmekte zorlanıyorlarsa veya ders sırasın da sıradan kalkıp sınıfta dolanıyorlarsa, bu hareketleri kendi güçlüklerinden ileri gelmektedir. Özellikle öğretmene karşı yapılmış bir davranış veya saygısızlık örneği değildir.
4. Böyle farklı hareketleri olan bir çocuk sınıf içinde sınıfın uyumunu bozacağından dolayı, en sağlıklı yol aile ile konuşup bu çocuğu bir psikologa gönderip öncelikle bir durum saptaması yapmaktır.
5. Durum saptamasında çocuğun dyslexia şikâyeti kesinleştiğinde bu defa psikologla işbirliğine girmek, ondan dyslexia konusunda bilgi almak gerekecektir. Dyslexia'nın derecesi öğrenilmelidir. Ayrıca hiperaktivite ve dikkat bozukluklarının bu durumdaki etkileri öğrenilmelidir.
6. Böyle bir çocuk özellikle okumayı öğrenmede ve yazı yazmada zorlanacaktır. Bu konuda kendisine sistemli bir ek eğitim verilmelidir. Bu eğitim anne veya aileden bir birey tarafından olabileceği gibi, bir psikolog veya bir öğretmen tarafından da verilebilir.
7. Çocuk okumadaki ve yazmadaki güçlüklerinden dolayı diğer arkadaşlarına oranla gecikmeli olduğundan, onların alaylarına maruz kalabilir. Bu durumda hem çocuğa kendi durumu hakkında bilgi vermek gerekmektedir, hem de anne-babaya çocuğun durumu açık ve ayrıntılı şekilde anlatılmalıdır. Ayrıca öğretmen en çok bu durumda mustarip olduğu için, en fazla öğretmen çocuğun psikologu tarafından aydınlatılmalıdır. Özellikle öğretmenle psikologun işbirliği önemlidir.
8. Bu çocukların arkadaşları onların durumlarını açıkça bilmelidir. Bu bilgiyi öğretmen verebilir. Çünkü bu çocuklar bu durumlarından utanmakta, üzülmekte, çok etkilenmektedirler. Bu olumsuz etkiden dolayı zaman zaman okula gitmek istemedikleri ve hatta okulu bıraktıkları gözlenmektedir. Bu konuda çocuğa yardım ve destek olunması gerekmektedir. Bu da, öğretmen-psikolog işbirliği ile olmaktadır.
Sayın öğretmenler, böyle bir durumla karşı karşıya geldiğinizde bir psikologdan yardım isteyin. Bu istek, sizin bilginiz eksik veya siz öğretemediniz anlamına gelmez. Bu, çocukların kendinden gelen bir güçlüktür. Bu, özel bir eğitim gerektirir. Bu özel eğitimi bir psikolog vererek, sizin işinizi kolaylaştıracaktır.
Dyslexia'da yazma güçlüğü çok etkili olduğu için, örneğin öğretmen bu tür bir çocuk için yazılı imtihan yerine, bu durumda dolayı sözlü sınavları deneyebilmelidir.
Köşe yazıları