Demans nedir?
Demans kısaca beyin fonksiyonunun kaybolmasıdır ya da bu durumdan sonra meydana gelen olaylar zinciridir. Demans süreci boyunca karar verme, davranış, dili kullanma yeteneği ve bellek etkilenebilir. Demans, çeşitli koşullar nedeni ile de oluşabilir. Çoğu durumda 60 yaşından sonra ortaya çıkar ama daha erken yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Demansın ilerlemesi durdurulabilir hatta bazı durumlarda geri döndürülebilir. Demansın özellikle de ilaçlar, alkol, hormonal veya kimyasal dengesizlikler, vitamin eksikliği, depresyon, enfeksiyon, kalp veya akciğer hastalığı, beyinde sıvı toplanması veya beyin tümörleri nedeni ile olması durumunda ilerlemesi durdurulmakta hatta eski haline geri döndürülebilmektedir. Fakat ne yazık ki demansın en yaygın türü ilerleyici olanıdır.
Demans tedavisi
Demans tedavisi, altında yatan nedene bağlı olarak yapılır. Geri döndürülebilen durumlar, yetersizlikler ve dengesizlikler gibi durumlar için çeşitli ilaçların kullanımı yararlı olabilir. Bazı ilaçlar, Alzheimer hastalığı ile görülen dejeneratif değişikliklerin yavaşlatılmasına yardımcı olmak için kullanılabilir ve ayrıca diğer ilaçlar ise davranış değişikliklerini kontrol altına almaya yardımcı olmak için kullanılabilir. Demans genellikle ilerleyici bir hastalıktır, ancak bazı durumlarda iyi yönetilebilmekte ve hatta tersine çevrilebilmektedir.
Demans belirtileri nelerdir?
Demans, karar verme, dil yeteneğinde zayıflama, düşünme sürecindeki değişiklikler ve hafızadaki değişiklikler olarak bir dizi belirti içerebilir. Belirtiler ilk başlarda küçük denilecek derecede fark edilebilir daha sonra da ilerleyicidir.
- Yaygın belirtiler aşağıdaki gibidir:
- Ruh hali, kişilik ve davranış değişiklikleri
- Uyku düzenindeki değişiklikler
- Mental karışıklıklar
- Karmaşık görevleri yerine getirmede zorluk
- Bellek kaybı, düşünme, konuşma, anlama, yazma veya okumada zorlanma
- Yargılamada yetersizlik
- Asosyalleşme
Demans semptomları yavaş yavaş başlayıp ilerleyici olarak kötüleşme eğilimindedir. Belirtiler görüldüğünde tedavi yollarını aramak önemlidir. Tedavi sürecinde süreç geri döndürülebilir, döndürülemese de en azından süreç yavaşlatılabilir. Bu nedenle belirtiler gelişmeye başladığında dikkatli olmak önemlidir. Uzmanlar aşağıdaki belirtilere özelikle dikkat edilmesini öneriyor:
- Karar almada değişiklik
- Ruh hali, kişilik ve davranış değişiklikleri
- Uyku düzeninde değişiklikler
- Zihin karışıklığı
- Karmaşık hareket ve görevleri yerine getirememe sıkıntısı
- Zor düşünme, zor konuşma, anlama, yazma ve okuma konusunda güçlükler
- Kendi ihtiyaçlarını gidermede yetersizlik
- Sosyal beceriler kaybı
Demans için risk faktörleri nelerdir?
Bir dizi faktör, demans gelişme riskini artırabilir.
- İlerlemiş yaş
- Alkol kullanımı
- Bazı antidepresanlar ve antianksiyete ilaçları da dahil olmak üzere bazı ilaçlar
- Diyabet (şeker hastalığı)
- Demans hastalığına ait aile öykünüzün olması
- Ateroskleroz yol açabilen yüksek kolesterol
- Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
- Sigara içme
Risk nasıl azaltılır?
Alzheimer hastalığı gibi ilerleyici hastalıklar önlenebilir değildir. İnme ya da kalp-damar hastalığı ile ilişkili bunama ile ilişkili türleri önlenebilir. Risk şu şekilde azaltılır;
- Kan şekeri ve kan basıncını kontrol altında tutmak
- Yağ oranı düşük gıdalar tüketerek sağlıklı bir beslenme
- Düzenli egzersiz
- Sigarayı bırakmak
Demans nasıl tedavi edilir?
Genel olarak, tedavi demansın nedenine bağlıdır. Hastalığı geriletmek için de ilaç kullanımı, kimyasal dengesizlikler veya eksikliklerin giderilmesi gibi yaklaşımlar yararlı olabilir. Ancak zamanında yapılan testler sayesinde hastalık erken teşhis edilebilir. Bu nedenle uzmanlar en ufak bir belirti ve risk durumunda bir sağlık kuruluşuna başvurarak değerlendirme istenmesini öneriyor.
Demans nelere yol açar?
Demans çoğu türü önemli olup ilerleyicidir, hafıza kaybı, günlük faaliyetlerini yürütme yeteneği kaybı ve sosyalleşmede sıkıntılar oluşturur.
Demansın diğer komplikasyonları şunlardır:
- Ruh hali, kişilik ve davranış değişiklikleri
- Fekal inkontinans (dışkıyı kontrol edememe)
- Üriner inkontinans (idrar kontrol edememe)
- Düşme riski
- Enfeksiyonlara karşı duyarlılığın artması
- İletişim becerilerinde kayıplar
- Giyinme ve kişisel temizlik için yetersizlik
- İştah azalması nedeni ile kötü beslenme
- İlerleyici hafıza kaybı
- Uyku bozuklukları
- Aspirasyon pnömonisi’ ne yol açabilen yutma problemleri
Biz ne yapıyoruz?
Akasya Bakım ve Yaşam Merkezimizde Demans teşhisi konmuş konuklarımızın, kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme yetisinin kaybolmaması için onlara uzaktan refakat ederek günlük ihtiyaçlarını kendilerinin yerine getirmesine destek oluyoruz, sosyal becerilerinin kaybını en aza indirmek ve ilerleyişini yavaşlatmak için de günlük aktivite programlarımıza düzenli katılımlarını sağlıyoruz (bulmaca çözme, kutu oyunları, resim, ahşap boyama) Akasya Ailesi olarak onları hayatın içinde tutarak, günlerinin daha kaliteli ve konforlu geçmesine katkıda bulunuyoruz.
Web sitemizde yayınlanan makaleler çeşitli kaynaklardan edinilmiş olup, profesyonel tıbbi tavsiye niteliğinde değildir, sadece bilgi amaçlıdır. Tıbbi danışmanlık için lütfen doktorunuza başvurunuz.