Öncelikle yasal mevzuat konusunun önemine değinen komite, KKTC'de, TC'den veya başka herhangi büyük bir şebekeden gelecek elektrik enerjisini kimin yöneteceği, sorumluların kimler olacağı, görev tanımları, çalışma koşulları vb. konuları içeren bir yasal mevzuat hazırlanması ve mevcut elektrik şebekesi ile harmonizasyon yapabilecek bir yönetim şekli oluşturulması gerektiğini belirtti.
Ancak henüz bir genel enerji yasası dahi olmayan KKTC'nin, bu noktada ciddi zaafiyetler gösterdiğini ifade eden Komite, "Bir an önce genel bir 'Enerji Strateji Belgesi' ve enerji yasası oluşturulmalı ve sektörde yaşanan sıkıntılar aşılmalıdır. Aksi takdirde ileriki günlerde ülkemizi çok daha ciddi enerji darboğazları beklemektedir" dedi.
Komite, genelde tüm adaların yapmaya çalıştığı bir iş olan daha büyük şebekeye bağlanmanın, Kuzey Kıbrıs için de avantaj olduğunu çünkü sistemdeki dalgalanmalar, kompanzasyon, yüksek maliyetli santral yatırımı gibi sıkıntıların bu yolla çözülebileceğini hatta, Güney Kıbrıs'la da bağlantının sürdürülmesinin bir çok noktada avantaj olduğunu savundu.
Komite, "Diğer bir soru ise TC'den gelecek elektrik tek yönlü mü olmalıdır? Yani sadece TC, KKTC'ye mi elektrik verebilmelidir? Bugünkü şartlarda sadece bu şekilde olması mümkün görülse de ilerleyen dönemlerde KKTC'de yapılacak enerji yatırımlarının önünün açılması ve yerel üretimin de sürdürülebilmesi için bağlantının iki yönlü olması daha uygun görünmektedir" dedi.
Bu noktada AC formundaki elektrik enerjisinin taşınmasının daha uygun olabileceğini belirten Komite, dünyada, ada bağlantısı olarak hem AC (İngiltere - Isle of Man, 104 km) hem de DC (İtalya - Malta, 117 km) bağlantılarının söz konusu olduğunu bu örneklerin incelenmesinin de faydalı olacağını kaydetti.
ELEKTRİK ENERJİSİNİN MİKTARI ÇOK ÖNEMLİ
Komite, gelecek olan elektrik enerjisinin miktarının da çok önemli olduğunu vurgulayarak, şu şekilde devam etti;
"Açık olan şudur ki, TC'den elektrik enerjisi getirilmesi avantajdır ayrıca KKTC'nin enerji çeşitliliğinin artırılması ve ithal fuel oil'e olan bağımlılığın da azaltılması şarttır ancak kablo ile gelecek elektriğin oranı ne olmalıdır? Zaten KKTC'deki elektriğin yaklaşık olarak %40'ını alım garantili olarak özel bir şirketin işlettiği Kalecik Santrali üretmektedir, ayrıca devletin baz santrali Teknecik (Termik) Santrali'nin de ömrü tükenme aşamasına gelmiştir. Eğer elektrik ihtiyacımızın %60 veya daha fazlasını kablo ile alacak olursak, bu öncelikle Teknecik yerine bir santral yatırımının yapılmayacağı anlamı taşır ki bu durumda baz santralimiz özel sektörün elindeki Kalecik olur. Bunun en önemli dezavantajı ise, şu an Teknecik'te çalışan ve ciddi bir santral işletme bilgisi olan personelin, işsiz kalması ve zamanla elde edilen know-how'ın yok olması demektir. Bu bilgi birikimi ne yazık ki kolay elde edilmemektedir dolayısıyla bu değerlerin kaybı iyi düşünülmeli ve bu birikimli personel KTHY personeli gibi harcanmamalıdır. Ayrıca her ülkenin olmazsa olmazı olan egemenlik ve kendine yeterlilik konuları düşünüldüğünde de KKTC'nin kendisinin işlettiği bir baz santrali olması gereklidir. Bunun yanında, KKTC'deki kontrol mekanizmalarının, işletmedeki zaafiyeti göz önüne alındığında, özel sektörün elinde olması ciddi sıkıntılar doğurabilir. Diğer bir noktada, öncelikle güneş enerjisi olmak üzere, yenilenebilir enerji kaynaklarına sahip KKTC'nin tüm enerji ihtiyacını özel sektör ve taşıma şekilde karşılaması, söz konusu sürdürülebilir ve ciddi alternatif olarak görülen yatırımların önünü kesecektir"
Kablo yatırımını kimin yapacağının da çok önemli bir nokta olduğuna işaret eden Komite, eğer kamu yapacaksa, bu nokta da ciddi bir kontrol ve düzen yaratılmasının mümkün olduğunu ancak özel sektör gerçekleştirecek olursa KKTC'nin tüm elektrik üretiminin özel sektörün eline geçmesi gibi, mevcut konjonktürde normal dışı bir durum söz konusu olacağını söyledi.
Komite, KKTC'nin elektrik üretiminde çeşitliliğin artırılması, ithal fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması ve büyük bir şebekenin sağlayacağı avantajlardan faydalanmak adına TC'den veya başka bir ülkeden elektrik enerjisi getirilmesinin olumlu bir proje olmakla birlikte bu proje'nin gerçekten KKTC'ye faydalı olması isteniyorsa, sadece tekno-ekonomik analizler değil yukarıda belirtilen hususların da göz önüne alınılması, konunun Kuzey Kıbrıs'taki paydaşlarla da tartışılması, diğer enerji yatırımlarının durdurulmaması ve ciddi bir işletme planlamasının yapılmasının zorunlu olduğunu belirtti.
(AK/HÖ)
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.