WASHINGTON —
Pnömoni yani zatürre, en basit tanımıyla, bir akciğer enfeksiyonudur. Tedavi edilebilir ve önlenebilir olsa da, 2015 yılında yaklaşık bir milyon kişi zatürreden öldü. Dünya genelinde, beş yaşın altındaki çocuk ölümlerine en fazla yol açan hastalık da zatürre.
Zatürrenin belirtileri nelerdir?
Zatürreye çoğunlukla, tıp dilinde kısaca pnömokok adı verilen Streptococcus pneumoniae bakterisi yol açıyor. Ancak grip ve hatta mantar gibi virüsler de zatürreye yol açabiliyor.
Bakteri akciğerlere ulaştığında, bronşçuk, yani oksijeni alan hava keseleri, şişip sıvıyla doluyor. Bu da nefes almayı zor ve ağrılı bir hale getirirken, bir insanın her nefeste içine çekebileceği oksijen miktarını azaltıyor. Zatürre, ateş, titreme ve öksürüğe de yol açıyor.
Zatürre en çok küçük çocukları, 65 yaş üstündeki yetişkinleri ve bağışıklık sistemi zayıf olanları etkiliyor.
Teşhis ve tedavi
Belirtileri grip ve soğuk algınlığıyla benzerlik taşıyan zatürrenin teşhisi için bazen doktor muayenesi gerekiyor. Amerika Akciğer Birliği’ne göre (ALA), hastanın nefes alırken akciğerlerinden hışırtı ve hırlama sesi gelmesi zatürre belirtisi. Bu durumda, hastadan akciğer röntgeni çektirmesi isteniyor.
Viral zatürre vakalarında, antiviral ilaç tedavisi uygulanıyor. Hastalık, başka sağlık sorunu olmayan insanlarda genellikle 1 ila 3 hafta sürüyor.
Daha yaygın olan bakteriyel zatürreye yakalananlarınsa antibiyotik ve ateş düşürücü ilaç kullanması, dinlenmesi ve bol sıvı tüketmesi gerekiyor. İyileşme süresiyse, viral zatürreyle benzerlik gösteriyor. Başka bir bakteriyel zatürre türü olan mikoplazma pnömonisi genellikle daha hafif olsa da, iyileşme süresi özellikle çocuklarda, yaşlılarda ve sağlıksız insanlarda daha uzun.
Nasıl önlenir?
Grip ve soğuk algınlığını önlemek için ne yapılması gerekiyorsa, zatürreyi önlemek için de aynı şeyleri yapmak gerekiyor. Her yıl grip aşısı yaptırılmasını tavsiye eden ALA, 5 yaşın altındaki çocukların ve 65 yaşın üzerindeki yetişkinlerin zatürre aşısı olmaları gerektiğini de vurguluyor. Sık sık el yıkamak, sigara içmemek, dinlenmek ve spor yapmak da alınması gereken diğer önlemler arasında sayılıyor.
Ayrıca ebeveynlere, küçük çocuklarının aşılarını zamanında yaptırmaları tavsiye ediliyor. ALA, boğmaca, suçiçeği ve kızamık gibi zatürreye yol açabilecek hastalıklara karşı gerekli aşıların yaptırılması gerektiğine de işaret ediyor.