?Küresel Parlama Noktaları?, 1964 yılında kurulan Social Register dergisinin 2008 yılı seçkisinden oluşuyor. Kitap, Ortadoğu ve Latin Amerika örneklerinden hareketle, emperyalizmle neoliberalizme karşı gösterilen tepkinin güncel ?parlama noktaları?nı yaratan siyasî kuvvetleri analiz ediyor. Siyasi bir öğreti olarak İslamcılığın çeşitli biçimleri; Pakistan ve Türkiye üzerinden din-siyaset ilişkisi; Venezüella, Bolivya, Meksika ve Arjantin?deki neoliberalizme karşı direniş ekseninde 21. yüzyıl sosyalizminin olabilirliği; Doğu Avrupa, Fransa ve ABD?deki neoliberalizm ve emperyalizme karşı direnişler, metinlerin odaklandığı konular.
Önsöz / Leo Panitch ve Colin Leys
Socialist Register dergisinin 1964?te kurulmasını takip eden yaklaşık yirmi yıl süresince, yani her sayıda belli bir konunun ele alınmasının kararlaştırıldığı 1980?lere gelinceye değin, derginin kapağında ?hareketlerin ve fikirlerin bir incelemesi? ifadesi yer alıyordu. Bu incelemeyle kastedilenin, komünist ve sosyalist partilerle işçi hareketleri, gelişmekte olan yeni toplumsal hareketler ve Üçüncü Dünya?daki ulusal kurtuluş hareketleriyle sol ulusalcı kuvvetlerden meydana gelen siyasi topografya olduğu düşünülebilir. Günümüzde bu topografya köklü biçimde değişmiş, günümüzün hareket ve fikirlerini sosyalist bir bakış açısıyla yerli yerine oturtmayı amaçlayan herhangi bir girişim altından kalkılması zor bir görev hâline gelmiştir. Her şeye karşın, neoliberal karşıdevrimin başlamasından otuz, ABD emperyalizminin yeniden varlığını açıkça hissettirmesinden yaklaşık on yıl sonra, bu zorlu görevi üstlenmek gerekiyor ve Socialist Register?ın elinizde tuttuğunuz 44. sayısında bunu yapmaya çalışıyoruz.
Neoliberalizmin ve emperyalizmin karşı karşıya olduğu biriken çelişkiler yumağı günümüzün koşullarını belirliyor. Gerek kapitalist küreselleşme dalgasının denizdeki bütün tekneleri yukarı kaldırmadığı, gerekse Amerikan imparatorluğunun askeri kudretini istediği gibi kullanamadığı giderek belirginleşiyor.
Neoliberal projenin ve emperyal Yeni Amerikan Yüzyılı Projesinin ilan edilmesinde sergilenen kendinden emin gövde gösterisinin aslında ne kadar kof olduğunun iyice ortaya çıkması, kapitalist siyasi ve iktisadi güç yapısında önemli çatlaklar oluştuğunu gösteriyor. Neoliberalizm iktisat alanında hızını kaybetmemiştir ve ABD imparatorluğunun temelleri sapasağlam yerinde durmaktadır, ancak gerek gerici gerekse ilerici, hatta bazı olaylarda potansiyel olarak sosyalist nitelikteki direniş ve meydan okumalar gün geçtikçe yaygınlık kazanıp güçleniyorlar.
Ne tuhaft ır ki, yaşanmış onca acıya ve tahribata karşın (ki bahsettiğimiz direnişler ve meydan okumalar, ödenen bu ağır bedele gösterilen tepkinin bir sonucudur), eski sömürgeciliğin vahşileri uygarlaştırma misyonunun (böylece ıslah edilmiş olacaklardı) yeni bir uyarlaması olarak, emperyalizmle neoliberalizmi hayırseverlik ve cömertlik makyajıyla süslemeye çalışan ve hatırı sayılır sayıda düşünürün desteğini arkalarına alan, yüksek mevkileri işgal etmiş insanlar bulunmaktadır. Örneğin, hâlihazırda İngiltere Başbakanı olan Gordon Brown 2005?te şöyle diyordu: ?Britanya?nın sömürgeci tarihi yüzünden özür dilemek zorunda olduğu günler artık geride kaldı… Britanya?da doğup dünyanın geri kalanını etkileyen İngiliz değerlerinden, … hoşgörü, hürriyet, yurttaşlık görevi değerlerinden bahsetmeliyiz; bahsetmeye hakkımız da var?.
Köle ticaretinin yasaklanmasının 200. yılı vesilesiyle yapılan kutlamalarda genellikle William Wilberforce ile Britanya devletinin yürüttüğü hayırseverlik çalışmalarından özellikle bahsedilirken, Haiti?de olduğu gibi köleliğe karşı ayaklanıp, Avrupalı köle tüccarları ile sömürge devletlerdeki köle sahiplerinin yüzlerine karşı insan olduklarını haykıran Afrikalıların rolü görmezden gelindi. Çağdaş sömürgeciliğe ve yeni sömürgeciliğe karşı verilen cesur mücadeleler, tarihin, geçmişin ve bugünün nasıl utanıp sıkılmadan çarpıtıldığını gözler önüne seriyor.
Ancak bizim bu derlemedeki amacımız, özellikle Ortadoğu ve Latin Amerika üzerine odaklanarak, emperyalizmle neoliberalizme karşı gösterilen tepkinin güncel ?parlama noktaları?nı üreten siyasi kuvvetlere dair dikkatli ve isabetli çözümlemeler sunmak. Bu tür ?parlama noktaları?nın yoğunlaştığı bu iki önemli bölgeden birinde imparatorluğun, diğerinde ise neoliberalizmin çelişkileri ön plana çıkıyor ?emperyal gücün ve neoliberal küreselleşmenin çelişkilerinin (ve bunlara gösterilen tepkilerin) doğal olarak her iki olayda da birbiriyle bağlantılı olduğunu aklımızdan çıkarmıyoruz. Hedefi miz, bu tepkilerin altında yatan siyasetin taşıdığı potansiyellerin yanı sıra sınırlılıkların da ayrıntılı bir şekilde irdelenmesini sağlamak.
Bu sayının ilk makalesinin bize hatırlattığı gibi, Ortadoğu?da (Bush?un ?teröre karşı savaş? açması sayesinde artık her yerde) yaşanan cepheleşmeyi, ?İslamcılık?la (hatta ?İslam?la) ?Batı?nın karşı karşı gelmesiymiş gibi göstermek, ideolojinin, tarih ve akıl karşısında zafer kazanmasına izin vermek anlamına
gelir. Radikal İslamcılığın yükselişinin yanı sıra Filistin?den Endonezya?ya kadar Müslüman ülkelerde radikal laik kuvvetlerin yok edilmesi için gereken koşulların yaratılmasında, Batı?nın çıkarlarının ve Batılı devletlerin payı olduğu unutuluyor; halkların insanlardan meydana geldiği, aralarında farklılıklar olduğu ve doğal haklara sahip oldukları, içlerinde laik ve ilerici kuvvetlerin de bulunduğu gerçeği, her şeyi kapsayan ?Müslüman? etiketiyle siliniyor. Dinin siyasi rolü asla ?doğal? olmayıp, dinin Ortadoğu bölgesinde oynadığı rolü irdeleyen iki makalemizde yeterince gösterildiği üzere, iç ve dış tarihsel kuvvetlerin bir ürünüdür.
Emperyalizm karşıtlığının günümüzde giderek artan bir biçimde İslami siyasi güçler aracılığıyla ifade edildiği bir gerçektir (Derginin, İsrail kuşatması karşısında Filistin direnişinin nasıl bir dönüşüm geçirdiğini inceleyen makalesi buna işaret etmektedir). Solun mevcut duruma yönelik ciddi çözümlemelerinde, bu gerçeğin sosyalist ve feminist bakış açısından doğuracağı sonuçlarla samimiyetle yüzleşilmelidir. Türkiye ile ilgili makalede anlatılan yeni İslamcı kapitalistler örneğinde görülebileceği üzere, günümüzün çeşitli siyasal İslam biçimleri arasında neoliberalizmle benzer yönleri olanların da bulunduğunun farkına varılması gerekiyor.
Irak?ta Amerikan imparatorluğunun tarihinin en büyük başarısızlığıyla (Vietnam?dan da büyük bir başarısızlıkla) karşı karşıya bulunduğu daha şimdiden söylenebilir. Vietnam?ın aksine Irak, eski bir emperyal gücün ardından ortalığı temizleyip, komünizmin yayılmasını kontrol altına almak amacıyla yapılmış bir saldırı değildi. Tersine Irak, Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi?nin ilk adımı olacaktı; II. Dünya Savaşı?nın ardından Almanya ile Japonya?nın işgal edilmesi kadar iddialı bir girişim olan Irak işgalinin hedefi , ülkeyi yeniden şekillendirerek Amerikan imparatorluğunun bir parçası hâline getirmekti. Bu projenin bozguna uğratılmasının önemi hiç de azımsanamaz, ancak burada bile (makalelerden birinde kullanılan ifadeyle) İslamcı emperyalizm karşıtlığının aykırı doğası dikkatli ve dengeli bir yaklaşımla ele alınmalıdır. Irak hakkındaki makalemiz, yaşanan çatışmanın mezhepler arası bir iç savaş olarak görülemeyeceğini ısrarla vurguluyor; bu çatışma, Bush yönetimi ile Irak?ın hâkim ve yönetici sınıfl arı arasındaki siyasi güç ve iktisadi çıkar bağıntısının, direniş karşısında kendisini nasıl açıkça ortaya koyduğunu yansıtmaktadır.
Günümüz emperyalizminin gerçekliğini ve sınırlarının bazılarını tüm açıklığıyla gözler önüne seren bölge Ortadoğu olduysa, geçtiğimiz on yılda neoliberalizmin mizacını ve sınırlılıklarını tüm çıplaklığıyla ortaya koyan yer de Latin Amerika olmuştur. Latin Amerika ülkelerinde birbiri ardına ön plana çıkan siyasi kuvvetler, daha iyi bir dünya özlemiyle ihtiyacını siyasi gündemin bir parçası hâline getiren, hatta kendi liderlerini devlet iktidarına taşıyan tabi sınıfl arın tarih yazabilecek güce hâlâ sahip olduklarını bir kere daha göstermiştir. Latin Amerika?nın ?pembe dalga?sının1 getirdiği dönüşüm imkânlarını inceleyen makalede şöyle deniliyor: ?Latin Amerika?nın şu an gelmiş olduğu toplumsal ve siyasi mücadele aşaması, solcu toplumsal hareketler, devlet ve küresel kapitalizm arasındaki ilişkinin değişmekte olduğunun altını
çizmektedir?. Ne var ki, işin içindeki siyasi kuvvetlerin çok farklı siyasi projeleri bulunuyor; bu projelerden her birinin sınırlarını, taahhütlerini ve sunabilecekleri şeyleri de yine sosyalist bir bakış açısıyla dikkatli ve dengeli bir şekilde çözümlemek gerekmektedir.
Dikkatler doğal olarak Chavez?in Venezüella?da izlediği ?21. yüzyıl sosyalizmi? projesine ve kendisini devirmeyi amaçlayan ABD destekli girişimleri birer birer bozguna uğratmasına çevriliyor. Venezüella?da olanlara sıcak bakan, ancak farklı bakış açılarıyla yazılmış iki makaleye yer veriyoruz. Latin Amerika?nın en büyük ülkesi olan Brezilya, güçlü Topraksız Tarım İşçileri Hareketi?nin önderlerinden João Pedro Stédile ile yapılmış kapsamlı bir röportajla kitapta kendisine yer buluyor. Bu röportaj, dolaylı da olsa devlet başkanı Lula da Silva?nın İşçi Partisi hükümetine yönelik eleştirel bir yoruma vesile oluyor. Bir başka makalede, Bolivya devlet başkanı Evo Morales?in Sosyalizm Hareketi hükümeti, bu ülkedeki Topraksız Köylüler Hareketi deneyiminin ışığında eleştirel biçimde değerlendiriliyor. Ardından, Arjantin?de Kirschner
yönetiminin uyguladığı ?demokratik? neoliberalizmin, işsizler hareketinin ?aşağıdan? yükselen protestosunu önemli ölçüde kendine çekerek etkisizleştirdiğini savunan bir makale geliyor. Latin Amerika?daki direnişin, özellikle Meksika?da güçlü bir etki yaratmış olan yönleri üzerine odaklanan iki makaleye daha yer veriyoruz: İlk makale, en iyi bilinen örneğinin Chiapas?taki Zapatistalar olduğu bu direnişin güçlü ?yerli? uğrağını ele alırken, diğer makaledeyse Öğretmenler Sendikası?nı desteklemek amacıyla tabandan yükselen bir işçi sınıfı ayaklanması sonucunda 2006?da yaşanan Oaxaca Komünü?nün
sıradışı deneyimini inceliyor. Her ne kadar yerel/bölgesel niteliğinden ötürü bazı soru işaretleri taşısa da, gerek soldaki reformist partilerin seçimciliğine2, gerekse ?iktidar olma?ya karşı çıkan Zapatistaların boykotçuluğuna3 alternatif bir model sunması ölçüsünde, Oaxaca Komünü deneyimi hakkındaki makalenin ulaştığı sonucun önem taşıdığını düşünüyoruz: ?Mevcut kapitalist devlet aygıtını idare etmeye talip olmak ile bu aygıtı görmezden gelmek arasında stratejik bir tercih yapılması gerektiği düşüncesi yanlıştır. Bu, hatalı bir ikili karşıtlıktır.
Önümüzdeki asıl stratejik görev, halk ayaklanması ve aşağıdan yükselen örgütlenme biçimleri aracılığıyla iktidarın karakterini dönüştürmektir.
İnsanların, toplumu dönüştürürken aynı zamanda kendilerini de dönüştürmelerinin ve yönetimi üstlenmelerinin yegâne yolu budur?.
Her ne kadar direnişin en göze çarptığı coğrafyalar Ortadoğu ve Latin Amerika olsa da, başka yerlerdeki direnişler de önem taşıyor. ABD?de yaşayan 6 milyon Latin kökenli işçinin daha önce benzeri görülmemiş bir biçimde 1 Mayıs 2006 gösterilerine katılması, ?imparatorluğun hasat zamanı? olarak değerlendirilebilir.
Konuyla ilgili makalemizde bu gelişmenin, göçmen işçilerin temel haklarının dahi inkâr edilmesi karşısında ortaya çıkan (kimileri yeni) çok çeşitli örgütlenme biçimlerinin bir sonucu olduğu gösteriliyor. Doğu ve Batı Avrupa?daki önemli tepkilere değinen iki makaleye yer veriyoruz. Bunlardan ilki, merkez-sol hükümetin sistemli yalan söyleme tutumunun ortaya çıkmasını ve hükümetin uygulamaya geçirdiği radikal kemer sıkma politikalarını takiben 2006?da Budapeşte?de patlak veren isyanları ele alıyor. Doğu Avrupa halklarının, neoliberalizmin gerek yaşam standartlarında gerekse kendilerine olan saygıları üzerinde yarattığı tahribatlara karşı gösterdikleri karmaşık ve sıklıkla da gerici tepki, bu isyanların ayırt edici özelliği olan ?yabancı düşmanı, Yahudi karşıtı, Batı karşıtı, göçmenlere karşı tahrikler? biçiminde tezahür ediyor. Diğer makalede, 2005-2006 yıllarında Fransa?da neoliberalizme karşı direnişin üç önemli halkası (Avrupa Anayasasına ?Hayır? oyu kampanyası, Fransız banliyölerinde yaşayan genç göçmenlerin isyanı ve öğrencilerin başını çektiği iş yasası reformuna karşı çıkan hareket) ele alınarak, bu üç olayın oldukça farklı ve çok daha umut verici özellikleri inceleniyor. Fransa?da yaşananlar, bir yandan ?Fransız sosyal modeli?nin yavaş yavaş dağılması, öte yandan da Sarkozy?nin 2007 seçimlerinden zaferle çıkmasına yol açan etkenler bağlamında değerlendiriliyor.
Bu sayının son bölümünde, 2006 yılı Aralık ayında Londra?da düzenlenen Historical Materialism/Socialist Register konferansının ?Keynesçi ve Marksçı neoliberalizm eleştirileri arasındaki farklar nelerdir?? başlıklı oturumuna yapılan katkılarla başlayan neoliberalizm konulu bir sempozyuma yer veriyoruz.
Bir bütün olarak bakıldığında bu makaleler, neoliberal projenin, etkin bir direnişin mutlaka hesaba katmak zorunda olduğu bir tutarlılığa ve güce sahip olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Ayrıca bu makalelerde, dünya ticaretinde dengesizliklerin artması, askerî işgallerin ters tepen niteliği, giderek katlanılmaz hale gelen eşitsizlikler, özelleştirilen tekellerin etkinlikten uzak olmaları, küresel bir ekolojik krizin önüne geçilememesi ve neoliberal projenin benzer çelişkileriyle maliyetleri ortaya seriliyor; gerek sol çözümlemelerin, gerekse tüm bu olumsuzluklara karşı yürütülen mücadelelerin sınırlılıkları da vurgulanıyor.
Eski sosyalist ve komünist partilerin (ve eski siyaset yapma tarzının) tükenmesinin ya da bastırılmasının geride bıraktığı boşlukta ortaya çıkıp gelişen bu mücadelelerin çoğu, gerek bakış açıları ve cesaretleri, gerekse geçmişte yapılan hataları tekrarlamaktan ve geçerliliğini yitirmiş örgütlenme biçimlerini benimsemekten kararlı biçimde uzak durmaları nedeniyle takdir edilmeyi hak ediyorlar. Öte yandan, eski partilerin yapmaya çalıştıkları (seçmenleri eğitmek, iktidarı ulus olarak sahiplenmek, devleti dönüştürmek, hem özyönetimi uygulayabilmek hem de temsilcileri hesap verir hale getirmek için halkı güçlendirmek gibi) kimi şeyleri gerçekleştirmenin yeni ve daha iyi yollarını bulmak gerekiyor.
Bunlar olmazsa direniş yalnızca direnişten ibaret kalır, bir adım dahi ileri gidilemez. Kapitalizmi aşma görevi hâlâ bizleri bekliyor.
Katkıda bulunan yazarlara içtenlikle teşekkür ederken, her zaman yaptığımız üzere bizlerin olduğu gibi katılımcıların da bu sayıda dile getirilen görüşlerin hepsine tamamen katılmalarının gerekli olmadığını belirtmek istiyoruz. Güçlüklere rağmen bu sayının başarıyla yayımlanmasında önemli roller üstlenen pek çok kişiye de teşekkürlerimizi sunmak istiyoruz: Editör yardımcısı Alan Zuege?ye, kapak tasarımını yapan Louis Mackay?e, Merlin Press?teki çalışma arkadaşlarımız Adrian Howe?a ve bu girişin hazırlanmasındaki katkılarından ötürü Tony Zurbrugg?a, João Pedro Stédile röportajıyla önemli bir katkıda bulunan, Barbara Schijman?dan çevirmenlik hizmeti alınmasını sağlayan ve kitabın Latin Amerika bölümünün hazırlanmasında bize yardım eden dostumuz ve Latin Amerika bölümünün editörü Atilio Borón?a özel bir teşekkür borçluyuz.
Son olarak, Socialist Register?ın geleceğini ilgilendiren önemli bir gelişmeyi duyurmak istiyoruz. Farklı kıtalardaki genç sosyalist kuşaklar arasında varlığımızı güçlendirmek amacıyla bizimle editörlük görevini paylaşmayı kabul eden Toronto?dan Greg Albo, New York?tan Vivek Chibber ve Londra?dan Alfredo Saad-Filho üç yeni ortak editörümüz olarak seçildiler. Teklifi mizi kabul etmeleri bizi çok sevindirdi ve katkılarıyla Socialist Register?ın önümüzdeki yıllarda niteliğinden taviz vermeksizin güçlü bir gelişme göstermesini sağlayacaklarına inanıyoruz. Ayrıca, yeni editörlerimizin, bu sayının planlanması aşamasında
olduğu gibi, katkıda bulunan ve ilgili tüm editörlerin desteklerini her zaman yanlarında hissedeceklerine eminiz.
1 Pembe dalga: Latin Amerika ülkelerinde birbiri ardına iktidara gelen sol eğilimli ya da sosyal demokrat partilerin, ?Washington uzlaşması? ile tanımlanan neoliberal politikalardan ve ABD güdümlü dış politika uygulamalarından uzaklaşmasını ifade eden bir deyiş ?çev.
2 Seçimcilik (elektoralizm): Demokrasiyi düzenli seçimler yapılmasıyla bir tutan, seçimleri kazanmanın halk gözünde meşruiyete sahip olmanın yeterli ve yegâne koşulu olduğunu kabul eden yaklaşım ?çev.
3 Boykotçuluk (abstentionizm): Seçimlere katılıp, oy vermeye karşı olma ?çev.
Temmuz 2007
İÇİNDEKİLER
Önsöz / Leo Panitch ve Colin Leys 9
İslam, İslamcılıklar ve Batı / Aijaz Ahmad 15
İslamcılık ve İmparatorluk:
İslamcı Emperyalizm Karşıtlığının Aykırı Doğası / Asef Bayat 51
Günümüzde Din ve Siyaset: Marksist Bir Bakış / Gilbert Achcar 67
Irak?ı Anlamak / Sabah Alnasseri 86
İsrail?in Sömürgeci Kuşatması ve Filistinliler / Bashir Abu-Manneh 109
İslami Etik ve Günümüzde Türkiye Kapitalizminin Ruhu / Yıldız Atasoy 128
Latin Amerika?da Dönüşüm Olanakları / William I. Robinson 147
Günümüz Venezüellası: ?Katılımcı ve Öncü?
Bir Demokrasi mi? / Margarita López Maya 167
Venezüella?da Darbeler ve Karşı Darbeler / Marta Harnecker 187
Brezilya?da Sınıf Mücadeleleri: MST?nin Bakış Açısı /
Atilio Boron?un João Pedro Stédile ile Röportajı 198
Tek İstediğimiz Toprak: Bolivya?da Tarım Reformu / Wes Enzinna 221
Latin Amerika?da Direniş Biçimleri: ?Yerli? Uğrağı / Ana Ester Ceceña 241
Meksika: Oaxaca Komünü / Richard Roman ve Edur Velasco Arregui 252
Arjantin?de ?Demokratik? Neoliberalizmin Çelişkileri:
?Aşağıdan? Yeni Bir Siyaset Olanağı / Emilia Castorina 269
Karşıdevrime Karşı Karşıdevrim:
Günümüzde Doğu Avrupa / G.M. Tamás 288
Fransa?da Neoliberalizme Direniş / Raghu Krishan ve Andrien Th omas 300
İmparatorluğun Hasat Zamanı:
Abd?de Göçmen İşçilerin Mücadelesi / Kim Moody 319
Sempozyum: Neoliberalizm ve Sol /
Alfredo Saad-Filho, Elmar Altvater, Gregory Albo 339
Neoliberalizmin Kökenleri / Elmar Altvater 349
Neoliberalizm ve Büyük Hayal Kırıklığı / Gregory Albo 357
Yazarlar Hakkında
1964 yılından bu yana, sol saflarda yer alan yazarları ortak bir konunun çeşitli yönlerini incelemek üzere bir araya getiren Socialist Register dergisinin 2008 seçkisinde, İslam dünyasında, Latin Amerika?da ve kapitalist kuzeyde Solun önündeki zorluklar ve olanaklar sorgulanıyor.
Ortadoğu?yu konu alan altı makale, İslami emperyalizm karşıtlığının ikili doğasını, Batının İslami hareketlerin bu kadar ön plana çıkmasında oynadığı hayati rolü ve siyasi bir öğreti olarak İslamcılığın çeşitli biçimlerini ele alıyor, Irak, Pakistan ve Türkiye örneklerinden hareketle din ile siyaset arasındaki ilişkiye dair somut bir anlayış ortaya koyuyor.
Neoliberalizme karşı direniş, kendisini en açık şekilde Latin Amerika?nın ?pembe dalga?sında ortaya koyuyor. Dergideki yedi makalede, Venezüella, Bolivya, Meksika ve Arjantin örneklerine vurgu yapılarak, bölge genelinde 21. yüzyıl sosyalizminin olabilirliği değerlendirilirken, Brezilya Topraksızlar Hareketi lideri João-Pedro Stédile ile yapılan röportajda ise bu ülkedeki sınıf mücadelelerine dair benzersiz bir bakış açısı sunuluyor.
Doğu Avrupa, Fransa ve Emperyalizm kalbi ABD?deki neoliberalizm ve emperyalizm karşıtı direnişler üç makalede ele alınıyor. Seçki, tanınmış üç iktisatçının, küresel bir toplumsal ve siyasi denetim rejimi olarak neoliberalizmi çözümleyip, solun neoliberalizme karşı tepkisini eleştirel bir bakışla inceledikleri tartışma bölümü ile sona eriyor.
Tanıtım Yazısı
Kitabın Künyesi
Küresel Parlama Noktaları / Emperyalizme ve Neoliberalizme Karşı Tepkiler
Hazırlayan: Leo Panitch ve Colin Leys,
Çeviren: Tuncel Öncel,
Yordam Kitap,
siyaset, 365 sayfa