Tay-Sachs hastalığı için 14 yıllık gelişimin ardından iki bebek ilk kez gen tedavisi gördü.
Tay-Sachs, HexA adı verilen bir enzimdeki eksikliğin neden olduğu ciddi bir nörolojik hastalıktır. Bu enzim, normalde beyinde çok küçük, zararsız miktarlarda bulunan yağa benzer bir maddeyi parçalar. Bununla birlikte, HexA olmadan, bu yağ benzeri madde, nöronlara zarar veren ve onları öldüren toksik düzeylerde birikebilir.
Bu hastalığın semptomlarından biri ilk olarak 1883'te etkilenen bebeklerin gözlerinin arkasında kiraz kırmızısı bir nokta gören İngiliz oftalmolog Warren Tay tarafından tanımlandı. 1887'de Amerikalı nörolog Bernard Sachs, ufuk açıcı bir makalede Tay-Sachs'ın derin nörolojik semptomlarını tanımladı:
“… Ebeveynler çocuğun o yaştaki çocuklardan çok daha kayıtsız olduğunu gözlemlediğinde, iki ila üç aylık olana kadar anormal bir şey fark edilmedi. … Çocuk normalde sırt üstü yatar ve pozisyonunu asla değiştiremezdi … Hiçbir zaman gönüllü bir harekete teşebbüs etmezdi … Çocuk giderek zayıfladı, yemeğini düzgün bir şekilde almayı bıraktı, bronşiyal rahatsızlıkları arttı ve sonunda zatürree oldu. Ağustos 1886'da öldü."
Tay-Sachs'ın bu kasvetli tanımı güncelliğini koruyor ve hastalığı olanlar genellikle 5 yaşına kadar ölüyor.
Tay-Sachs'lı hastaların gözlerinin retinasında genellikle kiraz kırmızısı bir nokta bulunur.
Maalesef Tay-Sachs için hala bir tedavi yok. Agresif tıbbi tedavi sağkalımı uzatabilir ancak nörolojik işlevi iyileştirmez. Tay-Sachs'ı tedavi etmenin tek etkili yolu, beyindeki HexA enzimini eski haline getirmektir. Ancak bu zordur, çünkü kan-beyin bariyeri çoğu molekülün beyne geçmesini engeller.
UMass Chan Tıp Okulu ve Auburn Üniversitesi'nden bu engeli aşmaya yardımcı olabilecek bir gen terapisi geliştiren bir araştırma ekibinin üyesi Miguel Sena-Esteves, "Tedavimiz, beyin hücrelerine eksik enzimi nasıl üreteceklerini öğreten DNA talimatlarını iletmek için iki zararsız viral vektör kullanır. Bir dizi ilgili hastalığı ve diğer durumları tedavi etmek için benzer teknikler kullanılmıştır. Tay-Sachs durumunda, bu DNA talimatları bu hücrelerin çekirdeğine girer ve orada kalır ve uzun vadeli HexA üretimine izin verir. Gen terapimizi farklı hayvan türleri üzerinde başarıyla test eden önceki çalışmalarımıza dayanarak, tedavinin beynin merkezi bir kısmına verilmesinin, enzimin bağlantıları boyunca diğer bölgelere seyahat etmesine ve tüm beyine dağılmasına izin verdiğine inanıyoruz.
Gen tedavisi tedavimizi alan ilk çocuk, geç evre hastalık semptomları olan 2 buçuk yaşındaydı. Tedaviden üç ay sonra daha iyi kas kontrolüne sahip oldular ve gözlerini odaklayabildiler. Şimdi 5 yaşında olan çocuğun sağlığı stabil ve nöbetsiz, bu da bu yaştaki hastalar için genellikle mümkün değil. 7 aylıkken tedavi edilen ikinci bir çocuk, üç aylık takipte beyin gelişimini iyileştirdi ve 2 yaşın biraz üzerinde nöbetsiz kaldı.
Tedavimizin hastalığın ilerlemesini tamamen durdurup durduramayacağını doğrulamak için daha fazla test yapılması gerekiyor. Tedavimizin insanlara ilk kez verildiği göz önüne alındığında, hayvan çalışmalarımızda gördüğümüz maksimum terapötik etkilerin altında muhafazakar bir doz kullandık. Meslektaşlarım ve ben şu anda daha fazla sayıda hastada artan dozların güvenliğini ve etkinliğini test etmek için bir takip klinik deneyi yürütüyoruz." diyor.
Nadir hastalıkları araştırmak, bir bütün olarak tıpta ilerlemelere yol açabilir.
Bu tedavileri üretmenin artan maliyeti, dünya çapında hasta sayısının çok az olduğu ve kârlılığın düşük olduğu birçok ultra nadir hastalık için gen tedavisi geliştirmeyi ve test etmeyi imkansız olmasa da son derece zorlaştırıyor.
Bu tedavileri, yalnızca kendi çocuğu katılımcı olan cömert bir aileden aldığımız fon sayesinde devam eden klinik denemelerimizde çocuklara sunabildik. Bu taban yaklaşımı, çok nadir görülen hastalık araştırmalarında ortak bir temadır - geliştirme ve testler genellikle ebeveynler, vakıflar ve federal hibeler tarafından desteklenir.
UMass Chan Tıp Okulu'ndaki Moleküler Terapötikler için Çeviri Enstitüsü programımız, aileler ve vakıflarla işbirliği içinde sürekli artan sayıda çok nadir hastalık için daha fazla viral vektör gen tedavisi geliştirmeye odaklanmaktadır. Dünya çapında yaklaşık 7.000 nadir hastalıktan herhangi birine yakalanmış her hastanın normal bir yaşam şansını hak ettiğine inanıyoruz.
Miguel Sena-Esteves, Nöroloji Doçenti, UMass Chan Tıp Fakültesi
Bu makale, Creative Commons lisansı altında The Conversation'dan yeniden yayınlanmıştır. Orijinal makaleyi buradan okuyabilirsiniz: https://theconversation.com/first-gene-therapy-for-tay-sachs-disease-successfully-given-to-two-children-176870
Kaynak: