Yeni bir çalışma haftada en az üç kez çay içmenin kardiyovasküler hastalıktan ölme riskini azaltabildiğini ve en azından Çin’de daha uzun ve daha sağlıklı bir yaşamla bağlantılı olduğunu göstermektedir. Çinli araştırmacılar, çay ile ilişkili sağlık yararlarının, siyah çay yerine yeşil çay içenler ve daha düzenli olarak çay içenler için daha belirgin olduğunu belirtmektedir. Çin’de yapılan araştırmada kalp krizi, felç veya kanser öyküsü olmayan 100.902 katılımcı analiz edilmiştir. Katılımcılar iki gruba ayrılmıştır:
*Çay içme alışkanlığı olanlar (haftada üç defa veya daha fazla içenler)
*Hiç çay içmeyenler veya düzenli çay içme alışkanlığı olmayanlar ( haftada üç defadan az içenler)
Katılımcılar ortalama 7,3 yıllık süreyle takip edilmiştir.
Analizler düzenli çay içenlerin hiç içmeyen veya seyrek çay içenlere kıyasla kalp hastalığı ve felç geçirme riskinin % 20 azaldığını, kalp hastalığı ve inme sebebiyle ölme riskinin % 22 oranında azaldığını göstermiştir. Çalışmada ayrıca, tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin yüzde 15 oranında azaldığı bulunmuştur. Çalışmanın takip süresi içinde 3.683 aterosklerotik kardiyovasküler hastalık olayı (inme ve kalp krizi gibi) yaşanmış ve 1.477 kişi bu nedenlerden dolayı ölmüş, herhangi bir sebepten dolayı toplam 5.479 kişi hayatını kaybetmiştir. Araştırma, 50 yaşındaki bir çay tiryakisinin çay içmeyen veya seyrek içen birinden 1,41 yıl sonra koroner kalp hastalığı ve inme oluşabileceğini, 1,26 yıl daha uzun yaşayacağını göstermektedir.
Bilim insanları, kokulu çay ve siyah çay içenler arasında kardiyovasküler hastalığa ve tüm nedenlere bağlı mortaliteye karşı benzer koruyucu etkiler gözlemlemekle birlikte, sonuçlar kesin konuşmak için yeterli değildir.
Uzun Süre İçilirse Faydası Daha Büyük Olur
Sürekli tüketim, çayın pozitif gücünün anahtarı gibi görünmektedir. Araştırmalardaki en heyecan verici bulgu tiryakiliğin uzun vadede çayın sağlık yararını güçlendirmesidir. En az sekiz yıl boyunca düzenli çay içmeyi sürdüren 4.267 katılımcı arasında kardiyovasküler hastalık riski yüzde 40 daha düşük olmuştur. Uzun süreden beri çay içen tiryakiler, hiç içmeyen veya çay içme alışkanlığı olmayanlara kıyasla yüzde 56 daha düşük ölümcül kalp hastalığı ve inme riski taşımaktadır. Çalışmayı değerlendiren kardiyologlar bu raporun çayın kalp sağlığı üzerinde koruyucu etkisi olduğunu düşündüren diğer araştırmalarla iyi bir şekilde örtüştüğüne dikkat çekmektedir.
Yeşil Çay Neden Daha İyidir?
Çay, arterleri iltihap ve stresden korumak, kan basıncını düşürmek de dahil olmak üzere kalp ve damar sağlığı için bilinen faydaları olan zengin bir güçlü antioksidan kaynağıdır. Çay türüne göre yapılan bir alt analizde sonuçlar yeşil çay için olumlu olsa da siyah çay ile kalp ve damar hastalıkları arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Bunun nedeni çalışmaya katılan çok az siyah çay içicisinin olmasıdır. Çalışmaya katılanların % 49’unun daha çok yeşil çay tükettiği, sadece %8’inin siyah çayı tercih ettiği bilinmektedir. Yeşil çay siyah çaydan daha az işlenir, bu nedenle bu yararlı maddelerin daha fazlası yapısında kalır. Yeşil çay kateşinler gibi flavonoidler ve polifenoller gibi biyoaktif bileşiklere sahiptir ve hepsi de kardiyovasküler fayda ile ilişkilidir ve anti-inflamatuar özelliktedir. Polifenoller ayrıca zeytinyağı, kakao ve kırmızı şarapta bulunur.
Siyah çay Avrupa ülkelerinde popülerdir, Hollanda, Finlandiya ve İsveç’te inme ve koroner arter hastalığı risklerinin azalmasıyla ilişkili bulunmuştur. Aynı bitkiden elde edilmesine ve aynı miktarda kafein içermesine rağmen siyah çay toplandıktan sonra yeşil çaydan farklı bir şekilde işlenir. Siyah çay tamamen fermente edilir ve çaydaki polifenoller oksitlenebilir ve fermantasyon sırasında inaktive edilebilir. Böylece yeşil çay, anti-oksidasyon bakımından siyah çaydan daha etkili olma, kan lipid profilini iyileştirme ve dolayısıyla kardiyovasküler korunmada daha etkili olma eğilimindedir. Araştırmalar çayın sudan sonra dünyanın en popüler içeceği olduğunu, içme alışkanlıklarının ülkelere göre değiştiğini ve bulgular siyah çayın bazı ülkelerde sıklıkla sütle servis edildiğini ve bunun da çayın vasküler fonksiyon üzerindeki pozitif etkileri engelleyeceğini göstermektedir. Daha yüksek çay alımının herhangi bir faydası olup olmadığı açık değildir.
Not: Yeşil çay güvenli olmasına ve fayda sağlamasına rağmen, büyük dozlarda yeşil çay takviyeleri alan bireylerde bildirilen karaciğer hasarı vakaları olduğu için dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir. Kahve de benzer bir sağlık artışı sunabilmektedir. Kahveyle ilgili çalışmalarda kahve çekirdeklerindeki antioksidanlarla da ilişkili olabilecek kalp koruma kanıtı bulunmuştur.
Erkekler ve Kadınlar Arasındaki Farklılıklar
Kadınlarla karşılaştırıldığında, erkek katılımcıların çaydan daha fazla sağlık artışı sağladığı görülmüştür. Bunun bir nedeni, muhtemelen erkekler arasındaki çay içme alışkanlığı oranının, kadınlar arasındaki oranın yaklaşık iki buçuk katı kadar yüksek olmasıdır. Araştırmayı yürütenler çalışmadaki erkeklerin yaklaşık % 48’inin kadınların % 20’sine kıyasla düzenli çay içenlerden olduğu belirtilmektedir. Diğer nedeni, genellikle Çin ve Doğu Asya ülkelerinde kalp hastalığı insidansı ve mortalitesinin kadınlarda daha düşük olmasıdır. Çinli kadınlar arasında gül goncası veya lotus yapraklarından yapılmış bitkisel çay içme olasılığı daha yüksektir ancak bu bilgiler araştırmaya dahil edilmemiştir. Beslenme, yaşam tarzı ve genetik risk faktörleri, çayın vücut tarafından nasıl kullanılacağını belirlemede rol oynayabilir. Çalışmada belirtilmeyen ama dikkate alınması gereken, çay içmeyenlerin çay yerine şekerli veya kafeinli içecekler tüketmesi gibi başka hususlar da vardır. Bunlar o kişilerin kardiyovasküler hastalıklara yakalanma riskini artırmış olabilir. Yapılan araştırma randomize kontrollü bir çalışma olmadığı için, diğer önemli faktörler hesaba katılmamış ve değerlendirilmemiş olabilir. Çayın pozitif gücünün arkasındaki mekanizmalar daha derinlemesine incelenmeli, gelecekte daha fazla randomize kontrollü denemeler yapılarak çay alımının nedensel rolü belirlenmelidir.
Kaynakça:
https://www.everydayhealth.com
https://www.ntv.com.tr
https://www.sciencefocus.com
Yazar: Müşerref Özdaş