

İKİNCİ DÜNYA SAVASININ NEDENLERİ
Birleşik Amerika'nın çekimser kalması barışı sağlama konusundaki başlıca girişimlerin yükünü,Avrupa'nın en güçlü iki devleti olan İngiltere ve Fransa'ya yüklendi. Her iki ulus da,1914 savaşının diplomatik sistemlerin beceriksizliğinden doğduğunu ve yeni bir savaşın rastlantı sonucu çıkmasını önlemek için diktatörlerle görüşme yapılması gerektiğini düşünüyorlardı.
1920'lerde Milletler Cemiyeti'ne ve silahsızlanma politikasına güveniliyordu.1930'ların
başlarında,Milletler Cemiyeti'nin bir barış güvencesi sağlayamayacağı
açıkça ortaya çıkmıştı.Japonya'nın Mançurya'yı işgali,daha sonra çok
ciddi nitelik taşıyan Habeşistan bunalımı ve İspanya iç savaşı,Milletler
Cemiyeti'nin büyük devletler tarafından girişilen uluslar arası saldırıları
engelleyemeyeceğini gösterdi
Hitler'in uzun vadeli amaçlarının kesinlikle belirlenememesine rağmen, Versailles'in hükümleri geçersiz kılmak ve doğudaki fetih planlarını gelecek bir tarihte genişletmek amacıyla,Batı Avrupa devletlerinin zayıflığından ve kararsızlığından yararlanmak istediği apaçıktı Rhineland'ın işgalinden sonra Almanya,Avusturya'yı kendi topraklarına kattı ve Çekoslovakya 'nın Almanca konuşan halkının yaşadığı Sudetlerin kendisine verilmesini istedi.Savaş tehditlerinden sonra Hitler ,Almanca konuşmayan kesimlerin işgal edilmeyeceği konusunda kendisinden söz alınarak Çekoslovakya'nın parçalanması sonucu veren ve 1938'de yapılan bir antlaşmayla yatıştırılabildi Chamberlain'in bu boyun eğişi,barışı kurtaran bir zafer olarak alkışlandı.Ama Hitler'in bunlarla yetinmeyeceği artık çok daha iyi belli oluyordu.
3)Öteki Devletlerin Etkisi 193O yılları ortalarında içine kapanışından sıyrılan SSCB,Batı Avrupa devletlerinin kendisine karşı bir ittifak kurmalarını önlemek istiyordu.SSCB Almanya'da faşizmin ortaya çıkışından ve bunun kendisi için oluşturduğu tehlikeden gittikçe daha fazla çekinmeye başlamıştı.SSCB, Batı Devletleri'ni birleştirmeye çalıştı.Ama yatıştırma politikasına inanç ve tutucu çevrelerde SSCB 'ye karşı duyulan yaygın güvensizlik dolayısıyla girişimleri boşa çıktı.İngilizlerin ve Fransızların Çekoslovakya konusundaki davranışları,SSCB 'yi, 1939'da,Almanya ile bir saldırmazlık paktı imzalama konusunda yüreklendirdi
Uzak Doğu'da saldırganlık politikasını benimsemiş olan Japonya'nın ortaya çıkması pek sağlam olmayan barış için bir başka tehlikeydi.Japonların Mançurya'yı işgal etmeleri ve 1930'ların ortasından sonra Çin ile savaşa tutuşmaları Milletler Cemiyeti'nin güçsüzlüğünü ortaya koymuş ve Japonların kendilerine güvenleriyle birlikte daha fazla toprak kazanma hırsları artmıştı.
İngilizlerin 1939'da Polonya ve Romanya'ya verdikleri güvenceler Hitler'in
eylemlerini kısıtlamak için başvurulan son girişimlerdi.Hitler , ''Polonya
Koridoru''nu topraklarına katmak bahanesiyle,Polonya'nın parçalanması
konusunda SSCB ile anlaşmakta gecikmemişti.Hitler belki de,Münihte olduğu
gibi İngiltere ve Fransa'nın yine gerileyeceğini ummuştu.Ama onlar,Hitler'in
geri çekilmesini istediler.İngiliz ültimatomu, 3 Eylül 1939'da sona erdiği
zamanda, İngiltere Almanya'ya savaş ilan etti ve Fransa da birkaç saat
sonra onu izledi
Bu zenginliklerinden ötürü Japonya,daha kalkınıp kuvvetlenmesinin ilk günlerinden itibaren gözünü Mançurya 'ya çevirmişti.1905 ' de Rusya'yı ağır bir yenilgiye uğratıp,bu devleti Mançurya'dan çıkarıp kendisi yerleşince,Japonya Mançurya'da geniş ekonomik faaliyete girişti.Bu memleket üzerindeki ekonomik kontrolünü kuvvetlendirmek için,o zamanlar Avrupa sömürgeciliğinin klasik vasıtası olan demiryolu yapım ve işletmeciliğine başvurdu. Güney Mançurya Demiryolu Şirketi'ni kurmuş ve bu şirket Japonya'nın ekonomik nüfuzunun Mançurya'da yayılmasında önemli rol oynamıştır.Bu şirketin demiryolu yapım ve bakımı için 1905'den 1931 'e kadar harcadığı para 262 milyon Yen'i bulmuştur.Şirket sadece demiryolları ile uğraşmamış,gerçek bir kolonizasyon şirketi haline gelmiştir.Mançurya'nın birçok orman ve maden işletmeleri bu şirkete aitti1931'de şirketin yatırımlarının toplamı 716 milyon Yen ve ortak olduğu teşebbüslerin yatırımı ise 318 milyon Yen (o sıralarda Yen 1 dolar kadardı) idi.
Güney Mançurya Demiryolu Şirketi,Mançurya'nın dış ticaretinde de önemli rol oynamıştır.Şirket 1929yılında 501 milyon Yen kıymetinde satın almada bulunmuş ve bunun %39 kadarını Japonya'ya, %26 'sını ABD 'ye ve geri kalanın da diğer memleketlere ihraç etmiştir.
Japonya'nın Mançurya'daki diğer ekonomik faaliyetlerine gelince:Diğer Japon şirketlerinin ve teşebbüslerinin Mançurya'daki yatırımları toplamı 554 milyon Yen'i bulmaktaydı. Güney Mançurya Demiryolları şirketinin yatırımları da hesaba katılınca,Japonya'nın toplam yatırımı 2 milyar Yen'e yaklaşmaktaydı.1895'de Mançurya'da hiçbir Japon fabrikası mevcut değilken,1909'da 152,1914'de 244,1919'da 450,1929'da da 789 Japon fabrikası vardı.
Görülüyor ki,Japonya bu ekonomik faaliyetleri ile Mançurya'yı adeta olgun bir meyve haline getirmişti.Bütün mesele,şartların ilk müsait anında bu meyveyi koparmaya kalıyordu ki,bunu da 1931'de yaptı.Fakat Japonya'nın Mançurya'yı ele geçirmesinde Çin'e karşı izlediği politika önemli ,rol oynamıştır.
Japonya ve Çin: 1922 Washington deniz silahsızlanması konferansında Çin hakkında imzalanan antlaşmalar ve Çin 'e karşı uygulanacak politika konusunda tespit edilen esaslar ve nihayet,Japon Deniz Kuvvetleri'nin sınırlanması,Japonya'nın Çin üzerindeki yayılma emellerini frenleyici nitelikte idi.Bu sebeple Washington antlaşmaları,Japon iç politikasında etkileri büyük olan ve emperyalist tasarıların yaratıcısı ve savunucusu olan askerleri hiç hoşnut bırakmadı.Fakat iktidarda Liberal Parti bulunduğu için,Japonya 1922'den itibaren Çin'e karşı yumuşak bir politika izlemeye karar verdi.Bu politikanın esası,Çin 'in bağımsızlık ve toprak bütünlüğüne saygı,iç işlerine karışmamak ve iki millet arasındaki ekonomik yakınlaşma,işbirliği ve dayanışma kurmaktı. Gerçekten Japonya'nın bu yeni ve yumuşak politikası Çin üzerinde de olumlu bir etki yaptı ve Dr. Sen Yat-Sen'in liderliğindeki Çinliler Japonya ile bir dayanışma yolun bile girmek istediler .
Japonya'nın bu yumuşak politikası ancak 1927 yılına kadar devam etti.Bu tarihte,askerlerin de baskısı ile,Liberal hükümet düştü ve yeni kabineyi,müfrit militaristler tarafından desteklenen Giichi Tanaka kurdu.Tanaka'nın ilk işi Çin'e karşı izlenecek politikayı gözden geçirmek üzere,1927 yazında askerlerin de katıldığı bir konferans toplamak oldu.bu konferans sonunda varılan kararlar Tanaka Memorandumu adında bir belge olarak imparatora sunuldu.
Tanaka Memorandumu,Japonya'nın Uzakdoğu'daki Çin'in ele geçirilmesini zorunlu görüyor ,bunun içinde ilk adımın Mançurya ve Moğolistan'ın ele geçirilmesi olduğunu ,Japonya'nın bir ''kan-demir''politikası izlemesi gerektiğini,bu politikanın ABD'nin karşı koyması ile karşılaşabileceğini söylüyordu.
Tanaka'nın tespit etmiş olduğu ve askeri kuvvete dayanan bu sert politikaya Japonya'da pozitif politika denmiştir.Pozitif politika ile birlikte Japonya'nın Çinle olan münasebetlerinde çatışmalar başladı..1927 ve 1928'de Japonya Shantung'a iki defa asker çıkardı.
Liberal Parti'nin tenkitleri sonucu Tanaka,1929'da başbakanlıktan çekildi
ve iktidar yeniden liberallere geçti Fakat askerler Tanaka politikasının
peşini bırakmadı..Liberal Parti üzerinde de baskılar yaparak nüfuzlarını
arttırmaya devam ettiler.1929 ekonomik krizi askerlere aradıkları fırsatı
verdi Zira Avrupa ve Amerika krizin yarattığı sarsıntılarla meşgul bulunuyorlardı..
Öte yandan ekonomik krizin Japonya 'da da sarsıntılar yaratması,askerlerin
eline yeni bir silah verdi.Barışçı vasıtalarla izlenen ekonomik yayılma
politikası,askerlere göre,Japonya 'ya bir şey kazandırmamıştı.Kaba bir
vasıta olmakla birlikte,insan elinin daha kolaylıkla kavrayabileceği
ve gayelere erişmekte daha kolaylıkla kullanabileceği Kılç'a dönmek zorunluydu.
1931 yılı yazında Mançurya'da Mukden hükümeti ile Japonlar arasında peş peşe olaylar ve çarpışmalar patlak verince,Japonya'da askerler ,daha fazla sabredemeyerek ve sivil hükümetin ihtiyatlı hareketi karşısında teşebbüsü ele alarak,18 Eylül1931 gecesi Mukden'in istasyonlarından birinde bir bombanın patlaması sonucu demiryolunun büyük bir kısmının tahrip edilmesi üzerine,19 Eylül'den itibaren Mançurya'nın işgali hareketine giriştiler.Demiryollarını koruma bahanesi ile Japonya'nın zaten Mançurya'da bir kuvveti bulunuyordu.Mukden olayının ertesi gününden itibaren Japonya'dan yeni kuvvetler gönderilerek,1932 Mart'ının başında bütün Mançurya işgal edildi.l mart 1932'de Japon taraftarı Mançuryalı liderlerin katıldığı bir kongre, bağımsız bir Manchukuo devletini kurulduğunu ilan etti.Kuruluş beyannamesinde, Mançurya sınırları içine,Çin 'e ait olan ve Japonların işgalinde bulunmayan Jehol eyaleti de sokulmuştu.Bu durum,Japonya'nın şimdi de gözlerin Çin kıtasına çevirmiş olduğunu gösteriyordu.
Japonya,devletlerin durumları dolayısıyla Manchukuo devletini hemen tanımaya cesaret edemedi.Fakat bu askerleri kızdırdı ve 1932 Mayısında bir hükümet darbesiyle sivil hükümeti düşürdüler. Yeni hükümet,askerler ve emperyalist siviller tarafından kuruldu ve bu teni hükümet ağustos ayında bu kukla Manchukuo devletini tanıdı. Gerçekten Manchukuo devleti tamamen Japonların kontrolü altındaydı.
Japonya'nın Mançurya'yı işgale başlaması üzerine Çin Milletler Cemiyetine şikayette bulundu.Milletler Cemiyeti,1933yılına kadar bu mesele ile uğraştı.Fakat bu uğraşma gayet üstünkörü oldu. Örneğin kimse Milletler Cemiyeti Paktının 16. maddesine göre Japonya'yı saldırgan ilan edip sanksiyonların uygulanmasına girişmeye cesaret edemedi ve Milletler Cemiyetine hakim olan büyük devletler ,kendileri Japonya'nın karşısına çıkmayı göze alamadıklarından Çin'le en fazla münasebeti bulunan ABD'yi öne sermek istediler.ABD'de bunu fark ettiğinden ''doğmuş olan bebeği'' kucağına almamaya dikkat etti.Böylece Japonya'nın saldırganlığına karşı etkili bir tedbir almak mümkün olmadı.Milletler Cemiyetinin Manchukuo Devleti konusunda yapmış olduğu tek iş,ABD tarafından ortaya atılan Tanımazlık Doktrini'ni kabul etmesi olmuştur.Bu ise,Japonya'yı yayılma ve saldırganlık politikasından vazgeçirebilecek kuvvette bir tedbir olmaktan çok uzaktı.Nitekim Japonya 1933 Şubatında kuzey Çin eyaletlerinden biri olan Jehol'ü de işgal etti ve Milletler Cemiyeti'nden bir yardım göremeyen Çin de Japonya ile yaptığı bir antlaşma ile bu işgali de tanımak zorunda kaldı.27 Mart 1933'de de Japonya Milletler Cemiyeti'nden çekildi
Japonya'nın Mançurya'yı işgali Sovyet Rusya'yı güç durumda bıraktı.Çünkü 1907 yılında Rusya ile Japonya arasında yapılan bir anılaşma ile Kuzey Mançurya'daki Doğu Çin Demiryollan Rusya'nın elinde kalmıştı.Japonya Mançurya'ya hakim olduktan sonra Sovyet Rusya bu demiryollarının işletilmesinde güçlüklerle karşılaşmaya başladı.Bu ise kendisini Japonya ile bir çatışmaya götürebilirdi.Bunu da istemediğinden,1935 Martında bu demiryollarını Manchukuo Devletine satarak burası ile ilgisini kesti
ABD ise,Açık Kapı ilkesinin Manchukuo'da da uygulanması meselesinde
Japonya ile devamlı sürtüşmeler içine girdi.Fakat Amerika'nın bu konudaki
faaliyet ve çabaları,Açık Kapı ilkesinin Manchukuo'dan tasfiye edilmesini
önleyemedi.Amerika da buna boyun eğmek zorunda kaldı.
Japonya Pasifikte durdurulunca,Japonlar Hollanda Hindistan'ı ile olan ham madde bağlantılarını korumak için, Çin kıtasını Kuzey-Güney doğrultusunda bir şerit halinde ele geçirmeye karar verdiler ve bunun için de 1944 Nisanında harekete geçtiler.Denizlerde üstünlüğü kaybettikleri için Hollanda Hindistan'ı ile kara bağlantısı kurulamak isteniyordu.Japonya'nın bu planı başarılı oldu ve Aralık 1944'de Çin-Hindi çini sınırlarına ulaştılar.Hindi çini zaten kendi işgalleri altındaydı.Japonlar bu işgal şeridine Asya Kalesi demişlerdir.Fakat Pasifik muharebelerinin aldığı durum Asya Kalesinin stratejik önemini zayıflattı.
1942 Kasımında Amerikalılar Yeni Gine 'yi ele geçirmek için harekete geçtiler ve 1944 Temmuzunda adayı tamamen işgal ettiler.Bundan sora Aralık 1944'te Gilbert,Ocak 1944'te de Marshall adalarından Kwajalein ve Şubat ayında da Enivetok Amerikalıların eline geçti.1944 Temmuzunda bütün Marianne adaları işgal edildi.Marianne'lerden sonra stratejik Gaum adasına çıkarma yapıldı ve temmuz sonunda bunun da işgali tamamlandı.
Şimdi hedef Filipinler'di.Bunun ilk adımı 1944 Eylülünde Leyte adasının işgali oldu.Leyte'de yapılan bir deniz savaşında Japonlar ağır kayıplara uğradılar .Filipinler ,gayet çetin muharebeler yapılarak ada ada işgal edildi ve 1945 Şubatında bütün Filipinler Amerikalıların eline geçti.
1945 Martında stratejik Iwo Jima adasının işgali ile Amerikalılar Japonya'nın daha yakın bir mesafeden ve yoğun bir şekilde bombardımanı için stratejik bir nokta elde etmiş oldular.Mayıs ayında Okinawa adasının işgali Amerika'yı Japonya'ya daha da yaklaştırmış ve Japonya'nın bombardımanını daha da kolaylaştırmıştır.
Güney-Doğu Asya'da da İngilizler 1944 Martında Birmanya'yı ele geçirmek
için Hindistan'dan harekete geçtiler.Bu hareket iyi gelişti ve İngilizler
1945 Mayısında bütün Birmanya'ya girdiler.Bunun üzerine Japonlar Güney
Çin'deki bütün kuvvetlerini kuzeye çevirirerek Yang-tze üzerinde bir
savunma hattı kurdular .
Hiroshima 'ya atılan atom bombası Rusları da şaşırttı. Onun için acele edip 8 Ağustosta Japonya'ya savaş ilan ettiler ve hemen Mançurya'yı işgale başladılar. Teslim belgesini Japonya 2 Eylül1945 sabahı Tokyo koyunda Amerika'nın Missosuri zırhlısında imzaladı ve II. Dünya Savaşı sona erdi.