Diyet Referans Alımları, 19 yaşından büyük kişilerde protein için Önerilen Besin Tüketimi (RDA) miktarını 0,8 g protein ⋅ kg vücut ağırlığı-1 ⋅ gün-1 olarak belirlemiştir. Bununla birlikte, artan kanıtlar, protein RDA’sının yaşlı bireyler için yetersiz olabileceğini göstermektedir. Kısa süreli deneysel çalışmalardan elde edilen kanıtlara ek olarak, gözlemsel veriler, daha yüksek protein alımının daha fazla kas kütlesi ve de yaşlılıkta daha iyi kas fonksiyonu ile ilişkili olduğunu göstermektedir.
Yaşlanma, iskelet kası kütlesindeki düşüş ve bir bütün olarak “sarkopeni” adı verilen kas gücü kaybı ile karakterizedir. Yaşa bağlı olarak kas kütlesi ve kas işlevinde oluşan kayıplar, yine yaşa bağlı kronik hastalıkların morbidite ve mortalite riskini artırmaktadır. Yaşlanan nüfustaki küresel artış göz önüne alındığında, bu endişeler zamanla daha da büyük bir sorun haline gelecektir. Sarkopeninin etiyolojisi karmaşık ve çok yönlü olduğu için bu durumla doğrudan mücadele edebilecek yan etkisi az ve yaygın olarak kullanılan mevcut farmakolojik bir müdahale yoktur.
İskelet kası için başlıca anabolik uyaranlar egzersiz ve protein alımıdır. Protein alımı ve ardından gelen hiperaminoasidemi, kas protein sentezi (MPS) oranlarını uyarır ve muhtemelen insülin yoluyla kas protein yıkım oranlarını baskılar. Bu nedenle protein, diyetin önemli bir bileşenidir ve kas kütlesini korumak için yeterli miktarlarda bulunmalıdır. Sarkopeninin kısmen diyet proteininin MPS’yi uyarma kabiliyetinin azalmasıyla desteklendiği göz önüne alındığında, artan protein miktarlarının kas kütlesinin daha iyi korunmasına neden olduğu gösterilmiştir. Yaşlı kişilerde protein alımına karşın kas dokuda gözlenen azalmış duyarlılık, aşağıdaki faktörlerin en az birinden kaynaklanıyor olabilir:
- Fiziksel aktivitenin azalması
- Protein sindirimi veya amino asit emiliminin bozulması
- Aminoasidemide azalmaya yol açan artmış splanknik amino asit tutulması
- Amino asitlerin kasa iletimini azaltan bozulmuş kas perfüzyonu
- Kas tarafından amino asit alımının azalması
- Hücre içi anabolik sinyallerin bozulması
İskelet kasında amino asit aracılı anabolik sinyal iletimi esas olarak esansiyel bir amino asit olan lösin tarafından aktive edilir. Burada gözden geçirilen veriler, iskelet kas kütlesinde ve fiziksel fonksiyonda gerçekleşen protein kaynaklı gelişmelerin lösin takviyesi ile artırılabileceğini göstermektedir. Daha yüksek protein alımlarının uygun olmaması veya arzu edilmemesi durumunda, protein kaynağının kalitesi, manipüle edilecek alternatif bir değişken olarak düşünülmelidir ve daha yüksek kaliteli proteinler, daha düşük kaliteli proteinler yerine ikame edilmelidir. Ek olarak, gözlemsel veriler, yaşa özgü kas anabolik eşiği aralığında öğün başına alınan protein miktarının gün boyunca eşit bir şekilde dağıtılmasının, kas kütlesinin uzun dönemde daha iyi korunmasını sağlayabileceğini göstermektedir. Kim ve ark. , yaşlı erişkinlerde RDA kadar miktarda eşit olmayan bir protein dağılımına kıyasla, RDA’nın iki katı kadar miktar ile eşit bir protein dağılımı tüketilirken ∼% 30 daha fazla MPS oranı bulmuşlardır. Multimodal müdahalenin bir parçası olarak, diyetle alınan protein alımının artırılması sadece kas kütlesinin korunmasını değil, aynı zamanda kalsiyum ve D vitamini alımları yeterli olduğunda kemik sağlığını da destekleyebilir.
Önceki çalışmalar, MPS oranlarındaki postprandiyal artışın yaşlılarda, yaşa bağlı anabolik direnç olarak bilinen bir durumun sonucu olarak gençlere göre daha düşük olduğunu göstermiştir. Wall ve ark. , benzer bir çalışma tasarımını kullanarak aynı laboratuvarda yürütülen 6 çalışmadan elde edilen verileri geriye dönük olarak analiz etmiş ve genç erkeklere kıyasla yaşlılarda eşit dozda protein alımına % 16 daha düşük MPS yanıtı oluşturduğunu göstermiştir. Yaşlı kadınlarda anabolik direncin varlığına ilişkin sınırlı bilgi olmasına rağmen, mevcut veriler, yaşlı kişilerin sağlam bir MPS uyarımı elde etmek için daha fazla proteine ihtiyaç duyduklarını göstermektedir.
Daha yüksek protein alımlarının neden yaşlı kişiler için önerilmemesi gerektiğine dair sıklıkla öne sürülen bir neden, böbrek hastalığı riskidir. Diyetteki protein kısıtlamasının, insanlarda böbrek hasarının çoğu formunda glomerüler filtrasyon hızındaki (GFR) düşüşü hafifletme üzerindeki etkisi konusunda genel bir fikir birliği vardır. Protein açısından daha yüksek diyetlerin böbrek hasarına neden olabileceği önerilen potansiyel zararlı mekanizmalar olmasına rağmen, etkinin büyüklüğü ve var olup olmadığı bilinmemektedir. Aslında, Institute of Medicine ve WHO da protein alımının yaşla birlikte böbrek fonksiyonlarında fonksiyonel düşüşlere katkıda bulunduğunu kabul etmemektedir. Daha düşük protein alımlarıyla karşılaştırılan en uzun diyet müdahalesi denemelerinin birinde, sağlıklı obez kişilerde düşük karbonhidratlı, yüksek proteinli kilo verme diyetinin 2 yıldan uzun süre boyunca GFR veya albüminüri üzerindeki zararlı etkilerle ilişkili olmadığı bildirilmiştir. Tip 2 diyabetli yaşlı hastalarda kesinlikle dikkatli olunmalıdır; bununla birlikte, RDA’dan daha az bir alımda protein kısıtlı bir diyet uygularken, diyet proteinleri kas kaybını önlemek için mümkün olan en yüksek kalitede (yani, lösin bakımından daha yüksek) olmalıdır.
Bu çalışmanın yazarları yaşlı bireylerin ≥1,2 g · kg-1 · d-1 seviyesinde protein tüketmesini ve iskelet kası anabolizmasının uyarılmasında merkezi bir rol oynayan lösin alımının vurgulanması gerektiğini önermektedir.
Özetle, yetişkinler için önerilen mevcut protein alım miktarlarının toplumun daha yaşlı bireyleri için de geçerli olup olmadığı konusunda hala bir fikir birliği sağlanamamıştır. Artan yaşlı nüfusunu da göz önünde bulundurarak toplumun bu grubunun daha sağlıklı ve kendine yetebilecek şekilde yaşamasını sağlamak adına optimal protein alımının belirlenmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Çevirmen: Elif Öztürk
Editör: Kurtuluş Öztürk
Yayınlanma tarihi:15/05/2018