HANLAR VE EVLER
1-Abbas Bey'in Hanı :
Atça'nın İstiklâl Savaşı öncesi büyük Hanlarındandır. Bugün ayakta değildir.Yunan işgalinde yakılmıştır. Yer olarak belirtilecek olursa, eski Zafer Sinemasından başlayıp, güneye doğru uzayan adadadır. Ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Yaptıran Abbas Bey'in babasıdır. 2000 metre kareye yaklaşan bir avlusu, ortada bir şadırvanı, dükkân ve kahvehanesi bulunmaktaydı.
2-Nalbant Hanı (Çerezci Ali Hanı) :
Cumhuriyet döneminde yapılan
hanlardandır. Yaptıran Şükrü Demirayak'ın babası Mehmet Demirayak'tır. Yapılış tarihi 1926'dır. Han iki katlı olup 1. kat kahvehane, 2. kat oteldir. Bugün bir kısmı yıkılmış, bir kısmı ayaktadır.
3-Hacı Kasap Hanı:
Hacı Kasaplardan Mehmet ile Ali tarafından yaptırılmıştır (1926-27). Daha sonra lokantası ve kahvehanesi kalmıştır. 1973 yılında belediye istimlâk sahası içine alınarak "Cumhuriyet Meydanı" yapılmıştır.
4-Anaştaş'ın Dükkânı ve Mağazası :
İstiklâl Savaşı öncesinden kalma bir binadır. Bugün halâ ayaktadır.Anaştaş (Anastasia -Anastasya) adlı bir Ruma aittir.Nazilli Caddesi üzerinde bulunan bu yapı taş ve tuğladan yapılmıştır.
5-Un Yoncası ( Hangar ) :
Bugün ayakta değildir. Çarşı Camisinin yan bahçesinden başlayıp eski PTT'nin ön bahçesini kaplayan alandır.
6-Deve Yoncası ( Hangar ) :
Yunan işgali sırasında yakılan bir hangardır.Atça ile dağ köyleri arasında kervansaray görevi yapan bir Yoncadır. Yağdere Köprüsünün güney ayağına rastlayan asfaltın doğusunda yer almaktaydı.
7-Kilise Okulu ( Jandarma Karakolu ) : Rum Kilisesinin bir okulu olarak yapılmış, bir kilise uzantısıdır.Kurtuluş Savaşından sonra 1926'da Türk okulu olmuştur
(İlkokul).İki bölümde öğretim yapılan bu okulun batı kısmında erkekler, doğusunda da kızlar okutulmaktaydı. 1937'ye kadar ilkokul olan bu bina 1946'dan sonra Jandarma Karakolu olarak kullanılmıştır.
8-Atça Hamamı :
Atça'nın ilk hamamlarındandır. Yapılış tarihi Çarşı camisinin yapılış yıllarına rastlar (17 y.y) Denizli'nin Çaybaşı semtindeki "Kadınlar Hamamını" ve Tire'deki "Yalınayak Hamamını" yapan Hamamcı Ahmet Ustanın yaptığı söylenir. Yapılışı şöyle anlatılır: "Kırbıyıklardan Ali Ağa, Tire'ye bir iş için gider. Orada yapılmakta olan "Yalınayak Hamamını" görüp beğenir.Bir benzerinin Atça'da yapılmasını arzular.Ahmet Usta ile görüşen Ali Ağa, bu hamam bittikten sonra Atça'da bir hamam yapmasını söyler.Bu vesile ile bir hamam yapımı başlatılır." Atça Hamamı uzun yıllar hizmet vermiş olup, bugün kullanılmamaktadır.
Jurnalı Hafız Hoca tarafından 1909 yılında, Rodoslu mimar Andon'a yaptırılmıştır. Mimari özelliği tamamen farklıdır.Osmanlı mimari özelliğinden çok, Yunan mimari özelliği taşır. Jurnalı Hafız Hoca ölmeden bu evi Atça Belediyesine bağışlamıştır. Ölümünden sonra 1946-1973 yılları arasında "Akşam Kız Sanat Okulu" olarak kullanılmıştır.Şu an ayakta değildir.
10-Bayman Evi :
Yaptıran Kırbıyıklardan Hacı Hüseyin'dir. 1906 yılında yine Rodoslu Mimar Andon tarafından yapılmıştır. Bugün halâ ayakta olan bu ev 1998 yılında restore edilmiştir. İki katlıdır.Bir zamanlar doğu cephesinde bir çeşme bulunuyordu.(Pehlivan Çeşmesi)Yapı malzemesi taş ve tuğladır.İyon nizamında yapılmış olan bu ev, Grek Mimarisini günümüze taşıyan bir örnektir.
11-Demirayak Evi :
Eski, Belediye Başkanlarından Şükrü Demirayak'ın doğduğu evdir. Babası Nalbant Mehmet ( Demirayak ) yaptırmıştır. 1925 yılında yapılmış ahşap bir evdir. Çatı katı ile üç katlı olan bu ev Osmanlı Mimarisinin en güzel örneğini sergilemektedir.(Kullanılmaz hale geldiğinden) Restore edilmemiş,1979 yılında yıkılarak yerine betonarme bir bina inşa edilmiştir.