Çocuklarda Boğaz Ağrısı
Çocuklarda boğaz ağrısı, sık rastlanılan bir şikayettir ve kaynağı çoğu zaman üst solunum yolunun enfeksiyonudur. Üst solunum yolu tanımlamasına, burundan başlamak üzere, geniz eti (adenoid), bademcikler (tonsil), boğaz arka duvarı (farenks) ve ses telleri (vokal kord) girmektedir. Bu bölgelerden herhangi birisinin virüs veya bakteri gibi mikroplarla enfeksiyonuna genel olarak üst solunum yolu enfeksiyonu adı verilmektedir. Bademcikler, latince adı ile tonsiller’in enfeksiyonu, özellikle çocukluk çağında sık görülür ve çocuklarda boğaz ağrısının en sık nedenleri arasındadır.
Bademcikler (Tonsil) Nerededir?
Bademcikler ağız boşluğunda, dil kökünün hemen yanında, sağda ve solda birer tane olmak üzere yerleşmiş bağışıklık sisteminin ağız boşluğu içindeki savunma organlarıdır.
Görevleri Nedir?
Bademcikler, ağız boşluğuna hem hava yolu, hem de yiyecekler yolu ile gelen mikropların ilk karşılaşma noktalarıdır. Mikroplarla karşılaştıkları anda savunma sisteminin askerleri olarak bilinen antikorları üretirler ve bu antikorlar yapışarak mikropları yok ederler. Bu kadar önemli bir görevi olan bu organların, bakteri ve virüslerin şiddetli saldırılarında enfekte olmaları sonucunda, bademcik iltihabı (tonsillit) gelişir.
Bademcik Enfeksiyonunun Belirtileri Nelerdir?
Çocuklarda ilk 3 yaşa kadar olan bademcik enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu, virüslere bağlı olarak gelişir. Bakterilerle enfeksiyon, daha az olmakla birlikte, belirtileri birbirinden farklıdır.
Virüslerle olan enfeksiyonlarda
- bademcikler üzerinde kızarıklık,
- hafif ateş,
- boğaz ağrısı
- yutma zorluğu
- burun akıntısı
- öksürük
- geniz akıntısı ön planda görülürken,
Bakterilerle olan enfeksiyonlarda
- 38-39 °C’nin üzerinde ateş
- boğaz ağrısı
- yutma zorluğu
- bulantı, kusma
- bazen karın ağrısı
- kulağa vuran ağrı
- eklem ağrıları
- boyunda ağrılı beze (lenfadenopati) gibi bulgular görülebilir.
Boğaz ağrısı, her iki tip enfeksiyonda da görülebilmektedir, ancak tüm boğaz ağrılarının nedeni viral veya bakteriyel bademcik iltihabı değildir. Özellikle yaz aylarında, dondurma başta olmak üzere soğuk yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi, boğaz arka duvarında ve bademciklerde hassasiyete bağlı ağrıya neden olabilmektedir. Fakat bu tip boğaz ağrıları geçicidir. Çocukların, özellikle yaz aylarında, dondurma tüketmeleri sakıncalı değildir. Sadece, hijyenik koşullarda üretilmiş, ambalajlı, son kullanma tarihi geçmemiş ürünlerin tüketilmesine dikkat edilmelidir.
Korunma Yolları Nelerdir?
Bulaşma en sık damlacık yoluyla, direk temasla ve mikroplu gıdalarla olmaktadır. Yaz aylarında özellikle klimalı ortamlarda uzun sure kalınmamalı, klimaların filtreleri mutlaka antibakteriyel ürünlerle periyodik olarak temizlenmeli, hijyenik koşullarda üretilmiş gıdalar tercih edilmeli, anaokulları gibi çocukların toplu olarak bulundukları alanların havalandırma sistemleri mutlaka hijyenik olmalı ve temiz hava sirkülasyonu sağlanmalı, ortak kullanım alanlarında sıvı sabun, tek kullanımlık havlu, mendil gibi eşyalar temizlik için kullanılmalıdır.
Tedavi
Viral bademcik iltihabında antibiyotik verilmez, çünkü etkisizdir. Ağrı kesici, ateş düşürücü parasetamol gibi sadece şikayetleri giderecek ilaçlar verilir. Bakteriyel bademcik iltihabı düşünülüyorsa, tedavide ilk tercih ilaç penisilindir. Bakteriyel bademcik iltihabında en sık etken A gurubu beta hemolitik streptokok adı verilen ve halk arasında beta mikrobu olarak bilinen bakteridir. Bu bakterinin bu kadar önemli olmasının nedeni, tedavi edilmemesi halinde akut romatizmal ateş (ARA) adı verilen ve kalp, eklemler, beyin, cilt tutulumu ile giden, öldürücü olabilen hastalığa neden olmasıdır. Özellikle 5-15 yaş arası çocuklarda bu hastalık görülür. Bu nedenle çocuklarda şiddetli, yüksek ateş ile seyreden boğaz enfeksiyonlarında, mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Bademcik Ameliyatı Ne Zaman Yapılmalı?
Çocuklarda bademcik enfeksiyonu, 1 yıllık takiplerde yıl içinde en az 7 defa, 2 yıllık takiplerde her yıl en az 5 defa ve 3 yıllık takiplerde en az 3 defa enfeksiyon geçiriliyorsa, bademciklerin alınması, yukarıda bahsedilen akut romatizmal ateş gibi hastalıklardan çocuğu korumak amaçlı önerilmektedir. Bizim de kendi kliniğimizde kabul ettiğimiz uygulama budur. Yukarıda bahsedilen kriterler kliniklere göre değişkenlik gösterebilmektedir. Kimi kliniklerde, yılda 3 veya daha fazla atak olması tek başına ameliyat için yeterli görülmektedir. Bunun dışında, günümüzde sık bademcik ameliyatı endikasyonu, tıkayıcı uyku apne sendromuna yol açan bademcik büyümesi, bademcik absesi, bademcik üzerinde kanser şüphesinin olmasıdır. En sık tartışılan konulardan birisi de en erken bu ameliyatın kaç yaşında yapılması gerektiğidir. Bademcikler, bağışıklık sistemindeki gelişim sürecini 4 yaşından önce tamamlamadığından, enfeksiyon nedeniyle bademcik ameliyatının 4 yaşından önce yapılması önerilmez. Ancak tıkayıcı uyku apne sendromu gibi nedenlerden yapılacak ise 4 yaş altında yapılabilir. Bu ameliyat için üst yaş sınırı yoktur.
İlginizi Çekebilir: Bademcik Hastalıklarının Çocuklardaki Etkileri ve Tedavisi