Yazıda Goethe, Johann Wolfgang - Genç Werther'in Acıları, romanı hakkında bilgiler, romanının özeti, romanın konusu, ana fikri, romanın kahramanları, romanın olay örgüsü, romanın yazarı Goethe, Johann Wolfgang - hayatı, romanın şahıs kadrosu yazarın diğer romanları, Genç Werther'in Acıları, adlı eserden alıntılar yer alır. Eser hakkında yorumlar, romanın anlatım tekniği, yazarın bakış açısı, romanın tekniği, romanın türü, çevrildiği diller, eserin basım yılı, basım hikâyesi, yazar ve eseri arasındaki, eserle yazarın biyografisi arasındaki alakalar incelenmiştir.
Goethe, Johann Wolfgang - Genç Werther'in Acıları,
ROMAN HAKKINDA
Genç Werther’in Acıları (Die Leiden des jungen Werthers), Johann Wolfgang von Goethe (d. 1749, ö. 1832) tarafından 1774 yılında yazılmış mektup türünde yazılmış bir romanıdır. Bu mektup roman 1774 yılında ve iki haftada yazılmış tır. Goethe, bu romanı yazdığında henüz 25 yaşında bir genç adamdır. [1]
Bu romanı yazdığında 25 yaşında olan Goethe’ bu roman ile birdenbire ün kazanmıştır. Romanın basılmasının ardından Almanya ‘da intihar vakaları birden bire artmış, Almanya sokaklarını mavi ceket, sarı pantolon giyen duygulu gençler istila etmiştir.[2]
Genç Werther’in Acıları: Werther adındaki genç bir hukuk stajyerinin, diğer taraftan nişanlı bir bayan olan Lotte ile intiharına kadar kurmuş olduğu ızdırap dolu münasebetini konu alan, Goethe’nin mektup tarzındaki romanının ismidir.
Bu roman büyük ölçüde Geothe’nin kendi başından geçen bir aşk hikâyesinin yansımasıdır. Goethe, Wetzlar Mahkemesinde asistan olarak görev yaptığı sırada Charlotte Buff adındaki nişanlı bayana âşık olmuş; karşılıksız kalan bu aşkını roman haline getirerek yazmıştır. Goethe, 1772 yılında Wetzlar'da hukuk stajını yaparken, bir arkadaşının nişanlısına (Charlotte Buff) âşık olduğu için yaşadığı duygu ve ahlak çatışmasını bu romanında esin kaynağı olarak kullanmıştır.[3]
Dolayısı ile romanın ana hatlarında ve duygu atmosferinde Geothe’nin kendi yaşantısından çok derin izler bulunur. Romanın sonundaki intihar sahnesi dahi Geothe’nin yaşamının bir parçası gibidir. “Goethe, kitabın sonundaki trajik olayı kendinden değil arkadaşından esinlenmiş. Arkadaşı da tıpkı kitaptaki gibi evli bir kadına âşık olmuş, aşkın imkânsızlığı yaşamayı dayanılmaz kılınca ise intihar etmiştir.”[4]
“Romanın ilk basımları, 1774 ilkbaharında Leipzig kitap fuarlarında yerini almış ve aynı zamanda en iyi satan kitap haline gelmiştir. 1787 yılında bunu, yeni bir sürümü de takip etmiştir. Roman Goethe’yi, 1774 yılında Almanya’da birdenbire şöhretinin doruğuna ulaştırmıştır
.”[5]
“ Roman, eski zamanlar için çok yüksek baskı sayısı görmüş ve sözde okuma bağımlılığının öncüsü olmuştur “
. "Werther salgını" adını verilen salgın sonrasında intiharların da artması sebebi ile “Friedrich Nicolia Die Freuden des jungen Werthers (Genç Werther'in Neşeleri) adlı mutlu sonla biten bir hiciv yazmıştır. Bu hicivde, Werther'in planlarını farkeden Albert, silaha tavuk kanı dolduruyor, böylece Werther'in intiharına engel olup, Lotte'yi ona teslim etmektedir. “ [6]
ROMANIN TÜRÜ VE YAPISI
Roman, Werther’in mektuplaştığı hayali arkadaşı Willhelm’in yazdığı mektuplar biçiminde anlatılır, Willhelm sonradan öğrendiklerini de zaman zaman bu mektuplara eklemektedir. Roman mektup yazma tekniği tarzında yazılmış romanlar için güzel bir örnektir.
Kitapta ilk mektubun öncesinde “hayali” editörün önsözü de şu sözler yer almaktadır.
“Zavallı Werther’in hikâyesinden sadece arayıp bulabildiğim şeyleri kasıtlı olarak bir araya getirdim ve bu da sizlerin bana teşekkür edeceğinizi öne sürmektedir. Onun ruhunu ve kişiliğini hayranlığınızdan ve aşkınızdan, kaderini gözyaşlarınızdan yoksun bırakamazsınız. Ve sen tıpkı onun gibi coşkuyu hisseden güzel ruh! Onun acılarından teselli bul ve eğer kaderden ve kendi kabahatinden yakınlık göremezsen, kitapçığın arkadaşın olmasına izin ver!” Romandaki mektupları yazan Hayali editörün yer ve kişi isimlerini şifrelediği dipnotlar ise, bir romandaki alışılagelmemiş bir önemli özelliktir. Bu özellik mektup türü romanlarda görülen ilk uygulama özelliği taşımaktadır.
Roman konusu itibarı ile bir aşk romanıdır. Bu aşk romanı Geothe’nin romantizmin etkisi altında kalmış olduğu gençlik yıllarının ürünüdür. Pek çok yönden de romantizmin izlerini taşımaktadır. “
Genç Werther’in Acıları” adlı bu eser psikolojik bir roman sayılabilecek özelliklere sahiptir. . J.J.Rousseau’nun “Julie” adlı romanından esinlenerek yazılmış olması da bu özelliklerini arttıran bir unsur olmaktadır.
ROMANIN MEKÂNLARI
Goethe bu romanı,1772 yılında Wetzler şehrinde avukatlık stajı yaparken tanıştığı Charlotte Buff’un aşkını reddetmesi üzerine geri döndüğü Frankfurt’ta kaleme almıştır.
Romanın mekânı Wahlheim adındaki küçük bir yerleşim yeridir.
KARAKTERLER
- Werther,
- Lotten,
- Yargıç,
- Schmidt,
- Yargıcın kızı
- Fredika,
- Auldman
KONUSU:
Büyük şehirlerden kaçıp huzuru küçük yerleşim yerlerinde doğa ilebaş başa olmakta arayan Werther gittiği yerde soylu bir ailenin kızı olan Lotte’ye aşık olur. Werter onun kölesi olabilecek kadar aşık olur. . Fakat nişanlı bir kız olan Lotte, Albert ile evlenir. Bundan sonra Werther için cehennemi aşk acıları başlamıştır. Lotte evlendikten sonraWerter ile dost kalır . Lotte’nin kocası olan Albert’in de iyi biri olması Werther’i daha da kötü bir duruma sokar. Lotte, bu işin daha fazla süremeyeceğini Werther’in kendisinden vazgeçmesi gerektiğini bildirir. Werther daha fazla dayanamayıp intihar eder.
ROMANIN ÖZETİ
Werther, yaşadığı büyük kentin streslerinden ve yarattığı ruhsal bunalımlarından kaçarak küçük bir yerleşim yeri olan Wahlheim’e yerleşen aydın bir gençtir.Buraya gelmeden önce en yakın arkadaşı Wilhelm’ın kardeşi Leonore’a âşık olmuş Wilhelm’a düzeleceğine dair söz vererek yaşadığı yerden ayrılıp buraya gelmiştir.
İlk mektubunda ruhsal sıkıntılar yaşayan Werther, doğayı ve yeni tanıştığı insanları arkadaşı Wilhelm’e anlatmaya başlar. İnsanlardan ve büyük şehirden kaçmak ona çok iyi gelmiştir. Werther taşındığı bu vadide arkadaşlarıyla bir partiye davet edilir. Arkadaşları Werther’e, gidecekleri evdeki kızın çok güzel olduğunu ve o kızın nişanlı olduğunu o yüzden o kıza âşık olmamasını tembih ederler
Gittikleri b u evde soylu bir ailenin güzel kızı olan Lotte’ye rastlar ve daha ilk andan itibaren ona âşık olur. Werther hergün vadinin öbür ucuna Lotte’u görmeye gitmeye başlamıştır.Lotte bu aşkına kayıtsız değildir ama Albert adında biri ile nişanlıdır. Albert işi gereği uzaklarda olduğu için onun yokluğunda Werther ve Lotte birçok kez bir araya gelebilmekte ve güzel bir dostluk kurabilmektedir.
Werter aşkını kalbine gömüp Lotte ile olan diyaloguna devam ederken ona dokunamamak ve aşkını dile getirememek yüzünden acılarla boğuşmaktadır. Sonunda Lotte’nin nişanlısı Albert de vadiye gelir. Werter , Albert ile de tanışıp arkadaş olmuştur. Albert’ çok harika bir insandır ve Lotte’yi çok sevmektedir. Werter, İkisiyle de görüşmeye devam ederken arkadaşı Wilhelm Werther’i teselli edip bu aşkı bırakmasını ister.
Werther Albert’ı çok iyi bir arkadaş olarak görmektedir. . Werther bir aile dostu olarak yanlarında yer almaktadır . Werther, Albert ve Charlotte’u unutmak için başka şehre taşınır.“Sinsi bir hastalığın önlenemez bir şekilde her geçen gün ölüme yaklaştırdığı bahtsız birinden, hançerle işkencesine bir anda son vermesini isteyebilir misin? Gücünü tüketen hastalık, aynı zamanda ondan kurtulma cesaretinden de onu yoksun bırakmaz mı?”(Sayfa 41) Fakat oradaki insanlara alışamaz. Bir süre orada yaşadıktan sonra tekrar vadideki evine döner.
Lotte, yetişme tarzı ve etik değerlere verdiği önemin gereğince Albert ile evlenir Albert ve Charlotte evlenince Werther bu aşktan vazgeçmesi gerektiğini düşünmeye başlamıştır. Ama ne yaparsa yapsın Charlotte’a gittikçe daha büyük bir sevgiyle bağlanmaktan kendisini alamamaktadır. Werther bunun böyle olmayacağını düşünerek hergün acı çekmektense intihar etmeyi düşünmekte ama yapamamaktadır.
Ne var ki aşk ve dostluk arasındaki sınırı aşmaktan korkan Lotte, Werter’e bir daha görüşmemeleri gerektiğini söyler. Werter intaihar etmeye kesin karar vermiştir. Albert’ten dışarı çıkma bahanesi ile silahlarından birisini ister. Albert eşi Lotte’ye silahlardan birisini Werter’e göndermesini söyler. Lotte’nin uşağı temzilenmiş silahı Werter’e getirip teslim eder. Werther ölmeden önce Charlotte’u ilk gördüğü gün giydiği giysileri giyer ve cebine Charlotte’ un elbisesinin kurdelesinin bir parçasını koyar. Arkadaşı Wilhelm’a da ölmeden önce bir mektup yazar. İntihar edeceği zaman uşağı esnafa olan borçlarını kapatmak için çarşıya gönderir
Werther, Lotte’ye bir mektup yazarak “ Alınyazısı bu, önüne geçilmez. Lotte! Elveda Lotte! Elveda” sözleriyle mektubuna ve yaşamına son verir.[7]
Uşak eve geldiğinde Werther’in kanlar içindeki cesedini bulur. Haber vermek için Albert ve Charlotte’unyanına koşar . Werther’in intihar ettiğini duyan Charlotte bayılır. Werther’i vasiyet ettiği yere giysileriyle gömerler. Albert cenazede bulunamaz çünkü Charlotte’un hayatı tehlikede olduğu için onu yalnız bırakamamıştır...
Goethe'nin Hayatı
Johann Wolfgang von Goethe, 28 Ağustos 1749′da Frankfurt’da doğdu. Varlıklı bir aileden geliyor. Küçük yaşta Fransızca, Latince ve Eski Yunanca öğrendi, güzel sanatlar ve tiyatroyu tanıdı. 1765′de hukuk eğitimine başladı ancak hastalanıp evine döndü. Din ve mistisizmle tanışması bu dönemdedir. İyileşince, hukuk eğitimini Strasbourg’da tamamladı. Dil üzerine araştırmalar yapan Herder’le dostluk kurdu. 1775′de Weimar Dükü tarafından elçilik danışmanlığına atandı ve 1782′de ‘von’ unvanını aldı. 1786′da Roma’ya giderek güzel sanatlar alanında incelemeler yaptı. Sicilya’da botanikle ilgilendi. Almanya’ya dönüşünden sonra evlendi. Bu sıralarda Jena kentinde ikamet ediyordu ve Schiller’le de burada tanıştı. Yaklaşık on yıl süren dostlukları sırasında, iki yazar olumlu anlamda birbirini her yönden etkilediler. Siyasi karışıklar ve toplumsal patlamalara, 1805′de Schiller’in ölümü de eklenince çok sarsılan Goethe, Jena’dan ayrıldı. Yaşı da hayli ilerlemişti, köşesine çekildi; yazdı, durmadan yazdı ve hayatının en üretken dönemini geçirdi. 22 Mart 1832′de Weimar’da öldü.
KAYNAKÇA
[1]
https://tr.wikipedia.org/wiki/Genç_Werther%27in_Acıları
[2]
https://tr.wikipedia.org/wiki/Gen%C3%A7_Werther'in_Ac%C4%B1lar%C4%B1
[3]
Tepebaşılı, Fatih (1998), Genç Werther'in Acıları ve Dokuzuncu Hariciye Bir Karşılaştırma Denemesi. Türk Dili (564) 12.98, 533-544.
[4]
https://mydestiny06.wordpress.com/2012/06/10/genc-wertherin-acilari/
[5]
https://tr.wikipedia.org/wiki/Gen%C3%A7_Werther'in_Ac%C4%B1lar%C4%B1
[6]
https://tr.wikipedia.org/wiki/Gen%C3%A7_Werther'in_Ac%C4%B1lar%C4%B1
[7]
Goethe, Johann Wolfgang (1774), Genç Werther'in Acıları, (Çev. Nihat Ülner), Can Yayınları, İstanbul, 2007. ISBN 975-8398-59-8